DN 13 · 三明经

Tipitaka 7.0 静态阅读页 · 84 段 · 打开交互阅读器

113. 三明经

13. Tevijjasuttaṃ

518如是我闻：那时，世尊正与大约五百位比丘组成的大僧团一起，在高沙喇国游行，来到了高沙喇国一个名叫马那萨咖嗒的婆罗门村。在那里，世尊就住在马那萨咖嗒北方，阿致拉瓦帝河岸边的庵婆罗园中。

Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi yena manasākaṭaṃ nāma kosalānaṃ brāhmaṇagāmo tadavasari. Tatra sudaṃ bhagavā manasākaṭe viharati uttarena manasākaṭassa aciravatiyā nadiyā tīre ambavane.

519而那时，有众多非常著名、有大财势的婆罗门住在马那萨咖嗒，也就是：商伽婆罗门、达卢咖婆罗门、沸伽罗娑罗婆罗门、迦奴索宁婆罗门、托黛雅婆罗门，以及其他一些非常著名、有大财势的婆罗门。

Tena kho pana samayena sambahulā abhiññātā abhiññātā brāhmaṇamahāsālā manasākaṭe paṭivasanti, seyyathidaṃ – caṅkī brāhmaṇo tārukkho brāhmaṇo pokkharasāti brāhmaṇo jāṇusoṇi brāhmaṇo todeyyo brāhmaṇo aññe ca abhiññātā abhiññātā brāhmaṇamahāsālā.

520那时，两位青年学童婆悉吒和婆罗堕阇正在散步、漫游，他们之间生起了一场关于“道与非道”的讨论。于是，青年婆悉吒这样说：“只有这条是直路，这是正道，是导向之道，能引导行道者达到与梵天共住，这条道正是由沸伽罗娑罗婆罗门所宣说的。”青年婆罗堕阇也这样说：“只有这条是直路，这是正道，是导向之道，能引导行道者达到与梵天共住，这条道正是由达卢咖婆罗门所宣说的。”青年婆悉吒说服不了青年婆罗堕阇，而青年婆罗堕阇也说服不了青年婆悉吒。

Atha kho vāseṭṭhabhāradvājānaṃ māṇavānaṃ jaṅghavihāraṃ anucaṅkamantānaṃ anuvicarantānaṃ maggāmagge kathā udapādi. Atha kho vāseṭṭho māṇavo evamāha – ‘‘ayameva ujumaggo, ayamañjasāyano niyyāniko niyyāti takkarassa brahmasahabyatāya, yvāyaṃ akkhāto brāhmaṇena pokkharasātinā’’ti. Bhāradvājopi māṇavo evamāha – ‘‘ayameva ujumaggo, ayamañjasāyano niyyāniko, niyyāti takkarassa brahmasahabyatāya, yvāyaṃ akkhāto brāhmaṇena tārukkhenā’’ti. Neva kho asakkhi vāseṭṭho māṇavo bhāradvājaṃ māṇavaṃ saññāpetuṃ, na pana asakkhi bhāradvājo māṇavopi vāseṭṭhaṃ māṇavaṃ saññāpetuṃ.

521这时，青年婆悉吒对青年婆罗堕阇说：“婆罗堕阇，你看，那位沙门乔达摩，是释迦族的儿子，从释迦族出家，他正住在马那萨咖嗒北方，阿致拉瓦帝河岸边的庵婆罗园里。关于那位乔达摩大师，流传着这样的好名声：‘那位世尊是阿拉汉、全自觉者、明行足、善至、世间解、无上调御丈夫、天人师、佛陀、世尊。’来吧，朋友婆罗堕阇，让我们去拜访沙门乔达摩。拜访之后，我们就把这件事向沙门乔达摩请教。沙门乔达摩怎么回答，我们就怎么接受它。”“好的，朋友。”青年婆罗堕阇回应青年婆悉吒。

Atha kho vāseṭṭho māṇavo bhāradvājaṃ māṇavaṃ āmantesi – ‘‘ayaṃ kho, bhāradvāja, samaṇo gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito manasākaṭe viharati uttarena manasākaṭassa aciravatiyā nadiyā tīre ambavane. Taṃ kho pana bhavantaṃ gotamaṃ evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato – ‘‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’’ti . Āyāma, bho bhāradvāja, yena samaṇo gotamo tenupasaṅkamissāma; upasaṅkamitvā etamatthaṃ samaṇaṃ gotamaṃ pucchissāma. Yathā no samaṇo gotamo byākarissati, tathā naṃ dhāressāmā’’ti. ‘‘Evaṃ, bho’’ti kho bhāradvājo māṇavo vāseṭṭhassa māṇavassa paccassosi.

6道与非道论

Maggāmaggakathā

522于是，两位青年婆悉吒和婆罗堕阇便前往世尊所在之处。到了之后，与世尊互相问候致意。在完成了令人欢喜的、值得忆念的寒暄后，他们坐在一旁。坐在一旁的青年婆悉吒对世尊这样说：“乔达摩大师，在我们散步、漫游时，我们之间生起了一场关于‘道与非道’的讨论。我这样说：‘只有这条是直路，这是正道，是导向之道，能引导行道者达到与梵天共住，这条道正是由沸伽罗娑罗婆罗门所宣说的。’青年婆罗堕阇这样说：‘只有这条是直路，这是正道，是导向之道，能引导行道者达到与梵天共住，这条道正是由达卢咖婆罗门所宣说的。’就此问题，乔达摩大师，我们有分歧，有争论，有不同见解。”

Atha kho vāseṭṭhabhāradvājā māṇavā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodiṃsu. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinno kho vāseṭṭho māṇavo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘idha, bho gotama, amhākaṃ jaṅghavihāraṃ anucaṅkamantānaṃ anuvicarantānaṃ maggāmagge kathā udapādi. Ahaṃ evaṃ vadāmi – ‘ayameva ujumaggo, ayamañjasāyano niyyāniko niyyāti takkarassa brahmasahabyatāya, yvāyaṃ akkhāto brāhmaṇena pokkharasātinā’ti. Bhāradvājo māṇavo evamāha – ‘ayameva ujumaggo ayamañjasāyano niyyāniko niyyāti takkarassa brahmasahabyatāya, yvāyaṃ akkhāto brāhmaṇena tārukkhenā’ti. Ettha, bho gotama, attheva viggaho, atthi vivādo, atthi nānāvādo’’ti.

523“婆悉吒，你是这样说的，对吧：‘只有这条是直路，这是正道，是导向之道，能引导行道者达到与梵天共住，这条道正是由沸伽罗娑罗婆罗门所宣说的。’而青年婆罗堕阇是这样说的：‘只有这条是直路，这是正道，是导向之道，能引导行道者达到与梵天共住，这条道正是由达卢咖婆罗门所宣说的。’那么，婆悉吒，你们的分歧到底是什么？你们的争论是什么？你们的不同见解又是什么呢？”

‘‘Iti kira , vāseṭṭha, tvaṃ evaṃ vadesi – ‘‘ayameva ujumaggo, ayamañjasāyano niyyāniko niyyāti takkarassa brahmasahabyatāya, yvāyaṃ akkhāto brāhmaṇena pokkharasātinā’’ti. Bhāradvājo māṇavo evamāha – ‘‘ayameva ujumaggo ayamañjasāyano niyyāniko niyyāti takkarassa brahmasahabyatāya, yvāyaṃ akkhāto brāhmaṇena tārukkhenā’’ti. Atha kismiṃ pana vo, vāseṭṭha, viggaho, kismiṃ vivādo, kismiṃ nānāvādo’’ti?

524“是关于道与非道的问题，乔达摩先生。乔达摩先生，尽管婆罗门们确实宣说了不同的道路，比如阿达利耶婆罗门、提提利耶婆罗门、禅多卡婆罗门、巴婆利迦婆罗门，然而，所有这些道路都是能导向的，能引导其行者达到与梵天共住的境界。”

‘‘Maggāmagge, bho gotama. Kiñcāpi, bho gotama, brāhmaṇā nānāmagge paññapenti, addhariyā brāhmaṇā tittiriyā brāhmaṇā chandokā brāhmaṇā bavhārijjhā brāhmaṇā, atha kho sabbāni tāni niyyānikā niyyanti takkarassa brahmasahabyatāya.

10“乔达摩先生，就好比在一个村庄或集镇附近，虽然有许多条不同的道路，但它们最终都汇聚于那村庄或集镇。同样地，乔达摩先生，尽管婆罗门们宣说了不同的道路，比如阿达利耶婆罗门、提提利耶婆罗门、禅多卡婆罗门、巴婆利迦婆罗门，然而，所有这些道路都是能导向的，能引导其行者达到与梵天共住的境界。”

‘‘Seyyathāpi , bho gotama, gāmassa vā nigamassa vā avidūre bahūni cepi nānāmaggāni bhavanti, atha kho sabbāni tāni gāmasamosaraṇāni bhavanti; evameva kho, bho gotama, kiñcāpi brāhmaṇā nānāmagge paññapenti, addhariyā brāhmaṇā tittiriyā brāhmaṇā chandokā brāhmaṇā bavhārijjhā brāhmaṇā, atha kho sabbāni tāni niyyānikā niyyanti takkarassa brahmasahabyatāyā’’ti.

11婆悉咤学童之问

Vāseṭṭhamāṇavānuyogo

525“婆悉吒，你说‘能导向’吗？”“乔达摩先生，我说‘能导向’。”“婆悉吒，你说‘能导向’吗？”“乔达摩先生，我说‘能导向’。”“婆悉吒，你说‘能导向’吗？”“乔达摩先生，我说‘能导向’。”

‘‘Niyyantīti vāseṭṭha vadesi’’? ‘‘Niyyantīti, bho gotama, vadāmi’’. ‘‘Niyyantīti, vāseṭṭha, vadesi’’? ‘‘Niyyantīti, bho gotama, vadāmi’’. ‘‘Niyyantīti, vāseṭṭha, vadesi’’? ‘‘Niyyantī’’ti, bho gotama, vadāmi’’.

13“那么，婆悉吒，在那些精通三明的婆罗门当中，可曾有哪怕一位婆罗门，亲眼见过梵天吗？”“这是没有的，乔达摩先生。”

‘‘Kiṃ pana, vāseṭṭha, atthi koci tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ ekabrāhmaṇopi, yena brahmā sakkhidiṭṭho’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho gotama’’ .

14“那么，婆悉吒，在那些精通三明的婆罗门当中，可曾有哪怕一位老师，亲眼见过梵天吗？”“这是没有的，乔达摩先生。”

‘‘Kiṃ pana, vāseṭṭha, atthi koci tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ ekācariyopi, yena brahmā sakkhidiṭṭho’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho gotama’’.

15“那么，婆悉吒，在那些精通三明的婆罗门当中，可曾有哪怕一位老师的老师，亲眼见过梵天吗？”“这是没有的，乔达摩先生。”

‘‘Kiṃ pana, vāseṭṭha, atthi koci tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ ekācariyapācariyopi, yena brahmā sakkhidiṭṭho’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho gotama’’.

16“那么，婆悉吒，在三明婆罗门中，往上追溯七代老师的大传承里，有哪一位是亲眼见过梵天的吗？”“乔达摩尊者，一位也没有。”

‘‘Kiṃ pana, vāseṭṭha, atthi koci tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ yāva sattamā ācariyāmahayugā yena brahmā sakkhidiṭṭho’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho gotama’’.

526“婆悉吒，那些更古老的、是三明婆罗门祖师爷的仙人们——他们是这些真言的创作者、传播者，如今的三明婆罗门们只是照着他们传下来的古老经文，如此这般地吟诵、讲说、照着讲过的来说、照着读过的来读。也就是那些人：阿达咖、瓦马咖、瓦马迭瓦、韦沙密达、夜摩达吉、阿吉拉萨、巴拉德瓦奢、婆悉吒、迦叶、婆咕。那么，这些仙人可曾这样说过：‘我们知道，我们亲眼看见了梵天在哪里、梵天从哪条路来、梵天往哪个方向去’吗？”“乔达摩尊者，他们没有这样说过。”

‘‘Kiṃ pana, vāseṭṭha, yepi tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ pubbakā isayo mantānaṃ kattāro mantānaṃ pavattāro, yesamidaṃ etarahi tevijjā brāhmaṇā porāṇaṃ mantapadaṃ gītaṃ pavuttaṃ samihitaṃ , tadanugāyanti, tadanubhāsanti, bhāsitamanubhāsanti, vācitamanuvācenti, seyyathidaṃ – aṭṭhako vāmako vāmadevo vessāmitto yamataggi aṅgīraso bhāradvājo vāseṭṭho kassapo bhagu. Tepi evamāhaṃsu – ‘mayametaṃ jānāma, mayametaṃ passāma, yattha vā brahmā, yena vā brahmā, yahiṃ vā brahmā’’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho gotama’’.

527“婆悉吒，所以结果就是这样：在三明婆罗门中，没有一个婆罗门亲眼见过梵天；在三明婆罗门中，没有一个老师亲眼见过梵天；在三明婆罗门中，没有一个祖师亲眼见过梵天；在三明婆罗门中，往上追溯七代老师的大传承里，也没有一个人亲眼见过梵天。而且，那些更古老的三明婆罗门的仙人祖师们——也就是现今三明婆罗门所追随吟诵的真言的创作者与传播者，也就是阿达咖、瓦马咖、瓦马迭瓦、韦沙密达、夜摩达吉、阿吉拉萨、巴拉德瓦奢、婆悉吒、迦叶、婆咕，他们也并没有这样说过：‘我们知道，我们亲眼看见了梵天在哪里、从哪条路来、往哪个方向去。’可如今这些三明婆罗门却这样说：‘对于我们所不知、所不见的目标，我们来教导通往与它共住的道路；这就是唯一的正路，这就是笔直的大道，这就是导向解脱的路，它能引导照着走的人达到与梵天共住。’”

‘‘Iti kira, vāseṭṭha, natthi koci tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ ekabrāhmaṇopi, yena brahmā sakkhidiṭṭho. Natthi koci tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ ekācariyopi, yena brahmā sakkhidiṭṭho . Natthi koci tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ ekācariyapācariyopi, yena brahmā sakkhidiṭṭho. Natthi koci tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ yāva sattamā ācariyāmahayugā yena brahmā sakkhidiṭṭho. Yepi kira tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ pubbakā isayo mantānaṃ kattāro mantānaṃ pavattāro, yesamidaṃ etarahi tevijjā brāhmaṇā porāṇaṃ mantapadaṃ gītaṃ pavuttaṃ samihitaṃ, tadanugāyanti, tadanubhāsanti, bhāsitamanubhāsanti, vācitamanuvācenti, seyyathidaṃ – aṭṭhako vāmako vāmadevo vessāmitto yamataggi aṅgīraso bhāradvājo vāseṭṭho kassapo bhagu, tepi na evamāhaṃsu – ‘mayametaṃ jānāma, mayametaṃ passāma, yattha vā brahmā, yena vā brahmā, yahiṃ vā brahmā’ti. Teva tevijjā brāhmaṇā evamāhaṃsu – ‘yaṃ na jānāma, yaṃ na passāma, tassa sahabyatāya maggaṃ desema. Ayameva ujumaggo ayamañjasāyano niyyāniko, niyyāti takkarassa brahmasahabyatāyā’’’ti.

528“婆悉吒，你认为如何？事情既然是这样，那三明婆罗门的言论，不就成了一番毫无根据的空话了吗？”“乔达摩尊者，确实，事情既然是这样，那三明婆罗门的言论，就成了一番毫无根据的空话。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, vāseṭṭha, nanu evaṃ sante tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti? ‘‘Addhā kho, bho gotama, evaṃ sante tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti.

20“说得好，婆悉吒。婆悉吒，这些三明婆罗门，想要教导一条通往他们所不知、所不见之处的道路，并且宣称：‘这就是唯一的正路，这就是笔直的大道，这就是导向解脱的路，它能引导照着走的人达到与梵天共住。’这种事，是根本不可能的。

‘‘Sādhu, vāseṭṭha, te vata , vāseṭṭha, tevijjā brāhmaṇā yaṃ na jānanti, yaṃ na passanti, tassa sahabyatāya maggaṃ desessanti. ‘Ayameva ujumaggo, ayamañjasāyano niyyāniko, niyyāti takkarassa brahmasahabyatāyā’ti, netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

529“婆悉吒，就好比一列盲人，一个跟着一个，最前面的看不见，中间的看不见，最后的也看不见。婆悉吒，正是如此，我认为三明婆罗门的言论，就跟这队盲人一样：最前面的什么也看不见，中间的什么也看不见，最后的也什么都看不见。他们这番三明婆罗门的言论，最终不过成了笑谈，只落得一个空名，纯属虚伪，毫无实质。”

‘‘Seyyathāpi, vāseṭṭha, andhaveṇi paramparasaṃsattā purimopi na passati, majjhimopi na passati, pacchimopi na passati. Evameva kho, vāseṭṭha, andhaveṇūpamaṃ maññe tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ bhāsitaṃ, purimopi na passati, majjhimopi na passati, pacchimopi na passati. Tesamidaṃ tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ bhāsitaṃ hassakaññeva sampajjati, nāmakaññeva sampajjati, rittakaññeva sampajjati, tucchakaññeva sampajjati.

530婆悉吒，你怎么看？那些三明婆罗门和许多其他人，能看见太阳和月亮吗？当太阳和月亮升起时，当它们落下时，他们会祈祷、赞颂、合掌敬礼、绕着它们转吗？

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, vāseṭṭha, passanti tevijjā brāhmaṇā candimasūriye, aññe cāpi bahujanā, yato ca candimasūriyā uggacchanti, yattha ca ogacchanti, āyācanti thomayanti pañjalikā namassamānā anuparivattantī’’ti?

23是的，乔达摩先生，三明婆罗门和许多其他人，确实能看见太阳和月亮。当太阳和月亮升起时，当它们落下时，他们会祈祷、赞颂、合掌敬礼、绕着它们转。

‘‘Evaṃ, bho gotama, passanti tevijjā brāhmaṇā candimasūriye, aññe cāpi bahujanā, yato ca candimasūriyā uggacchanti, yattha ca ogacchanti, āyācanti thomayanti pañjalikā namassamānā anuparivattantī’’ti.

531婆悉吒，你怎么看？三明婆罗门和许多其他人确实能看见太阳和月亮，当它们升起落下时，也会祈祷、赞颂、合掌敬礼、绕着它们转，但他们有能力教导一条与日月共住之道吗？说'这就是直达正道，这就是直通之路，能引导修行者与日月共住'？

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, vāseṭṭha, yaṃ passanti tevijjā brāhmaṇā candimasūriye, aññe cāpi bahujanā, yato ca candimasūriyā uggacchanti, yattha ca ogacchanti, āyācanti thomayanti pañjalikā namassamānā anuparivattanti, pahonti tevijjā brāhmaṇā candimasūriyānaṃ sahabyatāya maggaṃ desetuṃ – ‘‘ayameva ujumaggo, ayamañjasāyano niyyāniko, niyyāti takkarassa candimasūriyānaṃ sahabyatāyā’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho gotama’’.

25「如是，婆悉咤，通达三明的婆罗门及其他众人，虽然看得见月亮和太阳，知道日月从何处升起、于何处落下，也向它们祈祷、赞叹、合掌礼敬——然而他们却无法宣说通往与月亮和太阳共住之道：『唯此是直道，此是正道，能令人出离，引导修行者通往与月亮和太阳共住』。

‘‘Iti kira, vāseṭṭha, yaṃ passanti tevijjā brāhmaṇā candimasūriye, aññe cāpi bahujanā, yato ca candimasūriyā uggacchanti, yattha ca ogacchanti, āyācanti thomayanti pañjalikā namassamānā anuparivattanti, tesampi nappahonti candimasūriyānaṃ sahabyatāya maggaṃ desetuṃ – ‘‘ayameva ujumaggo, ayamañjasāyano niyyāniko, niyyāti takkarassa candimasūriyānaṃ sahabyatāyā’’ti.

532「如是，三明婆罗门未曾亲见梵天。三明婆罗门的老师们未曾亲见梵天。三明婆罗门的老师的老师们未曾亲见梵天。三明婆罗门直至第七代老师的大宗系未曾亲见梵天。凡三明婆罗门的从前的仙人们，真言的创作者、真言的宣说者——现今这些三明婆罗门诵唱他们古老的真言词句、吟诵的、宣说的、集成的，跟着唱诵，跟着诵说，诵说已诵说的，诵念已诵念的，即：阿他咖、瓦玛咖、瓦玛迭瓦、韦萨弥德、亚玛德奇、昂基拉萨、帕拉德瓦迦、瓦谢他、迦叶、帕古——他们也未曾这样说：『我们知道此，我们见到此：梵天在何处，梵天从何方来，梵天在何地。』那些三明婆罗门这样说：『我们不知道的，我们未见过的，我们教导与那(梵天)共住的道路——这确实是直道，这是平坦道，引导的，导向行道者与梵天共住。』」

‘‘Iti pana na kira tevijjehi brāhmaṇehi brahmā sakkhidiṭṭho. Napi kira tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ ācariyehi brahmā sakkhidiṭṭho. Napi kira tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ ācariyapācariyehi brahmā sakkhidiṭṭho. Napi kira tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ yāva sattamā ācariyāmahayugehi brahmā sakkhidiṭṭho. Yepi kira tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ pubbakā isayo mantānaṃ kattāro mantānaṃ pavattāro, yesamidaṃ etarahi tevijjā brāhmaṇā porāṇaṃ mantapadaṃ gītaṃ pavuttaṃ samihitaṃ, tadanugāyanti, tadanubhāsanti, bhāsitamanubhāsanti, vācitamanuvācenti, seyyathidaṃ – aṭṭhako vāmako vāmadevo vessāmitto yamataggi aṅgīraso bhāradvājo vāseṭṭho kassapo bhagu, tepi na evamāhaṃsu – ‘‘mayametaṃ jānāma, mayametaṃ passāma, yattha vā brahmā, yena vā brahmā, yahiṃ vā brahmā’’ti. Teva tevijjā brāhmaṇā evamāhaṃsu – ‘‘yaṃ na jānāma, yaṃ na passāma, tassa sahabyatāya maggaṃ desema – ayameva ujumaggo ayamañjasāyano niyyāniko niyyāti takkarassa brahmasahabyatāyā’’ti.

533同样地，三明婆罗门们并没有亲眼见过梵天。他们的老师也没有亲眼见过梵天。他们老师的老师也没有亲眼见过梵天。甚至往上追溯到第七代祖师，也没有人亲眼见过梵天。而那些远古的仙人——三明婆罗门的先祖，是真言的创作者、真言的传播者，今天的三明婆罗门还在跟着唱诵、跟着念诵、重复他们说过的话、教导他们念过的词句——也就是阿达咖、瓦马咖、瓦马迭瓦、韦沙密达、夜摩达吉、阿吉拉萨、巴拉德瓦奢、婆悉吒、迦叶、婆咕这些仙人，他们也没有这样说过：'我们知道，我们看见，梵天在哪里，梵天在何方，梵天在何处。'然而，这些三明婆罗门却说：'对于我们不知、不见的，我们来教导与之共住之道——这就是直达正道，这就是直通之路，能引导修行者与梵天共住。'

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, vāseṭṭha, nanu evaṃ sante tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti? ‘‘Addhā kho, bho gotama , evaṃ sante tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti.

28“婆悉吒，好吧。那些三明婆罗门为他们既不知道、也看不见的东西，宣讲一条与之共住的道路，宣称：‘这就是唯一的直路，这就是直达的坦途，是导向解脱的，能令修行者通往与梵天共住’。婆悉吒，这不成立。

‘‘Sādhu, vāseṭṭha, te vata, vāseṭṭha, tevijjā brāhmaṇā yaṃ na jānanti, yaṃ na passanti, tassa sahabyatāya maggaṃ desessanti – ‘‘ayameva ujumaggo, ayamañjasāyano niyyāniko, niyyāti takkarassa brahmasahabyatāyā’’ti, netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

29国中美女譬喻

Janapadakalyāṇīupamā

534“婆悉吒，就好比有个人这么说：‘我渴望这个国家里那位国中第一美女，我爱慕她。’ 别人就问他：‘喂，我说老兄，你渴望爱慕的那位国中第一美女，你知道她是刹帝利女、婆罗门女、吠舍女，还是首陀罗女吗？’ 他被这么一问，回答说：‘不知道。’

‘‘Seyyathāpi, vāseṭṭha, puriso evaṃ vadeyya – ‘‘ahaṃ yā imasmiṃ janapade janapadakalyāṇī, taṃ icchāmi, taṃ kāmemī’’ti. Tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ – ‘‘ambho purisa, yaṃ tvaṃ janapadakalyāṇiṃ icchasi kāmesi, jānāsi taṃ janapadakalyāṇiṃ – khattiyī vā brāhmaṇī vā vessī vā suddī vā’’ti? Iti puṭṭho ‘‘no’’ti vadeyya.

31“别人就接着问他：‘喂，我说老兄，你渴望爱慕的那位国中第一美女，你知道她姓甚名谁，是高个子、矮个子还是中等身材，肤色是黝黑、是白皙还是金褐色，家住在哪个村、哪个镇、哪个城吗？’ 他被这么一问，还是回答说：‘不知道。’ 别人就再问他：‘喂，我说老兄，那么，你连认都不认识，见都没见过，却说爱慕她渴望她？’ 他回答说：‘是啊。’

‘‘Tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ – ‘‘ambho purisa, yaṃ tvaṃ janapadakalyāṇiṃ icchasi kāmesi, jānāsi taṃ janapadakalyāṇiṃ – evaṃnāmā evaṃgottāti vā, dīghā vā rassā vā majjhimā vā kāḷī vā sāmā vā maṅguracchavī vāti, amukasmiṃ gāme vā nigame vā nagare vā’’ti? Iti puṭṭho ‘no’ti vadeyya. Tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ – ‘‘ambho purisa, yaṃ tvaṃ na jānāsi na passasi, taṃ tvaṃ icchasi kāmesī’’ti? Iti puṭṭho ‘‘āmā’’ti vadeyya.

535“婆悉吒，你怎么看？事情到了这个地步，这个人说的话，是不是就成了毫无根据的空话呢？” “乔达摩先生，是这样。事情到了这个地步，这个人说的话，确实就是毫无根据的空话。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, vāseṭṭha, nanu evaṃ sante tassa purisassa appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti? ‘‘Addhā kho, bho gotama, evaṃ sante tassa purisassa appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti.

536“婆悉吒，同样地，看来那些三明婆罗门确实没有谁亲眼见过梵天，那些三明婆罗门的老师们也确实没有谁亲眼见过梵天，那些三明婆罗门的祖师们也确实没有谁亲眼见过梵天，乃至往上追溯七代老师，也确实没有谁亲眼见过梵天。而那些三明婆罗门的远古仙人，那些真言的创作者、真言的传播者——也就是如今的这些三明婆罗门所追随的，他们照着唱诵、照着讲说、重复着说过的话、传诵着传下来的古老真言诗句的人，他们是：阿达咖、瓦马咖、瓦马迭瓦、韦沙密达、夜摩达吉、阿吉拉萨、巴拉德瓦奢、婆悉吒、迦叶、婆咕。连他们也不曾这样说过：‘我们知道，我们看见，梵天在哪里，梵天从哪来，梵天在何方。’ 可是，这些三明婆罗门却这样说：‘为我们既不知道、也看不见的东西，我们宣讲一条与之共住的道路——这就是唯一的直路，这就是直达的坦途，是导向解脱的，能令修行者通往与梵天共住。’

‘‘Evameva kho, vāseṭṭha, na kira tevijjehi brāhmaṇehi brahmā sakkhidiṭṭho, napi kira tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ ācariyehi brahmā sakkhidiṭṭho, napi kira tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ ācariyapācariyehi brahmā sakkhidiṭṭho. Napi kira tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ yāva sattamā ācariyāmahayugehi brahmā sakkhidiṭṭho. Yepi kira tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ pubbakā isayo mantānaṃ kattāro mantānaṃ pavattāro, yesamidaṃ etarahi tevijjā brāhmaṇā porāṇaṃ mantapadaṃ gītaṃ pavuttaṃ samihitaṃ, tadanugāyanti, tadanubhāsanti, bhāsitamanubhāsanti, vācitamanuvācenti , seyyathidaṃ – aṭṭhako vāmako vāmadevo vessāmitto yamataggi aṅgīraso bhāradvājo vāseṭṭho kassapo bhagu, tepi na evamāhaṃsu – ‘‘mayametaṃ jānāma, mayametaṃ passāma, yattha vā brahmā, yena vā brahmā, yahiṃ vā brahmā’’ti. Teva tevijjā brāhmaṇā evamāhaṃsu – ‘‘yaṃ na jānāma, yaṃ na passāma, tassa sahabyatāya maggaṃ desema – ayameva ujumaggo ayamañjasāyano niyyāniko niyyāti takkarassa brahmasahabyatāyā’’ti.

537“婆悉吒，你怎么看？事情到了这个地步，那些三明婆罗门所说的话，是不是就成了毫无根据的空话呢？” “乔达摩先生，是这样。事情到了这个地步，那些三明婆罗门所说的话，确实就是毫无根据的空话。”

35“善哉，婆悉吒。那些通晓三明吠陀的婆罗门，要为他们所不知道的、所没见过的、去解说与之共住的道路，还说‘这就是唯一正直的道路，这就是直达之路、导向之路，能让修行此法者导向与梵天共住’，婆悉吒啊，这实在没有这个道理。”

‘‘Sādhu, vāseṭṭha, te vata, vāseṭṭha, tevijjā brāhmaṇā yaṃ na jānanti, yaṃ na passanti, tassa sahabyatāya maggaṃ desessanti – ayameva ujumaggo ayamañjasāyano niyyāniko niyyāti takkarassa brahmasahabyatāyāti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

36阶梯譬喻

Nisseṇīupamā

538“婆悉吒，就比如有个人，为了登上一座楼阁，在四衢街口造一架梯子。人们这样问他：‘喂，朋友，你要造梯子登上的那座楼阁，你知道它是在东边、南边、西边，还是北边？是高的、低的，还是中等的吗？’被这么一问，他回答说：‘不知道。’”

‘‘Seyyathāpi , vāseṭṭha, puriso cātumahāpathe nisseṇiṃ kareyya – pāsādassa ārohaṇāya. Tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ – ‘‘ambho purisa, yassa tvaṃ pāsādassa ārohaṇāya nisseṇiṃ karosi, jānāsi taṃ pāsādaṃ – puratthimāya vā disāya dakkhiṇāya vā disāya pacchimāya vā disāya uttarāya vā disāya ucco vā nīco vā majjhimo vā’’ti? Iti puṭṭho ‘‘no’’ti vadeyya.

38“人们又这样问他：‘喂，朋友，那你是在为了一个你不知道、看不见的楼阁，在造登上去的梯子吗？’被这么一问，他回答说：‘是啊。’”

‘‘Tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ – ‘‘ambho purisa, yaṃ tvaṃ na jānāsi, na passasi, tassa tvaṃ pāsādassa ārohaṇāya nisseṇiṃ karosī’’ti? Iti puṭṭho ‘‘āmā’’ti vadeyya.

539“婆悉吒，你怎么想呢？事情如果真是这样，这个人说的话，难道不是没有实际根据的吗？”“乔达摩尊者，的确，事情如果真是这样，这个人说的话，就是没有实际根据的。”

540“婆悉吒，正如同这个道理一样，那些通晓三明吠陀的婆罗门，其实并没有亲见过梵天；那些三明婆罗门的老师们，其实也没有亲见过梵天；那些三明婆罗门的祖师爷们，其实也没有亲见过梵天；就连那些三明婆罗门往上追溯七代的宗师们，其实也没有亲见过梵天。就算是那些三明婆罗门在远古时代的仙人祖师，他们是真言的创作者、真言的传播者，现在这些三明婆罗门，还在跟随吟诵、跟随念诵、重复着他们念过的、重复着他们教导的这些古老真言诗句，也就是像阿达咖、瓦马咖、瓦马迭瓦、韦沙密达、夜摩达吉、阿吉拉萨、巴拉德瓦奢、婆悉吒、迦叶、婆咕这几位，他们也不曾这样说过：‘我们知道，我们见到，梵天在哪里，梵天向何处，梵天在何处。’然而，就是这些三明婆罗门，他们却这样说：‘我们为所不知道的、所没见过的，解说与之共住的道路，这就是唯一正直的道路，这就是直达之路、导向之路，能让修行此法者导向与梵天共住。’”

‘‘Evameva kho, vāseṭṭha, na kira tevijjehi brāhmaṇehi brahmā sakkhidiṭṭho, napi kira tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ ācariyehi brahmā sakkhidiṭṭho, napi kira tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ ācariyapācariyehi brahmā sakkhidiṭṭho, napi kira tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ yāva sattamā ācariyāmahayugehi brahmā sakkhidiṭṭho. Yepi kira tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ pubbakā isayo mantānaṃ kattāro mantānaṃ pavattāro, yesamidaṃ etarahi tevijjā brāhmaṇā porāṇaṃ mantapadaṃ gītaṃ pavuttaṃ samihitaṃ, tadanugāyanti, tadanubhāsanti, bhāsitamanubhāsanti, vācitamanuvācenti, seyyathidaṃ – aṭṭhako vāmako vāmadevo vessāmitto yamataggi aṅgīraso bhāradvājo vāseṭṭho kassapo bhagu, tepi na evamāhaṃsu – mayametaṃ jānāma , mayametaṃ passāma, yattha vā brahmā, yena vā brahmā, yahiṃ vā brahmāti. Teva tevijjā brāhmaṇā evamāhaṃsu – ‘‘yaṃ na jānāma, yaṃ na passāma, tassa sahabyatāya maggaṃ desema, ayameva ujumaggo ayamañjasāyano niyyāniko niyyāti takkarassa brahmasahabyatāyā’’ti.

541“婆悉吒，你怎么想呢？事情如果真是这样，这些三明婆罗门说的话，难道不是没有实际根据的吗？”“乔达摩尊者，的确，事情如果真是这样，这些三明婆罗门说的话，就是没有实际根据的。”

42“善哉，婆悉吒。婆悉吒啊，那些三明婆罗门，对于他们不知道、看不见的，却要教导通往与之共住的道路，还说：‘这就是直达的正道，这就是笔直的路，它能引导修行者走向与梵天共住。’这是没有道理的。

‘‘Sādhu, vāseṭṭha. Te vata, vāseṭṭha, tevijjā brāhmaṇā yaṃ na jānanti, yaṃ na passanti, tassa sahabyatāya maggaṃ desessanti. Ayameva ujumaggo ayamañjasāyano niyyāniko niyyāti takkarassa brahmasabyatāyāti, netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

43阿吉拉瓦帝河譬喻

Aciravatīnadīupamā

542“婆悉吒，打个比方：这条阿致拉瓦帝河，水满到了岸边，乌鸦都可以喝到水。这时有个人走过来，他想要到对岸去，寻找对岸，向往对岸，渴望渡过河流。他就站在此岸，向着对岸呼喊：‘过来吧，对岸！过来吧，对岸！’

‘‘Seyyathāpi, vāseṭṭha, ayaṃ aciravatī nadī pūrā udakassa samatittikā kākapeyyā. Atha puriso āgaccheyya pāratthiko pāragavesī pāragāmī pāraṃ taritukāmo. So orime tīre ṭhito pārimaṃ tīraṃ avheyya – ‘‘ehi pārāpāraṃ, ehi pārāpāra’’nti.

543“婆悉吒，你觉得怎么样？那个人会因为他的呼喊、祈求、期望或欢喜，就让阿致拉瓦帝河的对岸来到此岸吗？”“不，乔达摩先生，这不会发生。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, vāseṭṭha, api nu tassa purisassa avhāyanahetu vā āyācanahetu vā patthanahetu vā abhinandanahetu vā aciravatiyā nadiyā pārimaṃ tīraṃ orimaṃ tīraṃ āgaccheyyā’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho gotama’’.

544“正是如此，婆悉吒。那些三明婆罗门，他们一边抛弃了那些能成就婆罗门的法，一边行持着那些非婆罗门的法，却这样宣称：‘我们呼唤因达，我们呼唤苏摩，我们呼唤瓦卢那，我们呼唤伊萨那，我们呼唤生主，我们呼唤梵天，我们呼唤大威力者，我们呼唤夜摩。’

‘‘Evameva kho, vāseṭṭha, tevijjā brāhmaṇā ye dhammā brāhmaṇakārakā te dhamme pahāya vattamānā, ye dhammā abrāhmaṇakārakā te dhamme samādāya vattamānā evamāhaṃsu – ‘‘indamavhayāma, somamavhayāma, varuṇamavhayāma, īsānamavhayāma, pajāpatimavhayāma, brahmamavhayāma, mahiddhimavhayāma, yamamavhayāmā’’ti.

47“婆悉吒啊，那些三明婆罗门，抛弃了能成就婆罗门的法，行持着那些非婆罗门的法，却指望通过他们的呼喊、祈求、期望或欢喜，就能在身体毁坏、死后投生到梵天与之共住，这是没有道理的。

‘‘Te vata, vāseṭṭha, tevijjā brāhmaṇā ye dhammā brāhmaṇakārakā te dhamme pahāya vattamānā, ye dhammā abrāhmaṇakārakā te dhamme samādāya vattamānā avhāyanahetu vā āyācanahetu vā patthanahetu vā abhinandanahetu vā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā brahmānaṃ sahabyūpagā bhavissantī’’ti, netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

545“婆悉吒，打个比方：这条阿致拉瓦帝河，水满到了岸边，乌鸦都可以喝到水。这时有个人走过来，他想要到对岸去，寻找对岸，向往对岸，渴望渡过河流。但他就在此岸，双手被背后紧紧地用手铐铐住了。”

‘‘Seyyathāpi, vāseṭṭha, ayaṃ aciravatī nadī pūrā udakassa samatittikā kākapeyyā. Atha puriso āgaccheyya pāratthiko pāragavesī pāragāmī pāraṃ taritukāmo. So orime tīre daḷhāya anduyā pacchābāhaṃ gāḷhabandhanaṃ baddho.

49“婆悉吒，你认为如何？那个人能从阿致拉瓦帝河的此岸到达彼岸吗？”“不行的，乔达摩先生。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, vāseṭṭha, api nu so puriso aciravatiyā nadiyā orimā tīrā pārimaṃ tīraṃ gaccheyyā’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho gotama’’.

546“同样的，婆悉吒，在圣者的律法中，这五种欲的享乐之物也被称为‘枷锁’，也被称为‘束缚’。哪五种呢？眼所能识知的、合意、可爱、令人喜悦、惹人贪恋、与欲乐相关、能激发贪染的色。耳所能识知的声……鼻所能识知的香……舌所能识知的味……身所能识知的、合意、可爱、令人喜悦、惹人贪恋、与欲乐相关、能激发贪染的触。”

‘‘Evameva kho, vāseṭṭha, pañcime kāmaguṇā ariyassa vinaye andūtipi vuccanti, bandhanantipi vuccanti. Katame pañca? Cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Sotaviññeyyā saddā…pe… ghānaviññeyyā gandhā… jivhāviññeyyā rasā… kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā.

51“婆悉吒，就是这五种欲的享乐之物，在圣者的律法中被称为‘枷锁’，也被称为‘束缚’。而那些精通三明的婆罗门，正是这五种欲的享乐之物：执着、迷恋、沉溺其中，看不到其中的过患，没有出离的智慧，就这样去受用它们。婆悉吒，那些精通三明的婆罗门，舍弃了能使人成为真正婆罗门的法而去行持，执取了不能使人成为真正婆罗门的法而去行持，他们被这五种欲的享乐之物所束缚：执着、迷恋、沉溺其中，看不到其中的过患，没有出离的智慧，就这样去受用。他们被欲乐之爱的枷锁所捆绑，却指望在身体破裂、死亡之后，能与梵天共住，这是绝无可能的事。”

‘‘Ime kho, vāseṭṭha, pañca kāmaguṇā ariyassa vinaye andūtipi vuccanti, bandhanantipi vuccanti . Ime kho vāseṭṭha pañca kāmaguṇe tevijjā brāhmaṇā gadhitā mucchitā ajjhopannā anādīnavadassāvino anissaraṇapaññā paribhuñjanti. Te vata, vāseṭṭha, tevijjā brāhmaṇā ye dhammā brāhmaṇakārakā, te dhamme pahāya vattamānā, ye dhammā abrāhmaṇakārakā, te dhamme samādāya vattamānā pañca kāmaguṇe gadhitā mucchitā ajjhopannā anādīnavadassāvino anissaraṇapaññā paribhuñjantā kāmandubandhanabaddhā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā brahmānaṃ sahabyūpagā bhavissantī’’ti, netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

547“婆悉吒，譬如这条阿致拉瓦帝河，水势充盈，满到堤岸，乌鸦也能饮到水。这时，有个人来了，他需要到彼岸去，寻求彼岸，以彼岸为目标，渴望渡过河去。但他却在此岸，连头都包裹起来，躺下睡觉。”

‘‘Seyyathāpi , vāseṭṭha, ayaṃ aciravatī nadī pūrā udakassa samatittikā kākapeyyā. Atha puriso āgaccheyya pāratthiko pāragavesī pāragāmī pāraṃ taritukāmo. So orime tīre sasīsaṃ pārupitvā nipajjeyya.

53“婆悉吒，你认为如何？那个人能从阿致拉瓦帝河的此岸到达彼岸吗？”“不行的，乔达摩先生。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, vāseṭṭha, api nu so puriso aciravatiyā nadiyā orimā tīrā pārimaṃ tīraṃ gaccheyyā’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho gotama’’.

548“同样的，婆悉吒，在圣者的律法中，这五种障碍，被称为‘阻隔’，也被称为‘障碍’，也被称为‘覆盖’，也被称为‘缠裹’。哪五种呢？感官欲求的障碍、嗔怒的障碍、昏沉嗜睡的障碍、掉举追悔的障碍、疑惑的障碍。婆悉吒，就是这五种障碍，在圣者的律法中，被称为‘阻隔’，也被称为‘障碍’，也被称为‘覆盖’，也被称为‘缠裹’。”

‘‘Evameva kho, vāseṭṭha, pañcime nīvaraṇā ariyassa vinaye āvaraṇātipi vuccanti, nīvaraṇātipi vuccanti, onāhanātipi vuccanti, pariyonāhanātipi vuccanti. Katame pañca? Kāmacchandanīvaraṇaṃ, byāpādanīvaraṇaṃ, thinamiddhanīvaraṇaṃ, uddhaccakukkuccanīvaraṇaṃ, vicikicchānīvaraṇaṃ. Ime kho, vāseṭṭha, pañca nīvaraṇā ariyassa vinaye āvaraṇātipi vuccanti, nīvaraṇātipi vuccanti, onāhanātipi vuccanti, pariyonāhanātipi vuccanti.

549婆悉吒，那些三明婆罗门，就是被这五种盖障覆盖著、遮蔽著、缠裹著、团团包裹著。婆悉吒，那些三明婆罗门，放弃了那些能使他们成为真正的婆罗门的行为，反而去奉行那些使他们成为非婆罗门的行为，被这五种盖障覆盖著、遮蔽著、缠裹著、团团包裹著，却指望在身体崩坏、死后能投生到梵天那里去——这是绝无可能的事。

‘‘Imehi kho, vāseṭṭha, pañcahi nīvaraṇehi tevijjā brāhmaṇā āvuṭā nivuṭā onaddhā pariyonaddhā. Te vata, vāseṭṭha, tevijjā brāhmaṇā ye dhammā brāhmaṇakārakā te dhamme pahāya vattamānā, ye dhammā abrāhmaṇakārakā te dhamme samādāya vattamānā pañcahi nīvaraṇehi āvuṭā nivuṭā onaddhā pariyonaddhā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā brahmānaṃ sahabyūpagā bhavissantī’’ti, netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

56会合论

Saṃsandanakathā

550婆悉吒，你怎么看？你从那些年高德劭、师爷辈的老婆罗门们口中，可曾听他们说过：梵天是有所执取的，还是无所执取的？”“无所执取的，乔达摩先生。”“是有嗔恨心的，还是无嗔恨心的？”“无嗔恨心的，乔达摩先生。”“是有害心的，还是无害心的？”“无害心的，乔达摩先生。”“是心受污染的，还是心不受污染的？”“心不受污染的，乔达摩先生。”“是能自在掌控的，还是不能自在掌控的？”“能自在掌控的，乔达摩先生。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, vāseṭṭha, kinti te sutaṃ brāhmaṇānaṃ vuddhānaṃ mahallakānaṃ ācariyapācariyānaṃ bhāsamānānaṃ, sapariggaho vā brahmā apariggaho vā’’ti? ‘‘Apariggaho, bho gotama’’. ‘‘Saveracitto vā averacitto vā’’ti? ‘‘Averacitto, bho gotama’’. ‘‘Sabyāpajjacitto vā abyāpajjacitto vā’’ti? ‘‘Abyāpajjacitto, bho gotama’’. ‘‘Saṃkiliṭṭhacitto vā asaṃkiliṭṭhacitto vā’’ti? ‘‘Asaṃkiliṭṭhacitto, bho gotama’’. ‘‘Vasavattī vā avasavattī vā’’ti? ‘‘Vasavattī, bho gotama’’.

58婆悉吒，你怎么看？那些三明婆罗门，是有所执取的，还是无所执取的？”“有所执取的，乔达摩先生。”“是有嗔恨心的，还是无嗔恨心的？”“有嗔恨心的，乔达摩先生。”“是有害心的，还是无害心的？”“有害心的，乔达摩先生。”“是心受污染的，还是心不受污染的？”“心受污染的，乔达摩先生。”“是能自在掌控的，还是不能自在掌控的？”“不能自在掌控的，乔达摩先生。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, vāseṭṭha, sapariggahā vā tevijjā brāhmaṇā apariggahā vā’’ti? ‘‘Sapariggahā, bho gotama’’. ‘‘Saveracittā vā averacittā vā’’ti? ‘‘Saveracittā, bho gotama’’ . ‘‘Sabyāpajjacittā vā abyāpajjacittā vā’’ti? ‘‘Sabyāpajjacittā, bho gotama’’. ‘‘Saṃkiliṭṭhacittā vā asaṃkiliṭṭhacittā vā’’ti? ‘‘Saṃkiliṭṭhacittā, bho gotama’’. ‘‘Vasavattī vā avasavattī vā’’ti? ‘‘Avasavattī, bho gotama’’.

551婆悉吒，这样一来，情况就是：三明婆罗门是有所执取的，而梵天是无所执取的。那么，有所执取的三明婆罗门和无所执取的梵天，他们之间能相应、能融合吗？”“这是不可能的，乔达摩先生。”“好，婆悉吒。那么，那些有所执取的三明婆罗门，指望在身体崩坏、死后投生到无所执取的梵天那里去——这确实是绝无可能的事。

‘‘Iti kira, vāseṭṭha, sapariggahā tevijjā brāhmaṇā apariggaho brahmā. Api nu kho sapariggahānaṃ tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ apariggahena brahmunā saddhiṃ saṃsandati sametī’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho gotama’’. ‘‘Sādhu, vāseṭṭha, te vata, vāseṭṭha, sapariggahā tevijjā brāhmaṇā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apariggahassa brahmuno sahabyūpagā bhavissantī’’ti, netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

60婆悉吒，这样一来，情况就是：三明婆罗门是有嗔恨心的，而梵天是无嗔恨心的……三明婆罗门是有害心的，而梵天是无害心的……三明婆罗门是心受污染的，而梵天是心不受污染的……三明婆罗门是不能自在掌控的，而梵天是能自在掌控的。那么，不能自在掌控的三明婆罗门和能自在掌控的梵天，他们之间能相应、能融合吗？”“这是不可能的，乔达摩先生。”“好，婆悉吒。那么，那些不能自在掌控的三明婆罗门，指望在身体崩坏、死后投生到能自在掌控的梵天那里去——这确实是绝无可能的事。

‘‘Iti kira, vāseṭṭha, saveracittā tevijjā brāhmaṇā, averacitto brahmā…pe… sabyāpajjacittā tevijjā brāhmaṇā abyāpajjacitto brahmā… saṃkiliṭṭhacittā tevijjā brāhmaṇā asaṃkiliṭṭhacitto brahmā… avasavattī tevijjā brāhmaṇā vasavattī brahmā, api nu kho avasavattīnaṃ tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ vasavattinā brahmunā saddhiṃ saṃsandati sametī’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho gotama’’. ‘‘Sādhu, vāseṭṭha, te vata, vāseṭṭha, avasavattī tevijjā brāhmaṇā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā vasavattissa brahmuno sahabyūpagā bhavissantī’’ti, netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

552然而，婆悉吒，那些三明婆罗门在这里，一坐下来就往下沉，沉下去之后就完全没了着落，依我看，他们渡不过去，只能干巴巴地挣扎。正因为这样，他们这所谓的三明，才被叫做‘三明荒原’，被叫做‘三明密林’，被叫做‘三明灾难’啊。”

‘‘Idha kho pana te, vāseṭṭha, tevijjā brāhmaṇā āsīditvā saṃsīdanti, saṃsīditvā visāraṃ pāpuṇanti, sukkhataraṃ maññe taranti. Tasmā idaṃ tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ tevijjāiriṇantipi vuccati, tevijjāvivanantipi vuccati, tevijjābyasanantipi vuccatī’’ti.

553听了这话，婆悉吒青年对世尊说：“乔达摩先生，我听说沙门乔达摩知道通往与梵天共住的道路。” “婆悉吒，你认为怎样？马那萨咖嗒村离这里近，不远吧？”“是的，乔达摩先生，马那萨咖嗒村离这里近，不远。”

Evaṃ vutte, vāseṭṭho māṇavo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sutaṃ metaṃ, bho gotama, samaṇo gotamo brahmānaṃ sahabyatāya maggaṃ jānātī’’ti. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, vāseṭṭha. Āsanne ito manasākaṭaṃ, na ito dūre manasākaṭa’’nti? ‘‘Evaṃ, bho gotama, āsanne ito manasākaṭaṃ, na ito dūre manasākaṭa’’nti.

554“婆悉吒，你认为怎样？假如有个人是在马那萨咖嗒出生、长大的。人们在他刚离开马那萨咖嗒时就问他去那里的路。婆悉吒，这个在马那萨咖嗒出生、长大的人，被问到去马那萨咖嗒的路时，会犹豫、会迟疑吗？”“不会，乔达摩先生。”“为什么呢？”“因为，乔达摩先生，这个人在马那萨咖嗒出生、长大，他对所有去那里的道路都非常熟悉。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, vāseṭṭha, idhassa puriso manasākaṭe jātasaṃvaddho. Tamenaṃ manasākaṭato tāvadeva avasaṭaṃ manasākaṭassa maggaṃ puccheyyuṃ. Siyā nu kho, vāseṭṭha, tassa purisassa manasākaṭe jātasaṃvaddhassa manasākaṭassa maggaṃ puṭṭhassa dandhāyitattaṃ vā vitthāyitattaṃ vā’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho gotama’’. ‘‘Taṃ kissa hetu’’? ‘‘Amu hi, bho gotama, puriso manasākaṭe jātasaṃvaddho, tassa sabbāneva manasākaṭassa maggāni suviditānī’’ti.

64“婆悉吒，那个在马那萨咖嗒出生、长大的人，被问到去那里的路时，可能有犹豫或迟疑；但是，如来被问到梵天界，或者通往梵天界的修行方法时，是不会有犹豫、迟疑的。婆悉吒，我了知梵天，了知梵天界，了知通往梵天界的修行方法，也了知怎样修行的人会投生梵天界。”

‘‘Siyā kho, vāseṭṭha, tassa purisassa manasākaṭe jātasaṃvaddhassa manasākaṭassa maggaṃ puṭṭhassa dandhāyitattaṃ vā vitthāyitattaṃ vā, na tveva tathāgatassa brahmaloke vā brahmalokagāminiyā vā paṭipadāya puṭṭhassa dandhāyitattaṃ vā vitthāyitattaṃ vā. Brahmānaṃ cāhaṃ, vāseṭṭha, pajānāmi brahmalokañca brahmalokagāminiñca paṭipadaṃ, yathā paṭipanno ca brahmalokaṃ upapanno, tañca pajānāmī’’ti.

555听了这话，婆悉吒青年对世尊说：“乔达摩先生，我听说沙门乔达摩教授通往与梵天共住的道路。善哉，请乔达摩尊者教导我们通往与梵天共住的道路，请乔达摩尊者拯救婆罗门族众吧。”“那么，婆悉吒，你要认真听，好好放在心上，我要说了。”“好的，尊者。”婆悉吒青年回答世尊。

Evaṃ vutte, vāseṭṭho māṇavo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sutaṃ metaṃ, bho gotama, samaṇo gotamo brahmānaṃ sahabyatāya maggaṃ desetī’’ti. ‘‘Sādhu no bhavaṃ gotamo brahmānaṃ sahabyatāya maggaṃ desetu ullumpatu bhavaṃ gotamo brāhmaṇiṃ paja’’nti. ‘‘Tena hi, vāseṭṭha, suṇāhi; sādhukaṃ manasi karohi; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ bho’’ti kho vāseṭṭho māṇavo bhagavato paccassosi.

66梵天界道之开示

Brahmalokamaggadesanā

556世尊说：“婆悉吒，这里，如来出现于世，是阿拉汉、正自觉者……（如同第190-212段应详述）。就这样，婆悉吒，比丘具足戒行……当他见到自己已舍断这五盖，内心生起欢喜；欢喜者生起喜悦；喜悦者身体轻安；身体轻安者感受快乐；快乐者心得定。”

Bhagavā etadavoca – ‘‘idha, vāseṭṭha, tathāgato loke uppajjati arahaṃ, sammāsambuddho…pe… (yathā 190-212 anucchedesu evaṃ vitthāretabbaṃ). Evaṃ kho, vāseṭṭha, bhikkhu sīlasampanno hoti…pe… tassime pañca nīvaraṇe pahīne attani samanupassato pāmojjaṃ jāyati, pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vedeti, sukhino cittaṃ samādhiyati.

68“他以与慈俱行的心遍满一方而住；同样地，第二方；同样地，第三方；同样地，第四方。如此，上、下、横向、遍一切处，以广大、宏大、无量、无怨恨、无害的慈心，遍满一切世间而住。”

‘‘So mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati . Tathā dutiyaṃ. Tathā tatiyaṃ. Tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati.

69婆悉吒，就像一位强壮的法螺吹奏者，能不费力地让四方都听见他的声音。同样地，婆悉吒，当慈心解脱这样修习之后，任何由有限业行所产生的东西，都无法在那儿残留，无法在那儿立足。婆悉吒，这，也是一条通往与梵天共住的道路。

‘‘Seyyathāpi, vāseṭṭha, balavā saṅkhadhamo appakasireneva catuddisā viññāpeyya; evameva kho, vāseṭṭha, evaṃ bhāvitāya mettāya cetovimuttiyā yaṃ pamāṇakataṃ kammaṃ na taṃ tatrāvasissati, na taṃ tatrāvatiṭṭhati. Ayampi kho, vāseṭṭha, brahmānaṃ sahabyatāya maggo.

70再者，婆悉吒，比丘以与悲俱行的心……（中略）……以与喜俱行的心……（中略）……以与舍俱行的心，遍满一方而住。同样的，第二方；同样的，第三方；同样的，第四方。像这样，上下、横向、遍及一切处，于一切世界，以广大、高尚、无量、无怨恨、无苦迫的与舍俱行之心，遍满而住。

‘‘Puna caparaṃ, vāseṭṭha, bhikkhu karuṇāsahagatena cetasā…pe… muditāsahagatena cetasā…pe… upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati. Tathā dutiyaṃ. Tathā tatiyaṃ. Tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati.

71婆悉吒，就像一位强壮的法螺吹奏者，能不费力地让四方都听见他的声音。同样地，婆悉吒，当舍心解脱这样修习之后，任何由有限业行所产生的东西，都无法在那儿残留，无法在那儿立足。婆悉吒，这，也是一条通往与梵天共住的道路。

‘‘Seyyathāpi , vāseṭṭha, balavā saṅkhadhamo appakasireneva catuddisā viññāpeyya. Evameva kho, vāseṭṭha, evaṃ bhāvitāya upekkhāya cetovimuttiyā yaṃ pamāṇakataṃ kammaṃ na taṃ tatrāvasissati, na taṃ tatrāvatiṭṭhati. Ayaṃ kho, vāseṭṭha, brahmānaṃ sahabyatāya maggo.

557婆悉吒，你认为如何？这样安住的比丘，是有所取者还是无所取者呢？”“是无所取者，乔达摩先生。”“是心存怨恨者还是心无怨恨者呢？”“是心无怨恨者，乔达摩先生。”“是心存伤害者还是心无伤害者呢？”“是心无伤害者，乔达摩先生。”“是心有染污者还是心无染污者呢？”“是心无染污者，乔达摩先生。”“是不能自主者还是能自主者呢？”“是能自主者，乔达摩先生。”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, vāseṭṭha, evaṃvihārī bhikkhu sapariggaho vā apariggaho vā’’ti? ‘‘Apariggaho, bho gotama’’. ‘‘Saveracitto vā averacitto vā’’ti? ‘‘Averacitto, bho gotama’’. ‘‘Sabyāpajjacitto vā abyāpajjacitto vā’’ti? ‘‘Abyāpajjacitto, bho gotama’’. ‘‘Saṃkiliṭṭhacitto vā asaṃkiliṭṭhacitto vā’’ti? ‘‘Asaṃkiliṭṭhacitto, bho gotama’’. ‘‘Vasavattī vā avasavattī vā’’ti? ‘‘Vasavattī, bho gotama’’.

73婆悉吒，这么说来，比丘是无所取者，梵天也是无所取者。那么，无所取的比丘，能和无所取的梵天相会、相融合吗？”“是的，乔达摩先生。”“善哉，婆悉吒。婆悉吒，那位无所取的比丘，确实会在身体崩解、死后，投生到无所取的梵天与之共住。这道理是讲得通的。”

‘‘Iti kira, vāseṭṭha, apariggaho bhikkhu, apariggaho brahmā. Api nu kho apariggahassa bhikkhuno apariggahena brahmunā saddhiṃ saṃsandati sametī’’ti? ‘‘Evaṃ, bho gotama’’. ‘‘Sādhu, vāseṭṭha, so vata vāseṭṭha apariggaho bhikkhu kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apariggahassa brahmuno sahabyūpago bhavissatī’’ti, ṭhānametaṃ vijjati.

558婆悉吒，这么说来，比丘是心无怨恨者，梵天也是心无怨恨者……（中略）……比丘是心无伤害者，梵天也是心无伤害者……比丘是心无染污者，梵天也是心无染污者……比丘是能自主者，梵天也是能自主者。那么，能自主的比丘，能和能自主的梵天相会、相融合吗？”“是的，乔达摩先生。”“善哉，婆悉吒。婆悉吒，那位能自主的比丘，确实会在身体崩解、死后，投生到能自主的梵天与之共住。这道理是讲得通的。”

‘‘Iti kira, vāseṭṭha, averacitto bhikkhu, averacitto brahmā…pe… abyāpajjacitto bhikkhu, abyāpajjacitto brahmā… asaṃkiliṭṭhacitto bhikkhu, asaṃkiliṭṭhacitto brahmā… vasavattī bhikkhu, vasavattī brahmā, api nu kho vasavattissa bhikkhuno vasavattinā brahmunā saddhiṃ saṃsandati sametī’’ti ? ‘‘Evaṃ, bho gotama’’. ‘‘Sādhu, vāseṭṭha, so vata, vāseṭṭha, vasavattī bhikkhu kāyassa bhedā paraṃ maraṇā vasavattissa brahmuno sahabyūpago bhavissatīti, ṭhānametaṃ vijjatī’’ti.

559听了这话，两位青年婆悉吒和婆罗堕阇对世尊说：“太精彩了，乔达摩先生，太精彩了！乔达摩先生，这就好比有人把颠倒的东西正过来，把覆盖的东西揭开，给迷路的人指明道路，在黑暗中举着油灯，让有眼睛的人能看见东西。同样地，乔达摩先生用各种方式把法讲得清清楚楚。我们愿意皈依乔达摩先生、皈依法、皈依比丘僧团。请乔达摩先生接受我们做优婆塞，从今天起直到生命结束，我们都皈依。”

Evaṃ vutte, vāseṭṭhabhāradvājā māṇavā bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama! Seyyathāpi, bho gotama, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti. Evamevaṃ bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito . Ete mayaṃ bhavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāma, dhammañca bhikkhusaṅghañca. Upāsake no bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupete saraṇaṃ gate’’ti.

76它的摄颂——

Tassuddānaṃ –

77三明经完第十三

Tevijjasuttaṃ niṭṭhitaṃ terasamaṃ.

78戒蕴品完

Sīlakkhandhavaggo niṭṭhito.

79其摄颂——

Tassuddānaṃ –

80梵网、沙门果、阿摩昼，

Brahmāsāmaññaambaṭṭha ,

81种德、究罗檀头、摩诃梨、阇利；

Soṇakūṭamahālijālinī;

82狮子、布德巴德、苏波、盖瓦德，

Sīhapoṭṭhapādasubho kevaṭṭo,

83洛希遮、三明，凡十三经。

Lohiccatevijjā terasāti.

84戒蕴品部完

Sīlakkhandhavaggapāḷi niṭṭhitā.