DN 18 · 阇尼沙经
15. 遮那瓦萨巴经
5. Janavasabhasuttaṃ
2那提咖等记说
Nātikiyādibyākaraṇaṃ
273如是我闻：一时，世尊住在那提咖的砖屋。尔时，世尊记说周围各地已过去、已死的侍者们的再生处，在迦尸-果沙喇、瓦基-马喇、切提-瓦萨、俱卢-般遮喇、马基哈-苏喇些那——「某某再生于某处，某某再生于某处。五十多位那提咖的侍者已过去、已死，由于五下分结的尽灭，成为化生者，在那里般涅槃，不从那个世间再来。九十多位那提咖的侍者已过去、已死，由于三结的尽灭，贪嗔痴的减弱，成为一来者，只来此世间一次后将作苦的终结。五百多位那提咖的侍者已过去、已死，由于三结的尽灭，成为入流者，不堕恶趣法，决定趣向正觉。」
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā nātike viharati giñjakāvasathe. Tena kho pana samayena bhagavā parito parito janapadesu paricārake abbhatīte kālaṅkate upapattīsu byākaroti kāsikosalesu vajjimallesu cetivaṃsesu kurupañcālesu majjhasūrasenesu – ‘‘asu amutra upapanno, asu amutra upapanno . Paropaññāsa nātikiyā paricārakā abbhatītā kālaṅkatā pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātikā tattha parinibbāyino anāvattidhammā tasmā lokā. Sādhikā navuti nātikiyā paricārakā abbhatītā kālaṅkatā tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā rāgadosamohānaṃ tanuttā sakadāgāmino, sakideva imaṃ lokaṃ āgantvā dukkhassantaṃ karissanti. Sātirekāni pañcasatāni nātikiyā paricārakā abbhatītā kālaṅkatā tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sotāpannā avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’’ti.
274那提咖的侍者们听闻——「世尊据说记说周围各地已过去、已死的侍者们的再生处，在迦尸-果沙喇、瓦基-马喇、切提-瓦萨、俱卢-般遮喇、马基哈-苏喇些那——『某某再生于某处，某某再生于某处。五十多位那提咖的侍者已过去、已死，由于五下分结的尽灭，成为化生者，在那里般涅槃，不从那个世间再来。九十多位那提咖的侍者已过去、已死，由于三结的尽灭，贪嗔痴的减弱，成为一来者，只来此世间一次后将作苦的终结。五百多位那提咖的侍者已过去、已死，由于三结的尽灭，成为入流者，不堕恶趣法，决定趣向正觉。』」那提咖的侍者们因此而满意、欢喜、生起喜悦，听闻世尊的问答记说。
Assosuṃ kho nātikiyā paricārakā – ‘‘bhagavā kira parito parito janapadesu paricārake abbhatīte kālaṅkate upapattīsu byākaroti kāsikosalesu vajjimallesu cetivaṃsesu kurupañcālesu majjhasūrasenesu – ‘asu amutra upapanno, asu amutra upapanno. Paropaññāsa nātikiyā paricārakā abbhatītā kālaṅkatā pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātikā tattha parinibbāyino anāvattidhammā tasmā lokā. Sādhikā navuti nātikiyā paricārakā abbhatītā kālaṅkatā tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā rāgadosamohānaṃ tanuttā sakadāgāmino sakideva imaṃ lokaṃ āgantvā dukkhassantaṃ karissanti. Sātirekāni pañcasatāni nātikiyā paricārakā abbhatītā kālaṅkatā tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sotāpannā avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’ti. Tena ca nātikiyā paricārakā attamanā ahesuṃ pamuditā pītisomanassajātā bhagavato pañhaveyyākaraṇaṃ sutvā.
275具寿阿难听闻：世尊据说对周围各地已故侍者的再生处一一授记，遍及迦尸-果沙喇、瓦基-马喇、切提-瓦萨、俱卢-般遮喇、马基哈-苏喇些那，说道：「某某再生于某处，某某再生于某处。五十多位那提咖的侍者已故，因五下分结的尽灭而成为化生者，在彼处般涅槃，不再从那个世间返回。九十多位那提咖的侍者已故，因三结的尽灭、贪嗔痴的减弱而成为一来者，只需再来此世间一次，便将作苦的终结。五百多位那提咖的侍者已故，因三结的尽灭而成为入流者，具不堕恶趣之法，决定趣向正觉。」那提咖的侍者们听闻世尊对此问题所作的授记解答，无不满怀欢喜，生起喜悦。
Assosi kho āyasmā ānando – ‘‘bhagavā kira parito parito janapadesu paricārake abbhatīte kālaṅkate upapattīsu byākaroti kāsikosalesu vajjimallesu cetivaṃsesu kurupañcālesu majjhasūrasenesu – ‘asu amutra upapanno, asu amutra upapanno. Paropaññāsa nātikiyā paricārakā abbhatītā kālaṅkatā pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātikā tattha parinibbāyino anāvattidhammā tasmā lokā. Sādhikā navuti nātikiyā paricārakā abbhatītā kālaṅkatā tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā rāgadosamohānaṃ tanuttā sakadāgāmino sakideva imaṃ lokaṃ āgantvā dukkhassantaṃ karissanti. Sātirekāni pañcasatāni nātikiyā paricārakā abbhatītā kālaṅkatā tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sotāpannā avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’ti. Tena ca nātikiyā paricārakā attamanā ahesuṃ pamuditā pītisomanassajātā bhagavato pañhaveyyākaraṇaṃ sutvā’’ti.
6阿难对话
Ānandaparikathā
7阿难对话
Ānandaparikathā
276时，具寿阿难生起此念——「这些摩揭陀的侍者也曾众多且久住，已过去、已死。我想，盎嘎-摩揭陀似乎空无已过去、已死的盎嘎-摩揭陀侍者。然而他们也曾对佛具信、对法具信、对僧团具信、戒具足圆满。他们已过去、已死，未被世尊记说；若对他们作记说是善的，众人将生信，从那里将去善趣。这位摩揭陀国王些尼亚·宾比萨喇也曾是如法的法王，有益于婆罗门、家主、城镇及乡村。人们确实住于赞叹状态——『那位如法的法王如此使我们快乐后死去，我们如此在那位如法的法王的领土中安乐而住。』他也曾对佛具信、对法具信、对僧团具信、戒具足圆满。人们确实如此说——『直到死亡时，摩揭陀国王些尼亚·宾比萨喇也是赞叹世尊状态而死去。』他已过去、已死，未被世尊记说。若对他作记说是善的，众人将生信，从那里将去善趣。世尊的正觉在摩揭陀。既然世尊的正觉在摩揭陀，为何世尊在那里不记说已过去、已死的摩揭陀侍者们的再生处？若世尊不记说已过去、已死的摩揭陀侍者们的再生处，摩揭陀的侍者们将因此而意沮丧；既然摩揭陀的侍者们意沮丧，世尊如何不记说他们？」
Atha kho āyasmato ānandassa etadahosi – ‘‘ime kho panāpi ahesuṃ māgadhakā paricārakā bahū ceva rattaññū ca abbhatītā kālaṅkatā. Suññā maññe aṅgamagadhā aṅgamāgadhakehi paricārakehi abbhatītehi kālaṅkatehi. Te kho panāpi ahesuṃ buddhe pasannā dhamme pasannā saṅghe pasannā sīlesu paripūrakārino. Te abbhatītā kālaṅkatā bhagavatā abyākatā; tesampissa sādhu veyyākaraṇaṃ, bahujano pasīdeyya, tato gaccheyya sugatiṃ. Ayaṃ kho panāpi ahosi rājā māgadho seniyo bimbisāro dhammiko dhammarājā hito brāhmaṇagahapatikānaṃ negamānañceva jānapadānañca. Apissudaṃ manussā kittayamānarūpā viharanti – ‘evaṃ no so dhammiko dhammarājā sukhāpetvā kālaṅkato, evaṃ mayaṃ tassa dhammikassa dhammarañño vijite phāsu viharimhā’ti. So kho panāpi ahosi buddhe pasanno dhamme pasanno saṅghe pasanno sīlesu paripūrakārī. Apissudaṃ manussā evamāhaṃsu – ‘yāva maraṇakālāpi rājā māgadho seniyo bimbisāro bhagavantaṃ kittayamānarūpo kālaṅkato’ti. So abbhatīto kālaṅkato bhagavatā abyākato. Tassapissa sādhu veyyākaraṇaṃ bahujano pasīdeyya, tato gaccheyya sugatiṃ. Bhagavato kho pana sambodhi magadhesu. Yattha kho pana bhagavato sambodhi magadhesu, kathaṃ tatra bhagavā māgadhake paricārake abbhatīte kālaṅkate upapattīsu na byākareyya. Bhagavā ce kho pana māgadhake paricārake abbhatīte kālaṅkate upapattīsu na byākareyya, dīnamanā tenassu māgadhakā paricārakā; yena kho panassu dīnamanā māgadhakā paricārakā kathaṃ te bhagavā na byākareyyā’’ti?
277尊者阿难就摩揭陀信众这件事，独自在心里反复思量之后，在夜晚过后，黎明时分，起来前往世尊那里。到了之后，他礼敬世尊，坐在一旁。坐在一旁后，尊者阿难对世尊这样说：‘尊者，我听到这样的说法：“听说世尊为周边各地……乃至必将走向正觉。因此，那些那提卡的信众们听了世尊解答问题的说法之后，感到心满意足、欢喜雀跃，生起了喜悦和快乐。”可是，尊者，那些摩揭陀国的信众们，人数众多，而且很久以前就已经去世、过世了。摩揭陀的腹地，因为那些已经去世、过世的摩揭陀信众们，看起来好像空了一样。尊者，要知道，这些人也曾对佛有净信，对法有净信，对僧有净信，在戒律上圆满修持，但他们已经去世、过世了，世尊却没有为他们记说。如果能为他们记说，那该多好啊！那样的话，大众就会生起净信，并因此能够投生善道。再者，尊者，还有这位摩揭陀先王，斯尼耶·频婆娑罗王，他是一位依法而行的法王，为婆罗门、居士、城镇居民和乡村百姓谋福利。人们也一直这样满怀赞叹地传颂着：“那位依法而行的法王是这样幸福地去世的。我们在他这位法王的国土上生活得很安乐。”尊者，而且他也曾对佛有净信，对法有净信，对僧有净信，在戒律上圆满修持。人们还这样说：“这位摩揭陀先王斯尼耶·频婆娑罗，直到临终之际，都还在称扬赞叹着世尊。”可是，他已经去世、过世了，世尊却没有为他记说。如果能为他记说，那该多好啊！那样的话，大众就会生起净信，并因此能够投生善道。尊者，再说，世尊的正觉就是在摩揭陀国成就的。既然，尊者，世尊的正觉是在摩揭陀国成就的，世尊怎么就不为那里已经去世、过世的摩揭陀信众们记说往生趣向呢？尊者，如果世尊真的不为这些摩揭陀信众们记说，那他们一定会心情沮丧；而如果他们心情沮丧，世尊又怎么会不为他们记说呢？’尊者阿难就这样当着世尊的面，就摩揭陀信众这件事讲述了一番，然后从座位上起身，礼敬世尊，右绕之后便离开了。
Idamāyasmā ānando māgadhake paricārake ārabbha eko raho anuvicintetvā rattiyā paccūsasamayaṃ paccuṭṭhāya yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sutaṃ metaṃ, bhante – ‘bhagavā kira parito parito janapadesu paricārake abbhatīte kālaṅkate upapattīsu byākaroti kāsikosalesu vajjimallesu cetivaṃsesu kurupañcālesu majjhasūrasenesu – ‘‘asu amutra upapanno, asu amutra upapanno. Paropaññāsa nātikiyā paricārakā abbhatītā kālaṅkatā pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātikā tattha parinibbāyino anāvattidhammā tasmā lokā. Sādhikā navuti nātikiyā paricārakā abbhatītā kālaṅkatā tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā rāgadosamohānaṃ tanuttā sakadāgāmino, sakideva imaṃ lokaṃ āgantvā dukkhassantaṃ karissanti. Sātirekāni pañcasatāni nātikiyā paricārakā abbhatītā kālaṅkatā tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sotāpannā avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇāti. Tena ca nātikiyā paricārakā attamanā ahesuṃ pamuditā pītisomanassajātā bhagavato pañhaveyyākaraṇaṃ sutvā’’ti . Ime kho panāpi, bhante, ahesuṃ māgadhakā paricārakā bahū ceva rattaññū ca abbhatītā kālaṅkatā. Suññā maññe aṅgamagadhā aṅgamāgadhakehi paricārakehi abbhatītehi kālaṅkatehi. Te kho panāpi, bhante, ahesuṃ buddhe pasannā dhamme pasannā saṅghe pasannā sīlesu paripūrakārino, te abbhatītā kālaṅkatā bhagavatā abyākatā. Tesampissa sādhu veyyākaraṇaṃ, bahujano pasīdeyya, tato gaccheyya sugatiṃ. Ayaṃ kho panāpi, bhante, ahosi rājā māgadho seniyo bimbisāro dhammiko dhammarājā hito brāhmaṇagahapatikānaṃ negamānañceva jānapadānañca. Apissudaṃ manussā kittayamānarūpā viharanti – ‘evaṃ no so dhammiko dhammarājā sukhāpetvā kālaṅkato. Evaṃ mayaṃ tassa dhammikassa dhammarañño vijite phāsu viharimhā’ti. So kho panāpi, bhante, ahosi buddhe pasanno dhamme pasanno saṅghe pasanno sīlesu paripūrakārī. Apissudaṃ manussā evamāhaṃsu – ‘yāva maraṇakālāpi rājā māgadho seniyo bimbisāro bhagavantaṃ kittayamānarūpo kālaṅkato’ti. So abbhatīto kālaṅkato bhagavatā abyākato; tassapissa sādhu veyyākaraṇaṃ, bahujano pasīdeyya, tato gaccheyya sugatiṃ. Bhagavato kho pana, bhante, sambodhi magadhesu. Yattha kho pana , bhante, bhagavato sambodhi magadhesu, kathaṃ tatra bhagavā māgadhake paricārake abbhatīte kālaṅkate upapattīsu na byākareyya? Bhagavā ce kho pana, bhante, māgadhake paricārake abbhatīte kālaṅkate upapattīsu na byākareyya dīnamanā tenassu māgadhakā paricārakā; yena kho panassu dīnamanā māgadhakā paricārakā kathaṃ te bhagavā na byākareyyā’’ti. Idamāyasmā ānando māgadhake paricārake ārabbha bhagavato sammukhā parikathaṃ katvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi.
278时，世尊于具寿阿难离去不久，于上午时分着衣、持钵衣，进入那提咖行乞。在那提咖行乞后，食后从乞食返回，洗足后，进入砖屋，关于摩揭陀的侍者们作意、思惟、以全心专注后，坐于所设之座——「我将知道他们的趣处、来世，那些尊者的所趣、所来世。」世尊见到摩揭陀的侍者们「那些尊者的所趣、所来世」。时，世尊于傍晚时分从独坐中出，从砖屋出来后，坐于寺院荫处所设之座。
Atha kho bhagavā acirapakkante āyasmante ānande pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya nātikaṃ piṇḍāya pāvisi. Nātike piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto pāde pakkhāletvā giñjakāvasathaṃ pavisitvā māgadhake paricārake ārabbha aṭṭhiṃ katvā manasikatvā sabbaṃ cetasā samannāharitvā paññatte āsane nisīdi – ‘‘gatiṃ nesaṃ jānissāmi abhisamparāyaṃ, yaṃgatikā te bhavanto yaṃabhisamparāyā’’ti. Addasā kho bhagavā māgadhake paricārake ‘‘yaṃgatikā te bhavanto yaṃabhisamparāyā’’ti. Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito giñjakāvasathā nikkhamitvā vihārapacchāyāyaṃ paññatte āsane nisīdi.
279时，具寿阿难前往世尊处；抵达后，礼敬世尊，坐于一旁。坐于一旁的具寿阿难对世尊如此说——「尊者，世尊显得寂静，世尊的面色明净，由于诸根的清净而光辉。尊者，世尊今日确实以寂静的住处而住。」「阿难，当你关于摩揭陀的侍者们在我面前作谈论后从座起立离去时，我在那提咖行乞后，食后从乞食返回，洗足后，进入砖屋，关于摩揭陀的侍者们作意、思惟、以全心专注后，坐于所设之座——『我将知道他们的趣处、来世，那些尊者的所趣、所来世。』阿难，我见到摩揭陀的侍者们『那些尊者的所趣、所来世』。」
Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘upasantapadisso bhante bhagavā bhātiriva bhagavato mukhavaṇṇo vippasannattā indriyānaṃ. Santena nūnajja bhante bhagavā vihārena vihāsī’’ti? ‘‘Yadeva kho me tvaṃ, ānanda, māgadhake paricārake ārabbha sammukhā parikathaṃ katvā uṭṭhāyāsanā pakkanto, tadevāhaṃ nātike piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto pāde pakkhāletvā giñjakāvasathaṃ pavisitvā māgadhake paricārake ārabbha aṭṭhiṃ katvā manasikatvā sabbaṃ cetasā samannāharitvā paññatte āsane nisīdiṃ – ‘gatiṃ nesaṃ jānissāmi abhisamparāyaṃ, yaṃgatikā te bhavanto yaṃabhisamparāyā’ti. Addasaṃ kho ahaṃ, ānanda, māgadhake paricārake ‘yaṃgatikā te bhavanto yaṃabhisamparāyā’’’ti.
12遮那瓦萨巴夜叉
Janavasabhayakkho
13遮那瓦萨巴夜叉
Janavasabhayakkho
280‘阿难，接着，有一位隐身的夜叉发出声音通报：世尊，我是阇尼沙！善逝，我是阇尼沙！阿难，在这之前，你可曾听说过像阇尼沙这样的名字？’
‘‘Atha kho, ānanda, antarahito yakkho saddamanussāvesi – ‘janavasabho ahaṃ bhagavā ; janavasabho ahaṃ sugatā’ti. Abhijānāsi no tvaṃ, ānanda, ito pubbe evarūpaṃ nāmadheyyaṃ sutaṃ yadidaṃ janavasabho’’ti?
15‘世尊，在这之前我确实不曾听说过像阇尼沙这样的名字。不过，世尊，一听到阇尼沙这个名字，我浑身汗毛直竖。世尊，我当时心想：能以阇尼沙为名、起这么好的一个名字的，肯定不是一位普通的夜叉。’（世尊说：）‘阿难，话音刚落，一位容貌庄严的夜叉就出现在我面前。他再次发出声音通报：世尊，我是频婆娑罗！善逝，我是频婆娑罗！尊者，这是我第七次转生为毗沙门大王（多闻天王）的同伴。我从那里死后，有能力成为人间的国王。’
‘‘Na kho ahaṃ, bhante, abhijānāmi ito pubbe evarūpaṃ nāmadheyyaṃ sutaṃ yadidaṃ janavasabhoti, api ca me, bhante, lomāni haṭṭhāni ‘janavasabho’ti nāmadheyyaṃ sutvā. Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi – ‘na hi nūna so orako yakkho bhavissati yadidaṃ evarūpaṃ nāmadheyyaṃ supaññattaṃ yadidaṃ janavasabho’’ti. ‘‘Anantarā kho, ānanda, saddapātubhāvā uḷāravaṇṇo me yakkho sammukhe pāturahosi . Dutiyampi saddamanussāvesi – ‘bimbisāro ahaṃ bhagavā; bimbisāro ahaṃ sugatāti. Idaṃ sattamaṃ kho ahaṃ, bhante, vessavaṇassa mahārājassa sahabyataṃ upapajjāmi, so tato cuto manussarājā bhavituṃ pahomi .
16从此七次，从彼七次，十四次轮回；
Ito satta tato satta, saṃsārāni catuddasa;
17我忆念住处，我过去曾住于彼处。
Nivāsamabhijānāmi, yattha me vusitaṃ pure.
281‘尊者，我长久以来不堕恶趣，能够确知自己不会堕落，而且我的心还安住在一来果的希求上。’（阿难心想：）这位阇尼沙夜叉尊者真稀有，真不可思议！他说：‘尊者，我长久以来不堕恶趣，能够确知自己不会堕落’，又说：‘我的心还安住在一来果的希求上’。那么，这位阇尼沙夜叉尊者，是从哪里证悟了如此非凡殊胜的成就呢？（阇尼沙说：）‘世尊，这并非来自于别的教法；善逝，这并非来自于别的教法。世尊，从我对世尊您生起了绝对的净信那时起，我就长久以来不堕恶趣，确知自己不会堕落，而且我的心还安在一来果的希求上。世尊，事情是这样的：我被毗沙门大王（多闻天王）派到增长天王那里去办一些事，在途中，我看见世尊正走进砖屋，心中专念、寻思并用心遍察那些摩揭陀侍者，结跏趺坐，要了知他们的趣向与来生，看看这些尊者是往生到哪里的，归于何处。尊者，当毗沙门大王（多闻天王）在他的会众中宣说时，我当面亲闻、当面领受了那些人的趣向和归处，这其实一点也不奇怪。尊者，那时我就想：我要去拜见世尊，也要向世尊报告这件事。尊者，就是这两个原因，让我来拜见您。’
‘Dīgharattaṃ kho ahaṃ, bhante, avinipāto avinipātaṃ sañjānāmi, āsā ca pana me santiṭṭhati sakadāgāmitāyā’ti. ‘Acchariyamidaṃ āyasmato janavasabhassa yakkhassa, abbhutamidaṃ āyasmato janavasabhassa yakkhassa. ‘‘Dīgharattaṃ kho ahaṃ, bhante, avinipāto avinipātaṃ sañjānāmī’’ti ca vadesi, ‘‘āsā ca pana me santiṭṭhati sakadāgāmitāyā’’ti ca vadesi, kutonidānaṃ panāyasmā janavasabho yakkho evarūpaṃ uḷāraṃ visesādhigamaṃ sañjānātīti? Na aññatra, bhagavā, tava sāsanā, na aññatra , sugata, tava sāsanā; yadagge ahaṃ, bhante, bhagavati ekantikato abhippasanno, tadagge ahaṃ, bhante, dīgharattaṃ avinipāto avinipātaṃ sañjānāmi, āsā ca pana me santiṭṭhati sakadāgāmitāya. Idhāhaṃ, bhante, vessavaṇena mahārājena pesito virūḷhakassa mahārājassa santike kenacideva karaṇīyena addasaṃ bhagavantaṃ antarāmagge giñjakāvasathaṃ pavisitvā māgadhake paricārake ārabbha aṭṭhiṃ katvā manasikatvā sabbaṃ cetasā samannāharitvā nisinnaṃ – ‘‘gatiṃ nesaṃ jānissāmi abhisamparāyaṃ, yaṃgatikā te bhavanto yaṃabhisamparāyā’’ti. Anacchariyaṃ kho panetaṃ, bhante, yaṃ vessavaṇassa mahārājassa tassaṃ parisāyaṃ bhāsato sammukhā sutaṃ sammukhā paṭiggahitaṃ – ‘‘yaṃgatikā te bhavanto yaṃabhisamparāyā’’ti. Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi – bhagavantañca dakkhāmi, idañca bhagavato ārocessāmīti. Ime kho me, bhante, dvepaccayā bhagavantaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ’.
19天众会
Devasabhā
20天众会
Devasabhā
282‘尊者，在之前更早的那些日子，每当十五布萨日、雨季开始时、满月之夜，三十三天的天众都会全员聚集在善法堂里，坐在一起。周边还会有巨大的天众环绕而坐，四大天王则坐在四个方位。东方，持国天王面朝西而坐，诸天众环绕于他；南方，增长天王面朝北而坐，诸天众环绕于他；西方，广目天王面朝东而坐，诸天众环绕于他；北方，多闻天王面朝南而坐，诸天众环绕于他。尊者，每当三十三天的天众全员在善法堂聚集，巨大的天众环绕而坐，四大天王分坐四方时，那就是他们的座次；之后，才是我们的座位。尊者，那些在世尊您的教导下修习梵行，刚刚往生到三十三天的天人们，他们的容貌和威德，都远远超过其他的天众。因此，尊者，三十三天的天人们就会很欢喜、很满意，生起欢欣和喜悦，说：“诸贤，看啊，天界的部众在增长，阿修罗的部众在衰减呢！”那时，帝释天，这位天人之主，观察到三十三天众的欢喜之后，便用这些偈颂来随喜赞叹：’
‘Purimāni , bhante, divasāni purimatarāni tadahuposathe pannarase vassūpanāyikāya puṇṇāya puṇṇamāya rattiyā kevalakappā ca devā tāvatiṃsā sudhammāyaṃ sabhāyaṃ sannisinnā honti sannipatitā. Mahatī ca dibbaparisā samantato nisinnā honti , cattāro ca mahārājāno catuddisā nisinnā honti. Puratthimāya disāya dhataraṭṭho mahārājā pacchimābhimukho nisinno hoti deve purakkhatvā; dakkhiṇāya disāya virūḷhako mahārājā uttarābhimukho nisinno hoti deve purakkhatvā; pacchimāya disāya virūpakkho mahārājā puratthābhimukho nisinno hoti deve purakkhatvā; uttarāya disāya vessavaṇo mahārājā dakkhiṇābhimukho nisinno hoti deve purakkhatvā . Yadā, bhante, kevalakappā ca devā tāvatiṃsā sudhammāyaṃ sabhāyaṃ sannisinnā honti sannipatitā, mahatī ca dibbaparisā samantato nisinnā honti, cattāro ca mahārājāno catuddisā nisinnā honti. Idaṃ nesaṃ hoti āsanasmiṃ; atha pacchā amhākaṃ āsanaṃ hoti. Ye te, bhante, devā bhagavati brahmacariyaṃ caritvā adhunūpapannā tāvatiṃsakāyaṃ, te aññe deve atirocanti vaṇṇena ceva yasasā ca. Tena sudaṃ, bhante, devā tāvatiṃsā attamanā honti pamuditā pītisomanassajātā ‘‘dibbā vata bho kāyā paripūrenti, hāyanti asurakāyā’’ti. Atha kho, bhante, sakko devānamindo devānaṃ tāvatiṃsānaṃ sampasādaṃ viditvā imāhi gāthāhi anumodi –
22「诸天确实欢喜，三十三天与因陀罗；
‘‘Modanti vata bho devā, tāvatiṃsā sahindakā ;
23礼敬如来，以及法的善法性。」
Tathāgataṃ namassantā, dhammassa ca sudhammataṃ.
24「见到新天人，具色、具名声；」
Nave deve ca passantā, vaṇṇavante yasassine ;
25在善逝处修习梵行后，来到此处。
Sugatasmiṃ brahmacariyaṃ, caritvāna idhāgate.
26他们以色、名声、寿命，超越其他诸天；
Te aññe atirocanti, vaṇṇena yasasāyunā;
27广慧者的诸弟子，在此处已达殊胜。
Sāvakā bhūripaññassa, visesūpagatā idha.
28见此后欢喜，三十三天与帝释天一起；
Idaṃ disvāna nandanti, tāvatiṃsā sahindakā;
29礼敬如来，以及法的善法性。
Tathāgataṃ namassantā, dhammassa ca sudhammata’’nti.
30‘尊者，就这样，三十三天的天人们就更加欢喜、满意，生起欢欣和喜悦，说：“诸贤，看啊，天界的部众真的在增长，阿修罗的部众在衰减呢！”尊者，接着，对于三十三天众聚集在善法堂所要商议的那件事，他们思维、讨论之后，四大天王也会对那件事发表他们的意见。四大天王对于那件事会有教导的言辞，而他们各自都能在自己的座位上，不动不摇地说出。’
‘Tena sudaṃ, bhante, devā tāvatiṃsā bhiyyosomattāya attamanā honti pamuditā pītisomanassajātā ‘‘dibbā vata, bho, kāyā paripūrenti, hāyanti asurakāyā’’ti. Atha kho, bhante, yenatthena devā tāvatiṃsā sudhammāyaṃ sabhāyaṃ sannisinnā honti sannipatitā, taṃ atthaṃ cintayitvā taṃ atthaṃ mantayitvā vuttavacanāpi taṃ cattāro mahārājāno tasmiṃ atthe honti. Paccānusiṭṭhavacanāpi taṃ cattāro mahārājāno tasmiṃ atthe honti, sakesu sakesu āsanesu ṭhitā avipakkantā .
31那些国王被告知后，接受教诫；
Te vuttavākyā rājāno, paṭiggayhānusāsaniṃ;
32心清净、寂静，站在各自的座位上。
Vippasannamanā santā, aṭṭhaṃsu samhi āsaneti.
283那时，尊者，就在北方，有广大的光芒展现出来，一道光辉显现了，远远超越了诸天的天威。于是，尊者，三十三天之主帝释天就对三十三天的天众说道：‘诸位贤友啊，正如这些瑞相显现的那样——有广大的光芒展现出来，一道光辉显现了——这表示梵天将要出现了。因为光芒展现、光辉显现，这正是梵天出现的前兆啊。’
‘Atha kho, bhante, uttarāya disāya uḷāro āloko sañjāyi, obhāso pāturahosi atikkammeva devānaṃ devānubhāvaṃ. Atha kho, bhante, sakko devānamindo deve tāvatiṃse āmantesi – ‘‘yathā kho, mārisā, nimittāni dissanti, uḷāro āloko sañjāyati, obhāso pātubhavati, brahmā pātubhavissati. Brahmuno hetaṃ pubbanimittaṃ pātubhāvāya yadidaṃ āloko sañjāyati obhāso pātubhavatīti.
34「如所见的征兆，梵天将出现；
‘‘Yathā nimittā dissanti, brahmā pātubhavissati;
35这是梵天的征兆，广大殊胜的光辉。」
Brahmuno hetaṃ nimittaṃ, obhāso vipulo mahā’’ti.
36萨囊咖玛拉论
Sanaṅkumārakathā
37萨囊咖玛拉论
Sanaṅkumārakathā
284「尊者，然后，三十三天众各自坐在自己的座位上：『我们将了知这光辉，将会有什么果报，亲自证知后我们将前往。』四大天王也各自坐在自己的座位上：『我们将了知这光辉，将会有什么果报，亲自证知后我们将前往。』听到这些后，三十三天众达到一心：『我们将了知这光辉，将会有什么果报，亲自证知后我们将前往。』
‘Atha kho, bhante, devā tāvatiṃsā yathāsakesu āsanesu nisīdiṃsu – ‘‘obhāsametaṃ ñassāma, yaṃvipāko bhavissati, sacchikatvāva naṃ gamissāmā’’ti. Cattāropi mahārājāno yathāsakesu āsanesu nisīdiṃsu – ‘‘obhāsametaṃ ñassāma yaṃvipāko bhavissati, sacchikatvāva naṃ gamissāmā’’ti. Idaṃ sutvā devā tāvatiṃsā ekaggā samāpajjiṃsu – ‘‘obhāsametaṃ ñassāma, yaṃvipāko bhavissati, sacchikatvāva naṃ gamissāmā’’ti.
39尊者，当常童子梵天出现在三十三天众面前时，他会化现出较为粗显的身形而现身。因为，尊者，梵天原本的那种清净微妙色身，是三十三天众的眼根所无法捕捉的。当常童子梵天出现在三十三天众面前时，他的容貌和威德，都远远胜过其他所有天人。尊者，这就好像一尊黄金的塑像，远远超胜于凡人的身躯一样；同样地，尊者，当常童子梵天出现在三十三天众面前时，他的容貌和威德，确实远远胜过其他所有天人。尊者，当常童子梵天出现在三十三天众面前时，在那集会中，没有任何一个天人会向他顶礼、起身迎接，或者让座给他。所有天人都只是静静地合掌，在自己的座位上结跏趺坐，心里想着：‘现在，常童子梵天想坐哪位天人的座位，就坐那位天人的座位吧。’
‘Yadā, bhante, brahmā sanaṅkumāro devānaṃ tāvatiṃsānaṃ pātubhavati, oḷārikaṃ attabhāvaṃ abhinimminitvā pātubhavati. Yo kho pana, bhante, brahmuno pakativaṇṇo anabhisambhavanīyo so devānaṃ tāvatiṃsānaṃ cakkhupathasmiṃ. Yadā, bhante, brahmā sanaṅkumāro devānaṃ tāvatiṃsānaṃ pātubhavati , so aññe deve atirocati vaṇṇena ceva yasasā ca. Seyyathāpi, bhante, sovaṇṇo viggaho mānusaṃ viggahaṃ atirocati; evameva kho, bhante, yadā brahmā sanaṅkumāro devānaṃ tāvatiṃsānaṃ pātubhavati, so aññe deve atirocati vaṇṇena ceva yasasā ca. Yadā, bhante, brahmā sanaṅkumāro devānaṃ tāvatiṃsānaṃ pātubhavati, na tassaṃ parisāyaṃ koci devo abhivādeti vā paccuṭṭheti vā āsanena vā nimanteti. Sabbeva tuṇhībhūtā pañjalikā pallaṅkena nisīdanti – ‘‘yassadāni devassa pallaṅkaṃ icchissati brahmā sanaṅkumāro, tassa devassa pallaṅke nisīdissatī’’ti.
40尊者，那么，那位被常童子梵天坐上其座位的天人，他当下便获得了一种极为殊胜的感受，也获得了一种极为殊胜的内心喜悦。尊者，这就好比一位刚被灌顶登基的刹帝利国王，他当下便获得了一种极为殊胜的感受，也获得了一种极为殊胜的内心喜悦。同样地，尊者，那位被常童子梵天坐上其座位的天人，他确实当下便获得了一种极为殊胜的感受，也获得了一种极为殊胜的内心喜悦。然后，尊者，常童子梵天化现出较为粗显的身形，示现成童子相，头上结了五髻，出现在三十三天众面前。他升到空中，在虚空之中，结跏趺坐。尊者，这就像一位大力士，在一张铺得舒舒服服的座椅上，或是在一片平整的地面上，轻易地坐下一样；同样地，尊者，常童子梵天就是这样升到空中，在虚空之中结跏趺坐了下来。他感知到三十三天众内心生起了净信欢喜，便用以下的偈颂随喜赞叹：
‘Yassa kho pana, bhante, devassa brahmā sanaṅkumāro pallaṅke nisīdati, uḷāraṃ so labhati devo vedapaṭilābhaṃ; uḷāraṃ so labhati devo somanassapaṭilābhaṃ. Seyyathāpi, bhante, rājā khattiyo muddhāvasitto adhunābhisitto rajjena, uḷāraṃ so labhati vedapaṭilābhaṃ, uḷāraṃ so labhati somanassapaṭilābhaṃ. Evameva kho, bhante, yassa devassa brahmā sanaṅkumāro pallaṅke nisīdati, uḷāraṃ so labhati devo vedapaṭilābhaṃ, uḷāraṃ so labhati devo somanassapaṭilābhaṃ. Atha , bhante, brahmā sanaṅkumāro oḷārikaṃ attabhāvaṃ abhinimminitvā kumāravaṇṇī hutvā pañcasikho devānaṃ tāvatiṃsānaṃ pāturahosi. So vehāsaṃ abbhuggantvā ākāse antalikkhe pallaṅkena nisīdi. Seyyathāpi, bhante, balavā puriso supaccatthate vā pallaṅke same vā bhūmibhāge pallaṅkena nisīdeyya; evameva kho, bhante, brahmā sanaṅkumāro vehāsaṃ abbhuggantvā ākāse antalikkhe pallaṅkena nisīditvā devānaṃ tāvatiṃsānaṃ sampasādaṃ viditvā imāhi gāthāhi anumodi –
41「诸天众确实欢喜，三十三天与因陀罗；
‘‘Modanti vata bho devā, tāvatiṃsā sahindakā;
42礼敬如来，以及法的善法性。」
Tathāgataṃ namassantā, dhammassa ca sudhammataṃ.
43「看见新的诸天，具色、具名声，
‘‘Nave deve ca passantā, vaṇṇavante yasassine;
44在善逝处修梵行后，来到此处。
Sugatasmiṃ brahmacariyaṃ, caritvāna idhāgate.
45「他们以色、以名声、以寿命，超越其他诸天，
‘‘Te aññe atirocanti, vaṇṇena yasasāyunā;
46广慧者的诸弟子，在此处已达殊胜。
Sāvakā bhūripaññassa, visesūpagatā idha.
47「看见此事后，三十三天与因陀罗一起欢喜，
‘‘Idaṃ disvāna nandanti, tāvatiṃsā sahindakā;
48礼敬如来，以及法的善法性。」
Tathāgataṃ namassantā, dhammassa ca sudhammata’’nti.
285尊者，这就是常童子梵天所宣说的内容。当常童子梵天宣说这内容的时候，他的声音具足八种特质：舒展、清晰、美妙、动听、饱满、不散逸、深远、洪亮。尊者，而且常童子梵天用他的声音，恰好让在场的所有大众都能听闻分明，他的话音并不会传到这集会之外去。尊者，具足这八种特质的声音，就被称为‘梵音’。
‘Imamatthaṃ, bhante, brahmā sanaṅkumāro bhāsittha; imamatthaṃ, bhante, brahmuno sanaṅkumārassa bhāsato aṭṭhaṅgasamannāgato saro hoti vissaṭṭho ca viññeyyo ca mañju ca savanīyo ca bindu ca avisārī ca gambhīro ca ninnādī ca. Yathāparisaṃ kho pana, bhante, brahmā sanaṅkumāro sarena viññāpeti; na cassa bahiddhā parisāya ghoso niccharati. Yassa kho pana, bhante, evaṃ aṭṭhaṅgasamannāgato saro hoti, so vuccati ‘‘brahmassaro’’ti.
50于是，尊者，常童子梵天便化现出三十三身，然后一一在三十三天众各自原本的座位上，结跏趺坐了下来。坐定后，他对三十三天众说道：‘诸位三十三天的贤友，你们认为如何呢？那位世尊，是何等地为了大众的利益、为了大众的安乐、出于对世间的悲悯、为了人天的利益、福祉和安乐而实践着他的教导啊。诸位贤友，不论是哪些有情，只要他们归依了佛、归依了法、归依了僧，并且圆满地奉行净戒，他们在身体毁坏、命终之后，有些便会投生到他化自在天，成为那里的同伴；有些会投生到化乐天，成为那里的同伴；有些会投生到兜率天，成为那里的同伴；有些会投生到夜摩天，成为那里的同伴；有些会投生到三十三天，成为那里的同伴；有些则会投生到四大天王天，成为那里的同伴。那些成就了最下等身的人，他们也就成就了乾闼婆这一类众生的同分。’
‘Atha kho, bhante, brahmā sanaṅkumāro tettiṃse attabhāve abhinimminitvā devānaṃ tāvatiṃsānaṃ paccekapallaṅkesu pallaṅkena nisīditvā deve tāvatiṃse āmantesi – ‘‘taṃ kiṃ maññanti, bhonto devā tāvatiṃsā, yāvañca so bhagavā bahujanahitāya paṭipanno bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ. Ye hi keci, bho, buddhaṃ saraṇaṃ gatā dhammaṃ saraṇaṃ gatā saṅghaṃ saraṇaṃ gatā sīlesu paripūrakārino te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā appekacce paranimmitavasavattīnaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjanti, appekacce nimmānaratīnaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjanti, appekacce tusitānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjanti, appekacce yāmānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjanti, appekacce tāvatiṃsānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjanti, appekacce cātumahārājikānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjanti. Ye sabbanihīnaṃ kāyaṃ paripūrenti, te gandhabbakāyaṃ paripūrentī’’’ti.
286“尊敬的先生，关于这个义理，常童子梵天已经讲过了。尊敬的先生，当常童子梵天讲说这个义理时，那些天人们都这样认为：‘此刻在我宝座上传出的这个声音，就是梵天独自一人在说话。’”
‘Imamatthaṃ , bhante, brahmā sanaṅkumāro bhāsittha; imamatthaṃ, bhante, brahmuno sanaṅkumārassa bhāsato ghosoyeva devā maññanti – ‘‘yvāyaṃ mama pallaṅke svāyaṃ ekova bhāsatī’’ti.
52当一位在说话时，所有化作的都在说话；
Ekasmiṃ bhāsamānasmiṃ, sabbe bhāsanti nimmitā;
53当一位沉默时，他们所有都沉默。
Ekasmiṃ tuṇhimāsīne, sabbe tuṇhī bhavanti te.
54那时诸天人认为，三十三天连同因陀罗；
Tadāsu devā maññanti, tāvatiṃsā sahindakā;
55坐在我的卧榻上的这位，他独自一人在说话。
Yvāyaṃ mama pallaṅkasmiṃ, svāyaṃ ekova bhāsatīti.
56“尊敬的先生，接着，常童子梵天就把自己合一了。将自己合一之后，他用他的宝座挨着帝释天的宝座坐了下来，然后对三十三天的天人们说道：”
‘Atha kho, bhante, brahmā sanaṅkumāro ekattena attānaṃ upasaṃharati, ekattena attānaṃ upasaṃharitvā sakkassa devānamindassa pallaṅke pallaṅkena nisīditvā deve tāvatiṃse āmantesi –
57修习神足
Bhāvitaiddhipādo
58修习神足
Bhāvitaiddhipādo
287『诸位三十三天的天人们认为如何，彼世尊、知者、见者、阿拉汉、正自觉者已善说此四神足，为了神通的丰富、神通的威力、神通的变化。哪四种？诸位，于此比丘修习具足欲定勤行成就的神足。修习具足精进定勤行成就的神足。修习具足心定勤行成就的神足。修习具足观定勤行成就的神足。诸位，彼世尊、知者、见者、阿拉汉、正自觉者已说此四神足，为了神通的丰富、神通的威力、神通的变化。
‘‘‘Taṃ kiṃ maññanti, bhonto devā tāvatiṃsā, yāva supaññattā cime tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena cattāro iddhipādā paññattā iddhipahutāya iddhivisavitāya iddhivikubbanatāya. Katame cattāro? Idha bho bhikkhu chandasamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti. Vīriyasamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti. Cittasamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti. Vīmaṃsāsamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti. Ime kho, bho, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena cattāro iddhipādā paññattā iddhipahutāya iddhivisavitāya iddhivikubbanatāya.
60“‘尊者，无论是过去世中，任何沙门或婆罗门曾体验过种种不同的神通，他们全都依于对这四神足的修习与多修。尊者，无论是未来世中，任何沙门或婆罗门将会体验到种种不同的神通，他们也都将依于对这四神足的修习与多修。尊者，无论是现在世中，任何沙门或婆罗门正体验着种种不同的神通，他们全都依于对这四神足的修习与多修。诸位三十三天的尊者们，你们看我，不也具备如此这般的威神之力吗？’‘是的，大梵天。’‘尊者，我也是因为这四神足的修习与多修，才有如此大神通力、如此大威势。’尊敬的先生，关于这个义理，常童子梵天已经讲过了。尊敬的先生，常童子梵天讲完这个义理后，就对三十三天的天人们说道：”
‘‘‘Ye hi keci bho atītamaddhānaṃ samaṇā vā brāhmaṇā vā anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhosuṃ, sabbe te imesaṃyeva catunnaṃ iddhipādānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā. Yepi hi keci bho anāgatamaddhānaṃ samaṇā vā brāhmaṇā vā anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhossanti, sabbe te imesaṃyeva catunnaṃ iddhipādānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā. Yepi hi keci bho etarahi samaṇā vā brāhmaṇā vā anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhonti, sabbe te imesaṃyeva catunnaṃ iddhipādānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā. Passanti no bhonto devā tāvatiṃsā mamapimaṃ evarūpaṃ iddhānubhāva’’nti? ‘‘Evaṃ mahābrahme’’ti. ‘‘Ahampi kho bho imesaṃyeva catunnañca iddhipādānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā evaṃ mahiddhiko evaṃmahānubhāvo’’ti. Imamatthaṃ, bhante, brahmā sanaṅkumāro bhāsittha. Imamatthaṃ, bhante, brahmā sanaṅkumāro bhāsitvā deve tāvatiṃse āmantesi –
61三种处证得
Tividho okāsādhigamo
288“‘诸位三十三天的尊者们，你们认为如何？能被那位知者、见者、阿拉汉、正自觉者——世尊——如此彻悟的三种机会的获得，是为了得到安乐而被彻悟的。是哪三种呢？尊者，在此，有某个人与欲乐混杂、与不善法混杂地生活着。后来某个时候，他听闻了圣法，如理作意，法随法行。依于听闻圣法、如理作意、法随法行，他就不再与欲乐混杂、不再与不善法混杂地生活着。在他不与欲乐混杂、不与不善法混杂生活时，就生起了乐，由乐更生起了喜悦。尊者，如同喜悦能产生欢喜一样，正是如此，尊者，在不与欲乐混杂、不与不善法混杂生活时，就生起了乐，由乐更生起了喜悦。尊者，这就是能被那位知者、见者、阿拉汉、正自觉者——世尊——彻悟的第一种机会的获得，是为了得到安乐而彻悟的。’”
‘‘‘Taṃ kiṃ maññanti, bhonto devā tāvatiṃsā, yāvañcidaṃ tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena tayo okāsādhigamā anubuddhā sukhassādhigamāya. Katame tayo? Idha bho ekacco saṃsaṭṭho viharati kāmehi saṃsaṭṭho akusalehi dhammehi. So aparena samayena ariyadhammaṃ suṇāti, yoniso manasi karoti, dhammānudhammaṃ paṭipajjati. So ariyadhammassavanaṃ āgamma yonisomanasikāraṃ dhammānudhammappaṭipattiṃ asaṃsaṭṭho viharati kāmehi asaṃsaṭṭho akusalehi dhammehi. Tassa asaṃsaṭṭhassa kāmehi asaṃsaṭṭhassa akusalehi dhammehi uppajjati sukhaṃ, sukhā bhiyyo somanassaṃ. Seyyathāpi, bho, pamudā pāmojjaṃ jāyetha, evameva kho, bho, asaṃsaṭṭhassa kāmehi asaṃsaṭṭhassa akusalehi dhammehi uppajjati sukhaṃ, sukhā bhiyyo somanassaṃ. Ayaṃ kho, bho, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena paṭhamo okāsādhigamo anubuddho sukhassādhigamāya.
63“‘再者，尊者，在此，有某个人，他粗重的身行尚未止息，粗重的语行尚未止息，粗重的心行尚未止息。后来某个时候，他听闻了圣法，如理作意，法随法行。依于听闻圣法、如理作意、法随法行，他那粗重的身行止息了，粗重的语行止息了，粗重的心行止息了。由于粗重身行的止息、粗重语行的止息、粗重心行的止息，就生起了乐，由乐更生起了喜悦。尊者，如同喜悦能产生欢喜一样，正是如此，尊者，由于粗重身行的止息、粗重语行的止息、粗重心行的止息，就生起了乐，由乐更生起了喜悦。尊者，这就是能被那位知者、见者、阿拉汉、正自觉者——世尊——彻悟的第二种机会的获得，是为了得到安乐而彻悟的。’”
‘‘‘Puna caparaṃ, bho, idhekaccassa oḷārikā kāyasaṅkhārā appaṭippassaddhā honti, oḷārikā vacīsaṅkhārā appaṭippassaddhā honti, oḷārikā cittasaṅkhārā appaṭippassaddhā honti. So aparena samayena ariyadhammaṃ suṇāti, yoniso manasi karoti, dhammānudhammaṃ paṭipajjati. Tassa ariyadhammassavanaṃ āgamma yonisomanasikāraṃ dhammānudhammappaṭipattiṃ oḷārikā kāyasaṅkhārā paṭippassambhanti, oḷārikā vacīsaṅkhārā paṭippassambhanti, oḷārikā cittasaṅkhārā paṭippassambhanti. Tassa oḷārikānaṃ kāyasaṅkhārānaṃ paṭippassaddhiyā oḷārikānaṃ vacīsaṅkhārānaṃ paṭippassaddhiyā oḷārikānaṃ cittasaṅkhārānaṃ paṭippassaddhiyā uppajjati sukhaṃ, sukhā bhiyyo somanassaṃ. Seyyathāpi, bho, pamudā pāmojjaṃ jāyetha, evameva kho bho oḷārikānaṃ kāyasaṅkhārānaṃ paṭippassaddhiyā oḷārikānaṃ vacīsaṅkhārānaṃ paṭippassaddhiyā oḷārikānaṃ cittasaṅkhārānaṃ paṭippassaddhiyā uppajjati sukhaṃ, sukhā bhiyyo somanassaṃ. Ayaṃ kho, bho, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena dutiyo okāsādhigamo anubuddho sukhassādhigamāya.
64「再者，尊者，这里，某人没真正了知『这是善』，没真正了知『这是不善』。没真正了知『这是有过失，这是无过失，这是应亲近，这是不应亲近，这是低劣，这是殊胜，这是黑白相对分』。他在其后时听闻圣法，如理作意，法随法行。他依听闻圣法、如理作意、法随法行，如实了知『这是善』，如实了知『这是不善』。如实了知『这是有过失，这是无过失，这是应亲近，这是不应亲近，这是低劣，这是殊胜，这是黑白相对分』。当他如是知、如是见时，无明被舍断，明生起。由他的无明离去、明生起，生起乐，由乐更生喜悦。尊者，譬如由喜悦生起欢喜，同样地，尊者，由无明离去、明生起，生起乐，由乐更生喜悦。尊者，这是彼世尊、知者、见者、阿拉汉、正自觉者已证悟的第三种获得机会，为了获得乐。尊者，这些是彼世尊、知者、见者、阿拉汉、正自觉者已证悟的三种获得机会，为了获得乐。」尊者，梵天沙南咖玛拉说了此义，尊者，梵天沙南咖玛拉说了此义后，对三十三天诸天人说——
‘‘‘Puna caparaṃ, bho, idhekacco ‘idaṃ kusala’nti yathābhūtaṃ nappajānāti, ‘idaṃ akusala’nti yathābhūtaṃ nappajānāti. ‘Idaṃ sāvajjaṃ idaṃ anavajjaṃ, idaṃ sevitabbaṃ idaṃ na sevitabbaṃ, idaṃ hīnaṃ idaṃ paṇītaṃ, idaṃ kaṇhasukkasappaṭibhāga’nti yathābhūtaṃ nappajānāti. So aparena samayena ariyadhammaṃ suṇāti, yoniso manasi karoti, dhammānudhammaṃ paṭipajjati. So ariyadhammassavanaṃ āgamma yonisomanasikāraṃ dhammānudhammappaṭipattiṃ, ‘idaṃ kusala’nti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘idaṃ akusala’nti yathābhūtaṃ pajānāti. Idaṃ sāvajjaṃ idaṃ anavajjaṃ, idaṃ sevitabbaṃ idaṃ na sevitabbaṃ, idaṃ hīnaṃ idaṃ paṇītaṃ, idaṃ kaṇhasukkasappaṭibhāga’nti yathābhūtaṃ pajānāti. Tassa evaṃ jānato evaṃ passato avijjā pahīyati, vijjā uppajjati. Tassa avijjāvirāgā vijjuppādā uppajjati sukhaṃ, sukhā bhiyyo somanassaṃ. Seyyathāpi, bho, pamudā pāmojjaṃ jāyetha , evameva kho, bho, avijjāvirāgā vijjuppādā uppajjati sukhaṃ, sukhā bhiyyo somanassaṃ. Ayaṃ kho, bho, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena tatiyo okāsādhigamo anubuddho sukhassādhigamāya. Ime kho, bho, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena tayo okāsādhigamā anubuddhā sukhassādhigamāyā’’ti. Imamatthaṃ, bhante, brahmā sanaṅkumāro bhāsittha, imamatthaṃ, bhante, brahmā sanaṅkumāro bhāsitvā deve tāvatiṃse āmantesi –
65四念处
Catusatipaṭṭhānaṃ
66四念处
Catusatipaṭṭhānaṃ
289诸位三十三天众认为如何？那位知者、见者、阿拉汉、正自觉者世尊为了获得善法，已善加施设了四念处。哪四种？诸位，在此，比丘于内身随观身而住，热诚、正知、具念，调伏世间的贪忧。当他于内身随观身而住时，在那里正确地得定、正确地清净。他在那里正确地得定、正确地清净后，对外在他人之身生起智见。他于内受随观受而住……对外在他人之受生起智见。他于内心随观心而住……对外在他人之心生起智见。他于内法随观法而住，热诚、正知、具念，调伏世间的贪忧。当他于内法随观法而住时，在那里正确地得定、正确地清净。他在那里正确地得定、正确地清净后，对外在他人之法生起智见。诸位，那位知者、见者、阿拉汉、正自觉者世尊为了获得善法，已施设了这四念处。尊者，梵天萨南库玛拉说了这个义理。尊者，梵天萨南库玛拉说了这个义理后，对三十三天众说——
‘‘‘Taṃ kiṃ maññanti, bhonto devā tāvatiṃsā, yāva supaññattā cime tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena cattāro satipaṭṭhānā paññattā kusalassādhigamāya. Katame cattāro? Idha , bho, bhikkhu ajjhattaṃ kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Ajjhattaṃ kāye kāyānupassī viharanto tattha sammā samādhiyati, sammā vippasīdati. So tattha sammā samāhito sammā vippasanno bahiddhā parakāye ñāṇadassanaṃ abhinibbatteti. Ajjhattaṃ vedanāsu vedanānupassī viharati…pe… bahiddhā paravedanāsu ñāṇadassanaṃ abhinibbatteti. Ajjhattaṃ citte cittānupassī viharati…pe… bahiddhā paracitte ñāṇadassanaṃ abhinibbatteti. Ajjhattaṃ dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Ajjhattaṃ dhammesu dhammānupassī viharanto tattha sammā samādhiyati, sammā vippasīdati. So tattha sammā samāhito sammā vippasanno bahiddhā paradhammesu ñāṇadassanaṃ abhinibbatteti. Ime kho, bho, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena cattāro satipaṭṭhānā paññattā kusalassādhigamāyā’’ti. Imamatthaṃ, bhante, brahmā sanaṅkumāro bhāsittha. Imamatthaṃ, bhante, brahmā sanaṅkumāro bhāsitvā deve tāvatiṃse āmantesi –
68七定具
Satta samādhiparikkhārā
290「尊敬的三十三天诸天人认为如何？彼世尊、知者、见者、阿拉汉、正自觉者已善施设了这七种定具，为了修习正定，为了圆满正定。哪七种？正见、正思惟、正语、正业、正命、正精进、正念。尊者，以这七支所具备的心一境性，尊者，这称为圣正定，有依止故，有具备故。尊者，正见者，正思惟得以成就；正思惟者，正语得以成就；正语者，正业得以成就。正业者，正命得以成就；正命者，正精进得以成就；正精进者，正念得以成就；正念者，正定得以成就；正定者，正智得以成就；正智者，正解脱得以成就。尊者，若正确地说，应说『法由世尊善说，自见的、无时的、来见的、引导的、智者各自证知的，不死之门已开启』，正是应正确地说此。尊者，法确实由世尊善说，自见的、无时的、来见的、引导的、智者各自证知的，不死之门已开启。
‘‘‘Taṃ kiṃ maññanti, bhonto devā tāvatiṃsā, yāva supaññattā cime tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena satta samādhiparikkhārā sammāsamādhissa paribhāvanāya sammāsamādhissa pāripūriyā. Katame satta? Sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati. Yā kho, bho, imehi sattahaṅgehi cittassa ekaggatā parikkhatā, ayaṃ vuccati, bho, ariyo sammāsamādhi saupaniso itipi saparikkhāro itipi. Sammādiṭṭhissa bho, sammāsaṅkappo pahoti, sammāsaṅkappassa sammāvācā pahoti, sammāvācassa sammākammanto pahoti. Sammākammantassa sammāājīvo pahoti, sammāājīvassa sammāvāyāmo pahoti, sammāvāyāmassa sammāsati pahoti , sammāsatissa sammāsamādhi pahoti, sammāsamādhissa sammāñāṇaṃ pahoti, sammāñāṇassa sammāvimutti pahoti. Yañhi taṃ, bho, sammā vadamāno vadeyya – ‘svākkhāto bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhi apārutā amatassa dvārā’ti idameva taṃ sammā vadamāno vadeyya. Svākkhāto hi, bho, bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko, akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhi apārutā amatassa dvārā .
70「尊者，凡任何对佛具足证净信、对法具足证净信、对僧团具足证净信、具足圣所喜戒者，以及这些化生的、法所调御的、超过二十四万的摩揭陀侍从者，已过去、已死亡，由于三结的灭尽，是入流者，不退堕法，决定，以正觉为彼岸。这里还有一来者。
‘‘‘Ye hi keci, bho, buddhe aveccappasādena samannāgatā, dhamme aveccappasādena samannāgatā, saṅghe aveccappasādena samannāgatā, ariyakantehi sīlehi samannāgatā , ye cime opapātikā dhammavinītā sātirekāni catuvīsatisatasahassāni māgadhakā paricārakā abbhatītā kālaṅkatā tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sotāpannā avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā. Atthi cevettha sakadāgāmino.
71「这其余的众生，我心想『有福德分』;
‘‘Atthāyaṃ itarā pajā, puññābhāgāti me mano;
72我不能计算，因为畏惧妄语。」
Saṅkhātuṃ nopi sakkomi, musāvādassa ottappa’’nti.
291「尊者，梵天沙那库玛拉宣说了此义。当他宣说时，毗沙门大王（多闻天王）心中生起此念：『稀有啊，尊者！未曾有啊，尊者！竟然会有如此伟大的导师，如此伟大的法说，如此伟大的殊胜成就得以显现！』然后，尊者，梵天沙那库玛拉以心知悉毗沙门大王（多闻天王）心中的寻思，便对毗沙门大王（多闻天王）说：『毗沙门大王（多闻天王），您认为如何？过去世也有如此伟大的导师，如此伟大的法说，如此伟大的殊胜成就得以显现。未来世也将有如此伟大的导师，如此伟大的法说，如此伟大的殊胜成就得以显现。』」
‘Imamatthaṃ, bhante, brahmā sanaṅkumāro bhāsittha, imamatthaṃ, bhante, brahmuno sanaṅkumārassa bhāsato vessavaṇassa mahārājassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘‘acchariyaṃ vata bho, abbhutaṃ vata bho, evarūpopi nāma uḷāro satthā bhavissati, evarūpaṃ uḷāraṃ dhammakkhānaṃ, evarūpā uḷārā visesādhigamā paññāyissantī’’ti. Atha, bhante, brahmā sanaṅkumāro vessavaṇassa mahārājassa cetasā cetoparivitakkamaññāya vessavaṇaṃ mahārājānaṃ etadavoca – ‘‘taṃ kiṃ maññati bhavaṃ vessavaṇo mahārājā atītampi addhānaṃ evarūpo uḷāro satthā ahosi, evarūpaṃ uḷāraṃ dhammakkhānaṃ, evarūpā uḷārā visesādhigamā paññāyiṃsu. Anāgatampi addhānaṃ evarūpo uḷāro satthā bhavissati, evarūpaṃ uḷāraṃ dhammakkhānaṃ, evarūpā uḷārā visesādhigamā paññāyissantī’’’ti.
292“‘世尊，常童子梵天向三十三天众讲述了此事。而毗沙门大王（多闻天王），在常童子梵天向三十三天众讲说时，于面前亲闻、于面前领受了此事，并亲自告知了他的集会。’”
‘‘‘Imamatthaṃ, bhante, brahmā sanaṅkumāro devānaṃ tāvatiṃsānaṃ abhāsi, imamatthaṃ vessavaṇo mahārājā brahmuno sanaṅkumārassa devānaṃ tāvatiṃsānaṃ bhāsato sammukhā sutaṃ sammukhā paṭiggahitaṃ sayaṃ parisāyaṃ ārocesi’’.
75夜叉迦那瓦沙巴从毗沙门大王（多闻天王）向自己的众会说此义时，当面听闻、当面领受后，向世尊宣说。世尊从夜叉迦那瓦沙巴当面听闻、当面领受后，并以自己的证智，向具寿阿难宣说此义，具寿阿难从世尊当面听闻、当面领受后，向比丘们、比丘尼们、近事男们、近事女们宣说。因此，此梵行兴盛、繁荣、广布、人众皆知、广为流传，乃至被天与人善加阐明。
Imamatthaṃ janavasabho yakkho vessavaṇassa mahārājassa sayaṃ parisāyaṃ bhāsato sammukhā sutaṃ sammukhā paṭiggahitaṃ bhagavato ārocesi. Imamatthaṃ bhagavā janavasabhassa yakkhassa sammukhā sutvā sammukhā paṭiggahetvā sāmañca abhiññāya āyasmato ānandassa ārocesi, imamatthamāyasmā ānando bhagavato sammukhā sutvā sammukhā paṭiggahetvā ārocesi bhikkhūnaṃ bhikkhunīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānaṃ. Tayidaṃ brahmacariyaṃ iddhañceva phītañca vitthārikaṃ bāhujaññaṃ puthubhūtaṃ yāva devamanussehi suppakāsitanti.
76遮那瓦萨巴经完 第五
Janavasabhasuttaṃ niṭṭhitaṃ pañcamaṃ.