应悔过论解释
应巴底德萨尼之论释
Pāṭidesanīyakathāvaṇṇanā
1830-1如是以不过略不过广之方式显示了九十二巴吉帝亚后，为了显示其后所说的应巴底德萨尼，故说「若于村落中」等。其中「村落中」者，谓街道等，如所说：「村落中者，名为街道、市集、十字路口、房屋。」
1830-1. Evaṃ nātisaṅkhepavitthāranayena dvenavuti pācittiyāni dassetvā tadanantaraṃ niddiṭṭhe pāṭidesanīye dassetumāha ‘‘yo cantaraghara’’ntiādi. Tattha antaragharanti rathikādimāha. Yathāha ‘‘antaragharaṃ nāma rathikā byūhaṃ siṅghāṭakaṃ ghara’’nti.
2「若比丘于村落中，从非亲里比丘尼手中，亲手接受任何副食或主食，彼比丘于接受时为恶作，于受用时为应巴底德萨尼」，此为连结。
Yo pana bhikkhu antaragharaṃ paviṭṭhāya aññātikāya bhikkhuniyā hatthato yaṃ kiñci khādanaṃ, bhojanampi vā sahatthā paṭiggaṇheyya, tassa bhikkhuno gahaṇe dukkaṭaṃ, bhoge ajjhohāre pāṭidesanīyaṃ siyāti yojanā.
3从此以后，四偈在诸本中以倒序书写，彼等之次第为：「此中村落中」为第三，「因此从比丘尼」为第四，「于街道等中」为第五，「或于街道」为第六。然此次第应依论母注释之顺序而知。依此次第，彼等之义释如下：
Ito paṭṭhāya catasso gāthā uppaṭipāṭiyā potthakesu likhitā, tāsaṃ ayaṃ paṭipāṭi – ‘‘etthantaraghara’’nti tatiyā, ‘‘tasmā bhikkhuniyā’’ti catutthī, ‘‘rathikādīsū’’ti pañcamī , ‘‘rathikāyapi vā’’ti chaṭṭhī. Paṭipāṭi panāyaṃ mātikaṭṭhakathakkamena veditabbā. Imāya paṭipāṭiyā tāsaṃ atthavaṇṇanā hoti –
1832-3以前二偈显示了词句分析所得之一般判定后，今为显示注释所说之特殊情况，故说「此中」等。其中「此中」者，于此第一应巴底德萨尼学处中。「彼」者，非亲里比丘尼之。「从语句」者，从「已进入村落中」之言说。「诚然」一词表示理由。因为注释中说明「比丘之站立处所无量」，故若比丘尼站在寺院等处施与，比丘站在街道等处接受，如是接受者，彼比丘无罪，此为连结。因受用以接受为根本，故无罪。以「接受者」一词，亦显示了受用时无应巴底德萨尼罪。
1832-3. Purimagāthādvayena padabhājanāgatasāmaññavinicchayaṃ dassetvā idāni aṭṭhakathāgataṃ visesaṃ dassetumāha ‘‘etthā’’tiādi. Tattha etthāti imasmiṃ paṭhamapāṭidesanīyasikkhāpade. Tassāti aññātikabhikkhuniyā. Vākyatoti ‘‘antaragharaṃ paviṭṭhāyā’’ti vacanato. Hi-saddo hetumhi. Yasmā bhikkhussa ṭhitaṭṭhānaṃ nappamāṇanti aṭṭhakathāya (pāci. aṭṭha. 553) vaṇṇitaṃ, tasmā ārāmādīsu ṭhatvā dentiyā bhikkhuniyā hatthato vīthiādīsu ṭhatvā yo paṭiggaṇheyya ce, evaṃ paṭiggaṇhato tassa bhikkhuno na dosoti yojanā. Paribhogassa paṭiggahaṇamūlakattā na doso. ‘‘Paṭiggaṇhato’’ti iminā paribhoge pāṭidesanīyābhāvo ca dīpito hoti.
1834「若比丘尼站在街道等处施与食物，比丘站在寺院内接受，彼有罪」，此为连结。因偈颂结构，「比丘尼食物」为短音。「有罪」者，指接受与受用时之恶作与应巴底德萨尼罪而说。
1834. Sace bhikkhunī rathikādīsu ṭhatvā bhojanaṃ deti, bhikkhu antarārāme ṭhatvā paṭiggaṇhāti ce, tassa āpattīti yojanā. Gāthābandhavasena ‘‘bhikkhuni bhojana’’nti rassattaṃ. Āpattīti ca paṭiggahaṇaparibhogesu dukkaṭapāṭidesanīyāpattiyo sandhāya vuttaṃ.
1835「若比丘尼站在街道等处施与食物，或于街道……乃至……此为方式」，此为连结。其中「街道」者，谓道路。「市集」者，不间断地站立之来往道路。「接合处」者，名为房屋之接合处。「十字路口」者，四角或三角之道路会合处。「此为方式」者，前偈所说「有罪」之方式。
1835. Rathikādīsu ṭhatvā bhikkhunī bhojanaṃ deti ce, taṃ rathikāyapi vā…pe… ayaṃ nayoti yojanā. Tattha rathikāti racchā. Byūhanti anibbijjhitvā ṭhitā gatapaccāgataracchā. Sandhi nāma gharasandhi. Siṅghāṭakanti catukkoṇaṃ vā tikoṇaṃ vā maggasamodhānaṭṭhānaṃ. Ayaṃ nayoti ‘‘āpattī’’ti anantaragāthāya vuttanayo.
18371837. 「以食物」者，此恶作之说，是关于未与食物混合而味道未变者而言。若与食物混合成一味者，如时限药等，受取后吞咽，则有应巴底德萨尼罪，此为连结之义。
1837. Āmisena asambhinnarasaṃ sandhāya idaṃ dukkaṭaṃ bhāsitaṃ. Āmisena sambhinne ekarase yāmakālikādimhi paṭiggahetvā ajjhohāre pāṭidesanīyāpatti siyāti yojanā.
18381838. 「从单边达上者之手」者，从比丘尼处达上者之手。如所说：「『单边达上者』者，从比丘尼处达上者」。但从比丘众处达上者，则如其事实而定。
1838.Ekatoupasampannahatthatoti bhikkhunīnaṃ santike upasampannāya hatthato. Yathāha ‘‘ekatoupasampannāyāti bhikkhunīnaṃ santike upasampannāyā’’ti (pāci. aṭṭha. 553). Bhikkhūnaṃ santike upasampannāya pana yathāvatthukamevāti.
18391839. 对非亲属女有亲属女想者，以及对此有疑者，有恶作罪，此为连结之义。
1839. Aññātikāya ñātikasaññissa, tatheva vimatissa ca dukkaṭanti yojanā.
18401840. 对非亲属女令其施与，置于地上而施与者，或站在寺院内等处施与者，受取之比丘无罪，此为连结之义。「寺院内等处」者，此处以「等」字摄取比丘住处、外道住处、休息处、来回处等。来回处者，名为食堂。
1840. Aññātikāya dāpentiyā bhūmiyā nikkhipitvā dadamānāya vā antarārāmādīsu ṭhatvā dentiyā paṭiggaṇhato bhikkhussa anāpattīti yojanā. Antarārāmādīsūti ettha ādi-saddena bhikkhunupassayatitthiyaseyyāpaṭikkamanādiṃ saṅgaṇhāti. Paṭikkamanaṃ nāma bhojanasālā.
18411841. 「从村外携出而施与」，此为连结之义。
1841. Gāmato bahi nīharitvā detīti yojanā.
18421842. 「从手」者，此处应补「于受取时」。「如是」者，无罪。此学处之起源，与羚羊肉事相同，此为连结之义。
1842.Hatthatoti ettha ‘‘gahaṇe’’ti seso. Tathāti anāpatti. Samuṭṭhānaṃ idaṃ sikkhāpadaṃ eḷakalomena samaṃ matanti yojanā.
13第一应巴底德萨尼之论释。
Paṭhamapāṭidesanīyakathāvaṇṇanā.
1843-4「未说」者，以将说之义而言未说。「即使一位比丘」，此为连接。「退下」者，离去。以表示「等」义的「iti」一词，应知摄取「退下吧，姊妹，直到比丘们用食」这句话的剩余部分。以此显示退下的方式。以「即使一位比丘」这句，显示最低限度。而最高限度则应从「那些比丘们应使那位比丘尼退下」这巴利文中看出。「食物」者，即使在共通语中，也只是取五种食物中的任何一种。如所说「以五种食物中的任何一种」。「享用」与「一起达上」，所说之义相同。
1843-4.Avutteti vakkhamānanayena avutte. Ekenapi ca bhikkhunāti sambandho. Apasakkāti apagaccha. Ādi-atthavācinā iti-saddena ‘‘apasakka tāva, bhagini, yāva bhikkhū bhuñjantī’’ti vākyaseso saṅgahitoti daṭṭhabbo. Iminā apasādanākāro sandassito. ‘‘Ekenapi ca bhikkhunā’’ti iminā avakaṃso dassito. Ukkaṃso pana ‘‘tehi bhikkhūhi sā bhikkhunī apasādetabbā’’ti pāḷitopi daṭṭhabbo. ‘‘Āmisa’’nti sāmaññavacanepi pañcannaṃ bhojanānaṃ aññatarasseva gahaṇaṃ. Yathāha ‘‘pañcannaṃ bhojanānaṃ aññatarenā’’ti. Bhogeti ca ekatoupasampannanti ca vuttatthameva.
1845「同样」者，恶作。「在那里」者，对于未达上者。
1845.Tathevāti dukkaṭaṃ. Tatthāti anupasampannāya.
1846即使给予自己的食物，以此学处无犯，但以前学处则有犯的可能，故说「不给」。如所说「使给予自己的食物，不给，在此，即使给予自己的食物，以此学处确实无犯，以前学处则有犯」。「同样」者，无犯。为了显示以两学处都无犯，故说「若使行」。如所说「给予他人的食物，不使给予，在此，即使使给予，以此学处应有犯，但对于给予者，既非以此，也非以前者有犯」。
1846. Attano bhatte dinnepi iminā sikkhāpadena anāpatti, purimasikkhāpadena pana āpattisambhavā ‘‘na detī’’ti vuttaṃ. Yathāha ‘‘attano bhattaṃ dāpeti, na detīti ettha sacepi attano bhattaṃ deti, iminā sikkhāpadena anāpattiyeva, purimasikkhāpadena āpattī’’ti (pāci. aṭṭha. 558). Tathāti anāpatti. Ubhayasikkhāpadehipi anāpattiṃ dassetumāha ‘‘padeti ce’’ti. Yathāha ‘‘aññesaṃ bhattaṃ deti, na dāpetīti ettha pana sacepi dāpeyya, iminā sikkhāpadena āpatti bhaveyya, dentiyā pana neva iminā, na purimena āpattī’’ti.
1847比丘尼使给予未给之物，或在未给之处使给予，那也对一切亲友非亲友平等地使给予，在那里也无犯。
1847. Bhikkhunī yaṃ na dinnaṃ, taṃ dāpeti, yattha vā na dinnaṃ, tattha dāpeti, tampi sabbesaṃ mittāmittānaṃ samaṃ dāpeti, tatthāpi anāpatti.
1848在学尼或沙玛内莉站着指示「在此给汤，给饭」，作安排，对不使其退下者无犯。除五种食物外，对不使退下指示其他的比丘尼者无犯。对不使退下者，对痴狂者等也无犯，应如是连接。
1848. Sikkhamānā vā sāmaṇerikā vā ‘‘idha sūpaṃ detha, odanaṃ dethā’’ti vosāsantī vidhānaṃ karontī ṭhitā, taṃ anapasādentassa anāpatti. Pañceva bhojanāni vinā aññaṃ vosāsantiṃ bhikkhuniṃ anapasādentassa anāpatti. Anapasādentassa ummattakādinopi anāpattīti yojanā.
1849「起源」者，在此「此」为剩余。食物是作，对指示者的不阻止是不作，如是此为作与不作。
1849.Samuṭṭhānanti ettha ‘‘imassā’’ti seso. Bhojanaṃ kiriyaṃ, vosāsantiyā anivāraṇaṃ akiriyanti evamidaṃ kriyākriyaṃ.
20第二应巴底德萨尼之论释。
Dutiyapāṭidesanīyakathāvaṇṇanā.
1850-1「在学认可」者，认可之。「所谓在学认可之家族，即以信增长、以财物减损之家族，对如是家族以白二甘马给予在学认可」，如是所说，此家族名为在学认可。故说「在已得认可之家族」。「已得认可」者，分析为「由彼而得认可」。「入家近处」者，即使受邀请，亦如未受邀请，故说「入家近处之前」。如所说：「所谓未受邀请者，今日或明日未受邀请，入家近处时邀请，此名为未受邀请」。
1850-1.Sekkhanti sammateti ‘‘sekkhasammataṃ nāma kulaṃ yaṃ kulaṃ saddhāya vaḍḍhati, bhogena hāyati, evarūpassa kulassa ñattidutiyena kammena sekkhasammuti dinnā hotī’’ti (pāci. 567) vuttaṃ idaṃ kulaṃ sekkhasammataṃ nāma. Tenāha ‘‘laddhasammutike kule’’ti. Laddhā sammuti yenāti viggaho. Gharūpacāraṃ okkante nimantitopi animantitova hotīti āha ‘‘gharūpacārokkamanā pubbevā’’ti. Yathāha ‘‘animantito nāma ajjatanāya vā svātanāya vā animantito, gharūpacāraṃ okkamante nimanteti, eso animantito nāmā’’ti (pāci. 567).
20「所谓非病者，即能行乞食者」，如是所说，故能行乞食者名为非病者。「取」者，亲手受取。「食物」者，以此为关联。如所说：「亲手受取副食或主食」。「取」者，此处应补「为食物故」。
‘‘Agilāno nāma yo sakkoti piṇḍāya caritu’’nti vuttattā bhikkhāya carituṃ samattho agilāno nāma. Gahetvāti sahatthā paṭiggahetvā. ‘‘Āmisa’’nti iminā sambandho. Yathāha ‘‘khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā sahatthā paṭiggahetvā’’ti (pāci. 567). Gahaṇeti ettha ‘‘āhāratthāyā’’ti seso.
1853「于彼」者，于非在学认可之家族。「如是显示」者，显示恶作。
1853.Tatthāti asekkhasammate kule. Tatheva paridīpitanti dukkaṭaṃ paridīpitaṃ.
1854「或受邀请者」者，此处以「或」字取受邀请者之余者。如所说：「受邀请者或病者食其余者」。「其他比丘之乞食于彼处施与」，应如是连接。「于彼」者，于彼在学认可之家族。
1854.Nimantitassa vāti ettha vā-saddena nimantitassa avasesaṃ gaṇhāti. Yathāha ‘‘nimantitassa vā gilānassa vā sesakaṃ bhuñjatī’’ti. Aññesaṃ bhikkhā tattha dīyatīti yojanā. Tatthāti tasmiṃ sekkhasammate kule.
1855「于任何处」者，于食堂等任何处。「或常食等」者，此处以「等」字取筹食、半月食、伍波萨他食、月分食。
1855.Yatthakatthacīti āsanasālādīsu yattha katthaci. Niccabhattādike vāpīti ettha ādi-saddena salākabhattapakkhikauposathikapāṭipadikabhattānaṃ gahaṇaṃ.
1856「门」者，此处应补「除外」。「到达」者，此处应补「之后」。如所说：「即使比丘未到，先取出置于门外，之后到达者施与，允许」。
1856.Dvāreti ettha ‘‘ṭhapetvā’’ti seso. Sampatteti ettha ‘‘pacchā’’ti seso. Yathāha ‘‘sacepi anāgate bhikkhumhi paṭhamaṃyeva nīharitvā dvāre ṭhapetvā pacchā sampattassa denti, vaṭṭatī’’ti (pāci. aṭṭha. 569).
1857为显示《大注疏》(巴吉帝亚注疏第569页)所至之决断，故说「比丘」等。「如从生起处之羊毛譬喻」者，意为：从生起处而言，如羊毛学处相似也。
1857.Mahāpaccariyā(paāci. aṭṭha. 569) gatavinicchayaṃ dassetumāha ‘‘bhikkhu’’ntiādi. Samuṭṭhāneḷakūpamanti samuṭṭhānato eḷakalomasikkhāpadasadisanti attho.
28第三应巴底德萨尼之论释。
Tatiyapāṭidesanīyakathāvaṇṇanā.
1858-9因「五人之已告知，此名为未告知」之语，且于此亦将说「同法者告知」之故，以「在家」一词摄取游方者。为以别种表述显示已说之理趣，故说「由女人或男人」等。因「凡彼等阿兰若住处」(巴吉帝亚573页)之语，故「园」者，说阿兰若园也。若如是告知，即名已告知，如「词句分析」(巴吉帝亚573页)所说之连结。「已告知」者，即已预先告知也。
1858-9. ‘‘Pañcannaṃ paṭisaṃviditaṃ, etaṃ appaṭisaṃviditaṃ nāmā’’ti vacanato ca idhāpi ‘‘sahadhammikañāpita’’nti vakkhamānattā ca agahaṭṭha-saddena paribbājakānaṃ gahaṇaṃ. Vuttameva nayaṃ vohārantarena dassetumāha ‘‘itthiyā purisena vā’’ti. ‘‘Yāni kho pana tāni āraññakāni senāsanānī’’ti (pāci. 573) vacanato ārāmanti āraññakārāmamāha. Sace evamārocitaṃ paṭisaṃviditanti hi vuttaṃ padabhājaneti (pāci. 573) yojanā. Paṭisaṃviditanti pageva niveditaṃ.
1860后来，如所告知之彼物，或以彼及其附属物，或携来其他众多物，彼亦名为已告知，如是连结。
1860. Pacchā yathārocitaṃ tameva vā tassa ca parivāraṃ katvā aññaṃ bahuṃ vā āharīyatu, tampi paṭisaṃveditaṃ nāmāti yojanā.
1861「以粥告知」，于此「除彼」一语，以含义而得。此亦告知，于库伦地允许，如是所说，如是连结。
1861.Yāguyā viditaṃ katvāti ettha ‘‘taṃ ṭhapetvā’’ti idaṃ sāmatthiyā labbhati. Idampi viditaṃ kurundiyaṃ vaṭṭatīti vuttanti yojanā.
1862「或」者，「亦」之义。「其他诸家」，如是连结。于此「闻说『告知某名家后，取副食等而去』」(巴吉帝亚注疏573页)，此为注疏之余。「由彼」者，由已作告知者。彼一切亦允许，如是连结。
1862.Panāti api-saddattho. Aññānipi kulānīti yojanā. Ettha ‘‘asukaṃ nāma kulaṃ paṭisaṃveditaṃ katvā khādanīyādīni gahetvā gacchatīti sutvā’’ti (pāci. aṭṭha. 573) aṭṭhakathāseso. Tenāti katapaṭisaṃveditena. Tampi ca sabbaṃ vaṭṭatīti yojanā.
1863如是「凡未告知者」，以「入园或近处」等理趣，凡最初未告知者。「如是」一语，亦应与「凡未携来园」连结。「如是」者，以「作彼之附属物」等方式。「彼名为未告知」一语，亦应与「同法者告知」连结。如所说「五人之已告知，此名为未告知」(巴吉帝亚573页)。于注疏中亦说「『五人之已告知』者，于五同法者中，遣送任何物而『将携来副食或主食』而作告知者，亦为未告知，此为义」(巴吉帝亚注疏573页)。
1863.Evaṃ yaṃ anārocitanti ‘‘ārāmaṃ vā upacāraṃ vā pavisitvā’’tiādinā nayena yaṃ paṭhamaṃ aniveditaṃ. ‘‘Eva’’nti idaṃ ‘‘yaṃ ārāmamanābhata’’nti imināpi yojetabbaṃ. Evanti ‘‘tassa parivāraṃ katvā’’tiādinā pakārena. ‘‘Taṃ asaṃviditaṃ nāmā’’ti idaṃ ‘‘sahadhammikañāpita’’nti imināpi yojetabbaṃ. Yathāha ‘‘pañcannaṃ paṭisaṃviditaṃ, etaṃ appaṭisaṃviditaṃ nāmā’’ti (pāci. 573). Aṭṭhakathāyañca ‘‘pañcannaṃ paṭisaṃviditanti pañcasu sahadhammikesu yaṃ kiñci pesetvā ‘khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā āharissāmā’ti paṭisaṃviditaṃ katampi appaṭisaṃviditamevāti attho’’ti (pāci. aṭṭha. 573) vuttaṃ.
1864「令作」者，此处应补「已告知」。
1864.Kārāpetvāti ettha ‘‘paṭisaṃvidita’’nti seso.
1865「或由比丘前往于中途取得」，应如是连接。「如是不作」者，不依「遣送至外园」等所说之规定而作。「于附近」者，此处 to 接尾词应知为处所格义。
1865. Bhikkhunā vā gantvā antarāmagge gahetabbanti yojanā. Evamakatvāti ‘‘bahiārāmaṃ pesetvā’’tiādinā vuttavidhānaṃ akatvā. Upacāratoti ettha bhummatthe to-paccayo veditabbo.
1868「已告知」等诸词，与「或无犯」相连接。「已告知」者，此处应补「对病者」。已告知则无犯，对病者亦无犯，即使未告知，对彼已告知者之余者，或对病者之余者，亦无犯，应如是连接。如于无犯段所说：「食用已告知者或病者之余食」。于外园受取后于内食用者，彼无犯，应如是连接。「或取得」者，此处 vā 词亦应连接于「彼女」等处。
1868.‘‘Paṭisaṃvidite’’tiādīnaṃ padānaṃ ‘‘anāpatte vā’’ti iminā sambandho. Paṭisaṃviditeti ettha ‘‘gilānassā’’ti seso. Paṭisaṃvidite anāpatti, gilānassāpi anāpatti, appaṭisaṃviditepi tassa paṭisaṃviditassa avasesake vā gilānassa avasesake vā anāpatti evāti sambandho . Yathāha anāpattivāre ‘‘paṭisaṃviditassa vā gilānassa vā sesakaṃ bhuñjatī’’ti (pāci. 575). Bahārāme paṭiggahetvā antoyeva bhuñjato assa anāpattīti yojanā. Gahetvā vāti ettha vā-saddo ‘‘tassā’’tiādīsupi yojetabbo.
1869「于彼处」者，于彼阿兰若园。食用者无犯，应如是连接，于彼处应补「以其他方式作净后所施与者」。
1869.Tatthāti tasmiṃ āraññakārāme. Khādato anāpatti evāti yojanā, tattha ‘‘aññena kappiyaṃ katvā dinnānī’’ti seso.
38第四应巴底德萨尼之论释。
Catutthapāṭidesanīyakathāvaṇṇanā.
39如是律义精要明灯之律决择释中
Iti vinayatthasārasandīpaniyā vinayavinicchayavaṇṇanāya
40应巴底德萨尼法论的注释完毕。
Pāṭidesanīyakathāvaṇṇanā niṭṭhitā.