← 长部目录

DN 34 · 十上经

Tipitaka 7.0 静态阅读页 · 250 段 · 打开交互阅读器

111. 十上经
11. Dasuttarasuttaṃ
350如是我闻:有一次,世尊住在占巴城的嘎嘎拉莲花池畔,与大约五百位比丘的大僧团在一起。那时,舍利弗尊者召唤比丘们说:「贤友们,诸位比丘!」那些比丘回应舍利弗尊者:「贤友!」接着,舍利弗尊者这样说道:
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā campāyaṃ viharati gaggarāya pokkharaṇiyā tīre mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi. Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi – ‘‘āvuso bhikkhave’’ti! ‘‘Āvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṃ. Āyasmā sāriputto etadavoca –
3「我将宣说十增法,为了证得涅槃之法;
‘‘Dasuttaraṃ pavakkhāmi, dhammaṃ nibbānapattiyā;
4为了苦的灭尽,为了一切结的解脱。」
Dukkhassantakiriyāya, sabbaganthappamocanaṃ’’.
5一法
Eko dhammo
351「贤友们,有一法是大有帮助的,有一法是应当修习的,有一法是应当遍知的,有一法是应当舍弃的,有一法是退分法,有一法是胜分法,有一法是难以通达的,有一法是应当生起的,有一法是应当证知的,有一法是应当作证的。
‘‘Eko, āvuso, dhammo bahukāro, eko dhammo bhāvetabbo, eko dhammo pariññeyyo, eko dhammo pahātabbo, eko dhammo hānabhāgiyo, eko dhammo visesabhāgiyo, eko dhammo duppaṭivijjho, eko dhammo uppādetabbo, eko dhammo abhiññeyyo, eko dhammo sacchikātabbo.
7「哪一法是大有帮助的呢?即在善法上的不懈怠。这一法是大有帮助的。
(Ka) ‘‘katamo eko dhammo Appamādo kusalesu dhammesu. Ayaṃ eko dhammo bahukāro.
8「哪一法是应当修习的呢?即与正念相伴的身至念。这一法是应当修习的。
(Kha) ‘‘katamo eko dhammo Kāyagatāsati sātasahagatā. Ayaṃ eko dhammo bhāvetabbo.
9「哪一法是应当遍知的呢?即带有烦恼、可被执取之触。这一法是应当遍知的。
(Ga) ‘‘katamo eko dhammo Phasso sāsavo upādāniyo. Ayaṃ eko dhammo pariññeyyo.
10「哪一法是应当舍弃的呢?即我慢。这一法是应当舍弃的。
(Gha) ‘‘katamo eko dhammo Asmimāno. Ayaṃ eko dhammo pahātabbo.
11什么是一法?不如理的注意。这就是会退堕的一法。
(Ṅa) ‘‘katamo eko dhammo Ayoniso manasikāro. Ayaṃ eko dhammo hānabhāgiyo.
12什么是一法?如理的注意。这就是能带来殊胜提升的一法。
(Ca) ‘‘katamo eko dhammo Yoniso manasikāro. Ayaṃ eko dhammo visesabhāgiyo.
13什么是一法?无间的心定。这就是难以通达的一法。
(Cha) ‘‘katamo eko dhammo Ānantariko cetosamādhi. Ayaṃ eko dhammo duppaṭivijjho.
14什么是一法?不可动摇的智慧。这就是应当生起的一法。
(Ja) ‘‘katamo eko dhammo Akuppaṃ ñāṇaṃ. Ayaṃ eko dhammo uppādetabbo.
15什么是一法?一切众生都靠食来维持生命。这就是应当以智慧透彻明了的一法。
(Jha) ‘‘katamo eko dhammo Sabbe sattā āhāraṭṭhitikā. Ayaṃ eko dhammo abhiññeyyo.
16什么是一法?不可动摇的心解脱。这就是应当亲身体证的一法。
(Ña) ‘‘katamo eko dhammo Akuppā cetovimutti. Ayaṃ eko dhammo sacchikātabbo.
17像这样,这十种法是真实的、是实际的、就是那样、是不变的、被如来完全地正确觉悟。
‘‘Iti ime dasa dhammā bhūtā tacchā tathā avitathā anaññathā sammā tathāgatena abhisambuddhā.
18二法
Dve dhammā
352有两种法多有助益,有两种法应当修习,有两种法应当遍知,有两种法应当舍断,有两种法是退分,有两种法是胜分,有两种法难以通达,有两种法应当生起,有两种法应当证知,有两种法应当作证。
‘‘Dve dhammā bahukārā, dve dhammā bhāvetabbā, dve dhammā pariññeyyā, dve dhammā pahātabbā , dve dhammā hānabhāgiyā, dve dhammā visesabhāgiyā, dve dhammā duppaṭivijjhā, dve dhammā uppādetabbā, dve dhammā abhiññeyyā, dve dhammā sacchikātabbā.
20哪两种法多有助益?念与正知。这两种法多有助益。
(Ka) ‘‘katame dve dhammā Sati ca sampajaññañca. Ime dve dhammā bahukārā.
21哪两种法应当修习?止与观。这两种法应当修习。
(Kha) ‘‘katame dve dhammā Samatho ca vipassanā ca. Ime dve dhammā bhāvetabbā.
22哪两种法应当遍知?名与色。这两种法应当遍知。
(Ga) ‘‘katame dve dhammā Nāmañca rūpañca. Ime dve dhammā pariññeyyā.
23哪两种法应当舍断?无明与对存在的渴爱。这两种法应当舍断。
(Gha) ‘‘katame dve dhammā Avijjā ca bhavataṇhā ca. Ime dve dhammā pahātabbā.
24哪些是两种会导致退步的法?难教化,以及结交恶友。这两种法,是会导致退步的。
(Ṅa) ‘‘katame dve dhammā Dovacassatā ca pāpamittatā ca. Ime dve dhammā hānabhāgiyā.
25哪些是两种会导向殊胜进步的法?善教化,以及结交善友。这两种法,是导向殊胜进步的。
(Ca) ‘‘katame dve dhammā Sovacassatā ca kalyāṇamittatā ca. Ime dve dhammā visesabhāgiyā.
26哪些是两种难以通达的法?导致有情杂染的原因和条件,以及导致有情净化的原因和条件。这两种法,是难以通达的。
(Cha) ‘‘katame dve dhammā Yo ca hetu yo ca paccayo sattānaṃ saṃkilesāya, yo ca hetu yo ca paccayo sattānaṃ visuddhiyā. Ime dve dhammā duppaṭivijjhā.
27哪些是两种应当生起的法?尽智与无生智。这两种法,是应当使其生起的。
(Ja) ‘‘katame dve dhammā Dve ñāṇāni – khaye ñāṇaṃ, anuppāde ñāṇaṃ. Ime dve dhammā uppādetabbā.
28哪些是两种应当以胜智证知的法?有为界与无为界。这两种法,是应当以胜智证知的。
(Jha) ‘‘katame dve dhammā Dve dhātuyo – saṅkhatā ca dhātu asaṅkhatā ca dhātu. Ime dve dhammā abhiññeyyā.
29哪些是两种应当体证的法?明与解脱。这两种法,是应当亲身作证的。
(Ña) ‘‘katame dve dhammā Vijjā ca vimutti ca. Ime dve dhammā sacchikātabbā.
30就像这样,这二十种法是真实的、确切的、如实而非虚妄的、无有错谬的,由如来所正遍觉。
‘‘Iti ime vīsati dhammā bhūtā tacchā tathā avitathā anaññathā sammā tathāgatena abhisambuddhā.
31三法
Tayo dhammā
353三种法多有助益,三种法应当修习……(中略)……三种法应当作证。
‘‘Tayo dhammā bahukārā, tayo dhammā bhāvetabbā…pe… tayo dhammā sacchikātabbā.
33哪三种法是‘多有助益的法’呢?亲近善士、听闻正法、法随法行。这三种法多有助益。
(Ka) ‘‘katame tayo dhammā Sappurisasaṃsevo, saddhammassavanaṃ, dhammānudhammappaṭipatti. Ime tayo dhammā bahukārā.
34哪三种法是‘应当修习的法’呢?三种定——有寻有伺定、无寻唯伺定、无寻无伺定。这三种法应当修习。
(Kha) ‘‘katame tayo dhammā Tayo samādhī – savitakko savicāro samādhi, avitakko vicāramatto samādhi, avitakko avicāro samādhi. Ime tayo dhammā bhāvetabbā.
35哪三种法是‘应当遍知的法’呢?三种感受——快乐的感受、痛苦的感受、不苦不乐的感受。这三种法应当遍知。
(Ga) ‘‘katame tayo dhammā Tisso vedanā – sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā. Ime tayo dhammā pariññeyyā.
36哪三种法是‘应当舍断的法’呢?三种渴爱——欲爱、有爱、无有爱。这三种法应当舍断。
(Gha) ‘‘katame tayo dhammā Tisso taṇhā – kāmataṇhā, bhavataṇhā, vibhavataṇhā. Ime tayo dhammā pahātabbā.
37(毁灭部分)哪三种法呢?三种不善的根:贪是不善的根,瞋是不善的根,痴是不善的根。这三种法是退堕的部分。
(Ṅa) ‘‘katame tayo dhammā Tīṇi akusalamūlāni – lobho akusalamūlaṃ, doso akusalamūlaṃ, moho akusalamūlaṃ. Ime tayo dhammā hānabhāgiyā.
38(殊胜部分)哪三种法呢?三种善的根:无贪是善的根,无瞋是善的根,无痴是善的根。这三种法是殊胜的部分。
(Ca) ‘‘katame tayo dhammā Tīṇi kusalamūlāni – alobho kusalamūlaṃ, adoso kusalamūlaṃ, amoho kusalamūlaṃ. Ime tayo dhammā visesabhāgiyā.
39(难通达的部分)哪三种法呢?三种能出离的界:要出离欲界,其出离之法就是离欲;要出离色界,其出离之法就是无色界;而对于任何一个已被造作、由因缘和合而生起的事物,它的出离就是它的止息。这三种法是很难通达的。
(Cha) ‘‘katame tayo dhammā Tisso nissaraṇiyā dhātuyo – kāmānametaṃ nissaraṇaṃ yadidaṃ nekkhammaṃ, rūpānametaṃ nissaraṇaṃ yadidaṃ arūpaṃ, yaṃ kho pana kiñci bhūtaṃ saṅkhataṃ paṭiccasamuppannaṃ, nirodho tassa nissaraṇaṃ. Ime tayo dhammā duppaṭivijjhā.
40(应当生起的部分)哪三种法呢?三种智:关于过去时段的智,关于未来时段的智,关于现在时段的智。这三种法是应当生起的。
(Ja) ‘‘katame tayo dhammā Tīṇi ñāṇāni – atītaṃse ñāṇaṃ, anāgataṃse ñāṇaṃ, paccuppannaṃse ñāṇaṃ. Ime tayo dhammā uppādetabbā.
41(应当证知的部分)哪三种法呢?三种界:欲界、色界、无色界。这三种法是应当透过实证来彻底了知的。
(Jha) ‘‘katame tayo dhammā Tisso dhātuyo – kāmadhātu, rūpadhātu, arūpadhātu. Ime tayo dhammā abhiññeyyā.
42(应当作证的部分)哪三种法呢?三种明:能忆念宿命通的智慧之明、能了知众生随业死而投生的智慧之明、能断尽一切烦恼的智慧之明。这三种法是应当亲身作证的。
(Ña) ‘‘katame tayo dhammā Tisso vijjā – pubbenivāsānussatiñāṇaṃ vijjā, sattānaṃ cutūpapāte ñāṇaṃ vijjā, āsavānaṃ khaye ñāṇaṃ vijjā. Ime tayo dhammā sacchikātabbā.
43这三十种法是真实的、确凿的、如实的,不是虚妄的,也不是颠倒的,是如来完全正确地觉悟的。
‘‘Iti ime tiṃsa dhammā bhūtā tacchā tathā avitathā anaññathā sammā tathāgatena abhisambuddhā.
44四法
Cattāro dhammā
354四种法多有助益,四种法应当修习……乃至……四种法应当作证。
‘‘Cattāro dhammā bahukārā, cattāro dhammā bhāvetabbā…pe… cattāro dhammā sacchikātabbā.
46哪些是四种法呢?四种轮:住在适宜的地方、亲近善士、自身正确的志向、以及过去所做的功德。这四种法是很有帮助的。
(Ka) ‘‘katame cattāro dhammā Cattāri cakkāni – patirūpadesavāso, sappurisūpanissayo , attasammāpaṇidhi, pubbe ca katapuññatā. Ime cattāro dhammā bahukārā.
47哪些是四种法呢?四念处:贤友们,在此,一位比丘安住于身,随观身体,精勤、正知、具念,调伏世间的贪忧。安住于受……乃至……安住于心……安住于法,随观诸法,精勤、正知、具念,调伏世间的贪忧。这四种法是应当修习的。
(Kha) ‘‘katame cattāro dhammā Cattāro satipaṭṭhānā – idhāvuso, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Vedanāsu…pe… citte… dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Ime cattāro dhammā bhāvetabbā.
48哪些是四种法呢?四种食:团食,或粗或细;触是第二;意思识是第三;意识是第四。这四种法是应当遍知的。
(Ga) ‘‘katame cattāro dhammā Cattāro āhārā – kabaḷīkāro āhāro oḷāriko vā sukhumo vā, phasso dutiyo, manosañcetanā tatiyā, viññāṇaṃ catutthaṃ. Ime cattāro dhammā pariññeyyā.
49哪些是四种法呢?四种瀑流:欲的瀑流、有的瀑流、邪见的瀑流、无明的瀑流。这四种法是应当断除的。
(Gha) ‘‘katame cattāro dhammā Cattāro oghā – kāmogho, bhavogho, diṭṭhogho, avijjogho. Ime cattāro dhammā pahātabbā.
50什么是四种法?四种轭:欲轭、有轭、见轭、无明轭。这四种法,是属于退堕的部分。
(Ṅa) ‘‘katame cattāro dhammā Cattāro yogā – kāmayogo, bhavayogo, diṭṭhiyogo, avijjāyogo. Ime cattāro dhammā hānabhāgiyā.
51什么是四种法?脱离四种轭:脱离欲轭、脱离有轭、脱离见轭、脱离无明轭。这四种法,是属于殊胜的部分。
(Ca) ‘‘katame cattāro dhammā Cattāro visaññogā – kāmayogavisaṃyogo, bhavayogavisaṃyogo, diṭṭhiyogavisaṃyogo, avijjāyogavisaṃyogo. Ime cattāro dhammā visesabhāgiyā.
52什么是四种法?四种定:属于退堕部分的定、属于停滞部分的定、属于殊胜部分的定、属于穿透部分的定。这四种法,是难以通达的。
(Cha) ‘‘katame cattāro dhammā Cattāro samādhī – hānabhāgiyo samādhi, ṭhitibhāgiyo samādhi, visesabhāgiyo samādhi, nibbedhabhāgiyo samādhi. Ime cattāro dhammā duppaṭivijjhā.
53什么是四种法?四种智:对于法的智、对于类比的智、对于他心的智、对于世俗认定的智。这四种法,是应当要生起的。
(Ja) ‘‘katame cattāro dhammā Cattāri ñāṇāni – dhamme ñāṇaṃ, anvaye ñāṇaṃ, pariye ñāṇaṃ, sammutiyā ñāṇaṃ. Ime cattāro dhammā uppādetabbā.
54什么是四种法?四种圣谛:苦的圣谛、苦生起的圣谛、苦灭除的圣谛、导向苦灭的修行之道的圣谛。这四种法,是应当要完全了知的。
(Jha) ‘‘katame cattāro dhammā Cattāri ariyasaccāni – dukkhaṃ ariyasaccaṃ, dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ, dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ, dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ. Ime cattāro dhammā abhiññeyyā.
55什么是四种法?四种沙门果:入流果、一来果、不来果、阿拉汉果。这四种法,是应当作证悟入的。
(Ña) ‘‘katame cattāro dhammā Cattāri sāmaññaphalāni – sotāpattiphalaṃ, sakadāgāmiphalaṃ, anāgāmiphalaṃ, arahattaphalaṃ . Ime cattāro dhammā sacchikātabbā.
56以上这四十种法,是真确的、真实的、如此的、不虚的、不变异的,是如来完全正确地觉悟的。
‘‘Iti ime cattārīsadhammā bhūtā tacchā tathā avitathā anaññathā sammā tathāgatena abhisambuddhā.
57五法
Pañca dhammā
355有五种法是极有助于善巧的……(中略)……有五种法是应当作证而触达的。
‘‘Pañca dhammā bahukārā…pe… pañca dhammā sacchikātabbā.
59(一)哪些是极有助于善巧的五法呢?就是五种精勤的支分。在此,贤友,比丘是有信的,他相信如来的觉悟:'那位世尊是阿拉汉、正自觉者、明行足、善逝、世间解、无上调御丈夫、天人师、觉者、世尊。'他少有病,少有不适,消化功能良好,不过寒也不过热,保持中道,堪能精进。他不狡诈,不虚伪,在导师或有智慧的同梵行者面前,如实展现自己。他精进努力而住,为了断除不善法,为了具足善法,坚定、勇猛、不放下善法的责任。他是有慧的,具备了能够洞察生灭、是圣者式的、能彻底断除、正确导向苦灭之智慧。这五种就是极有助于善巧的法。
(Ka) ‘‘katame pañca dhammā Pañca padhāniyaṅgāni – idhāvuso, bhikkhu saddho hoti, saddahati tathāgatassa bodhiṃ – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ti. Appābādho hoti appātaṅko samavepākiniyā gahaṇiyā samannāgato nātisītāya nāccuṇhāya majjhimāya padhānakkhamāya. Asaṭho hoti amāyāvī yathābhūtamattānaṃ āvīkattā satthari vā viññūsu vā sabrahmacārīsu. Āraddhavīriyo viharati akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya, kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadāya, thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu. Paññavā hoti udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammā dukkhakkhayagāminiyā. Ime pañca dhammā bahukārā.
60(二)哪些是应当修习的五法呢?就是具备五支的正定:喜悦的遍满、快乐的遍满、心的遍满、光明的遍满、省察的相。这五种就是应当修习的法。
(Kha) ‘‘katame pañca dhammā Pañcaṅgiko sammāsamādhi – pītipharaṇatā, sukhapharaṇatā, cetopharaṇatā , ālokapharaṇatā, paccavekkhaṇanimittaṃ . Ime pañca dhammā bhāvetabbā.
61(三)哪些是应当彻底了知的五法呢?就是五种执取的蕴:色执取蕴、受执取蕴、想执取蕴、行执取蕴、识执取蕴。这五种就是应当彻底了知的法。
(Ga) ‘‘katame pañca dhammā Pañcupādānakkhandhā – rūpupādānakkhandho, vedanupādānakkhandho, saññupādānakkhandho, saṅkhārupādānakkhandho viññāṇupādānakkhandho. Ime pañca dhammā pariññeyyā.
62(四)哪些是应当断除的五法呢?就是五种盖:感官欲乐的欲望盖、瞋恚盖、昏沉与睡眠盖、掉举与追悔盖、疑惑盖。这五种就是应当断除的法。
(Gha) ‘‘katame pañca dhammā Pañca nīvaraṇāni – kāmacchandanīvaraṇaṃ, byāpādanīvaraṇaṃ, thinamiddhanīvaraṇaṃ, uddhaccakukuccanīvaraṇaṃ, vicikicchānīvaraṇaṃ. Ime pañca dhammā pahātabbā.
63哪些是五种会导致退步的法?有五种心之荒野。在此,学友们,一位比丘对导师感到怀疑、犹豫,不能确定,没有信心。学友们,那位对导师感到怀疑、犹豫,不确定、没有信心的比丘,他的心就不会趋向于精勤、致力、坚忍与奋发。而那个心不趋向于精勤、致力、坚忍与奋发的心,这就是第一种心之荒野。其次,学友们,比丘对教法感到怀疑、犹豫…… 对僧团感到怀疑、犹豫…… 对戒学感到怀疑、犹豫…… 对同修行者感到恼怒、不满意、心怀敌意、内心荒芜。学友们,那位对同修行者感到恼怒、不满意、心怀敌意、内心荒芜的比丘,他的心就不会趋向于精勤、致力、坚忍与奋发。而那个心不趋向于精勤、致力、坚忍与奋发的心,这就是第五种心之荒野。这五种法,就是会导致退步的部分。
(Ṅa) ‘‘katame pañca dhammā Pañca cetokhilā – idhāvuso, bhikkhu satthari kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati. Yo so, āvuso, bhikkhu satthari kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati, tassa cittaṃ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya. Yassa cittaṃ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya . Ayaṃ paṭhamo cetokhilo. Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu dhamme kaṅkhati vicikicchati…pe… saṅghe kaṅkhati vicikicchati…pe… sikkhāya kaṅkhati vicikicchati…pe… sabrahmacārīsu kupito hoti anattamano āhatacitto khilajāto, yo so, āvuso, bhikkhu sabrahmacārīsu kupito hoti anattamano āhatacitto khilajāto, tassa cittaṃ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya. Yassa cittaṃ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya. Ayaṃ pañcamo cetokhilo. Ime pañca dhammā hānabhāgiyā.
64哪些是五种会导致殊胜进步的法?五种根:信根、精进根、念根、定根、慧根。这五种法,就是会导致殊胜进步的部分。
(Ca) ‘‘katame pañca dhammā Pañcindriyāni – saddhindriyaṃ, vīriyindriyaṃ, satindriyaṃ, samādhindriyaṃ, paññindriyaṃ. Ime pañca dhammā visesabhāgiyā.
65哪些是五种能出离的法?有五种出离界。学友们,在此,当一位比丘作意于感官欲乐时,他的心对于感官欲乐并不趋入、不安住、不确立、不解脱。但是,当他转而作意于出离的时侯,他的心对于出离就能趋入、安住、确立、解脱。他的这个心,就是善巧的、善修习的、善升起的、善解脱的、不再受感官欲乐所束缚的。而那些因感官欲乐为缘而生起的烦恼、逼恼和热恼,他便从中解脱了。他不再感受到那种感受。这,就被称为感官欲乐的出离。
(Cha) ‘‘katame pañca dhammā Pañca nissaraṇiyā dhātuyo – idhāvuso, bhikkhuno kāme manasikaroto kāmesu cittaṃ na pakkhandati na pasīdati na santiṭṭhati na vimuccati. Nekkhammaṃ kho panassa manasikaroto nekkhamme cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati. Tassa taṃ cittaṃ sugataṃ subhāvitaṃ suvuṭṭhitaṃ suvimuttaṃ visaṃyuttaṃ kāmehi. Ye ca kāmapaccayā uppajjanti āsavā vighātā pariḷāhā, mutto so tehi. Na so taṃ vedanaṃ vedeti. Idamakkhātaṃ kāmānaṃ nissaraṇaṃ.
66再者,学友们,当一位比丘作意于害意时,他的心对于害意并不趋入、不安住、不确立、不解脱。但是,当他转而作意于无害意时,他的心对于无害意就能趋入、安住、确立、解脱。他的这个心,就是善巧的、善修习的、善升起的、善解脱的、不再受害意所束缚的。而那些因害意为缘而生起的烦恼、逼恼和热恼,他便从中解脱了。他不再感受到那种感受。这,就被称为害意的出离。
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhuno byāpādaṃ manasikaroto byāpāde cittaṃ na pakkhandati na pasīdati na santiṭṭhati na vimuccati. Abyāpādaṃ kho panassa manasikaroto abyāpāde cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati. Tassa taṃ cittaṃ sugataṃ subhāvitaṃ suvuṭṭhitaṃ suvimuttaṃ visaṃyuttaṃ byāpādena. Ye ca byāpādapaccayā uppajjanti āsavā vighātā pariḷāhā, mutto so tehi. Na so taṃ vedanaṃ vedeti. Idamakkhātaṃ byāpādassa nissaraṇaṃ.
67再者,学友们,当一位比丘作意于伤害时,他的心对于伤害并不趋入、不安住、不确立、不解脱。但是,当他转而作意于不伤害时,他的心对于不伤害就能趋入、安住、确立、解脱。他的这个心,就是善巧的、善修习的、善升起的、善解脱的、不再受伤害所束缚的。而那些因伤害为缘而生起的烦恼、逼恼和热恼,他便从中解脱了。他不再感受到那种感受。这,就被称为伤害的出离。
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhuno vihesaṃ manasikaroto vihesāya cittaṃ na pakkhandati na pasīdati na santiṭṭhati na vimuccati. Avihesaṃ kho panassa manasikaroto avihesāya cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati . Tassa taṃ cittaṃ sugataṃ subhāvitaṃ suvuṭṭhitaṃ suvimuttaṃ visaṃyuttaṃ vihesāya. Ye ca vihesāpaccayā uppajjanti āsavā vighātā pariḷāhā, mutto so tehi. Na so taṃ vedanaṃ vedeti. Idamakkhātaṃ vihesāya nissaraṇaṃ.
68再者,学友们,当一位比丘作意于物质现象时,他的心对于物质现象并不趋入、不安住、不确立、不解脱。但是,当他转而作意于非物质时,他的心对于非物质就能趋入、安住、确立、解脱。他的这个心,就是善巧的、善修习的、善升起的、善解脱的、不再受物质现象所束缚的。而那些因物质现象为缘而生起的烦恼、逼恼和热恼,他便从中解脱了。他不再感受到那种感受。这,就被称为物质现象的出离。
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhuno rūpe manasikaroto rūpesu cittaṃ na pakkhandati na pasīdati na santiṭṭhati na vimuccati. Arūpaṃ kho panassa manasikaroto arūpe cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati. Tassa taṃ cittaṃ sugataṃ subhāvitaṃ suvuṭṭhitaṃ suvimuttaṃ visaṃyuttaṃ rūpehi. Ye ca rūpapaccayā uppajjanti āsavā vighātā pariḷāhā, mutto so tehi. Na so taṃ vedanaṃ vedeti. Idamakkhātaṃ rūpānaṃ nissaraṇaṃ.
69贤友,再者,当一位比丘把心投向有身时,他的心对有身不投入、不清净、不安住、不解脱。然而,当他将心转向有身的灭尽时,他的心对有身的灭尽投入、清净、安住、解脱。他的心就调顺、善修习、善出离、善解脱、脱离了有身。那些以有身为缘而生起的烦恼、戕害和热恼,他从此中解脱出来。他不再感受那种感受。这便称为有身的出离。这五种法是难通达的。
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhuno sakkāyaṃ manasikaroto sakkāye cittaṃ na pakkhandati na pasīdati na santiṭṭhati na vimuccati. Sakkāyanirodhaṃ kho panassa manasikaroto sakkāyanirodhe cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati. Tassa taṃ cittaṃ sugataṃ subhāvitaṃ suvuṭṭhitaṃ suvimuttaṃ visaṃyuttaṃ sakkāyena. Ye ca sakkāyapaccayā uppajjanti āsavā vighātā pariḷāhā, mutto so tehi. Na so taṃ vedanaṃ vedeti. Idamakkhātaṃ sakkāyassa nissaraṇaṃ. Ime pañca dhammā duppaṭivijjhā.
70哪五种法是应生起的呢?五种智具足的正定:'这个定是现前乐,未来也有乐果报。'这样的智慧自内而生。'这个定是圣的、无杂染的。'这样的智慧自内而生。'这个定不是卑劣之人所修习的。'这样的智慧自内而生。'这个定是寂静、殊胜,由轻安而得,达致专一之境,并非靠刻意压制、强行约束而维系。'这样的智慧自内而生。'我确实能正念地进入此定,正念地从此定出来。'这样的智慧自内而生。这五种法是应当生起的。
(Ja) ‘‘katame pañca dhammā Pañca ñāṇiko sammāsamādhi – ‘ayaṃ samādhi paccuppannasukho ceva āyatiñca sukhavipāko’ti paccattaṃyeva ñāṇaṃ uppajjati. ‘Ayaṃ samādhi ariyo nirāmiso’ti paccattaññeva ñāṇaṃ uppajjati. ‘Ayaṃ samādhi akāpurisasevito’ti paccattaṃyeva ñāṇaṃ uppajjati. ‘Ayaṃ samādhi santo paṇīto paṭippassaddhaladdho ekodibhāvādhigato, na sasaṅkhāraniggayhavāritagato’ti paccattaṃyeva ñāṇaṃ uppajjati. ‘So kho panāhaṃ imaṃ samādhiṃ satova samāpajjāmi sato vuṭṭhahāmī’ti paccattaṃyeva ñāṇaṃ uppajjati. Ime pañca dhammā uppādetabbā.
71哪五种法是应当证知的呢?五种解脱处:贤友,在此,有比丘的导师为他开示法义,或某位有地位的梵行同修者为他开示。贤友,当比丘像这样从导师或那位有地位的梵行同修者听闻法义时,他便能从这法中体验义,也体验法。当他体验了义、体验了法,喜悦便生起;喜悦的人,喜便生起;意喜者,身体便轻安;身体轻安者,便感受乐;感受乐的人,心便入定。这是第一种解脱处。
(Jha) ‘‘katame pañca dhammā Pañca vimuttāyatanāni – idhāvuso, bhikkhuno satthā dhammaṃ deseti aññataro vā garuṭṭhāniyo sabrahmacārī. Yathā yathā, āvuso, bhikkhuno satthā dhammaṃ deseti, aññataro vā garuṭṭhāniyo sabrahmacārī, tathā tathā so tasmiṃ dhamme atthappaṭisaṃvedī ca hoti dhammapaṭisaṃvedī ca. Tassa atthappaṭisaṃvedino dhammapaṭisaṃvedino pāmojjaṃ jāyati, pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vedeti, sukhino cittaṃ samādhiyati. Idaṃ paṭhamaṃ vimuttāyatanaṃ.
72贤友,再者,如果导师没有为他开示法义,某位有地位的梵行同修者也没有为他开示,但他能将所听闻、所学得的法义,详细地为他人讲说。贤友,当比丘像这样将所听闻、所学得的法义详细地为他人讲说时,他便能从这法中体验义,也体验法。当他体验了义、体验了法,喜悦便生起;喜悦的人,喜便生起;意喜者,身体便轻安;身体轻安者,便感受乐;感受乐的人,心便入定。这是第二种解脱处。
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhuno na heva kho satthā dhammaṃ deseti, aññataro vā garuṭṭhāniyo sabrahmacārī, api ca kho yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena paresaṃ deseti yathā yathā, āvuso, bhikkhu yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena paresaṃ deseti. Tathā tathā so tasmiṃ dhamme atthappaṭisaṃvedī ca hoti dhammapaṭisaṃvedī ca. Tassa atthappaṭisaṃvedino dhammapaṭisaṃvedino pāmojjaṃ jāyati, pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vedeti, sukhino cittaṃ samādhiyati. Idaṃ dutiyaṃ vimuttāyatanaṃ.
73贤友,再者,如果导师没有为他开示法义,某位有地位的梵行同修者也没有为他开示,他也没有将所听闻、所学得的法义详细地为他人讲说,但他会详细地读诵所听闻、所学得的法义。贤友,当比丘像这样详细地读诵法义时,他便能从这法中体验义,也体验法。当他体验了义、体验了法,喜悦便生起;喜悦的人,喜便生起;意喜者,身体便轻安;身体轻安者,便感受乐;感受乐的人,心便入定。这是第三种解脱处。
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhuno na heva kho satthā dhammaṃ deseti, aññataro vā garuṭṭhāniyo sabrahmacārī, nāpi yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena paresaṃ deseti. Api ca kho, yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena sajjhāyaṃ karoti. Yathā yathā, āvuso, bhikkhu yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena sajjhāyaṃ karoti tathā tathā so tasmiṃ dhamme atthappaṭisaṃvedī ca hoti dhammapaṭisaṃvedī ca. Tassa atthappaṭisaṃvedino dhammapaṭisaṃvedino pāmojjaṃ jāyati, pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vedeti, sukhino cittaṃ samādhiyati. Idaṃ tatiyaṃ vimuttāyatanaṃ.
74贤友,再者,如果导师没有为他开示法义,某位有地位的梵行同修者也没有为他开示,他也没有将所听闻、所学得的法义详细地为他人讲说,也没有详细地读诵,但他用心去思惟、审察、用意观察所听闻、所学得的法义。贤友,当比丘像这样用心去思惟、审察和观察法义时,他便能从这法中体验义,也体验法。当他体验了义、体验了法,喜悦便生起;喜悦的人,喜便生起;意喜者,身体便轻安;身体轻安者,便感受乐;感受乐的人,心便入定。这是第四种解脱处。
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhuno na heva kho satthā dhammaṃ deseti, aññataro vā garuṭṭhāniyo sabrahmacārī, nāpi yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena paresaṃ deseti, nāpi yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena sajjhāyaṃ karoti. Api ca kho, yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ cetasā anuvitakketi anuvicāreti manasānupekkhati. Yathā yathā , āvuso , bhikkhu yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ cetasā anuvitakketi anuvicāreti manasānupekkhati tathā tathā so tasmiṃ dhamme atthappaṭisaṃvedī ca hoti dhammapaṭisaṃvedī ca. Tassa atthappaṭisaṃvedino dhammapaṭisaṃvedino pāmojjaṃ jāyati, pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vedeti, sukhino cittaṃ samādhiyati. Idaṃ catutthaṃ vimuttāyatanaṃ.
75还有,学友们,比丘的情况是:导师并未在说法,也没有哪位值得敬重的同梵行者在说法;他既没有按照所听闻、所学习的法去为他人详细开示,也没有按照所听闻、所学习的法去详细诵习,更没有用心去寻思、伺察、以意观察所听闻、所学习的法。然而,他对某个定相善巧地把握了、善巧地作意了、善巧地持守了、善巧地以智慧通达了。学友们,只要比丘对某个定相如此善巧地把握、善巧地作意、善巧地持守、善巧地通达,他就会对这一法体验义、体验法。当他体验义、体验法时,便生起愉悦;愉悦者生起喜悦;心意喜悦者身体轻安;身体轻安者感受到乐;有乐者心入定。这就是第五种解脱处。这五法是应当证知的。
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhuno na heva kho satthā dhammaṃ deseti, aññataro vā garuṭṭhāniyo sabrahmacārī, nāpi yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena paresaṃ deseti, nāpi yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena sajjhāyaṃ karoti, nāpi yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ cetasā anuvitakketi anuvicāreti manasānupekkhati; api ca khvassa aññataraṃ samādhinimittaṃ suggahitaṃ hoti sumanasikataṃ sūpadhāritaṃ suppaṭividdhaṃ paññāya. Yathā yathā, āvuso, bhikkhuno aññataraṃ samādhinimittaṃ suggahitaṃ hoti sumanasikataṃ sūpadhāritaṃ suppaṭividdhaṃ paññāya tathā tathā so tasmiṃ dhamme atthappaṭisaṃvedī ca hoti dhammappaṭisaṃvedī ca. Tassa atthappaṭisaṃvedino dhammappaṭisaṃvedino pāmojjaṃ jāyati, pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vedeti, sukhino cittaṃ samādhiyati. Idaṃ pañcamaṃ vimuttāyatanaṃ. Ime pañca dhammā abhiññeyyā.
76(二十三)什么是五法?[就是]五法蕴:戒蕴、定蕴、慧蕴、解脱蕴、解脱知见蕴。这五法是应当作证的。
(Ña) ‘‘katame pañca dhammā Pañca dhammakkhandhā – sīlakkhandho , samādhikkhandho, paññākkhandho, vimuttikkhandho, vimuttiñāṇadassanakkhandho. Ime pañca dhammā sacchikātabbā.
77如此,这五十种法是真实的、确实的、如是的、不虚妄的、不异于实的,由如来正确地完全觉悟。
‘‘Iti ime paññāsa dhammā bhūtā tacchā tathā avitathā anaññathā sammā tathāgatena abhisambuddhā.
78六法
Cha dhammā
356六法多有助益……(中略)……六法应当作证。
‘‘Cha dhammā bahukārā…pe… cha dhammā sacchikātabbā.
80(一)什么是六法?六种值得忆念的法。学友们,在此,比丘不论公开还是私下,都对同梵行者现起身行慈,这一法值得忆念,能令人喜爱、令人尊重,导向摄益、无诤、和谐与一致。
(Ka) ‘‘katame cha dhammā Cha sāraṇīyā dhammā. Idhāvuso, bhikkhuno mettaṃ kāyakammaṃ paccupaṭṭhitaṃ hoti sabrahmacārīsu āvi ceva raho ca, ayampi dhammo sāraṇīyo piyakaraṇo garukaraṇo saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṃvattati.
81再者,学友们,比丘不论公开还是私下,都对同梵行者现起语行慈……(中略)……导向和谐与一致。
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhuno mettaṃ vacīkammaṃ…pe… ekībhāvāya saṃvattati.
82再者,贤友们,一位比丘能修习善意的意念行为……省略……这能导向和谐。
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhuno mettaṃ manokammaṃ…pe… ekībhāvāya saṃvattati.
83再者,贤友们,对于那些如法的、如法获取的利得,哪怕仅仅钵中那份食物,一位比丘也懂得与那些持戒的同梵行者共同分享,不独自受用。这又是一种可记持的法……省略……它能导向和谐。
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu ye te lābhā dhammikā dhammaladdhā antamaso pattapariyāpannamattampi, tathārūpehi lābhehi appaṭivibhattabhogī hoti sīlavantehi sabrahmacārīhi sādhāraṇabhogī, ayampi dhammo sāraṇīyo…pe… ekībhāvāya saṃvattati.
84再者,贤友们,对于那些完整无缺、没有瑕疵、没有污点、没有斑点、能带来解脱、受到智者称赞、不被执取、能导向定的戒行,一位比丘在戒律上,与同梵行者不分公开或私下,都安住于同等的戒。这又是一种可记持的法……省略……它能导向和谐。
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu, yāni tāni sīlāni akhaṇḍāni acchiddāni asabalāni akammāsāni bhujissāni viññuppasatthāni aparāmaṭṭhāni samādhisaṃvattanikāni, tathārūpesu sīlesu sīlasāmaññagato viharati sabrahmacārīhi āvi ceva raho ca, ayampi dhammo sāraṇīyo…pe… ekībhāvāya saṃvattati.
85再者,贤友们,有一种见,是圣洁的、能导向出离的,能让践行者彻底灭尽苦。一位比丘在这样的见解上,与同梵行者不分公开或私下,都安住于同等的见。这种法可记持、令人喜爱、令人敬重,能导向摄益、无诤、和合、统一。这六种法,是很有助益的。
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu yāyaṃ diṭṭhi ariyā niyyānikā niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāya, tathārūpāya diṭṭhiyā diṭṭhi sāmaññagato viharati sabrahmacārīhi āvi ceva raho ca, ayampi dhammo sāraṇīyo piyakaraṇo garukaraṇo, saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṃvattati. Ime cha dhammā bahukārā.
86(一) 哪六种法是应该修习的呢?就是六随念处:忆念佛、忆念法、忆念僧、忆念戒、忆念施、忆念天。这六种法是应该修习的。
(Kha) ‘‘katame cha dhammā Cha anussatiṭṭhānāni – buddhānussati, dhammānussati, saṅghānussati, sīlānussati, cāgānussati, devatānussati. Ime cha dhammā bhāvetabbā.
87(二) 哪六种法是应该完全了知的呢?就是六内处:眼处、耳处、鼻处、舌处、身处、意处。这六种法是应该完全了知的。
(Ga) ‘‘katame cha dhammā Cha ajjhattikāni āyatanāni – cakkhāyatanaṃ, sotāyatanaṃ, ghānāyatanaṃ, jivhāyatanaṃ, kāyāyatanaṃ, manāyatanaṃ. Ime cha dhammā pariññeyyā.
88(六)哪些是六法呢?六种渴爱之身——对色的渴爱、对声的渴爱、对香的渴爱、对味的渴爱、对触的渴爱、对法的渴爱。这六法是应当捨断的。
(Gha) ‘‘katame cha dhammā Cha taṇhākāyā – rūpataṇhā, saddataṇhā, gandhataṇhā, rasataṇhā, phoṭṭhabbataṇhā, dhammataṇhā. Ime cha dhammā pahātabbā.
89(七)哪些是六法呢?六种不恭敬——贤友们,在这里,比丘住于对导师不恭敬、不顺从;对法……(中略)……对僧……对学……对不放逸……对接待不恭敬、不顺从。这六法是退分法。
(Ṅa) ‘‘katame cha dhammā Cha agāravā – idhāvuso, bhikkhu satthari agāravo viharati appatisso. Dhamme…pe… saṅghe… sikkhāya… appamāde… paṭisanthāre agāravo viharati appatisso. Ime cha dhammā hānabhāgiyā.
90(八)哪些是六法呢?六种恭敬——贤友们,在这里,比丘住于对导师恭敬、顺从;对法……(中略)……对僧……对学……对不放逸……对接待恭敬、顺从。这六法是胜分法。
(Ca) ‘‘katame cha dhammā Cha gāravā – idhāvuso, bhikkhu satthari sagāravo viharati sappatisso dhamme…pe… saṅghe… sikkhāya… appamāde… paṭisanthāre sagāravo viharati sappatisso. Ime cha dhammā visesabhāgiyā.
91(九)哪些是六法呢?六种能出离的要素——贤友们,这里,比丘可能这样说:'我的慈心解脱确实已修习、已多修、已作为车乘、已作为基础、已确立、已熟练、已妥善精勤了,然而嗔恚仍然占据我的心而持续着。'他应被这样说:'不要这么说!尊者不要这样讲,不要诽谤世尊。诽谤世尊是不好的,世尊确实不会那样说。贤友,这是不可能的,没有机会的——当慈心解脱已修习、已多修、已作为车乘、已作为基础、已确立、已熟练、已妥善精勤之后,嗔恚却还能占据心而持续着,这是不存在的。贤友,这就是嗔恚的出离,那就是慈心解脱。'
(Cha) ‘‘katame cha dhammā Cha nissaraṇiyā dhātuyo – idhāvuso, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘mettā hi kho me, cetovimutti bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā, atha ca pana me byāpādo cittaṃ pariyādāya tiṭṭhatī’ti. So ‘mā hevaṃ’ tissa vacanīyo ‘māyasmā evaṃ avaca, mā bhagavantaṃ abbhācikkhi. Na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṃ, na hi bhagavā evaṃ vadeyya. Aṭṭhānametaṃ āvuso anavakāso yaṃ mettāya cetovimuttiyā bhāvitāya bahulīkatāya yānīkatāya vatthukatāya anuṭṭhitāya paricitāya susamāraddhāya. Atha ca panassa byāpādo cittaṃ pariyādāya ṭhassatīti, netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Nissaraṇaṃ hetaṃ, āvuso, byāpādassa, yadidaṃ mettācetovimuttī’ti.
92贤友们,还有,这里,比丘可能这样说:'我的悲心解脱确实已修习、已多修、已作为车乘、已作为基础、已确立、已熟练、已妥善精勤了,然而伤害心仍然占据我的心而持续着。'他应被这样说:'不要这么说!尊者不要这样讲,不要诽谤世尊……(中略)……贤友,这就是伤害心的出离,那就是悲心解脱。'
‘‘Idha panāvuso, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘karuṇā hi kho me cetovimutti bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā. Atha ca pana me vihesā cittaṃ pariyādāya tiṭṭhatī’ti. So – ‘mā hevaṃ’ tissa vacanīyo, ‘māyasmā evaṃ avaca, mā bhagavantaṃ abbhācikkhi…pe… nissaraṇaṃ hetaṃ, āvuso, vihesāya, yadidaṃ karuṇācetovimuttī’ti.
93贤友们,还有,这里,比丘可能这样说:'我的喜心解脱确实已修习……(中略)……然而不乐仍然占据我的心而持续着。'他应被这样说:'不要这么说!尊者不要这样讲……(中略)……贤友,这就是不乐的出离,那就是喜心解脱。'
‘‘Idha panāvuso, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘muditā hi kho me cetovimutti bhāvitā…pe… atha ca pana me arati cittaṃ pariyādāya tiṭṭhatī’ti. So – ‘mā hevaṃ’ tissa vacanīyo ‘māyasmā evaṃ avaca…pe… nissaraṇaṃ hetaṃ, āvuso aratiyā, yadidaṃ muditācetovimuttī’ti.
94“贤友,假设有比丘这样说:‘我的舍心解脱确实修习了……然而贪欲还是占据、霸占着我的心。’那么,应该这样告诉他:‘千万别这么说!尊者,请不要这样说……因为,贤友,这正是从贪欲中出离的出路——也就是这舍心解脱。’”
‘‘Idha panāvuso, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘upekkhā hi kho me cetovimutti bhāvitā…pe… atha ca pana me rāgo cittaṃ pariyādāya tiṭṭhatī’ti. So – ‘mā hevaṃ’ tissa vacanīyo ‘māyasmā evaṃ avaca…pe… nissaraṇaṃ hetaṃ, āvuso, rāgassa yadidaṃ upekkhācetovimuttī’ti.
95“贤友,假设有比丘这样说:‘我的无相心解脱确实修习了……然而我的识还是会追逐各种相。’那么,应该这样告诉他:‘千万别这么说!尊者,请不要这样说……因为,贤友,这正是从一切相中出离的出路——也就是这无相心解脱。’”
‘‘Idha panāvuso, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘animittā hi kho me cetovimutti bhāvitā…pe… atha ca pana me nimittānusāri viññāṇaṃ hotī’ti. So – ‘mā hevaṃ’ tissa vacanīyo ‘māyasmā evaṃ avaca…pe… nissaraṇaṃ hetaṃ, āvuso, sabbanimittānaṃ yadidaṃ animittā cetovimuttī’ti.
96“贤友,假设有比丘这样说:‘对“有我”的念头,我确实已经远离了;我也确确实实观不到“我就是这个”了;然而,那根叫做疑惑、犹豫的毒刺,还是占据、霸占着我的心。’那么,应该这样告诉他:‘千万别这么说!尊者,请不要这样说,不要诽谤世尊,诽谤世尊是绝对不好的,世尊绝不会这么说。贤友,当“有我”的念头已经远离,“我就是这个”也观不到时,那根叫做疑惑、犹豫的毒刺还会占据、霸占他的心——这是不可能的,没有这种道理。贤友,这毒刺的出路,就是彻底拔除我慢。’这六种法,是难以通达的。”
‘‘Idha panāvuso, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘asmīti kho me vigataṃ, ayamahamasmīti na samanupassāmi, atha ca pana me vicikicchākathaṃkathāsallaṃ cittaṃ pariyādāya tiṭṭhatī’ti. So – ‘mā hevaṃ’ tissa vacanīyo ‘māyasmā evaṃ avaca, mā bhagavantaṃ abbhācikkhi, na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṃ, na hi bhagavā evaṃ vadeyya. Aṭṭhānametaṃ, āvuso, anavakāso yaṃ asmīti vigate ayamahamasmīti asamanupassato. Atha ca panassa vicikicchākathaṃkathāsallaṃ cittaṃ pariyādāya ṭhassati, netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Nissaraṇaṃ hetaṃ, āvuso, vicikicchākathaṃkathāsallassa, yadidaṃ asmimānasamugghāṭo’ti. Ime cha dhammā duppaṭivijjhā.
97“哪六种法呢?六种常住不移的安住方式。贤友,在此,比丘眼看见色之后,既不会心里高兴,也不会心里不快,他安住在舍心中,保持着正念、正知。耳听到声音之后……鼻闻到气味之后……舌尝到滋味之后……身体触到触感之后……意辨认出法尘之后,既不会心里高兴,也不会心里不快,他安住在舍心中,保持着正念、正知。这六种法,应当要让它生起。”
(Ja) ‘‘katame cha dhammā Cha satatavihārā. Idhāvuso, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā neva sumano hoti na dummano, upekkhako viharati sato sampajāno. Sotena saddaṃ sutvā…pe… ghānena gandhaṃ ghāyitvā… jivhāya rasaṃ sāyitvā… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā… manasā dhammaṃ viññāya neva sumano hoti na dummano, upekkhako viharati sato sampajāno. Ime cha dhammā uppādetabbā.
98“哪六种法呢?六种无上之事:无上的见、无上的闻、无上的获得、无上的学、无上的侍奉、无上的随念。这六种法,应当要透彻地了知。”
(Jha) ‘‘katame cha dhammā Cha anuttariyāni – dassanānuttariyaṃ, savanānuttariyaṃ, lābhānuttariyaṃ, sikkhānuttariyaṃ, pāricariyānuttariyaṃ, anussatānuttariyaṃ. Ime cha dhammā abhiññeyyā.
99“哪六种法呢?六种神通。贤友,在此,比丘展转地亲证种种神变:由一身变成多身,由多身变成一身;能显现,也能隐身;穿墙、穿壁、穿山而过,没有丝毫障碍,就像在虚空中行走一样;能在大地上浮出、潜入,就像在水中一样;能在水上行走而不会破水沉下,就像走在大地上一样;能在虚空中以盘腿的姿势飞行,就像展翅飞翔的鸟儿一样;还能用手去触摸、去碰摩像月亮、太阳这样有大威神力、大威德的天体;甚至能运用身体的力量,一直掌控到大梵天界。”
(Ña) ‘‘katame cha dhammā Cha abhiññā – idhāvuso, bhikkhu anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhoti – ekopi hutvā bahudhā hoti , bahudhāpi hutvā eko hoti. Āvibhāvaṃ tirobhāvaṃ. Tirokuṭṭaṃ tiropākāraṃ tiropabbataṃ asajjamāno gacchati seyyathāpi ākāse . Pathaviyāpi ummujjanimujjaṃ karoti seyyathāpi udake. Udakepi abhijjamāne gacchati seyyathāpi pathaviyaṃ. Ākāsepi pallaṅkena kamati seyyathāpi pakkhī sakuṇo. Imepi candimasūriye evaṃmahiddhike evaṃmahānubhāve pāṇinā parāmasati parimajjati. Yāva brahmalokāpi kāyena vasaṃ vatteti.
100以清净的、超凡的天耳界,他能听闻两种声音:天界和人间的声音,不论远近。
‘‘Dibbāya sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya ubho sadde suṇāti dibbe ca mānuse ca, ye dūre santike ca.
101他用自己的心了知其他众生、其他人的心,能辨别有贪的心就是有贪的心……(中略)……能辨别未解脱的心就是未解脱的心。
‘‘Parasattānaṃ parapuggalānaṃ cetasā ceto paricca pajānāti , sarāgaṃ vā cittaṃ sarāgaṃ cittanti pajānāti …pe… avimuttaṃ vā cittaṃ avimuttaṃ cittanti pajānāti.
102他能以种种方式回忆起过去的生命,比如一生……(中略)……像这样,他能带着特征和细节,以种种方式回忆起过去的生命。
‘‘So anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, seyyathidaṃ ekampi jātiṃ…pe… iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati.
103他以清净、超凡的天眼,看见众生死亡、投生,有低劣的、有高尚的,有美丽的、有丑陋的,有去往善趣的、有去往恶趣的,他了知众生是如何依照各自业行而转生的……(中略)
‘‘Dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti …pe…
104由于断尽了一切烦恼,他在当下就能亲自以超越的智慧体证并无漏的心解脱、慧解脱,并安住其中。这六种法,是应当去亲证、体悟的。
‘‘Āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Ime cha dhammā sacchikātabbā.
105如此,这六十种法是真实的、确实的、如此的、不虚的、不颠倒的,已被如来正确地彻底觉悟。
‘‘Iti ime saṭṭhi dhammā bhūtā tacchā tathā avitathā anaññathā sammā tathāgatena abhisambuddhā.
106七法
Satta dhammā
357“有七种法,能带来很多帮助……乃至……有七种法,是应当作证的。”
‘‘Satta dhammā bahukārā…pe… satta dhammā sacchikātabbā.
108(一)“哪七种法呢?是七种圣者的财富:信财、戒财、惭财、愧财、闻财、舍财、慧财。这七种法,能带来很多帮助。”
(Ka) ‘‘katame satta dhammā Satta ariyadhanāni – saddhādhanaṃ, sīladhanaṃ, hiridhanaṃ, ottappadhanaṃ, sutadhanaṃ, cāgadhanaṃ, paññādhanaṃ. Ime satta dhammā bahukārā.
109(二)“哪七种法呢?是七觉支:念觉支、择法觉支、精进觉支、喜觉支、轻安觉支、定觉支、舍觉支。这七种法,是应当修习的。”
(Kha) ‘‘katame satta dhammā Satta sambojjhaṅgā – satisambojjhaṅgo, dhammavicayasambojjhaṅgo, vīriyasambojjhaṅgo, pītisambojjhaṅgo, passaddhisambojjhaṅgo, samādhisambojjhaṅgo, upekkhāsambojjhaṅgo . Ime satta dhammā bhāvetabbā.
110(三)“哪七种法呢?是七种识的住着之处。贤友们,有一些有情,身体各异,认知也各异,比如人类、一部分天神和一部分堕落恶道者。这是第一种识的住着之处。
(Ga) ‘‘katame satta dhammā Satta viññāṇaṭṭhitiyo – santāvuso, sattā nānattakāyā nānattasaññino, seyyathāpi manussā ekacce ca devā ekacce ca vinipātikā. Ayaṃ paṭhamā viññāṇaṭṭhiti.
111“贤友们,有一些有情,身体各异,但认知是同一的,比如那些最初投生到梵天界的天神。这是第二种识的住着之处。
‘‘Santāvuso , sattā nānattakāyā ekattasaññino, seyyathāpi devā brahmakāyikā paṭhamābhinibbattā. Ayaṃ dutiyā viññāṇaṭṭhiti.
112“贤友们,有一些有情,身体是同一的,但认知各异,比如光音天的天神。这是第三种识的住着之处。
‘‘Santāvuso, sattā ekattakāyā nānattasaññino, seyyathāpi devā ābhassarā. Ayaṃ tatiyā viññāṇaṭṭhiti.
113“诸位尊者,有一类众生,身是一类,想也是一类,比如那些遍净天。这是第四种识住。”
‘‘Santāvuso, sattā ekattakāyā ekattasaññino, seyyathāpi devā subhakiṇhā. Ayaṃ catutthī viññāṇaṭṭhiti.
114“诸位尊者,有一类众生,完全超越了对色法的想……他们证入‘虚空无边’的空无边处。这是第五种识住。”
‘‘Santāvuso, sattā sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā…pe… ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanūpagā. Ayaṃ pañcamī viññāṇaṭṭhiti.
115“诸位尊者,有一类众生,完全超越空无边处,证入‘识无边’的识无边处。这是第六种识住。”
‘‘Santāvuso, sattā sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma ‘anantaṃ viññāṇa’nti viññāṇañcāyatanūpagā. Ayaṃ chaṭṭhī viññāṇaṭṭhiti.
116“诸位尊者,有一类众生,完全超越识无边处,证入‘什么都没有’的无所有处。这是第七种识住。这七种法,是应当遍知的。”
‘‘Santāvuso, sattā sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanūpagā. Ayaṃ sattamī viññāṇaṭṭhiti. Ime satta dhammā pariññeyyā.
117“(四)哪些是七种应舍断的法?七种随眠——欲贪随眠、瞋恚随眠、邪见随眠、疑随眠、慢随眠、有贪随眠、无明随眠。这七种法,是应当舍断的。”
(Gha) ‘‘katame satta dhammā Sattānusayā – kāmarāgānusayo, paṭighānusayo, diṭṭhānusayo, vicikicchānusayo, mānānusayo, bhavarāgānusayo , avijjānusayo. Ime satta dhammā pahātabbā.
118“(五)哪些是七种属于退分的法?七种恶法——在此,诸位尊者,一位比丘没有信心,没有惭耻,没有畏惧,少闻寡学,懈怠懒惰,失念忘失,智慧低劣。这七种法,是处于退步一边的。”
(Ṅa) ‘‘katame satta dhammā Satta asaddhammā – idhāvuso, bhikkhu assaddho hoti, ahiriko hoti, anottappī hoti, appassuto hoti, kusīto hoti, muṭṭhassati hoti, duppañño hoti. Ime satta dhammā hānabhāgiyā.
119什么是七法?七种胜分法——在此,贤友们,一位比丘是有信者、有惭者、有愧者、多闻者、勤精进者、正念现前者、具慧者。这七法属于优胜的部分。
(Ca) ‘‘katame satta dhammā Satta saddhammā – idhāvuso, bhikkhu saddho hoti, hirimā hoti, ottappī hoti, bahussuto hoti, āraddhavīriyo hoti, upaṭṭhitassati hoti, paññavā hoti. Ime satta dhammā visesabhāgiyā.
120什么是七法?七种善士法——在此,贤友们,一位比丘既是知法者,也是知义者、知己者、知量者、知时者、知众者、知人者。这七法难以通达。
(Cha) ‘‘katame satta dhammā Satta sappurisadhammā – idhāvuso, bhikkhu dhammaññū ca hoti atthaññū ca attaññū ca mattaññū ca kālaññū ca parisaññū ca puggalaññū ca. Ime satta dhammā duppaṭivijjhā.
121什么是七法?七种想——无常想、无我想、不净想、过患想、断除想、离贪想、灭尽想。这七法应当生起。
(Ja) ‘‘katame satta dhammā Satta saññā – aniccasaññā, anattasaññā, asubhasaññā, ādīnavasaññā, pahānasaññā, virāgasaññā, nirodhasaññā. Ime satta dhammā uppādetabbā.
122什么是七法?七种无间不足处——在此,贤友们,一位比丘对受持学处有强烈的意欲,并且在将来对受持学处也不退失喜爱;对听闻法义有强烈的意欲,并且在将来对听闻法义也不退失喜爱;对调伏欲求有强烈的意欲,并且在将来对调伏欲求也不退失喜爱;对独处禅修有强烈的意欲,并且在将来对独处禅修也不退失喜爱;对精进修习有强烈的意欲,并且在将来对精进修习也不退失喜爱;对正念锐智有强烈的意欲,并且在将来对正念锐智也不退失喜爱;对通达正见有强烈的意欲,并且在将来对通达正见也不退失喜爱。这七法应当证知。
(Jha) ‘‘katame satta dhammā Satta niddasavatthūni – idhāvuso, bhikkhu sikkhāsamādāne tibbacchando hoti, āyatiñca sikkhāsamādāne avigatapemo. Dhammanisantiyā tibbacchando hoti, āyatiñca dhammanisantiyā avigatapemo. Icchāvinaye tibbacchando hoti, āyatiñca icchāvinaye avigatapemo. Paṭisallāne tibbacchando hoti, āyatiñca paṭisallāne avigatapemo. Vīriyāramme tibbacchando hoti, āyatiñca vīriyāramme avigatapemo. Satinepakke tibbacchando hoti, āyatiñca satinepakke avigatapemo. Diṭṭhipaṭivedhe tibbacchando hoti, āyatiñca diṭṭhipaṭivedhe avigatapemo. Ime satta dhammā abhiññeyyā.
123什么是七法?七种漏尽者之力——在此,贤友们,一位漏尽的比丘,已以正慧如实善见一切行是无常的。贤友们,一位漏尽的比丘已以正慧如实善见一切行是无常的这一事实,就是漏尽比丘的一种力。凭借着这种力,漏尽的比丘宣称:‘我的诸漏已尽。’
(Ña) ‘‘katame satta dhammā Satta khīṇāsavabalāni – idhāvuso, khīṇāsavassa bhikkhuno aniccato sabbe saṅkhārā yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhā honti. Yaṃpāvuso, khīṇāsavassa bhikkhuno aniccato sabbe saṅkhārā yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhā honti, idampi khīṇāsavassa bhikkhuno balaṃ hoti, yaṃ balaṃ āgamma khīṇāsavo bhikkhu āsavānaṃ khayaṃ paṭijānāti – ‘khīṇā me āsavā’ti.
124再者,贤友们,一位漏尽的比丘,已以正慧如实善见诸欲犹如火炭坑。贤友们……(中略)……宣称:‘我的诸漏已尽。’
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, khīṇāsavassa bhikkhuno aṅgārakāsūpamā kāmā yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhā honti. Yaṃpāvuso…pe… ‘khīṇā me āsavā’ti.
125“再者,伙伴们,一位漏尽比丘的心是倾向远离的、朝向远离的、倚向远离的,安住于远离,乐于出离,并且已彻底摆脱了一切能成为漏之立足处的法。伙伴们,凡是……(中略)……他才会宣称:‘我的漏已尽。’”
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, khīṇāsavassa bhikkhuno vivekaninnaṃ cittaṃ hoti vivekapoṇaṃ vivekapabbhāraṃ vivekaṭṭhaṃ nekkhammābhirataṃ byantībhūtaṃ sabbaso āsavaṭṭhāniyehi dhammehi. Yaṃpāvuso…pe… ‘khīṇā me āsavā’ti.
126“再者,伙伴们,一位漏尽比丘已经修习了四念处,已经妥善地修习。伙伴们,凡是……(中略)……他才会宣称:‘我的漏已尽。’”
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, khīṇāsavassa bhikkhuno cattāro satipaṭṭhānā bhāvitā honti subhāvitā . Yaṃpāvuso…pe… ‘khīṇā me āsavā’ti.
127“再者,伙伴们,一位漏尽比丘已经修习了五根,已经妥善地修习。伙伴们,凡是……(中略)……他才会宣称:‘我的漏已尽。’”
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, khīṇāsavassa bhikkhuno pañcindriyāni bhāvitāni honti subhāvitāni. Yaṃpāvuso…pe… ‘khīṇā me āsavā’ti.
128“再者,伙伴们,一位漏尽比丘已经修习了七觉支,已经妥善地修习。伙伴们,凡是……(中略)……他才会宣称:‘我的漏已尽。’”
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, khīṇāsavassa bhikkhuno satta bojjhaṅgā bhāvitā honti subhāvitā. Yaṃpāvuso…pe… ‘khīṇā me āsavā’ti.
129“再者,伙伴们,一位漏尽比丘已经修习了八圣道,已经妥善地修习。伙伴们,一位漏尽比丘正因为已经修习了八圣道、妥善地修习了,这才成为漏尽比丘的一种力量。依凭这种力量,漏尽比丘才声言漏的灭尽:‘我的漏已尽。’这七种法是应当作证的。”
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, khīṇāsavassa bhikkhuno ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvito hoti subhāvito. Yaṃpāvuso, khīṇāsavassa bhikkhuno ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvito hoti subhāvito, idampi khīṇāsavassa bhikkhuno balaṃ hoti, yaṃ balaṃ āgamma khīṇāsavo bhikkhu āsavānaṃ khayaṃ paṭijānāti – ‘khīṇā me āsavā’ti. Ime satta dhammā sacchikātabbā.
130“以上这七十种法,是真确的、真实的、如是的、不离真实的、不异于真实的,是如来以正智完全觉悟的。”
‘‘Itime sattati dhammā bhūtā tacchā tathā avitathā anaññathā sammā tathāgatena abhisambuddhā.
131第一诵品完
Paṭhamabhāṇavāro niṭṭhito.
132八法
Aṭṭha dhammā
358“八种法,有很多帮助……乃至……八种法,应当作证。”
‘‘Aṭṭha dhammā bahukārā…pe… aṭṭha dhammā sacchikātabbā.
134“朋友们,哪些是八种法呢?八种因、八种缘,能导向那根本梵行的智慧,在还未获得时得以获得,在已获得后,得以增长、广大、修习、圆满。是哪八种?在此,朋友们,一位比丘依止导师而住,或依止某位值得尊重的梵行同伴而住,对他现起强烈的惭、愧,以及爱戴与恭敬。这是第一种因、第一种缘,能导向那根本梵行的智慧,在还未获得时得以获得,在已获得后,得以增长、广大、修习、圆满。
(Ka) ‘‘katame aṭṭha dhammā Aṭṭha hetū aṭṭha paccayā ādibrahmacariyikāya paññāya appaṭiladdhāya paṭilābhāya paṭiladdhāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā saṃvattanti. Katame aṭṭha? Idhāvuso, bhikkhu satthāraṃ upanissāya viharati aññataraṃ vā garuṭṭhāniyaṃ sabrahmacāriṃ, yatthassa tibbaṃ hirottappaṃ paccupaṭṭhitaṃ hoti pemañca gāravo ca. Ayaṃ paṭhamo hetu paṭhamo paccayo ādibrahmacariyikāya paññāya appaṭiladdhāya paṭilābhāya . Paṭiladdhāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā saṃvattati.
135“而他依止那位导师而住,或依止那位值得尊重的梵行同伴而住,对他现起强烈的惭、愧,以及爱戴与恭敬。他时常前往拜访,并详细请教:‘尊者,这是怎么回事?这个有什么意义?’那些尊者便为他开示未开显的,阐明未阐明的,并在种种能引起疑惑的法上,为他排遣疑惑。这是第二种因、第二种缘,能导向那根本梵行的智慧,在还未获得时得以获得,在已获得后,得以增长、广大、修习、圆满。
‘‘Taṃ kho pana satthāraṃ upanissāya viharati aññataraṃ vā garuṭṭhāniyaṃ sabrahmacāriṃ , yatthassa tibbaṃ hirottappaṃ paccupaṭṭhitaṃ hoti pemañca gāravo ca. Te kālena kālaṃ upasaṅkamitvā paripucchati paripañhati – ‘idaṃ, bhante, kathaṃ? Imassa ko attho’ti? Tassa te āyasmanto avivaṭañceva vivaranti, anuttānīkatañca uttānī karonti, anekavihitesu ca kaṅkhāṭṭhāniyesu dhammesu kaṅkhaṃ paṭivinodenti. Ayaṃ dutiyo hetu dutiyo paccayo ādibrahmacariyikāya paññāya appaṭiladdhāya paṭilābhāya, paṭiladdhāya bhiyyobhāvāya, vepullāya bhāvanāya pāripūriyā saṃvattati.
136“听闻了那个法之后,他通过两种远离来成就它:即身远离与心远离。这是第三种因、第三种缘,能导向那根本梵行的智慧,在还未获得时得以获得,在已获得后,得以增长、广大、修习、圆满。
‘‘Taṃ kho pana dhammaṃ sutvā dvayena vūpakāsena sampādeti – kāyavūpakāsena ca cittavūpakāsena ca. Ayaṃ tatiyo hetu tatiyo paccayo ādibrahmacariyikāya paññāya appaṭiladdhāya paṭilābhāya, paṭiladdhāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā saṃvattati.
137“再者,朋友们,一位比丘有戒行,安住于别解脱律仪的防护,具足正行与行处,在微细的罪过上也看见怖畏,受持并修学于诸学处。这是第四种因、第四种缘,能导向那根本梵行的智慧,在还未获得时得以获得,在已获得后,得以增长、广大、修习、圆满。
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu sīlavā hoti, pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharati ācāragocarasampanno, aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī samādāya sikkhati sikkhāpadesu. Ayaṃ catuttho hetu catuttho paccayo ādibrahmacariyikāya paññāya appaṭiladdhāya paṭilābhāya, paṭiladdhāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā saṃvattati.
138“再者,朋友们,一位比丘多闻,能持守所听闻的,能积聚所听闻的。凡是那些法,开头是善的,中间是善的,结尾是善的,有义理、有文句,能彰显全然圆满、完全清净的梵行,像这样的法,他都能多闻、记诵于心,通过言语熟悉它,通过心意审视它,通过见解很好地通达它。这是第五种因、第五种缘,能导向那根本梵行的智慧,在还未获得时得以获得,在已获得后,得以增长、广大、修习、圆满。
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu bahussuto hoti sutadharo sutasannicayo. Ye te dhammā ādikalyāṇā majjhekalyāṇā pariyosānakalyāṇā sātthā sabyañjanā kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ abhivadanti, tathārūpāssa dhammā bahussutā honti dhātā vacasā paricitā manasānupekkhitā diṭṭhiyā suppaṭividdhā. Ayaṃ pañcamo hetu pañcamo paccayo ādibrahmacariyikāya paññāya appaṭiladdhāya paṭilābhāya, paṭiladdhāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā saṃvattati.
139“再者,贤友们,一位比丘生起精进心而安住,为的是断除不善法,具足善法;他强健有力,勤奋坚固,对于善法不会卸下重担。这是第六个因、第六个缘,能导向那未获得的、梵行初始阶段的智慧之获得,也能导向已获得的智慧之增长、广大、修习与圆满。”
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu āraddhavīriyo viharati akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya, kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadāya, thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu. Ayaṃ chaṭṭho hetu chaṭṭho paccayo ādibrahmacariyikāya paññāya appaṭiladdhāya paṭilābhāya, paṭiladdhāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā saṃvattati.
140“再者,贤友们,一位比丘具足正念,拥有最极致的正念与明察,能记住并忆持很久以前做过的、很久以前说过的。这是第七个因、第七个缘,能导向那未获得的、梵行初始阶段的智慧之获得,也能导向已获得的智慧之增长、广大、修习与圆满。”
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu satimā hoti paramena satinepakkena samannāgato. Cirakatampi cirabhāsitampi saritā anussaritā. Ayaṃ sattamo hetu sattamo paccayo ādibrahmacariyikāya paññāya appaṭiladdhāya paṭilābhāya, paṭiladdhāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā saṃvattati.
141“再者,贤友们,一位比丘于五取蕴中,安住于随观其生灭:‘如是色,如是色之生起,如是色之灭去;如是受,如是受之生起,如是受之灭去;如是想,如是想之生起,如是想之灭去;如是诸行,如是诸行之生起,如是诸行之灭去;如是识,如是识之生起,如是识之灭去。’这是第八个因、第八个缘,能导向那未获得的、梵行初始阶段的智慧之获得,也能导向已获得的智慧之增长、广大、修习与圆满。这些,就是多有助益的八法。”
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu pañcasu upādānakkhandhesu, udayabbayānupassī viharati – ‘iti rūpaṃ iti rūpassa samudayo iti rūpassa atthaṅgamo; iti vedanā iti vedanāya samudayo iti vedanāya atthaṅgamo; iti saññā iti saññāya samudayo iti saññāya atthaṅgamo; iti saṅkhārā iti saṅkhārānaṃ samudayo iti saṅkhārānaṃ atthaṅgamo; iti viññāṇaṃ iti viññāṇassa samudayo iti viññāṇassa atthaṅgamo’ti. Ayaṃ aṭṭhamo hetu aṭṭhamo paccayo ādibrahmacariyikāya paññāya appaṭiladdhāya paṭilābhāya, paṭiladdhāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā saṃvattati. Ime aṭṭha dhammā bahukārā.
142“哪些是应修习的八法呢?就是圣八支道,即:正见、正思惟、正语、正业、正命、正精进、正念、正定。这些,就是应修习的八法。”
(Kha) ‘‘katame aṭṭha dhammā Ariyo aṭṭhaṅgiko maggo seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi, sammāsaṅkappo, sammāvācā, sammākammanto, sammāājīvo, sammāvāyāmo, sammāsati, sammāsamādhi. Ime aṭṭha dhammā bhāvetabbā.
143“哪些是应遍知的八法呢?就是八种世间法:得与失、称与讥、誉与毁、乐与苦。这些,就是应遍知的八法。”
(Ga) ‘‘katame aṭṭha dhammā Aṭṭha lokadhammā – lābho ca, alābho ca, yaso ca, ayaso ca, nindā ca, pasaṃsā ca, sukhañca, dukkhañca. Ime aṭṭha dhammā pariññeyyā.
144“哪些是应舍断的八法呢?就是八种邪行:邪见、邪思惟、邪语、邪业、邪命、邪精进、邪念、邪定。这些,就是应舍断的八法。”
(Gha) ‘‘katame aṭṭha dhammā Aṭṭha micchattā – micchādiṭṭhi, micchāsaṅkappo, micchāvācā, micchākammanto, micchāājīvo, micchāvāyāmo, micchāsati, micchāsamādhi. Ime aṭṭha dhammā pahātabbā.
145“朋友们,哪些是八种导致懈怠的事呢?第一种,有位比丘有活要干,他心里想:‘我有活要干了,干活身体肯定会累,我不如躺下来休息。’于是他就躺下来,不提起精进力,去证得那尚未证得的,获得那尚未获得的,体证那尚未体证的。这是第一种导致懈怠的事。
(Ṅa) ‘‘katame aṭṭha dhammā Aṭṭha kusītavatthūni. Idhāvuso, bhikkhunā kammaṃ kātabbaṃ hoti, tassa evaṃ hoti – ‘kammaṃ kho me kātabbaṃ bhavissati, kammaṃ kho pana me karontassa kāyo kilamissati, handāhaṃ nipajjāmī’ti. So nipajjati, na vīriyaṃ ārabhati appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya. Idaṃ paṭhamaṃ kusītavatthu.
146“再者,朋友们,有位比丘已经干完活了。他心里想:‘我干完活了,干活身体累了,我不如躺下来休息。’于是他就躺下来,不提起精进力……这是第二种导致懈怠的事。
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhunā kammaṃ kataṃ hoti . Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho kammaṃ akāsiṃ, kammaṃ kho pana me karontassa kāyo kilanto, handāhaṃ nipajjāmī’ti. So nipajjati, na vīriyaṃ ārabhati…pe… idaṃ dutiyaṃ kusītavatthu.
147“再者,朋友们,有位比丘要出远门。他心里想:‘我要出远门了,赶路身体肯定会累,我不如躺下来休息。’于是他就躺下来,不提起精进力……这是第三种导致懈怠的事。
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhunā maggo gantabbo hoti. Tassa evaṃ hoti – ‘maggo kho me gantabbo bhavissati, maggaṃ kho pana me gacchantassa kāyo kilamissati, handāhaṃ nipajjāmī’ti. So nipajjati, na vīriyaṃ ārabhati…pe… idaṃ tatiyaṃ kusītavatthu.
148“再者,朋友们,有位比丘已经出完远门了。他心里想:‘我赶完路了,赶路身体累了,我不如躺下来休息。’于是他就躺下来,不提起精进力……这是第四种导致懈怠的事。
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhunā maggo gato hoti. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho maggaṃ agamāsiṃ, maggaṃ kho pana me gacchantassa kāyo kilanto, handāhaṃ nipajjāmī’ti. So nipajjati, na vīriyaṃ ārabhati…pe… idaṃ catutthaṃ kusītavatthu.
149“再者,朋友们,有位比丘到村落或城镇里托钵,没得到足够的食物,不管粗劣的还是精致的都不够吃饱。他心里想:‘我到村落或城镇托钵,没得到足够的食物,不管粗劣的还是精致的都不够吃饱,弄成这样,我身体疲惫,没法做事,我不如躺下来休息。’……这是第五种导致懈怠的事。
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya caranto na labhati lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya caranto nālatthaṃ lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ, tassa me kāyo kilanto akammañño, handāhaṃ nipajjāmī’ti…pe… idaṃ pañcamaṃ kusītavatthu.
150“再者,朋友们,有位比丘到村落或城镇里托钵,得到了足够的食物,粗劣的或精致的都吃到饱。他心里想:‘我到村落或城镇托钵,吃饱了,粗劣的或精致的都吃饱了,弄成这样,我身体沉重,没法做事,简直像塞满了豆子一样,我不如躺下来休息。’于是他就躺下来……这是第六种导致懈怠的事。
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya caranto labhati lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya caranto alatthaṃ lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ , tassa me kāyo garuko akammañño, māsācitaṃ maññe, handāhaṃ nipajjāmī’ti. So nipajjati…pe… idaṃ chaṭṭhaṃ kusītavatthu.
151还有,贤友,一位比丘生起了一点小病。他心里这样想:‘我已经生起这轻微的病了,是可以躺下休息的,那我躺下吧。’于是他就躺下了……这是第七种懈怠的因缘。
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhuno uppanno hoti appamattako ābādho, tassa evaṃ hoti – ‘uppanno kho me ayaṃ appamattako ābādho atthi kappo nipajjituṃ, handāhaṃ nipajjāmī’ti. So nipajjati…pe… idaṃ sattamaṃ kusītavatthu.
152再者,贤友,一位比丘病愈不久,刚从疾病中恢复过来。他心里这样想:‘我病愈不久,身体还很虚弱,不堪做事,那我躺下吧。’于是他就躺下了……这是第八种懈怠的因缘。这八种法是趋向退失的。
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu gilānāvuṭṭhito hoti aciravuṭṭhito gelaññā. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho gilānāvuṭṭhito aciravuṭṭhito gelaññā. Tassa me kāyo dubbalo akammañño, handāhaṃ nipajjāmī’ti. So nipajjati…pe… idaṃ aṭṭhamaṃ kusītavatthu. Ime aṭṭha dhammā hānabhāgiyā.
153是哪八种法呢?八种发起精进的因缘。贤友,在此,一位比丘将要去做一件事务。他心里这样想:‘我将要去做那件事务了,可是在做事务的时候,不太容易专心忆念佛陀的教法。那么,就让我为了获得未得到的、证悟未证得的、实现未实现的,而发奋精进吧!’于是,他就为了获得未得到的、证悟未证得的、实现未实现的,而发奋精进。这是第一种发起精进的因缘。
(Ca) ‘‘katame aṭṭha dhammā Aṭṭha ārambhavatthūni. Idhāvuso, bhikkhunā kammaṃ kātabbaṃ hoti, tassa evaṃ hoti – ‘kammaṃ kho me kātabbaṃ bhavissati, kammaṃ kho pana me karontena na sukaraṃ buddhānaṃ sāsanaṃ manasikātuṃ, handāhaṃ vīriyaṃ ārabhāmi appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāyā’ti. So vīriyaṃ ārabhati appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya. Idaṃ paṭhamaṃ ārambhavatthu.
154还有,贤友,一位比丘已经做完了一件事务。他心里这样想:‘我做完那件事务了,可我在做事务的时候,没能专心忆念佛陀的教法。那么,就让我发奋精进吧……’这是第二种发起精进的因缘。
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhunā kammaṃ kataṃ hoti. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho kammaṃ akāsiṃ, kammaṃ kho panāhaṃ karonto nāsakkhiṃ buddhānaṃ sāsanaṃ manasikātuṃ, handāhaṃ vīriyaṃ ārabhāmi…pe… idaṃ dutiyaṃ ārambhavatthu.
155还有,贤友,一位比丘将要走上一条路。他心里这样想:‘我将要走上那条路了,可是在赶路的时候,不太容易专心忆念佛陀的教法。那么,就让我发奋精进吧……’这是第三种发起精进的因缘。
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhunā maggo gantabbo hoti. Tassa evaṃ hoti – ‘maggo kho me gantabbo bhavissati, maggaṃ kho pana me gacchantena na sukaraṃ buddhānaṃ sāsanaṃ manasikātuṃ, handāhaṃ vīriyaṃ ārabhāmi…pe… idaṃ tatiyaṃ ārambhavatthu.
156还有,贤友,一位比丘已经走过了一条路。他心里这样想:‘我走过那条路了,可是在赶路的时候,我没能专心忆念佛陀的教法。那么,就让我发奋精进吧……’这是第四种发起精进的因缘。
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhunā maggo gato hoti. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho maggaṃ agamāsiṃ, maggaṃ kho panāhaṃ gacchanto nāsakkhiṃ buddhānaṃ sāsanaṃ manasikātuṃ, handāhaṃ vīriyaṃ ārabhāmi…pe… idaṃ catutthaṃ ārambhavatthu.
157“再者,贤友们,有一位比丘到村落或城镇去托钵乞食,没有得到粗糙或精致的食物,不够填饱肚子。他心里这样想:‘我到村落或城镇托钵乞食,并没有得到粗糙或精致的食物来吃饱,这样一来,我的身体变得轻便、适合运作。好,就让我发起精进吧……’这就是第五种发起精进的基础。
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya caranto na labhati lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya caranto nālatthaṃ lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ , tassa me kāyo lahuko kammañño, handāhaṃ vīriyaṃ ārabhāmi…pe… idaṃ pañcamaṃ ārambhavatthu.
158“再者,贤友们,有一位比丘到村落或城镇去托钵乞食,得到了粗糙或精致的食物,足够填饱肚子。他心里这样想:‘我到村落或城镇托钵乞食,得到了粗糙或精致的食物来吃饱,这样一来,我的身体强壮有力、适合运作。好,就让我发起精进吧……’这就是第六种发起精进的基础。
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya caranto labhati lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya caranto alatthaṃ lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ. Tassa me kāyo balavā kammañño, handāhaṃ vīriyaṃ ārabhāmi…pe… idaṃ chaṭṭhaṃ ārambhavatthu.
159“再者,贤友们,有一位比丘生了一个小病。他心里这样想:‘我这个小小的病已经生起了。但这是明摆着的事,这病是有可能会恶化的啊。好,就让我发起精进吧……’这就是第七种发起精进的基础。
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhuno uppanno hoti appamattako ābādho. Tassa evaṃ hoti – ‘uppanno kho me ayaṃ appamattako ābādho ṭhānaṃ kho panetaṃ vijjati, yaṃ me ābādho pavaḍḍheyya, handāhaṃ vīriyaṃ ārabhāmi…pe… idaṃ sattamaṃ ārambhavatthu.
160“再者,贤友们,有一位比丘刚从疾病中康复,痊愈还没多久。他心里这样想:‘我刚摆脱疾病,痊愈还没多久。但这是明摆着的事,我这病是很有可能复发的啊。好,就让我为了证得尚未证得的、达到尚未达到的、实现尚未实现的,而发起精进吧!’于是,他为了证得尚未证得的、达到尚未达到的、实现尚未实现的,而发起精进。这就是第八种发起精进的基础。贤友们,这八种法,便是趋向殊胜的部分。
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu gilānā vuṭṭhito hoti aciravuṭṭhito gelaññā. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho gilānā vuṭṭhito aciravuṭṭhito gelaññā, ṭhānaṃ kho panetaṃ vijjati, yaṃ me ābādho paccudāvatteyya, handāhaṃ vīriyaṃ ārabhāmi appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāyā’ti. So vīriyaṃ ārabhati appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya. Idaṃ aṭṭhamaṃ ārambhavatthu. Ime aṭṭha dhammā visesabhāgiyā.
161(六)“贤友们,哪八种法呢?八种非时机,是不适合修持梵行的错误时候。贤友们,在这里,如来、阿拉汉、等正觉者出现在世间,所说的法也导向寂静、趋向涅槃、引向觉悟,是善逝所宣示的。但这个人却投生在了地狱里。这是第一种不适合修持梵行的非时机。
(Cha) ‘‘katame aṭṭha dhammā Aṭṭha akkhaṇā asamayā brahmacariyavāsāya. Idhāvuso, tathāgato ca loke uppanno hoti arahaṃ sammāsambuddho, dhammo ca desiyati opasamiko parinibbāniko sambodhagāmī sugatappavedito. Ayañca puggalo nirayaṃ upapanno hoti. Ayaṃ paṭhamo akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya.
162“再者,贤友们,如来、阿拉汉、等正觉者出现在世间,所说的法也导向寂静、趋向涅槃、引向觉悟,是善逝所宣示的。但这个人却投生在了畜生道。这是第二种不适合修持梵行的非时机。”
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, tathāgato ca loke uppanno hoti arahaṃ sammāsambuddho, dhammo ca desiyati opasamiko parinibbāniko sambodhagāmī sugatappavedito, ayañca puggalo tiracchānayoniṃ upapanno hoti. Ayaṃ dutiyo akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya.
163再者,……投生到了鬼界。这是第三种非时节、非适当之时,不适合过梵行生活。
‘‘Puna caparaṃ…pe… pettivisayaṃ upapanno hoti. Ayaṃ tatiyo akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya.
164再者,……投生到了某个长寿的天人群。这是第四种非时节、非适当之时,不适合过梵行生活。
‘‘Puna caparaṃ…pe… aññataraṃ dīghāyukaṃ devanikāyaṃ upapanno hoti. Ayaṃ catuttho akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya.
165再者,……投生到了边远地区,在那无知无识的蛮族之中,那里没有比丘、比丘尼、男居士、女居士所到之处。这是第五种非时节、非适当之时,不适合过梵行生活。
‘‘Puna caparaṃ…pe… paccantimesu janapadesu paccājāto hoti milakkhesu aviññātāresu, yattha natthi gati bhikkhūnaṃ bhikkhunīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānaṃ. Ayaṃ pañcamo akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya.
166再者,……这个人虽然投生到了中部地方,但他持有邪见,见解颠倒,认为:'没有布施,没有祭祀,没有供养,没有善行恶行业报的果报,没有今生,没有来世,没有母亲,没有父亲,没有化生的有情,人世间没有那些正确行进、正确实践的沙门和婆罗门,他们不会自己亲证、彻知了今生与来世后,再向他人宣说。'这是第六种非时节、非适当之时,不适合过梵行生活。
‘‘Puna caparaṃ…pe… ayañca puggalo majjhimesu janapadesu paccājāto hoti, so ca hoti micchādiṭṭhiko viparītadassano – ‘natthi dinnaṃ, natthi yiṭṭhaṃ, natthi hutaṃ, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko, natthi ayaṃ loko, natthi paro loko, natthi mātā, natthi pitā, natthi sattā opapātikā, natthi loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā sammāpaṭipannā ye imañca lokaṃ parañca lokaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedentī’ti. Ayaṃ chaṭṭho akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya.
167再者,……这个人虽然投生到了中部地方,但他智慧不足,愚钝、痴呆、像哑巴一样,没有能力理解善说与恶说所表达的意义。这是第七种非时节、非适当之时,不适合过梵行生活。
‘‘Puna caparaṃ…pe… ayañca puggalo majjhimesu janapadesu paccājāto hoti , so ca hoti duppañño jaḷo eḷamūgo, nappaṭibalo subhāsitadubbhāsitānamatthamaññātuṃ. Ayaṃ sattamo akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya.
168再者,……这个人投生到了中部地方,而且他有智慧,不愚钝、不痴呆,有能力理解善说与恶说所表达的意义。这是第八种非时、非适当之时。以上这八种法,是难以通达的。
‘‘Puna caparaṃ…pe… ayañca puggalo majjhimesu janapadesu paccājāto hoti, so ca hoti paññavā ajaḷo aneḷamūgo, paṭibalo subhāsitadubbhāsitānamatthamaññātuṃ. Ayaṃ aṭṭhamo akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya. Ime aṭṭha dhammā duppaṭivijjhā.
169(产生)哪些八种法是‘应当生起的’呢?就是八种大人物的寻思:这个法是为少欲的人设立的,不是为多欲的人;这个法是为知足的人设立的,不是为不知足的人;这个法是为喜欢独处的人设立的,不是为喜欢热闹交际的人;这个法是为精进努力的人设立的,不是为懒惰的人;这个法是为正念现前的人设立的,不是为忘失正念的人;这个法是为心专注的人设立的,不是为心散乱的人;这个法是为有智慧的人设立的,不是为愚痴的人;这个法是为不爱戏论、不乐戏论的人设立的,不是为喜欢戏论的人。这八种法,就是‘应当生起的’。
(Ja) ‘‘katame aṭṭha dhammā Aṭṭha mahāpurisavitakkā – appicchassāyaṃ dhammo, nāyaṃ dhammo mahicchassa. Santuṭṭhassāyaṃ dhammo, nāyaṃ dhammo asantuṭṭhassa. Pavivittassāyaṃ dhammo, nāyaṃ dhammo saṅgaṇikārāmassa. Āraddhavīriyassāyaṃ dhammo, nāyaṃ dhammo kusītassa. Upaṭṭhitasatissāyaṃ dhammo, nāyaṃ dhammo muṭṭhassatissa. Samāhitassāyaṃ dhammo, nāyaṃ dhammo asamāhitassa . Paññavato ayaṃ dhammo, nāyaṃ dhammo duppaññassa. Nippapañcassāyaṃ dhammo, nāyaṃ dhammo papañcārāmassāti ime aṭṭha dhammā uppādetabbā.
170(证知)哪些八种法是‘应当证知的’呢?就是八种胜处:一位比丘,内心持有色法想,看到外部那些有限的、美丽或丑陋的色法,他这样想:‘我征服了那些色法,我知道,我看见。’像这样存想。这是第一种胜处。
(Jha) ‘‘katame aṭṭha dhammā Aṭṭha abhibhāyatanāni – ajjhattaṃ rūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati parittāni suvaṇṇadubbaṇṇāni , ‘tāni abhibhuyya jānāmi passāmī’ti – evaṃsaññī hoti. Idaṃ paṭhamaṃ abhibhāyatanaṃ.
171一位比丘,内心持有色法想,看到外部那些无量的、美丽或丑陋的色法,他这样想:‘我征服了那些色法,我知道,我看见。’像这样存想。这是第二种胜处。
‘‘Ajjhattaṃ rūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati appamāṇāni suvaṇṇadubbaṇṇāni, ‘tāni abhibhuyya jānāmi passāmī’ti – evaṃsaññī hoti. Idaṃ dutiyaṃ abhibhāyatanaṃ.
172一位比丘,内心不持有色法想,看到外部那些有限的、美丽或丑陋的色法,他这样想:‘我征服了那些色法,我知道,我看见。’像这样存想。这是第三种胜处。
‘‘Ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati parittāni suvaṇṇadubbaṇṇāni, ‘tāni abhibhuyya jānāmi passāmī’ti evaṃsaññī hoti. Idaṃ tatiyaṃ abhibhāyatanaṃ.
173一位比丘,内心不持有色法想,看到外部那些无量的、美丽或丑陋的色法,他这样想:‘我征服了那些色法,我知道,我看见。’像这样存想。这是第四种胜处。
‘‘Ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati appamāṇāni suvaṇṇadubbaṇṇāni, ‘tāni abhibhuyya jānāmi passāmī’ti evaṃsaññī hoti. Idaṃ catutthaṃ abhibhāyatanaṃ.
174一位比丘,内心不持有色法想,看到外部那些青色的、具有青色的颜色、青色的外观、青色的光泽的色法。就像那亚麻花,是青色的、具有青色的颜色、青色的外观、青色的光泽;或者就像那块在波罗奈生产的布料,两面都经过精细打磨,是青色的、具有青色的颜色、青色的外观、青色的光泽。同样地,一位比丘内心不持有色法想,看到外部那些青色的、具有青色的颜色、青色的外观、青色的光泽的色法,他这样想:‘我征服了那些色法,我知道,我看见。’像这样存想。这是第五种胜处。
‘‘Ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati nīlāni nīlavaṇṇāni nīlanidassanāni nīlanibhāsāni. Seyyathāpi nāma umāpupphaṃ nīlaṃ nīlavaṇṇaṃ nīlanidassanaṃ nīlanibhāsaṃ. Seyyathā vā pana taṃ vatthaṃ bārāṇaseyyakaṃ ubhatobhāgavimaṭṭhaṃ nīlaṃ nīlavaṇṇaṃ nīlanidassanaṃ nīlanibhāsaṃ, evameva ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati nīlāni nīlavaṇṇāni nīlanidassanāni nīlanibhāsāni, ‘tāni abhibhuyya jānāmi passāmī’ti evaṃsaññī hoti. Idaṃ pañcamaṃ abhibhāyatanaṃ.
175第六个胜处:内心持有无色想的人,外在单一地观看那些黄色的、黄颜色、黄色显相、黄色光泽的色法。就像那迦尼迦罗花,是黄色的、黄颜色、黄色显相、黄色光泽的;又好比那块波罗奈产的布,两面都经过精细打磨,是黄色的、黄颜色、黄色显相、黄色光泽。同样地,内心持有无色想的人,外在单一地观看那些黄色的、黄颜色、黄色显相、黄色光泽的色法,并生起这样的想法:‘我超越了这些,我知、我见。’这就是第六个胜处。
‘‘Ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati pītāni pītavaṇṇāni pītanidassanāni pītanibhāsāni. Seyyathāpi nāma kaṇikārapupphaṃ pītaṃ pītavaṇṇaṃ pītanidassanaṃ pītanibhāsaṃ. Seyyathā vā pana taṃ vatthaṃ bārāṇaseyyakaṃ ubhatobhāgavimaṭṭhaṃ pītaṃ pītavaṇṇaṃ pītanidassanaṃ pītanibhāsaṃ , evameva ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati pītāni pītavaṇṇāni pītanidassanāni pītanibhāsāni, ‘tāni abhibhuyya jānāmi passāmī’ti evaṃsaññī hoti. Idaṃ chaṭṭhaṃ abhibhāyatanaṃ.
176第七个胜处:内心持有无色想的人,外在单一地观看那些赤色的、赤颜色、赤色显相、赤色光泽的色法。就像那般豆时婆花,是赤色的、赤颜色、赤色显相、赤色光泽的;又好比那块波罗奈产的布,两面都经过精细打磨,是赤色的、赤颜色、赤色显相、赤色光泽的。同样地,内心持有无色想的人,外在单一地观看那些赤色的、赤颜色、赤色显相、赤色光泽的色法,并生起这样的想法:‘我超越了这些,我知、我见。’这就是第七个胜处。
‘‘Ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati lohitakāni lohitakavaṇṇāni lohitakanidassanāni lohitakanibhāsāni. Seyyathāpi nāma bandhujīvakapupphaṃ lohitakaṃ lohitakavaṇṇaṃ lohitakanidassanaṃ lohitakanibhāsaṃ, seyyathā vā pana taṃ vatthaṃ bārāṇaseyyakaṃ ubhatobhāgavimaṭṭhaṃ lohitakaṃ lohitakavaṇṇaṃ lohitakanidassanaṃ lohitakanibhāsaṃ, evameva ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati lohitakāni lohitakavaṇṇāni lohitakanidassanāni lohitakanibhāsāni, ‘tāni abhibhuyya jānāmi passāmī’ti evaṃsaññī hoti. Idaṃ sattamaṃ abhibhāyatanaṃ.
177第八个胜处:内心持有无色想的人,外在单一地观看那些白色的、白颜色、白色显相、白色光泽的色法。就像那颗晨星,是白色的、白颜色、白色显相、白色光泽的;又好比那块波罗奈产的布,两面都经过精细打磨,是白色的、白颜色、白色显相、白色光泽的。同样地,内心持有无色想的人,外在单一地观看那些白色的、白颜色、白色显相、白色光泽的色法,并生起这样的想法:‘我超越了这些,我知、我见。’这就是第八个胜处。以上这八种法,是应当以胜智了知的。
‘‘Ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati odātāni odātavaṇṇāni odātanidassanāni odātanibhāsāni. Seyyathāpi nāma osadhitārakā odātā odātavaṇṇā odātanidassanā odātanibhāsā, seyyathā vā pana taṃ vatthaṃ bārāṇaseyyakaṃ ubhatobhāgavimaṭṭhaṃ odātaṃ odātavaṇṇaṃ odātanidassanaṃ odātanibhāsaṃ, evameva ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati odātāni odātavaṇṇāni odātanidassanāni odātanibhāsāni, ‘tāni abhibhuyya jānāmi passāmī’ti evaṃsaññī hoti. Idaṃ aṭṭhamaṃ abhibhāyatanaṃ. Ime aṭṭha dhammā abhiññeyyā.
178哪些是八种法呢?八解脱:内有色想的人,观看外在的色法。这是第一解脱。
(Ña) ‘‘katame aṭṭha dhammā Aṭṭha vimokkhā – rūpī rūpāni passati. Ayaṃ paṭhamo vimokkho.
179内心持有无色想的人,外在单一地观看色法。这是第二解脱。
‘‘Ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati. Ayaṃ dutiyo vimokkho.
180内心决定并专注于‘清净’这一面向的人。这是第三解脱。
‘‘Subhanteva adhimutto hoti. Ayaṃ tatiyo vimokkho.
181“完全超越一切色想,平息有对想,不作意种种想,成就并安住于‘虚空是无边的’的空无边处。这是第四解脱。”
‘‘Sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ catuttho vimokkho.
182“完全超越空无边处,成就并安住于‘识是无边的’的识无边处。这是第五解脱。”
‘‘Sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma ‘anantaṃ viññāṇa’nti viññāṇañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ pañcamo vimokkho.
183“完全超越识无边处,成就并安住于‘什么都没有’的无所有处。这是第六解脱。”
‘‘Sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ chaṭṭho vimokkho.
184“完全超越无所有处,成就并安住于非想非非想处。这是第七解脱。”
‘‘Sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ sattamo vimokkho.
185“完全超越非想非非想处,成就并安住于想受灭。这是第八解脱。这八种法是应当亲证的。”
‘‘Sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṃ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ aṭṭhamo vimokkho. Ime aṭṭha dhammā sacchikātabbā.
186“如此,这八十种法是真实的、如实的、确然的、不虚的、不颠倒的,被如来正确地完全觉悟。”
‘‘Iti ime asīti dhammā bhūtā tacchā tathā avitathā anaññathā sammā tathāgatena abhisambuddhā.
187九法
Nava dhammā
359“九种法多有助益……乃至……九种法应当作证。”
‘‘Nava dhammā bahukārā…pe… nava dhammā sacchikātabbā.
189“哪些是‘多有助益的九种法’呢?有九种以如理作意为根本的法:如理作意时,喜悦就会生起;有喜悦者,喜悦就会生起;心意喜悦时,身体就会轻安;身体轻安者,就会感受到乐;有乐者,心就会入定;心入定后,就能如实地知见;如实地知见者,便会厌离;厌离者,便会离欲;由离欲而获得解脱。这九种法多有助益。”
(Ka) ‘‘katame nava dhammā Nava yonisomanasikāramūlakā dhammā, yonisomanasikaroto pāmojjaṃ jāyati, pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vedeti, sukhino cittaṃ samādhiyati, samāhite citte yathābhūtaṃ jānāti passati, yathābhūtaṃ jānaṃ passaṃ nibbindati, nibbindaṃ virajjati, virāgā vimuccati. Ime nava dhammā bahukārā.
190“哪些是‘应修习的九种法’呢?九种精勤修习的诸根清净支:戒清净是精勤修习的诸根清净支;心清净是精勤修习的诸根清净支;见清净是精勤修习的诸根清净支;度疑清净是精勤修习的诸根清净支;道非道知见清净是精勤修习的诸根清净支;道迹知见清净是精勤修习的诸根清净支;知见清净是精勤修习的诸根清净支;慧清净是精勤修习的诸根清净支;解脱清净是精勤修习的诸根清净支。这九种法应当修习。”
(Kha) ‘‘katame nava dhammā Nava pārisuddhipadhāniyaṅgāni – sīlavisuddhi pārisuddhipadhāniyaṅgaṃ, cittavisuddhi pārisuddhipadhāniyaṅgaṃ, diṭṭhivisuddhi pārisuddhipadhāniyaṅgaṃ, kaṅkhāvitaraṇavisuddhi pārisuddhipadhāniyaṅgaṃ, maggāmaggañāṇadassana – visuddhi pārisuddhipadhāniyaṅgaṃ, paṭipadāñāṇadassanavisuddhi pārisuddhipadhāniyaṅgaṃ, ñāṇadassanavisuddhi pārisuddhipadhāniyaṅgaṃ, paññāvisuddhi pārisuddhipadhāniyaṅgaṃ, vimuttivisuddhi pārisuddhipadhāniyaṅgaṃ. Ime nava dhammā bhāvetabbā.
191“哪些是‘应遍知的九种法’呢?九种有情居处:贤友们,有些有情身体不同、想也不同,例如人类、一部分天神和一部分堕恶趣者。这是第一种有情居处。
(Ga) ‘‘katame nava dhammā Nava sattāvāsā – santāvuso, sattā nānattakāyā nānattasaññino, seyyathāpi manussā ekacce ca devā ekacce ca vinipātikā. Ayaṃ paṭhamo sattāvāso.
192“贤友们,有些有情身体不同、想却相同,例如通过初禅出生的大梵天众。这是第二种有情居处。
‘‘Santāvuso , sattā nānattakāyā ekattasaññino, seyyathāpi devā brahmakāyikā paṭhamābhinibbattā. Ayaṃ dutiyo sattāvāso.
193“贤友们,有些有情身体相同、想却不同,例如光音天众。这是第三种有情居处。”
‘‘Santāvuso, sattā ekattakāyā nānattasaññino, seyyathāpi devā ābhassarā. Ayaṃ tatiyo sattāvāso.
194贤友,有这样一类众生,他们身体都相同,想也都相同,就像光音天的天人那样。这是第四种众生的住处。
‘‘Santāvuso, sattā ekattakāyā ekattasaññino, seyyathāpi devā subhakiṇhā. Ayaṃ catuttho sattāvāso.
195贤友,有这样一类众生,他们没有想,也没有感受,就像无想天的天人那样。这是第五种众生的住处。
‘‘Santāvuso, sattā asaññino appaṭisaṃvedino, seyyathāpi devā asaññasattā. Ayaṃ pañcamo sattāvāso.
196贤友,有这样一类众生,完全超越了所有色想,灭尽了障碍想,不再把注意力放在种种不同的想上,心里想着‘虚空是无边的’,便到达了空无边处。这是第六种众生的住处。
‘‘Santāvuso, sattā sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanūpagā. Ayaṃ chaṭṭho sattāvāso.
197贤友,有这样一类众生,完全超越了空无边处,心里想着‘识是无边的’,便到达了识无边处。这是第七种众生的住处。
‘‘Santāvuso, sattā sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma ‘anantaṃ viññāṇa’nti viññāṇañcāyatanūpagā. Ayaṃ sattamo sattāvāso.
198贤友,有这样一类众生,完全超越了识无边处,心里想着‘什么也没有’,便到达了无所有处。这是第八种众生的住处。
‘‘Santāvuso, sattā sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanūpagā. Ayaṃ aṭṭhamo sattāvāso.
199贤友,有这样一类众生,完全超越了无所有处,便到达了非想非非想处。这是第九种众生的住处。这九种法,是应该透彻了解的。
‘‘Santāvuso, sattā sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanūpagā. Ayaṃ navamo sattāvāso. Ime nava dhammā pariññeyyā.
200那么,什么是九种应该舍断的法?就是九种以渴爱为根本的法:因为渴爱而有遍求,因为遍求而有利得,因为利得而有判断分别,因为判断分别而有欲望与贪染,因为欲望与贪染而有执取黏着,因为执取黏着而有据为私有,因为据为私有而有悭吝,因为悭吝而有守护,以守护为原因,便生起了拿棍棒、拿武器、争吵、冲突、纷争、口角、离间语、虚妄语等种种的恶不善法。这九种法,是应该舍断的。
(Gha) ‘‘katame nava dhammā Nava taṇhāmūlakā dhammā – taṇhaṃ paṭicca pariyesanā, pariyesanaṃ paṭicca lābho, lābhaṃ paṭicca vinicchayo, vinicchayaṃ paṭicca chandarāgo , chandarāgaṃ paṭicca ajjhosānaṃ, ajjhosānaṃ paṭicca pariggaho, pariggahaṃ paṭicca macchariyaṃ, macchariyaṃ paṭicca ārakkho, ārakkhādhikaraṇaṃ daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṃtuvaṃpesuññamusāvādā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti. Ime nava dhammā pahātabbā.
201那么,什么是九种属于退分的法?就是九种生起怨恨的缘由:‘他做了对我不利的事’而心怀怨恨,‘他正在做对我不利的事’而心怀怨恨,‘他将要做对我不利的事’而心怀怨恨;‘他对我喜爱、中意的人做了不利的事’而心怀怨恨……‘正在做不利的事’而心怀怨恨……‘将要做不利的事’而心怀怨恨;‘他对我不可爱、不中意的人做了有利的事’而心怀怨恨……‘正在做有利的事’而心怀怨恨……‘将要做有利的事’而心怀怨恨。这九种法,是属于退分的。
(Ṅa) ‘‘katame nava dhammā Nava āghātavatthūni – ‘anatthaṃ me acarī’ti āghātaṃ bandhati, ‘anatthaṃ me caratī’ti āghātaṃ bandhati, ‘anatthaṃ me carissatī’ti āghātaṃ bandhati; ‘piyassa me manāpassa anatthaṃ acarī’ti āghātaṃ bandhati…pe… ‘anatthaṃ caratī’ti āghātaṃ bandhati…pe… ‘anatthaṃ carissatī’ti āghātaṃ bandhati; ‘appiyassa me amanāpassa atthaṃ acarī’ti āghātaṃ bandhati…pe… ‘atthaṃ caratī’ti āghātaṃ bandhati…pe… ‘atthaṃ carissatī’ti āghātaṃ bandhati. Ime nava dhammā hānabhāgiyā.
202那么,什么是九种属于胜分的法?就是九种调伏怨恨的方法:‘他做了对我不利的事,但这又能从哪里得到呢?’这样一想,便调伏了怨恨;‘他正在做对我不利的事,但这又能从哪里得到呢?’这样一想,便调伏了怨恨;‘他将要做对我不利的事,但这又能从哪里得到呢?’这样一想,便调伏了怨恨;‘他对我喜爱、中意的人做了不利的事……正在做不利的事……将要做不利的事,但这又能从哪里得到呢?’这样一想,便调伏了怨恨;‘他对我不可爱、不中意的人做了有利的事……正在做有利的事……将要做有利的事,但这又能从哪里得到呢?’这样一想,便调伏了怨恨。这九种法,是属于胜分的。
(Ca) ‘‘katame nava dhammā Nava āghātapaṭivinayā – ‘anatthaṃ me acari, taṃ kutettha labbhā’ti āghātaṃ paṭivineti; ‘anatthaṃ me carati, taṃ kutettha labbhā’ti āghātaṃ paṭivineti; ‘anatthaṃ me carissati, taṃ kutettha labbhā’ti āghātaṃ paṭivineti; ‘piyassa me manāpassa anatthaṃ acari…pe… anatthaṃ carati…pe… anatthaṃ carissati, taṃ kutettha labbhā’ti āghātaṃ paṭivineti; ‘appiyassa me amanāpassa atthaṃ acari…pe… atthaṃ carati…pe… atthaṃ carissati, taṃ kutettha labbhā’ti āghātaṃ paṭivineti. Ime nava dhammā visesabhāgiyā.
203那么,什么是九种难以通达的法?就是九种差异性:依界元素的差异性,而生起触的差异性;依触的差异性,而生起感受的差异性;依感受的差异性,而生起想的差异性;依想的差异性,而生起思惟的差异性;依思惟的差异性,而生起意欲的差异性;依意欲的差异性,而生起热恼的差异性;依热恼的差异性,而生起遍求的差异性;依遍求的差异性,而生起利得的差异性。这九种法,是难以通达的。
(Cha) ‘‘katame nava dhammā Nava nānattā – dhātunānattaṃ paṭicca uppajjati phassanānattaṃ, phassanānattaṃ paṭicca uppajjati vedanānānattaṃ, vedanānānattaṃ paṭicca uppajjati saññānānattaṃ, saññānānattaṃ paṭicca uppajjati saṅkappanānattaṃ, saṅkappanānattaṃ paṭicca uppajjati chandanānattaṃ, chandanānattaṃ paṭicca uppajjati pariḷāhanānattaṃ, pariḷāhanānattaṃ paṭicca uppajjati pariyesanānānattaṃ, pariyesanānānattaṃ paṭicca uppajjati lābhanānattaṃ. Ime nava dhammā duppaṭivijjhā.
204那么,什么是九种应该生起的法?就是九种想:不净想、死想、对食物生厌逆想、对一切世间不乐着想、无常想、于无常中见苦想、于苦中见无我想、舍断想、离贪想。这九种法,是应该生起的。
(Ja) ‘‘katame nava dhammā Nava saññā – asubhasaññā, maraṇasaññā, āhārepaṭikūlasaññā , sabbalokeanabhiratisaññā , aniccasaññā, anicce dukkhasaññā, dukkhe anattasaññā, pahānasaññā, virāgasaññā. Ime nava dhammā uppādetabbā.
205那么,什么是九种应该完全证知的法?就是九种次第安住:贤友们,在此,比丘远离欲乐、远离不善法,带着寻、带着伺,由远离而生起喜与乐,进入并安住在初禅。随着寻与伺的平息……进入并安住在第二禅。随着喜的消退……进入并安住在第三禅。随着乐的舍断……进入并安住在第四禅。完全超越一切的色想……进入并安住在空无边处。完全超越一切空无边处,以‘识是无限的’……进入并安住在识无边处。完全超越一切识无边处,以‘什么都没有了’……进入并安住在无所有处。完全超越一切无所有处,进入并安住在非想非非想处。完全超越一切非想非非想处,进入并安住在想受灭尽。这九种法,是应该完全证知的。
(Jha) ‘‘katame nava dhammā Nava anupubbavihārā – idhāvuso, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Pītiyā ca virāgā …pe… tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Sukhassa ca pahānā…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā…pe… ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma ‘anantaṃ viññāṇa’nti viññāṇañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja viharati. Sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasampajja viharati. Sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṃ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṃ upasampajja viharati. Ime nava dhammā abhiññeyyā.
206「哪九种法是应证知的呢?九种次第灭:当证入初禅时,欲想就灭去了;当证入第二禅时,寻和伺就灭去了;当证入第三禅时,喜就灭去了;当证入第四禅时,呼吸就灭去了;当证入空无边处定时,色想就灭去了;当证入识无边处定时,空无边处想就灭去了;当证入无所有处定时,识无边处想就灭去了;当证入非想非非想处定时,无所有处想就灭去了;当证入想受灭定时,想与感受就灭去了。这九种法是应作证的。」
(Ña) ‘‘katame nava dhammā Nava anupubbanirodhā – paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa kāmasaññā niruddhā hoti, dutiyaṃ jhānaṃ samāpannassa vitakkavicārā niruddhā honti, tatiyaṃ jhānaṃ samāpannassa pīti niruddhā hoti, catutthaṃ jhānaṃ samāpannassa assāsapassāssā niruddhā honti, ākāsānañcāyatanaṃ samāpannassa rūpasaññā niruddhā hoti, viññāṇañcāyatanaṃ samāpannassa ākāsānañcāyatanasaññā niruddhā hoti, ākiñcaññāyatanaṃ samāpannassa viññāṇañcāyatanasaññā niruddhā hoti, nevasaññānāsaññāyatanaṃ samāpannassa ākiñcaññāyatanasaññā niruddhā hoti, saññāvedayitanirodhaṃ samāpannassa saññā ca vedanā ca niruddhā honti. Ime nava dhammā sacchikātabbā.
207「像这样,这九十种法是真实、精确、如实、不虚妄、不错谬的,被如来正确地全然觉证。」
‘‘Iti ime navuti dhammā bhūtā tacchā tathā avitathā anaññathā sammā tathāgatena abhisambuddhā.
208十法
Dasa dhammā
360「十种多所助益的法……乃至……十种应作证的法。」
‘‘Dasa dhammā bahukārā…pe… dasa dhammā sacchikātabbā.
210「哪十种法是能作依怙的法呢?贤友们,在此,一位比丘持戒,安住于被巴帝摩卡律仪防护所约束,行处与境界具足,在微细的过失中都能看见危险,受持并学习诸学处。贤友们,一位比丘持戒……乃至……学习诸学处,这便是一种能作依怙的法。」
(Ka) ‘‘katame dasa dhammā Dasa nāthakaraṇādhammā – idhāvuso, bhikkhu sīlavā hoti, pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharati ācāragocarasampanno, aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī samādāya sikkhati sikkhāpadesu, yaṃpāvuso, bhikkhu sīlavā hoti…pe… sikkhati sikkhāpadesu. Ayampi dhammo nāthakaraṇo.
211「再者,贤友们,一位比丘多闻……乃至……以正见善巧通达。贤友们,一位比丘多闻……乃至……这便是一种能作依怙的法。」
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu bahussuto …pe… diṭṭhiyā suppaṭividdhā, yaṃpāvuso, bhikkhu bahussuto…pe… ayampi dhammo nāthakaraṇo.
212「再者,贤友们,一位比丘有善知识、善同伴、善同道。贤友们,一位比丘……乃至……有善同道。这便是一种能作依怙的法。」
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu kalyāṇamitto hoti kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko. Yaṃpāvuso, bhikkhu…pe… kalyāṇasampavaṅko. Ayampi dhammo nāthakaraṇo.
213再者,朋友,一位比丘是容易接受劝告的,他具备那些能让人乐于接受劝告的品质,有耐心,善于虚心领受指导。朋友,一位比丘……领受指导。这同样是一种能带来庇护的法。
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu suvaco hoti sovacassakaraṇehi dhammehi samannāgato, khamo padakkhiṇaggāhī anusāsaniṃ. Yaṃpāvuso, bhikkhu…pe… anusāsaniṃ. Ayampi dhammo nāthakaraṇo.
214再者,朋友,那些属于同梵行者之间或高或低、应当去办理的事务,一位比丘在其中是能干的、不懒惰的,他具备相应的分析与考察能力,足以去完成,足以去安排。朋友,一位比丘……足以去安排。这同样是一种能带来庇护的法。
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu yāni tāni sabrahmacārīnaṃ uccāvacāni kiṃkaraṇīyāni tattha dakkho hoti analaso tatrupāyāya vīmaṃsāya samannāgato, alaṃ kātuṃ, alaṃ saṃvidhātuṃ. Yaṃpāvuso, bhikkhu…pe… alaṃ saṃvidhātuṃ. Ayampi dhammo nāthakaraṇo.
215再者,朋友,一位比丘是喜爱法的,言辞令人愉悦,对于更深的教法、更深的律藏,内心充满深切的喜悦。朋友,一位比丘……深切的喜悦。这同样是一种能带来庇护的法。
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu dhammakāmo hoti piyasamudāhāro abhidhamme abhivinaye uḷārapāmojjo. Yaṃpāvuso, bhikkhu…pe… uḷārapāmojjo. Ayampi dhammo nāthakaraṇo.
216再者,朋友,一位比丘是知足的,对于任何简朴的衣物、托钵得来的食物、住处、以及生病所需的医药和资具都感到满足。朋友,一位比丘……这同样是一种能带来庇护的法。
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu santuṭṭho hoti itarītarehi cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārehi. Yaṃpāvuso, bhikkhu …pe… ayampi dhammo nāthakaraṇo.
217再者,朋友,一位比丘精进地安住……对于种种善法。朋友,一位比丘……这同样是一种能带来庇护的法。
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu āraddhavīriyo viharati…pe… kusalesu dhammesu. Yaṃpāvuso, bhikkhu…pe… ayampi dhammo nāthakaraṇo.
218再者,朋友,一位比丘是具有念的,他具备了最甚深的念与明辨,即使是长久以前做过的事、长久以前说过的话,也能记忆起来、回忆起来。朋友,一位比丘……这同样是一种能带来庇护的法。
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu satimā hoti, paramena satinepakkena samannāgato, cirakatampi cirabhāsitampi saritā anussaritā. Yaṃpāvuso, bhikkhu…pe… ayampi dhammo nāthakaraṇo.
219“再者,贤友们,有比丘是有慧的,他具备了那种能导向生灭的慧,那种圣的、能穿透的、导向苦的完全灭尽的慧。贤友们,这种……(具备此慧的)比丘,这一法也是能作为依怙的。以上这十种法,是多有助益的。”
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu paññavā hoti udayatthagāminiyā paññāya samannāgato, ariyāya nibbedhikāya sammā dukkhakkhayagāminiyā. Yaṃpāvuso, bhikkhu…pe… ayampi dhammo nāthakaraṇo. Ime dasa dhammā bahukārā.
220(应修习的部分)“哪十种法?十种遍处:有人能觉知地遍,向上、向下、横向,没有二元对立,无量无边。有人能觉知水遍……(中略)……有人能觉知火遍……有人能觉知风遍……有人能觉知青遍……有人能觉知黄遍……有人能觉知红遍……有人能觉知白遍……有人能觉知空遍……有人能觉知识遍,向上、向下、横向,没有二元对立,无量无边。这十种法,是应修习的。”
(Kha) ‘‘katame dasa dhammā Dasa kasiṇāyatanāni – pathavīkasiṇameko sañjānāti uddhaṃ adho tiriyaṃ advayaṃ appamāṇaṃ. Āpokasiṇameko sañjānāti…pe… tejokasiṇameko sañjānāti… vāyokasiṇameko sañjānāti… nīlakasiṇameko sañjānāti… pītakasiṇameko sañjānāti… lohitakasiṇameko sañjānāti… odātakasiṇameko sañjānāti… ākāsakasiṇameko sañjānāti… viññāṇakasiṇameko sañjānāti uddhaṃ adho tiriyaṃ advayaṃ appamāṇaṃ . Ime dasa dhammā bhāvetabbā.
221(应遍知的部分)“哪十种法?十种处:眼处、色处、耳处、声处、鼻处、香处、舌处、味处、身处、触处。这十种法,是应遍知的。”
(Ga) ‘‘katame dasa dhammā Dasāyatanāni – cakkhāyatanaṃ, rūpāyatanaṃ, sotāyatanaṃ, saddāyatanaṃ, ghānāyatanaṃ, gandhāyatanaṃ, jivhāyatanaṃ, rasāyatanaṃ, kāyāyatanaṃ, phoṭṭhabbāyatanaṃ. Ime dasa dhammā pariññeyyā.
222(应舍断的部分)“哪十种法?十种邪性:邪见、邪思维、邪语、邪业、邪命、邪精进、邪念、邪定、邪智、邪解脱。这十种法,是应舍断的。”
(Gha) ‘‘katame dasa dhammā Dasa micchattā – micchādiṭṭhi, micchāsaṅkappo, micchāvācā, micchākammanto, micchāājīvo, micchāvāyāmo, micchāsati, micchāsamādhi, micchāñāṇaṃ, micchāvimutti. Ime dasa dhammā pahātabbā.
223(退分的部分)“哪十种法?十种不善业道:杀生、不与他取、于欲邪行、妄语、离间语、粗恶语、杂秽语、贪、嗔、邪见。这十种法,是退分的。”
(Ṅa) ‘‘katame dasa dhammā Dasa akusalakammapathā – pāṇātipāto, adinnādānaṃ, kāmesumicchācāro, musāvādo, pisuṇā vācā, pharusā vācā, samphappalāpo, abhijjhā, byāpādo, micchādiṭṭhi. Ime dasa dhammā hānabhāgiyā.
224(胜分的部分)“哪十种法?十种善业道:远离杀生、远离不与他取、远离于欲邪行、远离妄语、远离离间语、远离粗恶语、远离杂秽语、无贪、无嗔、正见。这十种法,是胜分的。”
(Ca) ‘‘katame dasa dhammā Dasa kusalakammapathā – pāṇātipātā veramaṇī, adinnādānā veramaṇī, kāmesumicchācārā veramaṇī, musāvādā veramaṇī, pisuṇāya vācāya veramaṇī, pharusāya vācāya veramaṇī, samphappalāpā veramaṇī, anabhijjhā, abyāpādo, sammādiṭṭhi. Ime dasa dhammā visesabhāgiyā.
225(六)哪十种法是十圣居呢?贤友,在此,一位比丘断除了五支,具足了六支,有一护,有四依止,舍离了各别诤论,彻底舍断了寻求,有清净无浊的意向,身行轻安,心善解脱,慧善解脱。
(Cha) ‘‘katame dasa dhammā Dasa ariyavāsā – idhāvuso , bhikkhu pañcaṅgavippahīno hoti, chaḷaṅgasamannāgato, ekārakkho, caturāpasseno, paṇunnapaccekasacco, samavayasaṭṭhesano, anāvilasaṅkappo, passaddhakāyasaṅkhāro, suvimuttacitto, suvimuttapañño.
226贤友,比丘是如何断除五支的呢?贤友,在此,一位比丘已断除欲贪,已断除嗔恚,已断除昏沉睡眠,已断除掉举追悔,已断除疑惑。贤友,就是这样,比丘断除了五支。
‘‘Kathañcāvuso , bhikkhu hoti? Idhāvuso, bhikkhuno kāmacchando pahīno hoti, byāpādo pahīno hoti, thinamiddhaṃ pahīnaṃ hoti, uddhaccakukkuccaṃ pahīnaṃ hoti, vicikicchā pahīnā hoti. Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu pañcaṅgavippahīno hoti.
227贤友,比丘是如何具足六支的呢?贤友,在此,一位比丘眼看见色之后,不欢喜也不忧愁,安住于舍,具念、正知;耳听到声之后……鼻嗅到香之后……舌尝到味之后……身触到触之后……意了别法之后,不欢喜也不忧愁,安住于舍,具念、正知。贤友,就是这样,比丘具足了六支。
‘‘Kathañcāvuso, bhikkhu chaḷaṅgasamannāgato hoti? Idhāvuso, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā neva sumano hoti na dummano, upekkhako viharati sato sampajāno. Sotena saddaṃ sutvā…pe… ghānena gandhaṃ ghāyitvā… jivhāya rasaṃ sāyitvā… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā… manasā dhammaṃ viññāya neva sumano hoti na dummano, upekkhako viharati sato sampajāno. Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu chaḷaṅgasamannāgato hoti.
228贤友,比丘是如何有一护的呢?贤友,在此,一位比丘具足了以正念守护的心。贤友,就是这样,比丘有一护。
‘‘Kathañcāvuso, bhikkhu ekārakkho hoti? Idhāvuso, bhikkhu satārakkhena cetasā samannāgato hoti. Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu ekārakkho hoti.
229贤友,比丘是如何有四依止的呢?贤友,在此,一位比丘审慎思考后,受用一事;审慎思考后,忍受一事;审慎思考后,避除一事;审慎思考后,驱遣一事。贤友,就是这样,比丘有四依止。
‘‘Kathañcāvuso, bhikkhu caturāpasseno hoti? Idhāvuso, bhikkhu saṅkhāyekaṃ paṭisevati, saṅkhāyekaṃ adhivāseti, saṅkhāyekaṃ parivajjeti, saṅkhāyekaṃ vinodeti. Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu caturāpasseno hoti.
230贤友,比丘是如何舍离了各别诤论的呢?贤友,在此,那些众多沙门、婆罗门的各种各别诤论,比丘全都已排除、已舍离、已弃绝、已吐出、已解除、已断除、已彻底放下了。贤友,就是这样,比丘舍离了各别诤论。
‘‘Kathañcāvuso, bhikkhu paṇunnapaccekasacco hoti? Idhāvuso, bhikkhuno yāni tāni puthusamaṇabrāhmaṇānaṃ puthupaccekasaccāni, sabbāni tāni nunnāni honti paṇunnāni cattāni vantāni muttāni pahīnāni paṭinissaṭṭhāni. Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu paṇunnapaccekasacco hoti.
231“贤友,怎样才算是已安止寻求的比丘呢?贤友,在此有比丘,他已断尽了对感官欲乐的寻求,已断尽了对生存的寻求,对梵行生活的寻求也已经平息了。贤友,就是这样,比丘算是已安止寻求的。”
‘‘Kathañcāvuso, bhikkhu samavayasaṭṭhesano hoti? Idhāvuso, bhikkhuno kāmesanā pahīnā hoti, bhavesanā pahīnā hoti, brahmacariyesanā paṭippassaddhā. Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu samavayasaṭṭhesano hoti.
232“贤友,怎样才算是已离恶念的比丘呢?贤友,在此有比丘,他已断尽了贪欲之念,已断尽了嗔恚之念,已断尽了害意之念。贤友,就是这样,比丘算是已离恶念的。”
‘‘Kathañcāvuso , bhikkhu hoti? Idhāvuso, bhikkhuno kāmasaṅkappo pahīno hoti, byāpādasaṅkappo pahīno hoti, vihiṃsāsaṅkappo pahīno hoti. Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu anāvilasaṅkappo hoti.
233“贤友,怎样才算是身行已轻安的比丘呢?贤友,在此有比丘,他由于舍弃了乐,也舍弃了苦,并且在先前已有的喜悦与忧闷灭没后,他进入了并安住于不苦不乐的、具足由舍所生的纯净念的第四禅。贤友,就是这样,比丘算是身行已轻安的。”
‘‘Kathañcāvuso, bhikkhu passaddhakāyasaṅkhāro hoti? Idhāvuso, bhikkhu sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu passaddhakāyasaṅkhāro hoti.
234“贤友,怎样才算是善解脱心的比丘呢?贤友,在此有比丘,他的心已从贪中解脱,已从嗔中解脱,已从痴中解脱。贤友,就是这样,比丘算是善解脱心的。”
‘‘Kathañcāvuso, bhikkhu suvimuttacitto hoti? Idhāvuso, bhikkhuno rāgā cittaṃ vimuttaṃ hoti, dosā cittaṃ vimuttaṃ hoti, mohā cittaṃ vimuttaṃ hoti. Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu suvimuttacitto hoti.
235“贤友,怎样才算是善解脱慧的比丘呢?贤友,在此有比丘,他彻知:‘我的贪已被断尽,连根拔除,如同砍断的棕榈树树桩,不复存在,未来也不会再产生。’他彻知:‘我的嗔已被断尽……未来也不会再产生。’他彻知:‘我的痴已被断尽……未来也不会再产生。’贤友,就是这样,比丘算是善解脱慧的。这十种法,是难透彻通达的。”
‘‘Kathañcāvuso, bhikkhu suvimuttapañño hoti? Idhāvuso, bhikkhu ‘rāgo me pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṃkato āyatiṃ anuppādadhammo’ti pajānāti. ‘Doso me pahīno…pe… āyatiṃ anuppādadhammo’ti pajānāti. ‘Moho me pahīno …pe… āyatiṃ anuppādadhammo’ti pajānāti. Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu suvimuttapañño hoti. Ime dasa dhammā duppaṭivijjhā.
236“哪些十种法是应被生起的呢?就是十种想:不净想、死想、对食物的厌逆想、对一切世间不喜乐想、无常想、于无常中的苦想、于苦中的无我想、舍断想、离欲想、灭尽想。这十种法是应被生起的。”
(Ja) ‘‘katame dasa dhammā Dasa saññā – asubhasaññā, maraṇasaññā, āhārepaṭikūlasaññā, sabbalokeanabhiratisaññā, aniccasaññā, anicce dukkhasaññā, dukkhe anattasaññā, pahānasaññā, virāgasaññā, nirodhasaññā. Ime dasa dhammā uppādetabbā.
237什么是十种应被舍断的滋养烦恼之法?正见者的邪见被舍断;凡是缘于邪见而生起的各种邪恶、不善之法,也都被他舍断。正思惟者的邪思惟被舍断……正语者的邪语被舍断……正业者的邪业被舍断……正命者的邪命被舍断……正精进者的邪精进被舍断……正念者的邪念被舍断……正定者的邪定被舍断……正智者之邪智被舍断。正解脱者的邪解脱被舍断;凡是缘于邪解脱而生起的各种邪恶、不善之法,也都被他舍断。这十种法应当被完全了知。
(Jha) ‘‘katame dasa dhammā Dasa nijjaravatthūni – sammādiṭṭhissa micchādiṭṭhi nijjiṇṇā hoti. Ye ca micchādiṭṭhipaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti, te cassa nijjiṇṇā honti. Sammāsaṅkappassa micchāsaṅkappo…pe… sammāvācassa micchāvācā… sammākammantassa micchākammanto… sammāājīvassa micchāājīvo… sammāvāyāmassa micchāvāyāmo… sammāsatissa micchāsati… sammāsamādhissa micchāsamādhi… sammāñāṇassa micchāñāṇaṃ nijjiṇṇaṃ hoti. Sammāvimuttissa micchāvimutti nijjiṇṇā hoti. Ye ca micchāvimuttipaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti, te cassa nijjiṇṇā honti. Ime dasa dhammā abhiññeyyā.
238什么是十种应当亲自体证的无学法?无学的正见、无学的正思惟、无学的正语、无学的正业、无学的正命、无学的正精进、无学的正念、无学的正定、无学的正智、无学的正解脱。这十种法应当被作证。
(Ña) ‘‘katame dasa dhammā Dasa asekkhā dhammā – asekkhā sammādiṭṭhi, asekkho sammāsaṅkappo, asekkhā sammāvācā, asekkho sammākammanto, asekkho sammāājīvo, asekkho sammāvāyāmo, asekkhā sammāsati, asekkho sammāsamādhi, asekkhaṃ sammāñāṇaṃ, asekkhā sammāvimutti. Ime dasa dhammā sacchikātabbā.
239如此,这一百个法,是真实的、确切的、如实的、不虚妄的、不变异的,是如来所完全觉悟的。” 这是舍利弗尊者所说。那些比丘们对舍利弗尊者的开示心满意足,欢喜信受。
‘‘Iti ime satadhammā bhūtā tacchā tathā avitathā anaññathā sammā tathāgatena abhisambuddhā’’ti. Idamavocāyasmā sāriputto. Attamanā te bhikkhū āyasmato sāriputtassa bhāsitaṃ abhinandunti.
240它的摘要:
Tassuddānaṃ –
241《十上经》完 第十一
Dasuttarasuttaṃ niṭṭhitaṃ ekādasamaṃ.
242巴提咖品完
Pāthikavaggo niṭṭhito.
243其摄颂——
Tassuddānaṃ –
244「巴提咖与优昙婆罗,转轮王、阿根雅,
Pāthiko ca udumbaraṃ , cakkavatti aggaññakaṃ;
245善见、大宫殿,大人相,
Sampasādanapāsādaṃ , mahāpurisalakkhaṇaṃ.
246西伽喇、阿吒那提亚,合诵与十上,
Siṅgālāṭānāṭiyakaṃ , saṅgīti ca dasuttaraṃ;
247以十一经,称为巴提咖品。」
Ekādasahi suttehi, pāthikavaggoti vuccati.
248巴提咖品部完
Pāthikavaggapāḷi niṭṭhitā.
249以三品庄严的全部
Tīhi vaggehi paṭimaṇḍito sakalo
250《长部》完
Dīghanikāyo samatto.