坐卧处篇集论解释
1住处篇集说注释
Senāsanakkhandhakakathāvaṇṇanā
2827“阿桑帝咖”者,四方座也。“超越量”者,下方自木匠手肘起,高度超越量之足也。然一边长而高足者不允许。如所说:“由‘高亦阿桑帝咖’之语,一边长座即使八指以上之足亦不允许,然四方阿桑帝咖虽超越量亦允许。”
2827.Āsandikoti caturassapīṭhaṃ. Atikkantapamāṇoti heṭṭhā aṭaniyā vaḍḍhakihatthato uccatarappamāṇapādako. Ekapassato dīgho pana uccapādako na vaṭṭati. Yathāha – ‘‘uccakampi āsandikanti vacanato ekatobhāgena dīghapīṭhameva hi aṭṭhaṅgulādhikapādakaṃ na vaṭṭati, caturassaāsandiko pana pamāṇātikkantopi vaṭṭatī’’ti (cūḷava. aṭṭha. 297).
2“如是”者,以此指“超越量”此语。“五支座”者,四足与靠背,以此五支具足之座也。“七支”者,于三方加靠背而作。彼以四足与三靠背具足故,说为“七支座”。此理于床亦然。如所说:“七支者,名于三方作靠背之床,此亦超越量而允许。”
Tathāti iminā ‘‘atikkantapamāṇo’’ti idaṃ paccāmasati. Pañcaṅgapīṭhanti cattāro pādā, apassenanti imehi pañcaṅgehi yuttapīṭhaṃ. Sattaṅganti tīsu disāsu apassaye yojetvā kataṃ. Tañhi catūhi pādehi, tīhi apassehi ca yuttattā ‘‘sattaṅgapīṭha’’nti vuttaṃ. Esa nayo mañcepi. Yathāha – ‘‘sattaṅgo nāma tīsu disāsu apassayaṃ katvā katamañco, ayampi pamāṇātikkanto vaṭṭatī’’ti (cūḷava. aṭṭha. 297).
2828“填塞棉花”者,于上投入棉花而缚。“唯在家中”者,唯在在家者之家中坐允许,此为关联。以“坐”此语,卧即被禁止。“头足枕”者,头枕与足枕也。‘与’字作‘亦’字义,彼应于“非病者”处引来关联,由此显示非病者亦暂时允许,何况病者。
2828.Tūlonaddhāti upari tūlaṃ pakkhipitvā baddhā. Ghareyevāti gihīnaṃ geheyeva nisīdituṃ vaṭṭatīti sambandho. ‘‘Nisīditu’’nti imināva sayanaṃ paṭikkhittaṃ. Sīsapādūpadhānanti sīsūpadhānañceva pādūpadhānañca. Ca-saddo pi-saddatthe so ‘‘agilānassā’’ti ettha ānetvā sambandhitabbo, tena agilānassāpi tāva vaṭṭati, pageva gilānassāti dīpeti.
2829为显示非仅病者头足枕允许,而且此亦允许,故说“铺设”等。“铺设诸枕”者,铺设众多枕也。“于彼”者,于彼枕铺设中。“给予覆布”者,于上铺设覆布。
2829. Na kevalaṃ gilānassa sīsapādūpadhānameva vaṭṭati, atha kho idampīti dassetumāha ‘‘santharitvā’’tiādi. Upadhānāni santharitvāti bahū upadhānāni attharitvā. Tattha cāti tasmiṃ upadhānasanthare. Paccattharaṇakaṃ datvāti upari paccattharaṇakaṃ attharitvā.
2830“横”者,就宽度而言。“拳尺”者,普通拳尺也。然彼对木匠为一张手量。“量”者,应作“已显示、具足量”之结合。某些书本中见“玛德”之读法,彼不应取。“长”者,就枕之长度而言。“二又半”者,二又半肘或二肘,于古伦地所说,此为关联。此即所意指之“头量枕”。如所说:
2830.Tiriyanti vitthārato. Muṭṭhiratananti pākatikamuṭṭhikaratanaṃ. Taṃ pana vaḍḍhakīnaṃ vidatthimattaṃ. Mitanti pākaṭitaṃ pamāṇayuttaṃ hotīti yojanā. Katthaci potthakesu ‘‘mata’’nti pāṭho dissati, so na gahetabbo. Dīghatoti bimbohanassa dīghato. Diyaḍḍhanti diyaḍḍhahatthaṃ vā dvihatthaṃ vā hotīti kurundiyaṃ vuttanti sambandho. Idameva hi ‘‘sīsappamāṇabimbohana’’nti adhippetaṃ. Yathāha –
6“头量者,名彼就宽度而言,于三边中二边之间测量时,为一张手与四指,中央处为一拳尺。然就长度而言,于古伦地说为二又半尺或二尺。此为头量之最高限度,超过此不允许,然低于此则允许。”
‘‘Sīsappamāṇaṃ nāma yassa vitthārato tīsu kaṇṇesu dvinnaṃ kaṇṇānaṃ antaraṃ miniyamānaṃ vidatthi ceva caturaṅgulañca hoti, majjhaṭṭhānaṃ muṭṭhiratanaṃ hoti. Dīghato pana diyaḍḍharatanaṃ vā dviratanaṃ vāti kurundiyaṃ vuttaṃ. Ayaṃ sīsappamāṇassa ukkaṭṭhaparicchedo, ito uddhaṃ na vaṭṭati, heṭṭhā pana vaṭṭatī’’ti (cūḷava. aṭṭha. 297).
2831“粗布”者,破布也。“叶”者,树与藤之叶也。“羊毛”者,绵羊等之毛也。“草”者,古沙草等,任何草也。“树皮”者,芭蕉皮、竹皮、树皮等也。以此五种充填之褥垫,为棉之计数依处,因此五种为因之内容物,依此五种内容物之计数,说为五种,此为连结。
2831.Coḷanti pilotikā. Paṇṇanti rukkhalatānaṃ paṇṇaṃ. Uṇṇāti eḷakādīnaṃ lomaṃ. Tiṇanti dabbatiṇādi yaṃ kiñci tiṇaṃ. Vākanti kadaliakkamakacivākādikaṃ. Etehi pañcahi pūritā bhisiyo tūlānaṃ gaṇanāvasā hetugabbhānaṃ etesaṃ pañcannaṃ gabbhānaṃ gaṇanāvasena pañca bhāsitāti yojanā.
2832为显示褥垫之内容物,故说“褥垫”等。“五种”者,即如前所说之粗布等五种也。如是“三种棉”者,“诸比丘,我允许三种棉:树棉、藤棉、草棉”,此为所允许之三种棉也。于此,“树棉”者,名为木棉树等,任何树之棉也。“藤棉”者,名为乳藤等,任何藤之棉也。“草棉”者,名为草棉草等,任何草类,乃至甘蔗穗等之棉也。“兽与鸟之毛”者,狮子等四足兽、孔雀等鸟类之毛也。“此等”者,此等褥垫之内容物等,此十种为褥垫之内容物,此为关联。
2832. Bimbohanagabbhaṃ dassetumāha ‘‘bhisī’’tiādi. Pañcevāti yathāvuttacoḷādipañceva. Tathā tūlāni tīṇipīti ‘‘anujānāmi, bhikkhave, tīṇi tūlāni rukkhatūlaṃ latātūlaṃ poṭakitūla’’nti (cūḷava. 297) anuññātāni tīṇipi tūlāni. Ettha ca rukkhatūlaṃ nāma simbalirukkhādīnaṃ yesaṃ kesañci rukkhānaṃ tūlaṃ. Latātūlaṃ nāma khīravalliādīnaṃ yāsaṃ kāsañci vallīnaṃ tūlaṃ. Poṭakitūlaṃ nāma poṭakitiṇādīnaṃ yesaṃ kesañci tiṇajātikānaṃ antamaso ucchunaḷādīnampi tūlaṃ. Lomāni migapakkhīnanti sīhādicatuppadānaṃ, morādipakkhīnaṃ lomāni. Imeti bhisigabbhādayo ime dasa bimbohanassa gabbhāti sambandho.
2833如是显示如法之褥垫内容物后,今为显示不如法者,故说“人毛”等。于诸毛中,人毛;于诸花中,巴枯喇花、毕央古花等一切花;于诸叶中,纯粹单独之多罗叶,皆不允许,此为连结。以“纯粹”一词,从反面显示:多罗叶与其余内容物混合则允许。
2833. Evaṃ kappiyaṃ bhisibimbohanagabbhaṃ dassetvā idāni akappiyaṃ dassetumāha ‘‘manussaloma’’ntiādi. Lomesu manussalomañca pupphesu bakulapiyaṅgupupphādikaṃ sabbaṃ pupphañca paṇṇesu ca suddhaṃ kevalaṃ tamālapattañca na vaṭṭatīti yojanā. ‘‘Suddha’’nti iminā tamālapattaṃ sesagabbhehi missaṃ vaṭṭatīti byatirekato dīpeti.
2834“玛苏拉咖”者,皮革制之褥垫也。
2834.Masūraketi cammachavibhisibimbohane.
2835以「纯粹」一词,为了以正面方式阐明从反面已显示之义,故说「混合」等。
2835. ‘‘Suddha’’nti iminā byatirekato dassitamevatthaṃ sarūpato vibhāvetumāha ‘‘missa’’ntiādi.
2836“畜生之”者,乃至疥癣虫之毛亦然。“令作者”者,或以绘画工作、木工等方式令作,或自作。
2836.Tiracchānagatassa vāti antamaso gaṇḍuppādassāpi. Kārentassāti cittakammakaṭṭhakammādivasena kārāpentassa vā karontassa vā.
2837“本生”者,无过失本生等本生也。“事”者,天宫事等能生信之事,或饿鬼事等能生悚惧之事也。以“或”字,摄取注疏中所示之论题。“或由他人”者,此中“或”字为限定义,由此显示:仅许由他人令作,不许自己作也。“或自己作”者,此中“亦”字显示:更许令作也。
2837.Jātakanti apaṇṇakajātakādijātakañca. Vatthunti vimānavatthuādikaṃ pasādajanakaṃ vā petavatthuādikaṃ saṃvegajanakaṃ vā vatthuṃ. Vā-saddena aṭṭhakathāgataṃ idha dassitapakaraṇaṃ saṅgaṇhāti. Parehi vāti ettha vā-saddo avadhāraṇe, tena parehi kārāpetumeva vaṭṭati, na sayaṃ kātunti dīpeti. Sayaṃ kātumpīti ettha api-saddo pageva kārāpetunti dīpeti.
2838若比丘以二瓦萨或一瓦萨,较某比丘年长或年幼,彼与该比丘名为同座者,应如是连接。
2838.Yo pana bhikkhu dvīhi vassehi vā ekena vā vassena yassa bhikkhuno vuḍḍhataro vā hoti daharataro vā, so tena bhikkhunā samānāsaniko nāma hotīti yojanā.
2839「七瓦萨者与五瓦萨者」,此为以二瓦萨之年长与年少者同座性的例子。「六瓦萨者与五瓦萨者」,此为以一瓦萨之年长与年少者同座性的例子。
2839.‘‘Sattavassena pañcavasso’’ti idaṃ dvīhi vassehi vuḍḍhanavakānaṃ samānāsanikatte udāharaṇaṃ. ‘‘Chavassena pañcavasso’’ti idaṃ ekavassena vuḍḍhanavakānaṃ samānāsanikatte udāharaṇaṃ.
2840足供三人坐者,彼名为长座,应如是连接。因于“同座者坐于床而破床,坐于椅而破椅”所举之事中,以“诸比丘,我允许二人之床、二人之椅”所允许故,说“二”者,系指同座之二人而言。
2840. Yaṃ tiṇṇaṃ nisīdituṃ pahoti, taṃ heṭṭhā dīghāsanaṃ nāmāti yojanā. ‘‘Samānāsanikā mañce nisīditvā mañcaṃ bhindiṃsu, pīṭhe nisīditvā pīṭhaṃ bhindiṃsū’’ti (cūḷava. 320) āropite vatthumhi ‘‘anujānāmi, bhikkhave, duvaggassa mañcaṃ duvaggassa pīṭha’’nti (cūḷava. 320) anuññātattā ‘‘dve’’ti samānāsanike dve sandhāya vuttaṃ.
2841「除了两性人、女人、般哒咖之外,与一切在家人或出家的男子,允许同坐于长座」,应如此连接。然而在诸写本中,某处见有「一切之」的属格词尾读法,因此「与一切」的具格词尾读法更为适当。或者应知:在具格的情形下,有属格的表述。如所说:「凡足够三人用的,无论可移动或不可移动,在那样大小的木板上,亦允许与未达上者同坐。」
2841. Ubhatobyañjanaṃ , itthiṃ, paṇḍakaṃ ṭhapetvā sabbehipi gahaṭṭhehi, pabbajitehi vā purisehi saha dīghāsane nisīdituṃ anuññātanti yojanā. Potthakesu pana katthaci ‘‘sabbesa’’nti sāmivacananto pāṭho dissati, tato ‘‘sabbehipī’’ti karaṇavacanantova pāṭho yuttataro. Karaṇavacanappasaṅge vā sāmivacananiddesoti veditabbaṃ. Yathāha ‘‘yaṃ tiṇṇaṃ pahoti, taṃ saṃhārimaṃ vā hotu asaṃhārimaṃ vā, tathārūpe api phalakakhaṇḍe anupasampannenāpi saddhiṃ nisīdituṃ vaṭṭatī’’ti (cūḷava. aṭṭha. 320).
2842「前」者:于前雨安居入住的当日,由一位通过白二羯磨认可、具足「不应行向欲贪……乃至……应知已取与未取」等所说五支的比丘,依「诸比丘,允许先计算比丘,先计算比丘后计算卧具,计算卧具后依卧具次第分配」等方式所允许的规定而分配住所,这称为前住所分配。同样地,于后雨安居入住的当日分配住所,称为后住所分配。同样地,于大自恣日的次日,说「尊者,请取中间空出的住所」后,依上座次第分配住所,称为中间空出住所分配。已解说:「于阿萨荼月不连续时,应分配前住所;于阿萨荼月连续时,应分配后住所;于自恣不连续时,为来年雨安居住,应分配中间空出住所。」
2842.Purimikoti ñattidutiyāya kammavācāya sammatena ‘‘na chandāgatiṃ gaccheyya…pe… gahitāgahitañca jāneyyā’’ti (cūḷava. 317) vuttehi pañcahi aṅgehi samannāgatena bhikkhunā purimavassūpanāyikadivase ‘‘anujānāmi, bhikkhave, paṭhamaṃ bhikkhū gaṇetuṃ, paṭhamaṃ bhikkhū gaṇetvā seyyā gaṇetuṃ, seyyā gaṇetvā seyyaggena gāhetu’’ntiādinā (cūḷava. 318) nayena anuññātaniyāmeneva senāsanaggāhāpanaṃ purimiko nāma senāsanaggāho. Evameva pacchimikāya vassūpanāyikadivase senāsanaggāhāpanaṃ pacchimiko nāma. Evameva mahāpavāraṇādivasassa anantaradivase ‘‘bhante, antarāmuttakaṃ senāsanaṃ gaṇhathā’’ti vatvā vuḍḍhapaṭipāṭiyā senāsanaggāhāpanaṃ antarāmuttako nāma. Pakāsito ‘‘aparajjugatāya āsāḷhiyāpurimiko gāhāpetabbo, māsagatāya āsāḷhiyā pacchimiko gāhetabbo, aparajjugatāya pavāraṇāya āyatiṃ vassāvāsatthāya antarāmuttako gāhetabbo’’ti (cūḷava. 318) vutto.
2843为了确定并显示已说的意义,而说「前黎明」等。在此,所谓「入日」是指两个雨安居入住日以及大自恣的次日。这三天的黎明,称为「前黎明」。超过那些日子,与第二天相连的黎明,称为「再黎明」。「此」是指两个黎明之后。「住所分配者」中,此处 ka 是自然后缀,意义是「住所分配」。如所说:「因为这是住所分配的领域」。「于雨安居入住时」:当应作雨安居入住时,是就应成就之事而言的处格。或者「雨安居入住」是表目的的处格。因为前、后雨安居的入住,以当日住所分配为相;而中间空出住所分配,则是未来入住的相。如此,三种住所分配都是雨安居入住的相。
2843. Vuttamevatthaṃ niyametvā dassetumāha ‘‘pubbāruṇā’’tiādi. Idha pāṭipadā nāma dve vassūpanāyikadivasā ceva mahāpavāraṇāya anantaradivaso ca. Imesaṃ tiṇṇaṃ pāṭipadadivasānaṃ aruṇo pubbāruṇo nāma. Te divase atikkamma dutiyatithipaṭibaddho aruṇo punāruṇo nāma. Idanti ubhayāruṇānantaraṃ. Senāsanagāhakassāti ettha sakatthe ka-paccayo, senāsanaggāhassāti attho. Yathāha – ‘‘idañhi senāsanaggāhassa khetta’’nti. Vassūpagate vassūpagame kātabbe sati, sādhetabbapayojane bhummaṃ. Vassūpagateti vā nimittatthe bhummaṃ. Purimikāya, hi pacchimikāya ca vassūpagamanassa taṃ tadahu senāsanaggāho nimittaṃ, antarāmuttako pana āgamino vassūpagamanassāti evaṃ tividhopi senāsanaggāho vassūpagamanassa nimittaṃ hoti.
2844当入日的黎明刚刚升起时,若住所已被分配,另一位比丘到来,若向住所分配者乞求住所,那位比丘应被住所分配者告知「住所已被分配」,应如此连接。
2844. Pāṭipadadivasassa aruṇe uggateyeva senāsane pana gāhite añño bhikkhu āgantvā sace senāsanapaññāpakaṃ senāsanaṃ yācati, so bhikkhu senāsanapaññāpakena ‘‘senāsanaṃ gāhita’’nti vattabboti yojanā.
2845属于雨安居住的,这是雨安居住衣,即应施予雨安居住者的衣。由于偈颂的结合,「vassāvāsika」成为短音。若未征求僧团而取的雨安居住衣,如果是那里产生、那里出现的,即使在雨安居内还俗者也得到,应如此连接。以「如果是那里产生的」此语,显示以施主们雨安居住资具之缘而取的衣,则不得。如所说:「然而以资具之缘而取的衣,据说不得。」
2845. Vassāvāsassa idaṃ vassāvāsikaṃ, vassaṃvutthānaṃ dātabbacīvaraṃ, gāthābandhavasena ‘‘vassavāsika’’nti rassattaṃ. Saṅghikaṃ apaloketvā gahitaṃ vassāvāsikaṃ cīvaraṃ sace tatrajaṃ tatruppādaṃ hoti, antovasse vibbhantopi labhateti yojanā. ‘‘Tatrajaṃ sace’’ti iminā cassa dāyakānaṃ vassāvāsikapaccayavasena gāhitaṃ pana na labhatīti dīpeti. Yathāha – ‘‘paccayavasena gāhitaṃ pana na labhatīti vadantī’’ti (cūḷava. aṭṭha. 318).
2846-8若已住雨安居的比丘,从住者手中取某三衣等适当的物品,说「在某家族为我取的雨安居住衣,请取」,这样说了之后,施予那位住者而前往他方、离去,若他在所到之处还俗成为在家人,那位前往他方者所得的雨安居住衣,即使那样施予了,住者比丘也不能取,那被送来的雨安居住衣应归僧团所有,应如此连接。如所说:「诸比丘,在此,已住雨安居的比丘还俗,这归僧团所有。」
2846-8. Sace vutthavasso yo bhikkhu āvāsikahatthato kiñci ticīvarādikaṃ kappiyabhaṇḍaṃ attano gahetvā ‘‘asukasmiṃ kule mayhaṃ gahitaṃ vassāvāsikacīvaraṃ gaṇha’’ iti evaṃ vatvā tassa āvāsikassa datvā disaṃ gacchati pakkamati, so tattha gataṭṭhāne sace uppabbajati gihī hoti, tassa disaṃgatassa sampattaṃ taṃ vassāvāsikaṃ tena tathā dinnampi āvāsiko bhikkhu gahetuṃ na labhati, tassa pāpitaṃ vassāvāsikacīvaraṃ saṅghikaṃyeva siyāti yojanā. Yathāha – ‘‘idha, bhikkhave, vassaṃvuttho bhikkhu vibbhamati, saṅghasseveta’’nti.
2849若在彼家族施主们面前令接受,则前往他方者所得的雨安居住衣,住者得到,应如此连接。
2849. Tasmiṃ kule dāyake manusse sammukhā ce paṭicchāpeti, tassa disaṃgamissa sampattaṃ vassāvāsikacīvaraṃ āvāsiko labhatīti yojanā.
2850其中,所谓「园」是指花园或果园。所谓「精舍」是指任何楼阁等住所。「两种地」是指园地和精舍地这两种地。所谓「园地」是指为了那些园的目的而划定安置的场所,或者那些园毁坏时,它们的旧有地块。所谓「精舍地」是指它的建立场所。所谓「褥」是指羊毛褥等五种中的任一种。所谓「枕」是指所说种类的枕中的任一种。所谓「床」是指有框架的、绑有束带的、有弯脚的和有固定脚的——这些先前说过的四种床中的任一种。所谓「椅」是指有框架等四种椅中的任一种。
2850. Tattha ārāmo nāma pupphārāmo vā phalārāmo vā. Vihāro nāma yaṃ kiñci pāsādādisenāsanaṃ. Vatthūni duvidhassapīti ārāmavatthu, vihāravatthūti duvidhassa vatthūni ca. Ārāmavatthu nāma tesaṃyeva ārāmānaṃ atthāya paricchinditvā ṭhapitokāso, tesu vā ārāmesu vinaṭṭhesu tesaṃ porāṇakabhūmibhāgo. Vihāravatthu nāma tassa patiṭṭhānokāso. Bhisi nāma uṇṇabhisiādīnaṃ pañcannaṃ aññatarā. Bimbohanaṃ nāma vuttappakārānaṃ bimbohanānaṃ aññataraṃ. Mañcaṃ nāma masārako bundikābaddho, kuḷīrapādako, āhaccapādakoti imesaṃ pubbe vuttānaṃ catunnaṃ mañcānaṃ aññataraṃ. Pīṭhaṃ nāma masārakādīnaṃyeva catunnaṃ pīṭhānaṃ aññataraṃ.
2851「铁瓮」是指以黑铁、或赤铜、或任何铁所制的瓮。「锅」是显而易知的。「bhāṇaka」称为 alañjaro。而 alañjaro 是能容纳大量水的大缸,因为足以取水,所以称为 alañjaro。「如同圆缸的形状,口稍长,中间显示分界而制成」,在复注中说。「vārako」是水瓶。「ku」称为地,因为掘地、破地,所以称为「kudāla」,是指铁制工具的一种。
2851.Lohakumbhī nāma kāḷalohena vā tambalohena vā yena kenaci lohena katā kumbhī. Kaṭāho pākaṭova. ‘‘Bhāṇaka’’nti alañjaro vuccati. Alañjaroti ca bahuudakagaṇhanikā mahācāṭi, jalaṃ gaṇhituṃ alanti alañjaro. ‘‘Vaṭṭacāṭi viya hutvā thokaṃ dīghamukho majjhe paricchedaṃ dassetvā kato’’ti gaṇṭhipade vuttaṃ. Vārakoti ghaṭo. Ku vuccati pathavī, tassā dālanato vidāraṇato ‘‘kudālo’’ti ayomayaupakaraṇaviseso vuccati.
2852「韦卢」等中,「韦卢」者,大竹也。「提那」者,覆屋之草。「叶」者,棕榈叶等。「蒙迦」者,蒙迦草。「巴巴迦」者,巴巴迦草。「泥土」者,自然之泥土,或红土等五色之泥土。注疏师亦说。
2852.Valliveḷuādīsu veḷūti mahāveṇu. Tiṇanti gehacchādanaṃ tiṇaṃ. Paṇṇaṃ tālapaṇṇādikaṃ. Muñjanti muñjatiṇaṃ. Pabbajanti pabbajatiṇaṃ, mattikā pakatimattikā vā gerukādipañcavaṇṇā vā mattikā. Āha ca aṭṭhakathācariyo.
2853「二」者,第一、第二之重物。「为二所摄」者,因说「园、园地,此为第一。精舍、精舍地,此为第二」故。「四所摄」者,为四种床垫等所摄者,此为分解。「九部分」者,铁瓮等九部分者,此为分解。「八种」者,以藤蔓等八种方式。
2853.Dveti paṭhamadutiyagarubhaṇḍāni. Dvīhi saṅgahitāni ‘‘āromo, ārāmavatthu, idaṃ paṭhamaṃ. Vihāro, vihāravatthu, idaṃ dutiya’’nti (cūḷava. 321-322) vuttattā. Catusaṅgahanti catūhi bhisiādīhi saṅgaho yassāti viggaho. Navakoṭṭhāsanti lohakumbhiādayo nava koṭṭhāsā assāti viggaho. Aṭṭhadhā valliādīhi aṭṭhahi pakārehi.
2854「如是」者,为显示之义。如是所说之方式,以五聚所指示之重物计数,以总括而言,二十五种重物,五清净眼之师宣说,此为连结。「五清净眼者」,此为分解,依肉眼、天眼、法眼、佛眼、一切智眼而有五种清净眼,此为义。
2854.Itīti nidassanatthe. Evaṃ vuttanayena pañcahi rāsīhi niddiṭṭhānaṃ garubhaṇḍagaṇanānaṃ piṇḍavasena pañcavīsatividhaṃ garubhaṇḍaṃ pañcanimmalalocano nātho pakāsayīti yojanā. Pañca nimmalāni locanāni yassāti viggaho, maṃsadibbadhammabuddhasamantacakkhuvasena pañcavidhavippasannalocanoti attho.
2855「令舍」者,以主权令他人舍。「令分配」者,以雨安居计算后令分配。此一切重物,于住处篇集中说「不可舍」,于基塔基利地中说「不可分」。于两处显示所来用语之差别,为示违犯彼者之罪,故说「比丘犯偷兰遮」。然于附随中——
2855.Vissajjentoti issaravatāya parassa vissajjento. Vibhājentoti vassaggena pāpetvā vibhājento. Idañhi sabbampi garubhaṇḍaṃ senāsanakkhandhake (cūḷava. 321) ‘‘avissajjiyaṃ. Kiṭāgirivatthumhi (cūḷava. 322) avebhaṅgiya’’nti ca vuttaṃ. Ubhayattha āgatavohārabhedadassanamukhena tattha vippaṭipajjantassa āpattiṃ dassento āha ‘‘bhikkhu thullaccayaṃ phuse’’ti. Parivāre pana –
30「不可舍、不可分,五种为大仙所说;」
Avissajjiyaṃ avebhaṅgiyaṃ, pañca vuttā mahesinā;
31对于施与者、受用者,无罪。
Vissajjentassa paribhuñjantassa anāpatti;
32「此问题由诸善者所思量」——已说。
Pañhā mesā kusalehi cintitāti. (pari. 479) –
33因此,就根本断绝而言,不可施与,不可分;但就转让而言,对于施与者、受用者,无罪——如是此处之意趣。
Āgataṃ. Tasmā mūlacchejjavasena avissajjiyaṃ, avebhaṅgiyañca, parivattanavasena pana vissajjentassa, paribhuñjantassa ca anāpattīti evamettha adhippāyo.
2856「由比丘个人、或由僧团、或由团体所施与的重物,实为未施与,所分配的实为未分配」——应如是连接。
2856.Bhikkhunā puggalena vā saṅghena vā gaṇena vā garubhaṇḍaṃ tu vissajjitaṃ avissaṭṭhameva hoti, vibhattañca avibhājitameva hotīti yojanā.
2857此中,「在这五种重物中,前三种中无任何非重物」——应如是连接。但在第四种重物中,为显示注疏所说之方式——「铜瓶、铜壶、铜釜,这三者无论是大的或是小的,乃至仅能容纳一捧量水者,亦皆是重物」——故说「铜瓶」等。
2857.Ettha etesu pañcasu garubhaṇḍesu purimesu tīsu agarubhaṇḍakaṃ kiñci na ca atthīti yojanā. Catutthe pana garubhaṇḍe aṭṭhakathāya ‘‘lohakumbhī, lohabhāṇakaṃ, lohakaṭāhanti imāni tīṇi mahantāni vā hontu khuddakāni vā, antamaso pasatamattaudakagaṇhanakānipi garubhaṇḍāniyevā’’ti vuttanayaṃ dassetumāha ‘‘lohakumbhī’’tiādi.
2858「此为三种」——应连接。「足量器」者,此中足者,名为摩揭陀纳离之五纳离量容器之特殊器皿。在锡兰岛,称量诸器皿之量度者,多数以彼足量器称量。因此注疏中说「在锡兰岛应以足量器分配」。「铜制器」者,由黑铜、赤铜、圆铜、青铜中任何一种所制。「应分配」者,应被分配。
2858. Idaṃ tividhanti sambandho. Pādagaṇhanakoti ettha pādo nāma magadhanāḷiyā pañcanāḷimattagaṇhanako bhājanaviseso. Bhājanānaṃ pamāṇaṃ karontā sīhaḷadīpe yebhuyyena teneva pādena minanti. Tasmā aṭṭhakathāyaṃ ‘‘sīhaḷadīpe pādagaṇhanako bhājetabbo’’ti (cūḷava. aṭṭha. 321) vuttaṃ. Lohavārakoti kāḷalohatambalohavaṭṭalohakaṃsalohānaṃ yena kenaci kato. Bhājiyoti bhājetabbo.
2859「从彼以上」者,从足量器以上,更多的容量器。如是显示了经文所来的决择后,为显示注疏所来者,说「瓶等」等。瓶者,名为以举起象鼻形状所作的出水口耳、高颈、大口的水器特别者。以「等」字,摄取注疏所说「接受器、伍伦咖、达比咖、咖咤朱、巴提德、塔塔咖、萨拉咖、萨穆嘎、安嘎拉咖、巴喇、杜马咖、咤朱等,或小或大」。「一切」者,或小或大。
2859.Tato uddhanti tato pādagaṇhanakavārakato uddhaṃ adhikaṃ gaṇhanako. Evaṃ pāḷiāgatānaṃ vinicchayaṃ dassetvā aṭṭhakathāgatānaṃ (cūḷava. aṭṭha. 321) dassetumāha ‘‘bhiṅgārādīnī’’tiādi. Bhiṅgāro nāma ukkhittahatthisoṇḍākārena katajalaniggamakaṇṇiko uccagīvo mahāmukhaudakabhājanaviseso. Ādi-saddena aṭṭhakathāgatāni ‘‘paṭiggahauḷuṅkadabbikaṭacchupātitaṭṭakasarakasamuggaaṅgārakapalladhūmakaṭacchuādīni khuddakāni vā mahantāni vā’’ti (cūḷava. aṭṭha. 321) vuttāni saṅgaṇhāti. Sabbānīti khuddakāni vā mahantāni vā.
2860「铜钵、铁盘应分配」,是连接。以「及」字,摄取注疏所说「然除器物变形外,于其他许可的铜器物中,眼药器、眼药棒、耳垢取器、针、叶针、小毕帕喇咖、小阿拉刺、钥匙、锁、咖塔拉棒穿孔器、鼻管、宾地瓦喇、铜锥、铜锤、铜球、铜块、铜锯、咤咖利咖、其他变形的铜器物应分配」之语。「烟管」者,烟筒。以「等」字,摄取所说「然犁灯、树灯、咖巴喇咖、悬挂灯、女人、男人、畜生道形像,或其他应附于墙壁、屋顶、门等者,乃至取铜钉,一切铜器物皆是重物」。
2860. Tambathālakā ayathālakā bhājetabbāti yojanā. Ca-saddena aṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ ‘‘ṭhapetvā pana bhājanavikatiṃ aññasmimpi kappiyalohabhaṇḍe añjanī añjanisalākā kaṇṇamalaharaṇī sūci paṇṇasūci khuddako pipphalako khuddakaṃ ārakaṇṭakaṃ kuñcikā tāḷaṃ kattarayaṭṭhivedhako natthudānaṃ bhindivālo lohakūṭo lohakuṭṭi lohaguḷo lohapiṇḍi lohaaraṇī cakkalikaṃ aññampi vippakataṃ lohabhaṇḍaṃ bhājiya’’nti (cūḷava. aṭṭha. 321) vacanaṃ saṅgaṇhāti. Dhūmanettanti dhūmanāḷikā. Ādi-saddena ‘‘phāladīparukkhadīpakapallakaolambakadīpakaitthipurisatiracchānagatarūpakāni pana aññāni vā bhitticchadanakavāṭādīsu upanetabbāni antamaso lohakhilakaṃ upādāya sabbāni lohabhaṇḍāni garubhaṇḍāniyeva hontī’’ti (cūḷava. aṭṭha. 321) vuttaṃ saṅgaṇhāti.
2861「自己所得」,此处「亦」字是隐没所指示,意为「自己所得亦」。连接为:比丘自己所得的彼铜器物,任何也不应以个人受用而受用。
2861.Attanā paṭiladdhanti ettha pi-saddo luttaniddiṭṭho, attanā paṭiladdhampīti attho. Bhikkhunā attanā paṭiladdhampi taṃ lohabhaṇḍaṃ kiñcipi puggalikaparibhogena na bhuñjitabbanti yojanā.
2862连接为:青铜、圆铜的变形所成的铜制器皿亦完全不许以个人受用而受用。
2862. Kaṃsavaṭṭalohānaṃ vikārabhūtāni tambamayabhājanānipi puggalikaparibhogena sabbaso paribhuñjituṃ na vaṭṭantīti yojanā.
2863「此即方法」者,以「非个人受用」等所显示的方法。连接为:于僧团的或在家人所有的如所说器物中,因受用之缘故,无过失。大注疏说「青铜等器皿,即使施与僧团,不许常用,应仅以在家人所作的借用而受用」。此中「不许常用」者,不许如自己所有般取而受用。以「应仅以在家人所作的借用而受用」,显示若园民等修理后给与,许受用。
2863.Eseva nayoti ‘‘na puggalikabhogenā’’tiādinā dassitanayo. Saṅghikesu vā gihīnaṃ santakesu vā yathāvuttabhaṇḍesu paribhogapaccayā doso na atthīti yojanā. ‘‘Kaṃsalohādibhājanaṃ saṅghassa dinnampi pārihāriyaṃ na vaṭṭati, gihivikatanīhāreneva paribhuñjitabba’’nti (cūḷava. aṭṭha. 321) mahāpaccariyaṃ vuttaṃ. Ettha ca pārihāriyaṃ na vaṭṭati attano santakaṃ viya gahetvā paribhuñjituṃ na vaṭṭatīti. ‘‘Gihivikatanīhārenevaparibhuñjitabba’’nti iminā sace ārāmikādayo paṭisāmetvā paṭidenti, paribhuñjituṃ vaṭṭatīti dasseti.
2864「乳石」者,柔软的有情类。于母论注疏结文中说「乳石者,名为柔软的石头」。「重」者,重物。「塔塔咖等」者,以「等」字,摄取萨拉咖等。「嘎塔咖」者,即乳石所作的水瓶。以「从足握持以上」,显示足握持器非重物。
2864.Khīrapāsāṇanti mudukā pāṇajāti. Vuttañhi mātikāṭṭhakathāgaṇṭhipade ‘‘khīrapāsāṇo nāma muduko pāsāṇo’’ti. Garukanti garubhaṇḍaṃ. Taṭṭakādikanti ādi-saddena sarakādīnaṃ saṅgaho. Ghaṭakoti khīrapāsāṇamayoyeva vārako. ‘‘Pādagaṇhanato uddha’’nti iminā pādagaṇhanako agarubhaṇḍanti dīpeti.
2865为了显示注疏中所说「金、银、项链铜、水晶制器皿,即使是在家人所有的也不允许,更何况以僧团受用或个人受用」这一方式,故说「金」等。『金』者,黄金也。『银』者,白银也。『项链铜』者,名为金色的铜类金属。『水晶制』者,由水晶所生成的,意为水晶制成的器皿。『在家人所有的』者,以『亦』字显示:即使以在家人所制作的受用,尚且不允许,更何况以僧团受用或个人受用。但在住所受用方面,无论是可触或不可触,一切都允许。
2865. ‘‘Suvaṇṇarajatahārakūṭajātiphalikabhājanāni gihivikatānipi na vaṭṭanti, pageva saṅghikaparibhogena vā puggalikaparibhogena vā’’ti (cūḷava. aṭṭha. 321) aṭṭhakathāyaṃ vuttanayaṃ dassetumāha ‘‘siṅgī’’tiādi. Siṅgīti suvaṇṇaṃ. Sajjhu rajataṃ. Hārakūṭaṃ nāma suvaṇṇavaṇṇaṃ lohajātaṃ. Phalikena ubbhavaṃ jātaṃ, phalikamayaṃ bhājananti attho. Gihīnaṃ santakānipīti api-saddena gihivikataparibhogenāpi tāva na vaṭṭanti, pageva saṅghikaparibhogena vā puggalikaparibhogena vāti dīpeti. Senāsanaparibhoge pana āmāsampi anāmāsampi sabbaṃ vaṭṭati.
2866『小』者,除了切齿木或削甘蔗之外,无法做其他大工作的那种小刀,这样的小刀是可分配物。『较大』者,比前述尺寸的刀更大的,以任何形式制作的刀,是重物。医师的放血刀和斧头也同样是重物,应如此连接。
2866.Khuddāti yāya vāsiyā ṭhapetvā dantakaṭṭhacchedanaṃ vā ucchutacchanaṃ vā aññaṃ mahākammaṃ kātuṃ na sakkā, evarūpā khuddakā vāsi bhājanīyā. Mahattarīti yathāvuttappamāṇāya vāsiyā mahantatarā yena kenaci ākārena katavāsi garubhaṇḍaṃ. Vejjānaṃ sirāvedhanakampi ca pharasu tathā garubhaṇḍanti yojanā.
2867『斧』者,在此与斧头的判定相同。但若是作为武器而制作的,这是不可触的。『锄』者,即使只有四指长。『尖桩』者,弯下弓弦后,穿刺木材等的尖刺。『以此』者,即以打桩工具。
2867.Kuṭhārīti ettha pharasusadisova vinicchayo. Yā pana āvudhasaṅkhepena katā, ayaṃ anāmāsā. Kudālo antamaso caturaṅgulamattopi. Sikharanti dhanurajjuto nāmetvā dāruādīnaṃ vijjhanakakaṇṭako. Tenevāti nikhādaneneva.
2868因为打桩工具有多种分类,为了分别显示它们,故说「四方口、槽口」等。『槽口』者,如槽一般两边弯曲的口。『弯曲』者,从前端弯曲而制作的打桩工具。以『亦』字摄取直的。『在其中』者,在那打桩工具中。有柄的和小的打桩工具,一切都是重物,应如此连接。以「有柄的、小的」这两个限定词显示:无柄的仅头部,除了放在袋中可携带的扫帚柄穿孔器打桩工具是非重物外,比那更大的打桩工具即使无柄也是重物。那些在寺院中布施了刀等的人们,若他们的房屋被烧毁或被盗贼掠夺,说「尊者,请给我们,我们将再制作如前的工具」,应当给予。若他们自己拿取,不应阻止;即使不拿取,也不应催促。
2868. Nikhādanassa bhedavantatāya taṃ vibhajitvā dassetumāha ‘‘caturassamukhaṃ doṇimukha’’nti. Doṇimukhanti doṇi viya ubhayapassena nāmitamukhaṃ. Vaṅkanti aggato nāmetvā katanikhādanaṃ. Pi-saddena ujukaṃ saṅgaṇhāti. Tattha cāti tasmiṃ nikhādane. Sadaṇḍaṃ khuddakañca nikhādanaṃ sabbaṃ garubhaṇḍanti yojanā. ‘‘Sadaṇḍaṃ khuddaka’’nti iminā visesanadvayena adaṇḍaṃ phalamattaṃ sipāṭikāya ṭhapetvā pariharaṇayoggaṃ sammajjanidaṇḍavedhanakaṃ nikhādanaṃ agarubhaṇḍaṃ, tato mahantaṃ nikhādanaṃ adaṇḍampi garubhaṇḍanti dīpeti. Yehi manussehi vihāre vāsiādīni dinnāni ca honti, te ce ghare daḍḍhe vā corehi vā vilutte ‘‘detha no, bhante, upakaraṇe puna pākatike karissāmā’’ti vadanti, dātabbā. Sace āharanti, na vāretabbā, anāharantāpi na codetabbā.
2869为了显示注疏中所说判定的一部分:「铁匠、铜匠、陶工、竹匠、宝石匠、钵绑匠的砧、锤、钳、秤等一切铁制工具,从布施给僧团之时起,都是重物。在锡匠、金匠、皮革匠的工具中也是同样的方式。但有此差别:在锡匠工具中,切锡刀;在金匠工具中,切金刀;在皮革匠工具中,切已加工皮革的小刀,这些是可分配物」,故说「锤」等。『秤等』者,在此以『等』字摄取剪刀等工具。
2869. ‘‘Kammārataṭṭakāracundakāranaḷakāramaṇikārapattabandhakānaṃ adhikaraṇimuṭṭhikasaṇḍāsatulādīni sabbāni lohamayaupakaraṇāni saṅghe dinnakālato paṭṭhāya garubhaṇḍāni. Tipukoṭṭakasuvaṇṇakāracammakāraupakaraṇesupi eseva nayo. Ayaṃ pana viseso – tipukoṭṭakaupakaraṇesupi tipucchedanasatthakaṃ, suvaṇṇakāraupakaraṇesu suvaṇṇacchedanasatthakaṃ, cammakāraupakaraṇesu kataparikammacammachindanakaṃ khuddakasatthanti imāni bhājanīyabhaṇḍānī’’ti (cūḷava. aṭṭha. 321) aṭṭhakathāgataṃ vinicchayekadesaṃ dassetumāha ‘‘muṭṭhika’’ntiādi . Tulādikanti ettha ādi-saddena kattariādiupakaraṇaṃ saṅgaṇhāti.
2870为了显示注疏中所说「在理发师、织工的工具中,除了大剪刀、大钳、大梭板之外,一切都是可分配物。大剪刀等是重物」这一判定,故说「理发师的」等。在理发师的工具中,钳、较大的剪刀,以及在织工的工具中,较大的剪刀和大梭板,是重物,应如此连接。
2870. ‘‘Nahāpitatunnakārānaṃ upakaraṇesupi ṭhapetvā mahākattariṃ, mahāsaṇḍāsaṃ, mahāpipphalakañca sabbaṃ bhājanīyaṃ. Mahākattariādīni garubhaṇḍānī’’ti (cūḷava. aṭṭha. 321) aṭṭhakathāgataṃ vinicchayaṃ dassetumāha ‘‘nhāpitakassā’’tiādi. Nhāpitakassa upakaraṇesu saṇḍāso, mahattarī kattarī ca tunnakārānañca upakaraṇesu mahattarī kattarī ca mahāpipphalakañca garubhaṇḍakanti yojanā.
2871至此已示第四重物之判定,今为示第五重物之判定,故说「藤」等。藤、竹、藤等,施与僧团于难得之处,或于彼处僧团之地生起,受守护、受保护,达半臂量者,为重物,应如是连结。「半臂者,自肘端起,至肩峰」,于结文中已说。亦有说「半臂者,名为一搩手四指」。若彼藤于僧团作务、塔庙作务作已有余,亦可用于个人作务。然不受守护者,则非重物。
2871. Ettāvatā catutthagarubhaṇḍe vinicchayaṃ dassetvā idāni pañcamagarubhaṇḍe vinicchayaṃ dassetumāha ‘‘vallī’’tiādi. Vettalatādikā valli dullabhaṭṭhāne saṅghassa dinnā vā tattha saṅghassa bhūmiyaṃ jātā, rakkhitā gopitā vā aḍḍhabāhuppamāṇā garubhaṇḍaṃ hotīti yojanā. ‘‘Aḍḍhabāhūti kapparato paṭṭhāya yāva aṃsakūṭa’’nti gaṇṭhipade vuttaṃ. ‘‘Aḍḍhabāhu nāma vidatthicaturaṅgula’’ntipi vadanti. Sace sā valli saṅghakamme, cetiyakamme ca kate atirekā hoti, puggalikakammepi upanetuṃ vaṭṭati. Arakkhitā pana garubhaṇḍameva na hoti.
2872为示注疏中所来之判定,故说「由线、藤等所生」等。注疏中言:「线、树皮纤维、椰壳纤维、皮革所制之绳或索,于椰壳纤维中卷作,作成一卷或二卷者,自施与僧团之时起,为重物。然线不卷而施与,树皮纤维、椰壳纤维则可分配」。藤等者,以「等」字摄取树皮纤维、椰壳纤维、皮革。不过长之绳。过长之索。
2872.Aṭṭhakathāyaṃ ‘‘suttamakacivākanāḷikerahīracammamayā rajjukā vā yottāni vā vāke ca nāḷikerahīre ca vaṭṭetvā katā ekavaṭṭā vā dvivaṭṭā vā saṅghassa dinnakālato paṭṭhāya garubhaṇḍaṃ. Suttaṃ pana avaṭṭetvā dinnaṃ, makacivākanāḷikerahīrā ca bhājanīyā’’ti (cūḷava. aṭṭha. 321) āgatavinicchayaṃ dassetumāha ‘‘suttavākādinibbattā’’tiādi. Vākādīti ādi-saddena makacivākanāḷikerahīracammānaṃ gahaṇaṃ. Nātidīghā rajjukā. Atidīghaṃ yottakaṃ.
2873以椰子之纤维或树皮纤维卷作而成的一卷者,也是重物,应如此连接。然而,那些施与这些绳、索等的人,他们因自己的事务而取用时,不应遮止。
2873. Nāḷikerassa hīre vā makacivāke vā vaṭṭetvā katā ekavaṭṭāpi garubhaṇḍakanti yojanā. Yehi panetāni rajjukayottādīni dinnāni honti, te attano karaṇīyena harantā na vāretabbā.
2874以木匠指为准,长八指、粗细如针杆,在锡兰岛相当于书写者之书写针杆粗细,施与僧团,或于该处所生,受守护、受保护之竹,应为重物,应如此连结。有说:「中等人小指尖端之量,此即锡兰岛书写者之书写针之量。」彼竹于僧团作务及塔庙作务完成后若有剩余,可施与个人作务。
2874. Vaḍḍhakiaṅgulena aṭṭhaṅgulāyato sūcidaṇḍamatto pariṇāhato sīhaḷadīpe lekhakānaṃ lekhanisūcidaṇḍamatto saṅghassa dinno vā tatthajātako vā rakkhito gopito veḷu garubhaṇḍaṃ siyāti yojanā. ‘‘Yaṃ majjhimapurisassa kaniṭṭhaṅguliyā aggappamāṇaṃ, idaṃ sīhaḷadīpe lekhakānaṃ lekhanisūciyā pamāṇa’’nti vadanti. So ca saṅghakamme ca cetiyakamme ca kate atireko puggalikakamme dātuṃ vaṭṭati.
2875杆与肋条合称杆肋条,即伞的杆与肋条,此为分解。伞杆者,名为伞柄。伞肋条者,即伞骨架之肋条。杆者,指鞋拔。虽以「杆」之通称而说,然在注疏中所出现者,以具体形态于此所说之鞋拔,应依通称之语,由排除余类而取。房屋被烧之人取之而去者,不应遮止。
2875. Daṇḍo ca salākā ca daṇḍasalākā, chattassa daṇḍasalākāti viggaho. Chattadaṇḍo nāma chattapiṇḍi. Chattasalākāti chattapañjarasalākā. Daṇḍoti upāhanadaṇḍako. ‘‘Daṇḍo’’ti sāmaññena vuttepi aṭṭhakathāgatesu sarūpena idhāvutto upāhanadaṇḍoyeva sāmaññavacanena pārisesato gahetabboti. Daḍḍhagehamanussā gaṇhitvā gacchantā na vāretabbā.
2876于文阇草等适于屋顶覆盖之草中,任何一握量之草,或适于屋顶覆盖之多罗叶等一片,施与僧团,或于彼处僧团之地所生者,应为重物,应如此连结。其中,一握量者,名为一把量。此把,应以覆盖者之覆盖把而取。多罗叶等者,以「等」字摄取椰叶等屋顶覆盖叶。彼文阇草等亦于僧团作务及塔庙作务完成后若有剩余,可施与个人作务。房屋被烧之人取之而去,不应遮止。
2876.Muñjādīsu gehacchadanārahesu tiṇesu yaṃ kiñci muṭṭhimattaṃ tiṇaṃ vā gehacchadanārahaṃ tālapaṇṇādi ekampi saṅghassa dinnaṃ vā tattha saṅghikabhūmiyaṃ jātaṃ vā garubhaṇḍaṃ siyāti yojetabbā. Tattha muṭṭhimattaṃ nāma karaḷamattaṃ. Idañca karaḷaṃ katvā chādentānaṃ chadanakaraḷavasena gahetabbaṃ. Tālapaṇṇādīti ādi-saddena nāḷikerapaṇṇādigehacchadanapaṇṇānaṃ gahaṇaṃ. Tampi muñjādi saṅghakamme ca cetiyakamme ca kate atirekaṃ puggalikakamme dātuṃ vaṭṭati. Daḍḍhagehamanussā gahetvā gacchanti, na vāretabbāti.
2877-8「八指量」者,长度为八指量。有些人说「宽度」。「空贝叶」者,即无书写之空贝叶,非已书写之贝叶,如是所说。以「八指量」这一词,显示少于八指量者可分;以「空贝叶」这一词,显示超过八指量之已书写贝叶亦可分。
2877-8.Aṭṭhaṅgulappamāṇoti dīghato aṭṭhaṅgulamatto. Keci ‘‘puthulato’’ti vadanti. Rittapotthakoti lekhāhi suññapotthako, na likhitapotthakoti vuttaṃ hoti. ‘‘Aṭṭhaṅgulappamāṇo’’ti iminā aṭṭhaṅgulato ūnappamāṇo bhājiyo, ‘‘rittapotthako’’ti iminā aṭṭhaṅgulato atirekappamāṇopi likhitapotthako bhājiyoti dasseti.
56为了显示注疏中所来的判定,故说「泥土」等。「泥土,或是普通泥土,或是五色,或是白垩,或是树胶、赤土、雄黄、石灰等,或是从难得之处取来而施与的,或是在该处所生的,被守护、被保护的,有多罗果熟量者,是重物」,应如此连结。或是普通的,或是白垩、红赭等五色的泥土,应如此连结。石灰者,名为木橘等树胶。以「等」字,摄取树胶、赤土、雄黄等。「多罗果熟量」者,即一个成熟多罗果的量。彼泥土等,于僧团甘马、塔庙甘马完成后若有剩余,可施与个人甘马。
‘‘Mattikā pakatimattikā vā hotu pañcavaṇṇā vā sudhā vā sajjurasakaṅguṭṭhasilesādīsu vā yaṃ kiñci dullabhaṭṭhāne ānetvā vā dinnaṃ tatthajātakaṃ vā rakkhitagopitaṃ tālaphalapakkamattaṃ garubhaṇḍaṃ hotī’’ti (cūḷava. aṭṭha. 321) aṭṭhakathāgatavinicchayaṃ dassetumāha ‘‘mattikā’’tiādi. Pākatikā vā setagerukādipañcavaṇṇā vāpi mattikāti yojanā. Sileso nāma kabiṭṭhādisileso. Ādi-saddena sajjurasakaṅguṭṭhādīnaṃ gahaṇaṃ. Tālapakkapamāṇanti ekaṭṭhitālaphalapamāṇāpi. Tampi mattikādi saṅghakamme, cetiyakamme ca niṭṭhite atirekaṃ puggalikakamme dātuṃ vaṭṭati.
2879-80「竹等」,此为词之分解。取用被守护、被保护之物时,应施与等量或超过之不动产,乃至那价值之沙粒后而取,应如此连结。
2879-80. ‘‘Veḷuādika’’nti padacchedo. Rakkhitaṃ gopitaṃ vāpi gaṇhatā samakaṃ vā atirekaṃ vā thāvaraṃ antamaso taṃagghanakaṃ vālikameva vā datvā gahetabbanti yojanā.
58然而在注疏中说:「取用被守护、被保护之竹者,应作补偿甘马后取用等量或超过之不动产,乃至那价值之沙粒。不作补偿甘马而取用者,应在该处使用,离去时应置于僧团住所后离去。若无意中取走者,应送回施与。去往他方者,应置于所到寺院的僧团住所」,此判定仅就竹而说,但此处说「藤、竹等任何物」,因为以总说方式说了藤等,故应知那只是举例,在藤等中也如其所应地可得。
Aṭṭhakathāyaṃ pana ‘‘rakkhitagopitaṃ veḷuṃ gaṇhantena samakaṃ vā atirekaṃ vā thāvaraṃ antamaso taṃagghanakavālikāyapi phātikammaṃ katvā gahetabbo. Phātikammaṃ akatvā gaṇhantena tattheva vaḷañjetabbo, gamanakāle saṅghike āvāse ṭhapetvā gantabbaṃ. Asatiyā gahetvā gatena pana pahiṇitvā dātabbo. Desantaragatena sampattavihāre saṅghikāvāse ṭhapetabbo’’ti (cūḷava. aṭṭha. 321) veḷumhiyeva ayaṃ vinicchayo vutto, idha pana ‘‘valliveḷādikaṃ kiñcī’’ti valliādīnampi sāmaññena vuttattā taṃ upalakkhaṇamattaṃ valliādīsupi yathārahaṃ labbhatīti veditabbaṃ.
2881「眼药」者,指石制的。同样,雌黄、雄黄也是。
2881.Añjananti silāmayo. Evaṃ haritālamanosilāpi.
2882关于木材物品,此是判定:粗细如前述针杆量、长八指之任何木材物品,在木材难得之处施与僧团者,或于该处所生者,被守护、被保护者,是重物,应如此连结。
2882. Dārubhaṇḍe ayaṃ vinicchayo – pariṇāhato yathāvutta sūcidaṇḍappamāṇako aṭṭhaṅguladīgho yo koci dārubhaṇḍako dārudullabhaṭṭhāne saṅghassa dinno vā tatthajātako vā rakkhitagopito garubhaṇḍaṃ hotīti yojanā.
2883如是,显示了在《古伦地注疏》中所来的决断之后,为了显示在《大注疏》(《小品注疏》321)中所来的,说「在大注疏中」等。其中,阿桑地咖萨德昂嘎即前述所说之特相。「跋达毕塔」者,称为藤制之座椅。「毕提咖」者,即绑有布垫之座椅。
2883. Evaṃ kurundaṭṭhakathāya āgatavinicchayaṃ dassetvā mahāaṭṭhakathāya (cūḷava. aṭṭha. 321) āgataṃ dassetumāha ‘‘mahāaṭṭhakathāya’’ntiādi. Tattha āsandikasattaṅgā vuttalakkhaṇāva. ‘‘Bhaddapīṭha’’nti vettamayaṃ pīṭhaṃ vuccati. Pīṭhikāti pilotikābaddhapīṭhameva.
2884「伊喇咖巴达毕塔」者,称为在木板上面安置脚,如食用卧榻那样制作之座椅。「阿玛喇咖瓦塔咖毕塔」者,此有「阿曼达咖瓦塔咖」之同义语,因此,以两者任一,称为以庵马喇果形状连接之多足座椅。在某些书本中,有「德塔阿曼达咖毕塔咖」之读法。依偈颂之连结,使用「曼达咖」一词。「国差」者,在《生物品》第四学处中所说之同样形式。「巴喇喇毕塔」者,为了躺卧而制作之草席,以此也通过暗示显示了由芭蕉叶等制成之座椅。如所说:「在此以草席,也包括了芭蕉叶等座椅」(《小品注疏》321)。「多瓦内帕喇咖」者,衣服洗涤板,在此如洗涤等词,格位词尾省略。在这些当中,无论任何小者或大者,施予僧团者是重物。即使是虎皮覆盖者,以猛兽形状围绕者,以宝石镶嵌者,床榻亦是重物。
2884.Eḷakapādapīṭhaṃ nāma dārupaṭṭikāya upari pāde ṭhapetvā bhojanapallaṅkaṃ viya katapīṭhaṃ vuccati. ‘‘Āmalakavaṭṭakapīṭha’’nti etassa ‘‘āmaṇḍakavaṭṭaka’’nti pariyāyo, tasmā ubhayenāpi āmalakākārena yojitaṃ bahupādakapīṭhaṃ vuccati. Kesuci potthakesu ‘‘tathāmaṇḍakapīṭhaka’’nti pāṭho. Gāthābandhavasena maṇḍaka-saddapayogo. Kocchaṃ bhūtagāmavagge catutthasikkhāpade vuttasarūpaṃ. Palālapīṭhanti nipajjanatthāya katā palālabhisi, iminā kadalipattādimayapīṭhampi upalakkhaṇato dassitaṃ. Yathāha – ‘‘palālapīṭhena cettha kadalipattādipīṭhānipi saṅgahitānī’’ti (cūḷava. aṭṭha. 321). Dhovanephalakanti cīvaradhovanaphalakaṃ, dhovanādisaddānaṃ viyettha vibhattialopo. Imesu tāva yaṃ kiñci khuddakaṃ vā hotu mahantaṃ vā, saṅghassa dinnaṃ garubhaṇḍaṃ hoti. Byagghacammaonaddhampi vāḷarūpaparikkhittaṃ ratanaparisibbitaṃ kocchaṃ garubhaṇḍameva.
2885「班地咖」者,是用于砍断杖木的斧头。「木嘎罗」者,是杖槌。「杖槌」者,即用来捶打染色衣服的那个。「瓦塔嘎塔纳木嘎罗」者,是捶打衣服的槌,即用来捶打顺风处等的那个。「安班」者,是用木板做成、类似莲池的饮水容器。「曼朱萨」者,是箱柜。「那瓦」者,是船。「拉泽纳多尼咖」者,是在其中染衣服,或倒入染料的染槽。
2885.Bhaṇḍikāti daṇḍakaṭṭhacchedanabhaṇḍikā. Muggaroti daṇḍamuggaro. Daṇḍamuggaro nāma yena rajitacīvaraṃ pothenti. Vatthaghaṭṭanamuggaroti cīvaraghaṭṭanamuggaro, yena anuvātādiṃ ghaṭṭenti. Ambaṇanti phalakehi pokkharaṇisadisaṃ katapānīyabhājanaṃ. Mañjūsā nāma doṇipeḷā. Nāvā poto. Rajanadoṇikā nāma yattha cīvaraṃ rajanti, pakkarajanaṃ vā ākiranti.
2886「伍伦果」者,是用椰子壳、锅等制成的勺子。「伍巴亚」者,是两者都有盖的容器。「说'小的有盖的是咖喇达'」。「咖喇达」者,在此指超过足握尺寸的。「咖德朱」者,是匙。以「阿迪」一词,包括了饮水碗、饮水螺等。
2886.Uḷuṅkoti nāḷikeraphalakaṭāhādimayo uḷuṅko. Ubhayaṃ pidhānasamako samuggo. ‘‘Khuddako parividhano karaṇḍa’’nti vadanti. Karaṇḍo ca pādagaṇhanakato atirekappamāṇo idha adhippeto. Kaṭacchūti dabbi. Ādi-saddena pānīyasarāvapānīyasaṅkhādīnaṃ gahaṇaṃ.
2887「给哈桑巴喇」者,是房屋的用具。柱子、秤、梯子、木板等木制的,以此也包括了石制的。「咖毕亚咖玛」者,是以「伊喇咖阿泽米嘎那」等(《律藏》2650)在下面所开示的允许的皮革。其相反的是不允许的。不可分配,因为是重物。作成地面铺具来受用是允许的。
2887.Gehasambhāranti gehopakaraṇaṃ. Thambhatulāsopānaphalakādi dārumayaṃ, pāsāṇamayampi imināva gahitaṃ. Kappiyacammanti ‘‘eḷakājamigāna’’ntiādinā (vi. vi. 2650) heṭṭhā dassitaṃ kappiyacammaṃ. Tabbipariyāyaṃ akappiyaṃ. Abhājiyaṃ garubhaṇḍattā. Bhūmattharaṇaṃ katvā paribhuñjituṃ vaṭṭati.
2888因为在注疏中说「然而伊喇咖咖玛只是作为铺具用途的,那也是重物」(《小品注疏》321),所以说「伊喇咖玛说为重物」。然而在《古伦地》中说「一切床榻尺寸的皮革是重物」(《小品注疏》321)。在此,以「只是作为铺具用途的」这一点,显示在床榻座椅上铺设也是允许的。「巴瓦喇等铺具也是重物」,某些人如是说,「不是」,另一些人如是说,应当审察后取用。「床榻尺寸」者,即尺寸相应的床榻。「尺寸相应的床榻」者,即其长度九搩手,宽度是那一半。「伍达向木咖玛萨」者,是臼。以「阿迪」一词,包括了杵、簸箕、磨石、小磨石、石槽、石锅。「贝萨咖喇阿迪」者,以「阿迪」一词,包括了皮革工等。应当连接为:「图利韦玛等是织工的物品,风箱等是皮革工的物品,农耕物品,轭犁等,属于僧团的,僧团所有的,是重物」。
2888.Aṭṭhakathāyaṃ ‘‘eḷakacammaṃ pana paccattharaṇagatikameva hoti, tampi garubhaṇḍamevā’’ti (cūḷava. aṭṭha. 321) vuttattā āha ‘‘eḷacammaṃ garuṃ vutta’’nti. Kurundiyaṃ pana ‘‘sabbaṃ mañcappamāṇaṃ cammaṃ garubhaṇḍa’’nti (cūḷava. aṭṭha. 321) vuttaṃ. Ettha ca ‘‘paccattharaṇagatikamevā’’ti iminā mañcapīṭhepi attharituṃ vaṭṭatīti dīpeti. ‘‘Pāvārādipaccattharaṇampi garubhaṇḍa’’nti eke, ‘‘no’’ti apare, vīmaṃsitvā gahetabbaṃ. Mañcappamāṇanti ca pamāṇayuttaṃ mañcaṃ. Pamāṇayuttamañco nāma yassa dīghaso nava vidatthiyo tiriyañca tadupaḍḍhaṃ. Uddhaṃ mukhamassāti udukkhalaṃ. Ādi-saddena musalaṃ, suppaṃ, nisadaṃ, nisadapoto, pāsāṇadoṇi, pāsāṇakaṭāhañca saṅgahitaṃ. Pesakārādīti ādi-saddena cammakārādīnaṃ gahaṇaṃ. Turivemādi pesakārabhaṇḍañca bhastādi cammakārabhaṇḍañca kasibhaṇḍañca yuganaṅgalādi saṅghikaṃ saṅghasantakaṃ garubhaṇḍanti yojanā.
2889「同样地」者,以此回应「属于僧团的」这一说法。「持者」者,是钵的支架。「多罗扇」者,是以多罗叶制成的。或以竹齿、藤条、或以孔雀羽、或以皮革制品所制作的任何类似物,都称为「多罗扇」。因为圆形扇包含在多罗扇之内,故「扇」者,即四方形扇,以及以露兜树叶、昆达拉叶等制成的、以象牙制成的、以角制成的、以棒制成的蚊扇,都称为扇。「筐」者,是明显的。「小筐」者,比筐小的、以多罗叶等制成的容器特类,称为小筐。「一切扫帚」者,以椰子纤维等捆扎的棒扫帚、手扫帚,这两种用于寺院庭院等的扫帚,同样也是两种,以枣椰、椰子叶等捆扎的房屋扫帚,一切扫帚都是重物。
2889.‘‘Tathevā’’ti iminā ‘‘saṅghika’’nti idaṃ paccāmasati. Ādhārakoti pattādhāro. Tālavaṇṭanti tālavaṇṭehi kataṃ. Veḷudantavilīvehi vā morapiñchehi vā cammavikatīhi vā katampi taṃsadisaṃ ‘‘tālavaṇṭa’’nteva vuccati. Vaṭṭavidhūpanānaṃ tālavaṇṭeyeva antogadhattā ‘‘bījanī’’ti caturassavidhūpanañca ketakapārohakuntālapaṇṇādimayadantamayavisāṇamayadaṇḍakamakasabījanī ca vuccati. Pacchi pākaṭāyeva. Pacchito khuddako tālapaṇṇādimayo bhājanaviseso caṅkoṭakaṃ. Sabbā sammajjanīti nāḷikerahīrādīhi baddhā yaṭṭhisammajjanī, muṭṭhisammajjanīti duvidhā pariveṇaṅgaṇādisammajjanī ca tatheva duvidhā khajjūrināḷikerapaṇṇādīhi baddhā gehasammajjanī cāti sabbāpi sammajjanī garubhaṇḍaṃ hoti.
2890「有轮之车」者,指手推车、牛车等有轮之车。
2890.Cakkayuttakayānanti hatthavaṭṭakasakaṭādiyuttayānañca.
2891「伞」者,依叶伞、席伞、白伞三种而说的伞。「手持叶」者,指多罗叶而说。「角制容器与葫芦制容器」者,这是分解,部分相同余者相同,依偈颂结构而有鼻音增加。意思是:以角制成的容器,以葫芦制成的容器。此处「足握所作的超过尺度的」是省略。「钻火木」者,带有钻火木的。以「等」字,包括余甘子葫芦、允许的刀斧柄。「轻」者,非重物,意思是可分配的。足握所作的超过尺度的是重物。
2891.Chattanti paṇṇakilañjasetacchattavasena tividhaṃ chattaṃ. Muṭṭhipaṇṇanti tālapaṇṇaṃ sandhāya vuttaṃ. Visāṇabhājanañca tumbabhājanañcāti viggaho, ekadesasarūpekaseso, gāthābandhavasena niggahitāgamo ca. Visāṇamayaṃ, bhājanaṃ tumbamayaṃ bhājanañcāti attho. Idha ‘‘pādagaṇhanakato atirittappamāṇa’’nti seso. Araṇī araṇisahitaṃ. Ādi-saddena āmalakatumbaṃ anuññātavāsiyā daṇḍañca saṅgaṇhāti. Lahu agarubhaṇḍaṃ, bhājanīyanti attho. Pādagaṇhanakato atirittappamāṇaṃ garubhaṇḍaṃ.
2892「角」者,牛角等任何角。「未切割的」者,如其原状即可分配。「未完成的」者,床脚等任何物都可分配,这是连接。如所说:『床脚、床框、椅脚、椅框、刀斧等的柄,这些任何未完成切割工作的未完成物即可分配,但切割完成且磨光的则是重物。』
2892.Visāṇanti govisāṇādi yaṃ kiñci visāṇaṃ. Atacchitaṃ yathāgatameva bhājanīyaṃ. Aniṭṭhitaṃ mañcapādādi yaṃ kiñci bhājanīyanti yojanā. Yathāha – ‘‘mañcapādo mañcaaṭanī pīṭhapādo pīṭhaaṭanī vāsipharasuādīnaṃ daṇḍoti etesu yaṃ kiñci vippakatatacchanakammaṃ aniṭṭhitameva bhājanīyaṃ, tacchitamaṭṭhaṃ pana garubhaṇḍaṃ hotī’’ti (cūḷava. aṭṭha. 321).
2893「已完成的或已切割的」者,即已切割已完成的。「带」者,允许用于系腰带的带。「阿魏盒」者,以阿魏制成的或盛放阿魏的盒子。「眼药器」者,眼药管与眼药盒。「针」者,眼药针。「水拭」者,以象牙、角等制成的水拭。这一切都仅是可分配物。
2893.Niṭṭhito tacchito vāpīti tacchitaniṭṭhitopi. Vidhoti kāyabandhane anuññātavidho. Hiṅgukaraṇḍakoti hiṅgumayo vā tadādhāro vā karaṇḍako. Añjanīti añjananāḷikā ca añjanakaraṇḍako ca. Salākāyoti añjanisalākā. Udapuñchanīti hatthidantavisāṇādimayā udakapuñchanī. Idaṃ sabbaṃ bhājanīyameva.
2894「适合受用的」者,适合人们使用受用的。「陶工之物」者,瓶、罐等陶工制品也是。「钵炭锅」者,钵锅与炭锅。「烟管」者,管子。「小碟」者,灯碟。
2894.Paribhogārahanti manussānaṃ upabhogaparibhogayoggaṃ. Kulālabhaṇḍanti ghaṭapiṭharādikumbhakārabhaṇḍampi. Pattaṅgārakaṭāhanti pattakaṭāhaṃ, aṅgārakaṭāhañca. Dhūmadānaṃ nāḷikā. Kapallikāti dīpakapallikā.
2895「图毕咖」者,宫殿等之尖顶。「灯树」者,灯台。「堆砌覆盖砖」者,围墙、塔庙等之堆砌砖,与房屋等之覆盖砖。「一切」者,如所说之一切无余资具。
2895.Thupikāti pāsādādithupikā. Dīparukkhoti padīpādhāro. Cayanacchadaniṭṭhakāti pākāracetiyādīnaṃ cayaniṭṭhakā ca gehādīnaṃ chadaniṭṭhakā ca. Sabbampīti yathāvuttaṃ sabbampi anavasesaṃ parikkhāraṃ.
2896「金制」者,是碗。「小瓶」者,以足可握持而作、不超过量之小瓶。『如于陶器,于铜器亦然,小水瓶与钵属于应分物』,此为注疏之理趣,为摄集之故说『于铜器,小水瓶与钵亦然』。
2896.Kañcanakoti sarako. Ghaṭakoti pādagaṇhanakato anatirittappamāṇo ghaṭako. ‘‘Yathā ca mattikābhaṇḍe, evaṃ lohabhaṇḍepi kuṇḍikā bhājanīyakoṭṭhāsameva bhajatī’’ti (cūḷava. aṭṭha. 321) aṭṭhakathānayaṃ saṅgahetumāha ‘‘lohabhaṇḍepi kuṇḍikāpi ca bhājiyā’’ti.
2897「重物」者,名为最后三种重物。「不动产」者,名为前二种。「属于僧团」者,即由僧团(处理)。「转换后」者,即由个人等如是之人转换后。此中转换之法则——僧团的椰子园在远处,净人大量食用彼(果实),由此(僧团)给予车费后仅运来少许,而其他住于彼园不远村落的人们,于寺院附近有园,彼等诣僧团后以自己之园请求彼园,僧团应以『僧团是否许可』求问后接受。即使比丘们有千株树,人们有五百株,不应说『汝等之园岂非小』。虽然此园小,然而较彼(远园)给予更多收益。即使给予同等收益,如是亦可于所欲之时受用,故应接受。
2897.Garu nāma pacchimaṃ garubhaṇḍattayaṃ. Thāvaraṃ nāma purimadvayaṃ. Saṅghassāti saṅghena. Parivattetvāti puggalikādīhi tādisehi tehi parivattetvā. Tatrāyaṃ parivattananayo (cūḷava. aṭṭha. 321) – saṅghassa nāḷikerārāmo dūre hoti, kappiyakārakā taṃ bahutaraṃ khādanti, tato sakaṭavetanaṃ datvā appameva āharanti, aññesaṃ pana tassa ārāmassa avidūragāmavāsīnaṃ manussānaṃ vihārassa samīpe ārāmo hoti, te saṅghaṃ upasaṅkamitvā sakena ārāmena taṃ ārāmaṃ yācanti, saṅghena ‘‘ruccati saṅghassā’’ti apaloketvā sampaṭicchitabbo. Sacepi bhikkhūnaṃ rukkhasahassaṃ hoti, manussānaṃ pañcasatāni, ‘‘nanu tumhākaṃ ārāmo khuddako’’ti na vattabbaṃ. Kiñcāpi hi ayaṃ khuddako, atha kho itarato bahutaraṃ āyaṃ deti. Sacepi samakameva deti, evampi icchiticchitakkhaṇe paribhuñjituṃ sakkāti gahetabbameva.
76然而若人们有更多树,应说『汝等之树岂非更多』。若彼等说『愿我们有多余的功德,我们施予僧团』,告知(僧团)后可接受。比丘们之树结果,人们之树尚未结果。虽然尚未结果,不久即将结果,故应接受。人们之树结果,比丘们之树尚未结果。应说『汝等之树岂非结果』。若彼等说『尊者请取,将成为我们之功德』,告知后可接受。如是应以园转换园。以此同理,园地亦应以园转换,寺院亦应以园转换,寺院地亦应以园转换。以园地,无论大或小,转换园、园地、寺院、寺院地。
Sace pana manussānaṃ bahutarā rukkhā honti, ‘‘nanu tumhākaṃ bahutarā rukkhā’’ti vattabbaṃ. Sace ‘‘atirekaṃ amhākaṃ puññaṃ hotu, saṅghassa demā’’ti vadanti, jānāpetvā sampaṭicchituṃ vaṭṭati. Bhikkhūnaṃ rukkhā phaladhārino, manussānaṃ rukkhā na tāva phalaṃ gaṇhanti. Kiñcāpi na gaṇhanti, na cirasseva gaṇhissantīti sampaṭicchitabbameva. Manussānaṃ rukkhā phaladhārino, bhikkhūnaṃ na tāva phalaṃ gaṇhanti. ‘‘Nanu tumhākaṃ rukkhā phaladhārino’’ti vattabbaṃ. Sace ‘‘gaṇhatha, bhante, amhākaṃ puññaṃ bhavissatī’’ti vadanti, jānāpetvā sampaṭicchituṃ vaṭṭati. Evaṃ ārāmena ārāmo parivattetabbo. Eteneva nayena ārāmavatthupi vihāropi vihāravatthupi ārāmena parivattetabbaṃ. Ārāmavatthunā ca mahantena vā khuddakena vā ārāmaārāmavatthuvihāravihāravatthūni.
77如何应以寺院转换寺院?僧团于村内有房屋,人们于寺院中有楼阁,二者价值相等,若人们以彼楼阁请求彼房屋,可接受。若比丘们之房屋价值更高,说『我们之房屋价值更高』时,若彼等说『虽然价值更高,然而对出家者不适宜,出家者不能住于彼处,此则适宜,请取』,如是亦可接受。然而若人们之房屋价值高,应说『汝等之房屋岂非价值高』。若说『尊者请便,将成为我们之功德,请取』,则可接受。如是应以寺院转换寺院。以此同理,寺院地亦应以寺院转换,园亦应以寺院转换,园地亦应以寺院转换。以寺院地,无论价值高或价值低,转换寺院、寺院地、园、园地。如是首先应知以不动产转换不动产。
Kathaṃ vihārena vihāro parivattetabbo? Saṅghassa antogāme gehaṃ hoti, manussānaṃ vihāramajjhe pāsādo, ubhopi agghena samakā, sace manussā tena pāsādena taṃ gehaṃ yācanti, sampaṭicchituṃ vaṭṭati. Bhikkhūnaṃ ce mahagghataraṃ gehaṃ hoti, ‘‘mahagghataraṃ amhākaṃ geha’’nti vutte ca ‘‘kiñcāpi mahagghataraṃ, pabbajitānaṃ pana asāruppaṃ, na sakkā tattha pabbajitehi vasituṃ, idaṃ pana sāruppaṃ, gaṇhathā’’ti vadanti, evampi sampaṭicchituṃ vaṭṭati. Sace pana manussānaṃ mahagghaṃ hoti, ‘‘nanu tumhākaṃ gehaṃ mahaggha’’nti vattabbaṃ. ‘‘Hotu, bhante, amhākaṃ puññaṃ bhavissati, gaṇhathā’’ti vutte pana sampaṭicchituṃ vaṭṭati. Evaṃ vihārena vihāro parivattetabbo. Eteneva nayena vihāravatthupi ārāmopi ārāmavatthupi vihārena parivattetabbaṃ. Vihāravatthunā ca mahagghena vā appagghena vā vihāravihāravatthuārāmaārāmavatthūni. Evaṃ tāva thāvarena thāvaraparivattanaṃ veditabbaṃ.
78然而以重物转换重物时,床椅无论大或小,乃至由村童于沙屋中游戏所作的四指足床,自施予僧团之时起即成为重物。即使国王、王大臣等一次即施予百床或千床,一切如法床皆应接受,接受后应依长老次第以『以僧团受用物而受用』给予,不应以个人方式给予。多余之床于库房等处安置后,亦可(在其上)放置钵衣。
Garubhaṇḍena garubhaṇḍaparivattane pana mañcapīṭhaṃ mahantaṃ vā hotu khuddakaṃ vā, antamaso caturaṅgulapādakaṃ gāmadārakehi paṃsvāgārakesu kīḷantehi katampi saṅghassa dinnakālato paṭṭhāya garubhaṇḍaṃ hoti. Sacepi rājarājamahāmattādayo ekappahāreneva mañcasataṃ vā mañcasahassaṃ vā denti, sabbe kappiyamañcā sampaṭicchitabbā, sampaṭicchitvā vuḍḍhapaṭipāṭiyā ‘‘saṅghikaparibhogena paribhuñjathā’’ti dātabbā, puggalikavasena na dātabbā. Atirekamañce bhaṇḍāgārādīsu paññapetvā pattacīvaraṃ nikkhipitumpi vaṭṭati.
79在界外『施与僧团』而施与的床,应给与僧团长老的住处。若彼处有多床,则对床无甘马,对有甘马的住处,应以『以僧团共用而受用』给与。以价值百马萨咖或千马萨咖的贵重床,换得其他百床,应转换而取。不仅以床换床,园换园地、寺院换寺院地、椅换椅、褥垫换褥垫、佛像换佛像、供养具换供养具,亦皆允许转换。此规则对椅、褥垫、佛像、供养具等亦同,于此等物,即依所说如法与不如法之方式。其中不如法者不应受用,如法者应以僧团共用而受用。应以不如法或贵重者转换如法者而取前述诸物,然而名为褥垫、佛像、供养具者则无轻物(可换)。
Bahisīmāya ‘‘saṅghassa demā’’ti dinnamañco saṅghattherassa vasanaṭṭhāne dātabbo. Tattha ce bahū mañcā honti, mañcena kammaṃ natthi, yassa vasanaṭṭhāne kammaṃ atthi, tattha ‘‘saṅghikaparibhogena paribhuñjathā’’ti dātabbo. Mahagghena satagghanakena, sahassagghanakena vā mañcena aññaṃ mañcasataṃ labhati, parivattetvā gahetabbaṃ. Na kevalaṃ mañcena mañcoyeva, ārāmaārāmavatthuvihāravihāravatthupīṭhabhisibimbohanānipi parivattetuṃ vaṭṭanti. Esa nayo pīṭhabhisibimbohanesupi etesu hi kappiyākappiyaṃ vuttanayameva. Tattha akappiyaṃ na paribhuñjitabbaṃ, kappiyaṃ saṅghikaparibhogena paribhuñjitabbaṃ. Akappiyaṃ vā mahagghaṃ kappiyaṃ vā parivattetvā vuttavatthūni gahetabbāni, agarubhaṇḍupagaṃ pana bhisibimbohanaṃ nāma natthīti.
2898比丘以未洗之足或湿足踏入卧坐处,此为关联。于此,卧于其中、坐于其中者,为卧坐处,即已作预备工作的地面、敷具等。「或以湿足」者,谓以踩踏处显现水迹的如是湿足。如所说:「以湿足者,谓以踩踏处显现水迹的如是足,不应踏入已作预备工作的地面或卧坐处。然若仅显现水之湿润,而非水,则允许。」「着鞋」者,于此应说「已洗足」。着鞋(即鞋系于足上)的比丘,已洗足者,以已洗之足不应踏入应洗足而入之处,如是(若仍)踏入,此为文义连接。
2898. Bhikkhu adhotena pādena, allapādena vā senāsanaṃ nakkameti sambandho. Sayanti ettha, āsanti cāti sayanāsanaṃ, parikammakatabhūmattharaṇādi. Allapādena vāti yena akkantaṭṭhāne udakaṃ paññāyati, evarūpena tintapādena. Yathāha – ‘‘allehi pādehīti yehi akkantaṭṭhāne udakaṃ paññāyati, evarūpehi pādehi paribhaṇḍakatabhūmi vā senāsanaṃ vā na akkamitabbaṃ. Sace pana udakasinehamattameva paññāyati, na udakaṃ, vaṭṭatī’’ti (cūḷava. aṭṭha. 324). Saupāhanoti ettha ‘‘dhotapādaka’’nti vattabbaṃ. Pāde paṭimukkāhi upāhanāhi saupāhano bhikkhu dhotapādakaṃ dhotapādehi akkamitabbaṭṭhānaṃ tatheva na akkameti yojanā.
2899「已作预备工作」者,指以石灰等作过预备工作。「吐者」指吐痰者。「已作预备工作的墙」指白墙或已作彩绘工作的墙。不仅墙,门、窗、靠板、石柱、木柱,若不以袈裟或其他物遮覆,亦不得靠。然而,在义疏中说:「门、窗等,即使未作预备工作,若不遮覆亦不应靠。」
2899.Parikammakatāyāti sudhādiparikammakatāya. Niṭṭhubhantassāti kheḷaṃ pātentassa. Parikammakataṃ bhittinti setabhittiṃ vā cittakammakataṃ vā bhittiṃ. Na kevalañca bhittimeva, dvārampi vātapānampi apassenaphalakampi pāsāṇatthambhampi rukkhatthambhampi cīvarena vā kenaci vā appaṭicchādetvā apassayituṃ na labhatiyeva. ‘‘Dvāravātapānādayo pana aparikammakatāpi apaṭicchādetvā na apassayitabbā’’ti gaṇṭhipade vuttaṃ.
2901睡眠者,若其某身体部分在敷具卷缩时突然触及床,则为恶作,此为连接。
2901. Niddāyato tassa koci sarīrāvayavo paccattharaṇe saṅkuṭite sahasā yadi mañcaṃ phusati, dukkaṭanti yojanā.
2902「当毛触及床时」。以手足之掌踏入,是允许的,此为连接。搬出床椅者,若触及身体,无犯。
2902.Lomesu mañcaṃ phusantesu. Hatthapādānaṃ talena akkamituṃ vaṭṭatīti yojanā. Mañcapīṭhaṃ nīharantassa kāye paṭihaññati, anāpatti.
84「施者以『以身触而随意受用』而施与的卧坐处,及床椅等,以施者所说规定而受用者,无过失」,因在根本注疏的僧伽罗义疏中如是说,故如是受用者无犯。若说「此床椅等我施与僧团」,则成重物,不应分配,因已归属僧团。若说「此床椅等我施与尊者们以雨安居期取用」,虽有重物性,允许分配如法物而取,不允许分配不如法物而取。若说「此床椅我施与僧团以雨安居期取用」,应以雨安居期分配而取,因先说以雨安居期分配,后归属僧团。然若说「我施与僧团此床椅以雨安居期取用」,则成重物,因先归属僧团,此差别亦在根本注疏的义疏中即已说。
‘‘Dāyakehi ‘kāyena phusitvā yathāsukhaṃ paribhuñjathā’ti dinnasenāsanaṃ, mañcapīṭhādiñca dāyakena vuttaniyāmena paribhuñjantassa doso natthī’’ti mātikaṭṭhakathāya sīhaḷagaṇṭhipade vuttattā tathā paribhuñjantassa anāpatti. ‘‘Imaṃ mañcapīṭhādiṃ saṅghassa dammī’’ti vutte garubhaṇḍaṃ hoti, na bhājetabbaṃ saṅghassa parāmaṭṭhattā. ‘‘Imaṃ mañcapīṭhādiṃ bhadantānaṃ vassaggena gaṇhituṃ dammī’’ti vutte satipi garubhaṇḍabhāve kappiyavatthuṃ bhājetvā gaṇhituṃ vaṭṭati, akappiyabhaṇḍameva bhājetvā gahetuṃ na labbhati. ‘‘Imaṃ mañcapīṭhaṃ vassaggena gahetuṃ saṅghassa dammī’’ti vutte vassaggena bhājetvā gahetabbaṃ vassaggena bhājanaṃ paṭhamaṃ vatvā pacchā saṅghassa parāmaṭṭhattā. ‘‘Saṅghassa imaṃ mañcapīṭhaṃ vassaggena gaṇhituṃ dammī’’ti vutte pana garubhaṇḍaṃ hoti paṭhamaṃ saṅghassa parāmaṭṭhattāti ayampi viseso mātikaṭṭhakathā gaṇṭhipadeyeva vutto.
2903-4为显示指定食决判的一部分,故说「千价值者」等。千价值且有衣的钵食到达了雨安居比丘,在那寺院中也写着「如是之钵食到达了雨安居比丘」而安置,从那时起经过六十年后,若生起了如是千价值且有衣的某钵食,智者、善于决判的比丘不应给予雨安居者的安置,而应给予六十年者的安置——此为连接。
2903-4. Uddesabhattavinicchayekadesaṃ dassetumāha ‘‘sahassagghanako’’tiādi. Sahassagghanako sacīvaro piṇḍapāto avassikaṃ bhikkhuṃ patto, tasmiṃ vihāre ca ‘‘evarūpo piṇḍapāto avassikaṃ bhikkhuṃ patto’’ti likhitvā ṭhapitopi ca hoti, tato saṭṭhivassānamaccaye tādiso sahassagghanako sacīvaro koci piṇḍapāto sace uppanno hoti, taṃ piṇḍapātaṃ budho vinicchayakusalo bhikkhu avassikaṭṭhitikāya adatvā saṭṭhivassikaṭṭhitikāya dadeyyāti yojanā.
2905「食用了指定食」者,在达上时以自己雨安居所得而受用了指定食。「若成为沙弥」者,若以舍学等方式成为沙弥。「那」者,在达上时所取的那同一指定食。「沙弥的次第」者,以沙弥的次第,得以在后取得自己所得之物。
2905.Uddesabhattaṃ bhuñjitvāti upasampannakāle attano vassaggena pattaṃ uddesabhattaṃ paribhuñjitvā. Jāto ce sāmaṇerakoti sikkhāpaccakkhānādivasena sace sāmaṇero jāto. Tanti upasampannakāle gahitaṃ tadeva uddesabhattaṃ. Sāmaṇerassa pāḷiyāti sāmaṇerapaṭipāṭiyā attano pattaṃ pacchā gahetuṃ labhati.
2906那满二十岁的沙弥应被告知「明日将得指定食」,今日他达上了,安置已过去——此为连接。明日应令到达的沙弥的安置,因今日已达上故已超越——此为义。故说「不得那食」。
2906.Yo sāmaṇero sampuṇṇavīsativasso ‘‘sve uddesaṃ labhissatī’’ti vattabbo, ajja so upasampanno hoti, ṭhitikā atītā siyāti yojanā, sve pāpetabbā sāmaṇeraṭṭhitikā ajja upasampannattā atikkantā hotīti attho, taṃ bhattaṃ na labhatīti vuttaṃ hoti.
2907为了显示指定食之后的筹食,故说「若又」等。若得了筹,那日未得食,次日应取那食,不应有疑「应取呢?不应取呢?」——如是不应作疑,应如此连接。
2907. Uddesabhattānantaraṃ salākabhattaṃ dassetumāha ‘‘sace panā’’tiādi. Sace salākā laddhā, taṃdine bhattaṃ na laddhaṃ, punadine tassa bhattaṃ gahetabbaṃ, na saṃsayo ‘‘gahetabbaṃ nu kho, na gahetabba’’nti evaṃ saṃsayo na kātabboti yojanā.
2908「超过的破坏」者,超过的、额外的、过剩的破坏、副食,此之,即过剩副食之义。「独行者」者,独自行走者。「筹即筹食」。
2908. Uttari uttaraṃ atirekaṃ bhaṅgaṃ byañjanaṃ etassāti uttaribhaṅgaṃ, tassa, atirekabyañjanassāti attho. Ekacarassāti ekacārikassa. Salākāyeva salākikā.
2909「过剩破坏即过剩破坏物」。
2909. Uttaribhaṅgameva uttaribhaṅgakaṃ.
2910「以何何」者,以所取筹之何何比丘。「何往」者,于饮食中,何食或何副食。
2910.Yena yena hīti gāhitasalākena yena yena bhikkhunā. Yaṃ yanti bhattabyañjanesu yaṃ yaṃ bhattaṃ vā yaṃ yaṃ byañjanaṃ vā.
2911「僧团指定等」者,僧团食、指定食等。以「等」字摄取邀请、筹、半月、布萨、初日,此五种食。
2911.Saṅghuddesādikanti saṅghabhattauddesabhattādikaṃ. Ādi-saddena nimantanaṃ, salākaṃ, pakkhikaṃ, uposathikaṃ, pāṭipadikanti pañca bhattāni gahitāni.
93其中,施予全僧团者,名为僧团食。说「从僧团指定若干比丘后施予」等而施予者,为指定食。说「从僧团取若干比丘之食」等而施予者,名为邀请。以各自之名施予取筹比丘者,名为筹食。于十四日施予者,为半月食。于布萨日施予者,为布萨食。于初日施予者,为初日食。以彼彼名施予者,即是这样称呼。然此等之详细说明,应以「于标记者」等注疏中所说半月食等说明之方式了知。「来客等」者,此中以「等」字摄取行者食、病者食、看病者食此三种。施予来客之食,为来客食。其余亦同此理。
Tattha sabbasaṅghassa dinnaṃ saṅghabhattaṃ nāma. ‘‘Saṅghato ettake bhikkhū uddisitvā dethā’’tiādinā vatvā dinnaṃ uddesabhattaṃ. ‘‘Saṅghato ettakānaṃ bhikkhūnaṃ bhattaṃ gaṇhathā’’tiādinā vatvā dinnaṃ nimantanaṃ nāma. Attano attano nāmena salākagāhakānaṃ bhikkhūnaṃ dinnaṃ salākabhattaṃ nāma. Cātuddasiyaṃ dinnaṃ pakkhikaṃ. Uposathe dinnaṃ uposathikaṃ. Pāṭipade dinnaṃ pāṭipadikaṃ. Taṃtaṃnāmena dinnameva tathā tathā voharīyati. Etesaṃ pana vitthārakathā ‘‘abhilakkhitesū’’tiādinā (cūḷava. aṭṭha. 325 pakkhikabhattādikathā) aṭṭhakathāyaṃ vuttanayena veditabbā. Āgantukādīti ettha ādi-saddena gamikabhattaṃ, gilānabhattaṃ, gilānupaṭṭhākabhattanti tīṇi gahitāni. Āgantukānaṃ dinnaṃ bhattaṃ āgantukabhattaṃ. Eseva nayo sesesu.
2912「住处」者,住处食,省略后词,此为住处所生食之同义语。「轮番食」者,于饥馑时「以轮番养活比丘」而从施主家开始施予。「常」者,常食,省略后词,彼即如是说而施予。库提食者,名为为僧团建造住所后「我等住所之住者取我等之食」而施予。十五种一切食,于此住处篇中已宣说、已解说。此等之详细判别,有需要者应从《善见律注》中取得。
2912.Vihāranti vihārabhattaṃ uttarapadalopena, vihāre tatruppādabhattassetaṃ adhivacanaṃ. Vārabhattanti dubbhikkhasamaye ‘‘vārena bhikkhū jaggissāmā’’ti dhuragehato paṭṭhāya dinnaṃ. Niccanti niccabhattaṃ uttarapadalopena, tañca tathā vatvāva dinnaṃ. Kuṭibhattaṃ nāma saṅghassa āvāsaṃ katvā ‘‘amhākaṃ senāsanavāsino amhākaṃ bhattaṃ gaṇhantū’’ti dinnaṃ. Pannarasavidhaṃ sabbameva bhattaṃ idha imasmiṃ senāsanakkhandhake uddiṭṭhaṃ kathitaṃ. Etesaṃ vitthāravinicchayo atthikehi samantapāsādikāya gahetabbo.
2913因于资具分配中邪行有大过患,故应以不放逸而行,教诫资具分配时说「巴利」等。
2913. Paccayabhājane micchāpaṭipattiyā mahādīnavattā appamatteneva paṭipajjitabbanti paccayabhājanakaṃ anusāsanto āha ‘‘pāḷi’’ntiādi.
97住处篇集论说注释。
Senāsanakkhandhakakathāvaṇṇanā.