小学
1礼敬彼世尊、阿拉汉、正自觉者
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa
2《小学》-《根本学》
Khuddasikkhā-mūlasikkhā
3小戒学
Khuddasikkhā
1造论序言
Ganthārambhakathā
2(迦)
(Ka)
3从最初受具足戒起,应学之事已越度。
Ādito upasampanna-sikkhitabbaṃ samātikaṃ;
4礼敬三宝之后,我将开示《小学》。
Khuddasikkhaṃ pavakkhāmi, vanditvā ratanattayaṃ.
5于此,总目如下——
Tatrāyaṃ mātikā –
6(佉)
(Kha)
7四波罗夷、九重罪、衣;
Pārājikā ca cattāro, garukā nava cīvaraṃ;
8染料、钵、盘与自恣。
Rajanāni ca patto ca, thālakā ca pavāraṇā.
9(伽)
(Ga)
10时限药及受取,于肉类为不净;
Kālikā ca paṭiggāho, maṃsesu ca akappiyaṃ;
11尼萨耆波逸提、沙门法与地。
Nissaggiyāni pācitti, samaṇakappa bhūmiyo.
12(伽)
(Gha)
13和尚与阿阇梨之义务,大小便处之用具;
Upajjhācariyavattāni, vaccappassāvaṭhānikaṃ;
14裸身时之请白作法,沐浴之规定,不应礼敬者。
Āpucchakaraṇaṃ naggo, nhānakappo avandiyo.
15(𑊋)
(Ṅa)
16皮革、鞋履,与不观察之眼药;
Cammaṃ upāhanā ceva, anolokiyamañjanī;
17不如法的卧具,及同座者。
Akappiyasayanāni, samānāsanikopi ca.
18(遮)
(Ca)
19不共住羯磨,与远离邪命
Asaṃvāsiko ca kammaṃ, micchājīvavivajjanā;
20义务与分别,依止及腰带
Vattaṃ vikappanā ceva, nissayo kāyabandhanaṃ.
21(遮)
(Cha)
22地、资具,及受取药品之损坏;
Pathavī ca parikkhāro, bhesajjuggahadūsanaṃ;
23入雨安居,及不定法与杂项。
Vassūpanāyikā cevāvebhaṅgiyaṃ pakiṇṇakaṃ.
24(阇)
(Ja)
25发露、与欲等,布萨与自恣;
Desanā chandadānādi, uposathappavāraṇā;
26防护、清净、知足,四守护与观。
Saṃvaro suddhi santoso, caturakkhā vipassanāti.
30一、巴拉基咖解释
1. Pārājikaniddeso
27四波罗夷——
Pārājikā ca cattāroti –
1
1.
29于三道中未放下学处者,铺展与已铺展;
Maggattaye anikkhittasikkho santhatasanthate;
30非露处而有相者,乃至仅芝麻许亦为铺展。
Allokāse nimittaṃ saṃ, tilamattampi santhataṃ.
2
2.
32未铺展而执取,令入或从中出离;
Asanthatamupādiṇṇaṃ, pavesanto cutotha vā;
33成就入、住、取出、入已刹那者。
Pavesanaṭṭhituddhārapaviṭṭhakkhaṇasādako.
3
3.
35取用、拿走、带走其威仪路;
Ādiyeyya hareyyāvahareyya iriyāpathaṃ;
36动摇、令离本处、逾越标识。
Kopeyya ṭhānā cāveyya, saṅketaṃ vītināmaye.
4
4.
38于未予之物,以盗心取者,或成波罗夷。
Adinnaṃ theyyacittena, bhave pārājikotha vā;
39以盗心、以强力、以隐蔽、以策谋而夺取者,
Theyyābalakusacchannaparikappāvahārako;
40依物品、时间、价值、处所,于此受用而得决定。
Bhaṇḍakālagghadesehi, paribhogettha nicchayo.
5
5.
42若断人形体,或令其丧命;
Manussaviggahaṃ cicca, jīvitā vā viyojaye;
43或以杀心,为彼置持刀者;
Satthahārakaṃ vāssa maraṇacetano upanikkhipe.
6
6.
45若示死亡方便,若赞死亡功德;
Gāheyya maraṇūpāyaṃ, vadeyya maraṇe guṇaṃ;
46堕、方便、自手、弃掷、教令、罚立
Cuto payogā sāhatthinissaggāṇattithāvarā.
7
7.
48神通、明咒、时节、处所、武器、威仪路
Iddhivijjāmayā kālavatthāvudhiriyāpathā;
49行事差别、处所,六种教令决定
Kriyāviseso okāso, cha āṇattiniyāmakā.
8
8.
51禅那等之分别,非仅趣向寂静与无我;
Jhānādibheda nosantamattanattupanāyikaṃ;
52逐一分类成章,依现在有而立;
Katvā koṭṭhāsamekekaṃ, paccuppannabhavassitaṃ.
9
9.
54离他教示,如灯照明而无慢;
Aññāpadesarahitaṃ , dīpentonadhimāniko;
55以身或语,于表知之道,若被了知,即已灭没。
Kāyena vācā viññatti-pathe ñāte cuto bhave.
10
10.
57此四波罗夷,如前不共住;
Pārājikete cattāro, asaṃvāsā yathā pure;
58不能成就比丘性,犹如断头者不能活命。
Abhabbā bhikkhubhāvāya, sīsacchinnova jīvituṃ.
11
11.
60方便与教令,见于第三及第二中;
Pariyāyo ca āṇatti, tatiye dutiye pana;
61唯教令存于其余,此二悉不可得。
Āṇattiyeva sesesu, dvayametaṃ na labbhati.
12
12.
63欲交往之心,于道中导入道;
Sevetukāmatācittaṃ , magge maggappavesanaṃ;
64智者说,此交媾法有二种支分。
Imaṃ methunadhammassa, āhu aṅgadvayaṃ budhā.
13
13.
66于人物起如此想,复对彼物有盗心,
Manussasaṃ tathāsaññī, theyyacittañca vatthuno;
67重物与移离,此即不与取之因。
Garutā avahāro ca, adinnādānahetuyo.
14
14.
69生物,指人类;生物想,将之认知为生物;杀害心,即杀害的思。
Pāṇo mānussako pāṇa-saññitā ghātacetanā;
70加行,即以此方便;死亡,即由此而死。这五种便是杀害之因。
Payogo tena maraṇaṃ, pañcete vadhahetuyo.
15
15.
72不存在性者,于自身不存在;欲恶法者,欲求恶法;
Asantatā attani pāpamicchatā-
73“劝说”者,是对彼之劝说;“人类性”者,指彼为人类。
Yārocanā tassa manussajātitā;
74“非他缘”者,即不依于他缘;“知彼”者,即知彼本身。
Nāññāpadeso ca tadeva jānanaṃ,
75于此,有五支,用以说明“不存在”。
Pañcettha aṅgāni asantadīpane.
16
16.
77比丘尼有不共法四种,为不应行。
Asādhāraṇā cattāro, bhikkhunīnamabhabbakā;
78离散者十一种,那些比丘尼名为软背。
Ekādasa ca vibbhantā, bhikkhunī mudupiṭṭhiko.
17
17.
80垂下者,及以口取他人之根者。
Lambī mukhena gaṇhanto, aṅgajātaṃ parassa ca;
81安坐于彼处者,有四种随顺。
Tatthevābhinisīdanto, cattāro anulomikā.
18
18.
83道、入道与淫欲事,于此处所说。
Magge maggappavesanā, methunassa idhāgatā;
84“四”者,即由二十四种事合为波罗夷。
Cattāroti catubbīsa, samodhānā parājikāti.
89二、桑喀地谢萨解释
2. Saṅghādisesaniddeso
85重罪不能遮盖者。
Garukānavāti –
19
19.
87由欲令解脱之欲求,以出精加行而令解脱;
Mocetukāmatā sukka-ssupakkamma vimocayaṃ;
88除梦中以外,沙门犯重罪。
Aññatra supinantena, samaṇo garukaṃ phuse.
20
20.
90心存女想,对人类女子因身触而生贪欲,
Itthisaññī manussitthiṃ, kāyasaṃsaggarāgavā;
91若作方便而触碰,沙门即触犯重罪。
Samphusanto upakkamma, samaṇo garukaṃ phuse.
21
21.
93如是,有智之人听闻之后,对于行道与交媾,
Tathā suṇantiṃ viññuñca, maggaṃ vārabbha methunaṃ;
94因贪著粗恶语,宣说即触犯重罪。
Duṭṭhullavācārāgena, obhāsetvā garuṃ phuse.
22
22.
96因情欲贪著,而说出自求侍奉的话语;
Vatvāttakāmupaṭṭhāna-vaṇṇaṃ methunarāgino;
97以涉及交媾的言语,乞求交媾即犯重罪。
Vācā methunayuttena, garuṃ methunayācane.
23
23.
99领受女人或男子的口信后,
Paṭiggahetvā sandesaṃ, itthiyā purisassa vā;
100审察后带回,沙门便触犯重罪。
Vīmaṃsitvā haraṃ paccā, samaṇo garukaṃ phuse.
24
24.
102将所乞求的资具,制成所指示的物品;
Saṃyācitaparikkhāraṃ, katvādesitavatthukaṃ;
103若为自己建造超量之小屋,犯重罪。
Kuṭiṃ pamāṇātikkantaṃ, attuddesaṃ garuṃ phuse.
25
25.
105或建造大寺,于已指示之地基;
Mahallakaṃ vihāraṃ vā, katvādesitavatthukaṃ;
106为自己居住而造者,沙门犯重罪。
Attano vasanatthāya, samaṇo garukaṃ phuse.
26
26.
108以无根之事举罪,或教令他人以此事举罪;
Amūlakena codento, codāpentova vatthunā;
109意图以最重之罪令其被摈,若有听从者,犯重罪。
Antimena ca cāvetuṃ, suṇamānaṃ garuṃ phuse.
27
27.
111见他人之所行,以此片断而举罪;
Aññassa kiriyaṃ disvā, tena lesena codayaṃ;
112若以事由及最终事欲驱摈他人者,犯重罪。
Vatthunā antimenāññaṃ, cāvetuṃ garukaṃ phuse.
28
28.
114覆藏已知所犯者,应别住如是之时。
Chādeti jānamāpannaṃ, parivaseyya tāvatā;
115已别住六夜者,应于僧团中行摩那埵。
Careyya saṅghe mānattaṃ, parivuttho cha rattiyo.
116已行摩那埵者,应由二十众僧团出罪。
Ciṇṇamānattamabbheyya, taṃ saṅgho vīsatīgaṇo.
29
29.
118因罪被举而无障碍者
Āpattinukkhittamanantarāya
119及众多性、如是想者
Pahuttatāyo tathasaññitā ca;
120“欲覆藏者,则以覆藏”一句,
Chādetukāmo atha chādanāti,
121“覆藏”有十种,在日出之时。
Channā dasaṅgehyaruṇuggamamhīti.
127三、衣解释
3. Cīvaraniddeso
122“衣”者——
Cīvaranti –
30
30.
124麻、绢、棉、粗麻、碎布与羊毛毯
Khomakoseyyakappāsa-sāṇabhaṅgāni kambalaṃ;
125这六种是如法的,在种类上也是随顺的。
Kappiyāni chaḷetāni, sānulomāni jātito.
31
31.
127细布、毛织布、布料,以及苏摩罗产和中国产的布。
Dukūlañceva paṭṭuṇṇa-paṭaṃ somāracīnajaṃ;
128神通所生、天人所施,以及与彼相应者。
Iddhijaṃ devadinnañca, tassa tassānulomikaṃ.
32
32.
130三衣、资具衣、雨浴衣;
Ticīvaraṃ parikkhāra-coḷaṃ vassikasāṭikaṃ;
131应决意而不作分别者:拭面布、坐具。
Adhiṭṭhe na vikappeyya, mukhapuñchananisīdanaṃ.
33
33.
133敷具、疥疮覆布,此即三衣。
Paccattharaṇakaṃ kaṇḍu-cchādimettha ticīvaraṃ;
134不应离宿一夜,四月坐具亦尔。
Na vaseyya vinekāhaṃ, cātumāsaṃ nisīdanaṃ.
34
34.
136‘我决意此僧伽梨’,应决意僧伽梨。
‘‘Imaṃ saṅghāṭiṃdhiṭṭhāmi’’, saṅghāṭimiccadhiṭṭhaye;
137「无手索等」者,于其余诸项,此法则亦同。
Ahatthapāsametanti, sesesupi ayaṃ nayo.
35
35.
139决意僧伽梨等旧衣时;
Adhiṭṭhahanto saṅghāṭi-ppabhutiṃ pubbacīvaraṃ;
140应收回后,再作决意;于钵之决意,亦复如是。
Paccuddharitvādhiṭṭheyya, pattādhiṭṭhahane tathā.
36
36.
142“我收回此僧伽梨”或“我收回此衣”。
Etaṃ imaṃ va saṅghāṭiṃ, saṃse paccuddharāmiti;
143如是,智者应说明一切名称后,再将之收回。
Evaṃ sabbāni nāmena, vatvā paccuddhare vidū.
37
37.
145僧伽梨的后边,长五拳。
Saṅghāṭi pacchimantena, dīghaso muṭṭhipañcako;
146善逝衣虽不足最上量,亦为许可。
Uttamantena sugata-cīvarūnāpi vaṭṭati.
38
38.
148拳量、横量,以及单肩衣的尺寸;
Muṭṭhittikañca tiriyaṃ, tathā ekaṃsikassapi;
149下衣亦如是,长五拳量。
Antaravāsako cāpi, dīghaso muṭṭhipañcako;
150横量为二肘半,或二肘,是合适的。
Aḍḍhateyyo dvihattho vā, tiriyantena vaṭṭati.
39
39.
152坐具长二张手,宽亦二张手;
Nisīdanassa dīghena, vidatthi dve visālato;
153边缘为一肘半,依善逝张手量。
Diyaḍḍhaṃ dasā vidatthi, sugatassa vidatthiyā.
40
40.
155疥疮覆盖布,横量为二张手;
Kaṇḍuppaṭicchādikassa, tiriyaṃ dve vidatthiyo;
156纵量唯四张手,以善逝拃量计。
Dīghantato catassova, sugatassa vidatthiyā.
41
41.
158雨浴衣亦如是,纵长为六张手。
Vassikasāṭikāyāpi, dīghaso cha vidatthiyo;
159横量二肘半,以善逝张手之量为准。
Tiriyaṃ aḍḍhateyyāva, sugatassa vidatthiyā.
42
42.
161此处,若裁制超过彼量者,犯波逸提罪。
Ettha chedanapācitti, karontassa taduttari;
162敷具与拭面布,依随意量。
Paccattharaṇa mukhacoḷā, ākaṅkhitappamāṇikā.
43
43.
164对于资具布,计数与尺寸,皆未说明。
Parikkhāracoḷe gaṇanā, pamāṇaṃ vā na dīpitaṃ;
165如是说后,应决意针线包等为可分配物。
Tathā vatvā adhiṭṭheyya, thavikādiṃ vikappiyaṃ.
44
44.
167对于未捣布与已捣布,僧伽梨应为双层。
Ahatāhatakappānaṃ, saṅghāṭi diguṇā siyā;
168上衣如此,下衣亦然。
Ekacciyottarāsaṅgo, tathā antaravāsako.
45
45.
170于所举布的场合,僧伽梨应为四层;
Utuddhaṭāna dussānaṃ, saṅghāṭi ca catugguṇā;
171其余诸衣应为二重,粪扫衣则可随宜。
Bhaveyyuṃ diguṇā sesā, paṃsukūle yathāruci.
46
46.
173于三衣中,若可裁截,则裁为二衣或一衣;
Tīsu dve vāpi ekaṃ vā, chinditabbaṃ pahoti yaṃ;
174若众衣皆不敷用,则可借取;
Sabbesu appahontesu, anvādhimādiyeyya vā;
175未加裁截且未执持者,不应持作三衣。
Acchinnañca anādiṇṇaṃ, na dhāreyya ticīvaraṃ.
47
47.
177于村落、住处、高楼、殿堂、楼阁
Gāme nivesane uddo-sitapāsādahammiye;
178于船、码头、讲堂、园林、商队、田地、打谷场、树下
Nāvāṭṭamāḷaārāme, satthakhettakhale dume.
48
48.
180在露地或精舍中,放下三衣之后
Ajjhokāse vihāre vā, nikkhipitvā ticīvaraṃ;
181除比丘僧团认可外,不得离衣而住。
Bhikkhusammutiyāññatra, vippavatthuṃ na vaṭṭati.
49
49.
183病衣、雨衣有其期限,疥疮覆盖衣等;
Rogavassānapariyantā, kaṇḍucchādikasāṭikā;
184超过此者应作净,其余无期限。
Tato paraṃ vikappeyya, sesā apariyantikā.
50
50.
186敷具、资具及擦脸布
Paccattharaṇa parikkhāra-mukhapuñchanacoḷakaṃ;
187第十种,即已染、已施与、允许受持的坐具
Dasaṃ pyarattanādiṇṇakappaṃ labbhaṃ nisīdanaṃ.
51
51.
189未满十、仅染色的,与其余五种衣
Adasaṃ rajitaṃyeva, sesacīvarapañcakaṃ;
190如同已作净、已施与,坐具亦有十种。
Kappatādiṇṇakappaṃva, sadasaṃva nisīdanaṃ.
52
52.
192对于未确定、未舍弃之物,作净后方可受用。
Anadhiṭṭhitanissaṭṭhaṃ, kappetvā paribhuñjaye;
193长一搩手,宽半搩手,应作净。
Hatthadīghaṃ tatopaḍḍha-vitthārañca vikappiyaṃ.
53
53.
195持三衣之比丘,这一切已作宣说;
Ticīvarassa bhikkhussa, sabbametaṃ pakāsitaṃ;
196各类资具布片,如是说后而作持。
Parikkhāracoḷiyo sabbaṃ, tathā vatvā adhiṭṭhati.
54
54.
198截断、舍弃、执取与迷乱,
Acchedavissajjanagāhavibbhamā ,
199拒还者,死相之学处;
Paccuddharo māraṇaliṅgasikkhā;
200于一切依止处,为离别之因;
Sabbesvadhiṭṭhānaviyogakāraṇā,
201以及三衣的穿孔、破洞。
Vinividdhachiddañca ticīvarassa.
55
55.
203吉祥草垫、毛毯、毛织物;
Kusavākaphalakāni, kambalaṃ kesavālajaṃ;
204若持用猫头鹰翅、兽皮、投掷衣者,犯偷兰遮。
Thullaccayaṃ dhārayatolūkapakkhājinakkhipe.
56
56.
206芭蕉布、树皮布,以及书页布,犯恶作。
Kadalerakakkadusse, potthake cāpi dukkaṭaṃ;
207纯青、黄、赤、白、黑色。
Sabbanīlakamañjeṭṭha-pītalohitakaṇhake.
57
57.
209大染色、大名染色、染色、红色、条纹色;
Mahāraṅgamahānāma-raṅgaratte tirīṭake;
210未割截的长衣十件,以及果衣十件、花衣十件;
Acchinnadīghadasake, phalapupphadase tathā;
211凡属外套、头巾等一切,皆可名为割截衣。
Kañcuke veṭhane sabbaṃ, labhaticchinnacīvaroti.
2184. 染料说明
4. Rajananiddeso
212“诸染料”者——
Rajanāni cāti –
58
58.
214依根、茎、树皮、叶、果、花之类别。
Mūlakkhandhatacapatta-phalapupphappabhedato;
215染料有六种,为导师所允许。
Rajanā chappakārāni, anuññātāni satthunā.
59
59.
217根中有姜黄,茎中有茜草,以及栋伽诃罗迦;
Mūle haliddiṃ khandhe ca, mañjeṭṭha tuṅgahārake;
218叶中有阿离与蓝靛,皮中有洛陀与甘杜罗;
Alliṃ nīlañca pattesu, tace loddañca kaṇḍulaṃ;
219红花与金苏迦花,应舍离一切所得。
Kusumbhaṃ kiṃsukaṃ pupphe, sabbaṃ labbhaṃ vivajjiyāti.
2275. 钵说明
5. Pattaniddeso
220「钵与」者——
Pattocāti –
60
60.
222铁钵与土钵,此二依材质皆为如法。
Ayopatto bhūmipatto, jātiyā kappiyā duve;
223就量而言,有上等、中等与下等。
Ukkaṭṭho majjhimo ceva, omako ca pamāṇato.
61
61.
225上等者,取摩揭陀国二那离量之米所煮成的饭,
Ukkaṭṭho magadhe nāḷi-dvayataṇḍulasādhitaṃ;
226以及汤与适宜的副食。
Gaṇhāti odanaṃ sūpaṃ, byañjanañca tadūpiyaṃ.
62
62.
228中等者,为其一半;下等者,则为其一半的一半。
Majjhimo tassupaḍḍhova, tatopaḍḍhova omako;
229上等之中更有上等,未达标的,则是下等中的下等。
Ukkaṭṭhato ca ukkaṭṭho, apatto omakomako.
63
63.
231多余的钵应当持有,以十日为限,作为自用。
Atirekapatto dhāreyyo, dasāhaparamaṃ sako;
232时限一过,迦絺那衣即成应舍。
Kappo nissaggiyo hoti, tasmiṃ kāletināmite.
64
64.
234因钵破损、施钵、取钵,或因还俗、死亡、被举罪,
Acchedadānagāhehi, vibbhamā maraṇuddhaṭā;
235因破相、坏学处,便失钵之决意。
Liṅgasikkhāhi chiddena, pattādhiṭṭhānamujjhati.
65
65.
237不应修补钵,不应使湿钵受热;
Pattaṃ na paṭisāmeyya, sodakaṃ na ca otape;
238烈日之下,不应置于地上,不应放置,亦不应悬挂。
Uṇhe na nidahe bhumyā, na ṭhape no ca laggaye.
66
66.
240在揉捏时、在捶打时,在膝上或在伞盖之下;
Miḍḍhante paribhaṇḍante, aṅke vā ātapattake;
241亦不可置于足上、床上或椅上。
Pādesu mañcapīṭhe vā, ṭhapetuṃ na ca kappati.
67
67.
243不应将残食、水或齿木带出。
Na nīhareyya ucchiṭṭho-dakañca calakaṭṭhikaṃ;
244不应以钵推门,亦不应于持钵时推门。
Pattena pattahattho vā, kavāṭaṃ na paṇāmaye.
68
68.
246于地面架、木杆架,善加安置;
Bhūmiādhārake dārudaṇḍādhāre susajjite;
247若有两钵,应将一钵倒覆于地面。
Duve patte ṭhapeyyekaṃ, nikkujjitvāna bhūmiyaṃ.
69
69.
249以木、银、金、宝石、琉璃所制者;
Dārurūpiyasovaṇṇa-maṇiveḷuriyāmayā ;
250由铜、青铜、锡、铅、赤铜、黄铜所制成者。
Kaṃsakācatipusīsaphalikātambalohajā.
70
70.
252由死人头颅、葫芦、瓠、锅所制成者;
Chavasīsamayo cāpi, ghaṭītumbakaṭāhajā;
253一切钵皆不如法,已说为恶作事之依据。
Pattā akappiyā sabbe, vuttā dukkaṭavatthukāti.
2626. 盘器说明
6. Thālakaniddeso
254「钵盂等」者:
Thālakā cāti –
71
71.
256应许之盘有三种:铜、铁、陶土所成者;
Kappiyā thālakā tisso, tambāyomattikāmayā;
257木、金、银、宝石、琉璃所成者。
Dārusovaṇṇarajatamaṇiveḷuriyāmayā.
72
72.
259不许可者:水晶制、玻璃制、青铜制,及俗人所有物。
Akappā phalikākācakaṃsajā gihisantakā;
260许可者:僧团物、许可物、葫芦所制、瓦罐所制,及暂时物,皆为许可。
Saṅghikā kappiyā tumbaghaṭijā tāvakālikāti.
2707. 邀请说明
7. Pavāraṇāniddeso
261“自恣”者——
Pavāraṇāti –
73
73.
263此人在被邀请足食后,不论以何种威仪路进食,
Yenīriyāpathenāyaṃ, bhuñjamāno pavārito;
264若转而食用其他非残食,则犯巴吉帝亚。
Tato aññena bhuñjeyya, pācittinatirittakaṃ.
74
74.
266义为:座、食物、持来及近前;
Asanaṃ bhojanañceva, abhihāro samīpatā;
267身语遮止,五支具足的自恣。
Kāyavācāpaṭikkhepo, pañcaaṅgā pavāraṇā.
75
75.
269饭、炒面、豆粥、鱼、肉,这些为主食;
Odano sattu kummāso, maccho maṃsañca bhojanaṃ;
270稻、米、大麦、粟、稗子、瓦拉豆、小麦,
Sāli vīhi yavo kaṅgu, kudrūsavaragodhumā;
271此七种谷物的饭与可食之粥。
Sattannamesaṃ dhaññānaṃ, odano bhojjayāgu ca.
76
76.
273沙玛咖等草籽、稗子、瓦拉咖、粗米;
Sāmākāditiṇaṃ kudrūsake varakacorako;
274瓦拉咖、稻米,以及野生稻,皆含摄在内。
Varake sāliyañceva, nīvāro saṅgahaṃ gato.
77
77.
276炒谷粉而成干粮,豆粥由大麦所生;
Bhaṭṭhadhaññamayo sattu, kummāso yavasambhavo;
277肉类说为如法,鱼类生于水中。
Maṃso ca kappiyo vutto, maccho udakasambhavo.
78
78.
279受用饮食时,无论如法或不如法,皆加禁止;
Bhuñjanto bhojanaṃ kappa-makappaṃ vā nisedhayaṃ;
280应自恣:对已持来的如法食物,以‘这个’之名而说。
Pavāreyyābhihaṭaṃ kappaṃ, tannāmena imanti vā.
79
79.
282炒米、炒粉、诸饭,乳、净硬食;
Lājā taṃsattubhattāni, goraso suddhakhajjako;
283米粒、炒粉,及竹笋等嫩芽。
Taṇḍulā bhaṭṭhapiṭṭhañca, puthukā veḷuādinaṃ.
80
80.
285饭、已说的余食、味粥与味汤,
Bhattaṃ vuttāvasesānaṃ, rasayāgu rasopi ca;
286纯粥、果等,不令足食生起。
Suddhayāguphalādīni, na janenti pavāraṇaṃ.
81
81.
288已足食者从座起后,与未食者,对于食物
Pavāritena vuṭṭhāya, abhuttena ca bhojanaṃ;
289无论先前由谁、对何物所作,不应作残食。
Atirittaṃ na kātabbaṃ, yena yaṃ vā pure kataṃ.
82
82.
291若已取净食,已诵出,且在手臂范围内,
Kappiyaṃ gahitañcevu-ccāritaṃ hatthapāsagaṃ;
292作残食时,应如此说:“此已足够。”
Atirittaṃ karontevaṃ, ‘‘alameta’’nti bhāsatu.
83
83.
294不应令未受具戒者持物送去;
Na karenupasampanna-hatthagaṃ pesayitvāpi;
295一切人皆可令作,未作者不得食。
Kāretuṃ labbhate sabbo, bhuñjituṃ tamakārakoti.
3068. 时限物说明
8. Kālikaniddeso
296时药——
Kālikācāti –
84
84.
298应受持之药有四种,即:时药、
Paṭiggahitā cattāro, kālikā yāvakālikaṃ;
299夜分药、七日药、尽形寿药。
Yāmakālikaṃ sattāha-kālikaṃ yāvajīvikaṃ.
85
85.
301粉、根、果、嚼食、乳制品、谷物食;
Piṭṭhaṃ mūlaṃ phalaṃ khajjaṃ, goraso dhaññabhojanaṃ;
302粥、汤等,这些属于时限药。
Yāgusūpappabhutayo, hontete yāvakālikā.
86
86.
304蜜、葡萄、莲花茎、可可、摩可、芒果、阎浮果;
Madhumuddikasālūka-cocamocambajambujaṃ;
305法鲁萨果、那基桑达德果与饮料,为夜分药。
Phārusaṃ naggisantattaṃ, pānakaṃ yāmakālikaṃ.
87
87.
307随顺的谷物——除去果实所生之汁;
Sānulomāni dhaññāni, ṭhapetvā phalajo raso;
308除蜜花之外,一切花汁亦然;
Madhūkapupphamaññatra, sabbo puppharasopi ca.
88
88.
310一切叶汁,除去熟无花果所生者。
Sabbapattaraso ceva, ṭhapetvā pakkaḍākajaṃ;
311凡经冷却、压榨、日晒或煮熟而成的,为夜分药。
Sītodamadditodicca-pāko vā yāmakāliko.
89
89.
313酥、生酥、油、蜜、糖。
Sappinonītatelāni , madhuphāṇitameva ca;
314酥为七日药,肉为所禁。
Sattāhakālikā sappi, yesaṃ maṃsamavāritaṃ.
90
90.
316油,由胡麻、亚麻、蜜、芥子所生。
Telaṃ tilavaseraṇḍa-madhusāsapasambhavaṃ;
317蜜,由小蜂、大蜂、蜜蜂所造。
Khuddābhamaramadhukari-makkhikāhi kataṃ madhu;
318糖,是甘蔗等汁液的制品,有已煮与未煮两种。
Rasādiucchuvikati, pakkāpakkā ca phāṇitaṃ.
91
91.
320因缘煮、自煮、非人脂肪、适时。
Savatthupakkā sāmaṃ vā, vasā kāle amānusā;
321不应为他人煮,此为时限因缘。
Aññesaṃ na pace vatthuṃ, yāvakālikavatthunaṃ.
92
92.
323姜黄、生姜、菖蒲、大蒜、白菖蒲;
Haliddiṃ siṅgiverañca, vacattaṃ lasuṇaṃ vacā;
324香根草、黄姜、阿提毗舍、迦吒罗醯尼;
Usīraṃ bhaddamuttañcātivisā kaṭurohiṇī;
325以及五根等,如是诸根是尽形寿药。
Pañcamūlādikañcāpi, mūlaṃ taṃ yāvajīvikaṃ.
93
93.
327荜茇、胡椒、果德塔果、荜拨、芥子;
Biḷaṅgaṃ maricaṃ goṭṭha-phalaṃ pipphali rājikā;
328提帕勒、阿兰达咖等之果,为尽形寿药。
Tiphaleraṇḍakādīnaṃ, phalaṃ taṃ yāvajīvikaṃ.
94
94.
330咖巴萨、宁巴、古达迦、巴多喇、苏喇萨等
Kappāsanimbakuṭajapaṭolasulasādinaṃ;
331除去可作汤羹的叶,这些叶即为尽形寿药。
Sūpeyyapaṇṇaṃ vajjetvā, paṇṇaṃ taṃ yāvajīvikaṃ.
95
95.
333除去甘蔗之精汁,
Ṭhapetvā ucchuniyyāsaṃ,
334甘蔗所生之精华与皮;
Sarasaṃ ucchujaṃ tacaṃ;
335一切树脂与树皮,
Niyyāso ca taco sabbo,
336盐、铜、石,也是如此。
Loṇaṃ lohaṃ silā tathā.
96
96.
338纯净的蜡、苔藓,以及任何被净化之物;
Suddhasitthañca sevālo, yañca kiñci sujhāpitaṃ;
339维咖德等类别,当知即是尽形寿药。
Vikaṭādippabhedañca, ñātabbaṃ yāvajīvikaṃ.
97
97.
341根、心材、皮、软木、叶、花、果、藤蔓;
Mūlaṃ sāraṃ taco pheggu, paṇṇaṃ pupphaṃ phalaṃ latā;
342凡不以食物之目的而受用者,这一切皆属尽形寿药。
Āhārattha masādhentaṃ, sabbaṃ taṃ yāvajīvikaṃ.
98
98.
344一切时药的受用,于恰当之时,对一切皆可行。
Sabbakālikasambhogo, kāle sabbassa kappati;
345因缘具足时,虽在非时,三种时限亦得成立。
Sati paccaye vikāle, kappate kālikattayaṃ.
99
99.
347时限与夜分已过,二者便生波逸提;
Kālayāmamatikkantā , pācittiṃ janayantubho;
348二者生起,兼有内宿与蓄积。
Janayanti ubhopete, antovutthañca sannidhiṃ.
100
100.
350七日药者,若七日已过;
Sattāhakālike satta, ahāni atināmite;
351依波逸提篇所规定,于酥油等物,犯恶作。
Pācitti pāḷināruḷhe, sappiādimhi dukkaṭaṃ.
101
101.
353若舍弃后重获,可供涂抹,然不得穿着,亦不得受用;
Nissaṭṭhaladdhaṃ makkheyya, naṅgaṃ najjhohareyya ca;
354由沙弥决意,于七日内分配
Vikappentassa sattāhe, sāmaṇerassadhiṭṭhato;
355涂抹等事无犯,纵使施与他人亦复如是
Makkhanādiñca nāpatti, aññassa dadatopi ca.
102
102.
357时限药等,以手混合
Yāvakālikaādīni, saṃsaṭṭhāni sahattanā;
358令其执取整体,因此如是宣说。
Gāhāpayanti sabbhāvaṃ, tasmā evamudīritaṃ.
103
103.
360先前已受取的七日药与终生药;
Pure paṭiggahitañca, sattāhaṃ yāvajīvikaṃ;
361若混杂其他时限之药而受用者,犯波逸提。
Sesakālikasammissaṃ, pācitti paribhuñjato.
104第104偈:
104.
363若与时限药相杂,则成余三时药;
Yāvakālikasammissaṃ, itaraṃ kālikattayaṃ;
364既受取已,应于当日即于当日食用。
Paṭiggahitaṃ tadahu, tadaheva ca bhuñjaye.
105第105偈:
105.
366若与夜分药混合,其余应如是了知;若与七日药混合,则余药于七日内可受用。
Yāmakālikasammissaṃ, sesamevaṃ vijāniyaṃ;
367若与七日药混合,则七日内可受用,过期不得受用。
Sattāhakālikamissañca, sattāhaṃ kappatetaranti.
3799. 受取说明
9. Paṭiggāhaniddeso
368「受取」——
Paṭiggāhoti –
106一百零六。
106.
370欲施者所持来,及手距内可抛掷者;
Dātukāmābhihāro ca, hatthapāseraṇakkhamaṃ;
371施者有三种,受者有二种,如是受取具五支。
Tidhā dente dvidhā gāho, pañcaṅgevaṃ paṭiggaho.
107
107.
373于不可移动者、彼处所生者、微细者,及真吉咖等,
Asaṃhāriye tatthajāte, sukhume ciñcaādinaṃ;
374于叶、于住处、于负重者,受取不成就。
Paṇṇe vāsayhabhāre ca, paṭiggāho na rūhati.
108
108.
376由学、命终与形相,由无顾虑而舍离;
Sikkhāmaraṇaliṅgehi, anapekkhavisaggato;
377由断坏、未达上及施舍,取受便止息。
Acchedānupasampanna-dānā gāhopasammati.
109
109.
379凡一切未受取之物,若受用者犯波逸提;
Appaṭiggahitaṃ sabbaṃ, pācitti paribhuñjato;
380清净且不过于浓厚的水,是允许的。
Suddhañca nātibahalaṃ, kappate udakaṃ tathā.
110
110.
382炭末、未断之物、齿垢、眼垢、耳垢,
Aṅgalaggamavicchinnaṃ, dantakkhikaṇṇagūthakaṃ;
383盐、酸、唾液、鼻涕、痰、尿、粪。
Loṇassukheḷasiṅghāṇi-semhamuttakarīsakaṃ.
111
111.
385粪、泥、尿、灰等如是之物。
Gūthamattikamuttāni, chārikañca tathāvidhe;
386若无净施者在,便自己取来服食。
Sāmaṃ gahetvā seveyya, asante kappakārake.
112
112.
388难积聚者、尘垢所染者、难以接受与施予者。
Durūpaciṇṇe rajokiṇṇe, athuggahappaṭiggahe;
389内煮者、自熟者、内熟者,皆为恶作。
Antovutthe sayaṃpakke, antopakke ca dukkaṭanti.
402十、不合宜肉的说明
10. Akappiyamaṃsaniddeso
390诸肉中,不可用者——
Maṃsesu ca akappiyanti –
113
113.
392人肉、象肉、马肉、犬肉、豹肉、
Manussahatthiassānaṃ, maṃsaṃ sunakhadīpinaṃ;
393狮肉、虎肉、豺肉、熊肉、蛇肉。
Sīhabyagghataracchānaṃ, acchassa uragassa ca.
114
114.
395特意为己所杀之肉,以及未经观察之肉;
Uddissakatamaṃsañca, yañca appaṭivekkhitaṃ;
396若食人肉,犯偷兰遮;其余诸肉,犯恶作。
Thullaccayaṃ manussānaṃ, maṃse sesesu dukkaṭaṃ.
115骨、血、皮、毛与发,皆不可用;有心识者,如同为己所杀;其余,则为无心识。
115.
398骨、血、皮、毛与发,皆不可用;有心识者,如同为己所杀;其余,则为无心识。
Aṭṭhīpi lohitaṃ cammaṃ, lomamesaṃ na kappati;
399有心识者,如同为己所杀;其余,则为无心识。
Sacittakaṃva uddissa-kataṃ sesā acittakāti.
413十一、尼萨耆亚(应舍)的说明
11. Nissaggiyaniddeso
400所谓“尼萨耆亚”者:
Nissaggiyānīti –
116
116.
402以非金属换取金属,或以金属换他物;
Arūpiyaṃ rūpiyena, rūpiyaṃ itarena ca;
403若交换金属,此处于律中,金属即犯尼萨耆亚。
Rūpiyaṃ parivatteyya, nissaggi idha rūpiyaṃ.
117迦哈波那、白银、金块、流通的摩萨迦。
117.
405迦哈波那、白银、金块,以及可流通的摩萨迦;
Kahāpaṇo sajjhu siṅgī, vohārūpagamāsakaṃ;
406衣等其余诸物,开许之事及恶作事。
Vatthamuttādi itaraṃ, kappaṃ dukkaṭavatthu ca.
118
118.
408取此而食,或令彼取此,“作此”或“我给”,于买卖达成时,犯尼萨耆波逸提。
‘‘Imaṃ gahetvā bhutvā vā, imaṃ dehi karānaya;
409若说“我给”而买卖达成,于买卖交易中犯尼萨耆波逸提。
Demi vā’’ti samāpanne, nissaggi kayavikkaye.
119了知是己之利养、他之利养,或是僧团利养及其他。
119.
411无论是自己所得、他人所得,还是已知属于僧团或他人之所得;
Attano aññato lābhaṃ, saṅghassaññassa vā nataṃ;
412若转让,则成舍堕,波逸提及恶作。
Pariṇāmeyya nissaggi, pācitti cāpi dukkaṭaṃ.
120
120.
414未作舍弃,不应受用应舍物,亦不应施与。
Anissajjitvā nissaggiṃ, paribhuñje na deyya vā;
415将已舍物作己想,犯恶作;作他想,亦同。
Nissaṭṭhaṃ sakasaññāya, dukkaṭaṃ aññathetaranti.
430十二、巴吉帝亚的说明
12. Pācittiyaniddeso
416波逸提者——
Pācittīti –
121
121.
418妄语、粗恶语,以及离间语的传播,亦然。
Musāvādomasāvāde, pesuññaharaṇe tathā;
419于逐句开演的法海,令生不满与轻毁。
Padasodhammasāgāre, ujjhāpanakakhīyane.
122
122.
421于掌击、刀剑、不敬、生起追悔等中;
Talasattianādarakukkuccuppādanesu ca;
422入村询问,于食物中辗转。
Gāmappavesanāpucchā, bhojane ca paramparā.
123
123.
424未收拾而行,于卧具、于住所;
Anuddharitvā gamane, seyyaṃ senāsanāni vā;
425与女人同行远路,与女人独坐。
Itthiyāddhānagamane, ekekāya nisīdane.
124一百二十四。
124.
427于恐吓、戳刺、异说中,
Bhīsāpanākoṭanaaññavāde,
428于恼害、粗恶、显露、覆藏中;
Vihesaduṭṭhullapakāsachāde;
429于嬉笑、水中、搅浊、住所中,
Hāsodake nicchubhane vihārā,
430「波逸提」者,已说为侵夺卧座。
Pācitti vuttānupakhajjasayaneti.
446十三、沙门作净法的说明
13. Samaṇakappaniddeso
431「沙门净」者:
Samaṇakappāti –
125
125.
433于草木的侵害中,波逸提已作净者;若以指甲、或以锄、或以刀,若有,则为沙门净。
Bhūtagāmasamārambhe, pācitti katakappiyaṃ;
434以指甲或火刀,作沙门净。
Nakhena vāggisatthehi, bhave samaṇakappiyaṃ.
126
126.
436由根种、茎种、节种、枝种所生者;
Sa mūlakhandhabījagga-phaḷubījappabhāvito;
437若种子已离草木而着手,则为恶作。
Ārambhe dukkaṭaṃ bījaṃ, bhūtagāmaviyojitaṃ.
127
127.
439已脱离的种子、非种子,以及未作净者,亦为允许;
Nibbaṭṭabījaṃ nobīja-makatañcāpi kappati;
440有壳束缚的种子,也可令人在外作净。
Kaṭāhabaddhabījāni, bahiddhā vāpi kāraye.
128
128.
442对于连成一体的种子,或在容器中,或在地上;
Ekābaddhesu bījesu, bhājane vāpi bhūmiyaṃ;
443若于一处作净,则于一切处皆成已作净。
Kate ca kappiyekasmiṃ, sabbesveva kataṃ bhave.
129
129.
445放置后作净,根与叶生起;
Nikkhitte kappiyaṃ katvā, mūlapaṇṇāni jāyaruṃ;
446应再作净,因为彼时那即成为生物村。
Kappiyaṃ puna kāreyya, bhūtagāmo hi so tadā.
130
130.
448有叶或无叶,由苔与水所生者;
Sapaṇṇo vā apaṇṇo vā, sevālodakasambhavo;
449塔庙等处之苔藓,已脱离的二叶或三叶者;
Cetiyādīsu sevālo, nibbaṭṭadvattipattako;
450当根与叶生出时,种子亦属生物村。
Bhūtagāmova bījampi, mūlapaṇṇe viniggate.
131
131.
452瓶等器物表面的苔藓,芽,蛇伞菌,
Ghaṭādipiṭṭhe sevālo, makuḷaṃ ahichattakaṃ;
453皆是恶作之物,所谓开花者与非通用者,
Dukkaṭasseva vatthūni, phullamabyavahārikaṃ.
132
132.
455紫胶、树脂、伞菌,以及在湿树上剥取树皮——
Lākhāniyyāsachattāni, allarukkhe vikopiya;
456执取者犯波逸提,割截者亦同。
Gaṇhato tattha pācitti, chindato vāpi akkharaṃ.
133
133.
458以木槌等压榨椰子等,
Pīḷetuṃ nāḷikerādiṃ, dārumakkaṭakādinā;
459为割截、为打结而处理草等,亦不许可。
Chindituṃ gaṇṭhikaṃ kātuṃ, tiṇādiṃ na ca kappati.
134
134.
461若对植物或种子,进行砍断、破坏、劈裂、穿刺或烹煮,
Bhūtagāmaṃ va bījaṃ vā, chinda bhindocināhi vā;
462或加以耕犁、穿刺、烹煮,在制止这些行为后,便不应宣说。
Phālehi vijjha paca vā, niyametvā na bhāsaye.
135
135.
464「将此事作净」、「取此物」、「持此物来」——
Imaṃ karohi kappiyaṃ, imaṃ gaṇhedamāhara;
465“给这个”、“把这个弄干净”——这样的言说才是适当的。
Imaṃ dehi imaṃ sodhehevaṃ vaṭṭati bhāsitunti.
482十四、地之解说
14. Bhūminiddeso
466“地”:
Bhūmiyoti –
136
136.
468共许地、听许地、未限定地,以及牛卧处、居士地;
Sammutussāvanantā ca, gonisādī gahāpati;
469凡是适宜之地,在其中居住及所煮之食,皆为适宜。
Kappiyā bhūmiyo yāsu, vutthaṃ pakkañca kappati.
137为居住而建造的房舍,有僧团所有,也有个人所有;
137.
471为居住目的所造的房舍,不论僧团所有或个人所有;
Vāsatthāya kate gehe, saṅghike vekasantake;
472应得合宜的屋舍,足可容纳同宿者。
Kappiyā kuṭi laddhabbā, sahaseyyappahonake.
138
138.
474若为僧团或个人营造房舍,应作此说:
Gehe saṅghassa vekassa, karamānevamīrayaṃ;
475自第一块砖、柱等始,乃至宣告结束。
Paṭhamiṭṭhakathambhādiṃ, ṭhapeyyussāvanantikā;
476「我们造适宜之小屋,我们造适宜之小屋。」
‘‘Kappiyakuṭiṃ karoma, kappiyakuṭiṃ karomā’’ti.
139
139.
478大部分以墙围绕,或是整座园林;
Yebhuyyenāparikkhitto, ārāmo sakalopi vā;
479被称为「牛卧处」,乃僧团所共许。
Vuccate ‘‘gonisādī’’ti, sammutī saṅghasammatā.
140
140.
481除比丘外,由他人所施者,即属施者所有。
Bhikkhuṃ ṭhapetvā aññehi, dinno tesaṃva santako;
482为作净舍之用途,彼房舍视为居士物。
Atthāya kappakuṭiyā, geho gahapatī mato.
141
141.
484与住非净舍者的熟酥等相杂之物。
Akappakuṭiyā vutthasappiādīhi missitaṃ;
485前二种药不应内宿。
Vajeyya antovutthattaṃ, purimaṃ kālikadvayaṃ.
142
142.
487唯由那些比丘所煮者,方许为尽形寿药。
Teheva bhikkhunā pakkaṃ, kappate yāvajīvikaṃ;
488无杂者许如七日药,有杂者应自煮。
Nirāmisaṃva sattāhaṃ, sāmise sāmapākatā.
143
143.
490以柱等为依止之界,依泉水等而建立者;
Ussāvanantikā yehi, thambhādīhi adhiṭṭhitā;
491纵使他们已移除,于其余处亦得住立。
Tesuyevāpanītesu, tadaññesupi tiṭṭhati.
144一四四
144.
493当断除一切时,于有中已断其根基;
Sabbesu apanītesu, bhave jahitavatthukā;
494以牛座等围起,其余则为覆盖之坏灭。
Gonisādī parikkhitte, sesā chadanavibbhamāti.
512十五、亲教师与老师行仪的说明
15. Upajjhācariyavattaniddeso
495「和尚、阿阇梨之行仪」者——
Upajjhācariyavattānīti –
145
145.
497依止亲教师与阿阇梨而住者,极为善巧;
Nissāyupajjhācariye, vasamāno supesalo;
498齿木、座具与水,粥于适时常奉施。
Dantakaṭṭhāsanaṃ toyaṃ, yāguṃ kāle dade sadā.
146
146.
500于钵当行职责,于入村及往来时;
Patte vattaṃ care gāma-ppavese gamanāgame;
501座具、足台,以及谈话垫、鞋履与衣物。
Āsane pādapīṭhe ca, kathalopāhanacīvare.
147
147.
503于饮用水处、大便处及小便处。
Paribhojanīyapānīya-vaccappassāvaṭhānisu ;
504精舍清扫时有其义务,铺设时也是如此。
Vihārasodhane vattaṃ, puna paññāpane tathā.
148
148.
506清扫时不应扬起灰尘,也不应在逆风处及众人聚集之处进行。
Na papphoṭeyya sodhento, paṭivāte ca saṅgaṇe;
507比丘在精舍、饮用水附近以及卧坐具处应当如此。
Vihāraṃ bhikkhu pānīya-sāmantā sayanāsanaṃ.
149
149.
509沐浴时、为已沐浴者应做之事、染料的煮沸以及洗涤。
Nhāne nhātassa kātabbe, raṅgapāke ca dhovane;
510处理衣物的缝补与收藏时,染色者不应阻碍站立者。
Sibbane cīvare theve, rajanto na vaje ṭhite.
150
150.
512若未先征得对方同意,无论是钵是衣,
Ekaccassa anāpucchā, pattaṃ vā cīvarāni vā;
513既不应给予,也不应取受,乃至任何资具。
Na dadeyya na gaṇheyya, parikkhārañca kiñcanaṃ.
151
151.
515为某人作身后事,或随其行于后;
Ekaccaṃ pacchato kātuṃ, gantuṃ vā tassa pacchato;
516及持钵食而出,或令人持己物出;
Piṇḍapātañca ninnetuṃ, nīharāpetumattano.
152
152.
518应作之事或预备,与自剃发;
Kiccayaṃ parikammaṃ vā, kesacchedañca attano;
519无论令人作还是自作,未先请问,皆不应为。
Kārāpetuṃ va kātuṃ vā, anāpucchā na vaṭṭati.
153
153.
521若欲前往村落、冢间、界外或他方,未先请问,亦不应行。
Gāmaṃ susānaṃ nissīmaṃ, disaṃ vā gantumicchato;
522或为自身之事,未先请问,亦不应为。
Attano kiccayaṃ vāpi, anāpucchā na vaṭṭati.
154
154.
524应当遣除已生的不乐、邪见或追悔。
Uppannaṃ aratiṃ diṭṭhiṃ, kukkuccaṃ vā vinodaye;
525或应于僧团所行羯磨中,精勤努力。
Kareyya vāpi ussukkaṃ, saṅghāyattesu kammasu.
155
155.
527应当侍奉病者,并期望他们痊愈;
Gilānesu upaṭṭheyya, vuṭṭhānaṃ nesamāgame;
528于一切处,若以违犯义务的方式且心怀不敬者,为恶作。
Vattabhedena sabbattha, anādarena dukkaṭanti.
54716. 大小便处解释
16. Vaccapassāvaṭṭhānikaniddeso
529大小便处——
Vaccapassāvaṭṭhānikanti –
156
156.
531不应按照长幼次第,如年长者那般,前去大便。
Na kareyya yathāvuḍḍhaṃ, vaccaṃ yātānupubbiyā;
532便所、小便处和沐浴的渡口,皆可获得。
Vaccapassāvakuṭiyo, nhānatitthañca labbhati.
157
157.
534应先叩门示意而后入,不应猝然闯入。
Paviseyyubbhajitvā no, sahasā paviseyya ca;
535应先咳嗽示意,再行进入,即站在鞋履之上。
Ukkāsitvāvubbhajeyya, pādukāsveva saṇṭhito.
158
158.
537排便时不得作声,嚼齿木时亦不应出声;
Na kare nitthunaṃ vaccaṃ, dantakaṭṭhañca khādayaṃ;
538不得在便槽、便池之外便溺。
Vaccapassāvadoṇīnaṃ, na kareyyubhayaṃ bahi.
159
159.
540不得将木片投入井中,不得将痰唾入小便槽中。
Kūpe kaṭṭhaṃ na pāteyya, kheḷaṃ passāvadoṇiyā;
541不应在粗糙处刮擦,涂抹之处亦应清洗。
Nāvalekheyya pharuse-nuhatañcāpi dhovaye.
160
160.
543不应匆忙而出,不应推挤而出;
Na nikkhameyya sahasā-vubbhajitvā na nikkhame;
544不应嚼食出声,漱口水也应清理干净。
Capu capu nācameyya, uklāpañca visodhayeti.
56417. 求听作法释
17. Āpucchakaraṇaniddeso
545“求听作法”者——
Āpucchakaraṇanti –
161
161.
547长老若未受请托,则不应诵波罗提木叉;
Anajjhiṭṭhova therena, pātimokkhaṃ na uddise;
548不应说法,不应发问,亦不应解答。
Dhammaṃ na kathaye pañhaṃ, na pucche na ca vissaje.
162
162.
550对正在说法者,当更年长的长老到来时,若不先请问;
Āpucchitvā kathentassa, puna vuḍḍhatarāgame;
551在食堂中随喜时也是如此,无须再次告辞。
Puna āpucchanaṃ natthi, bhattagge cānumodato.
163
163.
553若与长老同住一精舍,未经告辞便……
Vasanto ca anāpucchā, vuḍḍhenekavihārake;
554不应诵习教诫,亦不应作遍问。
Na sajjhāyeyya uddesaṃ, paripucchañca no dade.
164
164.
556不应高声说法,不应自作,亦不应令作。
Dhammaṃ na bhāsaye dīpaṃ, na kare na ca vijjhape;
557窗户或门扇,应开启或关闭。
Vātapānaṃ kavāṭaṃ vā, vivareyya thakeyya ca.
165
165.
559在经行处经行时,也应与长老一同转身;
Caṅkame caṅkamantopi, vuḍḍhena parivattaye;
560长老所往之处,不应以僧伽梨的衣角触到他。
Yena vuḍḍho sa saṅghāṭi-kaṇṇenenaṃ na ghaṭṭayeti.
58118. 裸形解释
18. Nagganiddeso
561「裸露」者——
Naggoti –
166
166.
563裸形者不应行路、不应受食、不应饮、不应嚼食、不应留食过夜;
Naggo maggaṃ vaje bhuñje, pive khāde na sāyaye;
564不应取、不应与、不应礼拜、不应令人礼拜。
Na gaṇhe na dade neva, vande vandāpayeyya vā.
167
167.
566不应令人服侍,不应作覆盖等事;
Parikammaṃ na kāreyya, na kare paṭichādisu;
567准备沐浴时,以两件衣覆盖全身各处,是允许的。
Parikamme duve vattha-cchādi sabbattha kappiyāti.
58919. 沐浴规定解释
19. Nhānakappaniddeso
568「沐浴规定」者——
Nhānakappoti –
168
168.
570不应在长老之前沐浴,亦不应在长老的上方沐浴。
Na ca nhāyeyya therānaṃ, puratopari vā tathā;
571遇有渡水之人,应让出道路,心存恭敬。
Dadeyya otarantānaṃ, maggamuttaramānako.
169
169.
573沐浴时,不应在井柱、树根等处擦蹭身体;
Kuṭṭatthambhataruṭṭāne, nhāyamāno na ghaṃsaye;
574也不应以涂香之手,或用库卢文达草所制的粗线来搓洗身体。
Kāyaṃ gandhabbahatthena, kuruvindakasuttiyā.
170
170.
576不应以木块等互相摩擦,也不应以身体互相摩擦。
Mallakenāññamaññaṃ vā, sarīrena na ghaṃsaye;
577陶片、砖块碎片及布卷,都是允许的。
Kapāliṭṭhakakhaṇḍāni, vatthavaṭṭi ca vaṭṭati.
171171.
171.
579一切宽如手掌之物,以及未加工好的木搓板;
Sabbesaṃ puthupāṇī cā-kallassākatamallakaṃ;
580石头、泡沫、贝壳等,允许用来擦脚。
Pāsāṇapheṇakathalā, kappanti pādaghaṃsaneti.
60320. 不应礼敬者之解说
20. Avandiyaniddeso
581“不应礼敬者”——
Avandiyoti –
172
172.
583被举罪者、未受具足戒者、异住者、女人、新学比丘、犯重罪者及般哒咖,这些皆为不应礼敬的对象。
Ukkhittānupasampanna-nānāsaṃvāsaitthiyo;
584新学比丘、犯重罪者以及般哒咖,皆属不应礼敬之列。
Navo ca garukaṭṭho ca, paṇḍako ca avandiyāti.
60821. 皮革解说
21. Cammaniddeso
585此处所谓「皮革」,即指――
Cammanti –
173
173.
587鹿皮、羊皮,听许受用;
Migājeḷakacammāni, kappanti paribhuñjituṃ;
588赤鹿、羚羊、黑鹿,及诸鹿类。
Rohiteṇipasadā ca, kuruṅgā migajātikā.
174
174.
590除已听许之三种外,余诸皮革为恶作之因;
Anuññātattayā aññaṃ, cammaṃ dukkaṭavatthukaṃ;
591袋与鞋履所用之皮革,一切皆如法允许。
Thavikopāhane cammaṃ, sabbaṃ kappatimānusanti.
61622. 鞋履解说
22. Upāhananiddeso
592「鞋履亦」者——
Upāhanā cevāti –
175
175.
594在中部地区,凡多层底、有填充物的新鞋履,皆不许可。
Majjhadese na kappanti, gaṇaṅgaṇūpāhanā navā;
595一切劫末乐者之物,及一切无病者之物。
Sabbassa kappantārāme, sabbatthākallakassa ca.
176
176.
597一切青色、白色、黄色、红色、黑色者;
Sabbanīlakaodātapītalohitakaṇhakā ;
598用大染色、大名染色所染红的鞋。
Mahāraṅgamahānāma-raṅgarattā cupāhanā.
177
177.
600通体茜草色、杂色,或以青、黄等颜色作条纹者;
Sabbamañjeṭṭhikā citrā, nīlapītādivaddhikā;
601有鹧鸪羽纹,或以绵羊角、山羊角镶饰者;
Tittirapattikā meṇḍa-ajavisāṇavaddhikā.
178
178.
603以皮革绑系、以布片绑系,或以棉花充填之鞋;
Khallabaddhā puṭabaddhā, tūlapuṇṇā cupāhanā;
604以帕利草缠绕,再以孔雀羽毛为饰。
Pāliguṇṭhimakā mora-piñchena parisibbitā.
179
179.
606以蝎皮、狮皮、虎皮、水獭皮与豹皮制成;
Vicchikāḷikatā sīhabyagghuddājinadīpinaṃ;
607以猫皮、黑猫头鹰皮包覆;
Majjārakāḷakolūkacammehi ca parikkhaṭā;
608若穿着鞋履行走,犯恶作。
Pādukā saṅkamanīyā, koci dhāreyya dukkaṭaṃ.
180
180.
610应擦去青色等全部颜色,或仅擦除一部分;除去环扣等物后,方可使用鞋履。
Nīlādivaṇṇaṃ sakalaṃ, puñchitvā vekadesakaṃ;
611可使用鞋履,但须除去环扣等物。
Upāhanā vaḷañjeyya, hāretvā khallakādikanti.
63723. 不应观看之事说明
23. Anolokiyaniddeso
612“不观看”者——
Anolokiyanti –
181
181.
614染著者观看女人之阴部,或施食女人之面;
Sāratto itthiyā yoniṃ, mukhaṃ vā bhikkhadāyiyā;
615或觉得他人之钵有过失而观看自己之面;
Parassa pattamujjhānasaññī vā attano mukhaṃ;
616若在镜中或水钵中观看,则犯恶作。
Ādāsodakapatte vā, olokeyyassa dukkaṭanti.
64324. 眼药盒说明
24. Añjanīniddeso
617“眼药器”者——
Añjanīti –
182
182.
619圆形、八指量或十六指量,或磨光的眼药器,是允许的。
Vaṭṭāṭṭhasoḷasaṃsā vā, maṭṭhā vaṭṭati añjanī;
620三根同在颈部,唯以单条刻线系缚。
Tissopi mūle gīvāyaṃ, lekhā ekāva bandhituṃ.
183
183.
622凡是花鬘等饰物、鳄鱼牙纹样,
Yaṃ kiñci rūpaṃ mālādikammaṃ makaradantakaṃ;
623牛尿形、半月形等变异,在此皆不许。
Gomuttakaḍḍhacandādi-vikāraṃ nettha vaṭṭati.
184
184.
625以所得色线缝袋,同样地,
Labbhekavaṇṇasuttena, sibbituṃ thavikā tathā;
626鞘、钥匙盒、筹签,亦不应有彩绘。
Sipāṭi kuñcikākoso, salākāpi acittakā.
185
185.
628以螺贝、象牙、骨、竹、树脂制成者,同样地。
Saṅkhanābhivisāṇaṭṭhi-naḷadantamayā tathā;
629板、木、竹、紫胶、金属所成者亦然。
Phalakaṭṭhamayā veḷu-lākhālohamayāpi ca.
186
186.
631眼药罐、眼药棒、烟管可得;
Añjaniyo salākāyo, dhūmanettā ca labbhare;
632同样,刀柄、杖,以及由同样材料制成的鼻药管亦复如是。
Tathā satthakadaṇḍāni, natthudānā ca tammayāti.
66025. 不适宜卧具说明
25. Akappiyasayananiddeso
633「不得使用的卧具」者:
Akappiyasayanānīti –
187
187.
635厚毯、彩毯、羊毛毯、单面有毛者。
Āsandī tūlī pallaṅko, paṭikaṃ gonacittakaṃ;
636高座、绵褥、长椅、彩覆布、牛毛织物——
Paṭalī vikatī udda-lomī ekantalomikā.
188
188.
638树皮衣、绢衣、枭翅衣、象皮垫、马皮垫、车乘之垫。
Kuttaṃ koseyyaṃ kaṭṭissaṃ, hatthiassarathattharā;
639豹皮垫、鹿皮垫、最上鹿皮垫。
Jinappaveṇikadalī-migappavaraattharā.
189
189.
641有血肉之帐幕、以臂为枕而卧;
Salohitavitānañcu-bhatorattūpadhānakaṃ ;
642这些物不如法,受用者犯恶作。
Akappiyāni etāni, dukkaṭaṃ paribhuñjato.
190
190.
644除高座等三种外,余者依居士所有物可得;
Āsandādittayā sese, labbhate gihisantake;
645于法座、食堂,乃至家中亦得坐。
Dhammāsane ca bhattagge, ghare cāpi nisīdituṃ;
646地面铺设物,也允许用以躺卧。
Bhūmattharaṇasaṅkhepe, sayituñcāpi kappati.
191
191.
648四方凳、七支者、五支者,以及高足者;
Caturaṃsapīṭhā sattaṅgā, pañcaṅgā uccapādakā;
649棉絮填充的床与凳,仅在家中可坐。
Tūlonaddhā ghareyeva, mañcapīṭhā nisīdituṃ.
192
192.
651以布片、树皮粉、树叶及草所填充;
Coḷavākuṇṇapaṇṇānaṃ, tiṇānañceva pūritā;
652衣表有五种,褥垫于一切处皆净。
Cīvaracchaviyo pañca, bhisī sabbattha kappiyā.
193
193.
654三种棉、兽毛与禽毛,为褥垫之内芯;
Tūlattayaṃ bhisigabbho, lomāni migapakkhinaṃ;
655于枕中,除棉以外皆是许的;豆枕亦复如是。
Bimbohane anuññātaṃ, tūlavajjā masūrake.
194
194.
657人毛为不净物,叶、花、多马喇果亦然。
Manussalomamuṇṇāyaṃ, paṇṇe pupphaṃ tamālakaṃ;
658即便是清净的座位,也不可不作观察便受用。
Suddhaṃ na āsanañceva, labbhamappaṭivekkhitanti.
68726. 同座者说明
26. Samānāsanikaniddeso
659“与同座者”——
Samānāsanikopicāti –
195
195.
661比丘的同一座位,在三夏腊之内是开许的;五夏腊者可与七夏腊、十夏腊者同坐。
Tivassantarānuññātaṃ, bhikkhūnamekamāsanaṃ;
662与七夏腊、十夏腊者,五夏腊者方可同坐。
Sattavassativassehi, pañcavasso nisīdituṃ.
196
196.
664除黄门、女人、二根者外,牟尼允许一切人坐于长座。
Ṭhapetvā paṇḍakaṃ itthiṃ, ubhatobyañjanaṃ muni;
665允许一切人坐于长座。
Dīghāsane anuññāsi, sabbeheva nisīdituṃ.
197
197.
667长座之边际,即三人可坐之处。
Antaṃ dīghāsanaṃ tiṇṇaṃ, yaṃ pahoti nisīdituṃ;
668于床榻或坐具,可容二人同坐。
Mañcake vāpi pīṭhe vā, dvinnaṃ labbhaṃ nisīditunti.
69827. 不共住者说明
27. Asaṃvāsikaniddeso
669「不共住者」——
Asaṃvāsiko cāti –
198
198.
671被举罪者、未达上者、比丘尼、断根者;
Ukkhittonupasampanno, bhikkhunī chinnamūlako;
672不同共住者住于界外,住于虚空;
Nānāsaṃvāsanissīma-ṭṭhitavehāyasaṇṭhitā;
673十一种不能者,以及不共住,如此已阐明。
Ekādasa abhabbā ca, asaṃvāsāti dīpitāti.
70428. 羯磨的解说
28. Kammaniddeso
674「以及羯磨」者——
Kammañcāti –
199
199.
676别众行非法羯磨,和合众行非法羯磨;
Vaggena adhammakammaṃ, samaggena adhammikaṃ;
677别众行如法羯磨,和合众行如法羯磨;
Vaggena dhammakammañca, samaggena ca dhammikaṃ;
678唯第四种为许可,于余诸羯磨皆恶作。
Catutthaṃyevānuññātaṃ, sesakammesu dukkaṭaṃ.
200
200.
680四众、五众、十众、二十众;
Catuvaggo pañcavaggo, dasavīsativaggiko;
681超过二十众,这五种僧团已作分别。
Tirekavīsativaggo, pañca saṅghā vibhāvitā.
201
201.
683于此四众中,可作出罪、受具足戒与自恣。
Catuvaggettha abbhānu-pasampadāpavāraṇā;
684五众作出罪,于中国受具足戒。
Pañcavaggo ca abbhānaṃ, majjhadesupasampadaṃ.
202
202.
686十众作出罪,唯除一切羯磨者;
Dasavaggo ca abbhānaṃ, ṭhapetvā sabbakammiko;
687其余者于一切僧羯磨中,称为羯磨成就者。
Itaro sabbakammesu, kammappattoti dīpito.
203
203.
689在应由四人僧团所作之事中,四位本性清净之比丘即可成办;其余诸事则为羯磨成就者,无欲者不得参与,其余事亦依此理类推。
Catuvaggena kattabbe, cattāro pakatattakā;
690其余诸人为羯磨成就者,无欲者除外;其余诸条,亦依此理类推。
Kammappattā pare chandā-rahā sesepyayaṃ nayo.
204
204.
692应由四人僧团等所作之事,皆为不共住羯磨所应者所作;
Catuvaggādikattabbaṃ, asaṃvāsakammāraha;
693于重罪等中,作任何一者,即为凑足僧数者;
Garukaṭṭhesvaññataraṃ, katvāna gaṇapūrakaṃ;
694别住等羯磨,若已作而有瑕疵,则为恶作。
Parivāsādikaṃ kammaṃ, kataṃ kuppañca dukkaṭaṃ.
205
205.
696非法羯磨当遮止,障碍有二或三种;见与疑为其依处,能遮止者实更众多。
Adhammakammaṃ vāreyya, antarāye duve tayo;
697已见者,唯此一立足处;能遮止者,唯超乎其上者方可遮之。
Diṭṭhāvimekodhiṭṭhānaṃ, vārenteva tatodhikā.
206应受羯磨者、不共住者、被摈者、心狂者、极苦者
206.
699因业应受驱摈者、不共住者、心乱者、为苦所逼迫者
Kammārahā asaṃvāsā, khittacittadukhaṭṭitā;
700对于这些人,在僧团中提出的反对不成立。
Etesaṃ saṅghamajjhamhi, paṭikkhepo na ruhati.
207
207.
702对于本性清净、同一界、同一住处的比丘,即使只是告知他,乃至中间隔着他人,反对也成立。
Pakatattekasīmaṭṭha-samasaṃvāsabhikkhuno;
703对于正在告知的人,乃至中间只隔一个人,反对也成立。
Ārocentassantamaso-nantarassāpi rūhati.
208
208.
705若现前反对如法的羯磨,欲阻挠之,
Kopetuṃ dhammikaṃ kammaṃ, paṭikkoseyya sammukhā;
706于背后、身和合之外的场合,不应与欲,犯恶作。
Tirokkhā kāyasāmaggiṃ, chandaṃ no deyya dukkaṭanti.
73829. 离邪命的解说
29. Micchājīvavivajjanāniddeso
707「离邪命」者——
Micchājīvavivajjanāti –
209
209.
709木材、竹材、果实、花朵、粉末、沐浴用水、漱口水,
Dāruṃ veḷuṃ phalaṃ pupphaṃ, cuṇṇaṃ nhānamukhodakaṃ;
710泥土、齿木等,不应为摄受俗家而给予。
Mattikādantakaṭṭhādiṃ, na dade kulasaṅgahā.
210
210.
712以煮豆汤、缝衣、看相为生;
Pāribhaṭakatāmugga-sūpyatāvatthuvijjayā;
713以为人遣使送信,或以跑腿使役为生。
Paheṇadūtakammena, jaṅghapesaniyena vā.
211
211.
715以不回报赠礼,或以行医为生;
Anuppadānappaṭipiṇḍa-vejjakammena vā pana;
716或以其他任何被正自觉者所斥责的方式为生。
Nāññena vāpi sambuddhappaṭikuṭṭhena jīvaye.
212
212.
718以示相、索取、讥讽、诈现威仪等;
Viññattinesanābhūtullapanākuhanādihi;
719应避免令毁家等的因缘生起。
Kuladūsādinuppannapaccaye parivajjayeti.
75230. 行仪的解说
30. Vattaniddeso
720他们行持——
Vattanti –
213
213.
722来访者不得穿着鞋履进入寺院。
Āgantuko na ārāmaṃ, pavise saupāhano;
723不得持伞或以衣裹头而入。
Sachattoguṇṭhito sīse, karitvā vāpi cīvaraṃ.
214
214.
725不得以饮用水洗足,纵对长老亦然。
Pānīyena na dhoveyya, pāde vuḍḍhatarepi ca;
726应礼敬常住比丘,询问床座。
Āvāsikebhivādeyya, puccheyya sayanāsanaṃ.
215
215.
728将离去的比丘应收拾好木器与陶器,
Gamiko paṭisāmetvā, dārumattikabhaṇḍakaṃ;
729关闭精舍,并告知床座。
Vihārañca thaketvāna, āpuccha sayanāsanaṃ.
216
216.
731若无应当告知的人,便应将物品妥善收藏后再离去;
Āpucchitabbe asati, saṃgopetvāna sādhukaṃ;
732若不如此,他的离去便不许可。
Pakkameyyaññathā tassa, pakkantuṃ na ca kappati.
217
217.
734常住比丘应为上座客比丘铺设座位;
Āvāsiko paññāpeyya, vuḍḍhāgantussa āsanaṃ;
735应将钵与衣安放在脚边等处。
Upanikkhipe pādoda-ppabhutiṃ pattacīvaraṃ.
218
218.
737应前去迎接并接过,再以饮水问讯。
Paccuggantvāna gaṇheyya, pānīyena ca pucchaye;
738应礼敬来客,并铺设坐卧具。
Āgantukebhivādeyya, paññape sayanāsanaṃ.
219
219.
740应告知已住与未住之处,适合与不适合行乞之处。
Ajjhāvutthamavutthaṃ vā, gocarāgocaraṃ vade;
741应告知大小便之处、共住规约以及有学者的共许。
Vaccapassāvaṭhānāni, katikaṃ sekkhasammutiṃ.
220
220.
743应告知出入的时节,以及已受用的饮水。
Pavesanikkhame kālaṃ, paribhojiyapāniyaṃ;
744新比丘坐着时,这一切都应当说明。
Nisinnova navakassa, etaṃ sabbaṃ samuddiseti.
77831. 净施的解说
31. Vikappanāniddeso
745『净施』者——
Vikappanācevāti –
221
221.
747面前与背后,名为二种净施;
Sammukhā parammukhāti, duve vuttā vikappanā;
748于现前者前作净施时,应在一位明白者面前;
Sammukhāya vikappento, byattassekassa santike;
749应说:『此衣我净施于您。』
‘‘Imaṃ cīvaraṃ tuyhaṃ, vikappemī’’ti bhāsaye.
222
222.
751至此,可储藏而不可受用。
Ettāvatā nidhetuṃva, kappatī na ca kappati;
752因尚未收回,故不得受用等。
Paribhogādikaṃ tena, appaccuddhaṭabhāvato.
223“我所拥有之物,你可受用、施舍,或随宜处理。”
223. ‘‘Mayhaṃ santakaṃ paribhuñja vā vissajjehi vā yathāpaccayaṃ vā karohī’’ti –
754若已收回,则受用等方为如法。
Tena paccuddhaṭeyeva, paribhogādi kappati.
224
224.
756另一种现前净施,是在一位比丘面前:于五种同法者中,取其一人之名。
Aparā sammukhāvekā, bhikkhussekassa santike;
757应说道:“我将此衣净施于提萨比丘、提萨比丘尼、提萨沙弥、提萨沙弥尼、提萨式叉摩那。”
Gahetvā nāmamekassa, pañcannaṃ sahadhamminaṃ.
225彼比丘应说:“提萨比丘、提萨比丘尼、提萨沙弥、提萨沙弥尼、提萨式叉摩那所有之物,你可受用、或舍弃、或随意处理。”
225. ‘‘Imaṃ cīvaraṃ tissassa bhikkhuno, tissāya bhikkhuniyā, tissassa sāmaṇerassa, tissāya sāmaṇeriyā, tissāya sikkhamānāya vikappemī’’ti vattabbaṃ.
759该比丘应说:『帝沙比丘、帝沙比丘尼、帝沙沙弥、帝沙沙弥尼、帝沙式叉摩那的所有物,你或受用,或转让,或随缘处置。』
Tena bhikkhunā ‘‘tissassa bhikkhuno, tissāya bhikkhuniyā, tissassa sāmaṇerassa , tissāya sāmaṇeriyā, tissāya sikkhamānāya santakaṃ paribhuñja vā vissajjehi vā yathāpaccayaṃ vā karohī’’ti vattabbaṃ.
226
226.
761行对面净施时,应于其人前如是说:
Parammukhāvikappane-kassantikevamīraye;
762「我以此衣与你,行作净施。」
‘‘Imaṃ cīvaraṃ tuyhaṃ vikappanatthāya dammī’’ti.
227对方应问:“谁是你的友人或相识?”另一人应这样回答:“提萨比丘”、“提萨比丘尼”、“提萨沙弥”、“提萨沙弥尼”或“提萨式叉摩那”。
227. Tena vattabbo ‘‘ko te mitto vā sandiṭṭho vā’’ti. Itarena cevaṃ vattabbaṃ ‘‘tisso bhikkhū’’ti vā ‘‘tissā bhikkhunī’’ti vā ‘‘tisso sāmaṇero’’ti vā ‘‘tissā sāmaṇerī’’ti vā ‘‘tissā sikkhamānā’’ti vā.
764然后,此人在作净施说“我施与提萨或提萨”之后,便应这样收回:“提萨比丘、提萨比丘尼、提萨沙弥、提萨沙弥尼、提萨式叉摩那的所有物,你可受用、舍弃,或随宜处理。”
Puna tena ‘‘ahaṃ tissassa tissāya vā dammī’’ti vikappetvā teneva ‘‘tissassa bhikkhuno, tissāya bhikkhuniyā, tissassa sāmaṇerassa, tissāya sāmaṇeriyā, tissāya sikkhamānāya santakaṃ paribhuñja vā vissajjehi vā yathāpaccayaṃ vā karohī’’ti paccuddharitabbaṃ.
228
228.
766应了知远、近、单一与众多之别。
Dūrasantikattekattabahubhāvaṃ vijāniya;
767此处,“此”与“此”应搭配“这些”“这些”(复数)。
‘‘Etaṃ ima’’nti ‘‘etāni, imānī’’tettha yojaye.
229
229.
769十日、一月,或于迦絺那衣覆护期间的五日;
Dasāhaṃ māsamekaṃ vā, pañca vā kathinatthate;
770为圆满未满的部分,若仍对摩沙迦存有期望;
Pāripūratthamūnassa, paccāsā sati māsakaṃ;
771对于未决意、未分配者,不生起尼萨耆。
Nuppādayati nissaggiṃ, nādhiṭṭhitavikappitanti.
80632. 依止的解说
32. Nissayaniddeso
772“依止”意为:
Nissayoti –
230
230.
774对于善巧者,戒腊满五夏后,即无需依止;
Byattassa pañcavassassa, natthi nissaya kāriyaṃ;
775不善巧者,终其一生,亦唯依止于他人而活。
Yāvajīvampi abyatto, nissitoyeva jīvati.
231
231.
777偏袒一肩,合掌当胸,
Ekaṃsaṃ cīvaraṃ katvā, paggaṇhitvāna añjaliṃ;
778蹲踞而坐,应当请求,乃至三次。
Ukkuṭikaṃ nisīditvā, vade yāvatatīyakaṃ;
779尊者,请您作我的老师。
‘‘Ācariyo me, bhante, hohi,
780我将依止具寿而住。
Āyasmato nissāya vacchāmī’’ti.
232
232.
782若所依止者离去、转派或还俗,依止即告失效。
Pakkante pakkhasaṅkante, vibbhante vāpi nissayo;
783由死亡、告知、戒师或合集而得认可。
Maraṇāṇattupajjhāya-samodhānehi sammati.
233
233.
785不应依止无惭者而住,已到达前所未有的境地。
Nissāya na vaselajjiṃ, apubbaṃ ṭhānamāgato;
786于四五日之间,应当了知比丘的共住法。
Āgame catupañcāhaṃ, ñātuṃ bhikkhusabhāgataṃ.
234
234.
788对于行路的病者,以及看护病者的人;
Addhikassa gilānassa, gilānupaṭṭhakassa ca;
789若受请于阿兰若,由观察者(知是)安乐;
Yācitassa araññe vā, sallakkhantena phāsukaṃ;
790“在同类者与施主之处,可暂住”的意思。
Sabhāge dāyakesante, vasituṃ tāva labbhatīti.
82633. 身缚的解说
33. Kāyabandhananiddeso
791「身系」者,
Kāyabandhananti –
235
235.
793若不系身系而入村者,犯恶作;
Akāyabandhano gāmaṃ, dukkaṭaṃ paviseyya ce;
794应系于所忆念之处,即于彼处正念而行。
Bandheyya yattha sarati, tatthevāsatiyā gato.
236
236.
796片状腰带与猪肠状腰带,此即两种腰带;
Paṭṭikā sūkarantanti, duvidhaṃ kāyabandhanaṃ;
797布片腰带、绳索腰带,以及一种随顺于彼的腰带;
Dussapaṭṭo ca rajju ca, ekā tadanulomikā.
237
237.
799鱼骨腰带、枣椰叶腰带、光滑腰带与片状腰带。
Macchakaṇṭakakhajjūrī-pattā maṭṭhā ca paṭṭikā;
800十种与四种皆可,末端为双股线。
Labbhā dasā catassopi, ante diguṇasuttakaṃ.
238
238.
802示现花鬘、蟹钳等相,即成功德线;
Mālādiṃ kakkaṭacchādiṃ, dassetvā guṇasuttaka;
803捶打而成者、象等图案,及片状者,皆不应作。
Koṭṭitā kuñjaracchādiṃ, paṭṭikā na ca kappati.
239
239.
805瓶形、鳄鱼口等形状,不得出现在衣缘末端;
Ghaṭakaṃ makaramukhādiṃ, na kappanti dasāmukhe;
806两端有瓶形纹、线条,以及种种其他彩绘纹样。
Ubhante ghaṭakā lekhā, vidhe aññañca cittakaṃ.
240
240.
808水蛇鼓、穆拉迦鼓、玛达维那琴、葫芦琴;
Deḍḍubhakañca murajaṃ, maddavīṇaṃ kalābukaṃ;
809衣缘之中,两种不许,唯许中等。
Na kappanti dasāsu dve, majjhimāyeva kappare.
241
241.
811竹、牙、角、骨、木、树脂、果实所制者,
Veḷudantavisāṇaṭṭhikaṭṭhalākhāphalāmayā;
812螺、脐所制者,线、芦苇、金属所制者,
Saṅkhanābhimayā suttanaḷalohamayāpi ca;
813诸种类物皆许为如法,他们所制之结亦复如是。
Vidhā kappanti kappiyā, gaṇṭhiyo cāpi tammayāti.
850第一诵分结束。
Paṭhamabhāṇavāraṃ niṭṭhitaṃ.
85134. 地的解说
34. Pathavīniddeso
814「地」者,
Pathavī cāti –
242
242.
816地有生与未生二种,即纯泥土与尘土;
Jātājātāti duvidhā, suddhamattikapaṃsukā;
817已生成与已烧过的土地,以及诸多泥土与尘垢;
Jātādaḍḍhā ca pathavī, bahumattikapaṃsukā;
818还有堆积超过四个月的旧尘土与泥土堆。
Cātumāsādhikovaṭṭhapaṃsumattikarāsi ca.
243
243.
820纯净的砾石、岩石、碎石、粗砂与细沙。
Suddhasakkharapāsāṇamarumbakathalavālukā;
821被焚烧过的土地,以及以砂砾等为主的土地;
Daḍḍhā ca bhūmi yebhuyyasakkharādimahīpi ca;
822第二种是所说的堆积,以及未满四个月者。
Dutiyā vuttarāsi ca, cātumāsomavaṭṭhako.
244
244.
824若某处土地的泥土,在三分中占了两分;
Dve bhāgā tīsu bhāgesu, mattikā yassa bhūmiyā;
825凡以黏土为主要成分者,于其余诸种亦同此理。
Yebhuyyamattikā esā, sesesupi ayaṃ nayo.
245
245.
827掘地之时,波逸提生;若于已生者有生想,则犯恶作;
Pācitti khaṇane jāte, jātasaññissa dukkaṭaṃ;
828若于未生者有生想,或不令掘时,亦同无罪。
Dveḷhassājātasaññissa, nāpattāṇāpane tathā.
246
246.
830自己挖掘时,若有所击打,便犯击打之罪;
Pahāre pahārāpatti, khaṇamānassa attanā;
831一次指令则犯一罪,若指令多次,则随言语而有诸多罪过。
Ekāyāṇattiyā ekā, nānāṇattīsu vācaso.
247
247.
833「在此处、在此地、在此池塘挖掘」,或说「烧掉杂草」,像这样具体指定而说,是不许可的。
‘‘Imaṃ ṭhānamimaṃ kandamidha vāpiṃ khaṇettha ca;
834“烧掉杂草”等语,若特意指定而说,是不允许的。
Jālehaggi’’nti vā vattuṃ, niyametvā na vaṭṭati.
248
248.
836“为这根柱子挖坑”、“知是净后取泥土来”或“做净的”,如这些说法,是允许的。
‘‘Thambhassimassāvāṭaṃ vā, mattikaṃ jāna māhara;
837“做净的”等语,这样的说法是允许的。
Karohi kappiyañce’’ti, vacanaṃ vaṭṭatedisaṃ.
249
249.
839不与地面相连的干泥等,以及稀薄可搅动、可汲取的泥。
Asambaddhaṃ pathaviyā, sukkhakaddamaādikaṃ;
840稀薄可搅动、可汲取的泥。
Kopetuṃ tanukaṃ labbhamussiñcanīyakaddamaṃ.
250
250.
842蚯蚓堆、蚁丘土、鼠穴土,以及超过四个月的草皮、土块等,不应搅动。
Gaṇḍuppādaṃ upacikāmattikaṃ mūsikukkiraṃ;
843若超过四个月之物,以及土块等,不应搅动。
Cātumāsādhikovaṭṭhaṃ, leḍḍādiñca na kopaye.
251
251.
845若掉入水池等处,在岸边水边时;
Patite vāpiādīnaṃ, kūle udakasantike;
846于石上或尘垢中沾染,掉落新粪坑时。
Pāsāṇe ca raje lagge, patite navasoṇḍiyā.
252
252.
848在蚁丘、土堆与露地站立时,也是如此;
Vammike mattikākuṭṭe, abbhokāsuṭṭhite tathā;
849在多为砾石之处,如土堆般伫立不动。
Yebhuyyakathalaṭṭhāne, tiṭṭhatiṭṭhakakuṭṭako.
253
253.
851为了抓取柱子之类,将大地摇撼、加以破坏;
Thambhādiṃ gaṇhituṃ bhūmiṃ, sañcāletvā vikopayaṃ;
852为以水流冲开地面,或使不平之处变为平坦。
Dhārāya bhindituṃ bhūmiṃ, kātuṃ vā visamaṃ samaṃ.
254
254.
854以扫帚擦拭,并将荆棘等插入其中;
Sammuñjanīhi ghaṃsituṃ, kaṇṭakādiṃ pavesituṃ;
855口中说道“我将示现”,为开辟经行步道而破开地面。
Dassessāmīti bhindanto, bhūmiṃ caṅkamituṃ padaṃ.
255
255.
857患疥癣病者,为摩擦肢体与肢节,在池岸等处;
Ghaṃsituṃ aṅgapaccaṅgaṃ, kaṇḍurogī taṭādisu;
858或为洗手而摩擦地面,亦不被允许。
Hatthaṃ vā dhovituṃ bhūmiṃ, ghaṃsituṃ na ca kappati.
256
256.
860将柱等竖直拔起,滚动石块等;
Thambhādiujukuddhāro, pāsāṇādipavaṭṭanaṃ;
861拖拽树枝等物,劈砍树木与藤蔓。
Sākhādikaḍḍhanaṃ rukkhalatācchedanaphālanaṃ.
257
257.
863以尿等物洗净,对净心者而言是开许的。
Seko passāvaādīnaṃ, suddhacittassa vaṭṭati;
864除了湿手的情况,亦开许取地上的尘土。
Allahatthaṃ ṭhapetvāna, rajaggāho ca bhūmiyā.
258
258.
866于火不取着,可置于瓦片或砖上;
Aggissa anupādāne, kapāle iṭṭhakāya vā;
867即可令火熄灭,或于地上正念而灭。
Pātetuṃ labbhate aggiṃ, bhūmiyaṃ vāvase satīti.
90635. 资具的解说
35. Parikkhāraniddeso
868“资具”者,
Parikkhāroti –
259
259.
870以五色线,内外缝缀;
Pañcavaṇṇehi suttehi, anto bahi ca sibbituṃ;
871山峰、半月等形状,于伞、叶上裁剪。
Girikūṭaḍḍhacandādiṃ, chatte paṇṇe ca chindituṃ.
260
260.
873壶形或蛇形,不得于杖上刻画。
Ghaṭakaṃ vāḷarūpaṃ vā, daṇḍe lekhā na vaṭṭati;
874在杖束上,允许做成蛇头伞盖等相似的形状。
Vaṭṭatī daṇḍabundamhi, ahicchattakasādisaṃ.
261
261.
876允许以单色线缝合,或编成笼状;为坚固故,伞上亦许,杖上则可如刻纹般系缚。
Sibbituṃ ekavaṇṇena, pañjaraṃ vā vinandhituṃ;
877为坚固故,伞上允许,杖上如刻纹般系缚。
Thiratthaṃ vaṭṭatī chatte, daṇḍe lekhāva bandhituṃ.
262衣缘、布面,或为发辫、或为链环;
262.
879衣缘、布面,或为发辫、或为链环;
Ante paṭṭamukhe vāpi, veṇi saṅkhalikāpi vā;
880针的改制或其他,于衣皆不许可。
Sūcivikāramaññaṃ vā, cīvare na ca kappati;
881许可点的变形,以及边缘、角等的变形,皆属许可。
Kappabinduvikārampi, pāḷikaṇṇikaādikaṃ.
263
263.
883线结、带子、布条,以及四角的形状,亦为许可。
Gaṇṭhipāsakapaṭṭāpi, catukkoṇāva agghiyaṃ;
884锤、蟹钳等器具的变形,于此则不允许。
Muggaro kakkaṭacchādi-vikāraṃ nettha vaṭṭati.
264
264.
886角线之迹与疮疖,于肘处难以觉知。
Koṇasuttā ca pīḷakā, duviññeyyāva kappare;
887香、油或紫胶,不应投入染料之中。
Gandhaṃ telaṃ va lākhaṃ vā, rajane na ca pakkhipe.
265
265.
889不应以染红的螺贝、宝珠,或以其他物品来摩擦。
Rattaṃ saṅkhena maṇinā, ghaṭṭeyyaññena vā na ca;
890应在槽中研磨,不应以拳击打。
Ghaṃseyya doṇiyaṃ katvā, pahāre na ca muṭṭhinā.
266
266.
892所谓“耳角线”,应于夜间剪裁衣。
Kaṇṇakoṇakasuttāni, ratte chindeyya cīvare;
893法事用具及伞柄上,不得刻划。
Lekhā na vaṭṭatī dhamma-karaṇe chattavaṭṭiyaṃ.
267
267.
895除刻划外,宝石、小盒及钥匙
Lekhaṃ ṭhapetvā maṇikā, pīḷakā kuñcikāya ca;
896以及在毕帕喇果与杖上,作界限刻划,是允许的。
Pipphale ca pariccheda-lekhā daṇḍamhi vaṭṭati.
268
268.
898花环等穿串物、钵之圆盘,及墙壁所作
Mālādyaraṇiyaṃ patta-maṇḍale bhittikamma ca;
899下方二线,上方如蛇伞等。
Heṭṭhā lekhādvayaṃ uddhaṃ, ahicchattakasādisaṃ.
269
269.
901除剃刀柄、针与镊子外。
Hitvā kattarayaṭṭhimhi, sūcisaṇḍāsakepi ca;
902凡刻画山峰等形状,皆不允许。
Yaṃ kiñci girikūṭādi-vaṇṇamaṭṭhaṃ na vaṭṭati.
270
270.
904于枕、床褥、椅座等坐卧之具。
Bimbohane bhisimañca-pīṭhādisayanāsane;
905于扫帚、垃圾弃置处、染料器皿。
Sammuñjanimhi saṅkāra-chaḍḍane raṅgabhājane.
271
271.
907于饮水器、脚凳、小凳。
Pānīyabhājane pāda-pīṭhe kathalikāya ca;
908钵架、钵盖、扇柄及蝇拂
Pattādhārapidhānesu, tālavaṇṭe ca bījane;
909凡任何花鬘等彩绘雕饰,皆不允许。
Yaṃ kiñci mālākammādi-vaṇṇamaṭṭhamavāritaṃ.
272
272.
911于坐卧处,破坏门窗等。
Senāsane pana dvārakavāṭādippabhedane;
912金制者已开许,第八品中更有何说?
Sovaṇṇamayanuññātaṃ, vaṇṇamaṭṭhamhi kā kathā.
273
273.
914于角制、管制、葫芦制等种种油器中;
Visāṇanāḷilābvādippabhede telabhājane;
915离男女形者,第八品中即禁止。
Pumitthirūparahitaṃ, vaṇṇamaṭṭhamavāritanti.
95536. 药物的解说
36. Bhesajjaniddeso
916「药」者:
Bhesajjanti –
274
274.
918不得为俗人制药、给药、说药;
Janassa kātuṃ bhesajjaṃ, dātuṃ vattuṃ na labbhati;
919乞食之告求,唯应告求于同法者。
Bhikkhācariyaviññatti, sakehi sahadhamminaṃ.
275
275.
921对于父母、其侍者及比丘所依止的物品
Pitūnaṃ tadupaṭṭhākabhikkhunissitabhaṇḍunaṃ;
922可接受制作药物,以及侍者所得之物
Labbhaṃ bhesajjakaraṇaṃ, veyyāvaccakarassa ca.
276
276.
924大祖父母、小祖父母、兄弟、姐妹等
Mahācūḷapitāmātābhātābhaginiādinaṃ;
925对于那些应作暂时给予的人,应当将自己的物品给予他们。
Tesaṃ sakenattaniye, dātabbaṃ tāvakālikaṃ.
277
277.
927败坏施主家声的求索,以及制作药品等行为;
Kuladūsanaviññatti, bhesajjakaraṇādi hi;
928在母亲与父亲有亲族关系的人中,不构成罪。
Mātāpitūhi sambandhañātakesu na rūhati.
278
278.
930钵食未经触碰,亦未受母亲等遮止。
Piṇḍapāto anāmaṭṭho, mātādīnamavārito;
931对于六种人:暴徒、盗贼,以及有施与权者。
Channaṃ dāmarikacorassa, dātumissariyassa ca.
279对于他们,亲属唯以咒水作护卫。
279.
933对于那些人,应以经水,为自身作护卫;
Tesaṃ suttodakeheva, parittaṃ kayirā nattano;
934当应说之时,令其宣说契入教法的护卫。
Bhaṇitabbaṃ bhaṇāpente, parittaṃ sāsanogadhaṃ.
280
280.
936无论戒、法或护卫,来临之后,应施予,应宣说;
Sīlaṃ dhammaṃ parittaṃ vā, āgantvā detu bhāsatu;
937得以施与并说明,即亲身前往后,由某人派遣而去。
Dātuṃ vattuñca labbhati, gantvā kenaci pesitoti.
97837. 受取的解说
37. Uggahaniddeso
938所谓“受持”者,
Uggahoti –
281
281.
940为羯磨、为塔庙、为僧团、为其他个人,以及为大众之故;
Kammacetiyasaṅghañña-puggalatthaṃ gaṇassa ca;
941即使仅受持十种分别之宝,亦犯恶作。
Dasabhedampi ratanaṃ, uggaṇhantassa dukkaṭaṃ.
282
282.
943其中,若为己利而取,犯尼萨耆;其余二者,犯恶作。
Nissaggi tesu attatthaṃ, dvīsu sesesu dukkaṭaṃ;
944然而,若未先行告知,便对大众、僧团及个人宣说时。
Anāmasitvā vutte tu, gaṇaṃ saṅghañca puggalaṃ.
283
283.
946若言:“为塔庙新建工程而施”,不应拒绝;
‘‘Cetyassa navakammassa, dammī’’ti na paṭikkhipe;
947应向净人说:“他们是这么说的。”
Vade kappiyakārānaṃ, ‘‘vadantevamime’’ iti.
284
284.
949若施田地、宅地、池塘,或奴仆、牲畜等物时,
Khettaṃ vatthuṃ taḷākaṃ vā, dente dāsapasvādikaṃ;
950应拒绝后,再以如法的方式接受;
Paṭikkhipitvā gaṇheyya, kappiyena kamena ca;
951若说‘我将施与寺院田地等’,则为如法。
Khettādīni vihārassa, vutte dammīti vaṭṭati.
285
285.
953第九:新垦田地与池塘之事;
Navamātikakedāra-taḷākakiriyānave;
954掘取泥土、筑堤、加固,以及修造堤坝。
Mattikuddharaṇaṃ bandho, thirakāro ca āḷiyā.
286
286.
956在新开垦的田中,获取超出应得的份额;
Tirekabhāgagahaṇaṃ , kedāre anave nave;
957对尚未划定份额的作物,则说“给这个数量”。
Aparicchannabhāge ca, sasse ‘‘dethettake’’ iti;
958而积蓄钱币,于一切人皆不许。
Kahāpaṇuṭṭhāpanañca, sabbesampi akappiyaṃ.
287
287.
960未告知而于耕地、播种等处,及如此量之地;
Avatvā kasa vappiccādettikāya ca bhūmiyā;
961若令建立地基,应给予份额,以此为量。
Patiṭṭhāpeti bhūmiṃ vā, bhāgo deyyoti ettako.
288
288.
963于划定的地块所产谷物,取用多少,便依量而取;
Bhūmibhāge kataṃ sassaṃ, ettake gaṇhathettakaṃ;
964为说明取用之事时,则以杖与绳作为量度。
Gaṇhanatthaṃ vadantevaṃ, pamāṇaṃ daṇḍarajjubhi.
289
289.
966在量度、守护、站于打谷场,以及将谷物运出等时,对比丘而言,如此行即不被允许。
Minane rakkhaṇe ṭhatvā, khale taṃnīharāpane;
967若收藏于仓库等处,此物对彼人即是不如法。
Koṭṭhādipaṭisāmane, tassevetamakappiyaṃ.
290
290.
969若收藏任何在家人之物,犯波逸提;
Paṭisāmeyya pācitti, yaṃ kiñci gihisantakaṃ;
970即便身为库藏主,哪怕是父亲的财物。
Bhaṇḍāgārikasīsena, sacepi pitusantakaṃ.
291
291.
972对于诸父的如法物品,必须先请求听许。
Pitūnaṃ kappiyaṃ vatthuṃ, avassaṃ paṭisāmiyaṃ;
973将其变为自己所有之后,才得以收存。
Attano santakaṃ katvā, labbhate paṭisāmituṃ.
292求听后说‘请给’,即便在说时也遭拒绝;
292.
975即便在说出‘给我’之后又收了起来,对方拒绝时;
Dehīti paṭisāmetvā, vutte cāpi paṭikkhipe;
976‘倒弃之后,于已离去者便可得’,‘障碍’即守护之义。
Pātetvāna gate labbhaṃ, palibodhoti gopituṃ.
293
293.
978‘在园中作业者’,指自己的木匠等;‘资具’,指卧具、物品,或为王之宠臣。
Kammaṃ karonto ārāme, sakaṃ vaḍḍhakiādayo;
979或国王宠臣的资具、卧具等物。
Parikkhārañca sayana-bhaṇḍaṃ vā rājavallabhā.
294
294.
981若应允后说「给予」,即是依于意欲而说。
Dehīti paṭisāmetvā, vadanti yadi chandato;
982不应因恐惧而造设住处;应示以守护之处。
Na kareyya bhayā ṭhānaṃ, guttaṃ dassetu vaṭṭati.
295
295.
984以强力使人堕落后,犹对已逝者图谋报复;在这样的失物事中,人们便对该比丘生起疑心。
Balakkārena pātetvā, gatesu paṭisāmituṃ;
985在如此遗失物品的情形下,人们便对该比丘心生疑虑。
Bhikkhuṃ manussā saṅkanti, naṭṭhe vatthumhi tādise.
296寺院与住所之内,宝物视为宝物。
296.
987寺院精舍之内,有一宝物,于此被视为宝;
Vihārāvasathassanto, ratanaṃ ratnasammataṃ;
988取而安置,于道路等处亦当如此;
Nikkhipeyya gahetvāna, maggeraññepi tādise;
989知主人将至,便当作适当处理。
Sāmikānāgamaṃ ñatvā, patirūpaṃ karīyatīti.
103138. 污家行为的解说
38. Kuladūsananiddeso
990「污家」者——
Dūsananti –
297
297.
992花、竹、果实、粉末、齿木与泥土;
Pupphaṃ veḷuṃ phalaṃ cuṇṇaṃ, dantakaṭṭhañca mattikaṃ;
993若为摄受而施与者,即犯污家恶作。
Saṅgahaṇatthaṃ dadato, kuladūsanadukkaṭaṃ.
298
298.
995偷兰遮即是重物,于此僧团为所有者;
Thullaccayaṃ garubhaṇḍaṃ, issarenettha saṅghikaṃ;
996施与者得恶作等罪,以偷取僧团所有物故。
Dentassa dukkaṭādīni, theyyā saṅghañña santakaṃ.
299
299.
998为摄受俗家,自行种植,或教人种植,在任何情况下,结果实与花的树木,以及守护,皆不被允许。
Kulasaṅgahā ropetuṃ, ropāpetuñca sabbathā;
999结有花果的树木,亦不得守护。
Phalapupphūpagaṃ rukkhaṃ, jaggituñca na vaṭṭati.
300
300.
1001依相的显现、劫的言说方式,为自己受用之目的,种植等事得允许。
Nimittobhāsato kappavohārapariyāyato;
1002为自己受用而种植等事,是得到允许的。
Attano paribhogatthaṃ, ropanādīni labbhare.
301
301.
1004医药、腿部按摩及在家务中,已说除父母、亲族外,可由自己的服侍者代作。
Vuttāva vejjikā jaṅghapesane gihikammasu;
1005除父母、剃头者及自己的净人之外。
Ṭhapetvā pitaro bhaṇḍuṃ, veyyāvaccakaraṃ sakaṃ.
302
302.
1007以脚步量为缘,在传递信使消息时,犯恶作。
Dukkaṭaṃ padavārena, haraṇe dūtasāsanaṃ;
1008虽未受教令,于先发言者亦复如此。
Sāsanaṃ aggahetvāpi, paṭhamaṃ vadato puna.
303
303.
1010由已生之缘,如此五种亦为不净;
Uppannapaccayā evaṃ, pañcannampi akappiyā;
1011如虚妄告举、色、诱惑、唆使等。
Abhūtārocanārūpa-saṃvohāruggahādisā.
304304。
304.
1013或令人取走,或自己取走后,为父母及余亲族;
Harāpetvā haritvāpi, pitūnaṃ sesañātinaṃ;
1014为已得者(施主)供养塔故,允许施与花朵;
Pattānaṃ vatthupūjatthaṃ, dātuṃ pupphāni labbhati;
1015为装饰之目的,以及为供养林伽等之目的,皆不允许。
Maṇḍanatthañca liṅgādi-pūjatthañca na labbhati.
305305.
305.
1017同样地,果实给与病者,及给与来集的施主;
Tathā phalaṃ gilānānaṃ, sampattissariyassa ca;
1018对于无亲友者,可以连同属他之物施与。
Paribbayavihīnānaṃ, dātuṃ saparasantakaṃ.
306
306.
1020当分配果实时,应施与任何一位已得钵者;如果花朵(作为分配物),也应同样施与。
Bhājente phalapupphamhi, deyyaṃ pattassa kassaci;
1021经由认可者征询之后,则可施与他人。
Sammatenāpaloketvā, dātabbamitarena tu.
307或在寺院中划定界限后,依此制定规约;
307.
1023在寺院中划定范围后,便制定共住规约;
Vihāre vā paricchijja, katvāna katikaṃ tato;
1024应依所划定的界限施与,给病者或此人。
Deyyaṃ yathāparicchedaṃ, gilānassetarassa vā;
1025向乞求者说明约定后,应如树木般施与。
Yācamānassa katikaṃ, vatvā rukkhāva dassiyā.
308
308.
1027关于西利萨咖等的粉末及残余,决断如是:
Sirīsakasavādīnaṃ, cuṇṇe sese ca nicchayo;
1028如前所说的方法,此处亦应将叶片纳入。
Yathāvuttanayo eva, paṇṇampettha pavesayeti.
107139. 入瓦萨说
39. Vassūpanāyikaniddeso
1029“入雨安居”者——
Vassūpanāyikā cevāti –
309
309.
1031前与后,两种入雨安居;
Purimikā pacchimikā, duve vassūpanāyikā;
1032于此有住处的摄受,以及这样的口头宣布。
Tatthālayapariggāho, vacībhedo ca ediso.
310
310.
1034我于此住处,入此三月雨安居;
‘‘Imasmiṃ vihāre imaṃ, temāsaṃ vassaṃ upemi;
1035谓“我于此入雨安居”时,对住处心生爱着。
Idha vassaṃ upemī’’ti, cittuppādettha ālayo.
311
311.
1037若他本无离开住处之念,当日却越界而行,
Nopetukāmo āvāsaṃ, tadahūtikkameyya vā;
1038明知而前往者,犯恶作罪。
Bhaveyya dukkaṭāpatti, jānaṃ vānupagacchato.
312
312.
1040若断雨安居已至,应往第二住处。
Dutiyaṃ upagaccheyya, chinnavassonupāgato;
1041未住满三月,不应外出游行。
Na pakkameyya temāsaṃ, avasitvāna cārikaṃ.
313
313.
1043为父母之义利,为五位同法者之义利;
Mātāpitūnamatthāya, pañcannaṃ sahadhamminaṃ;
1044我将求取病人及看护者的食物与药物。
Gilānatadupaṭṭhāka-bhattamesissamosadhaṃ.
314
314.
1046我将前往,询问与看护,心生喜乐。
Pucchissāmi upaṭṭhissaṃ, gantvānabhirataṃ ahaṃ;
1047我将舍断追悔、邪见与粗重等。
Vūpakāsissaṃ kukkuccaṃ, diṭṭhiṃ garukamādikaṃ.
315
315.
1049我将亲自作,或令他人作,以驱除、分别;
Karissaṃ vāpi kāressaṃ, vinodanaṃ vivecanaṃ;
1050或为出罪,或为精勤,或欲往等,
Vuṭṭhānaṃ vāpi ussukkaṃ, gantumiccevamādinā;
1051以七日事,不论已遣未遣,皆得成办。
Labbhaṃ sattāhakiccena, pahitāpahitepi vā.
316
316.
1053为听法而受请者,于僧团羯磨时应避。
Saṅghakamme vaje dhamma-ssavanatthaṃ nimantito;
1054或为诸长老所遣,或为觐见诸长老。
Garūhi pahito vāpi, garūnaṃ vāpi passituṃ.
317
317.
1056非为浣衣、指示或看护亲属而见面;
Na bhaṇḍadhovanuddesa-ñātupaṭṭhākadassane;
1057不应希求不可得之物,今日不应杂语,不应远行。
Labbhaṃ na pāpuṇeyyajje-vāgamissantudūrago.
318
318.
1059由其余亲属所遣,或由依止比丘所遣;
Sesañātīhi pahite, bhikkhunissitakena ca;
1060由近事男、近事女指定之后送来。
Upāsakopāsikāhi, niddisitvāva pesite.
319
319.
1062若因自身有障难而中断夏安居,则无罪;
Vassacchede anāpatti, antarāye satattano;
1063或因僧团和合,中断夏安居者当作自恣。
Saṅghasāmaggiyā vā no, chinnavasso pavāraye.
320于露地、树下、树洞,或树枝上;
320.
1065于露地、树下,乃至树洞、树杈之间;
Ajjhokāse ca rukkhassa, susire viṭapepi vā;
1066不允许前往尸林小屋、伞盖与瓮处。
Chavakuṭichattacāṭī-sūpagantuṃ na vaṭṭati.
321
321.
1068无住所者亦不得前往;然而允许行自恣,但不得前往船、车、树等处。
Asenāsanikenāpi, upagantuṃ na labbhati;
1069允许行自恣,而非前往船、商队之伴等处。
Pavāretuñca labbhati, nāvāsatthavajūpagoti.
111340. 不可分物之解说
40. Avebhaṅgiyaniddeso
1070“不可分离”者——
Avebhaṅgiyanti –
322
322.
1072园林、园林用地,寺院及其用地;
Ārāmārāmavatthūni, vihāro tassa vatthu ca;
1073床、椅、褥垫、枕头等卧坐具。
Mañco pīṭhaṃ bhisi bibbo-hanādisayanāsanaṃ.
323
323.
1075铜锅、铜釜,
Lohakumbhī kaṭāho ca,
1076铜器皿与水壶
Lohabhāṇakavārako;
1077斧、凿、手斧
Kuṭhārī vāsi pharasu,
1078锄头与挖掘工具
Kuddālo ca nikhādanaṃ.
324
324.
1080藤蔓、竹、草、叶、蒙嘉草、芦苇与泥土;
Valli veḷu tiṇaṃ paṇṇaṃ, muñjapabbajamattikā;
1081木制与泥制的物品,此五种为不可分物。
Dārumattikabhaṇḍāni, pañcete avibhājiyā.
325
325.
1083若分配这些物者,犯偷兰遮;虽作分配,亦等同未分。
Thullaccayaṃ bhājayato, bhājitāpi abhājitā;
1084这些即称为“重物”,是不可舍弃的。
Garubhaṇḍāni vuccanti, etevissajjiyāni ca.
326
326.
1086藤蔓粗如臂,竹长八指;
Valliḍḍhabāhumattāpi , veḷu aṭṭhaṅgulāyato;
1087草等一握量,叶乃至一片,泥土。
Tiṇādi muṭṭhimattampi, paṇṇaṃ ekampi mattikā.
327
327.
1089普通的,或五种颜色之类的,石灰、红土等。
Pākatā pañcavaṇṇā vā, sudhākaṅguṭṭha ādikā;
1090即使是多罗叶的量,或是在那里自然生长的,若已被施与,
Tālapakkappamāṇāpi, dinnā vā tatthajātakā.
328
328.
1092僧团所护持的绳、辔轭等物,亦不可分割共享;
Rakkhitā saṅghikā rajju-yottādīpi abhājiyā;
1093若事务已毕,则可分配;若属僧团物或塔寺物。
Niṭṭhite bhājiyā kamme, saṅghike cetiyassa vā.
329
329.
1095钵等适宜比丘之物,以及未完成与未做之物;
Pattādi bhikkhusāruppaṃ, tathā vippakatākataṃ;
1096在金属器具中,可分配者:锅、足架。
Bhājiyaṃ lohabhaṇḍesu, vārakaṃ pādagaṇhakaṃ.
330
330.
1098竹制品中可分配之物:油筒、剪刀柄
Veḷumhi bhājiyā tela-nāḷi kattaradaṇḍako;
1099伞柄与伞骨,以及鞋柄
Chattadaṇḍasalākāyo, tathopāhanadaṇḍako.
331
331.
1101允许的刀柄、篮子与足架
Anuññātavāsidaṇḍo, karaṇḍo pādagaṇhako;
1102阿兰若、眼药角等,以及比丘资具。
Araṇañjanisiṅgādi, bhikkhūpakaraṇaṃ tathā.
332
332.
1104已刨光、已制成的木制品,及象牙制品,是可分的;
Tacchitāniṭṭhitaṃ dārubhaṇḍaṃ dantañca bhājiyaṃ;
1105在比丘资具中,陶制的足擦器。
Bhikkhūpakaraṇe pādaghaṭako mattikāmayo.
333
333.
1107如法的皮革可以分配,羊皮则不可分配;
Bhājiyaṃ kappiyaṃ cammaṃ, eḷacammamabhājiyaṃ;
1108应以重物换取重物,以固定物换取固定物。
Garunā garubhaṇḍañca, thāvaraṃ thāvarena ca.
334
334.
1110应交换固定物,如此作后,方可受用;
Thāvaraṃ parivatteyya, tathā katvā ca bhuñjatu;
1111以增益业获取藤蔓等物,其余则应知为可分之物。
Vallādiṃ phātikammena, gaṇhe sesamabhājiyanti.
115641. 杂说
41. Pakiṇṇakaniddeso
1112所谓「杂项」,
Pakiṇṇakanti –
335
335.
1114有门栓之处,即配有臼与杵。
Sadvārabandhane ṭhāne, sodukkhalakapāsake;
1115卧床者应于日间安设门栏与转轴。
Sayantena divā dvāraṃ, bandheyya parivaṭṭakaṃ.
336
336.
1117若智者住于此处,作意亦为许可;
Sante viññumhi purise, ābhogo cāpi kappati;
1118若自主而不作此行,卧者即犯恶作。
Savase taṃ vinākāraṃ, sayanto dukkaṭaṃ phuse.
337
337.
1120宝石、非铁金属、谷物、妇女妆饰品;
Ratanānitthirūpāni, dhaññamitthipasādhanaṃ;
1121乐器、武器、器物,若触犯者,恶作。
Tūriyāvudhabhaṇḍāni, āmasantassa dukkaṭaṃ.
338
338.
1123以米屑、油、水油、油脂,或以蛇头、蛇颈;
Sitthatelodatelehi, phaṇahatthaphaṇehi vā;
1124以虫染发者,恶作。
Kocchenavāpi yo kese, osaṇṭheyyassa dukkaṭaṃ.
339
339.
1126共用不同的覆布与同一敷具;
Nekapāvuraṇā ekattharaṇā vā tuvaṭṭayuṃ;
1127同样地,他们共用同一床座,或同一钵器而食。
Tathekamañce bhuñjeyyuṃ, ekasmiṃ vāpi bhājane.
340
340.
1129短于四指,以及超过八指者,也是如此。
Caturaṅgulato ūnamadhikaṭṭhaṅgulaṃ tathā;
1130不应咀嚼齿木,不应非时食蒜。
Dantakaṭṭhaṃ na khādeyya, lasuṇaṃ na akallako.
341
341.
1132以卑劣之言称说殊胜,或依出身等称说卑劣;
Hīnukkaṭṭhehi ukkaṭṭhaṃ, hīnaṃ vā jātiādihi;
1133或以看似正直的影射,说戏谑的恶言。
Ujuṃ vāññāpadesena, vade dubbhāsitaṃ davā.
342
342.
1135长指甲、长发,及鼻毛,皆不应蓄留;
Dīghe nakhe ca kese ca, nāsalome na dhāraye;
1136在拥挤处,拔除体毛不得超出二十指宽的范围。
Na labbhaṃ vīsatimaṭṭhaṃ, sambādhe lomahāraṇaṃ.
343
343.
1138不应违背僧团所见的僧物,不按长幼次第便加妨碍;
Yathāvuḍḍhaṃ na bādheyya, saṅghuddiṭṭhaṃva saṅghikaṃ;
1139不应以未洗之足,踏上卧坐具;
Adhotaallapādehi, nakkame sayanāsanaṃ;
1140即使足已洗净,也同样不应穿着鞋踏上。
Sudhotapādakaṃ vāpi, tatheva saupāhano.
344
344.
1142不应以僧伽梨衣垫坐,不应倚靠墙壁等。
Saṅghāṭiyā na pallatthe, bhittādiṃ na apassaye;
1143若有已作净之水,不应不漱口。
Parikammakataṃ sante, udake no na ācame.
345
345.
1145不应行不如法之受持,不应以嬉戏投石。
Akappiyasamādāne, davā silāpavijjhane;
1146若在类似说法的场合,或为说明事情而公开时,犯恶作。
Desanāya sabhāgāya, āvikamme ca dukkaṭaṃ.
346
346.
1148若违背承诺而心本清净,犯恶作;
Paṭissavavisaṃvāde, suddhacittassa dukkaṭaṃ;
1149若心怀欺诈,则于承诺之际,即犯波逸提。
Paṭissavakkhaṇe eva, pācitti itarassa tu.
347
347.
1151不应攀爬树木,若为他人之事则可;
Na rukkhamabhirūheyya, sati kicceva porisaṃ;
1152危难之时,则可随宜攀登。
Āpadāsu yathākāmaṃ, kappatī abhirūhituṃ.
348
348.
1154若比丘不带滤水囊而行,犯恶作。
Vināddhānaṃ vajantassa, dukkaṭaṃ parisāvanaṃ;
1155在旅途中,对乞求者不予施舍,犯恶作。
Yācamānassa addhāne, adadantassa dukkaṭaṃ.
349
349.
1157以断截男根,触犯偷兰遮;恶作。
Thullaccayaṃ phuse aṅgajātacchedena dukkaṭaṃ;
1158除因病缘,自残其余肢体者,恶作。
Ābādhappaccayāññatra, sesaṅge attaghātane.
350
350.
1160不应自作,亦不令作,种种心中所绘之色像;
Cittapotthakarūpāni, na kare na ca kāraye;
1161有比丘正在进食,不应令其起立——无论身处园林、林野或房舍之中。
Na vuṭṭhāpeyya bhuñjantaṃ, ārāmāraññagehasu.
351
351.
1163人拉之车乘、轿舆、手推之车,
Yānāni pumayuttāni, sivikaṃ hatthavaṭṭakaṃ;
1164对于病者所用的担架,准许乘坐。
Pāṭaṅkiñca gilānassa, kappatī abhirūhituṃ.
352
352.
1166以佛、法、僧为对境而作嬉戏,
Buddhaṃ dhammañca saṅghañca, ārabbha karaṇe davaṃ;
1167是恶作;戏弄僧团或他人,亦是恶作。
Dukkaṭaṃ parisaṃ vāpi, aññassa upalāḷane.
353
353.
1169不应向比丘尼展示身体、大腿或密处。
Kāyaṃ ūruṃ nimittaṃ vā, bhikkhunīnaṃ na dassaye;
1170不应敞开而以泥水等泼洒她们。
Vivaritvā na siñceyya, tā kaddamudakādinā.
354
354.
1172对不领受教诫者,亦不应回应。
Na gaṇhato ca ovādaṃ, na paccāharatopi ca;
1173除非对方是愚者、病者或即将离去之人,若避开则犯恶作。
Bālaṃ gilānaṃ gamiyaṃ, vajjayitvāna dukkaṭaṃ.
355
355.
1175不应教授顺世论,亦不应拔除白发;
Lokāyataṃ na vāceyya, palitaṃ na ca gāhaye;
1176不应从箱篓中取食,亦不应作任何游戏。
Peḷāyapi na bhuñjeyya, na kīḷe kiñci kīḷitaṃ.
356
356.
1178不应穿着裹衣与下衣,即在家人的裹衣与下衣。
Pārupe na nivāseyya, gihipārutanivāsanaṃ;
1179应以卷束的方式穿着下衣,不应涂抹身体。
Saṃvelliyaṃ nivāseyya, dāyaṃ nālimpayeyya vā.
357
357.
1181若乞求增益,于非亲属所允许之物;
Vaḍḍhiṃ payojaye yāce, noññātakappavārite;
1182为了自己受用,不应将他人所施之物转施他人。
Attano paribhogatthaṃ, dinnamaññassa no dade;
1183取最上分食用后,或经数日再行施与。
Aggaṃ gahetvā bhutvā vā, katipāhaṃ puno dade.
358
358.
1185于指定的乞求中应作守护,无论知晓与否,对执杖罚者同样如此。
Uddissa yācane rakkhaṃ, ñatvāñatvā va daṇḍinaṃ;
1186若其颈部受杖,则为杖所罚;若是自己令人打,
Gīvāssa daṇḍite daṇḍo, sayaṃ daṇḍāpane pana;
1187依杖的价值差别,应知为波罗夷等罪。
Daṇḍassa agghabhedena, ñeyyā pārājikādikā.
359
359.
1189当有人搬运资具时,若说“贼!贼!”
Harantesu parikkhāraṃ, ‘‘coro coro’’ti bhāsite;
1190若为损人而执取杖者,灼热之杖必落其颈。
Anatthāyesaṃ gaṇhante, daṇḍaṃ gīvāssa tattakaṃ.
360
360.
1192若将残食、粪便、垃圾、尿液弃于非处,得恶作。
Vighāsuccārasaṅkāra-muttaṃ chaḍḍeyya dukkaṭaṃ;
1193在围墙、墙垣之外,不观察而使用者。
Bahi pākārakuṭṭānaṃ, vaḷañje nāvalokiya;
1194在青草地,或在稻田、椰子树等种植处。
Harite vāpi vīhādi-nāḷikerādiropime.
361
361.
1196令人作、教人作,以及观看所作之事。
Yojāpetuṃ payojetuṃ, payuttāni ca passituṃ;
1197即使是如法的舞蹈、歌唱和音乐,也不得从事。
Na labbhaṃ dhammayuttampi, naccaṃ gītañca vāditaṃ;
1198当说出“我们作供养”时,或者为接受时。
‘‘Upahāraṃ karomā’’ti, vutte vā sampaṭicchituṃ.
362
362.
1200王宫、莲池、园林、画堂——若为游戏而前去观看,或前往园林,犯恶作。
Rājāgāraṃ pokkharaṇiṃ, uyyānaṃ cittagārakaṃ;
1201为游戏而前往园林观看,犯恶作。
Kīḷatthaṃ gacchato daṭṭhuṃ, ārāmaṃ dukkaṭaṃ kataṃ.
363不应拒绝新衣,亦不应于尚温热时受衣。
363.
1203不应拒绝新衣,亦不因衣尚温热而拒受;
Nave na paṭibāheyyā-sanenuṇhe na cīvaraṃ;
1204应放置、应求忏,若被上座遣离。
Nidaheyya khamāpeyya, garunā ca paṇāmito.
364
364.
1206当面辱骂、七种罪,
Akkosane parammukhā, āpattīhi ca sattahi;
1207以及对比丘、近事男的其他恶作,
Bhikkhuṃ upāsakaṃ vāpi, aññeneva ca dukkaṭaṃ.
365
365.
1209不得毁坏信施之衣。
Na labbhaṃ vinipātetuṃ, saddhādeyyañca cīvaraṃ;
1210可从父亲等亲属处获得,但不可从亲族处获得。
Labbhaṃ pitūnaṃ sesānaṃ, ñātīnampi na labbhati.
366
366.
1212雨安居结束后,于他处取其分,犯恶作。
Vassaṃvutthoññatoññatra , bhāgaṃ gaṇheyya dukkaṭaṃ;
1213若有毁坏、破旧者应偿还;受人举发时,则不应交付其颈。
Paṭideyya naṭṭhe jiṇṇe, gīvā no deyya codito;
1214从卸下职责之时起,他们便对物品的价值负有责任。
Dhuranikkhepato tesaṃ, hoti bhaṇḍagghakāriyo.
367
367.
1216进入村落时,不应穿着上衣,也不应穿着鞋;
Na santaruttaro gāmaṃ, kallo vā saupāhano;
1217不应进入,不应手持牦牛尾拂与蚊拂。
Paviseyya na dhāreyya, cāmarīmakasabījaniṃ.
368
368.
1219无病者不应于外以剪刀剪发;
Agilāno na chindeyya, kese kattariyā bahi;
1220不应从园中持伞,为守护故得持。
Ārāmato na dhāreyya, chattaṃ labbhati guttiyā.
369
369.
1222应担已上肩之担、仅隔一人之担;
Gāheyya nubhatokājaṃ, ekantarikakājakaṃ;
1223头担、肩担、腰担与手垂担,皆可得。
Sīsakkhandhakaṭibhārā, hattholambo ca labbhati.
370
370.
1225未作求听而举罪者,犯恶作。于清净者、于无根据处举罪,及于求听之因,亦然。
Āpattiyā anokāsa-kataṃ codeyya dukkaṭaṃ;
1226于清净者、于无根据处,及于求听之因,此理亦同。
Suddhassa ca avatthusmiṃ, tathā okāsakāraṇe.
371
371.
1228不应持有超过八指的床脚。
Aṭṭhaṅgulādhikaṃ mañcapaṭipādaṃ na dhāraye;
1229以标准指量计,床或高脚床的高度不应超过八指。
Pakataṅgulena sattānaṃ, mañcaṃ vā uccapādakaṃ.
372
372.
1231若行哑行等,即犯恶作,属外道行;应避剃刀等器具,理发者当先如是避之。
Mūgabbatādiṃ gaṇheyya, dukkaṭaṃ titthiyabbataṃ;
1232应回避剃刀等器具,曾为理发师者亦同。
Khurabhaṇḍaṃ parihare, tathā nhāpitapubbako.
373
373.
1234凡为乞求而作的手工活,即随彼而行;
Yaṃ kiñci yācituṃ hatthakammaṃ tadanusārato;
1235已得之物,即使未再乞求而外出,亦可取用。
Laddhaṃ gahetuṃ nikkammamayācitvāpi kappati;
1236教人制作、教人取来,凡是属于他人的任何物品。
Kāretumāharāpetuṃ, yaṃ kiñciparasantakaṃ.
374
374.
1238当在家人施与守护者时,可接受其所给予之量。
Gihīnaṃ gopake dente, gahetuṃ deti yattakaṃ;
1239对于僧团与塔庙所属之物,应依所限而受取。
Labbhaṃ yathāparicchedaṃ, saṅghacetiyasantake.
375
375.
1241或以二法犯戒,或以经由身语的六法;
Dvīhāpajjeyya āpattiṃ, kāyavācāhi vā chahi;
1242由无惭、无知、作追悔及念不现前故;
Alajjiññāṇakukkuccapakatattā satiplavā;
1243于不许可作许可想,或于许可作不许可想。
Akappiye vā kappiye, kappākappiyasaññitā.
376
376.
1245对于无惭、无智之罪,应以身、语覆藏。
Alajjiññāṇatāpattiṃ , kāyavācāhi chādaye;
1246依于相、依于僧团、依于大众、依于一人,出罪之法有四种。
Liṅge saṅghe gaṇekasmiṃ, catudhāpattivuṭṭhiti.
377
377.
1248曲语、暗示与明说,于二种缘中不得;唯明说于第三缘中得;于其余一切缘中皆得。
Parikathobhāsaviññatti, na labbhā paccayadvaye;
1249唯在第三次请求时,其余一切皆可获得。
Viññattiyeva tatiye, sese sabbampi labbhati.
378
378.
1251出罪之后,对五种同法者布施则不成就。
Na rūhataccaye dānaṃ, pañcannaṃ sahadhamminaṃ;
1252若施予僧团便得成就,而施予在家人亦能成就。
Saṅghasseva ca taṃ hoti, gihīnaṃ pana rūhati.
379
379.
1254若比丘或沙弥在住处命终,唯有比丘僧团是其继承者;其余情形,亦同此理。
Bhikkhu vā sāmaṇero vā, kālaṃ kayirāthūpassaye;
1255唯有比丘僧团为继承者,于此,其余亦同此理。
Bhikkhusaṅghova dāyajjo, tattha sesepyayaṃnayo.
380
380.
1257此物已给予前者;你带去给予某人,便得安乐。
Purimassevimaṃ dinnaṃ, dehi netvāsukassati;
1258“我以此施与最后者”——了知此所施之法后,应以信任而取,或作亡者衣之认定。
Pacchimasseva dammīti, dinnaṃ ñatvā imaṃ vidhiṃ;
1259应以信任而取,或作亡者衣之认定。
Gaṇhe vissāsagāhaṃ vādhiṭṭhe matakacīvaraṃ.
381
381.
1261铁器中的刀,木器中的木制品,以及钵、鞋、床榻、椅子、陶土制品等,
Lohabhaṇḍe paharaṇiṃ, dārubhaṇḍe ca dārujaṃ;
1262钵、鞋、床榻、椅凳,及泥制物;
Pattaṃ pādukapallaṅkaṃ, āsandiṃ mattikāmaye;
1263除此而外,一切已作之物与陶工所制之物,皆许。
Ṭhapetvā kappati sabbaṃ, katakaṃ kumbhakārikanti.
130942. 说罪之说明
42. Desanāniddeso
1264‘说罪’者,
Desanāti –
382
382.
1266舍弃比丘身份者,便是波罗夷之宣说。
Cāgo yo bhikkhubhāvassa, sā pārājikadesanā;
1267依所说而还净,即是重罪之发露。
Yathāvuttena vuṭṭhānaṃ, garukāpattidesanā.
383
383.
1269蹲踞而坐,合掌高举。
Ukkuṭikaṃ nisīditvā, paggaṇhitvāna añjaliṃ;
1270应向一人面前发露偷兰遮等罪,如是。
Thullaccayādiṃ deseyya, evamekassa santike.
384“尊者,我犯了一个偷兰遮罪,在您面前发露。”这样说后,对方说:“贤友,你见到那罪了吗?”时,应回答:“是的,尊者,我见到了。”对方又说:“贤友,未来应当防护。”时,应回答:“善哉,尊者,我当善加防护。”“尊者,我犯了两个偷兰遮罪”“尊者,我犯了众多偷兰遮罪,在您面前发露”,应如是说。
384. ‘‘Ahaṃ, bhante, ekaṃ thullaccayāpattiṃ āpajjiṃ, taṃ tumhamūle paṭidesemī’’ti vatvā tena ‘‘passasi, āvuso, taṃ āpatti’’nti vutte ‘‘āma, bhante, passāmī’’ti vatvā puna tena ‘‘āyatiṃ, āvuso, saṃvareyyāsī’’ti vutte ‘‘sādhu suṭṭhu, bhante, saṃvarissāmī’’ti vattabbaṃ. ‘‘Ahaṃ, bhante, dve thullaccayāpattiyo āpajjiṃ, ahaṃ bhante sambahulā thullaccayāpattiyo āpajjiṃ, tā tumhamūle paṭidesemī’’ti vattabbaṃ.
1272于尼萨耆诸罪中,应如是说:“尊者,此衣过十日,是为尼萨耆,我向具寿舍之。”“尊者,这些衣……乃至……尊者,此衣……乃至……尊者,这些衣过十日,是为尼萨耆,我向具寿舍之。”
Nissaggiyesu pana ‘‘idaṃ me, bhante, cīvaraṃ dasāhātikkantaṃ nissaggiyaṃ, imāhaṃ āyasmato nissajjāmī’’ti. ‘‘Imāni me, bhante, cīvarāni…pe… etaṃ me, bhante, cīvaraṃ…pe… etāni me, bhante, cīvarāni dasāhātikkantāni nissaggiyāni, etānāhaṃ āyasmato nissajjāmī’’ti.
385
385.
1274舍弃之后,该比丘应发露罪过。
Nissajjitvāna deseyya, āpattiṃ tena bhikkhunā;
1275接受罪过后,应给与所舍之衣。
Paṭiggahetvā āpattiṃ, deyyaṃ nissaṭṭhacīvaraṃ.
1276我将此衣、这些衣、那件衣、那些衣,给予尊者。
‘‘Imaṃ, imāni, etaṃ, etāni cīvarāni āyasmato dammī’’ti.
386尊者,此衣我离身过夜,除已获比丘许可外,应舍。
386. (Ka) idaṃ me, bhante, cīvaraṃ rattivippavutthaṃ aññatra bhikkhusammutiyā nissaggiyaṃ.
1278尊者,此非时衣我蓄持已逾一月,应舍。
(Kha) idaṃ me, bhante, akālacīvaraṃ māsātikkantaṃ nissaggiyaṃ.
1279尊者,此旧衣是我令非亲里比丘尼洗涤,应舍。
(Ga) idaṃ me, bhante, purāṇacīvaraṃ aññātikāya bhikkhuniyā dhovāpitaṃ nissaggiyaṃ.
1280尊者,此衣是我从非亲里比丘尼手中接受的,除等价交换外,此衣应舍。
(Gha) idaṃ me, bhante, cīvaraṃ aññātikāya bhikkhuniyā hatthato paṭiggahitaṃ aññatra pārivattakā nissaggiyaṃ.
1281尊者,此衣是我在非适时向非亲里居士乞求的,此衣应舍。
(Ṅa) idaṃ me, bhante, cīvaraṃ aññātakaṃ gahapatikaṃ aññatra samayā viññāpitaṃ nissaggiyaṃ.
1282尊者,此衣是我向非亲里居士超额乞求的,此衣应舍。
(Ca) idaṃ me, bhante, cīvaraṃ aññātakaṃ gahapatikaṃ tatuttari viññāpitaṃ nissaggiyaṃ.
1283尊者,此衣是我先前未受邀请,便往非亲里居士处,作净施所得,应舍。
(Cha) idaṃ me, bhante, cīvaraṃ pubbe appavārito aññātakaṃ gahapatikaṃ upasaṅkamitvā vikappaṃ āpannaṃ nissaggiyaṃ.
1284尊者,此衣是我先前未受邀请,便往非亲里居士们处,作净施所得,应舍。
(Ja) idaṃ me, bhante, cīvaraṃ pubbe appavārito aññātake gahapatike upasaṅkamitvā vikappaṃ āpannaṃ nissaggiyaṃ.
1285尊者,此衣是我通过超过三次的催促、超过六次的站立而促成,应舍。
(Jha) idaṃ me, bhante, cīvaraṃ atirekatikkhattuṃ codanāya atirekachakkhattuṃ ṭhānena abhinipphāditaṃ nissaggiyaṃ.
1286尊者,此丝绵混织敷具,是我令人所制,应舍。
(Ña) idaṃ me, bhante, kosiyamissakaṃ santhataṃ kārāpitaṃ nissaggiyaṃ.
1287尊者,此纯黑羊毛敷具,是我令人所制,应舍。
(Ṭa) idaṃ me, bhante, suddhakāḷakānaṃ eḷakalomānaṃ santhataṃ kārāpitaṃ nissaggiyaṃ.
1288尊者,我未取白羊毛与黑羊毛之份额,便令人制作了此敷具,应舍。
(Ṭha) idaṃ me, bhante, santhataṃ anādiyitvā tulaṃ odātānaṃ tulaṃ gocariyānaṃ kārāpitaṃ nissaggiyaṃ.
1289尊者,此敷具是我令人制作,未满六年,又未获比丘许可,应舍。
(Ḍa) idaṃ me, bhante, santhataṃ ūnakachabbassāni kārāpitaṃ aññatra bhikkhusammutiyā nissaggiyaṃ.
1290尊者,我制作此坐具时,未取旧坐具边缘一善逝张手,应舍。
(Ḍha) idaṃ me, bhante, nisīdanasanthataṃ anādiyitvā purāṇasanthatassa sāmantā sugatavidatthiṃ kārāpitaṃ nissaggiyaṃ.
1291尊者,这些羊毛,我已令超出三由旬之限,应舍。
(Ṇa) imāni me, bhante, eḷakalomāni tiyojanaparamaṃ atikkāmitāni nissaggiyāni.
1292尊者,这些羊毛是我让非亲里比丘尼清洗的,应舍。
(Ta) imāni me, bhante, eḷakalomāni aññātikāya bhikkhuniyā dhovāpitāni nissaggiyāni.
1293尊者,我受取了金银。尊者,此应舍,我今将它舍予僧团。
(Tha) ahaṃ, bhante, rūpiyaṃ paṭiggahesiṃ, idaṃ me, bhante, nissaggiyaṃ, imāhaṃ saṅghassa nissajjāmi.
1294尊者,我从事了种种形式的金银交易。尊者,此应舍,我今将它舍予僧团。
(Da) ahaṃ , bhante, nānappakārakaṃ rūpiyasaṃvohāraṃ samāpajjiṃ, idaṃ me, bhante, nissaggiyaṃ, imāhaṃ saṅghassa nissajjāmīti.
387
387.
1296舍弃之后,应说出罪过,而不应向在家人说。
Nissajjitvāna āpattiṃ, deseyyātha gihiṃ vade;
1297以“我们知”这句话,他应说:“我取何物?”
‘‘Jānāhima’’nti iminā, so vadeyyāharāmi kiṃ.
388388。
388.
1299所谓“未说”,是指油等物;应对诸比丘说明何为净物。
Avatvāmanti telādiṃ, vade bhikkhūna kappiyaṃ;
1300凡彼所持来之物,转化清净后,即为如法。
Yaṃ āharati so tena, parivattetvāna kappiyaṃ.
389
389.
1302除去所得中可留存的两种物,以其余诸物受用;他人所得之份,亦不如法。
Labbhaṃ ṭhapetvā dvepete, sesehi paribhuñjituṃ;
1303此后,纵使从他人处获得,那份额于他们亦不如法。
Tato aññena laddhopi, bhāgo tesaṃ na kappati.
390
390.
1305乃至树荫,但凡由彼所生,亦不如法;
Rukkhacchāyāpyantamaso, tannibbattā na kappati;
1306纵已舍弃而又重新获得,从最初便是三种敷具。
Nissaṭṭhaṃ paṭiladdhampi, ādito santhatattayaṃ.
391
391.
1308若他如是而行仍不得,应舍弃此衣,抖落尘垢;
No ce labhetha evaṃ so, imaṃ chaḍḍehi saṃsiyo;
1309纵使如此,若未得僧团认可,比丘仍应舍弃此衣。
Evampi bhikkhu chaḍḍeyya, no ce labhetha sammato.
392
392.
1311这些为二次所得,其余诸物应从僧团获得;
Etāni dutiyo patto, saṅghe sesāni labbhare;
1312在僧团中,于某一群组作宣说时,亦可使用其他语言。
Saṅghekasmiṃ gaṇe vattuṃ, labbhaṃ bhāsantarenapi.
393尊者,我从事了种种买卖。尊者,此乃应舍之物。
393. (Ka) ahaṃ, bhante, nānappakārakaṃ kayavikkayaṃ samāpajjiṃ, idaṃ me, bhante, nissaggiyaṃ.
1314尊者,这是我的钵,已超过十日,乃是应舍之物。
(Kha) ayaṃ me, bhante, patto dasāhātikkanto nissaggiyo.
1315(丙) 尊者,这是我的钵,乃以不足五缀的钵换取而得,应舍弃。我将此钵舍与僧团。
(Ga) ayaṃ me, bhante, patto ūnapañcabandhanena pattena cetāpito nissaggiyo, imāhaṃ saṅghassa nissajjāmīti.
394
394.
1317舍弃之后,应向接受钵者发露罪过。
Nissajjitvāna deseyya, āpattiṃ pattagāhakaṃ;
1318取得僧团认可后,应将此钵交付于他。
Sammannitvāna saṅghassa, pattantaṃ tassa dāpaye.
395尊者,此药于我,已过七日,应舍。
395. (Ka) idaṃ me, bhante, bhesajjaṃ sattāhātikkantaṃ nissaggiyaṃ.
1320尊者,此为我之雨浴衣,于热季尚余一月有余时寻求,于热季尚余半月有余时制成并穿着,应舍。
(Kha) idaṃ me, bhante, vassikasāṭikacīvaraṃ atirekamāse sese gimhāne pariyiṭṭhaṃ, atirekaḍḍhamāse sese gimhāne katvā paridahitaṃ nissaggiyaṃ.
1321尊者,此为我之衣,我亲手给予比丘后,又复夺回,应舍。
(Ga) idaṃ me, bhante, cīvaraṃ bhikkhussa sāmaṃ datvā acchinnaṃ nissaggiyaṃ.
1322尊者,此衣是我亲自乞线后,令织工织造,应舍。
(Gha) idaṃ me, bhante, cīvaraṃ sāmaṃ suttaṃ viññāpetvā tantavāyehi vāyāpitaṃ nissaggiyaṃ.
1323尊者,此衣是我先前未受邀请,便前往非亲戚居士的织工处,作了指定,应舍。
(Ṅa) idaṃ me, bhante, cīvaraṃ pubbe appavārito aññātakassa gahapatikassa tantavāye upasaṅkamitvā vikappaṃ āpannaṃ nissaggiyaṃ.
1324尊者,此急施衣已超过了衣时,应舍。
(Ca) idaṃ me, bhante, accekacīvaraṃ cīvarakālasamayaṃ atikkāmitaṃ nissaggiyaṃ.
1325尊者,此是我的衣,离身已超过六夜,未得比丘许可,此衣应舍。
(Cha) idaṃ me, bhante, cīvaraṃ atirekachārattaṃ vippavutthaṃ aññatra bhikkhusammutiyā nissaggiyaṃ.
1326尊者,我明知这是已指定给僧团的利养,却转归自己所有,此物应舍。我现在将它舍与具寿。
(Ja) idaṃ me, bhante, jānaṃ saṅghikaṃ lābhaṃ pariṇataṃ attano pariṇāmitaṃ nissaggiyaṃ, imāhaṃ āyasmato nissajjāmīti.
396其余一切,应依相应之处,如同开头那般连接。
396. Sesaṃ sabbaṃ yathāyogaṃ, ādimhi viya yojaye.
397尊者,我犯了一条波逸提罪。我犯了二条、众多波逸提罪。
397. (Ka) ahaṃ , bhante, ekaṃ pācittiyāpattiṃ āpajjiṃ. Dve sambahulā pācittiyāpattiyo āpajjiṃ.
1329尊者,我犯了应呵责、不合宜、应悔过的罪过,我发露忏悔。对此应这样问:‘贤友,你见到那罪过了吗?’
(Kha) gārayhaṃ, bhante, dhammaṃ āpajjiṃ asappāyaṃ pāṭidesanīyaṃ, taṃ paṭidesemīti. Tena ‘‘passasi, āvuso, taṃ dhamma’’nti vattabbaṃ.
1330尊者,我犯了一条恶作罪。我犯了二条、众多恶作罪。
(Ga) ahaṃ, bhante, ekaṃ dukkaṭāpattiṃ āpajjiṃ. Dve sambahulā dukkaṭāpattiyo āpajjiṃ.
1331尊者,我犯了一个恶说罪。我犯了两个乃至众多恶说罪,我今于尊者足下发露这些罪。
(Gha) ahaṃ, bhante, ekaṃ dubbhāsitāpattiṃ āpajjiṃ. Dve sambahulā dubbhāsitāpattiyo āpajjiṃ. Tā tumhamūle paṭidesemīti.
1332“尊者,我犯了两个不同事缘的偷兰遮罪,也犯了众多不同事缘的偷兰遮罪,我今于尊足下发露这些罪。”说后,对方问:“贤友,你看见那些罪了吗?”他答:“是的,尊者,我看见了。”对方又说:“贤友,未来应善防护。”他答:“善哉,尊者,我必善防护。”
(Ṅa) ‘‘ahaṃ, bhante, dve nānāvatthukā thullaccayāpattiyo āpajjiṃ. Sambahulā nānāvatthukā thullaccayāpattiyo āpajjiṃ, tā tumhamūle paṭidesemī’’ti vatvā tena ‘‘passasi, āvuso, tā āpattiyo’’ti vutte ‘‘āma, bhante, passāmī’’ti vatvā puna tena ‘‘āyatiṃ, āvuso, saṃvareyyāsī’’ti vutte ‘‘sādhu suṭṭhu, bhante, saṃvarissāmī’’ti vattabbaṃ.
398
398.
1334向不应发露者发露,以及发露了无罪之事。
Adesanāgāminiyaṃ, anāpattiñca desitaṃ;
1335安住于不同住处与不同界者,以四、五(种方式);
Nānā saṃvāsanissīmaṭṭhitānaṃ catupañcahi;
1336依心意而住者,不应说为种种。
Manasā pakatattānaṃ, nānekāti na desayeti.
138343. 欲施与解说
43. Chandadānaniddeso
1337“欲施与等”者,即——
Chandadānādīti –
399
399.
1339击鼓、敲钟、击板之后,当应作羯磨的僧众集合时,应在僧团中传达欲、清净或自恣。
Bheriṃ ghaṇṭiṃ patāḷetvā, kammappatte samāgate;
1340应向僧团传递欲、清净或自恣。
Saṅghe hareyya chandaṃ vā, pārisuddhiṃ pavāraṇaṃ.
400
400.
1342来到一位比丘面前,以蹲踞的姿势坐下;
Ekaṃ bhikkhuṃ upaggamma, nisīditvā ukkuṭikaṃ;
1343合掌之后,智者与欲。
Añjaliṃ paggaṇhitvāna, dade chandaṃ vicakkhaṇo.
401应当说:“我与欲,为我持欲,为我告欲。”
401. (Ka) ‘‘chandaṃ dammi, chandaṃ me hara, chandaṃ me ārocehī’’ti vattabbaṃ.
1345给与清净者应当说:“我与清净,为我持清净,为我告清净。”
(Kha) pārisuddhiṃ dentena ‘‘pārisuddhiṃ dammi, pārisuddhiṃ me hara, pārisuddhiṃ me ārocehī’’ti vattabbaṃ.
402
402.
1347以表明清净,成就布萨;
Pārisuddhippadānena, sampādeti uposathaṃ;
1348对自己与僧团,皆成其余羯磨的障碍。
Saṅghassa attano cāpi, sesakammaṃ vibādhati.
403
403.
1350以向僧团给出欲,成就自身的二事;因此给出欲者,亦应给出清净。
Chandadānena saṅghassa, dvayaṃ sādheti nattano;
1351因此,凡给予欲者,亦应给予清净。
Tasmā chandaṃ dadantena, dātabbā pārisuddhipi.
404一人可代多人携带欲,但不可辗转传递;
404.
1353一人可代多人携带,但不应辗转传递。
Hareyyeko bahūnampi, paramparā na hāraye;
1354辗转传来的欲与清净,不得成就。
Paramparāhaṭā chanda-pārisuddhi na gacchati.
405作一切近行已,应如是与自恣:‘我与自恣,为我持自恣,为我告自恣,为我利益而自恣。’
405. Sabbūpacāraṃ katvāna, evaṃ deyyā pavāraṇā. ‘‘Pavāraṇaṃ dammi, pavāraṇaṃ me hara, pavāraṇaṃ me ārocehi, mamatthāya pavārehī’’ti.
406如是告知已,彼至僧团,应如此为他作自恣:‘尊者,某甲向僧团自恣,以所见、所闻、所疑,愿僧团出于悲悯而说,见者当忏悔。’
406. Ārocetvātha so saṅghaṃ, pavāreyyevamāgato. ‘‘Itthannāmo, bhante, saṅghaṃ pavāreti diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā, vadatu taṃ saṅgho anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissatī’’ti.
407
407.
1358取清净、与欲或自恣后,
Gahetvā pārisuddhiṃ vā, chandaṃ vāpi pavāraṇaṃ;
1359持去者未至僧团,或还俗,或死亡。
Hārako saṅghamappatvā, vibbhameyya mareyya vā.
408
408.
1361或沙弥等身份,
Sāmaṇerādibhāvaṃ vā,
1362未被带来者,不应认可;
Paṭijāneyya nāhaṭā;
1363到达僧团后,如此应舍;
Patvā saṅghaṃ tathā heyya,
1364被带来者即是携来者。
Āhaṭā hoti hārako.
409
409.
1366若僧团所得之物,因放逸或睡眠而未告知者,
Saṅghappatto pamatto vā, sutto nārocayeyya vā;
1367本无犯;但若故意不告知,则犯恶作。
Anāpattiva sañcicca, nārocentassa dukkaṭanti.
141544. 布萨解说
44. Uposathaniddeso
1368“布萨”者——
Uposathoti –
410
410.
1370布萨有二种:十四日、十五日。
Duve uposathā cātu-ddaso pannaraso iti;
1371依经诵、决意、清净之力,有三种。
Suttuddesamadhiṭṭhāna-pārisuddhivasā tayo.
411
411.
1373经诵,是僧团的决意布萨。
Suttuddesova saṅghassa, adhiṭṭhānauposatho;
1374个人者,余诸布萨则为清净布萨。
Puggalasseva sesānaṃ, pārisuddhiuposatho.
412
412.
1376当前行事与应作事已办,时机已至,大众已集时;
Pubbakicce ca karaṇe, pattakalle samānite;
1377僧团诵出经典,彼以五种而分别。
Suttaṃ uddisati saṅgho, pañcadhā so vibhāvito.
413
413.
1379“无障碍”于略说中已被遮止。
Vināntarāyaṃ saṅkhepe-nuddeso vinivārito;
1380长老于二者为主,或于此三种略说中,
‘‘Therova issaro dvīsu, uddesesvettha tīsu vā;
1381“于广说中”如是说故,虽不转亦可。
Visadesū’’ti vuttattā, avattantepi vaṭṭati.
414
414.
1383若有同等者前来,或略说时仅有少数者;
Āgaccheyyuṃ yadi samā, uddisante va thokikā;
1384已诵出者,是善诵;所余者,当悉听无余。
Uddiṭṭhaṃ yaṃ suuddiṭṭhaṃ, sotabbamavasesakaṃ.
415
415.
1386仅诵出时,若全体或部分起立;若近处有多言,应为他们作清净。
Uddiṭṭhamatte sakalā-yekaccāyuṭṭhitāya vā;
1387若有多言,应于近处作清净。
Pārisuddhiṃ kareyyesaṃ, santike bahukātha ce;
1388于一切分别中,前行事毕,再行宣告。
Katvā sabbavikappesu, pubbakiccaṃ punuddise.
416
416.
1390于十五日住者与其余者,若他们别有他缘。
Pannarasovāsikānaṃ, itarānaṃ sacetaro;
1391若前者更胜,则应随同等者而行,
Samānetarenuvattantu, purimānaṃ sacedhikā;
1392前者当随行;于其余者,此法亦然。
Purimā anuvattantu, tesaṃ sesepyayaṃ nayo.
417
417.
1394初日布萨者,及余者之布萨,
Pāṭipadovāsikānaṃ, itarānaṃ uposatho;
1395若为平息者,住于根本处者可随意给予和合。
Samathokānaṃ sāmaggiṃ, mūlaṭṭhā dentu kāmato.
418
418.
1397若不给予,则应出界外行布萨。
Bahi gantvāna kātabbo, no ce denti uposatho;
1398若欲给予和合,当于多数中,或出行至界外。
Deyyānicchāya sāmaggī, bahūsu bahi vā vaje.
419
419.
1400对于在初日到来者,此规则亦是如此。
Pāṭipadegantukānaṃ , evameva ayaṃ nayo;
1401应使他得闻经典;若故意不使他闻,犯恶作。
Sāveyya suttaṃ sañcicca, assāventassa dukkaṭaṃ.
420
420.
1403应扫地、点灯,并敷设水座。
Sammajjituṃ padīpetuṃ, paññāpetuṃ dakāsanaṃ;
1404被大长老派遣时,有能力者不应如此行事。
Na kareyya tathā kallo, mahātherena pesito.
421清扫地面、点燃灯火、铺设水座之后,除僧团白告外,三种布萨应如是行:“诸具寿,请听我说,今日是十五日布萨,若诸具寿认可,我等当互相行清净布萨。”
421. Sammajjitvā padīpetvā, paṭṭhapetvā dakāsanaṃ. Gaṇañattiṃ ṭhapetvevaṃ, kattabbo tīhuposatho. ‘‘Suṇantu me āyasmantā, ajjuposatho pannaraso, yadāyasmantānaṃ pattakallaṃ, mayaṃ aññamaññaṃ pārisuddhiuposathaṃ kareyyāmā’’ti.
422偏袒一肩着衣,蹲踞而坐,向长老合掌,然后举起合掌说道:“友,我清净,请持我为清净。”如此说至三次。
422. Ekaṃsaṃ cīvaraṃ katvā, nisīditvā ukkuṭikaṃ,. Therena añjaliṃ tevaṃ, paggayha samudīriyā. ‘‘Parisuddho ahaṃ āvuso, parisuddhoti maṃ dhārethā’’ti, vade yāvatatīyakaṃ.
423完成前行開始後,這些新比丘應如是說:'尊者,我清淨,請持我為清淨。'如是說乃至三次。
423. Samattapubbārambhena, te navenevamīriyā. ‘‘Parisuddho ahaṃ bhante, parisuddhoti maṃ dhārethā’’ti, vade yāvatatīyakaṃ.
424兩位之中,由長老作;作後,新比丘應如是說:'賢友,我清淨,請持我為清淨。'應三次說。
424. Dvīsu therena kattabbaṃ, katvevamīriyo navo. ‘‘Parisuddho ahaṃ āvuso, parisuddhoti maṃ dhārehī’’ti tikkhattuṃ vattabbo.
425
425.
1410新比丘應三次如是告長老:
Navena thero tikkhattuṃ, evamassa udīriyo;
1411尊者,我是清净的,请您受持我为清净。
‘‘Parisuddho ahaṃ bhante, parisuddhoti maṃ dhārethā’’ti.
426完成前行事之后,应独自决意。应说:‘今日我的布萨是十五日’或‘是十四日,我如此决意。’若不作决意,则恶作。
426. Pubbakiccaṃ samāpetvā, adhiṭṭheyyevamekako. ‘‘Ajja me uposatho pannarasoti vā cātuddasoti vā adhiṭṭhāmī’’ti vattabbaṃ, no cedhiṭṭheyya dukkaṭaṃ.
427
427.
1414凡有四人、或三人、或二人共住之处。
Yattha vasanti cattāro, tayo vā yadi vā duve;
1415取得清净后,彼此依次传告;
Pārisuddhiṃ haritvāna, ekekassitarītare;
1416应当举行布萨,若不行者,得恶作罪。
Taṃ taṃ uposathaṃ kayiruṃ, siyā āpatti dukkaṭaṃ.
428
428.
1418于别众中,若作和合想,或心存疑惑;
Vagge samagge vaggoti, saññino vimatissa vā;
1419若以破僧的意图而作,犯恶作罪;若事成,则犯偷兰遮罪。
Dukkaṭaṃ karoto bhedā-dhippāyena thullaccayaṃ;
1420于别众中,若持和合想而犯,则为有和合想。
Vagge samaggenāpatti, samaggo iti saññino.
429
429.
1422对于被举者、在家者,以及其余同法者,
Ukkhittassa gahaṭṭhassa, sesānaṃ sahadhamminaṃ;
1423犯波罗夷者与舍戒者,
Pārājikassābhabbassa, sikkhānikkhittakassa ca.
430
430.
1425于座中众及同分罪者,
Nisinnaparisāyañca, sabhāgāpattiko tathā;
1426被欲所缠覆者,不应诵波罗提木叉。
Chandena parivutthena, pātimokkhaṃ na uddise.
431
431.
1428若未发露所犯之罪,未消除疑惑,则布萨不应举行,布萨不成就。
Adesayitvānāpannaṃ, nāvikatvāna vematiṃ;
1429既不得行布萨,布萨亦不成立。
Nuposathepi vā kātuṃ, posatho na ca kappati.
432住于布萨堂者,当日不应无故离去。
432.
1431凡决意住于布萨之处者,当日不应离开而缺席;
Aṭṭhitoposathāvāsā, na vaje tadahū vinā;
1432此句意为:决意于障碍,或决意于僧团,或决意于界。
Antarāyaṃ va saṅghaṃ vā-dhiṭṭhātuṃ sīmameva vāti.
148145. 自恣解说
45. Pavāraṇāniddeso
1433'自恣'者——
Pavāraṇāti –
433
433.
1435二人、三人、四人,相互自恣。
Dvinnaṃ tiṇṇaṃ catunnañca, aññamaññappavāraṇā;
1436一人则行决意,其余则为僧团自恣。
Ekassa ca adhiṭṭhānaṃ, sesā saṅghappavāraṇā.
434
434.
1438于前行事与诸作业,适时齐集备办已;
Pubbakicce ca karaṇe, pattakalle samānite;
1439除白之外,由僧团应如是行自恣。
Ṭhapetvā ñattiṃ saṅghena, kattabbevaṃ pavāraṇā.
1440尊者僧,请听!今日是自恣日,十五日。若僧团适当,僧团应行自恣。
‘‘Suṇātu me bhante saṅgho, ajja pavāraṇā pannarasī, yadi saṅghassa pattakallaṃ, saṅgho pavāreyyā’’ti.
435
435.
1442偏袒一肩,胡跪而坐;
Ekaṃsaṃ cīvaraṃ katvā, nisīditvā ukkuṭikaṃ;
1443僧团合掌向长老,而作宣告。
Therena añjaliṃ saṅgho, paggayha samudīriyo.
436“诸具寿,我以所见、所闻或所疑事,向僧团自恣。愿诸具寿悲悯我而对我说,我见后即当改正。第二次……乃至……第三次,诸具寿,我以所见、所闻或所疑事,向僧团自恣。愿诸具寿悲悯我而对我说,我见后即当改正。”
436. ‘‘Saṅghaṃ, āvuso, pavāremi diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā, vadantu maṃ āyasmanto anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmi. Dutiyampi…pe… tatiyampi, āvuso, saṅghaṃ pavāremi diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā, vadantu maṃ āyasmanto anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmī’’ti.
437
437.
1446诸长老自恣时,新比丘应蹲踞;
Pavārentesu theresu, nisajjukkuṭikaṃ navo;
1447直至自己完成自恣,应保持蹲踞而住。
Pavāreti sayaṃ yāva, ukkuṭikova acchatu.
438完成前行之后,新比丘应向僧团宣说。
438. Pubbārambhaṃ samāpetvā, navo saṅghamudīraye.
439尊者,我以所见、所闻、所疑向僧团自恣。愿诸具寿出于悲悯告诉我,见已我将改正。第二次……乃至第三次,尊者,我以所见、所闻、所疑向僧团自恣。愿诸具寿出于悲悯告诉我,见已我将改正。
439. ‘‘Saṅghaṃ, bhante, pavāremi diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā, vadantu maṃ āyasmanto anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmi. Dutiyampi…pe… tatiyampi, bhante, saṅghaṃ pavāremi diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā, vadantu maṃ āyasmanto anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmī’’ti.
440
440.
1451或以布施,或以谈论正法,或以相互诤论,度过夜晚;
Dānena dhammasākacchā, kalahehi ca rattiyā;
1452三语自恣的机缘,在于他已耗尽的缘故;
Tevācikāya okāse-sati khepitabhāvato;
1453述说十种障碍之后,如法宣说白文。
Antarāye dasavidhe, ñattiṃ vatvānurūpato.
441“尊者,请僧团听我说:因人们布施供养,因二比丘论法,因彼此争论,此夜大多已过。若僧团举行三说自恣,僧团将成未自恣者,而这时天将破晓。此是王难,此是贼难,此是火难,此是水难,此是人难,此是非人难,此是猛兽难,此是爬虫难,此是命难,此是梵行难。若僧团举行三说自恣,僧团将成未自恣者,这便会成为梵行难。若僧团时机适时,应行二说、一说、同安居自恣。”
441. ‘‘Suṇātu me bhante saṅgho, manussehi dānaṃ dentehi, dvīhi bhikkhūhi dhammaṃ sākacchantehi, kalahaṃ karontehi yebhuyyena ratti khepitā. Sace saṅgho tevācikaṃ pavāressati, appavāritova saṅgho bhavissati, athāyaṃ ratti vibhāyissati. Ayaṃ rājantarāyo, ayaṃ corantarāyo, ayaṃ agyantarāyo, ayaṃ udakantarāyo, ayaṃ manussantarāyo, ayaṃ amanussantarāyo, ayaṃ vāḷantarāyo, ayaṃ sarīsapantarāyo, ayaṃ jīvitantarāyo, ayaṃ brahmacariyantarāyo. Sace saṅgho tevācikaṃ pavāressati, appavāritova saṅgho bhavissati, athāyaṃ brahmacariyantarāyo bhavissati. Yadi saṅghassa pattakallaṃ, saṅgho dvevācikaṃ, ekavācikaṃ, samānavassikaṃ pavāreyyā’’ti.
442
442.
1456应依所施设之白,以适当的方式行自恣。
Pavāreyyānurūpena , yathāṭhapitañattiyā;
1457若有同等者前来,则应从此处先行。
Āgaccheyyuṃ yadi samā, ādikā cettha āhare.
443如是三人或四人之众,作白已,应行自恣:『诸尊者,请听我说。今日是十五日自恣日,若诸尊者合宜,我等当互相自恣。』
443. Evaṃ ticatuvaggo ca, ñattiṃ vatvā pavāraye. ‘‘Suṇantu me āyasmantā, ajja pavāraṇā pannarasī, yadāyasmantānaṃ pattakallaṃ, mayaṃ aññamaññaṃ pavāreyyāmā’’ti.
444
444.
1460偏袒一肩衣,蹲踞而坐,
Ekaṃsaṃ cīvaraṃ katvā, nisīditvā ukkuṭikaṃ;
1461向长老合掌,擎举合掌,如是说。
Therena añjaliṃ tevaṃ, paggayha samudīriyā.
445诸具寿,我向诸具寿自恣:若见、若闻、若疑,敬请诸具寿出于慈悯而告知我,我见后便改正。第二次……乃至……第三次,诸具寿,我向诸具寿自恣:若见、若闻、若疑,敬请诸具寿出于慈悯而告知我,我见后便改正。
445. ‘‘Ahaṃ, āvuso, āyasmante pavāremi diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā, vadantu maṃ āyasmantā anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmi. Dutiyampi…pe… tatiyampi ahaṃ, āvuso, āyasmante pavāremi diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā, vadantu maṃ āyasmantā anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmī’’ti.
1463新比丘亦应如是说:诸尊者,我向诸具寿自恣:若见、若闻、若疑,敬请诸具寿出于慈悯而告知我,我见后便改正。第二次……乃至……第三次,诸尊者,我向诸具寿自恣:若见、若闻、若疑,敬请诸具寿出于慈悯而告知我,我见后便改正。
Navenāpi ‘‘ahaṃ, bhante, āyasmante pavāremi diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā, vadantu maṃ āyasmantā anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmi. Dutiyampi…pe… tatiyampi ahaṃ, bhante, āyasmante pavāremi diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā, vadantu maṃ āyasmantā anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmī’’ti.
446二人之中,长老应行自恣,新比丘行已亦应如是说。
446. Dvīsu therena kattabbaṃ, navo katvevamīriyo.
447贤友,我因所见、所闻或所疑而向尊者行自恣,请您出于慈悯而告诫我,我见到后即会改正。第二次……乃至……第三次,贤友,我因所见、所闻或所疑而向尊者行自恣,请您出于慈悯而告诫我,我见到后即会改正。
447. ‘‘Ahaṃ, āvuso, āyasmantaṃ pavāremi diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā, vadatu maṃ āyasmā anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmi. Dutiyampi…pe… tatiyampi ahaṃ, āvuso, āyasmantaṃ pavāremi diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā, vadatu maṃ āyasmā anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmī’’ti.
1466尊者,我因所见、所闻或所疑而向您行自恣,请您出于慈悯而告诫我,我见到后即会改正。第二次……乃至……第三次,尊者,我因所见、所闻或所疑而向您行自恣,请您出于慈悯而告诫我,我见到后即会改正。
Navenāpi ‘‘ahaṃ, bhante, āyasmantaṃ pavāremi diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā, vadatu maṃ āyasmā anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmi. Dutiyampi…pe… tatiyampi ahaṃ, bhante, āyasmantaṃ pavāremi diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā, vadatu maṃ āyasmā anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmī’’ti.
448完成前行事后,独一比丘应如此决意:‘我今日的自恣为十四日’或‘为十五日’,以此决意。
448. Pubbakiccaṃ samāpetvā, adhiṭṭheyyevamekako. ‘‘Ajja me pavāraṇā cātuddasīti vā pannarasīti vā adhiṭṭhāmī’’ti vattabbaṃ.
449
449.
1469若一处住有五人,或四人、三人、二人,
Yasmiṃ vasanti vā pañca, cattāro vā tayo duve;
1470举行自恣后,彼此各各……
Pavāraṇaṃ haritvāna, ekekassitarītare.
450
450.
1472应行各各自恣。
Taṃ taṃ pavāraṇaṃ kayiruṃ,
1473若犯此罪,则为恶作。
Siyā āpatti dukkaṭaṃ;
1474其余诸偈已于布萨中说。
Sesā uposathe vuttā,
1475此处当引用偈颂。
Gāthāyo cettha āhare.
451
451.
1477僧团中,已行自恣者,应行清净布萨。
Pavāriteva saṅghamhi, pārisuddhiuposathaṃ;
1478无论是雨安居已断者,或是未入安居而来者。
Kareyya chinnavasso vā, avuttho vānupagato.
452
452.
1480于四月布萨之日,僧团行布萨时;
Cātumāsiniyā cāpi, kate saṅghenuposathe;
1481若人数较少,已住雨安居者应行自恣。
Vutthavassā pavāreyyuṃ, sace appatarā siyunti.
153146. 防护的解说
46. Saṃvaraniddeso
1482“防护”者,
Saṃvaroti –
453四五三偈。
453.
1484以眼、耳等诸根门为类别,于色、声等诸所缘境,
Cakkhusotādibhedehi, rūpasaddādigocare;
1485应防止贪、忧等生起。
Abhijjhādomanassādi-ppavattiṃ vinivāraye.
454
454.
1487应调御自心,如调御难驯之牛于田地中;具念与正知,应行于一切威仪。
Niggaṇheyya sakaṃ cittaṃ, kiṭṭhādiṃ viya duppasuṃ;
1488具足正念与正知,于一切威仪中皆应行持。
Satimā sampajāno ca, care sabbiriyāpatheti.
153947. 清净的解说
47. Suddhiniddeso
1489“清净”者,
Suddhīti –
455
455.
1491说示、防护、寻求、省察,由此四种分别。
Desanā saṃvaro eṭṭhipaccavekkhaṇa bhedato;
1492清净有四种,波罗提木叉防护是为其一;
Suddhī catubbidhā pātimokkhasaṃvarasammataṃ;
1493因由说示而得清净,故称说示清净。
Desanāya visuddhattā, desanāsuddhi vuccati.
456
456.
1495以心决意防护——“我今后不再如此造作”。
‘‘Na punevaṃ karissa’’nti, cittādhiṭṭhānasaṃvarā;
1496说为防护清净,即根防护而得清净。
Vutto saṃvarasuddhīti, sujjhatindriyasaṃvaro.
457
457.
1498舍断邪命寻求,依如法而资生者,有寻求清净;
Pahāyānesanaṃ dhammenuppādentassa eṭṭhiyā;
1499由清净故,说名寻求清净,此依于命清净。
Suddhattā eṭṭhisuddhīti, vuttamājīvanissitaṃ.
458
458.
1501如理省察之后,受用衣。
Yoniso paṭisaṅkhāya, cīvaraṃ paṭisevati;
1502这些如所说之省察清净。
Evamādiyathāvutta-paccavekkhaṇasujjhanā;
1503名为省察清净,此即依于资具而说。
Paccavekkhaṇasuddhīti, vuttaṃ paccayanissitanti.
155548. 知足的解说
48. Santosaniddeso
1504“知足”者,
Santosoti –
459
459.
1506以微少、无过、易得之物而满足;知量、易护持,
Appena anavajjena, santuṭṭho sulabhena ca;
1507安于恭敬正法而行。
Mattaññū subharo hutvā, care saddhammagāravo.
460
460.
1509不追悔过去,不期盼未来;
Atītaṃ nānusocanto, nappajappamanāgataṃ;
1510依现前所得而度日,名为知足。
Paccuppannena yāpento, santuṭṭhoti pavuccatīti.
156349. 四种守护的解说
49. Caturārakkhaniddeso
1511四守护——
Caturakkhāti –
461
461.
1513佛随念、慈、不净、死随念;
Buddhānussati mettā ca, asubhaṃ maraṇassati;
1514以远离等义,故为阿拉汉;以正确、自己觉悟之义,故为佛陀。
Ārakattādinārahaṃ, sammā sāmañca buddhato.
462
462.
1516“正自觉者”,即是反复的随念。
Sammāsambuddhaiti vānussati yā punappunaṃ;
1517此为依凭世尊九种功德的佛随念。
Navabhede bhagavato, buddhānussati sā guṇe.
463
463.
1519于结界内的僧团、于结界内的诸天、于主宰者;
Sīmaṭṭhasaṅghe sīmaṭṭhadevatāsu ca issare;
1520于行乞村落之众人,及依止彼处之人众。
Jane gocaragāmamhi, tatthupādāya mānuse.
464
464.
1522以“愿一切有情得安乐、无怨”等,
Sabbasattesu sukhitā, hontāverātiādinā;
1523一一限定、一一限定而修,即是慈心的修习。
Paricchijja paricchijja, bhāvanā mettabhāvanā.
465
465.
1525依颜色、形状、处所、方位、界限。
Vaṇṇasaṇṭhānaokāsa-disato paricchedato;
1526依于次第,界定发、毛等三十二身分。
Vavatthapetvā kesādi-koṭṭhāse anupubbato.
466
466.
1528不急不缓,遮止散乱,
Nātisīghañca saṇikaṃ, vikkhepaṃ paṭibāhayaṃ;
1529超越施设,依次第而舍离。
Paṇṇattiṃ samatikkamma, muñcantassānupubbato.
467
467.
1531以颜色、处所、形状、气味与界限而修习;
Vaṇṇaāsayasaṇṭhāna-gandhokāsehi bhāvanā;
1532“厌恶”者,是于各部分——膨胀等诸事中,
Paṭikkūlāti koṭṭhāse, uddhumātādivatthusu;
1533取不净相而转起的修习,即名“不净”。
Gahetvā asubhākāraṃ, pavattā bhāvanāsubhaṃ.
468
468.
1535我将死亡,生命断绝;
‘‘Maraṇaṃ me bhavissati, jīvitaṃ ucchijjissati;
1536“死亡、死亡”——如理修习;
Maraṇaṃ maraṇaṃ vā’’ti, bhāvayitvāna yoniso.
469
469.
1538从屠夫之现前,从成就之失坏;
Vadhakassevupaṭṭhānā, sampattīnaṃ vipattito;
1539由身体的收摄,同样由众多共同之处。
Upasaṃharato kāyabahusādhāraṇā tathā.
470
470.
1541由于寿命羸弱,由于时限无定,由于寿量有限,这是死随念的修习。
Āyudubbalato kālavavatthānassabhāvato;
1542由于寿量有限,这是死随念的修习。
Addhānassa paricchedā, bhāvanā maraṇassatīti.
159650. 观的解说
50. Vipassanāniddeso
1543‘观’者——
Vipassanāti –
471
471.
1545遍知名色已,随后了知其缘;
Nāmarūpaṃ pariggayha, tato tassa ca paccayaṃ;
1546有已还无,故无常;为生灭所逼迫,故苦,
Hutvā abhāvatoniccā, udayabbayapīḷanā.
472
472.
1548因苦、因不自在故,即是无我——此即三相;
Dukkhā avasavattittā, anattāti tilakkhaṇaṃ;
1549将诸行安立于此三相,数数观照者,
Āropetvāna saṅkhāre, sammasanto punappunaṃ;
1550能渐次证得一切结的灭尽。
Pāpuṇeyyānupubbena, sabbasaṃyojanakkhayanti.
1605结语之论
Nigamanakathā
473
473.
1552增上戒、增上心与增上慧之学,
Adhisīlādhicittānaṃ, adhipaññāya sikkhanā;
1553比丘之义务,于此小学中已举出。
Bhikkhukiccamato khuddasikkhāyaṃ samudāhaṭā.
474
474.
1555对于具大名声、游化世间者,
Mahato kittisaddassa, yassa lokavicārino;
1556从不疲厌,如风恒常。
Parissamo na sambhoti, mālutasseva niccaso.
475
475.
1558由那位具法殊胜者,铜掌洲之旗帜,
Tena dhammasirīkena, tambapaṇṇiyaketunā;
1559长老所造,为通达法与律者所称赞。
Therena racitā dhammavinayaññupasaṃsitā.
476
476.
1561至此已达完成,小学已至;
Ettāvatāyaṃ niṭṭhānaṃ, khuddasikkhā upāgatā;
1562以五百偈颂为量。
Pañcamattehi gāthānaṃ, satehi parimāṇatoti.
1618《小学》结束。
Khuddasikkhā niṭṭhitā.
1619礼敬彼世尊、阿拉汉、正自觉者
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa