比丘分别
1比丘分别
Bhikkhuvibhaṅgo
1波罗夷论
Pārājikakathā
3第一巴拉基咖之论
Paṭhamapārājikakathā
6
6.
3于三种道中,怀有行淫意,纵如芝麻许;
Tividhe tilamattampi, magge sevanacetano;
4若将生支导入,即使于非隐蔽处,亦成波罗夷。
Aṅgajātaṃ pavesento, allokāse parājito.
7
7.
6或正导入、或已导入、或住立、或拔出;
Pavesanaṃ paviṭṭhaṃ vā, ṭhitamuddharaṇampi vā;
7有学若受用此,除无记业外,即堕波罗夷。
Sasikkho sādiyanto so, ṭhapetvā kiriyaṃ cuto.
8
8.
9以已展开的生支,作用于已展开或未展开者;
Santhatenaṅgajātena, santhataṃ vā asanthataṃ;
10于入道时,同样以未展开者行之。
Maggaṃ pana pavesento, tathevāsanthatena ca.
9
9.
12以所执受者作用于所执受者,或以非所执受者行之。
Upādinnenupādinne, anupādinnakena vā;
13若触非执受之处,彼若于此生爱悦;
Ghaṭṭite anupādinne, sace sādiyatettha so.
10
10.
15此即波罗夷之田,入者即犯波罗夷;
Hoti pārājikakkhette, paviṭṭhe tu parājito;
16若于田中,彼得偷兰遮,及恶作——如是以分别说。
Khette thullaccayaṃ tassa, dukkaṭañca viniddise.
11
11.
18于死者、于未告知者,及于多数已告知者
Mate akkhāyite cāpi, yebhuyyakkhāyitepi ca;
19行交媾者,此人犯波罗夷。
Methunaṃ paṭisevanto, hoti pārājiko naro.
12
12.
21于多数已告知者,及于半已告知者
Yebhuyyakkhāyite cāpi, upaḍḍhakkhāyitepi ca;
22成偷兰遮罪;其余者成恶作罪。
Hoti thullaccayāpatti, sese āpatti dukkaṭaṃ.
13
13.
24纵使身体被啮食,仅余相状之量,
Nimittamattaṃ sesetvā, khāyitepi sarīrake;
25于彼相中行淫者,亦成波罗夷。
Nimitte methunaṃ tasmiṃ, sevatopi parājayo.
14
14.
27对于已达膨胀等阶段的死尸,一切处亦成恶作;
Uddhumātādisampatte, sabbatthāpi ca dukkaṭaṃ;
28「已啮入与未啮入」之名,通于一切死尸身。
Khāyitākkhāyitaṃ nāma, sabbaṃ matasarīrake.
15
15.
30然而,于切断、割截之后,当相已拔除之时,
Chinditvā pana tacchetvā, nimittuppāṭite pana;
31若依伤口的简要判别,在此情形下行淫者犯偷兰遮罪。
Vaṇasaṅkhepato tasmiṃ, sevaṃ thullaccayaṃ phuse.
16
16.
33其后,由于行淫的染心,她依相而堕落;
Tato methunarāgena, patitāya nimittato;
34若对彼女动手,在肉团上犯恶作。
Tāyaṃ upakkamantassa, dukkaṭaṃ maṃsapesiyaṃ.
17
17.
36即使仅如指甲面大小,若在肉中或筋中;
Nakhapiṭṭhippamāṇepi, maṃse nhārumhi vā sati;
37行淫欲者,于有生之年,波罗夷。
Methunaṃ paṭisevanto, jīvamāne parājito.
18
18.
39于耳孔、眼、鼻,于膀胱、阴道或疮口之中。
Kaṇṇacchiddakkhināsāsu, vatthikose vaṇesu vā;
40以生支插入者,因贪而犯粗罪。
Aṅgajātaṃ pavesento, rāgā thullaccayaṃ phuse.
19
19.
42于身余处,如腋下、大腿等处,
Avasesasarīrasmiṃ, upakacchūrukādisu;
43因淫欲而行者,恶作。
Vasā methunarāgassa, sevamānassa dukkaṭaṃ.
20
20.
45马、牛、水牛等,骆驼、驴、象,
Assagomahisādīnaṃ, oṭṭhagadrabhadantinaṃ;
46若于鼻孔、衣囊处行淫,即犯粗罪。
Nāsāsu vatthikosesu, sevaṃ thullaccayaṃ phuse.
21
21.
48同样,于一切畜生,在眼、耳、伤口等处行淫,亦犯粗罪。
Tathā sabbatiracchānaṃ, akkhikaṇṇavaṇesupi;
49若于其余身体部位行交会者,得恶作罪。
Avasesasarīresu, sevamānassa dukkaṭaṃ.
22
22.
51然而,若于他们湿润之身而与死者行交会,
Tesaṃ allasarīresu, matānaṃ sevato pana;
52田有三种时,罪亦有三种。
Tividhāpi siyāpatti, khettasmiṃ tividhe sati.
23
23.
54虽于外境无欲染,然于女人之相;
Bahi methunarāgena, nimittaṃ itthiyā pana;
55若以彼相接触者,彼犯偷兰遮。
Nimittena chupantassa, tassa thullaccayaṃ siyā.
24
24.
57以身触之欲染,或以相、或以口;
Kāyasaṃsaggarāgena, nimittena mukhena vā;
58触摸女人之相者,有重罪。
Nimittaṃ itthiyā tassa, chupato garukaṃ siyā.
25
25.
60同样,若以双方欲染,触摸男子之相,
Tathevobhayarāgena, nimittaṃ purisassapi;
61以相触摸者,犯恶作罪。
Nimittena chupantassa, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
26
26.
63以根相触畜生道女之根相,
Nimittena nimittaṃ tu, tiracchānagatitthiyā;
64若以淫欲染心而触,则为偷兰遮。
Thullaccayaṃ chupantassa, hoti methunarāgato.
27
27.
66若以身触之欲染,触畜生道女,
Kāyasaṃsaggarāgena, tiracchānagatitthiyā;
67以相触相,于触摸时,判为恶作。
Nimittena nimittassa, chupane dukkaṭaṃ mataṃ.
28
28.
69插入性根后,于他人口中转动,
Aṅgajātaṃ pavesetvā, tamāvaṭṭakate mukhe;
70于彼处作虚空想后,拔出者犯恶作。
Tatthākāsagataṃ katvā, nīharantassa dukkaṭaṃ.
29
29.
72同样,以四方,女人之下方底面;
Tathā catūhi passehi, itthiyā heṭṭhimattalaṃ;
73将未触者插入后,拔出者得恶作。
Achupantaṃ pavesetvā, nīharantassa dukkaṭaṃ.
30
30.
75于已掀起的唇肉,或已外露者;
Uppāṭitoṭṭhamaṃsesu , bahi nikkhantakesu vā;
76若人于齿间努力,即犯偷兰遮。
Dantesu vāyamantassa, tassa thullaccayaṃ siyā.
31
31.
78作骨相击后,于道成二种贪。
Aṭṭhisaṅghaṭṭanaṃ katvā, magge duvidharāgato;
79若在精液、尿液或未排出时努力,犯恶作。
Sukke muttepi vāmutte, vāyamantassa dukkaṭaṃ.
32
32.
81以淫欲拥抱女人者,犯恶作。
Itthiṃ methunarāgena, āliṅgantassa dukkaṭaṃ;
82握手、触摸、接吻等,亦同此理。
Hatthaggāhaparāmāsa-cumbanādīsvayaṃ nayo.
33
33.
84无足者,谓蛇与鱼;二足者,谓鸽。
Apade ahayo macchā, kapotā dvipadepi ca;
85四足类中,蜥蜴等下方之道,即是波罗夷的所依事。
Godhā catuppade heṭṭhā, vatthu pārājikassime.
34
34.
87欲行淫之心,即是令道入于道中。
Sevetukāmatācittaṃ, magge maggappavesanaṃ;
88此二支已说,是为最初与最后之事。
Idamaṅgadvayaṃ vuttaṃ, paṭhamantimavatthuno.
35
35.
90唯第一者为恶作,其周边亦如是说。
Dukkaṭaṃ paṭhamasseva, sāmantamiti vaṇṇitaṃ;
91其余三者,则宣说为偷兰遮。
Sesānaṃ pana tiṇṇampi, thullaccayamudīritaṃ.
36
36.
93应知:不知之比丘,为无犯。
‘‘Anāpattī’’ti ñātabbaṃ, ajānantassa bhikkhuno;
94同样地,对于不接受者,以及明知故犯者。
Tathevāsādiyantassa, jānantassādikammino.
37
37.
96在律中,止息不善,是为最上。
Vinaye anayūparame parame;
97善人的安乐导引与指引。
Sujanassa sukhānayane nayane;
98乐于精勤者敏锐,不乐于精勤者则否。
Paṭu hoti padhānarato na rato;
99于此,凡喜乐于精要者,即为喜乐。
Idha yo pana sāramate ramate.
38
38.
101此利益之阐明,即是修习。
Imaṃ hitavibhāvanaṃ bhāvanaṃ;
102已了知那能生天人之所生;
Avedi surasambhavaṃ sambhavaṃ;
103他安住于离魔饵之教法、教法之中;
Sa mārabaḷisāsane sāsane;
104愿与守护者(巴利)平等一致。
Samo bhavatupālinā pālinā.
107如是律决择中第一巴拉基咖之释已毕。
Iti vinayavinicchaye paṭhamapārājikakathā niṭṭhitā.
108第二巴拉基咖之释
Dutiyapārājikakathā
39
39.
106取走者正在搬运——搬运之际即改变威仪;
Ādiyanto harantova-haranto iriyāpathaṃ;
107同样,动摇者从原位移开,移离者亦是波罗夷。
Vikopento tathā ṭhānā, cāventopi parājito.
40
40.
109其中,并非依据诸多物品,而是依五种而定;
Tattha nānekabhaṇḍānaṃ, pañcakānaṃ vasā pana;
110此十种搬运,智者应当了知。
Avahārā dasevete, viññātabbā vibhāvinā.
41
41.
112亲手、指使,舍弃及成办利益;
Sāhatthāṇattiko ceva, nissaggo atthasādhako;
113及卸下负担,此即亲手五事。
Dhuranikkhepanañcāti, idaṃ sāhatthapañcakaṃ.
42
42.
115先前的共同作业,及约定的搬运。
Pubbasahapayogo ca, saṃvidāharaṇampi ca;
116约定作业、相,及前行等五法。
Saṅketakammaṃ nemittaṃ, pubbayogādipañcakaṃ.
43
43.
118偷盗、强夺、图谋、隐藏,及草等。
Theyyapasayhaparikappa-paṭicchannakusādikā;
119这五种搬移,智者应当了知。
Avahārā ime pañca, veditabbāva viññunā.
44
44.
121对于物品、时间、价值、处所及受用,这五者;
Vatthukālagghadese ca, paribhogañca pañcapi;
122了知这些后,贤者应作判定。
Ñatvā etāni kātabbo, paṇḍitena vinicchayo.
45
45.
124或为寻求第二把锄头与篮子;
Dutiyaṃ vāpi kuddālaṃ, piṭakaṃ pariyesato;
125以盗心前往者,由前方便而犯恶作。
Gacchato theyyacittena, dukkaṭaṃ pubbayogato.
46
46.
127若砍伐彼处所生的木材或藤蔓,
Tatthajātakakaṭṭhaṃ vā, lataṃ vā chindato pana;
128于两种情形皆得恶作,此乃依俱行行为而说。
Dukkaṭaṃ ubhayatthāpi, vuttaṃ sahapayogato.
47
47.
130或掘地,或除土,
Pathaviṃ khaṇato vāpi, byūhato paṃsumeva vā;
131或触瓮者,得恶作罪。
Āmasantassa vā kumbhiṃ, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
48
48.
133将套索穿入系于桩上之瓮的瓮口,
Mukhe pāsaṃ pavesetvā, khāṇuke baddhakumbhiyā;
134通达处所差别者,当知诸缚之不同。
Bandhanānaṃ vasā ñeyyo, ṭhānabhedo vijānatā.
49
49.
136然而,系于桩上之瓮,一桩而有二处;
Dve ṭhānāni panekasmiṃ, khāṇuke baddhakumbhiyā;
137在树根处放入一个环,或是用做好的环。
Valayaṃ rukkhamūlasmiṃ, pavesetvā katāya vā.
50
50.
139拔起桩子时,或切断锁链时;
Uddharantassa khāṇuṃ vā, chindato saṅkhalimpi vā;
140若从彼处移动了瓶,令其离开原位而堕,则为偷兰遮。
Thullaccayaṃ tato kumbhiṃ, ṭhānā cāveti ce cuto.
51
51.
142先如拔瓶,或同样再拔;
Paṭhamaṃ pana kumbhiṃ vā, uddharitvā tathā puna;
143令桩从原位移开,或令锁链,其理亦同。
Ṭhānā cāveti khāṇuṃ vā, saṅkhaliṃ vāpi so nayo.
52
52.
145来回摩擦,动摇其根部而守护;
Ito cito ca ghaṃsanto, mūle sāreti rakkhati;
146若于彼处作空中之环者,即波罗夷。
Valayaṃ khegataṃ tattha, karontova parājito.
53
53.
148若砍已生之树,于瓶顶者,是恶作;
Jātaṃ chindati ce rukkhaṃ, dukkaṭaṃ kumbhimatthake;
149在近处砍伐彼树,因非自生故,为波逸提。
Samīpe chindato tassa, pācittiyamatatthajaṃ.
54
54.
151然而,若使瓶内之物震动,
Antokumbhigataṃ bhaṇḍaṃ, phandāpeti sace pana;
152若于彼处移开,便犯土喇咤亚罪。
Apabyūheti tattheva, tassa thullaccayaṃ siyā.
55
55.
154从瓶中窃取物品者,将断己手。
Haranto kumbhiyā bhaṇḍaṃ, muṭṭhiṃ chindati attano;
155或放入容器中,比丘即犯波罗夷。
Bhājane vā gataṃ katvā, hoti bhikkhu parājito.
56
56.
157又将项链或腰带,以线系于瓮中;
Hāraṃ vā pana pāmaṅgaṃ, suttāruḷhaṃ tu kumbhiyā;
158若如实摇动,令从原位移开而落下。
Phandāpeti yathāvatthuṃ, ṭhānā cāveti ce cuto.
57
57.
160酥油等任何物,饮至足踝之量;
Sappiādīsu yaṃ kiñci, pivato pādapūraṇaṃ;
161仅以一次饮用,饮已即成波罗夷。
Ekeneva payogena, pītamatte parājayo.
58
58.
163既已卸下重担,若复反复饮用,
Katvāva dhuranikkhepaṃ, pivantassa punappunaṃ;
164纵使饮尽彼瓮之油,亦不犯波罗夷罪。
Sakalampi ca taṃ kumbhiṃ, pivato na parājayo.
59
59.
166若人投置任何物品于油瓮中,
Sace khipati yaṃ kiñci, bhaṇḍakaṃ telakumbhiyaṃ;
167彼足踝量之油,随之即饮无疑。
Taṃ pādagghanakaṃ telaṃ, dhuvaṃ pivati tāvade.
60
60.
169手才松开,盗心即灭。
Hatthato muttamatteva, theyyacitto vinassati;
170若不过滤瓶子,油竟如此渗出。
Āviñjetvāpi vā kumbhiṃ, telaṃ gāḷeti ce tathā.
61
61.
172知油已倾,投入空瓶。
Telassākiraṇaṃ ñatvā, khittaṃ rittāya kumbhiyā;
173黄色的酥油及那物品,正要提起时便已毁坏。
Pītaṃ telañca taṃ bhaṇḍaṃ, uddharantova dhaṃsito.
62
62.
175就在那里,正打破时的油,丢弃时也是如此;
Tattheva bhindato telaṃ, chaḍḍentassa tatheva ca;
176若焚烧或令其无用,作此便犯恶作。
Jhāpentassa abhogaṃ vā, karontassa ca dukkaṭaṃ.
181地之释义。
Bhūmaṭṭhakathā.
63
63.
178放置之后,铺展开来,以及衣布铺设等;
Ṭhapitaṃ pattharitvā ca, sāṭakattharaṇādikaṃ;
179缠绕之后提起者,若离本位即坏失。
Veṭhetvā uddharantassa, mutte ṭhānā parābhavo.
64
64.
181或从近岸触及的空处,直达对岸;
Orimantena vā phuṭṭha-mokāsaṃ pārimantato;
182若违犯波罗夷,拖拽或直拉者,
Pārājikamatikkante, kaḍḍhato ujukampi vā.
188陆地之释义。
Thalaṭṭhakathā.
65
65.
184前方为口与喙,后方为尾端,
Purato mukhatuṇḍañca, kalāpaggañca pacchato;
185两侧为双翼,下方为足爪。
Dvīsu passesu pakkhanto, heṭṭhā pādanakhā tathā.
66
66.
187尾端向上扬起,又当它行于空中时;
Uddhañcāpi sikhagganti, gagane gacchato pana;
188孔雀的六种特征,智者应当了知。
Morassa cha paricchedā, veditabbā vibhāvinā.
67
67.
190比丘心想:‘我要捉住那只属主的孔雀’,便向着空中而去;
Bhikkhu ‘‘sassāmikaṃ moraṃ, gahessāmī’’ti khegataṃ;
191伸出手,或立于其前。
Hatthaṃ vāpi pasāreti, purato vāssa tiṭṭhati.
68
68.
193孔雀在空中振翅,却不飞走;
Moropi gagane pakkhe, cāreti na ca gacchati;
194若阻断其去路,即为恶作;触摸它也是如此。
Dukkaṭaṃ gamanacchede, āmasantassa ceva taṃ.
69
69.
196若立住孔雀而不放开,却任其挣扎;
Ṭhānā moramamocento, phandāpeti sace pana;
197以此方式令彼挣扎者,判为偷兰遮。
Evaṃ phandāpane tassa, thullaccayamudīritaṃ.
70
70.
199无论握持与否,仅以自手;
Aggahetvā gahetvā vā, hatthena pana attano;
200若使孔雀离其位,自己亦当失其位。
Ṭhānā cāveti ce moraṃ, sayaṃ ṭhānā cuto siyā.
71
71.
202以口端,或以尾端,触于空处;
Phuṭṭhokāsaṃ mukhaggena, kalāpaggena vā pana;
203若比丘以口喙,触及尾端所触之处。
Kalāpaggena vā phuṭṭhaṃ, mukhatuṇḍena bhikkhu ce.
72
72.
205若有人越过孔雀,便称为令其离开原位。
Atikkāmeyya yo moraṃ, ṭhānā cāveti nāma so;
206此同一道理,已于足、头、翅等部分中阐明。
Eseva ca nayo pāda-sikhāpakkhesu dīpito.
73
73.
208然而,当孔雀在空中飞行时,它隐藏其翅;
Gagane pana gacchanto, kare moro nilīyati;
209仅以此翅驱赶它,便称为「令其振翅」。
Taṃ kareneva cārento, phandāpetīti vuccati.
74
74.
211若他以另一翅捉住那只孔雀,
Sace gaṇhāti taṃ moraṃ, itarena karena so;
212因被驱离本处,比丘即从该处堕落。
Cāvitattā pana ṭhānā, bhikkhu ṭhānā cuto siyā.
75
75.
214然而,若他将另一只手靠近孔雀,
Itaraṃ pana morassa, upaneti sace karaṃ;
215彼处亦无过,飞起后,便自行隐没。
Na doso tattha uḍḍetvā, sayameva nilīyati.
76
76.
217见它隐于肢间,以盗心而往者,
Disvā aṅge nilīnaṃ taṃ, theyyacittena gacchato;
218触足则犯粗罪,再触则犯波罗夷。
Pāde thullaccayaṃ hoti, dutiye ca parājayo.
77
77.
220智者,孔雀立于地上时,有三处,
Bhūmiyaṃ ṭhitamorassa, tīṇi ṭhānāni paṇḍito;
221依其足与羽束之方式阐明。
Pādānañca kalāpassa, vasena paridīpaye.
78
78.
223然而,那只孔雀从地面算起,仅有发端之量;
Tato kesaggamattampi, moraṃ pathavito pana;
224对于那位举罪的比丘,他犯波罗夷罪。
Hoti pārājikaṃ tassa, ukkhipantassa bhikkhuno.
79
79.
226若正在切割的黄金等物,落入钵中;
Chijjamānaṃ suvaṇṇādiṃ, patte patati ce pana;
227以手取出者,犯波罗夷罪。
Hatthena uddharantassa, tassa pārājikaṃ siyā.
80
80.
229若未取出,而以盗心离去;
Sace anuddharitvāva, theyyacittena gacchati;
230在第二步时,即犯波罗夷罪。
Dutiye padavārasmiṃ, pārājikamudīraye.
81
81.
232同理,应知在手、衣、头等处。
Eseva ca nayo ñeyyo, hatthe vattheva matthake;
233该物置于何处,彼处即为其所立。
Taṃ taṃ tassa bhave ṭhānaṃ, yattha yattha patiṭṭhitaṃ.
240虚空中物的解说。
Ākāsaṭṭhakathā.
82
82.
235以盗心,触取床座等上任何物。
Theyyacittena yaṃ kiñci, mañcapīṭhādisuṭṭhitaṃ;
236无论已触或未触之物,若触犯之,则得恶作罪。
Āmāsampi anāmāsaṃ, āmasantassa dukkaṭaṃ.
83
83.
238若衣收摄后,被置于竹竿之上;
Saṃharitvā sace vaṃse, ṭhapitaṃ hoti cīvaraṃ;
239于此夜分受用已,再如是折其内侧与彼侧。
Katvā punorato bhogaṃ, tathā antañca pārato.
84
84.
241衣所触及的空间,即说为彼物之处。
Cīvarena phuṭṭhokāso, ṭhānaṃ tassa pavuccati;
242然而那并非衣竿,故不被称为完整的。
Na tu cīvaravaṃso so, hotīti sakalo mato.
85
85.
244或以边缘触及空间,或以另一边触及;
Orimantena okāsaṃ, phuṭṭhaṃ tamitarena vā;
245或以彼岸一端触及,或复以此岸一端触及。
Itarenapi vā phuṭṭhaṃ, orimantena vā puna.
86
86.
247或以右边触及,或复以左边触及;
Dakkhiṇantena phuṭṭhaṃ vā, vāmantenitarena vā;
248若是越过左边所触之处,则为舍。
Vāmantena phuṭṭhaṭṭhānaṃ, atikkāmayato cuti.
87
87.
250或从竿上举起衣时,
Uddhaṃ vā ukkhipantassa, cīvaraṃ pana vaṃsato;
251若举至仅发尖许,彼便犯波罗夷。
Kesaggamatte ukkhitte, tassa pārājikaṃ bhave.
88
88.
253又以绳系缚而安放的衣,
Rajjukena ca bandhitvā, ṭhapitaṃ pana cīvaraṃ;
254若解开,犯偷兰遮;若脱落,则触犯波罗夷。
Thullaccayaṃ vimocento, mutte pārājikaṃ phuse.
89
89.
256若比丘解开卷绕后置于竹竿上的衣,
Veṭhetvā ṭhapitaṃ vaṃse, nibbeṭhentassa bhikkhuno;
257或割断环扣,或解衣者,此规则亦同。
Valayaṃ chindato vāpi, mocentassapyayaṃ nayo.
90
90.
259衣展开后,置于竹竿之上;
Cīvarassa pasāretvā, ṭhapitassa hi vaṃsake;
260而收摄后放置时,则如对衣所作的决断。
Saṃharitvā tu nikkhitte, cīvare viya nicchayo.
91
91.
262凡放入网袋后,被悬挂起来的物品;
Sikkāya pakkhipitvā yaṃ, laggitaṃ hoti bhaṇḍakaṃ;
263若从网袋中取出该物,或连同网袋一并取去,则堕落。
Sikkāto taṃ haranto vā, saha sikkāya vā cuto.
92
92.
265当矛等次第安立在象牙桩上时,
Kuntādiṃ nāgadantesu, ṭhitesu paṭipāṭiyā;
266若握住前端或根部拖拽者。
Agge vā pana bunde vā, gahetvā parikaḍḍhato.
93
93.
268若越过所触及的范围,便犯波罗夷。
Pārājikaṃ phuṭṭhokāsaṃ, atikkāmayato siyā;
269若笔直举起时,即便仅触到发尖,也犯波罗夷。
Ujukaṃ ukkhipantassa, kesaggena parājayo.
94
94.
271然而,若站立面向围墙而牵拉,
Pākārābhimukho ṭhatvā, ākaḍḍhati sace pana;
272在内侧所触空间与外侧之间堕落。
Orimantaphuṭṭhokāsa-mitarantaccaye cuto.
95
95.
274同样地,即使有比丘从外侧推他,
Tatheva parato tassa, pellentassāpi bhikkhuno;
275然而,即便是依墙放置,此规则亦然。
Bhittiṃ pana ca nissāya, ṭhapitepi ayaṃ nayo.
96
96.
277摇动棕榈树时,果实便会遍满其地。
Cālentassa ca tālassa, phalaṃ vatthu hi pūrati;
278当由此束缚中解脱时,于彼即犯波罗夷。
Yenassa bandhanā mutte, tasmiṃ pārājikaṃ bhave.
97
97.
280若切断棕榈树的果穗,即犯波罗夷。
Piṇḍiṃ chindati tālassa, sace pārājikaṃ siyā;
281对于其余的树木、花朵与果实,道理亦同。
Eseva ca nayo sesa-rukkhapupphaphalesupi.
289空际中物的解说。
Vehāsaṭṭhakathā.
98
98.
283在前往藏宝处时,每走一步即犯恶作;
Gacchato hi nidhiṭṭhānaṃ, padavārena dukkaṭaṃ;
284然而,在深水中,以及潜入等时,也是如此。
Udake pana gambhīre, tathā nimujjanādisu.
99
99.
286彼处所生诸花之中,以何等花而得满盈;
Tatthajātakapupphesu, yena pupphena pūrati;
287若断其根茎而取花者,我说此为波罗夷。
Vatthu taṃ chindato pupphaṃ, tassa pārājikaṃ vade.
100
100.
289若于一茎之旁,或于青莲花类,
Ekanāḷassa vā passe, vāko uppalajātiyā;
290只要尚未从原处剪断,他便仍守护着它。
Na chijjati tato yāva, tāva naṃ parirakkhati.
101
101.
292即使是被主人亲自剪下并放置的花,
Sāmikeheva pupphesu, chinditvā ṭhapitesupi;
293应依前文所述之理,了知此判定。
Pubbe vuttanayeneva, veditabbo vinicchayo.
102
102.
295若以六种方式中的任一种,将那捆扎的花束从原位移开,
Bhārabaddhāni pupphāni, chasvākāresu kenaci;
296若以此方式令其从原位移离而毁坏,
Ākārena sace tāni, ṭhānā cāveti nassati.
103
103.
298然而,将花束放置于水面时,
Ṭhapitaṃ pana pupphānaṃ, kalāpaṃ jalapiṭṭhiyaṃ;
299若摇动水,致使花从原位移离,即犯堕罪。
Cāletvā udakaṃ puppha-ṭṭhānā cāveti ce cuto.
104
104.
301若作意“我将取此”而守护。
Parikappeti ce ‘‘ettha, gahessāmī’’ti rakkhati;
302从原处取出者,便名为拔起。
Uddharanto gataṭṭhānā, bhaṭṭho nāma pavuccati.
105
105.
304一旦向上拔出,该处的水便会全部涌出;
Accuggatassa taṃ ṭhānaṃ, jalato sakalaṃ jalaṃ;
305然而,从那里拔出花后,若径直向上抽出,
Uppāṭetvā tato pupphaṃ, ujumuddharato pana.
106
106.
307从芦苇管口放出的水量达到一指节,即犯波罗夷。
Nāḷante jalato mutta-matte pārājikaṃ bhave;
308若未从水中放出该量,则说为偷兰遮。
Amutte jalato tasmiṃ, thullaccayamudīritaṃ.
107
107.
310若取花后,使其弯曲,而后拔起,
Pupphe gahetvā nāmetvā, uppāṭeti sace pana;
311拔起的刹那,水的住处即灭,已失。
Na tassa udakaṃ ṭhānaṃ, naṭṭho uppāṭitakkhaṇe.
108
108.
313凡以盗心取有主之鱼者,
Yo hi sassāmike macche, theyyacittena gaṇhati;
314或以钓钩、以网、以手、以篓笼。
Baḷisenapi jālena, hatthena kuminena vā.
109
109.
316彼如是取时,即以彼鱼而成其物。
Tassevaṃ gaṇhato vatthu, yena macchena pūrati;
317当鱼刚被举出时,即因离水而成波罗夷。
Tasmiṃ uddhaṭamattasmiṃ, jalā hoti parājayo.
110
110.
319水生者的住处,其实就是全部的水;若脱离水的住处,便因离水而成为波罗夷。
Ṭhānaṃ salilajānañhi, kevalaṃ sakalaṃ jalaṃ;
320令住于水中者脱离水,即因离水而成波罗夷。
Salilaṭṭhaṃ vimocento, jalā pārājiko bhave.
111沉没者既已跃起,水生者落于岸上;
111.
322有鱼从水中跃出,落于岸上;
Nīrato uppatitvā yo, tīre patati vārijo;
323若人取其物,其罪依物品价值而判定。
Gaṇhato taṃ panāpattiṃ, bhaṇḍagghena viniddise.
112
112.
325为杀害鱼类,于池塘或河中,
Māraṇatthāya macchānaṃ, taḷāke nadiyāpi vā;
326于低处投下名为鱼毒之物,随即离去。
Ninne macchavisaṃ nāma, pakkhipitvā gate pana.
113
113.
328其后,那些鱼吞食鱼毒,便漂浮起来。
Pacchā macchavisaṃ macchā, khāditvā pilavanti ce;
329对于死鱼,若以盗心取者,犯波罗夷。
Pārājikaṃ mate macche, theyyacittena gaṇhato.
114
114.
331若以粪扫衣想而取,则无任何过失;
Paṃsukūlikasaññāya, na doso koci gaṇhato;
332当诸主人搬运之时,所说即是应施之物。
Sāmikesvāharantesu, bhaṇḍadeyyamudīritaṃ.
115
115.
334主人们取了鱼之后,若离去而无所留恋;
Gahetvā sāmikā macche, sace yanti nirālayā;
335然而,若以盗心取那剩余之鱼,则犯恶作。
Gaṇhato pana te sese, theyyacittena dukkaṭaṃ.
116
116.
337精通律者说:对于未死的,无犯。
Amatesu anāpattiṃ, vadanti vinayaññuno;
338同样的道理,也适用于水中之龟等其余水族。
Eseva ca nayo sese, kacchapādimhi vārije.
347水中物的解说。
Udakaṭṭhakathā.
117
117.
340“我将窃取船只、船上的物品或货物,然后占为己有”——
‘‘Nāvaṃ nāvaṭṭhaṃ vā bhaṇḍaṃ, thenetvā gaṇhissāmī’’ti;
341对于如此行走的比丘,在举足之际,诸过失便已宣说。
Pāduddhāre dosā vuttā, bhikkhussevaṃ gacchantassa.
118第一一八偈。
118.
343于急流中,系缚之船,
Baddhāya nāvāya hi caṇḍasote;
344立处与死处,唯此一系缚;
Ṭhānaṃ mataṃ bandhanamekameva;
345比丘于泄精之际,
Bhikkhussa tasmiṃ muttamatte;
346智者即称波罗夷。
Pārājikaṃ tassa vadanti dhīrā.
119
119.
348静水中,船不系自住;
Niccale udake nāva-mabandhanamavaṭṭhitaṃ;
349或向前、向后,或朝旁拖曳。
Purato pacchato vāpi, passato vāpi kaḍḍhato.
120
120.
351一端触及,另一端未触及;
Ekenantena samphuṭṭha-mokāsamitarena taṃ;
352若使船渡过,他便犯波罗夷。
Atikkāmayato nāvaṃ, tassa pārājikaṃ siyā.
121121. 同样地——
121. Tathā –
354从水中向上露出,仅如发端之微;
Uddhaṃ kesaggamattampi, udakamhā vimocite;
355向下至于船底,并触及船口边缘。
Adhonāvātalaṃ tena, phuṭṭhañca mukhavaṭṭiyā.
122
122.
357而系于岸边、置于不动之水中的船,其系缚之处与停住之处,即是彼船的两种住处。
Bandhitvā pana yā tīre, ṭhapitā niccale jale;
358系缚处与安立之处,此二者即被认为是它的两种住处。
Bandhanañca ṭhitokāso, ṭhānaṃ tassā dvidhā mataṃ.
123
123.
360若于解缚时,先有偷兰遮罪。
Hoti thullaccayaṃ pubbaṃ, bandhanassa vimocane;
361而后,若以某种方便令其从位堕,则已堕。
Pacchā kenacupāyena, ṭhānā cāveti ce cuto.
124
124.
363先令从位堕,后于解缚时;
Cāvetvā paṭhamaṃ ṭhānā, pacchā bandhanamocane;
364这便是所说的法则,对于有盗心的比丘。
Eseva ca nayo vutto, theyyacittassa bhikkhuno.
125
125.
366推到岸上,翻转倒置,或安放在陆地;
Ussāretvā nikujjitvā, ṭhapitāya thale pana;
367触到的空间即是处所,即船口的边缘。
Phuṭṭhokāsova hi ṭhānaṃ, nāvāya mukhavaṭṭiyā.
126
126.
369应了知处所的范围。
Ñeyyo ṭhānaparicchedo;
370唯以五种行相;
Ākāreheva pañcahi;
371无论从何处令其落下,
Yato kutoci cāvento;
372此人便成巴拉基咖。
Hoti pārājiko naro.
127
127.
374此理亦当知:于翻覆之船、停泊之船,乃至瓶罐之上,亦复如是。
Eseva ca nayo ñeyyo, nāvāyukkujjitāyapi;
375于停泊之船,插销等亦在其上如此。
Ṭhapitāyapi nāvāya, ghaṭikānaṃ tathūpari.
128
128.
377若以盗心登上停在渡口之船,
Theyyā titthe ṭhitaṃ nāvaṃ, āruhitvā sace pana;
378以桨或篙令船漂流者,波罗夷。
Arittena phiyenāpi, pājentassa parājayo.
129
129.
380若放下伞盖,或扬起衣服;
Sace chattaṃ paṇāmetvā, ussāpetvāva cīvaraṃ;
381作成幢相,令风执持。
Laṅkārasadisaṃ katvā, gaṇhāpeti samīraṇaṃ.
130
130.
383若因强风,船被带走;
Āgamma balavā vāto, nāvaṃ harati ce pana;
384船为风所带走,便无任何过失。
Vāteneva haṭā nāvā, na doso koci vijjati.
131
131.
386凡是自行来到村渡口的任何事物,
Sayameva ca yaṃ kiñci, gāmatitthamupāgataṃ;
387若买下后,未使其离于该处,即离去。
Acāventova taṃ ṭhānā, kiṇitvā ce palāyati.
132
132.
389“搬运”非比丘之罪,“施予物”已宣说;
Avahāro na bhikkhussa, bhaṇḍadeyyamudīritaṃ;
390若是自行走动者,若使其离开处所,则堕。
Sayameva ca gacchantiṃ, ṭhānā cāveti ce cuto.
400船中物的解说。
Nāvaṭṭhakathā.
133
133.
392所谓“车乘”,即战车、轿舆、货车、轻便车;
Yānaṃ nāma ratho vayhaṃ, sakaṭaṃ sandamānikā;
393“我将偷取车乘”,或“为了车乘的缘故”。
Yānaṃ avaharissāmi, yānaṭṭhamiti vā pana.
134
134.
395「于行走者」已说恶作,「于寻求者」为第二;
Gacchato dukkaṭaṃ vuttaṃ, dutiyaṃ pariyesato;
396若存在退失处位的努力,即是波罗夷。
Ṭhānā cāvanayogasmiṃ, vijjamāne parājayo.
135
135.
398我阐明恶轭之车的十种情形。
Yānassa dukayuttassa, dasa ṭhānāni dīpaye;
399驱车者却坐于轭上。
Yānaṃ pājayato tassa, nisīditvā dhure pana.
136
136.
401偷兰遮者,于牛抬足时应作明示;
Thullaccayaṃ tu goṇānaṃ, pāduddhāre viniddise;
402若越过车轮停止之处,则遭败亡;
Cakkānañhi ṭhitokāsa-matikkante parābhavo.
137
137.
404于不相应之车辆,以轭支撑而住立者;
Ayuttakassāpi ca yānakassa, dhurenupatthambhaniyaṃ ṭhitassa;
405依靠轭的支撑,车轮只有三处支点。
Vasenupatthambhanicakkakānaṃ, ṭhānāni tīṇeva bhavanti tassa.
138
138.
407同样,用轭将木料置于上方,
Tathā dhurena dārūnaṃ, upariṭṭhapitassa ca;
408也同样用轭将木料置于地上。
Bhūmiyampi dhureneva, tatheva ṭhapitassa ca.
139
139.
410若从前方或后方,令其移离原位;
Purato pacchato vāpi, ṭhānā cāveti ce pana;
411此三事皆为偷兰遮,若移离原位则成波罗夷。
Thullaccayaṃ tu tiṇṇampi, ṭhānā cāve parājayo.
140
140.
413除去车轮后,以车轴之端而行。
Apanetvāna cakkāni, akkhānaṃ sīsakehi tu;
414若有人站立于木材之上,则有两种情形被指明。
Ṭhitassūpari dārūnaṃ, ṭhānāni dve viniddise.
141
141.
416若在拖拉或举起时,已触及虚空,若再超越,则犯堕;
Kaḍḍhanto ukkhipanto vā, phuṭṭhokāsaccaye cuto;
417至于放置在地上的他物,无论属于何人,
Ṭhapitassa panaññassa, bhūmiyaṃ yassa kassaci.
142
142.
419“无轴之负荷”者,当阐明五处;
Akkhuddhīnaṃ dhurassāti, pañca ṭhānāni dīpaye;
420或执持诸轴,若从本位移动则成恶作。
Uddhīsu vā gahetvā taṃ, ṭhānā cāveti ce cuto.
143
143.
422对于已安置之轮,其轮毂置于地面;
Ṭhapitassa hi cakkassa, nābhiyā pana bhūmiyaṃ;
423唯有一处,而区分为五种。
Ekameva siyā ṭhānaṃ, paricchedopi pañcadhā.
144
144.
425轮辋与轮毂触地之处,
Phusitvā yaṃ ṭhitaṃ bhūmiṃ, nemipassena nābhiyā;
426则有二处,逾越此二即失。
Ṭhānāni dve bhavantassa, naṭṭho tesamatikkame.
145
145.
428见无人看管之车,已驶上大路,
Disvā yānamanārakkhaṃ, paṭipannaṃ mahāpathe;
429登上后不鞭策,购得后离去,这是合宜的。
Āruhitvā acodetvā, kiṇitvā yāti vaṭṭati.
440车乘释义。
Yānaṭṭhakathā.
146
146.
431头、肩、腰、悬挂,负担共有四种;
Sīsakkhandhakaṭolamba-vasā bhāro catubbidho;
432其中,触摸头上所负之物者,犯恶作。
Tattha sīsagataṃ bhāraṃ, āmasantassa dukkaṭaṃ.
147
147.
434若人以盗心在此处、彼处摩擦,
Ito cito ca ghaṃsanto, theyyacittena yo pana;
435或仅在头上移动,则犯偷兰遮。
Sirasmiṃyeva sāreti, tassa thullaccayaṃ siyā.
148
148.
437从肩上卸下重担,彼即犯波罗夷。
Khandhaṃ oropite bhāre, tassa pārājikaṃ mataṃ;
438纵使从头上解下仅毫发之物,亦犯波罗夷。
Sīsato kesamattampi, mocentopi parājito.
149
149.
440以清净心将任何重担置于地上后——
Bhāraṃ pathaviyaṃ kiñci, ṭhapetvā suddhamānaso;
441其后以盗心取走该物者,即犯波罗夷。
Pacchā taṃ theyyacittena, uddharanto parājito.522
150
150.
443依此处所说之方式,对于其余一切负担,也应毫无遗漏地了知其判定。
Ettha vuttanayeneva, sesesupi asesato;
444于诸负担中,当以慧力了知其判定。
Bhāresu matisārena, veditabbo vinicchayo.
456负担注释。
Bhāraṭṭhakathā.
151
151.
446牟尼曾言:侵占园林者,犯恶作。
Dukkaṭaṃ muninā vuttaṃ, ārāmaṃ abhiyuñjato;
447若行他胜法,则成他胜。
Parājeti paraṃ dhammaṃ, caranto ce parājito.522
152
152.
449若令人起疑,彼犯偷兰遮。
Vimatiṃ janayantassa, tassa thullaccayaṃ siyā;
450自行此法而堕落者,及随行彼法者亦然。
Parajjati sayaṃ dhammaṃ, caranto yopi tassa ca.
153
153.
452主人卸下负担时,自称“我不给”,
Sāmino dhuranikkhepe, ‘‘na dassāmī’’ti cattano;
453一切作伪证者,皆犯波罗夷罪。
Pārājikaṃ bhave tassa, sabbesaṃ kūṭasakkhinaṃ.
466园林注释。
Ārāmaṭṭhakathā.
154
154.
455若强夺僧团的任何住处而取之,
Vihāraṃ saṅghikaṃ kiñci, acchinditvāna gaṇhituṃ;
456由于一切人皆无卸责之心,故不得成就。
Sabbesaṃ dhuranikkhepā-bhāvatova na sijjhati.
470住所注释。
Vihāraṭṭhakathā.
155
155.
458若阻碍稻等谷物抽穗而夺取,
Sīsāni sāliādīnaṃ, nirumbhitvāna gaṇhato;
459或用镰刀割取,或以手折断。
Asitena ca lāyitvā, chinditvā vā karena ca.
156
156.
461于任何种子或草木,以拳握满其穗;
Yasmiṃ bījepi vā vatthu, sīse pūreti muṭṭhiyaṃ;
462当彼从系缚中解脱时,彼犯波罗夷罪。
Bandhanā mocite tasmiṃ, tassa pārājikaṃ bhave.
157
157.
464然而,被截断的杖或些许树皮;
Acchinno pana daṇḍo vā, taco vā appamattako;
465或是长长的稻草管,尚未脱离,便加以守护。
Vīhināḷampi vā dīghaṃ, anikkhantova rakkhati.
158
158.
467若他这样想:‘我且将它捣碎后,’
Sace so parikappeti, ‘‘madditvā panidaṃ ahaṃ;
468他守护此物时心想:‘我将击破此处,取其精华。’
Papphoṭetvā ito sāraṃ, gaṇhissāmī’’ti rakkhati.
159
159.
470捣碎后取出,没有过失;将其击破,也没有过失;
Maddanuddharaṇe natthi, doso papphoṭanepi vā;
471但若使其归入自己钵中、据为己有,则犯波罗夷。
Attano bhājanagataṃ, karontassa parājayo.
160
160.
473若明知乃至发尖许之地,亦属他人所有;
Jānaṃ kesaggamattampi, pathaviṃ parasantakaṃ;
474若以盗心挪移界标,即犯波罗夷。
Theyyacittena ce khīlaṃ, saṅkāmeti parājayo.
161
161.
476然而,此举亦须在物主舍离守护责任之时;
Tañca kho sāmikānaṃ tu, dhuranikkhepane sati;
477此地名为无价,故如是宣说。
Anagghā bhūmi nāmesā, tasmā evamudīritaṃ.
162
162.
479若以二桩为界,则可执取;
Gahetabbā sace hoti, dvīhi khīlehi yā pana;
480初者为偷兰遮,第二即波罗夷。
Ādo thullaccayaṃ tesu, dutiyeva parājayo.
163
163.
482若有比丘欲令人知,即称“此是我所有”,
Ñāpetukāmo yo bhikkhu, ‘‘mamedaṃ santaka’’nti ca;
483若伸绳或投杖,犯恶作。
Rajjuṃ vāpi pasāreti, yaṭṭhiṃ pāteti dukkaṭaṃ.
164
164.
485若以此二方便,成为自己所有,
Yehi dvīhi payogehi, attano santakaṃ siyā;
486其中初者是偷兰遮,第二为波罗夷。
Ādo thullaccayaṃ tesu, dutiye ca parājayo.
501田地注释。
Khettaṭṭhakathā.
165
165.
488正如对田地所说明的方式,对住处地的判定也是如此;
Khette vuttanayeneva, vatthuṭṭhassa vinicchayo;
489对于村落用地,亦应如此说,没有任何未曾提及之处。
Gāmaṭṭhepi ca vattabbaṃ, apubbaṃ natthi kiñcipi.
505地基、村落注释。
Vatthuṭṭhagāmaṭṭhakathā.
166
166.
491或是草,或是叶,或是藤,或是木;
Tiṇaṃ vā pana paṇṇaṃ vā, lataṃ vā kaṭṭhameva vā;
492当取用那里所生之物时,便应依物品的价值赔偿。
Bhaṇḍaggheneva kātabbo, gaṇhanto tatthajātakaṃ.
167
167.
494然而若为贵重的树木,即便只是被砍伤,也就损坏了。
Mahagghe pana rukkhasmiṃ, chinnamattepi nassati;
495已砍削并放置的树木,任何人皆不应取用。
Tacchetvā ṭhapito rukkho, gahetabbo na kocipi.
168
168.
497然而,砍断后置于根部,或已运至半途的树木,
Chinditvā ṭhapitaṃ mūle, rukkhamaddhagataṃ pana;
498若「已被主人所弃」,如此取用则是许可的。
‘‘Chaḍḍito sāmikehī’’ti, gahetuṃ pana vaṭṭati.
169
169.
500既有标记、又以树皮捆扎者,取之无有任何过失;
Lakkhaṇe challiyonaddhe, na doso koci gaṇhato;
501已被居住、已作处理,或正在坏灭者,取之亦无过失。
Ajjhāvutthaṃ kataṃ vāpi, vinassantañca gaṇhato.
170
170.
503若人到达守护处后,作了业处等;
Yo cārakkhaṭṭhānaṃ patvā, katvā kammaṭṭhānādīni;
504即使心中思惟他事,或口中言说他语,他亦应得物品。
Citte cintento vā aññaṃ, bhaṇḍadeyyaṃ hotevassa.
171
171.
506从野猪、虎、熊、鬣狗等
Varāhabyagghacchataracchakādito;
507若有欲脱离危难者,
Upaddavā muccitukāmatāya yo;
508同样地,若他越过该处
Tatheva taṃ ṭhānamatikkameti ce;
509然而,施物者并无任何过失
Na koci doso pana bhaṇḍadeyyakaṃ.
172
172.
511此为守护之处,重于税关;因此,对于不避而越行者,我宣说恶作
Idamārakkhaṇaṭṭhānaṃ, garukaṃ suṅkaghātato;
512因此,不避开此物而行者,即被说为恶作。
Tasmā dukkaṭamuddiṭṭhaṃ, tamanokkamma gacchato.
173对于以盗心与商队一同携带此物者,
173.
514对于回避此物者,以盗心对待导师之物;
Etaṃ pariharantassa, theyyacittena satthunā;
515即使行于虚空者,波罗夷亦已为其宣说。
Pārājikamanuddiṭṭhaṃ, ākāsenāpi gacchato.
174
174.
517是故于此,应特以具念之心,
Tasmā ettha visesena, satisampannacetasā;
518比丘当以不放逸、爱乐净戒而住。
Appamattena hotabbaṃ, piyasīlena bhikkhunā.
535阿兰若注释。
Araññaṭṭhakathā.
175
175.
520水难求时,容器中所护存的水;
Toyadullabhakālasmiṃ, bhājane gopitaṃ jalaṃ;
521不强行攻入,而引入其中,或同样地凿开孔穴。
Āviñjitvā pavesetvā, chiddaṃ katvāpi vā tathā.
176
176.
523或在池中,或在湖里,执持着自己的容器;
Vāpiyaṃ vā taḷāke vā, bhājanaṃ attano pana;
524对于让人放入后取走者,应依物品价值来判定。
Gaṇhantassa pavesetvā, bhaṇḍagghena viniddise.
177
177.
526而破坏界标者,则始于不与取。
Chindato mariyādaṃ tu, adinnādānapubbato;
527即使涉及草木,恶作也已阐明。
Bhūtagāmena saddhimpi, dukkaṭaṃ paridīpitaṃ.
178
178.
529站在内侧或站在外侧,在两处截断时;
Anto ṭhatvā bahi ṭhatvā, chindanto ubhayatthapi;
530应以外侧为外侧,以内侧为中间;
Bahiantena kātabbo, antoantena majjhato.
548水的论述。
Udakakathā.
179
179.
532沙弥们依次从森林取齿木,
Vārena sāmaṇerā yaṃ, dantakaṭṭhamaraññato;
533带来之后,若转呈诸师,
Ānetvācariyānampi, āharanti sace pana.
180
180.
535纵经截分,乃至僧团应得之份,他们亦不交出;
Chinditvā yāva saṅghassa, na niyyādenti te pana;
536凡所带来的一切,当时尽归他们所有。
Ābhataṃ tāva taṃ sabbaṃ, tesameva ca santakaṃ.
181
181.
538因此,若比丘以盗心取彼物,
Tasmā taṃ theyyacittena, gaṇhantassa ca bhikkhuno;
539而僧团的贵重物品,依其价值招致堕落。
Garubhaṇḍañca saṅghassa, bhaṇḍagghena parābhavo.
182
182.
541当他们施与之后,从那时起便属僧团所有。
Yadā niyyāditaṃ tehi, tato paṭṭhāya saṅghikaṃ;
542即使有人以盗心取用,亦不构成偷盗。
Gaṇhantassāpi theyyāya, avahāro na vijjati.
183
183.
544因无守护故,以及不应如依僧腊高低而分配故;
Arakkhattā yathāvuḍḍha-mabhājetabbatopi ca;
545因一切共有故,此不成为有别于他的私有物。
Sabbasādhāraṇattā ca, aññaṃ viya na hotidaṃ.
564齿木论。
Dantakaṭṭhakathā.
184
184.
547或以刀取火,或于四周敲击;
Aggiṃ vā deti satthena, ākoṭeti samantato;
548或敲击那名为蛙刺的毒。
Ākoṭeti visaṃ vāpi, maṇḍūkaṇṭakanāmakaṃ.
185
185.
550不论何种方式,树木终归坏灭并燃烧。
Yena vā tena vā rukkho, vinassati ca ḍayhati;
551于一切处,那位比丘的应施物已作说明。
Sabbattha bhikkhuno tassa, bhaṇḍadeyyaṃ pakāsitaṃ.
571树木论。
Vanappatikathā.
186
186.
553从头、从耳,或从颈,或从手,
Sīsato kaṇṇato vāpi, gīvato hatthatopi vā;
554以盗心,切断或解开而取。
Chinditvā vāpi mocetvā, gaṇhato theyyacetasā.
187
187.
556仅于解开之际,从头部等处即构成巴拉基咖;
Hoti mocitamattasmiṃ, sīsādīhi parājayo;
557于犯土喇咤亚者,则有拉拽与拖曳。
Thullaccayaṃ karontassa, ākaḍḍhanavikaḍḍhanaṃ.
188
188.
559未将手移出,而取手镯或臂环;
Hatthā anīharitvāva, valayaṃ kaṭakampi vā;
560揉擦其上臂,来回反复搓动。
Aggabāhuñca ghaṃsanto, cāreti aparāparaṃ.
189若盗贼将【比丘的资具】带到空中,并对它【以盗心】加以守护,则构成【不与取】。
189.
562只要盗贼对那悬置于空中之物,若执取或守护,
Tamākāsagataṃ coro, karoti yadi rakkhati;
563于有识之根,是处不成环。
Saviññāṇakato mūle, valayaṃva na hotidaṃ.
190
190.
565若有人强夺他人所着之衣,
Nivatthaṃ pana vatthaṃ yo, acchindati parassa ce;
566彼人亦因羞惭,不会立刻舍弃其衣。
Paropi pana lajjāya, sahasā taṃ na muñcati.
191
191.
568即使盗贼在拉扯,另一个人却仍在守护它;
Ākaḍḍhati ca coropi, so paro tāva rakkhati;
569从他人手中取走衣物,仅当衣物脱离其手时,便犯波罗夷。
Parassa hatthato vatthe, muttamatte parājayo.
192
192.
571对于携带全部物品而离去者,在其迈出第一步时——
Sabhaṇḍahārakaṃ bhaṇḍaṃ, nentassa paṭhame pade;
572偷兰遮若已逾越,第二即堕。
Thullaccayamatikkante, dutiyeva cuto siyā.
193
193.
574若以盗心恐吓后,令物品落下;
Pātāpeti sace bhaṇḍaṃ, tajjetvā theyyacetano;
575从他人手中,物品仅才脱手,即波罗夷。
Parassa hatthato bhaṇḍe, muttamatte parājayo.
194
194.
577又或筹谋之后,令其落下者;
Athāpi parikappetvā, pātāpeti va yo pana;
578令其落下者,已说为恶作;令其移动者,亦复如是。
Tassa pātāpane vuttaṃ, dukkaṭāmasanepi ca.
195
195.
580若依其事相而令之摇动,从处移动而落下者;
Phandāpeti yathāvatthuṃ, ṭhānā cāveti ce cuto;
581说“停下!停下!”者,即使物品已被弃舍,亦无罪过。
‘‘Tiṭṭha tiṭṭhā’’ti vadato, na doso chaḍḍitepi ca.
196
196.
583以盗心前来,随后取走该物者,可能有罪;
Āgantvā theyyacittena, pacchā taṃ gaṇhato siyā;
584在堂内取出该物时,若主人已离去,即犯波罗夷。
Pārājikaṃ taduddhāre, sālaye sāmike gate.
197
197.
586若是以(此为)己物之想而拾取,在拾取时即是在守护。
Gaṇhato sakasaññāya, gahaṇe pana rakkhati;
587同样地,若是以粪扫衣之想而拾取,则应归还其物。
Bhaṇḍadeyyaṃ tathā paṃsu-kūlasaññāya gaṇhato.
198
198.
589被喝令:“站住!站住!”时,便丢弃物品而逃;
‘‘Tiṭṭha tiṭṭhā’’ti vutto ca, chaḍḍetvā pana bhaṇḍakaṃ;
590卸下重担后,因畏惧盗贼而逃走。
Katvāva dhuranikkhepaṃ, bhīto corā palāyati.
199以盗心拾取者,在举离原处时犯恶作。
199.
592以盗心取用者,在举离原处之际,再犯恶作。
Gaṇhato theyyacittena, uddhāre dukkaṭaṃ puna;
593若被要求交出应给予之物而不给予者,犯波罗夷。
Dātabbamāharāpente, adentassa parājayo.
200
200.
595“为什么?因其加行,因已舍弃故。”这是恭敬的说法。
‘‘Kasmā? Tassa payogena, chaḍḍitattā’’ti sādaraṃ;
596而在《大注疏》中所说者,于其余诸注疏中不见。
Mahāaṭṭhakathāyaṃ tu, vuttamaññāsu nāgataṃ.
617夺取论
Haraṇakathā.
201
201.
598明知而妄语,言“我不取”时;
Sampajānamusāvādaṃ, ‘‘na gaṇhāmī’’ti bhāsato;
599因先有不与取,比丘犯恶作。
Adinnādānapubbattā, dukkaṭaṃ hoti bhikkhuno.
202
202.
601我私下放置了那件东西,它将显示什么呢?”
‘‘Raho mayā panetassa, ṭhapitaṃ kiṃ nu dassati’’;
602如此生起疑惑时,对他而言便成为偷兰遮。
Iccevaṃ vimatuppāde, tassa thullaccayaṃ siyā.
203
203.
604若于布施中不努力,而另一方卸下责任;
Tasmiṃ dāne nirussāhe, paro ce nikkhipe dhuraṃ;
605双方都卸下责任时,比丘即犯波罗夷。
Ubhinnaṃ dhuranikkhepe, bhikkhu hoti parājito.
204
204.
607若心中不欲给予,却口说“我将给”;
Cittenādātukāmova, ‘‘dassāmī’’ti mukhena ce;
608说话者放下责任时,物主便犯波罗夷。
Vadato dhuranikkhepe, sāmino hi parājayo.
630寄存论
Upanidhikathā.
205
205.
610若站在关税所内,使物品落于外;
Suṅkaghātassa antova, ṭhatvā pāteti ce bahi;
611若确实从手中落下,在离手的刹那即犯波罗夷。
Dhuvaṃ patati ce hatthā, muttamatte parājayo.
206
206.
613若该物撞击树木或树桩后弹回,复又落入内侧,则仍受保护。
Taṃ rukkhe khāṇuke vāpi, hutvā paṭihataṃ puna;
614纵然是被风吹扬之物,若落入内侧,亦受保护。
Vātukkhittampi vā anto, sace patati rakkhati.
207然而,物品落地后滚动,
207.
616落地之后,那滚动着的财物,
Patitvā bhūmiyaṃ pacchā, vaṭṭantaṃ pana bhaṇḍakaṃ;
617若确实进入内侧,他便犯波罗夷。
Sace pavisatyantova, tassa pārājikaṃ siyā.
208
208.
619屡屡站立而转动者,若已进入,便成波罗夷;若不站立而转动,即使已进入,也能守护。
Ṭhatvā ṭhatvā pavaṭṭantaṃ, paviṭṭhaṃ ce parājayo;
620若不站立而转动,即使已进入,亦得守护。
Atiṭṭhamānaṃ vaṭṭitvā, paviṭṭhaṃ pana rakkhati.
209
209.
622在《库伦德注疏》等中,对此说加以确定:
Iti vuttaṃ daḷhaṃ katvā, kurundaṭṭhakathādisu;
623应从核心把握它,且显得如理相应。
Sārato taṃ gahetabbaṃ, yuttaṃ viya ca dissati.
210
210.
625若自己转动,或令他人转动;
Sayaṃ vā yadi vaṭṭeti, vaṭṭāpeti parena vā;
626即便站立不动,它仍在转,已去者可能因此鼻毁。
Aṭṭhatvā vaṭṭamānaṃ taṃ, gataṃ nāsakaraṃ siyā.
211若站立又站立,若向内、向外而去,则守护;
211.
628若站立又站立,若向内、向外而去,则守护;
Ṭhatvā ṭhatvā sace anto, bahi gacchati rakkhati;
629以清净心放置后,自己转动则允许。
Ṭhapite suddhacittena, sayaṃ vaṭṭati vaṭṭati.
212
212.
631若将物品放在行进的车乘或象上,为运出故,即使未曾搬入,亦算已搬出。
Gacchante pana yāne vā, gaje vā taṃ ṭhapeti ce;
632为运出外面,纵未携入,亦得视为搬出。
Bahi nīharaṇatthāya, nāvahāropi nīhaṭe.
213
213.
634若放置在停住的车乘上,或未加任何努力而移动。
Ṭhapite ṭhitayāne vā, payogena vinā gate;
635纵有盗心,亦不构成不与取。
Satipi theyyacittasmiṃ, avahāro na vijjati.
214
214.
637若驱走其车,而将车上的宝珠留下;
Sace pājeti taṃ yānaṃ, ṭhapetvā yānake maṇiṃ;
638然而,于越界之时,彼便犯波罗夷罪。
Siyā pārājikaṃ tassa, sīmātikkamane pana.
215
215.
640于税关处,所定之税,须给付已,方得前行;
Suṅkaṭṭhāne mataṃ suṅkaṃ, gantuṃ datvāva vaṭṭati;
641余之论道,于此与阿兰若注疏相同。
Seso idha kathāmaggo, araññaṭṭhakathāsamo.
664关税论
Suṅkaghātakathā.
216
216.
643家中所生者、以财购得者、或由任何人所赠与者;
Antojātaṃ dhanakkītaṃ, dinnaṃ vā pana kenaci;
644取奴仆或由劳作所得之物,取者犯巴拉基咖。
Dāsaṃ karamarānītaṃ, harantassa parājayo.
217
217.
646若取自由人、或人、乃至母亲,
Bhujissaṃ vā harantassa, mānusaṃ mātarāpi vā;
647或取父亲所积聚之物,亦不构成盗取。
Pitarāṭhapitaṃ vāpi, avahāro na vijjati.
218
218.
649若有人想让他逃脱,便以双臂将他举起;
Taṃ palāpetukāmova, ukkhipitvā bhujehi vā;
650若令其从站立之处移动分毫,即犯波羅夷。
Taṃ ṭhitaṭṭhānato kiñci, saṅkāmeti parājayo.
219以足踢打奴仆后,不阻止其自行离去;
219.
652以脚踢打并恐吓奴隶后,带他走时却又阻止其脚步;
Tajjetvā padasā dāsaṃ, nentassa padavārato;
653所说的罪中,有偷兰遮等。
Honti āpattiyo vuttā, tassa thullaccayādayo.
220
220.
655若抓住其手等处而拖拽者,波罗夷;说‘去、走、逃’,亦同此理。
Hatthādīsu gahetvā taṃ, kaḍḍhatopi parājayo;
656即便说“去、走、逃”,也同此理。
‘‘Gaccha yāhi palāyā’’ti, vadatopi ayaṃ nayo.
221对快速逃跑者说“逃”之人,
221.
658对快速逃跑者说“逃跑吧”之人,
Vegasāva palāyantaṃ, ‘‘palāyā’’ti ca bhāsato;
659若对方是波罗夷者,比丘实无罪。
Hoti pārājikenassa, anāpatti hi bhikkhuno.
222
222.
661然而,若对缓步而行者,他也这样说;
Saṇikaṃ pana gacchantaṃ, sace vadati sopi ca;
662若他快步而行,便因其言语而犯波罗夷。
Sīghaṃ gacchati ce tassa, vacanena parājayo.
223
223.
664若他逃走,进入别的村庄或城镇;
Palāyitvā sace aññaṃ, gāmaṃ vā nigamampi vā;
665见到已经离去者,又让他从那里逃走,波罗夷。
Gataṃ disvā tato tañce, palāpeti parājayo.
689动物论
Pāṇakathā.
224
224.
667若以盗心触碰装有蛇的箱子,恶作;
Theyyā sappakaraṇḍaṃ ce, parāmasati dukkaṭaṃ;
668若使动摇,则依所依事;若从此处移离,即堕。
Phandāpeti yathāvatthuṃ, ṭhānato cāvane cuto.
225
225.
670然而,若打开箱子取出蛇,
Ugghāṭetvā karaṇḍaṃ tu, sappamuddharato pana;
671当它从箱底脱出时,若执捉其尾,则犯波罗夷。
Karaṇḍatalato mutte, naṅguṭṭhe tu parājayo.
226
226.
673摩擦拖曳蛇身,以尾部从口边拉出;
Ghaṃsitvā kaḍḍhato sappaṃ, naṅguṭṭhe mukhavaṭṭito;
674对那蛇箱而言,才一放出便犯波罗夷。
Tassa sappakaraṇḍassa, muttamatte parājayo.
227
227.
676若打开箱后,以名字呼唤者;
Karaṇḍaṃ vivaritvā ce, pakkosantassa nāmato;
677若那蛇出来,他便犯波罗夷。
So nikkhamati ce sappo, tassa pārājikaṃ siyā.
228
228.
679如此做后,又发出青蛙或老鼠的叫声,或者……
Tathā katvā tu maṇḍūka-mūsikānaṃ ravampi vā;
680以名字呼叫时,即使它出来,亦犯波罗夷。
Pakkosantassa nāmena, nikkhantepi parājayo.
229
229.
682不张开口而作时,同样
Mukhaṃ avivaritvāva, karontassevameva ca;
683无论以何种方便令蛇出去,皆犯波罗夷
Yena kenaci nikkhante, sappe pārājikaṃ siyā.
230
230.
685当口被打开时,蛇自己逃走了;若不召唤它,则说为物品施与。
Mukhe vivarite sappo, sayameva palāyati;
686若不召唤它,则说为物品施与。
Na pakkosati ce tassa, bhaṇḍadeyyamudīritaṃ.
711无足论。
Apadakathā.
231
231.
688若人以盗心,令象作不净行等;
Theyyacittena yo hatthiṃ, karotāmasanādayo;
689他便犯有诸罪,计有三种,即恶作等。
Honti āpattiyo tassa, tividhā dukkaṭādayo.
232
232.
691堂中立者的手所及处,于内衣界等处亦然。
Sālāyaṃ ṭhitahatthissa, antovatthaṅgaṇesupi;
692处所、堂、地基、庭院,一切皆可为。
Ṭhānaṃ sālā ca vatthu ca, aṅgaṇaṃ sakalaṃ siyā.
233
233.
694未系缚者与已系缚者,立处即系缚处。
Abaddhassa hi baddhassa, ṭhitaṭṭhānañca bandhanaṃ;
695因此,智者应依其势力,令象行进。
Tasmā tesaṃ vasā hatthiṃ, harato kāraye budho.
234
234.
697然而,对于立于城外的象,
Nagarassa bahiddhā tu, ṭhitassa pana hatthino;
698其站立之处即为处所,应循足迹次第而行。
Ṭhitaṭṭhānaṃ bhave ṭhānaṃ, padavārena kāraye.
235
235.
700若令卧象起身于一处,
Nipannassa gajassekaṃ, ṭhānaṃ taṃ uṭṭhapeti ce;
701当它一经站起,便是波罗夷。
Tasmiṃ uṭṭhitamatte tu, tassa pārājikaṃ siyā.
236
236.
703马与水牛等,亦应以同样方法了知:就两足与多足而言,无有任何可说的。
Eseva ca nayo ñeyyo, turaṅgamahisādisu;
704于两足者乃至多足者,亦无可说。
Natthi kiñcipi vattabbaṃ, dvipadepi bahuppade.
730四足论。
Catuppadakathā.
237
237.
706了知“他人之物”即是他人所有之财物。
Paresanti vijānitvā, paresaṃ santakaṃ dhanaṃ;
707若以盗心,从处所移动重物,则堕。
Garukaṃ theyyacittena, ṭhānā cāveti ce cuto.
238
238.
709对有想者而言,于畜生所属之物,无犯。
Anāpatti sasaññissa, tiracchānapariggahe;
710于暂时信任而取之物,于饿鬼所属之物。
Tāvakālikavissāsa-ggāhe petapariggahe.
239
239.
712然于此中应加以说明的,是经文未明裁之决断。
Yo panettha ca vattabbo, pāḷimuttavinicchayo;
713我们将在后文的《杂事》中说明此事。
Taṃ mayaṃ paratoyeva, bhaṇissāma pakiṇṇake.
240
240.
715胜者以不一之言所说。
Parājitānekamalena vuttaṃ;
716胜者已略说第二波罗夷之义。
Pārājikaṃ yaṃ dutiyaṃ jinena;
717我已略说其义。
Vutto samāsena mayassa cattho;
718谁能详尽解说?
Vattuṃ asesena hi ko samattho.
745如是律决择中第二巴拉基咖论已竟。
Iti vinayavinicchaye dutiyapārājikakathā niṭṭhitā.
746第三巴拉基咖论
Tatiyapārājikakathā
241
241.
720明知是人类,却夺其性命。
Manussajātiṃ jānanto, jīvitā yo viyojaye;
721或为彼放下刀剑,或称扬死亡之功德;
Nikkhipeyyassa satthaṃ vā, vadeyya maraṇe guṇaṃ.
242
242.
723若教导死法,即使仅为助者,亦犯波罗夷;
Deseyya maraṇūpāyaṃ, hotāyampi parājito;
724应知此人犹如裂为两半之石,不可复合。
Asandheyyova so ñeyyo, dvedhā bhinnasilā viya.
243
243.
726大仙人已宣说杀生的六种加行:
Vuttā pāṇātipātassa, payogā cha mahesinā;
727即自手做、教令、投掷、设置等。
Sāhatthiko tathāṇatti-nissaggithāvarādayo.
244
244.
729其中,以身或以身所依附之物,自己……
Tattha kāyena vā kāya-paṭibaddhena vā sayaṃ;
730于行杀害者,亲手夺取他人性命,此即名为自手杀。
Mārentassa paraṃ ghāto, ayaṃ sāhatthiko mato.
245
245.
732若向比丘说:“你如此击打他之后,将他杀死”——
‘‘Evaṃ tvaṃ paharitvā taṃ, mārehī’’ti ca bhikkhuno;
733此名为教令(令他人杀),这就是教令的方法。
Parassāṇāpanaṃ nāma, ayamāṇattiko nayo.
246
246.
735欲从远处杀人者,即以弓箭等射击;
Dūraṃ māretukāmassa, usuādinipātanaṃ;
736以身系缚者,此属舍堕。
Kāyena paṭibaddhena, ayaṃ nissaggiyo vidhi.
247
247.
738以不动的方法,为杀害他人故,
Asañcārimupāyena, māraṇatthaṃ parassa ca;
739而设置陷阱等,即为固定的努力。
Opātādividhānaṃ tu, payogo thāvaro ayaṃ.
248
248.
741心怀杀害他人之意者,则以明咒的念诵——
Paraṃ māretukāmassa, vijjāya jappanaṃ pana;
742这称为明咒的努力,被视作第五种努力。
Ayaṃ vijjāmayo nāma, payogo pañcamo mato.
249
249.
744凡能用于杀生、由业异熟所生的神通,即此名为神通努力,已作宣说。
Samatthā māraṇe yā ca, iddhi kammavipākajā;
745这就是名为‘神通努力’的方法,已作宣说。
Ayamiddhimayo nāma, payogo samudīrito.
250
250.
747于彼处,每一种各有二种,如此已经阐明;此即略说与非略说,作为其分别。
Ekeko duvidho tattha, hotīti paridīpito;
748略说与非略说,这是它们的分别。
Uddesopi anuddeso, bhedo tesamayaṃ pana.
251
251.
750若为众多人而施以击打,
Bahusvapi yamuddissa, pahāraṃ deti ce pana;
751若因彼而死,即以此业而被束缚。
Maraṇena ca tasseva, kammunā tena bajjhati.
252
252.
753纵使未存心,击打有情身;
Anuddissa pahārepi, yassa kassaci dehino;
754若因彼击故,致死者成巴拉基咖。
Pahārappaccayā tassa, maraṇaṃ ce parājayo.
253
253.
756不论死后击,或击时未死,抑或二俱有,皆如是以观;
Mate pahaṭamatte vā, pacchā mubhayathāpi ca;
757击打者在击打的当下,便以此业而被系缚。
Hantā pahaṭamattasmiṃ, kammunā tena bajjhati.
254
254.
759如此,应知亲手作业者如此,教令作业者也是如此;
Evaṃ sāhatthiko ñeyyo, tathā āṇattikopi ca;
760至此,已简要阐明两种作法。
Ettāvatā samāsena, dve payogā hi dassitā.
255
255.
762事、时、处、武器与威仪
Vatthu kālo ca deso ca, satthañca iriyāpatho;
763及作之差别,这六项即是教令的决定因素。
Karaṇassa visesoti, cha āṇattiniyāmakā.
256
256.
765于此应被杀者,称为『事』;
Māretabbo hi yo tattha, so ‘‘vatthū’’ti pavuccati;
766上午等是时节,众生的青春等亦然。
Pubbaṇhādi siyā kālo, sattānaṃ yobbanādi ca.
257
257.
768“处”应知是村落等,“武器”即杀害有情之物;
Deso gāmādi viññeyyo, satthaṃ taṃ sattamāraṇaṃ;
769于应被杀的众生,坐等威仪路。
Māretabbassa sattassa, nisajjādiriyāpatho.
258
258.
771穿刺、破裂、截断、击打,以及诸如此类之事;
Vijjhanaṃ bhedanañcāpi, chedanaṃ tāḷanampi vā;
772以上种种,即是「作具」的差别。
Evamādividhoneko, viseso karaṇassa tu.
259
259.
774若受命「杀此人」,却杀了他人;
‘‘Yaṃ mārehī’’ti āṇatto, aññaṃ māreti ce tato;
775‘从前方击打后,杀!’如是说。
‘‘Purato paharitvāna, mārehī’’ti ca bhāsito.
260
260.
777从后方或侧面,击打后杀之时;
Pacchato passato vāpi, paharitvāna mārite;
778事与命令有别,根本者即得脱免。
Vatthāṇatti visaṅketā, mūlaṭṭho pana muccati.
261
261.
780若对象不错失,依所令而行杀时;
Vatthuṃ taṃ avirajjhitvā, yathāṇattiñca mārite;
781于二者,各依其时,即说为业所缚。
Ubhayesaṃ yathākālaṃ, kammabaddho udīrito.
262
262.
783若有人被命令:“今日上午,你当杀”者,
Āṇatto ‘‘ajja pubbaṇhe, mārehī’’ti ca yo pana;
784若他于傍晚行杀害,根本住者(指令人)便得解脱;
So ce māreti sāyanhe, mūlaṭṭho parimuccati.
263
263.
786罪唯归于命令者;
Āṇattasseva so vutto;
787被大仙(佛陀)判为业所缚。
Kammabaddho mahesinā;
788这是因为对时间未曾约定。
Kālassa hi visaṅketā;
789这便是未作指定者的过失。
Doso nāṇāpakassa so.
264
264.
791“今日上午杀之,或待明日”——于意念未定时。
‘‘Ajja mārehi pubbaṇhe, svevā’’ti aniyāmite;
792无论上午何时,若无约定,则不杀。
Yadā kadāci pubbaṇhe, visaṅketo na mārite.
265
265.
794以此相同方法,于一切时分差别中;
Eteneva upāyena, kālabhedesu sabbaso;
795约定与无约定,智者应当了知。
Saṅketo ca visaṅketo, veditabbo vibhāvinā.
266
266.
797「杀死那个住在村子里的怨敌」他这样被吩咐;
‘‘Imaṃ gāme ṭhitaṃ veriṃ, mārehī’’ti ca bhāsito;
798若他无论于何处将其杀死,那罪便成立。
Sace so pana māreti, ṭhitaṃ taṃ yattha katthaci.
267
267.
800对此而言,并无「未曾约定」的道理,两者皆因所作业而受缚。无论是仅指村中的命令,还是林中亦应注意。
Natthi tassa visaṅketo, ubho bajjhanti kammunā;
801“唯于村中”乃指被如此指令;“于林中”亦是此限定语。
‘‘Gāmeyevā’’ti āṇatto, vane vā sāvadhāraṇaṃ.
268
268.
803或被告知“唯于林中”,纵使于村中杀生,
‘‘Vaneyevā’’ti vā vutto, gāme māreti cepi vā;
804当知此为无约定,安住于根本处者得以解脱。
Visaṅketo viññātabbo, mūlaṭṭho parimuccati.
269
269.
806依此同样的道理,一切处所皆可从差别来了知;
Eteneva upāyena, sabbadesesu bhedato;
807何为约定,何非约定,乃智者所应了知。
Saṅketo ca visaṅketo, veditabbova viññunā.
270
270.
809‘然而,以刀杀之’,若被某人所命令;
‘‘Satthena pana mārehi, āṇatto’’ti ca kenaci;
810若以任何刀具杀害,便属无约定之杀。
Yena kenaci satthena, visaṅketo na mārite.
271
271.
812另一持刀者说:“以此刀。”
‘‘Iminā vāsinā hī’’ti, vutto aññena vāsinā;
813“或者你用此刀,或以磨利者杀之。”
‘‘Imassāsissa vāpi tvaṃ, dhārāyetāya māraya’’.
272
272.
815如上所说,若于怨敌,以刀刃或其他方式,
Iti vutto sace veriṃ, dhārāya itarāya vā;
816或以刀柄、或以刀尖,如是无约定而杀。
Tharunā vāpi tuṇḍena, visaṅketova mārite.
273
273.
818以此同样方法,于一切种类的武器;
Eteneva upāyena, sabbāvudhakajātisu;
819约定与无约定,应当特别地加以了知。
Saṅketo ca visaṅketo, veditabbo visesato.
274
274.
821“去杀那行走者”,他被他人这样命令;
‘‘Gacchantamenaṃ mārehi’’, iti vutto parena so;
822若他杀了那坐着的人,则“无约定”即不成立。
Māreti naṃ nisinnaṃ ce, visaṅketo na vijjati.
275
275.
824“你只杀坐着的人”,或“你只杀行走的人”;
‘‘Nisinnaṃyeva mārehi’’, ‘‘gacchantaṃyeva vā’’ti ca;
825被如此告知者,便依次而行——或杀行走之人,或杀安坐之人。
Vutto māreti gacchantaṃ, nisinnaṃ vā yathākkamaṃ.
276
276.
827“无约定”之义,应为通晓律的比丘所了知。
Visaṅketanti ñātabbaṃ, bhikkhunā vinayaññunā;
828此理于一切威仪中,亦应当了知。
Eseva ca nayo ñeyyo, sabbiriyāpathesu ca.
277
277.
830“杀!”——他受他人如此敕令后,即行射杀;
‘‘Mārehī’’ti ca vijjhitvā, āṇatto hi parena so;
831射杀之后便害彼命,此非无有约定。
Vijjhitvāva tamāreti, visaṅketo na vijjati.
278
278.
833有人命令他:“杀!”他便去射杀;
‘‘Mārehī’’ti ca vijjhitvā, āṇatto hi parena so;
834若他斩断而杀,此人即是无约定。
Chinditvā yadi māreti, visaṅketova hoti so.
279
279.
836以此方法,于一切行为中,同样如此。
Eteneva upāyena, sabbesu karaṇesupi;
837约定与无约定的情况,应了知其判定。
Saṅkete ca visaṅkete, veditabbo vinicchayo.
280
280.
839长、短、瘦、胖,黑或白;
Dīghaṃ rassaṃ kisaṃ thūlaṃ, kāḷaṃ odātameva vā;
840若被人不加限定地命令:『杀吧』。
Āṇatto aniyāmetvā, mārehīti ca kenaci.
281
281.
842若他受命之后,杀害了如此之人,
Sopi yaṃ kiñci āṇatto, sace māreti tādisaṃ;
843于此,虽无约定,两者亦皆波罗夷。
Natthi tattha visaṅketo, ubhinnampi parājayo.
282
282.
845若为某人而挖掘陷阱坑穴,
Manussaṃ kiñci uddissa, sace khaṇativāṭakaṃ;
846挖掘者挖掘时,犯恶作罪。
Khaṇantassa ca opātaṃ, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
283
283.
848若因此令人产生苦受,则犯偷兰遮罪;
Dukkhassuppattiyā tattha, tassa thullaccayaṃ siyā;
849若那人堕入后死亡,则犯波罗夷罪。
Patitvā ca mate tasmiṃ, tassa pārājikaṃ bhave.
284
284.
851若堕于他处而死,则无罪。
Nipatitvā panaññasmiṃ, mate doso na vijjati;
852若非为彼而设之陷阱,则挖掘者无罪。
Anuddissakamopāto, khato hoti sace pana.
285
285.
854‘凡堕于此者,愿其死’——若有如是心意者
‘‘Patitvā ettha yo koci, maratū’’ti hi yattakā;
855若堕落而命终,其罪过便有那般分量。
Maranti nipatitvā ce, dosā hontissa tattakā.
286
286.
857于无间业事中,当说为无间业;
Ānantariyavatthusmiṃ, ānantariyakaṃ vade;
858同样地,于偷兰遮等事中,则有偷兰遮等罪。
Tathā thullaccayādīnaṃ, honti thullaccayādayo.
287
287.
860若孕妇因此倒地,连同胎儿一同死去;
Patitvā gabbhinī tasmiṃ, sagabbhā ce marissati;
861即成二杀生罪,每一毁坏中各有一罪。
Honti pāṇātipātā dve, ekovekekadhaṃsane.
288
288.
863若被盗贼追逼,跌倒而死;
Anubandhettha corehi, patitvā ce marissati;
864据说,挖坑者即犯波罗夷罪。
Opātakhaṇakasseva, hoti pārājikaṃ kira.
289
289.
866若怨敌于彼处使其堕落后,再行杀害,则为怨敌所杀;
Verino tattha pātetvā, sace mārenti verino;
867若在彼处杀害已堕落者,或将其带出外面后杀害。
Patitaṃ tattha mārenti, nīharitvā sace bahi.
290
290.
869因为化生者若生于坑中而后死去
Nibbattitvā hi opāte, matā ce opapātikā;
870且无法出离,于一切处皆犯波罗夷罪
Asakkontā ca nikkhantuṃ, sabbattha ca parājayo.
291
291.
872若为驱逐夜叉等而掘坑,有痛苦产生时
Yakkhādayo panuddissa, khaṇane dukkhasambhave;
873恶作罪。若因死者的情况,则为偷兰遮等。
Dukkaṭaṃ maraṇe vatthu-vasā thullaccayādayo.
292
292.
875只为杀人而挖陷阱时;
Manusseyeva uddissa, khate opātake pana;
876若是夜叉等落入而死,则无罪。
Anāpatti patitvā hi, yakkhādīsu matesupi.
293
293.
878同样,比丘若为夜叉等有情挖掘陷阱,
Tathā yakkhādayo pāṇe, khate uddissa bhikkhunā;
879若有人堕入其中而死,此规则亦同。
Nipatitvā marantesu, manussesupyayaṃ nayo.
294
294.
881怀着“愿众生在此被缚而死”的意图而造作,
‘‘Pāṇino ettha bajjhitvā, marantū’’ti anuddisaṃ;
882如果在彼处设置罗网,若有众生因此被缠缚而死。
Pāsaṃ oḍḍeti yo tattha, sace bajjhanti pāṇino.
295
295.
884当它从手中脱出之时,即犯波罗夷;
Hatthato muttamattasmiṃ, tassa pārājikaṃ siyā;
885于无间业事中,即成为无间业。
Ānantariyavatthusmiṃ, ānantariyameva ca.
296
296.
887为某人而设的罗网,若后来被他人张设;
Uddissa hi kate pāse, yaṃ panuddissa oḍḍito;
888在这些诸束缚中,已宣说为无罪。
Bandhanesu tadaññesaṃ, anāpatti pakāsitā.
297
297.
890无论是以原价还是无偿,把罗网给与他人时;
Mūlena vā mudhā vāpi, dinne pāse parassa hi;
891“唯是根本住者”:即被业所系缚、被决定者。
Mūlaṭṭhasseva hotīti, kammabaddho niyāmito.
298
298.
893即使由此所得,纵然失去,或套索脱落;
Yena laddho sace lopi, pāsamuggaḷitampi vā;
894或令其坚固,这便是二者之业缚。
Thiraṃ vāpi karotevaṃ, ubhinnaṃ kammabandhanaṃ.
299
299.
896若有人因畏惧罪恶,挣脱套索而离去,
Yo pāsaṃ uggaḷāpetvā, yāti pāpabhayā sace;
897见此后,另一人却又在那里设置了套索。
Taṃ disvā puna aññopi, saṇṭhapeti hi tattha ca.
300
300.
899被缚者一再死去,而那安住于根本者却不得解脱;
Baddhā baddhā maranti ce, mūlaṭṭho na ca muccati;
900除执取之处外,放下套索杖便得解脱。
Ṭhapetvā gahitaṭṭhāne, pāsayaṭṭhiṃ vimuccati.
301
301.
902即使守护,也非解脱,因套索杖是自作的;
Gopetvāpi na mokkho hi, pāsayaṭṭhiṃ sayaṃkataṃ;
903若他人再取此杖而安立。
Tamañño puna gaṇhitvā, saṇṭhapeti sace pana.
302
302.
905因彼之故,于诸临死者中,根本住者不得解脱;
Tappaccayā marantesu, mūlaṭṭho na ca muccati;
906彻底灭除彼,或将其烧尽,乃得解脱。
Nāsetvā sabbaso vā taṃ, jhāpetvā vā vimuccati.
303
303.
908种植尖桩者,或装设陷阱者;
Ropentassa ca sūlaṃ vā, sajjentassa adūhalaṃ;
909以陷坑与罗网,判决同理。
Opātena ca pāsena, sadisova vinicchayo.
304
304.
911比丘若非故意、不知情,无罪;
Anāpatti asañcicca, ajānantassa bhikkhuno;
912若心怀死心,即使对方死亡,对疯狂者等亦复如是。
Tathāmaraṇacittassa, matepyummattakādino.
305
305.
914于人命处有命想
Manussapāṇimhi ca pāṇasaññitā;
915若其心与死亡相应
Sacassa cittaṃ maraṇūpasaṃhitaṃ;
916由彼加行而彼命坏灭
Upakkamo tena ca tassa nāso;
917其中,杀人具有五支。
Pañcettha aṅgāni manussaghāte.
946如是律决择中第三巴拉基咖论已竟。
Iti vinayavinicchaye tatiyapārājikakathā niṭṭhitā.
947第四巴拉基咖论
Catutthapārājikakathā
306
306.
919唯依止于非有而作;
Asantamattassitameva katvā;
920依止于有而转起者。
Bhavaṃ adhiṭṭhāya ca vattamānaṃ;
921并教导他人,远离增上慢;
Aññāpadesañca vinādhimānaṃ;
922应修习禅那等种种差别;
Jhānādibhedaṃ samudācareyya.
307
307.
924以身或语,为了彼之目的。
Kāyena vācāyapi vā tadatthe;
925于表白的仪轨中,虽已了知,却不能成办。
Ñāteva viññattipathe abhabbo;
926犹如多罗树,于其顶端
Yatheva tālo pana matthakasmiṃ;
927已断,便不能再生长。
Chinno abhabbo puna ruḷhibhāve.
308
308.
929若有人向他人显示自身并不存在的功德;
Asantamevattani yo parassa;
930若他明知而宣称自己证得禅那等,则犯波罗夷;若不知而说,
Dīpeti jhānādimanantaraṃ so;
931则犯偷兰遮。
Jānāti ce hoti cuto hi no ce;
932此处「知道」指明确知道自己是否已证得;「已证得」指实际达到禅那等境界;「不知道」指对自己的证量没有把握。若明知自己未证而向他人宣称已证,便犯根本罪;若自己不确定而妄称,则犯粗罪。
Jānāti thullaccayamassa hoti.
309
309.
934「若比丘住于你的寺院中」
‘‘Yo te vihāre vasatīdha bhikkhu;
935「彼为禅那获得者」,若如此表明;
So jhānalābhī’’ti ca dīpite ce;
936若知那是偷兰遮;
Jānāti thullaccayamassa no ce;
937他知道那正是恶作。
Jānāti taṃ dukkaṭameva hoti.
310
310.
939此法自身中实无有;
Asantamevattani dhammametaṃ;
940认为‘存在’而说者,是增上慢者;
Atthīti katvā vadatodhimānā;
941无犯之道,已如是说;
Vutto anāpattinayo panevaṃ;
942于此,不欲说者及如是等辈。
Avattukāmassa tathādikassa.
311
311.
944恶欲,即虚妄不实;
Pāpicchatā tassa asantabhāvo;
945以及向人告示;
Ārocanañceva manussakassa;
946并非依赖他人教导而了知诸法之智。
Naññāpadesena tadeva ñāṇaṃ;
947对此,智者说有五支。
Pañcettha aṅgāni vadanti dhīrā.
312
312.
949在第一、第二之末,并无此用法;
Paṭhame dutiye cante, pariyāyo na vijjati;
950唯于第二与第三羯磨白中,告知方始生效;其余环节则不然。
Dutiye tatiyeyeva, āṇatti na panetare.
313313.
313.
952初罪有一因所生者,亦有从身与心二支所生者;
Ādi mekasamuṭṭhānaṃ, duvaṅgaṃ kāyacittato;
953其余诸罪则为三因所生,其支分有七。
Sesā ca tisamuṭṭhānā, tesamaṅgāni satta tu.
314
314.
955初禅具乐与舍,第三禅具苦受;
Sukhopekkhāyutaṃ ādi, tatiyaṃ dukkhavedanaṃ;
956第二禅与第四禅,则说为具三受。
Dutiyañca catutthañca, tivedanamudīritaṃ.
315
315.
958初禅有八心,第三禅则有二。
Paṭhamassaṭṭha cittāni, tatiyassa duve pana;
959第二与第四中,十心可得。
Dutiyassa catutthassa, dasa cittāni labbhare.
316
316.
961是故说此一切,为四种有心。
Tasmā sacittakaṃ vuttaṃ, sabbametaṃ catubbidhaṃ;
962唯作、想解脱及世间过,已阐明。
Kriyā saññāvimokkhañca, lokavajjanti dīpitaṃ.
317这仅是就罪过而言,而规则是相应的;
317.
964这只是关于罪过本身,而规定如此契合;
Idamāpattiyaṃyeva, vidhānaṃ pana yujjati;
965因此,有智者应只就罪过来把握。
Tasmā āpattiyaṃyeva, gahetabbaṃ vibhāvinā.
318
318.
967软背者、垂者、口执者、坐者——这四种般哒咖,有四种随顺的巴拉基咖。
Mudupiṭṭhi ca lambī ca, mukhaggāhī nisīdako;
968对他们而言,这四种是随顺的巴拉基咖。
Pārājikā ime tesaṃ, cattāro anulomikā.
319
319.
970比丘尼们也有四种,即自行还俗的比丘尼;
Bhikkhunīnañca cattāri, vibbhantā bhikkhunī sayaṃ;
971如是,十一种不能成者,这些总为二十四种。
Tathā ekādasābhabbā, sabbete catuvīsati.
320
320.
973这些波罗夷已说,二十四种人;
Ime pārājikā vuttā, catuvīsati puggalā;
974他们不能成比丘,犹如断头不活命。
Abhabbā bhikkhubhāvāya, sīsacchinnova jīvituṃ.
321
321.
976黄门、畜生及二根者,
Paṇḍako ca tiracchāno, ubhatobyañjanopi ca;
977此三种是事损坏者,是无因结生者。
Tayo vatthuvipannā hi, ahetupaṭisandhikā.
322
322.
979五无间者、盗住者及污染者;
Pañcānantarikā theyya-saṃvāsopi ca dūsako;
980及归于外道者,此八人于僧中作事无效。
Titthipakkantako ceti, kriyānaṭṭhā panaṭṭha te.
323
323.
982然此抉择,乃是精要。
Vinicchayo yo pana sārabhūto;
983我已说示诸波罗夷。
Pārājikānaṃ kathito mayāyaṃ;
984智者循此即可了知;
Tassānusārena budhena ñātuṃ;
985因为其余诸法,亦能如无余全知一般被了知。
Sakkā hi sesopi asesatova.
324
324.
987令三藏中无上义理得以显了。
Piṭake paṭubhāvakare parame;
988律中具足种种理趣者;
Vinaye vividhehi nayehi yute;
989希求胜义理者;
Paramatthanayaṃ abhipatthayatā;
990此应恒常修学。
Pariyāpuṇitabbamayaṃ satataṃ.
1021如是律决择中第四巴拉基咖之论述已竟。
Iti vinayavinicchaye catutthapārājikakathā niṭṭhitā.
991桑喀地谢萨之论述
Saṅghādisesakathā
325
325.
993欲出精之心、加行与泄精;
Mocetukāmatācittaṃ, vāyāmo sukkamocanaṃ;
994除梦中外,即为桑喀地谢沙。
Aññatra supinantena, hoti saṅghādisesatā.
326
326.
996令他人触动自己的男根后,
Parenupakkamāpetvā, aṅgajātaṃ panattano;
997若泄出精液,则应判为重罪。
Sukkaṃ yadi vimoceti, garukaṃ tassa niddise.
327
327.
999故意触动自己男根者,
Sañciccupakkamantassa, aṅgajātaṃ panattano;
1000若精液未泄,则定为粗罪。
Thullaccayaṃ samuddiṭṭhaṃ, sace sukkaṃ na muccati.
328
328.
1002故意励力者,纵于虚空中动摇,
Sañciccupakkamantassa , ākāse kampanenapi;
1003若精液未出,彼有粗罪。
Hoti thullaccayaṃ tassa, yadi sukkaṃ na muccati.
329
329.
1005将膀胱充满当作嬉戏,而后排尿,是不允许的;
Vatthiṃ kīḷāya pūretvā, passāvetuṃ na vaṭṭati;
1006然而,以手玩弄性相者,犯恶作。
Nimittaṃ pana hatthena, kīḷāpentassa dukkaṭaṃ.
330
330.
1008若以染心,观三种女人之相,
Tissannaṃ pana itthīnaṃ, nimittaṃ rattacetasā;
1009不论向前或向后观看者,犯恶作。
Purato pacchato vāpi, olokentassa dukkaṭaṃ.
331
331.
1011即便逐一动作,整日观看;
Ekenekaṃ payogena, divasampi ca passato;
1012睁眼与闭眼本身,并非构成犯戒的要素。
Nāpattiyā bhave aṅgaṃ, ummīlananimīlanaṃ.
332
332.
1014若无解脱意图,亦未加策励,仅于梦中漏泄,即已宣说此无过失。
Amocanādhippāyassa, anupakkamatopi ca;
1015于梦中漏泄的情形,已明示为无罪。
Supinantena muttasmiṃ, anāpatti pakāsitā.
1047精液论。
Sukkavisaṭṭhikathā.
333
333.
1017若以身触之贪欲,触摸人女,并作人女想,则犯桑喀地谢沙罪。
Āmasanto manussitthiṃ, kāyasaṃsaggarāgato;
1018若以“人类女性”之想,则犯桑喀地谢沙。
‘‘Manussitthī’’ti saññāya, hoti saṅghādisesiko.
334
334.
1020乃至仅以体毛触碰女人体毛,即使仅是触者,
Lomenantamaso lomaṃ, phusantassāpi itthiyā;
1021比丘由身触之贪,即犯。
Kāyasaṃsaggarāgena, hoti āpatti bhikkhuno.
335
335.
1023若为女人所触,以受用触之心,作意而忍受者,即犯桑喀地谢沙。
Itthiyā yadi samphuṭṭho, phassaṃ sevanacetano;
1024作意之后而忍受者,即构成桑喀地谢沙。
Vāyamitvādhivāseti, hoti saṅghādisesatā.
336
336.
1026以一手执持,或以另一手,于彼彼处触者,则成一罪。
Ekena pana hatthena, gahetvā dutiyena vā;
1027于各处触碰者,说明为一罪。
Tattha tattha phusantassa, ekāvāpatti dīpitā.
337
337.
1029未执持而触者,从头至足,若身不释手,纵经一日亦唯成一罪。
Aggahetvā phusantassa, yāva pādañca sīsato;
1030若身已释手,纵经一日,亦仅成一罪。
Kāyā hatthamamocetvā, ekāva divasampi ca.
338
338.
1032然而,若同时抓取五指,唯有一罪,不应因部分而别立罪。
Aṅgulīnaṃ tu pañcannaṃ, gahaṇe ekato pana;
1033唯有一罪,而非因部分而有罪。
Ekāyeva siyāpatti, na hi koṭṭhāsato siyā.
339
339.
1035若抓取的五指分属不同女人,则此比丘犯五桑喀地谢沙罪。
Nānitthīnaṃ sace pañca, gaṇhātyaṅguliyo pana;
1036若合计有五事,此比丘即犯五桑喀地谢沙。
Ekato pañca saṅghādi-sesā hontissa bhikkhuno.
340
340.
1038于女人有疑,及作黄门等想者;
Itthiyā vimatissāpi, paṇḍakādikasaññino;
1039或以身触与女人身体相连之物者。
Kāyena itthiyā kāya-sambaddhaṃ phusatopi vā.
341
341.
1041与黄门、夜叉女、饿鬼女行淫者,得偷兰遮;与畜生道女以身相触者,得恶作。
Paṇḍake yakkhipetīsu, tassa thullaccayaṃ siyā;
1042与畜生道女以身相触者,得恶作。
Dukkaṭaṃ kāyasaṃsagge, tiracchānagatitthiyā.
342
342.
1044若比丘被女人以身相缚,由此被缚之身而相触者,亦犯恶作。
Bhikkhuno paṭibaddhena, kāyena pana itthiyā;
1045若以身触与身体相连之物,亦犯恶作。
Kāyena paṭibaddhañca, phusantassapi dukkaṭaṃ.
343
343.
1047女人的形象,及木、金属等所成者;
Itthīnaṃ itthirūpañca, dārulohamayādikaṃ;
1048若触其衣服与装饰品,则为恶作。
Tāsaṃ vatthamalaṅkāraṃ, āmasantassa dukkaṭaṃ.
344
344.
1050凡是彼处所生的果物、副食,以及绿豆等彼处所生的一切谷类,若触摸,犯恶作。
Tatthajātaphalaṃ khajjaṃ, muggādiṃ tatthajātakaṃ;
1051再者,一切谷物,若触摸者,犯恶作。
Dhaññāni pana sabbāni, āmasantassa dukkaṭaṃ.
345
345.
1053一切吹奏乐器、螺贝之类,以及五支乐器,乃至一切珍宝,若触摸者,犯恶作。
Sabbaṃ dhamanasaṅkhādiṃ, pañcaṅgaturiyampi ca;
1054若触一切宝物,犯恶作。
Ratanāni ca sabbāni, āmasantassa dukkaṭaṃ.
346
346.
1056一切兵器、弓弦与弓杖,
Sabbamāvudhabhaṇḍañca, jiyā ca dhanudaṇḍako;
1057此一切皆不可触,网与箭障亦然。
Anāmāsamidaṃ sabbaṃ, jālañca saravāraṇaṃ.
347
347.
1059金像等、塔、铜钱,于《咖伦德注疏》中,说为不触。
Suvaṇṇapaṭibimbādi, cetiyaṃ ārakūṭakaṃ;
1060《库伦德注疏》中说为“不可触”。
Anāmāsanti niddiṭṭhaṃ, kurundaṭṭhakathāya hi.
348
348.
1062一切浸湿、令浸湿,洗涤、令洗涤,已洗者不应。
Sabbaṃ onahituṃ vāpi, onahāpetumeva vā;
1063令人演奏、自行演奏、已曾演奏,皆不许可。
Vādāpetuñca vādetuṃ, vāditaṃ na ca vaṭṭati.
349
349.
1065若有比丘说:“我将行供养”,
‘‘Karissāmupahāra’’nti, vuttena pana bhikkhunā;
1066智者应供养佛陀,并说:“应作供养。”
Pūjā buddhassa kātabbā, vattabbāti ca viññunā.
350
350.
1068若有比丘正遭女人所触,纵是放逸不端之女,未以身体主动迎合,仅被动觉知此触者,无罪。
Sayaṃ phusiyamānassa, itthiyā pana dhuttiyā;
1069未以身体造作营求,而识知触者。
Avāyamitvā kāyena, phassaṃ paṭivijānato.
351
351.
1071非故意、不知情的比丘,无犯;意在解脱者,以及癫狂等最初者,亦无犯。
Anāpatti asañcicca, ajānantassa bhikkhuno;
1072以及为解脱而意欲者,乃至癫狂等人。
Mokkhādhippāyino ceva, tathā ummattakādino.
352
352.
1074与第一相同,然生起等情况,
Paṭhamena samānāva, samuṭṭhānādayo pana;
1075乃是对身触之贪染,以及泄精而言。
Kāyasaṃsaggarāgassa, tathā sukkavisaṭṭhiyā.
1108身触论。
Kāyasaṃsaggakathā.
353
353.
1077因耽著粗恶语之味,于女人起女人想者
Duṭṭhullavācassādena, itthiyā itthisaññino;
1078而对于二道,依赞叹与贬抑
Dvinnañca pana maggānaṃ, vaṇṇāvaṇṇavasena ca.
354
354.
1080以交媾之请求等,向比丘尼劝说者;对有智者,乃至以手势,亦应为重。
Methunayācanādīhi , obhāsantassa bhikkhuno;
1081对于有智之人,纵使仅以手势,亦应视为重罪。
Viññuṃ antamaso hattha-muddāyapi garuṃ siyā.
355
355.
1083“你是石女、是破坏者、是二根者”――以如此辱骂之语,对于听者,亦为重罪。
‘‘Sikharaṇīsi , sambhinnā, ubhatobyañjanā’’ti ca;
1084以辱骂之语,对于听者,亦属重罪。
Akkosavacanenāpi, garukaṃ tu suṇantiyā.
356
356.
1086反复说者——或以一语多次说,或以种种计数语——对诸女人,可成重罪。
Punappunobhāsantassa, ekavācāya vā bahū;
1087若以计数的话语而说,对诸女人,可成重罪。
Gaṇanāya ca vācānaṃ, itthīnaṃ garukā siyuṃ.
357
357.
1089若该女人不答应,则此比丘犯偷兰遮;以指示语说时,对于膝上至腰下,也是如此。
Sā ce nappaṭijānāti, tassa thullaccayaṃ siyā;
1090若以指示的方式说,涉及膝上、腰下的范围,亦然。
Ādissa bhaṇane cāpi, ubbhajāṇumadhakkhakaṃ.
358
358.
1092然而,若指示腰以上、膝以下的区域;
Ubbhakkhakamadhojāṇu-maṇḍalaṃ pana uddisaṃ;
1093若以言语提及颜色等与身体相关联者,则为恶作。
Vaṇṇādibhaṇane kāya-paṭibaddhe ca dukkaṭaṃ.
359
359.
1095若对般哒咖、夜叉、饿鬼等,则为偷兰遮;若在腰下膝上,对般哒咖等,则为恶作。
Thullaccayaṃ bhave tassa, paṇḍake yakkhipetisu;
1096若在腰下膝上,对般哒咖等,则为恶作。
Adhakkhakobbhajāṇumhi, dukkaṭaṃ paṇḍakādisu.
360
360.
1098在腰下膝上之范围内,此理亦同。
Ubbhakkhakamadhojāṇu-maṇḍalepi ayaṃ nayo;
1099与畜生女,一切处皆说为恶作。
Sabbattha dukkaṭaṃ vuttaṃ, tiracchānagatitthiyā.
361
361.
1101以义与法为先导,即便在言说之时,
Atthadhammapurekkhāraṃ, katvā obhāsatopi ca;
1102以教诫为先导而说,亦无犯。
Vadatopi anāpatti, purakkhatvānusāsaniṃ.
362
362.
1104同样地,对于疯狂者等,生起等理则与不与取相同;在此,‘受’被认为有两种。
Tathā ummattakādīnaṃ, samuṭṭhānādayo nayā;
1105此罪与不与取相当;而此处,‘受’被认为有两种。
Adinnādānatulyāva, vedanettha dvidhā matā.
1139粗恶语论。
Duṭṭhullavācākathā.
363
363.
1107若比丘为求自己的欲乐侍奉而对女人说赞叹语,而此女人于当下领会,即构成重罪。
Vaṇṇaṃ panattano kāma-pāricariyāya bhāsato;
1108若她于那一刹那知晓,即犯波罗夷。
Tasmiṃyeva khaṇe sā ce, jānāti garukaṃ siyā.
364
364.
1110若她不知,于夜叉女、饿鬼女、天女、半择迦,
No ce jānāti sā yakkhi-petidevīsu paṇḍake;
1111于彼则犯偷兰遮,于其余者犯恶作罪。
Hoti thullaccayaṃ tassa, sese āpatti dukkaṭaṃ.
365
365.
1113若因衣等自身的资具所需而赞叹侍奉,此中无罪。
Cīvarādīhi aññehi, vatthukāmehi attano;
1114为侍奉而作赞叹者,无有罪过。
Natthi doso bhaṇantassa, pāricariyāya vaṇṇanaṃ.
366
366.
1116若作女人想,彼为女人,因侍奉而生贪染;由此贪欲而有光明,于彼刹那即有了知。
Itthisaññā manussitthī, pāricariyāya rāgitā;
1117由彼贪欲而生光明,于彼刹那生起了知。
Obhāso tena rāgena, khaṇe tasmiṃ vijānanaṃ.
367
367.
1119此中五支,智者应了知;其等起等,亦被视为与无间等相同。
Pañcaṅgāni imānettha, veditabbāni viññunā;
1120它的等起等,也被认为与无间等相同。
Samuṭṭhānādayopyassa, anantarasamā matā.
1155自欲侍奉论。
Attakāmapāricariyakathā.
368
368.
1122接受男人或女人带来的口信;
Paṭiggaṇhāti sandesaṃ, purisassitthiyāpi vā;
1123他审察、重视,若予以回复;
Vīmaṃsati garu hoti, paccāharati ce pana.
369
369.
1125“去她那里,这样告知”,他受命如此。
‘‘Yassā hi santikaṃ gantvā, ārocehī’’ti pesito;
1126即使未亲眼见到那位女子,而向其他必须告知的人传话;
Tamadisvā tadaññassa, avassārocakassa so.
370
370.
1128说了“请告知吧”之后,若又收回那话,比丘也不因此从桑喀地谢沙的传信罪中脱离。
‘‘Ārocehī’’ti vatvā taṃ, paccāharati ce pana;
1129比丘不因充当媒人而从桑喀地谢沙罪中解脱。
Bhikkhu saṅghādisesamhā, sañcarittā na muccati.
371
371.
1131“去告诉由母亲守护的女人”——他被这样派去,却对另一位由父亲守护的女人,说不相应的话。
‘‘Mātarā rakkhitaṃ itthiṃ, gaccha brūhī’’ti pesito;
1132若以暗语对父护女或其他女人言说。
Piturakkhitamaññaṃ vā, visaṅketova bhāsato.
372
372.
1134以接受等三种方式具足诸支,行淫成就时,即犯重罪等。
Paṭiggaṇhanatādīhi, tīhi aṅgehi saṃyute;
1135於媒事成就时,应知为重罪等。
Sañcaritte samāpanne, garukāpattimādise.
373
373.
1137以二支说为偷兰遮,于黄门等以三支亦然;
Dvīhi thullaccayaṃ vuttaṃ, paṇḍakādīsu tīhipi;
1138若唯以一支,于一切处,皆成恶作罪。
Ekeneva ca sabbattha, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
374
374.
1140为塔、为僧团、为病比丘,因事而往者,已说无犯。
Cetiyassa ca saṅghassa, gilānassa ca bhikkhuno;
1141若因事务而前往者,已说无犯。
Gacchato pana kiccena, anāpatti pakāsitā.
375
375.
1143人性、彼女之不应言说性、受持等之脂,这些说为五支。
Manussattaṃ tathā tassā, nanālaṃvacanīyatā;
1144依受持等之力,而被称为五支。
Paṭiggaṇhanatādīnaṃ, vasā pañcaṅgikaṃ mataṃ.
376
376.
1146此六种生起,被说为无心业。
Idañhi chasamuṭṭhānaṃ, acittakamudīritaṃ;
1147或不了知‘宜予告知’的情形,或不了知施设。
Alaṃvacanīyattaṃ vā, paṇṇattiṃ vā ajānato.
377
377.
1149取了教法,以身行变化而往其处;
Gahetvā sāsanaṃ kāya-vikārenūpagamma taṃ;
1150经审察后取走者,由身门而成重罪。
Vīmaṃsitvā harantassa, garukaṃ kāyato siyā.
378
378.
1152听闻之后,他依旧如坐,又对那女人说话;
Sutvā yathānisinnova, vacanaṃ itthiyā puna;
1153当那人刚刚抵达那里时,便以言语将此事告知于他。
Taṃ tatthevāgatasseva, ārocentassa vācato.
379
379.
1155对于不知晓制戒者,以身行或语行将那规制告知;
Ajānantassa paṇṇattiṃ, kāyavācāhi taṃ vidhiṃ;
1156无论是造作还是执取,由身业或语业而成重罪。
Karoto harato vāpi, garukaṃ kāyavācato.
380
380.
1158若是明知而造作,同样犯重罪。
Jānitvāpi karontassa, garukāpattiyo tathā;
1159由三种有心识的生起方式而生起。
Sacittakehi tīheva, samuṭṭhānehi jāyare.
1195媒嫁论。
Sañcarittakathā.
381
381.
1161唯凭自己乞求而建造无有量度的小屋。
Sayaṃyācitakeheva, kuṭikaṃ appamāṇikaṃ;
1162作自说者,以如是所示之事为依处。
Attuddesaṃ karontassa, tathādesitavatthukaṃ.
382
382.
1164桑喀地谢沙有二种,于发起等事为恶作;
Honti saṅghādisesā dve, sārambhādīsu dukkaṭaṃ;
1165若唯坏一支,则成一重罪。
Sace ekavipannā sā, garukaṃ ekakaṃ siyā.
383
383.
1167为求羯磨助伴,得请男子;
Purisaṃ yācituṃ kamma-sahāyatthāya vaṭṭati;
1168唯依断根而乞求者,得恶作;
Mūlacchejjavaseneva, yācamānassa dukkaṭaṃ.
384
384.
1170手工劳作虽非有过,乞求亦为所许;
Avajjaṃ hatthakammampi, yācituṃ pana vaṭṭati;
1171这名为手工所成之物,其实并无任何实体可得。
Hatthakammampi nāmetaṃ, kiñci vatthu na hoti hi.
385
385.
1173对于那位寻求牛车的人,除亲族等人之外;
Goṇamāyācamānassa, ṭhapetvā ñātakādike;
1174对他宣说了恶作,在那些事上,亦以断除根本戒而说。
Dukkaṭaṃ tassa niddiṭṭhaṃ, mūlacchejjena tesupi.
386
386.
1176即便说“我们给牛”,也决不可接受;
‘‘Goṇaṃ demā’’ti vuttepi, gahetuṃ na ca vaṭṭati;
1177但车是木制品,则可开许接受。
Sakaṭaṃ dārubhaṇḍattā, gahetuṃ pana vaṭṭati.
387
387.
1179斧、锄、锹、斧头等,同此道理。
Vāsipharasukuddāla-kuṭhārādīsvayaṃ nayo;
1180凡未被居住使用之物,亦可令人搬走。
Anajjhāvutthakaṃ sabbaṃ, harāpetumpi vaṭṭati.
388
388.
1182于藤蔓等中,凡足以构成重物者;
Valliādimhi sabbasmiṃ, garubhaṇḍappahonake;
1183唯属他人所有之物,则有恶作罪。
Paresaṃ santakeyeva, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
389
389.
1185于三种资具,不应作乞求;
Paccayesu hi tīsveva, viññatti na ca vaṭṭati;
1186于第三种,则允许议论、暗示与相。
Tatiye parikathobhāsa-nimittāni ca labbhare.
390
390.
1188“于未指定的地点,过量建造小屋”——如此思惟后,即使前往阿兰若,
‘‘Adesite ca vatthusmiṃ, pamāṇenādhikaṃ kuṭiṃ;
1189心中想着‘我将去做’,哪怕只是走向林野,也是如此。
Karissāmī’’ti cintetvā, araññaṃ gacchatopi ca.
391
391.
1191即使只是磨斧或磨凿,也是恶作;
Pharasuṃ vāpi vāsiṃ vā, nisentassāpi dukkaṭaṃ;
1192若砍伐树木,则为恶作,同时犯巴吉帝亚。
Chindato dukkaṭaṃ rukkhaṃ, tassa pācittiyā saha.
392
392.
1194如是,对于造屋比丘的前行,
Evaṃ pubbapayogasmiṃ, kuṭikārakabhikkhuno;
1195明律者应依其所作,判别其罪。
Yathāpayogamāpattiṃ, vinayaññū viniddise.
393
393.
1197然若以两个食团便将完成者,
Yā pana dvīhi piṇḍehi, niṭṭhānaṃ tu gamissati;
1198于他们中,若为第一、第二重罪,即成偷兰遮。
Hoti thullaccayaṃ tesu, paṭhame dutiye garu.
394
394.
1200若为自己,施与未完成的小屋,无罪;
Anāpatti sacaññassa, deti vippakataṃ kuṭiṃ;
1201同样,平整土地,或拆毁那间小屋,亦无罪。
Tathā bhūmiṃ samaṃ katvā, bhindatopi ca taṃ kuṭiṃ.
395
395.
1203若造山洞、岩穴,或以草叶覆盖之屋;
Guhaṃ leṇaṃ karontassa, tiṇapaṇṇacchadampi vā;
1204除住所外,或为他人利益而造,亦属无罪。
Vāsāgāraṃ ṭhapetvāna, aññassatthāya vā tathā.
396
396.
1206而比丘的住处,应由比丘们指定后方可。
Desāpetvāva bhikkhūhi, vatthuṃ pana ca bhikkhuno;
1207若造作无量,便由造作而生起。
Kriyatova samuṭṭhāti, karoto appamāṇikaṃ.
397
397.
1209未经教示而造作的人,此由作与不作而有;
Adesetvā karontassa, taṃ kriyākriyato siyā;
1210其余如生起等,许为与行相同。
Samuṭṭhānādayo sesā, sañcarittasamā matā.
1247造小屋学处之说。
Kuṭikārasikkhāpadakathā.
398
398.
1212若未经指示,便兴建大精舍之地基,
Adesetvā sace vatthuṃ, yo kareyya mahallakaṃ;
1213为自己居住而建造精舍者,应被判为重罪。
Vihāraṃ attavāsatthaṃ, garukaṃ tassa niddise.
399
399.
1215纵使超出规定尺寸,于大精舍中亦无过失。
Pamāṇātikkamenāpi , doso natthi mahallake;
1216因此,应观察由造作所生起的状态。
Tasmā kriyasamuṭṭhānā-bhāvaṃ samupalakkhaye.
400
400.
1218因无定量限制故,为一桑喀地谢沙;其余起罪缘等项,视同前者。
Pamāṇaniyamābhāvā, ekasaṅghādisesatā;
1219其余起罪缘等项,视为与前者相同。
Samuṭṭhānādikaṃ sesaṃ, anantarasamaṃ mataṃ.
1257大房舍之说。
Mahallakakathā.
401四百零一。
401.
1221波罗夷由导师所说,共二十四条;
Pārājikāni vuttāni, catuvīsati satthunā;
1222其中适用于比丘者,有十九条。
Bhikkhuno anurūpāni, tesu ekūnavīsati.
402
402.
1224以无根之罪诃责,且怀驱摈之意;
Amūlakena codeti, hutvā cāvanacetano;
1225无论对清净者或不清净者,以此二者中的任何一种。
Suddhaṃ vā yadi vāsuddhaṃ, tesu aññatarena yo.
403
403.
1227于已作羯磨处,为他指出重罪;
Garukaṃ tassa āpattiṃ, katokāsamhi niddise;
1228同样地,于未作因缘之处,亦结恶作罪。
Tatheva akatokāse, dukkaṭāpattiyā saha.
404
404.
1230你是秃头者,还是尼乾陀?
‘‘Koṇṭhosi ca nigaṇṭhosi;
1231你是沙弥,还是苦行者?
Sāmaṇerosi tāpaso;
1232您是在家人,还是长老?
Gahaṭṭhosi tathā jeṭṭha-;
1233您是兄弟,还是优婆塞?
Bbatikosi upāsako.
405
405.
1235你是破戒者、行恶法者,内心腐朽、漏泄不净。
Dussīlo pāpadhammosi, antopūti avassuto’’;
1236纵使对如此说者,也为他指明重罪。
Iccevampi vadantassa, garukaṃ tassa niddise.
406
406.
1238当面以手势呵责者,于彼时;
Sammukhā hatthamuddāya, codentassapi taṅkhaṇe;
1239若对方明白此意,比丘即犯。
Taṃ ce paro vijānāti, hoti āpatti bhikkhuno.
407
407.
1241若当面而立,以任何方便教唆者,此是重罪。
Garukaṃ sammukhe ṭhatvā, codāpentassa kenaci;
1242对于那教唆者,应随其所说之语,一一指出。
Tassa vācāya vācāya, codāpentassa niddise.
408
408.
1244若他又说:‘这是我亲见,或是我亲闻。’
Atha sopi ‘‘mayā diṭṭhaṃ, sutaṃ vā’’ti ca bhāsati;
1245此二者皆是桑喀地谢沙,毫无疑惑。
Tesaṃ dvinnampi saṅghādi-seso hoti na saṃsayo.
409
409.
1247或遣使者,或送书信;
Dūtaṃ vā pana pesetvā, paṇṇaṃ vā pana sāsanaṃ;
1248教人举罪者,无犯,如是已明示。
Codāpentassa āpatti, na hotīti pakāsitā.
410
410.
1250同样,若于桑喀地谢沙罪中作令其出罪想,
Tathā saṅghādisesehi, vutte cāvanasaññino;
1251则犯波逸提罪,于其余诸罪,为恶作。
Hoti pācittiyāpatti, sesāpattīhi dukkaṭaṃ.
411
411.
1253对于意图辱骂者,只因对方未给予机会,
Akkosanādhippāyassa, akatokāsamattanā;
1254若与波逸提同时,对正在说者,则有恶作。
Saha pācittiyenassa, vadantassa ca dukkaṭaṃ.
412
412.
1256若不现前而说者,同样犯七种罪。
Asammukhā vadantassa, āpattīhipi sattahi;
1257同样地,对正在举行羯磨者,有恶作罪。
Tathā kammaṃ karontassa, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
413
413.
1259无嗔者、疯狂者等,不具足五支。
Na dosummattakādīnaṃ, hoti pañcaṅgasaṃyutaṃ;
1260于彼人,具足戒名为清净想。
Upasampannatā tasmiṃ, puggale suddhasaññitā.
414
414.
1262若以波罗夷罪举罪,此事即无根。
Pārājikena codeti, yena tassa amūlatā;
1263当面举罪,且于彼有令其退堕之想。
Sammukhā codanā ceva, tassa cāvanasaññino.
415
415.
1265于彼刹那,了知与五支俱时生起。
Taṅkhaṇe jānanañceva, pañcaṅgāni bhavanti hi;
1266此是三因所生,有心之苦受。
Idaṃ tu tisamuṭṭhānaṃ, sacittaṃ dukkhavedanaṃ.
1305恶意嗔恨之说。
Duṭṭhadosakathā.
416
416.
1268以微少过失为据,以比丘为最后所依事;
Lesamattamupādāya, bhikkhumantimavatthunā;
1269若怀令其退堕之心,即应举发重罪。
Codeyya garukāpatti, sace cāvanacetano.
417
417.
1271自己如此想而举罪,或令他人举罪;
Codeti vā tathāsaññī, codāpeti parena vā;
1272除彼之外可无罪,此罪等同无间罪。
Anāpatti siyā seso, anantarasamo mato.
1312第二恶意嗔恨之说。
Dutiyaduṭṭhadosakathā.
418
418.
1274若有比丘为破坏和合僧团之目的,精进努力;
Samaggassa ca saṅghassa, bhedatthaṃ vāyameyya yo;
1275或执取破僧之因,住立宣扬。
Bhedahetuṃ gahetvā vā, tiṭṭheyya paridīpayaṃ.
419
419.
1277诸比丘应如是告知他:‘勿为破僧而努力’;
So hi bhikkhūhi vattabbo, ‘‘bhedatthaṃ mā parakkama’’;
1278即是:‘勿为僧团而固守,执取破僧之因’。
Iti ‘‘saṅghassa mā tiṭṭha, gahetvā bhedakāraṇaṃ’’.
420
420.
1280当比丘们这样告知他时,若他仍不舍弃那事,
Vuccamāno hi teheva, nissajjeyya na ceva yaṃ;
1281应当对此人加以劝谏,直至他触犯重罪。
Samanubhāsitabbo taṃ, accajaṃ garukaṃ phuse.
421
421.
1283若见有比丘正致力于分裂僧团,
Parakkamantaṃ saṅghassa, bhikkhuṃ bhedāya bhikkhuno;
1284见、闻、知后,若不加劝谏者,犯恶作。
Disvā sutvā hi ñatvā vā, avadantassa dukkaṭaṃ.
422
422.
1286前去之后应当告知,纵使仅半由旬等距离;
Gantvā ca pana vattabbo, addhayojanatādikaṃ;
1287若当时能够成行,纵使远处也应当前往;
Dūrampi pana gantabbaṃ, sace sakkoti tāvade.
423
423.
1289然而,经三次告诫后,若仍不舍弃此事;
Tikkhattuṃ pana vuttassa, apariccajatopi taṃ;
1290若遣使者,或送书信,亦是恶作。
Dūtaṃ vā pana paṇṇaṃ vā, pesatopi ca dukkaṭaṃ.
424
424.
1292单白结束时,恶作已明示;
Ñattiyā pariyosāne, dukkaṭaṃ paridīpitaṃ;
1293以两种甘马语,则有二偷兰遮。
Kammavācāhi ca dvīhi, hoti thullaccayaṃ dvayaṃ.
425
425.
1295然而,当应发“亚”声时,仍住于重罪。
Yya-kāre pana sampatte, garukeyeva tiṭṭhati;
1296因为对于比丘,恶作等三种罪确实止息。
Passambhanti hi tissopi, bhikkhuno dukkaṭādayo.
426
426.
1298然而,当羯磨未作时,虽不舍弃,
Akate pana kammasmiṃ, apariccajatopi ca;
1299对他而言,在桑喀地谢沙罪上,已宣说无罪。
Tassa saṅghādisesena, anāpatti pakāsitā.
427
427.
1301然而,于白羯磨之前、之后,或正当其时;
Ñattito pana pubbe vā, pacchā vā taṅkhaṇepi vā;
1302在甘马语未至‘亚’字时,以及由于舍弃。
Asampatte yya-kārasmiṃ, paṭinissajjatopi ca.
428
428.
1304或于舍弃者,或于随说者;
Paṭinissajjato vāpi, taṃ vā samanubhāsato;
1305同样,对癫狂者等,无犯已宣说。
Tathevummattakādīnaṃ, anāpatti pakāsitā.
429
429.
1307若鱼肉非为比丘所作,
Yañhi bhikkhumanuddissa, macchamaṃsaṃ kataṃ bhave;
1308若人对某事无疑,这一切对他都是许可的。
Yasmiñca nibbematiko, taṃ sabbaṃ tassa vaṭṭati.
430
430.
1310知是特意所作而食者,即恶作。
Samuddissa kataṃ ñatvā, bhuñjantasseva dukkaṭaṃ;
1311同样,不应食之肉,即使不知而食,亦是如此。
Tathā akappiyaṃ maṃsaṃ, ajānitvāpi khādato.
431
431.
1313象、马、人、蛇、狗、豹
Hatthussacchamanussānaṃ , ahikukkuradīpinaṃ;
1314狮、虎、熊、鬣狗之肉,是不允许的。
Sīhabyagghataracchānaṃ, maṃsaṃ hoti akappiyaṃ.
432
432.
1316人肉为偷兰遮,其余诸肉为恶作。
Thullaccayaṃ manussānaṃ, maṃse sesesu dukkaṭaṃ;
1317特意为己而杀者,为有意;余者,则为无意。
Sacittakaṃ samuddissa-kataṃ sesamacittakaṃ.
433
433.
1319而比丘受取肉时,应先询问而后受。
Pucchitvāyeva maṃsānaṃ, bhikkhūnaṃ gahaṇaṃ pana;
1320持律者说此为应行之规,知律者如是宣说。
Etaṃ vattanti vattaṭṭhā, vadanti vinayaññuno.
434
434.
1322此属同一缘起,故一并解说。
Idamekasamuṭṭhānaṃ, vuttaṃ samanubhāsanaṃ;
1323身业、语业、无作、苦受。
Kāyakammaṃ vacīkammaṃ, akriyaṃ dukkhavedanaṃ.
1364破僧之说。
Saṅghabhedakathā.
435
435.
1325于第二类破僧,更无余事可述。
Dutiye saṅghabhedasmiṃ, vattabbaṃ natthi kiñcipi;
1326此事的起源等,被认为与第一种相同。
Samuṭṭhānādayopissa, paṭhamena samā matā.
1368第二破僧之说。
Dutiyasaṅghabhedakathā.
436
436.
1328在讽诵所摄的戒法中,若有比丘生性难劝;
Uddesapariyāpanne, bhikkhu dubbacajātiko;
1329他将自身置于不可劝告之地,可能构成重罪。
Avacanīyamattānaṃ, karoti garukaṃ siyā.
437
437.
1331然而,在破僧的解释中,对于难劝者,
Dubbacepi panetasmiṃ, saṅghabhedakavaṇṇane;
1332一切决断,当依已说之方式而了知。
Sabbo vuttanayeneva, veditabbo vinicchayo.
1375难谏戒释义。
Dubbacakathā.
438
438.
1334凡以欲行等而使人堕落者,是为污家者。
Yo chandagāmitādīhi, pāpento kuladūsako.
1335作羯磨时,若逾越此事,便触犯重罪。
Kamme kariyamāne taṃ, accajaṃ garukaṃ phuse.
439
439.
1337粉末、叶、果实、花,竹子、木料与泥土;
Cuṇṇaṃ paṇṇaṃ phalaṃ pupphaṃ, veḷuṃ kaṭṭhañca mattikaṃ;
1338为了摄受俗家,或为自己,或为他人。
Kulasaṅgahaṇatthāya, attano vā parassa vā.
440
440.
1340若施与他人所属之物,则犯污家之恶作;
Santakaṃ dadato hoti, kuladūsanadukkaṭaṃ;
1341且应按物品价值赔偿,若为僧团所属物,则有盗罪。
Bhaṇḍagghena ca kātabbo, theyyā saṅghaññasantake.
441
441.
1343僧团的粗重物品,或被指定为住处等所属的粗重物;
Saṅghikaṃ garubhaṇḍaṃ vā, senāsananiyāmitaṃ;
1344若以主人身份给予者,犯偷兰遮。
Yopissaravatāyeva, dento thullaccayaṃ phuse.
442
442.
1346自己取、或令人取,或对召唤而来者;
Haritvā vā harāpetvā, pakkositvāgatassa vā;
1347为摄受俗家而以花施与者,犯恶作。
Kulasaṅgahaṇatthāya, pupphaṃ dentassa dukkaṭaṃ.
443
443.
1349自取或令人取,唯对父母,此为允许。
Haritvā vā harāpetvā, pitūnaṃ pana vaṭṭati;
1350然施花于前来之亲戚,此为允许。
Dātuṃ pupphaṃ panaññassa, āgatasseva ñātino.
444
444.
1352唯为供养塔故施与,不为余事。
Tañca kho vatthupūjatthaṃ, dātabbaṃ na panaññathā;
1353为供养湿婆等,或为装饰之目的,皆不许可。
Sivādipūjanatthaṃ vā, maṇḍanatthaṃ na vaṭṭati.
445
445.
1355于果等其余诸物,通达律藏之比丘,
Phalādīsupi sesesu, bhikkhunā vinayaññunā;
1356应依花中所说之理,了知决断。
Pupphe vuttanayeneva, veditabbo vinicchayo.
446
446.
1358若有人前来分配花等诸物,
Pupphādibhājane koci, āgacchati sace pana;
1359应施与僧团所认可者;然须由他人告知后方可施与。
Sammatenassa dātabbaṃ, ñāpetvā itarena tu.
447
447.
1361“应施半分”,此说见于《咖伦地》。
Upaḍḍhabhāgaṃ dātabbaṃ, iti vuttaṃ kurundiyaṃ;
1362「少许少许」,此说出自《摩诃波阇利耶》。
‘‘Thokaṃ thoka’’nti niddiṭṭhaṃ, mahāpaccariyaṃ pana.
448
448.
1364对于病人,当施以自己的果实;对于资具匮乏者,乃至资具丰足者,也是如此。
Gilānānaṃ manussānaṃ, dātabbaṃ tu sakaṃ phalaṃ;
1365对于资具匮乏者,乃至资具丰足者,也是如此。
Paribbayavihīnassa, sampattissariyassapi.
449
449.
1367在僧园中,无论何处,当僧团已作决议,
Saṅghārāme yathā yatra, saṅghena katikā katā;
1368作了果树的分配后,即使对来到那里的人,
Phalarukkhaparicchedaṃ, katvā tatrāgatassapi.
450
450.
1370依所分配而给予果实,则是许可的。
Phalaṃ yathāparicchedaṃ, dadato pana vaṭṭati;
1371应当指示树木,或者说“从此处取果”。
‘‘Dassetabbāpi vā rukkhā’’, ‘‘ito gaṇha phala’’nti ca.
451
451.
1373自己掘地,种植花树等,
Sayaṃ khaṇitvā pathaviṃ, mālāgacchādiropane;
1374彼犯波逸提;毁坏族姓者犯恶作。
Hoti pācittiyenassa, dukkaṭaṃ kuladūsane.
452
452.
1376以不如法的言辞,乃至种植等事,亦复如是;
Akappiyena vākyena, tathā ropāpanepi ca;
1377于一切处,若比丘败坏族姓,则判为恶作。
Sabbattha dukkaṭaṃ vuttaṃ, bhikkhuno kuladūsane.
453
453.
1379在净地种植,唯是恶作;
Ropane dukkaṭaṃyeva, hoti kappiyabhūmiyaṃ;
1380于教人种植一事,亦作是说;对比丘而言,于两种情形皆然。
Tathā ropāpane vuttaṃ, ubhayattha ca bhikkhuno.
454
454.
1382然而,若因一次教令而种植众多者,
Sakiṃ āṇattiyā tassa, bahūnaṃ ropane pana;
1383则为伴有恶作的波逸提,或为纯粹的恶作。
Sadukkaṭā tu pācitti, suddhaṃ vā dukkaṭaṃ siyā.
455
455.
1385以如法之言,于两处之地;
Kappiyeneva vākyena, ubhayattha ca bhūmiyā;
1386为受用而种植,无有任何过失。
Ropane paribhogatthaṃ, na doso koci vijjati.
456
456.
1388若是净地,自己种植亦无妨。
Kappiyabhūmi ce hoti, sayaṃ ropetumeva ca;
1389已说为“许可”,然依《大筏》注。
Vaṭṭatīti ca niddiṭṭhaṃ, mahāpaccariyaṃ pana.
457
457.
1391为了园林等的利益,即使是自己种植的,
Ārāmādīnamatthāya, sayaṃ saṃropitassa vā;
1392比丘们也允许享用其果实。
Vaṭṭateva ca bhikkhūnaṃ, taṃ phalaṃ paribhuñjituṃ.
458
458.
1394若于一切处浇灌,或令他人浇灌;
Siñcane pana sabbattha, sayaṃ siñcāpanepi ca;
1395若用不净水,比丘犯波逸提。
Akappiyodakeneva, hoti pācitti bhikkhuno.
459
459.
1397为摄受诸家,或为受用故;
Kulasaṅgahaṇatthañca, paribhogatthameva vā;
1398浇灌者,与波逸提同犯恶作。
Saddhiṃ pācittiyenassa, siñcato hoti dukkaṭaṃ.
460
460.
1400然而正是为了它们,以两种净水……
Tesaṃyeva panatthāya, dvinnaṃ kappiyavārinā;
1401于浇灌时,说为恶作;于令浇灌时,也是如此。
Siñcane dukkaṭaṃ vuttaṃ, tathā siñcāpanepi ca.
461
461.
1403为摄受家族而采花时
Kulasaṅgahaṇatthāya, pupphānaṃ ocināpane;
1404若自己采花,同样犯波逸提与恶作。
Sayamocinane cāpi, sapācittiyadukkaṭaṃ.
462
462.
1406采花者若为计数花故
Pupphānaṃ gaṇanāyassa, pupphamocinato pana;
1407若为家族,则犯波逸提罪,并兼有恶作。
Hoti pācittiyāpatti, kulatthaṃ ce sadukkaṭā.
463
463.
1409即缚结式、束缚式,穿刺式、缠绕式,
Ganthimaṃ gopphimaṃ nāma, vedhimaṃ veṭhimampi ca;
1410充填式、编织式,如此为六种花结之集。
Pūrimaṃ vāyimaṃ ceti, chabbidho pupphasaṅgaho.
464
464.
1412于此,或以杖结杖,或以茎结茎;
Tattha daṇḍena daṇḍaṃ vā, vaṇṭenapi ca vaṇṭakaṃ;
1413凡经结缚而作成者,一切皆称为‘缚结式’。
Ganthitvā karaṇaṃ sabbaṃ, ‘‘ganthima’’nti pavuccati.
465
465.
1415名为‘果披玛’者,是经编结后,以线等制成;
Gopphimaṃ nāma gopphetvā, suttādīhi karīyati;
1416单柄花鬘与双柄花鬘,即是彼。
Ekatovaṇṭikā mālā, ubhatovaṇṭikā ca taṃ.
466
466.
1418名为「韦迪玛」者,乃穿刺后,将花蕾等置于束中;
Vedhimaṃ nāma vijjhitvā, bundesu makulādikaṃ;
1419以针等穿缀而成者,称为花鬘变化。
Āvutā sūciādīhi, mālāvikati vuccati.
467
467.
1421「韦提玛」者,谓以花鬘之线缠绕而成者;
Veṭhimaṃ nāma veṭhetvā, kataṃ mālāguṇehi vā;
1422或以树皮等缚结而成者,亦名为「韦提玛」。
Vākādīhi ca baddhaṃ vā, ‘‘veṭhima’’nti pavuccati.
468
468.
1424「普利玛」者,应见于以花鬘充满之时。
Pūrimaṃ pana daṭṭhabbaṃ, pupphamālāhi pūraṇe;
1425于菩提树、花布等围绕之处,可以得见。
Bodhiṃ pupphapaṭādīnaṃ, parikkhepesu labbhati.
469
469.
1427名为「瓦伊玛」者,当于花形、布等之中见到;
Vāyimaṃ nāma daṭṭhabbaṃ, puppharūpapaṭādisu;
1428即仅以花鬘线编织而成。
Pupphamālāguṇeheva, vāyitvā karaṇe pana.
470
470.
1430凡此种种,自作或令他作,
Sabbametaṃ sayaṃ kātuṃ, kārāpetuṃ parehi vā;
1431对比丘、比丘尼,乃至佛陀,皆不许可。
Bhikkhūnaṃ bhikkhunīnañca, buddhassapi na vaṭṭati.
471
471.
1433同样地,制作圆柱形或半月形,
Tathā kalambakaṃ kātuṃ, aḍḍhacandakameva vā;
1434或是将他人填塞的花布加以编织。
Aññehi pūritaṃ puppha-paṭaṃ vā vāyitumpi ca.
472
472.
1436水晶制成的花环,以及球花所成的;
Piṭṭhakācamayaṃ dāmaṃ, geṇḍupupphamayampi ca;
1437粗叶制成的花鬘,一切皆不应制作。
Kharapattamayaṃ mālaṃ, sabbaṃ kātuṃ na vaṭṭati.
473
473.
1439迦尼咖罗等花朵,系于带刺的围帐间;
Kaṇikārādipupphāni, vitāne baddhakaṇṭake;
1440以线等悬挂为幡时,即使无心刺穿,亦为恶作。
Hīrādīhi paṭākatthaṃ, vijjhantassapi dukkaṭaṃ.
474
474.
1442比丘若以刺等物,刺穿乃至一朵花,亦为不可。
Kaṇṭakādīhi bhikkhussa, ekapupphampi vijjhituṃ;
1443于诸花中插入花,亦不许可。
Pupphesuyeva vā pupphaṃ, pavesetuṃ na vaṭṭati.
475
475.
1445在无忧树花团等之间,以法绳的间隙;
Asokapiṇḍiādīnaṃ, antare dhammarajjuyā;
1446如此插入花者,无有任何过失。
Pavesentassa pupphāni, na doso koci vijjati.
476
476.
1448插入已安置的芭蕉伞与墙壁等处后,
Ṭhapitesu pavesetvā, kadalicchattabhittisu;
1449即使在荆棘中插花,也犯恶作。
Kaṇṭakesupi pupphāni, vijjhantassapi dukkaṭaṃ.
477
477.
1451所谓“应说净”,是在供养物品时所应说的语句。
Kappiyaṃ pana vattabbaṃ, vacanaṃ vatthupūjane;
1452“相、光明、围绕”,被阐明为“转动”。
Nimittobhāsapariyā, vaṭṭantīti pakāsitā.
478
478.
1454不仅不应作败坏家族之事,
Na kevalamakattabbaṃ, kuladūsanameva ca;
1455而且医疗业等,任何时候都不应作。
Atha kho vejjakammādi, na kattabbaṃ kudācanaṃ.
479
479.
1457对于五种同法者,应为其备办医药;
Kātabbaṃ pana bhesajjaṃ, pañcannaṃ sahadhamminaṃ;
1458即使对已作而未告白者尚且不必说,何况是自己的财物呢。
Katvāpyakataviññattiṃ, kā kathā attano dhane.
480
480.
1460同样地,对于父母,以及侍奉他们的人,
Tathā mātāpitūnampi, tadupaṭṭhākajantuno;
1461为亲族,为自己,也为那侍者。
Bhaṇḍukassattano ceva, veyyāvaccakarassapi.
481
481.
1463长兄、幼弟,和两位姊妹;
Jeṭṭhabhātā kaniṭṭho ca, tathā bhaginiyo duve;
1464叔母与叔父,伯母与伯父。
Cūḷamātā cūḷapitā, mahāmātā mahāpitā.
482
482.
1466父亲的姐妹、母亲的兄弟等,这十种人被视为亲族;
Pitucchā mātulo cāti, dasime ñātayo matā;
1467对此十种亲族,比丘亦可为之而作。
Imesampi dasannañca, kātuṃ vaṭṭati bhikkhuno.
483
483.
1469若他们药物不足,或根本无药;
Sace bhesajjametesaṃ, nappahoti na hoti vā;
1470纵使他们向那位比丘乞求,也应给予时限药。
Yācantipi ca taṃ bhikkhuṃ, dātabbaṃ tāvakālikaṃ.
484
484.
1472若他们不乞求,也给予时限药;
Sace te na ca yācanti, dātabbaṃ tāvakālikaṃ;
1473或者作意:‘这些人还会再给我。’
Ābhogaṃ pana katvā vā, ‘‘dassanti puna me ime’’.
485
485.
1475这些家族,乃至第七代,皆为污染家族者;
Etesaṃ tu kulā yāva, sattamā kuladūsanaṃ;
1476制药犯、若不请求,皆不成立。
Bhesajjakaraṇāpatti, viññatti vā na rūhati.
486
486.
1478兄弟之妻,若为姊妹之夫,亦可。
Bhātujāyāpi vā hoti, sace bhaginisāmiko;
1479若他们是亲族,为他们而作也是许可的。
Sace te ñātakā honti, kātuṃ tesampi vaṭṭati.
487
487.
1481若他们为非亲族,或经兄弟之许可;
Aññātakā sace honti, bhātuno anujāya vā;
1482智者应言:‘在你们守护之处,应行施与。’
‘‘Tumhākaṃ jagganaṭṭhāne, dethā’’ti ca vade budho.
488
488.
1484或者,为他们的儿子,备办之后亦应施与;
Atha tesampi puttānaṃ, katvā dātabbameva vā;
1485通达律者应说:‘施与你们的父母。’
‘‘Mātāpitūnaṃ tumhākaṃ, dethā’’ti vinayaññunā.
489
489.
1487又,任何其他无主之物;
Aññopi yo koci panissaro vā;
1488或是盗贼,或是战败者
Coropi vā yuddhaparājito vā;
1489或是来客,或是资粮耗尽者
Āgantuko khīṇaparibbayo vā;
1490或是患病者,或是为亲族所弃者
Akallako ñātijanujjhito vā.
490
490.
1492然而,对于这一切人,比丘应心无期望而正念。
Etesaṃ pana sabbesaṃ, apaccāsīsatā satā;
1493比丘当善巧地予以招待。
Kātabbo paṭisanthāro, bhikkhunā sādhunādhunā.
491
491.
1495若有人请求『少水经』,便以手搅动水;
Parittodakasuttāni, vutte dethāti kenaci;
1496用手搅动水后,再揉搓线绳。
Jalaṃ hatthena cāletvā, madditvā pana suttakaṃ.
492
492.
1498比丘制作之后,应当施与,这些即归他们所有;
Dātabbaṃ bhikkhunā katvā, tesameva ca santakaṃ;
1499若将自己的水或线给予他们,犯恶作。
Attano udakaṃ tesaṃ, suttaṃ vā deti dukkaṭaṃ.
493
493.
1501即使是未被邀请者,智者亦应施与钵食;
Anāmaṭṭhopi dātabbo, piṇḍapāto vijānatā;
1502于父母二人,及其侍奉者,亦应施与;
Dvinnaṃ mātāpitūnampi, tadupaṭṭhāyakassa ca.
494
494.
1504于主人、盗贼及奴婢,亦应施与;
Issarassāpi dātabbo, coradāmarikassa ca;
1505对于亲族、自己,以及侍奉者,
Bhaṇḍukassattano ceva, veyyāvaccakarassapi.
495
495.
1507允许给予般杜巴喇萨钵;
Dātuṃ paṇḍupalāsassa, thālakepi ca vaṭṭati;
1508然而除彼之外,即便是父亲之物,亦不允许。
Ṭhapetvā taṃ panaññassa, pitunopi na vaṭṭati.
496
496.
1510为在家人充当使者,或为其传递讯息;
Gihīnaṃ pana dūteyyaṃ, jaṅghapesaniyampi ca;
1511导师说,行这些事,每进一步,皆是恶作。
Satthunā dukkaṭaṃ vuttaṃ, karontassa pade pade.
497
497.
1513即便是为自己的生身父母做侍奉,或为其他应受奉事者服务,
Bhaṇḍumātāpitūnampi, veyyāvaccakarassa ca;
1514若为同法者传达教言,则属开许。
Sāsanaṃ sahadhammīnaṃ, harituṃ pana vaṭṭati.
498
498.
1516凡由玷污家族所得,纵以八种方式获得,
Kuladūsanakammena, laddhaṃ aṭṭhavidhenapi;
1517五种同法者亦不可受用。
Pañcannaṃ sahadhammīnaṃ, na ca vaṭṭati bhuñjituṃ.
499
499.
1519于一切吞咽,皆示为恶作;
Ajjhohāresu sabbattha, dukkaṭaṃ paridīpitaṃ;
1520唯约受用而说,于其余诸项,此理亦然。
Paribhogavaseneva, sesesupi ayaṃ nayo.
500
500.
1522若作金银交易,及以不实告知,
Katvā rūpiyavohāraṃ, abhūtārocanena ca;
1523‘已生缘者,一切’被阐说为相同。
Uppannapaccayā sabbe, samānāti pakāsitā.
501
501.
1525示令得生,医业邪求,
Viññattinuppadānañca, vejjakammamanesanaṃ;
1526卑贱所作,绿豆羹,宅地占卜。
Pāribhaṭukataṃ mugga-sūpataṃ vatthuvijjakaṃ.
502
502.
1528为人传信、充当使者,及败坏家族之事;
Jaṅghapesaniyaṃ dūta-kammañca kuladūsanaṃ;
1529应远离妄语与世尊所呵责的恶行。
Abhūtārocanaṃ buddha-paṭikuṭṭhaṃ vivajjaye.
503
503.
1531纵使对方仅有微细过失,亦不应轻言舍弃。
Na dosummattakādīnaṃ, paṭinissajjatopi taṃ;
1532从等起等一切方面,皆被视为与破僧相同。
Samuṭṭhānādikaṃ sabbaṃ, saṅghabhedasamaṃ mataṃ.
1576败坏家族论。
Kuladūsanakathā.
504
504.
1534若比丘明知而覆藏罪过,覆藏若干夜,
Jānaṃ yāvatihaṃ yena, chāditāpatti bhikkhunā;
1535纵使不愿,亦应依他们夜数而行别住。
Akāmā parivatthabbaṃ, tena tāvatihaṃ pana.
505
505.
1537其罪尚未发露,堪能行事且无障难;
Āpatti ca anukkhitto, pahu cānantarāyiko;
1538于四者中亦具彼想,遂生覆藏之意图。
Catusvapi ca taṃsaññī, tassa chādetukāmatā.
506
506.
1540覆藏者,即比丘以此十支而行覆藏;
Chādananti panetehi, dasahaṅgehi bhikkhunā;
1541名为覆藏的罪,随日出而成立。
Channā nāma siyāpatti, aruṇuggamanena sā.
1586二诵品已毕。
Dve bhāṇavārā niṭṭhitā.
507
507.
1543别住有三种,依三种心而行;
Tividho parivāso hi, tividhāpetacetasā;
1544覆藏者与清净者,合并而说明。
Paṭicchanno ca suddhanto, samodhānoti dīpito.
508
508.
1546此处,此覆藏别住已作说明;
Tatrāyaṃ tu paṭicchanna-parivāso pakāsito;
1547应因覆藏之罪而授予。
Paṭicchannāya dātabbo, vasenāpattiyāti ca.
509
509.
1549依事与姓,或依名与罪;
Vatthugottavasenāpi, nāmāpattivasena vā;
1550应作羯磨,即以彼羯磨授予彼。
Kammavācā hi kātabbā, dātabbo tassa tena ca.
510
510.
1552“我受持义务”,或又说“别住”——
‘‘Vattaṃ samādiyāmī’’ti, ‘‘parivāsa’’nti vā puna;
1553受持之后,应从最初向僧团告知。
Samādiyitvā saṅghassa, ārocetabbamādito.
511
511.
1555对于再三返回者,也应在夜间告知;
Punappunāgatānampi, ārocentova rattiyā;
1556不作截断或破坏义务,应恒常安住。
Chedaṃ vā vattabhedaṃ vā, akatvāva sadā vase.
512512.
512.
1558若在彼处不能令别住得以清净,
Parivāso visodhetuṃ, na sakkā tattha ce pana;
1559该比丘应舍弃彼义务后而住。
Nikkhipitvāna taṃ vattaṃ, vatthabbaṃ tena bhikkhunā.
513
513.
1561即于彼处,于僧团中,或于个人前放下;
Tattheva saṅghamajjhe vā, puggale vāpi nikkhipe;
1562说‘我放下义务’,或同样地说‘别住’。
Nikkhipāmīti vattaṃ vā, parivāsanti vā tathā.
514514
514.
1564如此以一词,或以二词;
Evamekapadenāpi, padehi dvīhi vā pana;
1565应当放下那项义务;受持时,亦同此理。
Vattaṃ nikkhipitabbaṃ taṃ, samādānepyayaṃ nayo.
515
515.
1567从放下之时起,便称为本位。
Nikkhittakālato uddhaṃ, pakatattoti vuccati;
1568再于黎明时分,与一位比丘共处。
Puna paccūsakālasmiṃ, saddhimekena bhikkhunā.
516516
516.
1570有围墙的住处,两种在围墙外;
Parikkhittavihārassa, dve parikkhepato bahi;
1571应设围墙处,无围墙者在外。
Parikkhepārahaṭṭhānā, aparikkhittato bahi.
517
517.
1573越过落土之处,或从路上退避;
Leḍḍupāte atikkamma, okkamitvā ca maggato;
1574或在丛林、围篱处,或在有遮蔽处站立;
Gumbena vatiyā vāpi, channaṭṭhāne ṭhitena tu.
518
518.
1576因此,智者应于破晓时分,领受职责而告知。
Tena antoruṇeyeva, vattamādāya viññunā;
1577破晓时分告知后,便在他身旁起身。
Ārocetvāruṇe tasmiṃ, vuṭṭhite tassa santike.
519
519.
1579放下应尽的职责后,便可随意而去;
Nikkhipitvā tato vattaṃ, gantabbaṃ tu yathāsukhaṃ;
1580若比丘在黎明之前已去到任何人处,
Antoyevāruṇe bhikkhu, gato ce yassa kassaci.
520
520.
1582智者告知其事之后,再放下该义务;
Ārocetvāva taṃ vattaṃ, nikkhipe puna paṇḍito;
1583其余义理应依集注的解说而明了。
Sesaṃ samuccayassaṭṭha-kathāya ca vibhāvaye.
521
521.
1585他不知诸罪与诸夜的界限;
Āpattīnañca rattīnaṃ, paricchedaṃ na jānati;
1586所应施与彼者,即名为“清净边”。
Yo tassa pana dātabbo, ‘‘suddhanto’’ti pavuccati.
522
522.
1588此即对于不知夜分限者,清净边被认为有二种;
Eseva parisuddhehi, suddhanto duvidho mato;
1589即名小清净边,及名大清净边。
Cūḷasuddhantanāmo ca, mahāsuddhantanāmako.
523
523.
1591这两种,是针对不知夜分限者。
Duvidhopi ayaṃ ratti-paricchedaṃ ajānato;
1592应给与一部分或全部,或给与有疑惑者。
Ekaccaṃ sakalaṃ vāpi, dātabbo vimatissa vā.
524
524.
1594其余的合并别住,计有三种。
Itaropi samodhāna-parivāso tidhā mato;
1595此覆藏与覆藏相同,以混合行相为先。
So odhānasamodhāno, agghamissakapubbako.
525
525.
1597若比丘犯罪后,又犯中间罪,而加以覆藏;
Āpajjitvāntarāpattiṃ, chādentassa hi bhikkhuno;
1598待已住满日数,应抖落而给与。
Divase parivutthe tu, odhunitvā padīyate.
526
526.
1600当先前之罪的根本日数得以确定时,
Purimāpattiyā mūla-divase tu vinicchite;
1601而后所犯之罪,依法合并。
Pacchā āpannamāpattiṃ, samodhāya vidhānato.
527
527.
1603比丘若有所请求,僧团即应给予。
Yācamānassa saṅghena, dātabbo pana bhikkhuno;
1604已宣说此合并别住。
Esodhānasamodhāna-parivāso pakāsito.
528
528.
1606同样,众罪之中或有一罪、或二罪、或众多罪;
Tathā sambahulāsvekā, dve vā sambahulāpi vā;
1607凡长久覆藏者,依其价值而定。
Yā yā cirapaṭicchannā, tāsaṃ agghavasena hi.
529
529.
1609于诸罪中,凡覆藏日数少于前者,合并而施,此即为别住。
Āpattīnaṃ tato ūna-paṭicchannānameva yo;
1610合并而施者,说为别住。
Samodhāya padātabbo, parivāsoti vuccati.
530
530.
1612若依事相有异之想,则一切罪
Nānāvatthukasaññāyo, sabbā āpattiyo pana;
1613将一切罪过合为一处,应处以混合的敬悦。
Sabbātā ekato katvā, dātabbo missako mato.
531
531.
1615对于已圆满别住的比丘,应进一步给予敬悦;依据覆藏与不覆藏的情况,六夜有这两种处理方式。
Parivutthaparivāsassa, mānattaṃ deyyamuttari;
1616六夜中,依覆藏与不覆藏而有二种。
Cha rattiyo paṭicchannā-paṭicchannavasā duve.
532其中,若有人犯未覆藏罪,
532.
1618凡此未覆藏者,即是其罪;
Tattha yā apaṭicchannā, hoti āpatti yassa tu;
1619应给予此人名为“未覆藏”的僧悦。
Tassa dātabbamānattaṃ, apaṭicchannanāmakaṃ.
533
533.
1621其罪已覆藏者,于别住终了时;
Yassāpatti paṭicchannā, parivāsāvasānake;
1622应给予彼敬悦,此即名为‘覆藏’。
Tassa dātabbamānattaṃ, ‘‘paṭicchanna’’nti vuccati.
534
534.
1624于黎明时分,与四位比丘一同前往;
Gantvā catūhi bhikkhūhi, paccūsasamaye saha;
1625在别住中,即是已阐明的方式及住处。
Parivāse viniddiṭṭha-ppakāraṃ desameva ca.
535
535.
1627「我受持行法」,或说「敬悦」;
‘‘Vattaṃ samādiyāmī’’ti, ‘‘mānatta’’miti vā pana;
1628受持之后,便向他们宣告,坦然无畏。
Ādiyitvāna taṃ tesaṃ, ārocetvā visārado.
536应在他们近处放下行法,或于他们离去时放下;
536.
1630于他们面前放下,或于他们离去后放下行法。
Nikkhipe santike tesaṃ, vattaṃ tesu gatesu vā;
1631比丘应将钵等物告知先前已见之比丘后,方可寄存。
Bhikkhussa pubbadiṭṭhassa, ārocetvāna nikkhipe.
537
537.
1633其布施的定制,及夜分截断等方法;
Tassa dānavidhānañca, ratticchedādiko nayo;
1634应依《集要》的义注及圣典文句而了知。
Ñeyyo samuccayassaṭṭha-kathāpāḷivasena tu.
538
538.
1636再者,于彼已行别住者,僧团应为二十众;
Puna taṃ ciṇṇamānattaṃ, saṅgho vīsativaggiko;
1637比丘应依仪轨出罪,恢复清净,再得如法。
Abbheyya vidhinā bhikkhu, pakatatto punabbhito.
539
539.
1639即使覆藏罪过,亦无别住;比丘尼覆藏自己所犯之罪,亦无(别住)。
Chādentiyāpi āpattiṃ, parivāso na vijjati;
1640比丘尼覆藏自己所犯之罪,亦无别住。
Na ca bhikkhuniyāpatti, attano chādayantiyā.
540540.
540.
1642无论是已覆藏所犯之罪,还是尚未覆藏,
Chādetvā vāpi āpattiṃ, acchādetvāpi vā pana;
1643「仅应行」的意思,即唯独半月别住。
Kevalaṃ caritabbanti, pakkhamānattameva tu.
541
541.
1645此智慧明灯,能照亮律藏理趣。
Vinayanayamatibuddhidīpanaṃ;
1646此是最上的律之决择。
Vinayavinicchayametamuttamaṃ;
1647凡具足种种理趣者,便趋入。
Vividhanayanayutaṃ upenti ye;
1648他们于律的抉择中,达至善巧明利。
Vinayanaye paṭutaṃ upenti te.
1694如是律决择中桑喀地谢萨释义已毕。
Iti vinayavinicchaye saṅghādisesakathā niṭṭhitā.
1649不定法论
Aniyatakathā
542
542.
1651乐着独坐,亲近女人近处;
Raho nisajjassādena, mātugāmassa santikaṃ;
1652欲出行者穿着下衣,涂眼,进食。
Gantukāmo nivāseti, akkhiṃ añjeti bhuñjati.
543
543.
1654于每一方便,于每一方便,皆犯恶作。
Payoge ca payoge ca, hoti sabbattha dukkaṭaṃ;
1655行时以步量,行已而坐者。
Gacchato padavārena, gantvā cassa nisīdato.
544
544.
1657二种坐法,与方便计数;
Nisajjāya ubhinnampi, payogagaṇanāya ca;
1658彼犯波逸提,若有多物,纵有多人亦然。
Hoti pācittiyaṃ tassa, bahukāni bahūsvapi.
545
545.
1660盲者虽立于近旁,然在十二肘之内;
Samīpepi ṭhito andho, antodvādasahatthake;
1661纵有百数女人,亦不犯戒。
Na karoti anāpattiṃ, itthīnaṃ tu satampi ca.
546
546.
1663纵使有眼者躺卧,也唯是睡眠;
Cakkhumāpi nipajjitvā, niddāyantopi kevalaṃ;
1664于门户紧闭的内室中,纵使坐着,亦不守护。
Dvāre pihitagabbhassa, nisinnopi na rakkhati.
547当明眼智者在场时,若有人站立而心存秘密;
547.
1666在明眼智者面前,若站立者心存秘密;
Anandhe sati viññusmiṃ, ṭhitassārahasaññino;
1667因坐卧所生之过失,于散乱心者则无。
Nisajjapaccayā doso, natthi vikkhittacetaso.
548
548.
1669并非出于醉酒等原因,这三条罪亦不成立;其生起等诸项,与第一事及最后一事相同。
Na dosummattakādīnaṃ, āpattīhipi tīhipi;
1670此诸生起等项,与第一事及最后一事之所述相同。
Samuṭṭhānādayo tulyā, paṭhamantimavatthunā.
1717第一不定戒释义。
Paṭhamāniyatakathā.
549
549.
1672非盲非聋的有智之人,不论女众或男众;
Anandhābadhiro viññū, itthī vā purisopi vā;
1673位于十二手肘以内者,得为无罪。
Antodvādasahatthaṭṭho, anāpattikaro siyā.
550
550.
1675盲而不聋,或聋而有眼者;
Andho abadhiro vāpi, badhiro vāpi cakkhumā;
1676此不成无罪,这便是三种生起。
Na karoti anāpattiṃ, tisamuṭṭhānamevidaṃ.
1724第二不定戒论。
Dutiyāniyatakathā.
1725如是,律决择中不定论已竟。
Iti vinayavinicchaye aniyatakathā niṭṭhitā.
1677尼萨耆论
Nissaggiyakathā
551
551.
1679亚麻、棉、绢丝、麻、大麻、羊毛。
Khomaṃ kappāsakoseyyaṃ, sāṇaṃ bhaṅgañca kambalaṃ;
1680衣有六种,依材质而言,皆为如法。
Cīvaraṃ chabbidhaṃ vuttaṃ, jātito pana kappiyaṃ.
552
552.
1682细棉布、绢丝布、中国布、苏摩罗布
Dukūlañceva pattuṇṇaṃ, cinaṃ somārapaṭṭakaṃ;
1683神变所生与天人所施,这些为其随顺。
Iddhijaṃ devadinnañca, tassetaṃ anulomikaṃ.
553
553.
1685三衣、资具布与拭面巾。
Ticīvaraṃ parikkhāra-coḷañca mukhapuñchanaṃ;
1686当如法作持坐具,及敷具。
Nisīdanamadhiṭṭheyya, paccattharaṇameva ca.
554
554.
1688比丘即使仅一日,亦不应离三衣而住;
Ekāhampi vinā bhikkhu, na vaseyya ticīvaraṃ;
1689如法作持的坐具,不应存放超过四月。
Na vaseyya tathādhiṭṭhā, cātumāsaṃ nisīdanaṃ.
555
555.
1691洗净染色后,于该处作净点,即成三衣;
Rajitvā kappiyaṃ binduṃ, datvā tattha ticīvaraṃ;
1692凡依量所得者,当如是确立。
Upapannaṃ pamāṇena, adhiṭṭhātabbameva taṃ.
556
556.
1694僧伽梨衣以后边为度,长度为五拳;
Pacchimantena saṅghāṭi, dīghaso muṭṭhipañcakā;
1695其宽度为三拳,然依上边而计。
Muṭṭhittikā ca tiriyaṃ, uttamantena sā pana.
557
557.
1697“导师之衣不足量亦许”者,已显明为开许。
Satthuno cīvarūnāpi, vaṭṭatīti pakāsitā;
1698此即阐明上衣之量度。
Idamevuttarāsaṅge, pamāṇaṃ paridīpitaṃ.
558
558.
1700长度为五拳,再从横向量度;
Muṭṭhipañcakaṃ dīghantaṃ, pamāṇaṃ tiriyantato;
1701或二肘半、或二肘,为下衣所余部分。
Aḍḍhateyyaṃ dvihatthaṃ vā, sese antaravāsake.
559
559.
1703对于未捶打与已捶打的衣,桑喀帝被认为是双层的;
Ahatāhatakappānaṃ, saṅghāṭi diguṇā matā;
1704上衣是单层的,下衣也是如此。
Ekapaṭṭuttarāsaṅgo, evamantaravāsako.
560
560.
1706而对于抖开的衣,
Utuddhaṭānaṃ pana cīvarānaṃ;
1707比丘的僧伽梨是四层的,或者
Saṅghāṭi bhikkhussa catugguṇā vā;
1708其余两件也被说为双层的。
Duvepi sesā diguṇāva vuttā;
1709粪扫衣可随意使用。
Yathāsukhaṃ vaṭṭati paṃsukūlaṃ.
561
561.
1711三件、二件或一件,若能裁割;
Tīṇipi dvepi cekaṃ vā, chinditabbaṃ pahoti ce;
1712若一切皆不充足,则应施与额外者,或
Sabbesu appahontesu, deyyamanvādhikampi vā.
562
562.
1714未裁割或未受持之衣,持三衣者
Acchinnaṃ vā anādinnaṃ, dhārentassa ticīvaraṃ;
1715若比丘以难受用物而受用,则犯恶作
Bhikkhuno dukkaṭaṃ vuttaṃ, dubbhogena ca sevato.
563
563.
1717库西、半库西,曼达喇、半曼达喇;
Kusiṃ aḍḍhakusiñcāpi, maṇḍalaṃ aḍḍhamaṇḍalaṃ;
1718维瓦德、阿努维瓦德,以及比丘的巴汉德。
Vivaṭṭaṃ anuvivaṭṭaṃ, bāhantampi ca bhikkhuno.
564
564.
1720已示一切规定,五衣等之分类;
Dassetvāva vidhiṃ sabbaṃ, pañcakādippabhedakaṃ;
1721应作已裁割的、符合沙门身份的三衣。
Chinnaṃ samaṇasāruppaṃ, kātabbaṃ tu ticīvaraṃ.
565
565.
1723由施与而断,由执取而断,由信赖执取而断。
Dānenacchijjagāhena, vissāsaggahaṇena ca;
1724由还俗而断,及由舍弃学处而断。
Hīnāyāvattanenāpi, sikkhāya ca pahānato.
566
566.
1726或因弃舍与坏灭而断,或因转变表相而断。
Paccuddhāravināsehi, liṅgassa parivattanā;
1727诸资具皆会毁坏——此乃作决意之前提;即使三衣已有破洞,仍可对其作决意。
Sabbaṃ bhijjatidhiṭṭhānaṃ, chiddabhāve ticīvaraṃ.
567
567.
1729量如小指指甲之背。
Kaniṭṭhassaṅgulasseva , nakhapiṭṭhippamāṇakaṃ;
1730然而,一旦被穿透形成孔洞,便会破坏决意,令决意毁坏。
Vinividdhaṃ panacchidda-madhiṭṭhānavināsanaṃ.
568
568.
1732即使一根经线被割断,也不破坏决意;
Eko tantupi acchinno, adhiṭṭhānaṃ na bhindati;
1733即使被洗衣者洗成白色,也不破坏决意。
Setabhāvaṃ karontena, dhotampi rajakena vā.
569
569.
1735先安上门闩,而后再切断,这样方为守护(决意)。
Paṭhamaṃ aggaḷaṃ datvā, pacchā chindati rakkhati;
1736将两端接合之后,再行切断,这样方为守护(决意)。
Ghaṭetvā koṭiyo dve vā, pacchā chindati rakkhati.
570
570.
1738四指宽以内、横向仅一或二指的破洞;
Caturaṭṭhaṅgulā oraṃ, ekadvinnaṃ tirīyato;
1739纵向有三孔,各长一搩手,即判为坏。
Tiṇṇampi dīghato chiddaṃ, bhindateva vidatthiyā.
571
571.
1741坐具之长度,为二搩手;
Nisīdanassa dīghena, bhavanti dve vidatthiyo;
1742宽度为一又半,依善逝搩手之量。
Vitthārena diyaḍḍhā ca, sugatassa vidatthiyā.
572
572.
1744痒疮覆布横向为二搩手;
Honti kaṇḍuppaṭicchādi, tiriyaṃ dve vidatthiyo;
1745纵向则恰好为善逝的四搩手。
Dīghatopi catassova, sugatassa vidatthiyā.
573
573.
1747纵向为善逝的六搩手;
Dīghato sugatasseva, bhavanti cha vidatthiyo;
1748雨季衣的宽度应为一搩手半。
Vitthārenaḍḍhateyyāva, siyā vassikasāṭikā.
574
574.
1750牟尼对于在这三事上制作超量者,
Muninā tīsu etesu, karontassa taduttariṃ;
1751对于其过量裁剪,已宣说为波逸提。
Adhikacchedanaṃ tassa, pācittiyamudīritaṃ.
575
575.
1753拭面布或敷具衣,
Mukhapuñchanacoḷassa, paccattharaṇakassa vā;
1754其量度并非以“无量”来阐明;
Pamāṇaṃ appamāṇena, na ceva paridīpitaṃ.
576
576.
1756一切敷具衣,不论有边或无具边,
Sadasaṃ adasaṃ sabbaṃ, paccattharaṇacīvaraṃ;
1757大者、小者,或一件、多件,皆可。
Mahantaṃ khuddakaṃ eka-manekampi ca vaṭṭati.
577
577.
1759拭面布一件或二件,于一切时皆可。
Mukhapuñchanacoḷekaṃ, dvepi vaṭṭanti sabbathā;
1760有边之坐具、无边之坐具,或是似有边之坐具,皆可。
Sadasaṃ adasaṃ vāpi, sadasaṃva nisīdanaṃ.
578
578.
1762已染色、无边际,且如法所得者,方可受用。
Adasā rajitāyeva, vaṭṭatādinnakappakā;
1763已说覆疮布等,以及雨浴衣。
Vuttā kaṇḍuppaṭicchādi, tathā vassikasāṭikā.
579
579.
1765对于资具布,无数量或尺寸的限制。
Gaṇanaṃ vā pamāṇaṃ vā, na parikkhāracoḷake;
1766'超量计数',知量者如是说。
Pamāṇagaṇanātīti, bhaṇanti pakataññuno.
580
580.
1768善逝八指长,四指宽;
Sugataṭṭhaṅgulāyāmaṃ, caturaṅgulavitthataṃ;
1769堪受分配者,名为'后衣'。
Vikappanupagaṃ hoti, pacchimaṃ nāma cīvaraṃ.
581
581.
1771滤水布、钵袋、拭衣布、针筒等杂物;
Parissāvapaṭaṃ patta-potthakatthavikādikaṃ;
1772应决意以资具布为最后一件衣。
Adhiṭṭheyya parikkhāra-coḷaṃ pacchimacīvaraṃ.
582
582.
1774将多物合为一处而决意,也是允许的;
Bahūni ekato katvā, adhiṭṭhātumpi vaṭṭati;
1775为母亲等亲属存放物品,无有过失。
Mātuādīnamatthāya, ṭhapite natthi dosatā.
583
583.
1777于雨季月中,应决意雨浴衣,为期四月;
Vassamāse adhiṭṭheyya, caturo vassasāṭikaṃ;
1778再度收回之后,此后应作分配。
Puna paccuddharitvā taṃ, vikappeyya tato paraṃ.
584584.
584.
1780只要疾病尚未平息,在此期间可持覆疥疮衣;
Tāva kaṇḍuppaṭicchādiṃ, yāva rogo na sammati;
1781决意之后,此后可舍出分配。
Adhiṭṭhahitvā tato uddhaṃ, uddharitvā vikappaye.
585
585.
1783‘此覆疥疮衣,此下衣,我决意。’应如此决意。其余诸物,亦同此法。
‘‘Imaṃ kaṇḍuppaṭicchādiṃ, imamantaravāsakaṃ;
1784应决意:‘我决意此。’其余诸物,亦同此法。
Adhiṭṭhāmī’’tidhiṭṭheyya, sesesupi ayaṃ nayo.
586‘此疮痂布等,这些’,以及于不现前时;
586.
1786在不现前时,说“此是覆疥疮衣”及“即是此”之后,
‘‘Imaṃ kaṇḍuppaṭicchādiṃ, eta’’nti ca asammukhe;
1787说已,即应如是撤回;于其余诸事,有智者也应善巧。
Vatvā paccuddhareyyevaṃ, sesesupi vicakkhaṇo.
587
587.
1789以心作意,身未与触;以语决意者,决意有二种。
Ābhogaṃ manasā katvā, kāyena phusanākataṃ;
1790决意共分二种:依言语决意与依心意决意。
Vacasādhiṭṭhitañcāti, adhiṭṭhānaṃ dvidhā mataṃ.
588
588.
1792以上所说的一切,是为持三衣比丘而说;
Iti sabbamidaṃ vuttaṃ, tecīvarikabhikkhuno;
1793如此说后,应将它决意为资具布。
Tathā vatvāvadhiṭṭheyya, taṃ parikkhāracoḷiko.
589
589.
1795将三衣作为资具布使用,也是可以的。
Ticīvaraṃ parikkhāra-coḷaṃ kātumpi vaṭṭati;
1796如此受到诘难时所说的辩护,是无义的。
Evaṃ cudosite vutto, parihāro niratthako.
590
590.
1798并非如此,因为导师在那里是唯对持三衣者而说。因此,将三衣用作资具布,也是可以的吧。
Na, tecīvarikasseva, vuttattā tattha satthunā;
1799此为资具布之故,一切皆可适用。
Taṃ parikkhāracoḷassa, tasmā sabbampi vaṭṭati.
591
591.
1801「决意或作净施,无罪」——此中,仅就应决意者,依净施之规定而说。
‘‘Adhiṭṭheti vikappeti, anāpattī’’ti ettha ca;
1802仅就应当决意者,依净施规定而说。
Adhiṭṭhātabbakasseva, vikappanavidhānato.
592
592.
1804比丘如此行者,即无过失。
Bhikkhussevaṃ karontassa, na doso upalabbhati;
1805若如此,何以不得有拭口布等?
Evañca na siyā kasmā, mukhapuñchanakādikaṃ.
593
593.
1807拭口布等诸物,依其作用之规定故。
Mukhapuñchanakādīnaṃ, tesaṃ kiccavidhānato;
1808然而,对于无作用、无主之物,决意是合宜的。
Akiccassāmikassassa, adhiṭṭhānaṃ tu yujjati.
594「藏口」者,即是大供养;
594.
1810此是入藏库之门——然而《大筏》中则说:
Nidhānamukhametanti, mahāpaccariyaṃ pana;
1811既已宣说,通晓律者即不得遮止。
Vuttattā ca nisedhetuṃ, na sakkā vinayaññunā.
595
595.
1813所谓“衣圆满”,亦由因缘而生起;
Cīvaraṃ paripuṇṇanti, nidānuppattitopi ca;
1814此即“藏处之口”,智者应当了知。
Nidhānamukhametanti, veditabbaṃ vibhāvinā.
596
596.
1816拘舍草衣等、羊毛毯、人发毯;
Kusavākādicīrāni, kambalaṃ kesavālajaṃ;
1817若比丘持用粗劣的羊毛毯、羽毛衣、皮革衣,犯偷兰遮。
Thullaccayaṃ dhārayato-lūkapakkhājinakkhipe.
597
597.
1819若用芭蕉布、树皮布、阿迦布、书写布,犯恶作。
Kadalerakadussesu, akkadusse ca potthake;
1820于草席、缠裹物、外套,亦犯恶作。
Dukkaṭaṃ tiriṭe vāpi, veṭhane kañcukepi ca.
598
598.
1822于纯青色、深红色、黑色、血色、黄色者,
Sabbanīlakamañjeṭṭha-kaṇhalohitapītake ;
1823于摩诃男大染色之红衣,亦犯恶作。
Mahānāmamahāraṅga-rattesupi ca dukkaṭaṃ.
599
599.
1825于未截断的十种、长果花的十种中;
Acchinnadasake dīgha-phalapupphadasesu ca;
1826对于未截断衣者,并无任何不净之物。
Acchinnacīvarassettha, natthi kiñci akappiyaṃ.
600
600.
1828决意、净施、舍与、坏失。
Adhiṭṭheti vikappeti, vissajjeti vinassati;
1829在十日内,对可信赖者,无罪已宣说。
Antodasāhaṃ vissāse, anāpatti pakāsitā.
601
601.
1831所谓“迦提那”,仅是名称;然而其生起,被说为无心、无作,有三心与三受。
Kathinaṃ nāma nāmena, samuṭṭhānamidaṃ pana;
1832被说为无心、无作,有三心与三受。
Acittamakriyaṃ vuttaṃ, ticittañca tivedanaṃ.
1882第一咖提那衣说。
Paṭhamakathinakathā.
602
602.
1834在村落等诸处,于三处或五处,安置三衣。
Gāmādīsu padesesu, tipañcasu ticīvaraṃ;
1835若无僧团许可,即使仅一夜,亦不得离衣而住。
Ṭhapetvā ekarattampi, saṅghasammutiyā vinā.
603
603.
1837是故,该比丘不应离三衣而住。
Bhikkhuno pana tenassa, vippavatthuṃ na vaṭṭati;
1838比丘若离衣而宿,至明相出时,即成舍堕。
Hoti nissaggiyaṃ vippa-vasato aruṇuggame.
604
604.
1840放下衣后,正在夜间沐浴者,
Cīvaraṃ nikkhipitvāna, nhāyantasseva rattiyaṃ;
1841当明相出现时,这位比丘应当如何作?
Aruṇe uṭṭhite kiṃ nu, kātabbaṃ tena bhikkhunā.
605
605.
1843牟尼说,卧于应舍之衣者,犯恶作。
Dukkaṭaṃ muninā vuttaṃ, nissaggiyanivāsane;
1844然而,那位比丘因畏惧此罪,裸身而行,犯恶作。
Tabbhayā pana so bhikkhu, naggo gacchati dukkaṭaṃ.
606
606.
1846然而,因比丘穿着未割截衣,
Acchinnacīvaraṭṭhāne, ṭhitattā pana bhikkhuno;
1847于他而言,绝无任何可称为“不如法”的衣。
Na tassākappiyaṃ nāma, cīvaraṃ atthi kiñcipi.
607
607.
1849遣去之后,取而前往比丘的住处;
Nigāsetvā gahetvā ca, gantvā bhikkhussa santikaṃ;
1850然而,舍弃之后,此罪应由智者如法忏悔。
Nissajjitvā panāpatti, desetabbāva viññunā.
608
608.
1852若已向他人舍弃该衣,而复受用者,犯恶作。
Parassa nissajjitvā taṃ, dukkaṭaṃ paribhuñjato;
1853每一次披覆等使用时,皆有罪。
Payoge ca payoge ca, hoti pārupanādisu.
609
609.
1855若其他比丘受用该衣,则无罪。
Anāpatti tamaññassa, bhikkhuno paribhuñjato;
1856若未施与而弃,犯恶作;虽已包裹,亦犯恶作。
Adentassa ca nissaṭṭhaṃ, dukkaṭaṃ pariyāputaṃ.
610长老与年少比丘二人,行于道路之时;
610.
1858当长老与年少比丘俱行于道时;
There ca dahare maggaṃ, gacchantesu ubhosupi;
1859然而,若在持衣钵后,有年少者落在后面,
Pattacīvaramādāya, ohīne dahare pana.
611
611.
1861若彼长老尚未到达,黎明便已现起;
Asampatte garuṃ tasmiṃ, uggacchatyaruṇo yadi;
1862该衣即成应舍弃物,而依止关系不得平息。
Hoti nissaggiyaṃ vatthaṃ, na passambhati nissayo.
612“稍作休息后”,是指年轻比丘们正离去之时。
612.
1864若稍作休息之后,年轻比丘们正在离去;
Muhuttaṃ vissamitvāna, gacchante dahare pana;
1865此时衣便成为尼萨耆,依止亦随之平息。
Hoti nissaggiyaṃ vatthaṃ, passambhati ca nissayo.
613
613.
1867若黎明升起时,于彼处已闻法说;
Sutā dhammakathā yasmiṃ, uggacchatyaruṇo yadi;
1868衣成尼萨耆亚,所依亦止息。
Hoti nissaggiyaṃ vatthaṃ, passambhati ca nissayo.
614
614.
1870取回时无罪,于已得许可者亦然;
Paccuddhāre anāpatti, laddhasammutikassapi;
1871若在黎明前,彼衣被舍弃或损坏。
Antoyevāruṇe taṃ vā, vissajjeti vinassati.
615
615.
1873与第一(学处)相同,是生起等诸法;
Paṭhamena samānāva, samuṭṭhānādayo nayā;
1874在此处,‘不取回’即是‘不作为’,这是特别指明之义。
Apaccuddharaṇaṃ ettha, akriyāti visesitaṃ.
1925第二咖提那衣说。
Dutiyakathinakathā.
616
616.
1876非时衣,最多可存放一个月;
Akālacīvaraṃ māsa-paramaṃ nikkhipe sati;
1877若心存期待,过此期限,便不得存放。
Paccāsāya tato uddhaṃ, ṭhapetuṃ na ca vaṭṭati.
617
617.
1879仅是超过十日而已。
Dasāhātikkamoyeva;
1880此处,第一迦提那衣中;
Paṭhame kathine idha;
1881已说一月;
Māsassātikkamo vutto;
1882其余与此相同。
Seso tena samo mato.
1934第三迦提那衣论。
Tatiyakathinakathā.
618
618.
1884若比丘令非亲族比丘尼洗涤、染色或捶打已受用衣,
Bhikkhu bhikkhuniyā bhuttaṃ, vatthaṃ aññātikāya yo;
1885若使人洗涤、染色或捶打,
Dhovāpeti rajāpeti, ākoṭāpeti ce tato.
619
619.
1887彼即犯舍堕罪,如第一句所说。
Tassa nissaggiyāpatti, paṭhamena pakāsitā;
1888同样,以其余二句,说明了两种恶作。
Tathā sesehi ca dvīhi, dīpitaṃ dukkaṭadvayaṃ.
620
620.
1890若为洗涤而交到在学尼手中,
Sikkhamānāya vā hatthe, dhovanatthāya deti ce;
1891她成为比丘尼之后,再行洗涤,此为规则。
Sā hutvā upasampannā, pacchā dhovati so nayo.
621
621.
1893于沙弥教诫中,若性别转变;
Sāmaṇeraniddesepi, liṅgaṃ ce parivattati;
1894于比丘尼众中受具足戒后,洗涤时应作舍堕;
Bhikkhunīsupasampajja, dhote nissaggiyaṃ siyā.
622
622.
1896若将衣交付于年少诸比丘手中;
Daharānañca bhikkhūnaṃ, hatthe vatthe niyyādite;
1897对于性别转变者,此规则亦同样适用。
Parivattitaliṅgesu, tesupesa nayo mato.
623
623.
1899同样,若衣交托到比丘尼手中,嘱咐“请洗涤”之时;
Tathā bhikkhuniyā hatthe, dinne ‘‘dhovā’’ti cīvare;
1900然而,若其转变性别后行洗涤,则属许可。
Parivatte tu liṅgasmiṃ, sace dhovati vaṭṭati.
624
624.
1902若比丘尼被告知‘洗涤’,她便做一切;
‘‘Dhovā’’ti bhikkhunī vuttā, sace sabbaṃ karoti sā;
1903仅因洗涤之缘故,彼即有尼萨耆亚。
Dhovanappaccayāyeva, tassa nissaggiyaṃ siyā.
625
625.
1905‘在这件衣上,一切应做之事,你都要做’——
‘‘Imasmiṃ cīvare sabbaṃ, kattabbaṃ tvaṃ karohi’’ti;
1906既成尼萨耆罪,言说者亦得二恶作。
Hoti nissaggiyañceva, vadato dukkaṭadvayaṃ.
626
626.
1908于亲族作非亲族想者,令其洗濯敷具或坐具;
Ñātikāñātisaññissa, paccattharanisīdanaṃ;
1909或令洗濯属于他人之物者,得恶作。
Aññassa santakaṃ vāpi, dhovāpentassa dukkaṭaṃ.
627
627.
1911依一法达上的比丘尼之方式,
Ekatoupasampannā, bhikkhunīnaṃ vasena yā;
1912若令彼洗涤或令彼洗,有恶作罪。
Tāya dhovāpane vāpi, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
628
628.
1914未告知而受用,或洗他人之衣,则无罪,因共用,生起等相同。
Avuttā paribhuttaṃ vā, aññaṃ vā yadi dhovati;
1915由展转净,无有过失;等起等相同。
Na doso, sañcarittena, samuṭṭhānādayo samā.
1968旧衣洗涤论。
Purāṇacīvaradhovāpanakathā.
629
629.
1917任何不入分配的后来之衣,取者有罪,除交换所得外。
Vikappanupagaṃ kiñci, pacchimaṃ pana cīvaraṃ;
1918接取者犯戒;但以交换所得者除外。
Gaṇhato hoti āpatti, ṭhapetvā pārivattakaṃ.
630
630.
1920若为取用而有所劳作,即犯恶作。
Payoge gahaṇatthāya, dukkaṭaṃ pariyāputaṃ;
1921彼之舍堕罪,由此取而显明。
Tassa nissaggiyāpatti, gahaṇena pakāsitā.
631
631.
1923若将衣交至未受具足戒者手中,除交换外,开许取用。
Sace anupasampanna-hatthe peseti cīvaraṃ;
1924然而,除交换所得之外,亦得接取。
Aññatra pārivattāpi, gahetuṃ pana vaṭṭati.
632
632.
1926于亲族中,若作非亲族想,或心存疑惑,从仅一方受具足戒者手中接取,犯恶作。
Ñātikāyapi aññāti-saññissa vimatissa vā;
1927从仅一方受具足戒者手中接取,犯恶作。
Ekatoupasampanna-hatthā gaṇhāti dukkaṭaṃ.
633
633.
1929若心怀「我将给予」之念,或为交换,则于暂时信任中取用,无犯。
‘‘Dassāmī’’ti ca ābhogaṃ, katvā vā pārivattakaṃ;
1930于暂时信赖的情况下取受,亦无过失。
Tāvakālikavissāsa-ggāhe doso na vijjati.
634
634.
1932然而,若取用其他资具,则无过失。
Aññaṃ pana parikkhāraṃ, na doso hoti gaṇhato;
1933由媒介行为所生,此即所说之“作与不作”。
Sañcarittasamuṭṭhānaṃ, idaṃ vuttaṃ kriyākriyaṃ.
1987衣受持论。
Cīvarapaṭiggahaṇakathā.
635
635.
1935若向非亲戚、未邀请者乞衣,
Cīvaraṃ viññāpentassa, aññātakāppavāritaṃ;
1936除适时外,即成尼萨耆亚罪。
Hoti nissaggiyāpatti, aññatra samayā pana.
636
636.
1938已说三波逸提,同理,二恶作亦尔;
Tikapācittiyaṃ vuttaṃ, tatheva dvikadukkaṭaṃ;
1939于亲属起非亲属想者,及于此有疑者。
Ñātakeñātisaññissa, tattha vematikassa ca.
637
637.
1941于适时告知者,或对已受邀请的亲属;
Samaye viññāpentassa, ñātake vā pavārite;
1942或为了他人利益而对他说,或对已邀请的亲属。
Aññassatthāya vā tassa, ñātake vā pavārite.
638
638.
1944应知无犯,疯狂者等亦是如此;
Anāpattīti ñātabbaṃ, tathā ummattakādino;
1945其生起等一切,皆被认为与做媒相同。
Samuṭṭhānādayo sabbe, sañcarittasamā matā.
2000非亲族请求论。
Aññātakaviññattikathā.
639
639.
1947向未受请的非亲族,乞衣若过限量者;
Appavāritamaññātiṃ , cīvaraṃ tu taduttariṃ;
1948行此乞求的比丘,即犯尼萨耆罪。
Hoti nissaggiyāpatti, viññāpentassa bhikkhuno.
640
640.
1950若其三者皆失,或二者,或一者;
Yassa tīṇipi naṭṭhāni, dve vā ekampi vā pana;
1951他以这两者或其中之一,都不应受用任何物品。
Dve vā ekampi vā tena, sāditabbaṃ na kiñcipi.
641
641.
1953若有人持剩余食而来,因先前已施与,便不断除其因;
Sesakaṃ āharantassa, dinne nacchinnakāraṇā;
1954或以亲族等所拥有的财物,或以自己的财物。
Santake ñātakādīnaṃ, attanopi dhanena vā.
642
642.
1956“无犯”者应当了知,如是,狂乱者等亦然。
Anāpattīti ñātabbaṃ, tathā ummattakādino;
1957生起等一切,与媒嫁相同,当知。
Samuṭṭhānādayo sabbe, sañcarittasamā matā.
2013超过那之论。
Tatuttarikathā.
643
643.
1959由于希求善美,故犯分配。
Kalyāṇakamyatāhetu , āpajjati vikappanaṃ;
1960然而,若于衣有所得,彼所得即犯舍堕。
Cīvare pana yo tassa, lābhā nissaggiyaṃ bhave.
644
644.
1962若施主欲施贵重物,而彼令知廉价者;若是亲属等自有物,则不犯,已宣说。
Mahagghaṃ dātukāmamhi, appagghaṃ viññāpeti yo;
1963若属亲属等人自有财物,已明示为不犯。
Santake ñātakādīnaṃ, anāpatti pakāsitā.
645
645.
1965对亲戚生起非亲戚想者,恶作;心有疑惑者,亦同。
Ñātakeññātisaññissa, dukkaṭaṃ vimatissa ca;
1966起缘等法则,说为同于媒介行为。
Sañcarittasamā vuttā, samuṭṭhānādayo nayā.
2023第一预备论。
Paṭhamopakkhaṭakathā.
646
646.
1968于第二预备中,因无任何应说之事;
Dutiyopakkhaṭe yasmā, vattabbaṃ natthi kiñcipi;
1969因此,其决断与紧接前者相同。
Tasmā anantarenassa, sadisova vinicchayo.
2027第二预备论。
Dutiyopakkhaṭakathā.
647
647.
1971由国王或以王家财物,为比丘送来之物;
Raññā vā rājabhoggena, bhikkhumuddissamābhataṃ;
1972不净物,如金等,不应受取。
Akappiyaṃ suvaṇṇādiṃ, gahetuṃ na ca vaṭṭati.
648
648.
1974银或金,无论为自己还是为他人,
Rajataṃ jātarūpaṃ vā, attano vā parassa vā;
1975以任何目的接受所施之物,皆不许可。
Atthāya gaṇhituṃ kiñci, dīyamānaṃ na vaṭṭati.
649
649.
1977为他人之利益而指定,若比丘接受之,
Aññassatthāya niddiṭṭhaṃ, bhikkhuno paṭiggaṇhato;
1978依《大筏》注,此是恶作。
Dukkaṭaṃ tassa hotīti, mahāpaccariyaṃ pana.
650
650.
1980若有人携带不净物,而如是说:
Netvā akappiyaṃ bhaṇḍaṃ, itthaṃ koci sace vade;
1981「我将此施与僧团」,或施与个人,或施与群体。
‘‘Idaṃ saṅghassa dammīti, puggalassa gaṇassa vā.
651
651.
1983请建造园林、精舍或塔庙。
Ārāmaṃ vā vihāraṃ vā, cetiyaṃ vā karohi’’ti;
1984也不允许为一切人接受那件物品。
Na ca vaṭṭati taṃ vatthuṃ, sabbesaṃ sampaṭicchituṃ.
652
652.
1986未告知僧团、别众或个人,而宣称“我们施予塔庙”者,
Anāmasitvā saṅghaṃ vā, gaṇaṃ vā puggalampi vā;
1987若有人说:“我们将供养塔庙或寺院。”
‘‘Cetiyassa vihārassa, demā’’tipi vadanti ce.
653
653.
1989不应禁止这些金银;
Taṃ hiraññaṃ suvaṇṇaṃ vā, nisedhetuṃ na vaṭṭati;
1990应告知园丁:“他们这样说。”
Ārāmikānaṃ vattabbaṃ, ‘‘vadantevamime’’ti ca.
654
654.
1992为僧团接受金银者,
Rajataṃ jātarūpaṃ vā, saṅghassa paṭiggaṇhato;
1993犯舍堕罪,若受用,则恶作。
Hoti nissaggiyāpatti, paribhoge ca dukkaṭaṃ.
655
655.
1995池塘与田地,是谷物生长的因缘,
Taḷākassa ca khettattā, sassuppattinidānato;
1996取用或受用,比丘皆不得行。
Gahaṇaṃ paribhogo vā, na ca vaṭṭati bhikkhuno.
656
656.
1998「僧团或僧众当受用四种资具」;
‘‘Cattāro paccaye saṅgho, gaṇo vā paribhuñjatu’’;
1999若如此说后,施与一切,便皆可行。
Iccevaṃ pana vatvā ce, deti sabbampi vaṭṭati.
657
657.
2001先令人砍伐林木,再令人耕作田地;
Kārāpeti ca kedāre, chindāpetvā vanaṃ pana;
2002在旧有的田地中,还拿去超额的份额;
Kedāresu purāṇesu, atirekampi gaṇhati.
658
658.
2004对于尚未分配份额的新谷,说‘给这么些’,以此使人获取钱币。
Aparicchinnabhāgasmiṃ, navasassepi ‘‘ettakaṃ;
2005若说“给一份”后,便让人拿出钱币;
Bhāgaṃ dethā’’ti vatvā ce, uṭṭhāpeti kahāpaṇe.
659
659.
2007若说不净之语,如“耕作”“播种”等;
Vatvā akappiyaṃ vācaṃ, ‘‘kasatha vapathā’’ti ca;
2008由众人所生起者,对众人皆成不净。
Uppāditañca sabbesaṃ, hoti sabbamakappiyaṃ.
660
660.
2010所谓“如此分量”,即指“如此大小的土地”。
‘‘Ettako nāma bhāgoti, ettikāya ca bhūmiyā’’;
2011若人未说耕犁等语,便于地上建立界标。
Patiṭṭhāpeti yo bhūmiṃ, avatvā kasathādikaṃ.
661
661.
2013而自己则是为了了知地的量度。
Sayameva pamāṇassa, jānanatthaṃ tu bhūmiyā;
2014或以绳索,或以杖,丈量田地者;
Rajjuyā vāpi daṇḍena, khettaṃ mināti yo pana.
662
662.
2016或立于打谷场守护,又从打谷场再度,
Khale vā rakkhati ṭhatvā, khalatopi tato puna;
2017或令人取出稻谷——此即于彼为不净。
Nīharāpeti vā vīhī, tassevetamakappiyaṃ.
663
663.
2019“用这些稻谷,把那个取来”,
‘‘Ettakehi ca vīhīhi, idaṃ āharathā’’ti ca;
2020若如是说而取来,于彼即是不净;
Āharanti sace vuttā, tassevetamakappiyaṃ.
664
664.
2022“用这些金钱,把那个取来”,
‘‘Ettakena hiraññena, idamāharathā’’ti ca;
2023若因被说“取来”而取来,这对一切人皆不净(不许可)。
Āharanti ca yaṃ vuttā, sabbesaṃ tamakappiyaṃ.
665
665.
2025织工、奴仆,或洗衣者等其他任何人;
Pesakārakadāsaṃ vā, aññaṃ vā rajakādisu;
2026若以园民的名义施与时,许可受取。
Ārāmikānaṃ nāmena, dente vaṭṭati gaṇhituṃ.
666
666.
2028虽言“我施牛”,亦不应取;
‘‘Gāvo demā’’ti vuttepi, gahetuṃ na ca vaṭṭati;
2029若为受用五牛味而言“我施”,则可受取。
Pañcagorasabhogatthaṃ, vutte demāti vaṭṭati.
667
667.
2031于山羊等,智者应知此理亦然。
Ajikādīsu eseva, nayo ñeyyo vibhāvinā;
2032以如法之言,一切皆可受取。
Kappiyena ca vākyena, sabbaṃ vaṭṭati gaṇhituṃ.
668
668.
2034象、水牛、马、牛、鸡、猪,
Hatthiṃ vā mahisaṃ assaṃ, goṇaṃ kukkuṭasūkaraṃ;
2035而当人们在施与时,则不应接受。
Dentesu ca manussesu, na ca vaṭṭati gaṇhituṃ.
669
669.
2037纵使为僧团所禁,若已施与便离去,
Paṭisiddhepi saṅghassa, datvā gacchati ce pana;
2038为僧团支付等值物后,某些人领受亦如法。
Mūlaṃ datvā ca saṅghassa, keci gaṇhanti vaṭṭati.
670
670.
2040“我们布施田地、宅舍、池塘,或牛、羊等,以充寺院资具。”即便这样说,也不应禁止。
‘‘Khettaṃ vatthuṃ taḷākaṃ vā, dema goajikādikaṃ;
2041即便说是“属于寺院”,亦不应禁止。
Vihārassā’’ti vuttepi, nisedhetuṃ na vaṭṭati.
671
671.
2043举发说为三次,处所说为六次。
Tikkhattuṃ codanā vuttā, chakkhattuṃ ṭhānamabravi;
2044若举发也说六次,则举发为处所的两倍。
Yadi codetiyeva cha, codanā diguṇā ṭhiti.
672
672.
2046未举发而得者,及痴狂者等,无犯;
Anāpatti acodetvā, laddhe ummattakādino;
2047等起等一切,皆与媒合相同。
Samuṭṭhānādayo sabbe, sañcarittasamā matā.
2106王学处之论
Rājasikkhāpadakathā.
2107衣品第一
Cīvaravaggo paṭhamo.
673
673.
2049即使仅以一根蚕丝混合而作敷具,
Ekenāpi ca missetvā, santhataṃ kosiyaṃsunā;
2050若比丘令作,犯舍堕。
Hoti nissaggiyāpatti, kārāpentassa bhikkhuno.
674
674.
2052若为他人作,或令作敷具者;
Paratthāya karontassa, kārāpentassa santhataṃ;
2053若取得由他人所作者而使用,犯恶作。
Aññena ca kataṃ laddhā, sevamānassa dukkaṭaṃ.
675
675.
2055若作天盖,或为地敷,则无犯。
Anāpatti vitānaṃ vā, bhūmattharaṇameva vā;
2056若制作坐垫或枕头,则从最初造作便有犯。
Bhisi bibbohanaṃ vāpi, karontassādikammino.
2117蚕丝卧具事。
Kosiyakathā.
676
676.
2058若敷具纯以黑羊毛制成,
Kāḷakeḷakalomānaṃ, suddhānaṃ santhataṃ sace;
2059若如此作,则有罪;其余则如最初所举之例。
Kareyyāpatti hotissa, sesaṃ tu paṭhamūpamaṃ.
2121纯黑羊毛卧具事。
Suddhakāḷakakathā.
677
677.
2061无罪者:或等量,或多量,或全部。
Anāpatti tulaṃ vāpi, bahuṃ vā sabbameva vā;
2062若取来而作,白色或褐色亦同。
Karontassa gahetvāna, odātaṃ kapilampi vā.
678
678.
2064依次第,此三铺盖物,若舍后取回而受用者,犯恶作。
Anukkamena etāni, santhatāni ca tīṇipi;
2065即使已舍出之物,若取回而受用,犯恶作。
Nissajjitvāpi laddhāni, sevamānassa dukkaṭaṃ.
679
679.
2067其生起等一切,皆与行仪相等。
Samuṭṭhānādayo sabbe, sañcarittasamā matā;
2068然而,在这三者之中,第三是作与不作皆成罪。
Imesaṃ pana tiṇṇampi, tatiyaṃ tu kriyākriyaṃ.
2131二分黑羊毛卧具事。
Dvebhāgakathā.
680
680.
2070未满六年而作敷具者,
Channaṃ orena vassānaṃ, karontassa ca santhataṃ;
2071若非由僧团许可,则犯尼萨耆亚罪。
Hoti nissaggiyāpatti, ṭhapetvā bhikkhusammutiṃ.
681
681.
2073为他人而令其作,或自己作者,无罪;
Anāpatti paratthāya, kārāpeti karoti vā;
2074或由他人所作,获得后受用者,无罪。
Kataṃ vā pana aññena, labhitvā paribhuñjato.
682
682.
2076作满六年,乃至超过此限之敷具;
Chabbassāni karontassa, taduddhampi ca santhataṃ;
2077对于天盖、麻布围墙,以及舍弃后所作之物,也是如此。
Vitāne sāṇipākāre, nissajjitvā katepi ca.
2141六年卧具事。
Chabbassakathā.
683
683.
2079无犯:未持用而作,或于铺盖物不存时;
Anāpatti anādāya, asante santhate pana;
2080为他人而令人制作,以及受用已作成之物。
Aññassatthāya kāretuṃ, katañca paribhuñjituṃ.
684
684.
2082依不取之义,依善逝之一搩手,
Anādānavasenassa, sugatassa vidatthiyā;
2083并由被称为‘造作者’的导师,宣说了此作与所作。
Karaṇena ca satthārā, vuttametaṃ kriyākriyaṃ.
685
685.
2085生起等一切,被认为与行处等同;
Samuṭṭhānādayo sabbe, sañcarittasamā matā;
2086对此无间者,亦不见有任何差别。
Anantarassimassāpi, viseso nupalabbhati.
2151坐具铺垫事。
Nisīdanasanthatakathā.
686
686.
2088在行进的车乘,或象、马等上,
Gacchante pana yāne vā, hatthiassādikesu vā;
2089若置毛发,而主人不知。
Ṭhapeti yadi lomāni, sāmikassa ajānato.
687
687.
2091超出三由旬者,比丘犯戒;
Tiyojanamatītesu, tesu āpatti bhikkhuno;
2092若正在行进,或置于其上,此法亦然。
Agacchantesu tesveva, ṭhapitesupyayaṃ nayo.
688
688.
2094若车乘不行,或在马上,或在象背,
Yāne pana agacchante, asse vā hatthipiṭṭhiyaṃ;
2095将物品放置车上并登车后,若驱策而行,则是许可的。
Ṭhapetvā abhirūhitvā, sace sāreti vaṭṭati.
689
689.
2097‘不允许’的说法,在《古伦达义注》中已作说明;
Na vaṭṭatīti niddiṭṭhaṃ, kurundaṭṭhakathāya hi;
2098然而,若令他者携带另一物,则与经教相违。
Taṃ panaññaṃ harāpeti, vacanena virujjhati.
690
690.
2100即使将毛发塞入耳孔而行,
Kaṇṇacchiddesu lomāni, pakkhipitvāpi gacchato;
2101据说,依毛发的数量,确实会构成罪过。
Hotiyeva kirāpatti, lomānaṃ gaṇanāvasā.
691
691.
2103然而,若以线绳系缚后安放,则是允许的;
Suttakena ca bandhitvā, ṭhapitaṃ pana vaṭṭati;
2104编成辫子而携带者,已阐明有罪。
Veṇiṃ katvā harantassa, āpatti paridīpitā.
692
692.
2106未至税关,而遭盗贼等侵扰者;
Suṅkaghātaṃ anuppatvā, corādīhi upadduto;
2107或由他人所遣,若前往者,则有罪。
Yo caññavihito vāpi, āpatti yadi gacchati.
693
693.
2109若携带三由旬以内,乃至不足三由旬;
Tiyojanaṃ harantassa, ūnakaṃ vā tiyojanaṃ;
2110如此带回时,同样仅限三由旬。
Tathā paccāharantassa, tāniyeva tiyojanaṃ.
694
694.
2112若为住处事前往,从那里取走时,
Nivāsatthāya vā gantvā, harantassa tato paraṃ;
2113或得已被割断或已舍弃之物,取走者亦同。
Acchinnaṃ vāpi nissaṭṭhaṃ, labhitvā haratopi ca.
695
695.
2115令他人取走者,取走已制成物品者;
Harāpentassa aññena, harato katabhaṇḍakaṃ;
2116同样,对于疯狂者等,则宣说为无罪。
Tathā ummattakādīnaṃ, anāpatti pakāsitā.
696
696.
2118此则生起,从身与从身心;
Idaṃ pana samuṭṭhānaṃ, kāyato kāyacittato;
2119无心之身业,三心与三受。
Acittaṃ kāyakammañca, ticittañca tivedanaṃ.
2185羊毛事。
Eḷakalomakathā.
697
697.
2121具生起等,及羊毛之洗濯;
Samuṭṭhānādinā saddhiṃ, lomadhovāpanampi ca;
2122旧衣的洗涤,即视为等同。
Cīvarassa purāṇassa, dhovāpanasamaṃ mataṃ.
2189羊毛洗涤论。
Eḷakalomadhovāpanakathā.
698
698.
2124若自己拿取或令人拿取,银与黄金;
Gaṇheyya vā gaṇhāpeyya, rajataṃ jātarūpakaṃ;
2125然而,比丘于舍弃之后,仍应发露其罪。
Nissajjitvā panāpatti, desetabbāva bhikkhunā.
699
699.
2127金银,以及两者的摩萨迦;
Rajataṃ jātarūpañca, ubhinnaṃ māsakopi ca;
2128这四种资具,能招致舍堕。
Etaṃ catubbidhaṃ vatthu, hoti nissaggiyāvahaṃ.
700
700.
2130珍珠、摩尼宝、水晶、砗磲、珊瑚、赤珠;
Muttā maṇi silā saṅkho, pavāḷaṃ lohitaṅkako;
2131玛瑙、谷物,以及七头牛、水牛等
Masāragallaṃ dhaññāni, satta gomahisādikaṃ.
701
701.
2133田地、宅地、池塘,以及女奴、男奴等
Khettaṃ vatthuṃ taḷākañca, dāsidāsādikaṃ pana;
2134大仙已开示,这些即是恶作之事物
Dukkaṭasseva vatthūni, dīpitāni mahesinā.
702
702.
2136绿豆、豆类等一切,酥油等物及米粒;
Muggamāsādikaṃ sabbaṃ, sappiādīni taṇḍulā;
2137线、布、犁、犁铧,以及诸如此类的净物。
Suttaṃ vatthaṃ halaṃ phālaṃ, kappiyaṃ evamādikaṃ.
703
703.
2139于此,若为自身利益,对于应舍物的物品,
Tatthattano panatthāya, vatthuṃ nissaggiyassa hi;
2140若有比丘领受,则犯应舍罪。
Sampaṭicchati yo bhikkhu, tassa nissaggiyaṃ siyā.
704七百零四
704.
2142为僧团等之义利而取用者,同样犯恶作。
Saṅghādīnaṃ tamatthāya, gaṇhato dukkaṭaṃ tathā;
2143于恶作事所依之处,若为任何缘故而取用,亦是恶作。
Dukkaṭassa ca vatthumpi, sabbatthāya ca dukkaṭaṃ.
705七百零五。
705.
2145若接受金钱等千枚;
Sace kahāpaṇādīnaṃ, sahassaṃ paṭigaṇhati;
2146依事计数,应有罪之计数。
Vatthūnaṃ gaṇanāyassa, āpattigaṇanā siyā.
706
706.
2148同样地,对于松散系缚的袋等,就色相而言,已说罪之计数;而在《大资具》中,
Tathā sithilabaddhesu, thavikādīsu rūpato;
2149若有人说“此应属尊者”,即使想接受,也当予禁止。
Āpattigaṇanā vuttā, mahāpaccariyaṃ pana.
707
707.
2151当有人说“此物应属尊者”时,纵使有心接受,
‘‘Idaṃ ayyassa hotū’’ti, vutte vā pana kenaci;
2152也应当予以制止。
Sace gaṇhitukāmopi, nisedhetabbameva ca.
708
708.
2154即使已拒绝该物,若对方放下而去,则应如此守护,使不坏失。
Paṭikkhittepi taṃ vatthuṃ, ṭhapetvā yadi gacchati;
2155应如此守护它,使它不致损毁。
Tathā gopāyitabbaṃ taṃ, yathā taṃ na vinassati.
709
709.
2157「取来此物」「拿取此物」「给与此物」「置放于此」
‘‘Āharedamidaṃ gaṇha, idaṃ dehīdha nikkhipa’’;
2158如是,对比丘说不净物,是不适当的。
Iccevaṃ bhikkhuno vattuṃ, na vaṭṭati akappiyaṃ.
710
710.
2160除收取金银与已依净法舍出之物外,酥油等物品应作分配,由大众共同受用。
Ṭhapetvā rūpiyaggāhaṃ, nissaṭṭhaparivattitaṃ;
2161酥油等物分配之后,应由一切人共同受用。
Sabbehi paribhottabbaṃ, bhājetvā sappiādikaṃ.
711
711.
2163作为受供者的比丘,连自己应得的那一份钵食,也不可从他人处取得。
Attano pattabhāgampi, paṭiggāhakabhikkhuno;
2164从别处所得,亦不得受用。
Gahetuṃ aññato laddhaṃ, bhuñjituṃ vā na vaṭṭati.
712
712.
2166然而,凡是依于彼缘、彼事而生起者,
Yaṃ kiñci pana sambhūtaṃ, paccayaṃ vatthuto tato;
2167比丘若受用,则犯恶作罪。
Bhikkhuno sevamānassa, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
713
713.
2169在园内无犯,或在园内的住处中亦同;
Ajjhārāme anāpatti, tamajjhāvasathepi vā;
2170若比丘在取或令人取后放置,则无犯。
Gahetvā vā gahāpetvā, nikkhipantassa bhikkhuno.
714
714.
2172三波逸提中已说,于非金银,……
Tikapācittiyaṃ vuttaṃ, rūpiyanti arūpiye;
2173有想及有疑者,犯恶作罪。
Saññino vimatissāpi, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
715
715.
2175生起等一切,皆同于媒行;
Samuṭṭhānādayo sabbe, sañcarittasamā matā;
2176作与不作已于此中说,此即差别。
Kriyākriyamidaṃ vuttaṃ, ayameva visesatā.
2244接受金银论
Rūpiyapaṭiggahaṇakathā.
716
716.
2178对于尼萨耆罪所涉之事,或恶作罪所涉之事;
Vatthuṃ nissaggiyassāpi, vatthuṃ vā dukkaṭassa ca;
2179或净许之物,以成就尼萨耆罪之事,
Kappiyassa ca vatthuṃ vā, yo nissaggiyavatthunā.
717
717.
2181以成就恶作罪之事,或成就尼萨耆罪之事;
Vatthunā dukkaṭassāpi, vatthuṃ nissaggiyassa vā;
2182若以净许之物转换,亦犯恶作。
Parivatteti āpatti, kappiyena ca vatthunā.
718
718.
2184恶作之事,或净许之事;
Dukkaṭassa ca vatthuṃ vā, vatthuṃ vā kappiyassa ca;
2185唯以恶作之事,转换方为恶作。
Vatthunā dukkaṭasseva, parivatteti dukkaṭaṃ.
719
719.
2187对于原本净许之事,若有人将其转换为违犯恶作之事,
Vatthunā kappiyassāpi, tathā dukkaṭavatthukaṃ;
2188他由此转为犯恶作罪。
Parivatteti yo tassa, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
720
720.
2190同样,对于原本属恶作或尼萨耆亚的物品,若先前已被禁止受用,却通过转换而受用,亦犯恶作。
Vatthuno dukkaṭassāpi, tathā nissaggiyassa ca;
2191先前已遮止收取,今以此遮止交换。
Gahaṇaṃ vāritaṃ pubbe, iminā parivattanaṃ.
721
721.
2193对于认知为金银者,以及对于非金银而心生疑惑者,由此犯二恶作;对于令人取得金银者,亦然。
Rūpiyanti ca saññissa, vimatissa arūpiye;
2194因此,令人兑换金钱者,犯二恶作。
Tena dve dukkaṭā honti, cetāpentassa rūpiyaṃ.
722
722.
2196若于非金银物,作非金银想者,无罪。
Arūpiyanti saññissa, anāpatti arūpiye;
2197说“取此布施”者,亦以五种(方式结罪)。
‘‘Idaṃ gahetvā dehī’’ti, vadatopi ca pañcahi.
723
723.
2199其余诸门,以无间故,生起等皆同。
Sesaṃ anantareneva, samuṭṭhānādikaṃ samaṃ;
2200这是造作生起,这即是其差别。
Idaṃ kriyasamuṭṭhānaṃ, ayameva visesatā.
2269金银交易论
Rūpiyasaṃvohārakathā.
724
724.
2202以净物转换净物者,则有尼萨耆亚罪,除与法同分者。
Kappiyaṃ kappiyeneva, parivattayato pana;
2203除与法同分者外,犯舍堕罪。
Hoti nissaggiyāpatti, ṭhapetvā sahadhammike.
725
725.
2205以不净物直接交换,并不成立;此义已说明,归属于买卖之中。
Akappiyassa vatthussa, teneva parivattanaṃ;
2206所称“不成立”,即指此义已摄入买卖所摄。
Na gacchatīti niddiṭṭhaṃ, kayavikkayasaṅgahaṃ.
726
726.
2208因此,即使是父母的任何如法物品,
Tasmā mātāpitūnampi, vatthuṃ yaṃ kiñci kappiyaṃ;
2209若说“以此给我”者,犯恶作。
‘‘Imaṃ dehiminā hī’’ti, vadato pana dukkaṭaṃ.
727
727.
2211若如是对母亲说后,便将自己的物品给予她;
Sakaṃ vā deti ce bhaṇḍaṃ, evaṃ vatvāna mātuyā;
2212或者,自己以同样方式取用母亲的物品,犯恶作。
Mātuyā vā tathā bhaṇḍaṃ, sayaṃ gaṇhāti dukkaṭaṃ.
728
728.
2214自手作他物想,他手作自物想;
Sahatthaṃ parabhaṇḍasmiṃ, parahatthañca attano;
2215若物品已入手,说为舍堕。
Bhaṇḍake pana sampatte, nissaggiyamudīritaṃ.
729
729.
2217‘取这些物,食此米饭,’
‘‘Gahetvā vā idaṃ nāma, bhuñjitvā odanaṃ imaṃ;
2218“为此,应作此事”,然不允许如此说。
Idaṃ nāma karohī’’ti, vattuṃ pana na vaṭṭati.
730
730.
2220残食或其他,“食用此饭后,
Vighāsādamathaññaṃ vā, ‘‘bhuñjitvā odanaṃ imaṃ;
2221或树皮、藤蔓,或木柴、木料。”
Challiṃ vā pana valliṃ vā, kaṭṭhaṃ vā dārumeva vā.
731
731.
2223当他说「拿来」时,若涉及物品的计数,
Āharā’’ti vadantassa, vatthūnaṃ gaṇanāvasā;
2224那位比丘在买卖中便会犯下诸罪。
Honti āpattiyo tassa, bhikkhuno kayavikkaye.
732
732.
2226「你且饮此粥、食此饭;」
‘‘Imañca yāguṃ piva bhuñja bhattaṃ;
2227你已食,你将食,你应食此。
Bhuttosi bhuñjissasi bhuñjasīdaṃ;
2228饭,你称此为‘业’。
Bhattaṃ, imaṃ nāma karohi kammaṃ’’;
2229这样说也是适当的。
Icceva vattuṃ pana vaṭṭateva.
733
733.
2231或于地面清扫,或于墙体涂抹,或洗涤衣物;
Bhūmiyā sodhane vāpi, limpane vatthadhovane;
2232此处虽无余物,然有应舍之资具。
Ettha kiñcāpi natthaññaṃ, bhaṇḍaṃ nissajjitabbakaṃ.
734
734.
2234当舍资具若已失坏,或已食用,亦复如是;
Nissaggiye ca vatthumhi, naṭṭhe bhuttepi vā yathā;
2235罪应发露;此罪亦应如是发露。
Desetabbāva āpatti, desetabbā tathā ayaṃ.
735
735.
2237“以此物,换取此物,给我。”如是说。
‘‘Imināva imaṃ nāma, gahetvā dehi me’’iti;
2238除物主之外,告知者无罪。
Ācikkhati anāpatti, ṭhapetvā bhaṇḍasāmikaṃ.
736
736.
2240“这是我的,于我有用,为此故”而如是说者;
‘‘Idaṃ mamatthi attho me, iminā’’ti ca bhāsato;
2241其余与前无别,生起等亦同。
Sesaṃ anantareneva, samuṭṭhānādikaṃ samaṃ.
2311买卖论
Kayavikkayakathā.
2312拘稀亚品第二
Kosiyavaggo dutiyo.
737
737.
2243钵有泥制与铁制,依生类分为两种;钵的色泽则有上等、中等与下等三种。
Mattikāyomayā pattā, kappiyā jātito duve;
2244钵分为上、中、下三等。
Tayo pattassa vaṇṇā tu, ukkaṭṭho majjhimomako.
738
738.
2246饭食以二那利计,依摩揭陀那利量;
Dvinnaṃ taṇḍulanāḷīnaṃ, bhattaṃ magadhanāḷiyā;
2247副食为四分之一,菜肴亦与之相配。
Khādanañca catubbhāgaṃ, byañjanañca tadūpiyaṃ.
739
739.
2249所谓“最上”,是指能容纳那一切的钵;
Ukkaṭṭho nāma so patto, yo taṃ sabbaṃ tu gaṇhati;
2250“中等”,则是它的一半;“下等”,又是中等的一半。
Majjhimo tassupaḍḍho ca, tadupaḍḍho ca omako.
740
740.
2252而最上之中,亦有最上、下等与中等之分。
Ukkaṭṭhassa ca ukkaṭṭho, tassevomakamajjhimā;
2253如此,于中等与下等中,共有九种钵。
Evaṃ majjhimaomesu, nava pattā bhavanti hi.
741
741.
2255其中,最上中的最上者非钵,最下中的最下者非钵;
Ukkaṭṭhukkaṭṭhako tesu, apatto omakomako;
2256因此,它们既不可决意,亦不可分别。
Tasmā nāpi adhiṭṭhānaṃ, na gacchanti vikappanaṃ.
742
742.
2258其余七种钵,皆具足钵之特相。
Sesaṃ sattavidhaṃ pattaṃ, pattalakkhaṇasaṃyutaṃ;
2259智者决意后,作分别已,乃得受用。
Adhiṭṭhāya vikappetvā, paribhuñjeyya paṇḍito.
743
743.
2261最长应持守十日;若超过,
Dasāhaparamaṃ kālaṃ, dhāreyya atirekato;
2262若钵超限,彼即应舍。
Atikkamayato pattaṃ, tañhi nissaggiyaṃ siyā.
744
744.
2264凡钵不作净,或未作决意者,
Yaṃ pattaṃ na vikappeti, yaṃ nādhiṭṭheti vā pana;
2265通达律者称此钵,名为超限。
Vinayaññūhi so patto, atirekoti vaṇṇito.
745
745.
2267当面则应说:“我决意此钵”;
Vattabbaṃ tu ‘‘imaṃ pattaṃ, adhiṭṭhāmī’’ti sammukhe;
2268远处则说“此钵”;取回时亦同此理。
‘‘Etaṃ patta’’nti dūrasmiṃ, paccuddhārepyayaṃ nayo.
746
746.
2270内心作意已,作身表之变化;
Ābhogaṃ manasā katvā, katvā kāyavikārakaṃ;
2271以身与钵之间的关系,也说明了决意。
Kāyenapi ca pattassa, adhiṭṭhānaṃ pakāsitaṃ.
747
747.
2273钵之所以舍弃决意,是因为施与、损坏与丢失的缘故;
Patto jahatidhiṭṭhānaṃ, dānabhedakanāsato;
2274也是因为迷乱、收回、拒绝、转换与执取的缘故。
Vibbhamuddhārapaccakkha-parivattanagāhato.
748
748.
2276仅如糠秕芝麻之量,或因灰尘而失坏决意;
Kaṅgusitthappamāṇena, khenādhiṭṭhānamujjhati;
2277覆盖后应作决意,或以铁粉(修补)如商品;
Pidahitvā adhiṭṭheyya, ayocuṇṇena vāṇiyā.
749
749.
2279若比丘未舍应弃之钵而受用,
Yo hi nissaggiyaṃ pattaṃ, anissajjeva bhuñjati;
2280受用后,关于洗与不洗,此被说为恶作。
Dukkaṭaṃ tassa niddiṭṭhaṃ, bhutvā dhovanadhovane.
750
750.
2282金钵、宝石钵、琉璃钵、水晶钵,
Suvaṇṇamaṇipatto ca, veḷuriyaphalikubbhavo;
2283青铜钵、玻璃钵,以及铅锡钵。
Kaṃsakācamayo patto, tipusīsamayopi ca.
751
751.
2285同样地,木钵、铜钵和黄铜钵,
Tathā dārumayo patto, tambasajjhumayopi ca;
2286十一种钵,已说为恶作事。
Ekādasavidho patto, vutto dukkaṭavatthuko.
752
752.
2288瓶、头盖骨、葫芦,以及随顺的钵;
Ghaṭasīsakaṭāho ca, tumbaṃ cassānulomikaṃ;
2289铜器、铁器于此不适用,盘则可允。
Tambalohamayaṃ tattha, thālakaṃ pana vaṭṭati.
753
753.
2291水晶、玻璃、青铜所成之物,以及竹席等物,
Phalikakācakaṃsānaṃ, taṭṭikādīni kānici;
2292于个人比丘皆不适用,而于在家众与僧团则可允。
Puggalassa na vaṭṭanti, vaṭṭanti gihisaṅghikā.
754
754.
2294但凡有水残留之钵,若行修补,得恶作;
Yaṃ kiñci sodakaṃ pattaṃ, paṭisāmeyya dukkaṭaṃ;
2295善巧除尽钵中水后,有智比丘方可修补。
Sādhukaṃ vodakaṃ katvā, paṭisāmeyya paṇḍito.
755
755.
2297比丘的湿钵,不得予以晾晒;
Bhikkhuno sodakaṃ pattaṃ, otāpetuṃ na vaṭṭati;
2298不应在热处烘烤,烘烤者犯恶作。
Uṇhe na nidahetabbo, nidahantassa dukkaṭaṃ.
756
756.
2300不得放置于大小便处;
Miḍḍhante paribhaṇḍante, ṭhapetuṃ na ca vaṭṭati;
2301若在大小便处,唯已铺设者,则许放置。
Miḍḍhiyā paribhaṇḍe vā, vitthiṇṇe pana vaṭṭati.
757
757.
2303在木制支架上,允许放置两个钵;
Dāruādhārake patte, dve ṭhapetumpi vaṭṭati;
2304在杖支架、地面支架等上,也是如此。
Ayameva nayo daṇḍa-bhūmiādhārakesupi.
758
758.
2306在席子上,或在布上、书册上、草席上;
Taṭṭikāyapi coḷe vā, potthake kaṭasārake;
2307在敷设物上,或在地面、沙土上。
Paribhaṇḍakatāyāpi, bhūmiyaṃ vālukāsu vā.
759
759.
2309但在如此清净之处,则允许放置;
Tathārūpāsu suddhāsu, ṭhapetuṃ pana vaṭṭati;
2310若放置在有尘土或粗糙的地上,则恶作。
Sarajāya ṭhapentassa, dukkaṭaṃ kharabhūmiyā.
760
760.
2312悬挂于杖或象钩上,亦不被允许;
Daṇḍe vā nāgadante vā, laggetumpi na vaṭṭati;
2313若放置于伞、床、椅之上,则成恶作。
Chattaṅgamañcapīṭhesu, ṭhapentassa ca dukkaṭaṃ.
761
761.
2315若先系于横木之上,则允许悬挂。
Aṭanīsu hi bandhitvā, olambetumpi vaṭṭati;
2316然而,若将钵绑系于床后,放置其上也是允许的。
Bandhitvā pana mañcassa, ṭhapetuṃpari vaṭṭati.
762
762.
2318将钵置于床脚或椅脚上,则是允许的;
Mañcapīṭhaṭṭake pattaṃ, ṭhapetuṃ pana vaṭṭati;
2319然而,盛满食物的钵,若放在伞上,则是不允许的。
Bhattapūropi vā chatte, ṭhapetuṃ na ca vaṭṭati.
2391三诵品已完
Tayo bhāṇavārā niṭṭhitā.
763
763.
2321手持钵时,不应推门;
Kavāṭaṃ na paṇāmeyya, pattahattho sace pana;
2322若以任何肢体推门,得恶作。
Yena kenaci aṅgena, paṇāmeyyassa dukkaṭaṃ.
764
764.
2324不应以钵取出残渣或骨头;
Na nīhareyya pattena, calakānaṭṭhikāni vā;
2325将残食水取出者,犯恶作。
Ucchiṭṭhamudakaṃ vāpi, nīharantassa dukkaṭaṃ.
765
765.
2327持钵后,为洗钵或仅为洗手;
Pattaṃ paṭiggahaṃ katvā, dhovituṃ hatthameva vā;
2328从口中取出后,置于钵中,亦不许可。
Mukhato nīhaṭaṃ patte, ṭhapetuṃ na ca vaṭṭati.
766
766.
2330十日内,若于界内持有者,无罪;
Anāpatti dasāhassa, antoyeva ca yo pana;
2331决意、转让、舍弃,或毁坏。
Adhiṭṭheti vikappeti, vissajjeti vinassati.
767
767.
2333于第一钵,大仙以第一种方式制立;
Paṭhamassa hi pattassa, paṭhamena mahesinā;
2334生起等一切,皆与咖提那衣等同。
Samuṭṭhānādayo sabbe, kathinena samā matā.
2407第一钵之论
Paṭhamapattakathā.
768
768.
2336若钵的五种系缚有所缺损,而有人
Pañcabandhanaūnasmiṃ, patte sati ca yo pana;
2337乞求新钵,彼即犯尼萨耆罪。
Viññāpeyya navaṃ pattaṃ, tassa nissaggiyaṃ siyā.
769
769.
2339二指宽的裂纹,称为一种系缚;
Bandhanaṃ ekamuddiṭṭhaṃ, dvaṅgulāya ca rājiyā;
2340八指宽的裂纹,则有四种系缚;
Bandhanāni ca cattāri, tathāṭṭhaṅgularājiyā.
770
770.
2342若有五条裂纹,或一条十指宽的裂纹;
Pañca vā rājiyo yassa, ekā vāpi dasaṅgulā;
2343此钵名为非钵,此后可以请求。
Apatto nāmayaṃ patto, viññāpeyya tato paraṃ.
771
771.
2345若铁钵以众多铁片或铁圆片修补,
Ayopatto anekehi, lohamaṇḍalakehi vā;
2346若修补后光滑,则可使用;若以铁粉修补,亦得使用。
Baddho vaṭṭati maṭṭho ce, ayocuṇṇena vāṇiyā.
772
772.
2348钵已舍与僧团,彼则成尼萨耆;
Pattaṃ saṅghassa nissaṭṭhaṃ, tassa nissaggiyaṃ pana;
2349出于悲愍,若彼不取此钵,则为恶作。
Anukampāya taṃ tasmiṃ, agaṇhantassa dukkaṭaṃ.
773
773.
2351然正施钵时,若彼对此钵心不悦意;
Dīyamāne tu pattasmiṃ, yassa so na ca ruccati;
2352或因少欲而不取彼钵,此亦允许。
Appicchatāya vā pattaṃ, taṃ na gaṇhāti vaṭṭati.
774
774.
2354然于无钵之比丘:
Apattassa tu bhikkhussa;
2355已阐明不应给与。
Na dātabboti dīpito;
2356在此,'钵的限度'是指:
Tattha yo pattapariyanto;
2357应给予那位比丘。
So deyyo tassa bhikkhuno.
775
775.
2359若他厌恶那个钵,而将其置于不当之处,
Sace so taṃ jigucchanto, appadese ṭhapeti vā;
2360若因疏忽而丢弃,或加以使用,犯恶作。
Vissajjeti abhogena, paribhuñjati dukkaṭaṃ.
776
776.
2362若钵丢失或破损,已宣说为无犯。
Naṭṭhe bhinnepi vā patte, anāpatti pakāsitā;
2363若从自己的亲族等处,或受取而用,或以财物而得。
Attano ñātakādīnaṃ, gaṇhato vā dhanena vā.
777
777.
2365媒嫁所生起者,是造作,依制戒而遮止。
Sañcarittasamuṭṭhānaṃ , kriyaṃ paṇṇattivajjakaṃ;
2366以身业、以语业,具三心、三受。
Kāyakammaṃ vacīkammaṃ, ticittañca tivedanaṃ.
2440第二钵品。
Dutiyapattakathā.
778
778.
2368酥油等时前药,受取已。
Sappiādiṃ purebhattaṃ, bhesajjaṃ paṭigayha hi;
2369即使是有杂味的食物,于食前受用,亦为许可。
Sāmisampi purebhattaṃ, paribhuñjati vaṭṭati.
779
779.
2371从那时起,七日之内,无杂味的受用是允许的;若逾越七日,则对其宣说为尼萨耆亚。
Tato paṭṭhāya sattāhaṃ, taṃ vaṭṭati nirāmisaṃ;
2372若逾越七日,则说为尼萨耆亚。
Sattāhātikkame tassa, nissaggiyamudīritaṃ.
780780. 食后所得,若作储藏;
780.
2374于食后有所取,而作积储之事;
Pacchābhattampi gaṇhitvā, katvā sannidhikārakaṃ;
2375然而已尝味者,于七日中,无杂者方为允许。
Sāyato pana sattāhaṃ, vaṭṭateva nirāmisaṃ.
781
781.
2377无论食前或食后,若为自己取受者;
Purebhattampi pacchā vā, sayamuggahitaṃ pana;
2378可用于身体受用,而不得食用。
Sarīrabhoge netabbaṃ, sāyituṃ na ca vaṭṭati.
782782.
782.
2380若比丘于食前取得生酥,
Navanītaṃ purebhattaṃ, bhikkhunā gahitaṃ sace;
2381经煎煮后,由具足戒者施与,则可如含脂物而受用。
Tāpetvānupasampanno, deti vaṭṭati sāmisaṃ.
783
783.
2383若比丘自行煎煮,则七日内可如无脂物而受用;
Sayaṃ tāpeti ce bhikkhu, sattāhampi nirāmisaṃ;
2384加热生酥,不属自己煮食。
Tāpanaṃ navanītassa, sāmapāko na hoti so.
784
784.
2386若于食后受取,由他人所煎煮者;
Pacchābhattaṃ gahetvā ce, yena kenaci tāpitaṃ;
2387而此熟酥亦为开许,纵使七日内不杂他食,亦得受用。
Vaṭṭateva ca taṃ sappi, sattāhampi nirāmisaṃ.
785785.
785.
2389受取乳与酪后,
Khīraṃ dadhiṃ cāpi paṭiggahetvā;
2390自己于食前作此事。
Sayaṃ purebhattamatho karoti;
2391食前所得的熟酥,归于他所有;
Sappiṃ purebhattakameva tassa;
2392无肉的熟酥,比丘可以食用;
Nirāmisaṃ vaṭṭati bhikkhuno taṃ.
786
786.
2394然于食后、过午之后,彼则不可啖食。
Pacchābhattakato uddhaṃ, taṃ na vaṭṭati sāyituṃ;
2395因比丘已受取有缘之熟酥,
Savatthukassa sappissa, gahitattāva bhikkhuno.
787
787.
2397纵使超过七日,亦无任何过失;
Sattāhātikkamepissa , na doso koci vijjati;
2398因大仙曾言:“受取彼已。”
‘‘Paṭiggahetvā tānī’’ti, vuttattā hi mahesinā.
788
788.
2400在如法熟酥的情形中,宣说为尼萨耆亚;
Yathā kappiyasappimhi, nissaggiyamudīritaṃ;
2401在不如法熟酥的情形中,阐明为恶作。
Tathākappiyasappimhi, dukkaṭaṃ paridīpitaṃ.
789
789.
2403一切不如法的肉类,唯除肉本身;
Sabbākappiyamaṃsānaṃ , vajjetvā maṃsameva ca;
2404乳、酪、熟酥、生酥,皆许可。
Khīraṃ dadhi ca sappi ca, navanītañca vaṭṭati.
790
790.
2406“允许食肉者,亦允许食熟酥”,此言何义?
‘‘Yesaṃ kappati maṃsañhi, tesaṃ sappī’’ti kiṃ idaṃ?
2407精美食物与七日药,亦复如是。
Paṇītabhojanassāpi, tathā sattāhakālike.
791
791.
2409对于应舍堕的诸事,作出分别与限定;
Nissaggiyassa vatthūnaṃ, paricchedaniyāmanaṃ;
2410不可食的肉类,以及酥油等,并不在遮止之列。
Na cākappiyamaṃsānaṃ, sappiādi nivāritaṃ.
792
792.
2412于生酥、熟酥,以及于已取、未取等事;
Navanītepi sappimhi, gahituggahitādike;
2413一切决断,皆应依所说之理而了知。
Sabbo vuttanayeneva, veditabbo vinicchayo.
793
793.
2415为向比丘们施油食,诸近事男进入后,
Telabhikkhāya bhikkhūnaṃ, paviṭṭhānaṃ upāsakā;
2416便洒下油、生酥或熟酥。
Telaṃ vā navanītaṃ vā, sappiṃ vā ākiranti hi.
794
794.
2418若彼处有饭粒或米粒,
Bhattasitthāni vā tattha, taṇḍulā vā bhavanti ce;
2419凡与日晒相合者,即成为七日药。
Ādiccapakkasaṃsaṭṭhaṃ, hoti sattāhakālikaṃ.
795
795.
2421胡麻油、芥子油、蜜蜡油,若于食前受取,虽与肉食相杂,亦属非肉食。
Tilasāsapatelaṃ vā, madhukeraṇḍatelakaṃ;
2422然而,食前所受者,纵带肉食,亦属非肉食。
Gahitaṃ tu purebhattaṃ, sāmisampi nirāmisaṃ.
796
796.
2424于午后食后所做,可饮用者,属非肉食;
Pacchābhattakato uddhaṃ, sāyitabbaṃ nirāmisaṃ;
2425若他们逾七日,脂即成为尼萨耆亚。
Sattāhātikkame tesaṃ, vasā nissaggiyaṃ siyā.
797
797.
2427蓖麻、甘草、骨、芥子等,以心取之
Eraṇḍamadhukaṭṭhīni, sāsapādīni cattanā;
2428取而制成之油,亦为七日时限物。
Gahetvā katatelampi, hoti sattāhakālikaṃ.
798
798.
2430因为是尽形寿物,对于那三位比丘,
Yāvajīvikavatthuttā, tesaṃ tiṇṇampi bhikkhuno;
2431取有因物时,他无有罪过。
Savatthugahaṇe tassa, kācāpatti na vijjati.
799
799.
2433自己所制的油,无有肉食,是为开许;
Attanā yaṃ kataṃ telaṃ, taṃ vaṭṭati nirāmisaṃ;
2434然而,若超过七日,于他即成为尼萨耆。
Sattāhātikkamenassa, hoti nissaggiyaṃ pana.
800
800.
2436比丘若为取油而收存芥子等物,则为恶作。
Dukkaṭaṃ sāsapādīnaṃ, telatthāyeva bhikkhunā;
2437存放超过七日者,亦是恶作。
Gahetvā ṭhapitānaṃ tu, sattāhātikkame siyā.
801
801.
2439椰子、迦兰阇、苦楝与国桑巴咖的油。
Nāḷikerakarañjānaṃ, telaṃ kuruvakassa ca;
2440及帕喇达咖油。
Nimbakosambakānañca, telaṃ bhallātakassa ca.
802
802.
2442如是等一切,于圣典中未曾宣说;
Iccevamādikaṃ sabbaṃ, avuttaṃ pāḷiyaṃ pana;
2443若取后放置,时限过后,犯恶作。
Gahetvā nikkhipantassa, dukkaṭaṃ samayaccaye.
803
803.
2445了知时限药与尽形寿药之别。
Yāvakālikabhedañca , yāvajīvakameva ca;
2446了知其余诸药,皆与酥油之理相同。
Viditvā sesametthāpi, sappinā sadiso nayo.
804
804.
2448熊、鱼、猪、海豚、驴
Acchamacchavarāhānaṃ, susukāgadrabhassa ca;
2449脂有五种,油亦有五种。
Vasānaṃ pana pañcannaṃ, telaṃ pañcavidhaṃ bhave.
805
805.
2451一切脂油,在净与不净的分别中,
Sabbameva vasātelaṃ, kappiyākappiyassa ca;
2452唯除人之脂油,余者皆可听许。
Manussānaṃ vasātelaṃ, ṭhapetvā pana vaṭṭati.
806
806.
2454接受油脂后,于食前可自行食用。
Vasaṃ paṭiggahetvāna, purebhattaṃ panattanā;
2455煮熟的、混合的食物,乃至七日,无肉亦开许。
Pakkaṃ vaṭṭati saṃsaṭṭhaṃ, sattāhampi nirāmisaṃ.
807
807.
2457若未受具足戒者作成而施与,则允许。
Sace anupasampanno, katvā taṃ deti vaṭṭati;
2458食前可有肉,此后不应有肉。
Sāmisampi purebhattaṃ, tato uddhaṃ nirāmisaṃ.
808
808.
2460午后,不得接受或制作。
Paṭiggahetuṃ kātuṃ vā, pacchābhattaṃ na vaṭṭati;
2461其余当依前述之理,由智者了知。
Seso vuttanayeneva, veditabbo vibhāvinā.
809
809.
2463午前所取得之蜜,蜜蜂所造者,
Gahitañhi purebhattaṃ, madhuṃ madhukarīkataṃ;
2464于午前则可受用,纵有杂亦为无杂。
Vaṭṭateva purebhattaṃ, sāmisampi nirāmisaṃ.
810
810.
2466午后所造者,乃至七日,亦为无杂。
Pacchābhattakato uddhaṃ, sattāhampi nirāmisaṃ;
2467超过七日则有罪,依事数而定。
Sattāhātikkame doso, vatthūnaṃ gaṇanāvasā.
811
811.
2469而从甘蔗所生,有熟与不熟、浓与不浓之分;
Ucchumhā pana nibbattaṃ, pakkāpakkaṃ ghanāghanaṃ;
2470彼一切汁等,皆称为“糖浆”。
Rasādi pana taṃ sabbaṃ, ‘‘phāṇita’’nti pavuccati.
812
812.
2472糖浆若于午前受取,则为允许;
Phāṇitaṃ tu purebhattaṃ, gahitaṃ pana vaṭṭati;
2473有杂者亦于午前,此后则为无杂。
Sāmisampi purebhattaṃ, tato uddhaṃ nirāmisaṃ.
813
813.
2475以未混合之甘蔗汁制成的糖浆。
Asaṃsaṭṭhena ucchussa, rasena kataphāṇitaṃ;
2476在午前受取的食物,当日即属无杂。
Gahitena purebhattaṃ, tadaheva nirāmisaṃ.
814
814.
2478受取甘蔗后,对于所作也同此理。
Ucchuṃ paṭiggahetvāna, katepesa nayo mato;
2479午后所作的食物,不应食用。
Pacchābhattakato uddhaṃ, taṃ na vaṭṭati sāyituṃ.
815
815.
2481若已执受食物,纵逾七日,亦无犯;
Gahitattā savatthussa, sattāhātikkamepi ca;
2482纵于午后所作,亦为无犯。
Hoti tassa anāpatti, pacchābhattaṃ katepi ca.
816
816.
2484混合的午前食,近事男若已执受;于当日备办施与,纵有肉亦开许。
Saṃsaṭṭhañca purebhattaṃ, gahitaṃ tamupāsako;
2485若于当日制成而施与,即含肉亦许。
Tadahe deti ce katvā, sāmisampi ca vaṭṭati.
817
817.
2487以混合之午前食,由受持者自作;
Saṃsaṭṭhena purebhattaṃ, gahitena sayaṃkataṃ;
2488午后所作者,乃至七日亦为无肉。
Pacchābhattaṃ katañcāpi, sattāhampi nirāmisaṃ.
818
818.
2490以摩度迦花制成、冷水调和的糖浆,于食前可伴肉食,此后则不可。
Kataṃ madhukapupphānaṃ, phāṇitaṃ sītavārinā;
2491若带肉食,于食前许,此后则不许。
Sāmisampi purebhattaṃ, tato uddhaṃ nirāmisaṃ.
819
819.
2493若超过七日,则判为恶作;投物制成之乳,乃为时限药。
Sattāhātikkamepissa, dukkaṭaṃ paridīpitaṃ;
2494投入后所制成的乳,是时限药。
Pakkhipitvā kataṃ khīraṃ, hoti taṃ yāvakālikaṃ.
820
820.
2496然而,一切果实若被视作时限药者,
Phalānaṃ pana sabbesaṃ, yāvakālikasaññinaṃ;
2497糖浆同样唯被说为时限药。
Yāvakālikamicceva, phāṇitaṃ paridīpitaṃ.
821
821.
2499若因缘具足,比丘午后亦完全许可;
Pacchābhattampi bhikkhussa, paccaye sati kevalaṃ;
2500时限药则可在午前随意受用。
Kālikā pana vaṭṭanti, purebhattaṃ yathāsukhaṃ.
822
822.
2502得已复舍之物,则为七日药。
Labhitvā pana nissaṭṭhaṃ, taṃ tu sattāhakālikaṃ;
2503涂抹疮伤等,或服用,皆不许可。
Aruādīni makkhetuṃ, sāyituṃ vā na vaṭṭati.
823
823.
2505然而,对其他比丘作身受用,则是许可的;
Aññassa pana bhikkhussa, kāyabhoge ca vaṭṭati;
2506舍弃之后心无所求,再次获得时方可服用。
Cajitvā nirapekkhova, labhitvā puna sāyituṃ.
824
824.
2508若已决意、施与或已灭失,则无罪。
Anāpatti adhiṭṭheti, vissajjeti vinassati;
2509及断绝信赖之后,仅取用少许者。
Acchinditvā ca vissāsaṃ, gaṇhatummattakādino.
825
825.
2511生起等一切,皆与咖提那同等计算。
Samuṭṭhānādayo sabbe, kathinena samā matā;
2512由导师于最初即制定了常持咖提那衣之心。
Sadākathinacittena, paṭhameneva satthunā.
2587药学处之论述。
Bhesajjasikkhāpadakathā.
826
826.
2514“余一月”者,于热季时应寻求衬里衣。
Māso sesoti gimhānaṃ, pariyeseyya sāṭikaṃ;
2515智者念“仅余半月”,作成便穿着。
Addhamāsova sesoti, katvā paridahe budho.
827
827.
2517然而,比丘心生此念后,于认可时令非亲属完成雨浴衣;
Katvā pana satuppādaṃ, vassasāṭikacīvaraṃ;
2518当此比丘令其完成时,又恰逢背面已认可之时。
Nipphādentassa bhikkhussa, samaye piṭṭhisammate.
828
828.
2520无论对方是亲属还是非亲属等,皆犯尼萨耆亚罪;
Hoti nissaggiyāpatti, ñātakāññātakādino;
2521向他们作了求请之后,同样地,在令其织成时也是如此。
Tesuyeva ca viññattiṃ, katvā nipphādane tathā.
829
829.
2523然而,比丘心生念头后,于名为饥馑之时,令非亲属等织成衣;当他正令其完成时,
Katvā pana satuppādaṃ, samaye kucchisaññite;
2524当比丘正在令非亲属等织成衣时。
Nipphādentassa bhikkhussa, vatthamaññātakādino.
830
830.
2526若比丘于已受用之衣,因衣事有异,犯恶作;
Tassādinnakapubbesu , vattabhedena dukkaṭaṃ;
2527若于彼处擅自作求请者,便犯舍堕。
Karoto tatra viññattiṃ, nissaggiyamudīritaṃ.
831
831.
2529若裸身而以水淋湿身体,即便有衣在,
Ovassāpeti ce kāyaṃ, naggo satipi cīvare;
2530沐浴结束时,若在露地,则有恶作。
Nhānassa pariyosāne, dukkaṭaṃ vivaṭaṅgaṇe.
832
832.
2532若在不足的月份中,而生起‘已超过’之想者;
Ūnake pana māsasmiṃ, atirekoti saññino;
2533于此,即使心存疑惑者,亦犯恶作罪。
Tattha vematikassāpi, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
833
833.
2535衣已破损的比丘,于无犯之处亦然;
Acchinnacīvarassāpi, anāpattāpadāsupi;
2536在浴室或池中沐浴的比丘。
Nhānakoṭṭhakavāpīsu, nhāyantassa ca bhikkhuno.
834
834.
2538做媒事所生,是行作,依制戒而遮止;
Sañcarittasamuṭṭhānaṃ , kriyaṃ paṇṇattivajjakaṃ;
2539身业与语业,三种心与三受。
Kāyakammaṃ vacīkammaṃ, ticittañca tivedanaṃ.
2615雨浴衣之论
Vassikasāṭikakathā.
835
835.
2541自己施与衣后,又将其夺回者;
Sāmaṃ tu cīvaraṃ datvā, acchindantassa taṃ puna;
2542若比丘仍作己物想,此衣便应舍。
Sakasaññāya bhikkhussa, tassa nissaggiyaṃ siyā.
836
836.
2544若截断一物,唯一罪;
Ekāyeva panāpatti, ekamacchindato siyā;
2545若截断众多捆为一束之物,亦是如此。
Bahūni ekabaddhāni, acchindantassa vā tathā.
837
837.
2547若是将各别放置的诸多物品,一一取来者,
Visuṃ ṭhitāni ekeka-māharāpayato pana;
2548罪数的计算,应依衣物的数量而定。
Vatthānaṃ gaṇanāyassa, āpattigaṇanā siyā.
838
838.
2550若说“凡我所施与的一切,可随意取用”,
‘‘Mayā dinnāni sabbāni, āharā’’ti ca bhāsato;
2551仅凭这一句话,便成就众多罪。
Ekena vacaneneva, honti āpattiyo bahū.
839
839.
2553若命令另一比丘取衣,
Āṇāpeti sace aññaṃ, bhikkhuṃ gaṇhāti cīvaraṃ;
2554被命令者虽取众多之衣,然因命令为一,故成波逸提一罪。
Bahūni gaṇhatāṇatto, ekaṃ pācittiyaṃ siyā.
840
840.
2556若说:「凡我所施与的一切,你都取用吧」,
‘‘Mayā dinnāni sabbāni, gaṇhā’’ti vadato pana;
2557他以此一语,便生众多罪。
Ekāyassa ca vācāya, honti āpattiyo bahū.
841
841.
2559若说「取僧伽梨与上衣,取吧、取吧」,
‘‘Saṅghāṭimuttarāsaṅgaṃ, gaṇha gaṇhā’’ti bhāsato;
2560命令者每说一语,即得恶作罪。
Hoti vācāya vācāya, āṇāpentassa dukkaṭaṃ.
842
842.
2562除最后与最上者外,若令人截断任何可作净施之物,则为恶作。
Vikappanupagaṃ kiñci, ṭhapetvā pacchimaṃ paraṃ;
2563若令人截断其他资具,亦为恶作。
Aññaṃ pana parikkhāraṃ, chindāpentassa dukkaṭaṃ.
843
843.
2565除具足戒者外,于他人之衣等,纵不剪断,比丘亦犯恶作。
Ṭhapetvā upasampannaṃ, aññesaṃ cīvarādikaṃ;
2566即使是强行夺取,比丘也犯恶作罪。
Acchindatopi bhikkhussa, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
844
844.
2568如此,对未受具足戒者,生起已受具足戒想而……
Evaṃ anupasampanne, upasampannasaññino;
2569在此情况下,即使是心有疑惑者,若行夺取,亦犯恶作。
Tattha vematikassāpi, acchindantassa dukkaṭaṃ.
845
845.
2571若他因喜悦而给与,或因瞋怒而给与,或仅出于信赖而给与;
So vā deti sace tuṭṭho, duṭṭho vissāsameva vā;
2572受取者亦无犯,疯狂者等也是如此。
Gaṇhatopi anāpatti, tathā ummattakādino.
846
846.
2574其生起等之理趣,与不与取相同;唯此处之受有异,即是苦受。
Adinnādānatulyāva, samuṭṭhānādayo nayā;
2575此处,除受之外,彼即是苦受。
Aññatra vedanāyettha, hoti sā dukkhavedanā.
2652截衣论。
Cīvaracchindanakathā.
847
847.
2577若已告知,而令织工以六种随顺之线织衣,此则不应为。
Viññāpetvā sace suttaṃ, chabbidhaṃ sānulomikaṃ;
2578(此句已并入2653翻译)
Cīvaraṃ tantavāyehi, vāyāpeti na vaṭṭati.
848
848.
2580通过自行指示而说的经,即被宣说为不如法;
Sāmaṃ viññāpitaṃ suttaṃ, akappiyamudīritaṃ;
2581织工亦被指示,其余如非亲戚等,也是如此。
Tantavāyopi viññatto, tathā aññātakādiko.
849
849.
2583由被指示的织工,以及以不如法的线,
Viññattatantavāyena, suttenākappiyena ca;
2584若命人织衣,即说为尼萨耆。
Cīvaraṃ vāyāpentassa, nissaggiyamudīritaṃ.
850
850.
2586纵一搩手,横一肘量;
Vidatthimatte dīghena, hatthamatte tirīyato;
2587织时即犯尼萨耆,于每一板片亦尔。
Vīte nissaggiyaṃ vuttaṃ, phalake phalakepi ca.
851
851.
2589即以如法之线,令织者织,则犯恶作;
Teneva kappiyaṃ suttaṃ, vāyāpentassa dukkaṭaṃ;
2590同样,以如法织工,织不如法之线,亦犯。
Tatheva tantavāyena, kappiyena akappiyaṃ.
852
852.
2592或隔一织,或从长边,或从横边;
Ekantarikato vāpi, dīghato vā tirīyato;
2593若以如法线与不如法线织成,犯恶作。
Kappiyākappiyeheva, vīte suttehi dukkaṭaṃ.
853
853.
2595若由织工以如法与不如法之线制成;
Kappiyākappiyeheva, tantavāyehi ve kate;
2596若故意将如法线与不如法线混合,则犯恶作。
Kappiyākappiyaṃ suttaṃ, missetvā tassa dukkaṭaṃ.
854
854.
2598若是线不如法,他们仅仅遮止便令其舍断;
Sace akappiyaṃ suttaṃ, vāreneva vinanti te;
2599然而,对于不如法织成者,示以界限之后,
Dassetvāva paricchedaṃ, akappiyavite pana.
855
855.
2601若合量则为波逸提,不足者则为恶作。
Pācittiyaṃ pamāṇasmiṃ, tadūne dukkaṭaṃ siyā;
2602若以其他方式织成衣,两者皆犯恶作。
Itarena vite vatthe, ubhayattheva dukkaṭaṃ.
856
856.
2604若二人执持织机,或从一侧拉拽,
Dvepi vemaṃ gahetvā vā, ekato vā vinanti ce;
2605于一一板,皆阐明为恶作。
Phalake phalake tassa, dukkaṭaṃ paridīpitaṃ.
857
857.
2607以此方便,于一切分判中,善巧了知种种差别;
Eteneva upāyena, bhede sabbattha sādhukaṃ;
2608通达律制之智者,当如是了知罪之分别。
Āpattibhedo viññeyyo, viññunā vinayaññunā.
858
858.
2610若织工本身如法,线亦复如法,令彼织衣,此即为无罪所宣说。
Kappiyo tantavāyopi, sace suttampi kappiyaṃ;
2611令人织造衣者,已说明为无犯。
Cīvaraṃ vāyāpentassa, anāpatti pakāsitā.
859
859.
2613于滤水器、轭具、肩带,无犯。
Anāpatti parissāve, āyoge aṃsabaddhake;
2614等起等一切,皆与媒嫁相同。
Samuṭṭhānādayo sabbe, sañcarittasamā matā.
2692线告白之论
Suttaviññattikathā.
860
860.
2616若比丘与未受邀请的亲属共议织工,犯不应为。
Appavāritañātīnaṃ, tantavāye samecca ce;
2617比丘若对衣作指定,犯不应为。
Vikappaṃ cīvare bhikkhu, āpajjati na vaṭṭati.
861
861.
2619若为长广目的而作增长线者,
Dīghāyatappitatthāya, suttavaḍḍhanake kate;
2620比丘犯舍堕罪,必无有疑。
Bhikkhu nissaggiyāpattiṃ, āpajjati na saṃsayo.
862
862.
2622比丘的亲族等人,在自家的织工之处,
Bhikkhuno ñātakādīnaṃ, tantavāyesu attano;
2623若以己财为他利故,即明示为无犯。
Dhanenaññassa catthāya, anāpattiṃ viniddise.
863
863.
2625使织者织下劣之布,却欲成上等之衣者;
Vāyāpentassa appagghaṃ, mahagghaṃ kattukāmino;
2626如是,癫狂者等之余,已如前文所说。
Tathā ummattakādīnaṃ, sesaṃ vuttamanantare.
2705织工论。
Pesakārakathā.
864
864.
2628于雨安居竟时,为彼所施之比丘衣;
Vassaṃvuṭṭhe yamuddissa, bhikkhū dīyati cīvaraṃ;
2629于自恣前,彼衣即成各别衣。
Pavāraṇāya pubbeva, taṃ hotaccekacīvaraṃ.
865
865.
2631若于自恣前,分配而持受;
Pure pavāraṇāyeva, bhājetvā yadi gayhati;
2632若以此衣作僧团物,则不应中断雨安居。
Vassacchedo na kātabbo, saṅghikaṃ taṃ karoti ce.
866
866.
2634于期限内决意彼者,无犯。
Anāpatti adhiṭṭheti, antosamayameva taṃ;
2635若舍弃、分配,或毁坏、被焚烧。
Vissajjeti vikappeti, vinassati ca ḍayhati.
867
867.
2637若彼急需衣之事,于咖提那衣未敷展时;
Tassaccāyikavatthassa, kathine tu anatthate;
2638守护期只为一个月,最长不过十日。
Parihārekamāsova, dasāhaparamo mato.
868
868.
2640当咖提那衣展开时,他的五月之期已宣说;
Atthate kathine tassa, pañca māsā pakāsitā;
2641而由牟尼所宣说的守护期,最多不超过十日。
Parihāro munindena, dasāhaparamā pana.
869
869.
2643生起等诸项,皆与咖提那衣相同;
Samuṭṭhānādayo sabbe, kathinena samā matā;
2644此中前者为无作心,而后是三种心与三种受。
Paṭhamenākriyācittaṃ, ticittañca tivedanaṃ.
2724急施衣事论。
Accekacīvarakathā.
870
870.
2646若比丘于前迦提月满月日安住之后,
Vasitvā pana ce bhikkhu, pubbakattikapuṇṇamaṃ;
2647将衣留置村中,若有所需之缘。
Ṭhapetvā cīvaraṃ gāme, paccaye sati tādise.
871
871.
2649比丘最多可住六夜,而后须离彼衣;
Chārattaparamaṃ tena, vasitabbaṃ vinā tato;
2650若超过此时限而住者,除僧团许可外,即成有罪。
Uttariṃ vasato doso, vinā saṅghassa sammutiṃ.
872
872.
2652正是迦提月,以初分自恣;
Kattikeyeva māsasmiṃ, paṭhamāya pavārito;
2653依后制之尺度,相应于有怖畏、获许可者;
Pacchimena pamāṇena, yutte sāsaṅkasammate.
873
873.
2655住在住处时,可存放一件衣;
Senāsane vasantova, ṭhapetuṃ ekacīvaraṃ;
2656四支和合时,便能获得,如是已宣说。
Caturaṅgasamāyoge, labhatīti pakāsito.
874
874.
2658比丘以某村为行乞处,而住于阿兰若;
Yaṃ gāmaṃ gocaraṃ katvā, bhikkhu āraññake vase;
2659于彼村中存放此物,准许一个月。
Tasmiṃ gāme ṭhapetuṃ taṃ, māsamekaṃ tu vaṭṭati.
875
875.
2661若在他处居住,至多六夜,是开许的。
Aññattheva vasantassa, chārattaparamaṃ mataṃ;
2662这便是其隐藏之后而今开显的意趣。
Ayamassa adhippāyo, paṭicchanno pakāsito.
876
876.
2664然而,前往住处之后,于第七个黎明时分,
Senāsanamathāgantvā, sattamaṃ aruṇaṃ pana;
2665因路途遥远而无法前往的比丘。
Uṭṭhāpetuṃ vidūrattā, asakkontassa bhikkhuno.
877
877.
2667或前往村落界内,于任何处而住;
Gāmasīmampi vā gantvā, vasitvā yattha katthaci;
2668他得知衣事运转的讯息后,前往是如法的。
Cīvarassa pavattiṃ so, ñatvā gacchati vaṭṭati.
878
878.
2670即便这样也无法做到时,智者了知后,便即于此处停住。
Evañcāpi asakkonto, ñatvā tattheva paṇḍito;
2671应迅速从彼处撤离,若停留过久,便会滞着。
Khippaṃ paccuddhare ṭhāne, atireke hi tiṭṭhati.
879
879.
2673若舍弃,则无罪;若毁坏,则遭焚毁。
Vissajjeti anāpatti, vinassati ca ḍayhati;
2674截断时、信赖时,或依比丘认可。
Acchindane ca vissāse, bhikkhusammutiyāpi vā.
880
880.
2676生起等一切,被认为与迦提那衣相同;
Samuṭṭhānādayo sabbe, kathinena samā matā;
2677由第二者,由牟尼主,因此被视为有疑。
Dutiyena, munindena, tena sāsaṅkasammate.
2758有疑惧处事论。
Sāsaṅkakathā.
881
881.
2679若明知是已回向给比丘僧团的利养,却拿来自己受用,对他而言应作尼萨耆。
Jānaṃ pariṇataṃ lābhaṃ, bhikkhusaṅghassa yo pana;
2680若转归自己,对他而言即构成尼萨耆。
Attano pariṇāmeyya, tassa nissaggiyaṃ siyā.
882
882.
2682若说“施与他人”,却将利养转给比丘;
Sace ‘‘aññassa dehī’’ti, pariṇāmeti bhikkhuno;
2683以清净心对清净物,即被说为波逸提。
Suddhikaṃ suddhacittena, pācittiyamudīritaṃ.
883
883.
2685若将衣,或他人的一件,或自己的一件,一并转赠,则有两条波逸提。
Cīvaraṃ vā parasseka-mekaṃ vā pana attano;
2686若与他人一同转赠,则犯两条波逸提。
Pariṇāmeyya ce saddhiṃ, dve pācittiyo siyuṃ.
884
884.
2688然而,已经施与僧团的物品,不应再取回。
Saṅghassa pana yaṃ dinnaṃ, taṃ gahetuṃ na vaṭṭati;
2689应施与僧团,若不施与,即犯波罗夷。
Saṅghasseva padātabbo, adentassa parājayo.
885
885.
2691塔物、僧团物,或是个人之物,
Cetiyassa ca saṅghassa, puggalassapi vā pana;
2692转施给他人,犯恶作。
Aññassa poṇamaññassa, pariṇāmeyya dukkaṭaṃ.
886
886.
2694若比丘,乃至对狗有所亏负;
Yo panantamaso bhikkhu, sunakhassapi oṇataṃ;
2695转施给另一只狗,犯恶作。
Sunakhassa panaññassa, pariṇāmeyya dukkaṭaṃ.
887
887.
2697这即是三起源:行、想与解脱;
Idañhi tisamuṭṭhānaṃ, kriyaṃ saññāvimokkhakaṃ;
2698身业、语业,三心与三受。
Kāyakammaṃ vacīkammaṃ, ticittañca tivedanaṃ.
2780已指定物事论。
Pariṇatakathā.
2781钵品第三。
Pattavaggo tatiyo.
888八百八十八。
888.
2700由此一事所生起的波浪之环
Tenekavatthuggataraṅgamālaṃ;
2701持戒清净者,视罪堕为深渊
Sīlantamāpattivipattigāhaṃ;
2702渡越教法之大海
Taranti paññattimahāsamuddaṃ;
2703他们超越此裁决。
Vinicchayaṃ ye panimaṃ taranti.
2787如是,《律裁决》中尼萨耆亚论已结束。
Iti vinayavinicchaye nissaggiyakathā niṭṭhitā.
2704波逸提之论说
Pācittiyakathā
889
889.
2706故意妄语,被宣说为波逸提。
Sampajānamusāvāde , pācittiyamudīritaṃ;
2707戏笑而说者、急促而说者,无罪,乃至醉者等。
Davā ravā bhaṇantassa, na dosummattakādino.
890
890.
2709妄语的五种因。
Aññatthāpattiyo pañca, musāvādassa kāraṇā;
2710其生起等一切,与不与取相同。
Samuṭṭhānādayo sabbe, adinnādānatulyakā.
2795正知妄语论
Sampajānamusāvādakathā.
891
891.
2712关于出身等所说的十种毁辱事中,
Jātiādīsu vuttesu, dasasvakkosavatthusu;
2713无论是真是假,以任何事由,
Bhūtena vā abhūtena, yena kenaci vatthunā.
892
892.
2715或用任何言语,或用手势,
Yāya kāyaci bhāsāya, hatthamuddāya vā pana;
2716已犯波罗夷者,或比丘已犯者。
Pārājikamanāpannaṃ, bhikkhumāpannameva vā.
893
893.
2718以其他指称,辱骂比丘者;
Aññatraññāpadesena, omasantassa bhikkhuno;
2719于此有波逸提罪,正自觉者已宣说。
Tattha pācittiyāpatti, sambuddhena pakāsitā.
894
894.
2721以同样的其他指称,以及用非巴利语之词;
Tehevaññāpadesena , pāḷimuttapadehipi;
2722于一切处辱骂未受具戒者,犯恶作罪。
Sabbatthānupasampannaṃ, akkosantassa dukkaṭaṃ.
895
895.
2724对不欲辱骂者,仅是嬉戏之意欲;
Anakkositukāmassa, kevalaṃ davakamyatā;
2725然而,凡有所说之处,所说皆被称为恶说。
Vadato pana sabbattha, dubbhāsitamudīritaṃ.
896于此,比丘尼在已进入、尚未受具足戒之处,以不犯戒为首要,教诫利益与法。
896.
2727于此,比丘尼在已入而未受具足戒之处。
Paviṭṭhānupasampanna-ṭṭhāne idha ca bhikkhunī;
2728若以教导义理与法为前提,则不犯。
Anāpatti purakkhatvā, atthadhammānusāsaniṃ.
897
897.
2730然而,对于说法比丘而言,所由起等诸门,
Vadato pana bhikkhussa, samuṭṭhānādayo nayā;
2731已说为与无间同类。此处所生之受,是为苦受。
Anantarasamā vuttā, dukkhā hotettha vedanā.
2817轻视语论。
Omasavādakathā.
898
898.
2733比丘离间语的罪,有二种行相。
Āpatti bhikkhupesuññe, duvidhākārato siyā;
2734或因自爱,或因欲离间他人。
Attano piyakāmassa, parabhedatthinopi vā.
899
899.
2736辱骂者,或以方便,或以巴利不摄之法。
Akkosantassa pariyāya-pāḷimuttanayehi ca;
2737话语结束时,犯恶作罪。
Vacanassupasaṃhāre, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
900
900.
2739同样,辱骂未达上者亦然;
Tathā anupasampanna-akkosaṃ haratopi ca;
2740此中,比丘尼亦属未达上者之列。
Ṭhitā anupasampanna-ṭṭhāne idha ca bhikkhunī.
901
901.
2742既非爱乐者,也非意欲破坏者;
Na ceva piyakāmassa, na ca bhedatthinopi vā;
2743是为了呵责诸恶而发言的比丘。
Pāpānaṃ garahatthāya, vadantassa ca bhikkhuno.
902
902.
2745同样地,已阐明:癫狂者等,无犯。
Tathā ummattakādīnaṃ, anāpattīti dīpitā;
2746起源等一切,皆与不与取相同。
Samuṭṭhānādayo sabbe, adinnādānasādisā.
2833离间语。
Pesuññakathā.
903
903.
2748除比丘、比丘尼外,若与余者共诵法者,犯波逸提。
Ṭhapetvā bhikkhuniṃ bhikkhuṃ, aññena piṭakattayaṃ;
2749若有与彼共诵法者,犯波逸提。
Dhammaṃ saha bhaṇantassa, tassa pācittiyaṃ siyā.
904
904.
2751如《大笺》等所述,王教诫等事,于未登坛者中合诵,确为生罪之因。
Rājovādādayo vuttā, mahāpaccariyādisu;
2752于未登坛者中合诵,确为生罪之因。
Anāruḷhesu saṅgītiṃ, āpattijanakāti hi.
905
905.
2754于比丘为恶作,于比丘尼亦如是;对未登坛者作比丘想者,或有疑者亦然。
Dukkaṭaṃ hoti bhikkhusmiṃ, tathā bhikkhuniyāpi ca;
2755对比丘作未受具足戒想,或心存疑惑者。
Bhikkhussānupasampanna-saññino vimatissa vā.
906凡令共同诵出者,或自行诵读者;凡令诵习已熟经典者,或令中断者。
906.
2757令他人一同诵出,或自行诵读者。
Ekato uddisāpeti, sajjhāyaṃ vā karoti yo;
2758又,若有人令正在诵念已熟习之经典者落入过失,
Bhaṇantaṃ paguṇaṃ ganthaṃ, opāteti ca yo pana.
907
907.
2760于未受具戒者处受学亦尔;
Tassa cānupasampanna-santike gaṇhatopi ca;
2761然若仅诵出则无犯,以与彼同诵之故。
Uddesaṃ tu anāpatti, bhaṇane tena ekato.
908
908.
2763从语生起,亦从语与心二者生起;此举罪之生起,已说名为“句清净法”。
Vācato ca samuṭṭhāti, vācācittadvayāpi ca;
2764此罪之生起,已说为逐句读诵而生起想者。
Samuṭṭhānamidaṃ vuttaṃ, padasodhammasaññitaṃ.
2852逐句法论
Padasodhammakathā.
909
909.
2766若卧于一切遮蔽、完全覆盖之处,或
Sabbacchannaparicchanne, nipajjeyya sace pana;
2767在大部分有覆盖之处,或有遮蔽的卧坐处。
Yebhuyyena paricchanne, channe senāsanepi vā.
910
910.
2769然而,超过三夜,若于夜间
Tissannaṃ pana rattīnaṃ, uddhaṃ yo pana rattiyaṃ;
2770除比丘外,若与另一人同宿,犯波逸提。
Ṭhapetvā bhikkhuṃ aññena, tassa pācittiyaṃ siyā.
911
911.
2772凡所称之处,若适为行淫,即使与畜生道者,亦犯彼罪。
Vatthuṃ yaṃ pana niddiṭṭhaṃ, methunassa pahonakaṃ;
2773以此而行,乃至与畜生道者,亦犯此戒。
Āpatyantamaso tena, tiracchānagatenapi.
912
912.
2775若受具足戒者已卧,另一人复卧;或另一人卧时,比丘卧下。
Nipanne upasampanne, itaro ce nipajjati;
2776另一人躺卧时,若比丘亦躺卧,
Itarasmiṃ nipanne vā, sace bhikkhu nipajjati.
913
913.
2778或由于两人起身后、躺卧时的行为,亦可能有罪。
Ubhinnaṃ uṭṭhahitvā vā, nipajjanapayogato;
2779或因计算未受具足戒者之罪数,亦可能有罪。
Āpattānupasampanna-gaṇanāyapi vā siyā.
914
914.
2781若遮覆子宫而卧,或以遮覆而卧,
Sace pidhāya vā gabbhaṃ, nipajjatipidhāya vā;
2782日落时分,于第四日即属有罪。
Āpattatthaṅgate sūriye, catutthadivase siyā.
915
915.
2784一肘半高的围墙、堆砌等为围绕者,
Diyaḍḍhahatthubbedhena , pākāracayanādinā;
2785一切被围绕之物,皆称之为“被围绕”。
Parikkhittampi taṃ sabbaṃ, parikkhittanti vuccati.
916
916.
2787比丘即便住在布幔小屋中,
Bhikkhussantamaso dussa-kuṭiyaṃ vasatopi ca;
2788因共宿而有罪,如是阐明。
Sahaseyyāya āpatti, hotīti paridīpito.
917
917.
2790由全覆、全围、多数等种种差别,明慧者于此应知有七条波逸提。
Sabbacchannaparicchanna-yebhuyyādippabhedato;
2791明慧者于此应见有七条波逸提。
Satta pācittiyānettha, daṭṭhabbāni subuddhinā.
918
918.
2793于半覆、半围中,恶作已被阐明;以全小围、覆等亦有五种。
Aḍḍhacchannaparicchanne, dukkaṭaṃ paridīpitaṃ;
2794以一切小覆、覆等,亦分五种。
Sabbacūḷaparicchanna-channādīhipi pañcadhā.
919
919.
2796若共住二夜或三夜,于第三夜黎明前离去者,无犯。
Anāpatti dirattaṃ vā, tirattaṃ vasato saha;
2797即在第三夜黎明之前。
Aruṇassa pureyeva, tatiyāya ca rattiyā.
920
920.
2799外出后复还住者,又与比丘同住;
Nikkhamitvā vasantassa, puna saddhiñca bhikkhuno;
2800同样地,一切全覆、全盖等情况也是如此。
Tathā sabbaparicchanna-sabbacchannādikepi ca.
921
921.
2802同样地,对未达上者而言,即便是卧者相对于坐者,也是如此。
Evaṃ anupasampanne, nipannepi nisīdato;
2803其余羊毛量的情况,等起等方面相同。
Sesā eḷakalomena, samuṭṭhānādayo samā.
2892同宿论
Sahaseyyakathā.
922
922.
2805若与当日所生之女人,即便仅为人女,
Sace tadahujātāya, api yo mānusitthiyā;
2806若准备同宿,应得波逸提。
Sahaseyyaṃ pakappeyya, tassa pācittiyaṃ siyā.
923
923.
2808若在夜间,与示现形色的夜叉女、饿鬼女同卧;
Dissamānakarūpāya, yakkhiyā petiyā saha;
2809或与天女、黄门共寝;
Rattiyaṃ yo nipajjeyya, deviyā paṇḍakena vā.
924
924.
2811或与成为行淫对象的畜生女。
Methunavatthubhūtāya, tiracchānagatitthiyā;
2812计算住处数量,犯恶作罪。
Vatthūnaṃ gaṇanāyassa, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
925
925.
2814于此,仅一日,罪便阐明;
Idhekadivaseneva , āpatti paridīpitā;
2815其余判例,与前所述,相同无异。
Seso anantare vutta-sadisova vinicchayo.
2905第二同宿论
Dutiyasahaseyyakathā.
926
926.
2817对具慧的男子身形,超过五六句,
Uddhaṃ chappañcavācāhi, viññuṃ purisaviggahaṃ;
2818对女人说法,除说法外,犯波逸提。
Vinā dhammaṃ bhaṇantassa, hoti pācitti itthiyā.
927
927.
2820然而多个偈颂之足,被认为是一句;
Gāthāpādo panekova, ekavācāti saññito;
2821已闡明句清淨法,或法義之注釋。
Padasodhammaṃ niddiṭṭhaṃ, dhammamaṭṭhakathampi vā.
928
928.
2823然而,對於六句以上之語,依句等之計量故,
Channaṃ upari vācānaṃ, padādīnaṃ vasā pana;
2824說法者由句等之計量,應有罪。
Desentassa siyāpatti, padādigaṇanāya ca.
929
929.
2826与变化成人形者一同站立时,
Nimminitvā ṭhitenāpi, saddhiṃ purisaviggahaṃ;
2827或与夜叉、饿鬼,乃至畜生道者。
Yakkhenapi ca petena, tiracchānagatenapi.
930
930.
2829若为站立的女人说法,
Ṭhitassa mātugāmassa, dhammaṃ yo pana bhāsati;
2830若超过六句话,则犯波逸提。
Channaṃ upari vācānaṃ, tassa pācittiyaṃ siyā.
931
931.
2832于男子作女想者、于男子有疑者,及于黄门,
Purise itthisaññissa, vimatissa ca paṇḍake;
2833若以超过六句之语宣说者,犯恶作。
Uttari chahi vācāhi, vadato hoti dukkaṭaṃ.
932
932.
2835取女人之形站立,向他们说法
Itthirūpaṃ gahetvāna, ṭhitānaṃ bhāsatopi ca;
2836得罪行恶作。因此,他向夜叉女、饿鬼女及畜生趣女等
Dukkaṭaṃ yakkhipetīnaṃ, tiracchānagatitthiyā.
933
933.
2838若有明智男子在场,或自己起立而
Purise sati viññusmiṃ, sayaṃ uṭṭhāya vā puna;
2839若坐而为说法者,对女子亦然。
Desentassa nisīditvā, mātugāmassa vā tathā.
934
934.
2841若对一位又一位女子说法者,
Aññissā puna aññissā, itthiyā bhaṇatopi ca;
2842以五六句言语为说,无犯已明宣。
Chahi pañcahi vācāhi, anāpatti pakāsitā.
935
935.
2844词句清净与等同,及生起等,皆应了知;
Padasodhammatulyāva, samuṭṭhānādayo matā;
2845此即是差别,此即是作与不作。
Ayameva visesoti, kriyākriyamidaṃ pana.
2936说法之论。
Dhammadesanākathā.
936
936.
2847比丘为他人宣讲广大或殊胜法时,
Mahaggataṃ paṇītaṃ vā, ārocentassa bhikkhuno;
2848向比丘、比丘尼以外的有情宣说,犯波逸提。
Ṭhapetvā bhikkhuniṃ bhikkhuṃ, bhūte pācittiyaṃ siyā.
937
937.
2850若宣说的比丘不知对方是比丘,
No ce jānāti so vuttaṃ, ārocentassa bhikkhuno;
2851若以方便语说,则犯恶作。
Pariyāyavacane cassa, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
938
938.
2853若具如是因缘而说,则无犯。
Anāpatti tathārūpe, kāraṇe sati bhāsato;
2854宣说一切戒等,乃至为初业者说,亦无犯。
Sabbassapi ca sīlādiṃ, vadato ādikammino.
939
939.
2856此处未说癫狂句,以彼不可能故。
Ummattakapadaṃ ettha, na vuttaṃ tadasambhavā;
2857此名为‘向有情宣说’,乃是罪的生起。
Bhūtārocanakaṃ nāma, samuṭṭhānamidaṃ mataṃ.
940
940.
2859由身、由语、由身与语,有此三种。
Kāyato vācato kāya-vācato ca tidhā siyā;
2860唯依善与无记,而有二心、二受。
Kusalābyākateheva, dvicittañca dvivedanaṃ.
2952向有情宣说之论。
Bhūtārocanakathā.
941
941.
2862然而,若比丘告知粗重罪过,
Āpattiṃ pana duṭṭhullaṃ, ārocentassa bhikkhuno;
2863向未受具足戒者告知罪过,除比丘认可外。
Āpattānupasampanne, ṭhapetvā bhikkhusammutiṃ.
942
942.
2865犯桑喀地谢沙者,除不净外,
Saṅghādisesamāpanno, mocetvā asuciṃ ayaṃ;
2866结合其事而说罪时,说者即有过失。
Ghaṭetvā vatthunāpattiṃ, vadantasseva vajjatā.
943
943.
2868在此,桑喀地谢沙罪被视为粗重罪;
Idha saṅghādisesāva, duṭṭhullāpattiyo matā;
2869因此,对清净者说粗重罪,便触犯波逸提。
Tasmā suddhassa duṭṭhullaṃ, vadaṃ pācittiyaṃ phuse.
944
944.
2871对非粗重罪生起粗重想者,或心有疑惑者;
Aduṭṭhullāya duṭṭhulla-saññino vimatissa vā;
2872若将其他罪过告知他人,亦犯恶作。
Āpattiyopi vā sesā, ārocentassa dukkaṭaṃ.
945
945.
2874同样地,对于未达上者,粗重罪有五种。
Tathā anupasampanne, duṭṭhullaṃ pañcadhā mataṃ;
2875若非粗重恶行,则不应向人告知。
Ajjhācāramaduṭṭhullaṃ, ārocetuṃ na vaṭṭati.
946
946.
2877若只是告知事由或罪过,应知此并无罪;
Vatthuṃ vā pana āpattiṃ, ārocentassa kevalaṃ;
2878若依比丘的认可,也是如此。
Anāpattīti ñātabbaṃ, bhikkhusammutiyā tathā.
947
947.
2880如是,疯狂等之生起等诸法,皆与不与取相同,其受为苦受。
Evamummattakādīnaṃ, samuṭṭhānādayo nayā;
2881与不与取相当之受,即是苦受。
Adinnādānatulyāva, vedanā dukkhavedanā.
2974说粗恶法之论。
Duṭṭhullārocanakathā.
948
948.
2883若自行挖掘,或令他人挖掘不如法之地,
Khaṇeyya vā khaṇāpeyya, pathaviṃ yo akappiyaṃ;
2884若令他破坏,或自行破坏,则犯波逸提。
Bhedāpeyya ca bhindeyya, tassa pācittiyaṃ siyā.
949
949.
2886若比丘自行掘地,
Sayameva khaṇantassa, pathaviṃ pana bhikkhuno;
2887每一下击打,即犯波逸提。
Pahārasmiṃ pahārasmiṃ, pācittiyamudīritaṃ.
950
950.
2889若命令他人挖掘,即使掘一整天,也仅犯一罪。
Āṇāpentassa ekāva, divasaṃ khaṇatopi ca;
2890若反复命令,则每次开口说时,各犯一罪。
Punappunāṇāpentassa, vācato vācato siyā.
951
951.
2892「掘池塘、掘水池、掘坑、掘小井」;
‘‘Khaṇa pokkharaṇiṃ vāpiṃ, āvāṭaṃ khaṇa kūpakaṃ’’;
2893如此说者,不见有任何过失。
Iccevaṃ tu vadantassa, koci doso na vijjati.
952
952.
2895「挖此处、挖此地,在这里掘出池塘」
‘‘Imaṃ khaṇa ca okāsaṃ, idha pokkharaṇiṃ khaṇa;
2896在此刹那、在此场合,如此说便不恰当。
Imasmiṃ khaṇa okāse’’, vattumevaṃ na vaṭṭati.
953
953.
2898“掘球根、掘库伦德、掘柱、掘树桩”——如此说者,是如法的。
‘‘Kandaṃ khaṇa kurundaṃ vā, thūṇaṃ khaṇa ca khāṇukaṃ;
2899“掘其根,或掘其棕榈”——如此说者,方为应理。
Mūlaṃ khaṇa ca tālaṃ vā’’, evaṃ vadati vaṭṭati.
954
954.
2901“掘此根、掘此蔓、掘此棕榈、掘此芦苇”——
‘‘Imaṃ mūlaṃ imaṃ valliṃ, imaṃ tālaṃ imaṃ naḷaṃ;
2902若已限定,则不应说。
Khaṇā’’ti niyametvāna, vattuṃ pana na vaṭṭati.
955
955.
2904若可撒出,细泥应用瓶撒出;比丘应除去细泥,厚泥则不可。
Ussiñcituṃ sace sakkā, ghaṭehi tanukaddamo;
2905比丘应除去细泥,厚泥则不允许。
Bhikkhunā apanetabbo, bahalaṃ na ca vaṭṭati.
956
956.
2907河岸等崩裂后,土石落入水边;
Bhijjitvā nadiyādīnaṃ, patitaṃ toyasantike;
2908为修复崩坏的堤岸,即使历时四月,亦属许可。
Taṭaṃ vaṭṭhaṃ vikopetuṃ, cātumāsampi vaṭṭati.
957
957.
2910若落入水中,纵使天已降雨,亦许修治;
Sace patati toyasmiṃ, deve vuṭṭhepi vaṭṭati;
2911四月过后,天降雨水于池中。
Cātumāsamatikkante, toye devo hi vassati.
958
958.
2913若于石板上掘出坑穴,然而就在那坑中……
Pāsāṇapiṭṭhiyaṃ soṇḍiṃ, khaṇanti yadi tattha tu;
2914若先有尘土落下,随后天降雨水。
Rajaṃ patati ce pubbaṃ, pacchā devobhivassati.
959
959.
2916为清洁、为拆毁,在四个月内是允许的;
Sodhetuṃ bhindituṃ anto-cātumāsaṃ tu vaṭṭati;
2917超过四个月,则不得加以破坏。
Cātumāsakato uddhaṃ, vikopetuṃ na vaṭṭati.
960
960.
2919若先以水充满,而后尘土落下;
Vārinā paṭhamaṃ puṇṇe, pacchā patati ce rajaṃ;
2920天降雨于水,故彼可坏。
Taṃ vaṭṭati vikopetuṃ, toye devo hi vassati.
961
961.
2922当接触背靠石时,尘土便附着。
Allīyati phusāyante, piṭṭhipāsāṇake rajaṃ;
2923即使四月期过后,也不应破坏彼。
Cātumāsaccaye tampi, vikopetuṃ na vaṭṭati.
962
962.
2925若在未作石坡之处,有蚁冢生起,
Sace akatapabbhāre, vammiko pana uṭṭhito;
2926纵使四月期满,亦可随意破坏。
Yathāsukhaṃ vikopeyya, cātumāsaccayepi ca.
963
963.
2928若衣置于露地,则四个月为适宜;
Abbhokāse sace vaṭṭho, cātumāsaṃ tu vaṭṭati;
2929于树上、白蚁堆等处,于泥土中,此理亦同。
Rukkhe upacikādīnaṃ, mattikāyapi so nayo.
964
964.
2931于鼠洞、猪窝、牛棘、蚯蚓粪等污垢处,也是如此。
Mūsikukkara gokaṇṭa-gaṇḍuppādamalesupi;
2932此同一规则,于不与地面相连之处,亦已宣说。
Ayameva nayo vutto, asambaddhesu bhūmiyā.
965
965.
2934与他们相似的,是遍处犁土;未被切断而与地相连者,应名为生地。
Teheva sadisā honti, kasinaṅgalamattikā;
2935未被切断、与地相连者,即是所生地。
Acchinnā bhūmisambandhā, sā jātapathavī siyā.
966
966.
2937住所若有覆盖,或覆盖已失坏;
Senāsanampi acchannaṃ, vinaṭṭhachadanampi vā;
2938雨季过后的四个月内,不应损坏受雨淋湿的覆盖物。
Cātumāsakato uddhaṃ, ovaṭṭhaṃ na vikopaye.
967
967.
2940此后,若作意“我将抓取椽、墙、柱或地板”而抓取,则为允许。
Tato ‘‘gopānasiṃ bhittiṃ, thambhaṃ vā padarattharaṃ;
2941若在抓取时,有砖块等物落入泥土,亦为许可。
Gaṇhissāmī’’ti saññāya, gahetuṃ pana vaṭṭati.
968
968.
2943抓取砖块等物时,若泥土散落,则无罪;若抓取泥土,则有罪。
Gaṇhantassiṭṭhakādīni, sace patati mattikā;
2944若取黏土,无犯或有犯。
Anāpatti siyāpatti, mattikaṃ yadi gaṇhati.
969
969.
2946若屋内有未烧制的泥土堆,
Atinto mattikāpuñjo, antogehe sace siyā;
2947若不遭雨,于比丘恒为净法。
Anovaṭṭho ca bhikkhūnaṃ, sabbadā hoti kappiyo.
970
970.
2949若雨季已过,且于屋中加覆盖;
Vuṭṭhe puna ca gehasmiṃ, gehaṃ chādenti taṃ sace;
2950四月期满,凡湿润者悉成不净。
Cātumāsaccaye sabbo, tinto hoti akappiyo.
971
971.
2952于彼处,凡已湿润者,其量悉为不净;
Yattakaṃ tattha tintaṃ tu, tattakaṃ hotyakappiyaṃ;
2953于彼处,凡未湿润者,其一一皆为净。
Atintaṃ tattha yaṃ yaṃ tu, taṃ taṃ hoti hi kappiyaṃ.
972
972.
2955若此物以水湿润,与地合为一体,
Temito vārinā so ce, ekābaddhova bhūmiyā;
2956它既成为地,此后便不再适用。
Pathavī ceva sā jātā, na vaṭṭati tato paraṃ.
973
973.
2958露地中的围墙,以泥土涂覆而成。
Abbhokāse ca pākāro, ovaṭṭho mattikāmayo;
2959四个月过后,便称作“地已生”。
Cātumāsaccaye ‘‘jātā, pathavī’’ti pavuccati.
974
974.
2961对于附着其上的微细尘土,不应强力摩擦,
Tattha laggaṃ rajaṃ saṇhaṃ, aghaṃsantova mattaso;
2962以湿手触碰后,若能取得,则为允许。
Chupitvā allahatthena, sace gaṇhāti vaṭṭati.
975
975.
2964若是砖墙,且大多在高地,因其安住于彼处,可随意移动。
Sace iṭṭhakapākāro, yebhuyyakathale pana;
2965他安住于适当之处,故可随意移动。
Ṭhāne tiṭṭhati so tasmā, vikopeyya yathāsukhaṃ.
976
976.
2967立于露地的柱子,摇动后即可除去;
Abbhokāse ṭhitaṃ thambhaṃ, cāletvā panito cito;
2968然而掘地而取,则不应理。
Pathaviṃ tu vikopetvā, gahetuṃ na ca vaṭṭati.
977
977.
2970若取其他干木,或取木桩;
Aññampi sukkharukkhaṃ vā, khāṇukaṃ vāpi gaṇhato;
2971这便是过失的道理,若直接拔起则无过失。
Ayameva nayo doso, ujumuddharato na ca.
978
978.
2973若举起石头或树木,使之滚动;
Pāsāṇaṃ yadi vā rukkhaṃ, uccāletvā pavaṭṭati;
2974若心地清净者,纵使大地崩裂,亦无过失。
Na doso suddhacittassa, sace pathavi bhijjati.
979
979.
2976劈开木柴,拖曳枝叶之时;
Phālentānampi dārūni, sākhādīni ca kaḍḍhato;
2977此即是对心地清净者,于大地之上所阐述的道理。
Ayameva nayo vutto, bhūmiyaṃ suddhacetaso.
980
980.
2979刺、针、骨头,或是地上的木桩;
Kaṇṭakaṃ sūcimaṭṭhiṃ vā, khilaṃ vā bhūmiyaṃ pana;
2980比丘不应将其敲击或插入。
Ākoṭetuṃ pavesetuṃ, bhikkhuno na ca vaṭṭati.
981
981.
2982「我将以尿流冲决,以此破坏地面」——
‘‘Ahaṃ passāvadhārāya, bhindissāmī’’ti mediniṃ;
2983然而,比丘不应如此小便。
Bhikkhussa pana passāva-mevaṃ kātuṃ na vaṭṭati.
982
982.
2985若正在行此事时地面破裂,则无犯。
Anāpatti karontassa, sace bhijjati medinī;
2986为将不平整处弄平整,不应摩擦。
Samajjato samaṃ kātuṃ, ghaṃsituṃ na ca vaṭṭati.
983
983.
2988以足大趾在地上书写,亦不应为。
Pādaṅguṭṭhena vā bhūmiṃ, likhitumpi na vaṭṭati;
2989以脚破坏地面而经行,亦不应作。
Bhindantena ca pādehi, tathā caṅkamitumpi vā.
984
984.
2991以湿手触地后,细尘沾着,
Pathaviṃ allahatthena, chupitvā sukhumaṃ rajaṃ;
2992若不摩擦而取,洗手则是允许的。
Aghaṃsanto gahetvā ce, hatthaṃ dhovati vaṭṭati.
985
985.
2994若自己烧地,或令他人烧,
Sayaṃ dahati ce bhūmiṃ, dahāpeti parehi vā;
2995乃至此烧地比丘,亦至于罪之极致。
Āpattantamaso pattaṃ, dahantassāpi bhikkhuno.
986
986.
2997无论何处,火有多少,自手施与,或令他人施与;
Ṭhānesu yattakesvaggiṃ, deti dāpeti vā pana;
2998比丘便犯同样数目的波逸提罪。
Tattakāneva bhikkhussa, honti pācittiyānipi.
987
987.
3000比丘将火置于地上,亦不应行;
Ṭhapetuṃ bhikkhuno aggiṃ, bhūmiyaṃ na ca vaṭṭati;
3001然而,置于头盖骨、钵、炊具中,则是被允许的。
Kapāle pattapacane, ṭhapetuṃ pana vaṭṭati.
988
988.
3003将火置于木材之上,是不被允许的;
Aggiṃ upari dārūnaṃ, ṭhapetuṃ na ca vaṭṭati;
3004然而,若彼火燃烧那些木材后,又行至地面而烧燃地面,
Dahanto tāni gantvā so, bhūmiṃ dahati ce pana.
989
989.
3006同样的方法,也已在砖屋等处宣说;
Eseva ca nayo vutto, iṭṭhakāvāsakādisu;
3007唯许将砖等放置于其顶上。
Ṭhapetuṃ iṭṭhakādīnaṃ, matthakesveva vaṭṭati.
990
990.
3009若问:何故?因他们无执取性故;
Kasmā panāti ce? Tesa-manupādānabhāvato;
3010不允许在树桩或枯树上燃火。
Khāṇuke sukkharukkhe vā, aggiṃ dātuṃ na vaṭṭati.
991
991.
3012而手持草火把行走者,则无犯。
Anāpatti tiṇukkaṃ tu, gahetvā pana gacchato;
3013若在手中燃烧时,任其掉落于地。
Ḍayhamāne tu hatthasmiṃ, sace pāteti bhūmiyaṃ.
992
992.
3015而后,若将其落处再给以燃料,
Puna taṃ patitaṭṭhāne, datvā tassa panindhanaṃ;
3016允许作火,此为大注疏所传。
Aggiṃ vaṭṭati kātunti, mahāpaccariyaṃ rutaṃ.
993
993.
3018即在此地,他们具足地想;于疑与两义中,亦为恶作所摄。
Tassāpathaviyaṃyeva, pathavīti ca saññino;
3019在疑与两种含义的情形中,也属于恶作所摄。
Vimatissubhayatthāpi, dukkaṭaṃ pariyāputaṃ.
994
994.
3021无犯:当说“知道这个、拿这个来、给这个”时;以及自己的心,以及三种等起。
Anāpatti ‘‘imaṃ jāna, imamāhara dehi’’ti;
3022对于说话者,自心与三种等起也是如此。
Vadantassa, sacittañca, tisamuṭṭhānameva ca.
3116掘地之论。
Pathavīkhaṇanakathā.
3117妄语品第一。
Musāvādavaggo paṭhamo.
995
995.
3024对于具寿比丘,对于已生的植物村,
Bhavantassa ca bhūtassa, bhūtagāmassa bhikkhuno;
3025破坏其相,即被宣说为波逸提。
Pātabyatānimittaṃ tu, pācittiyamudīritaṃ.
996
996.
3027水中生者与陆地生者,彼有二种;
Udakaṭṭho thalaṭṭhoti, duvidho hoti so pana;
3028于此,胡麻等种子,无论有叶或无叶。
Tilabījādiko tattha, sapaṇṇopi apaṇṇako.
997
997.
3030“水中生者”应知,即一切苔藓之类;
Udakaṭṭhoti viññeyyo, sabbo sevālajātiko;
3031若损坏这一切,彼犯波逸提。
Vikopentassa taṃ sabbaṃ, tassa pācittiyaṃ siyā.
998
998.
3033然而,以手拨开之后,沐浴是允许的;
Viyūhitvā tu hatthena, nhāyituṃ pana vaṭṭati;
3034对他而言,一切处所悉皆为水,遍满无余。
Hoti tassa ca sabbampi, ṭhānañhi sakalaṃ jalaṃ.
999
999.
3036若不用水切断,而要从水中取出彼物,
Udakena vinā cecca, taṃ panuddharituṃ jalā;
3037对于比丘亦不许可,因为那是处所的移动。
Na ca vaṭṭati bhikkhussa, ṭhānasaṅkamanañhi taṃ.
1000
1000.
3039以水洒湿彼物后,将其投入水中者;
Udakenukkhipitvā taṃ, pakkhipantassa vārisu;
3040“允许”之说,于一切注疏中亦已说示。
Vaṭṭatīti ca niddiṭṭhaṃ, sabbaaṭṭhakathāsupi.
1001一千零一。
1001.
3042比丘从水中拔出蔓草、草等物时,
Jale vallitiṇādīni, uddharantassa toyato;
3043或在那里搅动它们,比丘犯波逸提。
Vikopentassa vā tattha, hoti pācitti bhikkhuno.
1002一千零二。
1002.
3045此处,损坏他人所种植者,犯恶作;
Parehuppāṭitānettha, vikopentassa dukkaṭaṃ;
3046因为从那时起,它们便归入种子村。
Gacchanti hi yato tāni, bījagāmena saṅgahaṃ.
1003一千零三
1003.
3048在旱地,树木遭砍伐后,若绿色残株尚竖立,
Thalaṭṭhe chinnarukkhānaṃ, ṭhito haritakhāṇuko;
3049其向上生长的嫩芽,便归于草木。
Uddhaṃ vaḍḍhanako tassa, bhūtagāmena saṅgaho.
1004一千零四
1004.
3051椰子等树木的残株,不再向上生长;
Nāḷikerādikānampi, khāṇu uddhaṃ na vaḍḍhati;
3052因此,对其所作,便摄于种子村。
Tasmā tassa kato hoti, bījagāmena saṅgaho.
1005一千零五。
1005.
3054同样地,芭蕉的残株,对已结果者而言,是显露的。
Tathā kadaliyā khāṇu, phalitāya pakāsito;
3055未结果者的残株,则被视为有情村。
Aphalitāya yo khāṇu, bhūtagāmena so mato.
1006一千零六。
1006.
3057已结果的芭蕉,只要叶子尚青,它便如此;对芦苇、竹、草等的判定也是如此。
Phalitā kadalī yāva, nīlapaṇṇā ca tāva sā;
3058对芦苇、竹、草等的判定,即是如此。
Naḷaveḷutiṇādīna-mayameva vinicchayo.
1007
1007.
3060然而,自顶端起始,当此竹凋枯之时;
Aggato pana paṭṭhāya, yadāyaṃ veḷu sussati;
3061其时即被摄于种子村之属。
Tadā saṅgahito hoti, bījagāmena nāmaso.
1008
1008.
3063因德萨拉等诸树,属种子村所摄;
Indasālādirukkhānaṃ, bījagāmena saṅgaho;
3064若为砍断后放置者,通晓律者当知。
Chinditvā ṭhapitānaṃ tu, viññeyyo vinayaññunā.
1009一千零九。
1009.
3066若为凉亭等而挖掘时,
Maṇḍapādīnamatthāya, nikkhaṇanti ca te sace;
3067根叶被拔出时,便为众生村所摄。
Niggate mūlapaṇṇasmiṃ, bhūtagāmena saṅgaho.
1010一千零一十
1010.
3069那些仅有根者,或仅有叶者;
Mūlamattepi vā yesaṃ, paṇṇamattepi vā pana;
3070即使被挖出,它们仍属种子类所摄。
Niggatepi kato tesaṃ, bījagāmena saṅgaho.
1011
1011.
3072然而,带茎干的棕榈核才称为种子类;
Sakandā pana tālaṭṭhi, bījagāmoti vuccati;
3073当叶轮尚青时,从中所出者则不属种子类。
Pattavaṭṭi yadā nīlā, niggacchati tadā na ca.
1012
1012.
3075剖开椰子壳,芽如象牙针;
Nāḷikeratacaṃ bhitvā, dantasūcīva aṅkuro;
3076从中所生者,也名为种子类。
Niggacchati tadā sopi, bījagāmoti vuccati.
1013
1013.
3078以如鹿角的念力所持之钵。
Migasiṅgasamānāya, satiyā pattavaṭṭiyā;
3079即使根部尚未长出,亦名为植物村。
Aniggatepi mūlasmiṃ, bhūtagāmoti vuccati.
1014
1014.
3081如稻等之芽,尚未转绿之时,
Na honti haritā yāva, vīhiādīnamaṅkurā;
3082即使叶片已出,亦摄于种子村中。
Niggatesupi paṇṇesu, bījagāmena saṅgaho.
3178四诵分已竟。
Cattāro bhāṇavārā niṭṭhitā.
1015一千零一十五
1015.
3084于芒果、阎浮树、无花果等,亦如是判定;
Ambajambuṭṭhikādīna-meseva ca vinicchayo;
3085而凡生于树上的万达咖,或其他寄生植物;
Vandākā vāpi aññaṃ vā, rukkhe jāyati yaṃ pana.
1016一千零一十六。
1016.
3087树木是它的栖止处,不应加以破坏;
Rukkhovassa siyā ṭhānaṃ, vikopetuṃ na vaṭṭati;
3088无根藤蔓等,此即是判定。
Amūlavalliādīna-mayameva vinicchayo.
1017一千零十七。
1017.
3090围墙等处的苔藓,称为‘最上种子’;
Pākārādīsu sevālo, aggabījanti vuccati;
3091只要二、三片叶尚未长成,他便不构成。
Yāva dve tīṇi pattāni, na sañjāyanti tāva so.
1018一千零一十八。
1018.
3093然而,当叶生起时,此事即成为波逸提之事。
Pattesu pana jātesu, vatthu pācittiyassa so;
3094然而,摩擦之后,再将它从那里移除,是不许可的。
Ghaṃsitvā pana taṃ tasmā, apanetuṃ na vaṭṭati.
1019
1019.
3096水藻若在饮水瓶等之外者,为恶作;
Sevāle bahi pānīya-ghaṭādīnaṃ tu dukkaṭaṃ;
3097若内中所含之物不视作食物,则糕饼等中所夹之刺亦应同理。
Abbohārova so anto, pūvādīsupi kaṇṇakaṃ.
1020
1020.
3099石块、木片、水藻、石片等种种杂物,
Pāsāṇadaddusevāla-seleyyappabhutīni ca;
3100此类是恶作事,而非波逸提,应如此了知。
Honti dukkaṭavatthūni, apattānīti niddise.
1021
1021.
3102而已开花的蛇盖菇,则是不可受用之物。
Pupphitaṃ tu ahicchattaṃ, abbohārikataṃ gataṃ;
3103若它为花蕾,则属恶作事。
Sace taṃ makuḷaṃ hoti, hoti dukkaṭavatthukaṃ.
1022
1022.
3105剥取树皮,以及皮下片层;
Rukkhe tacaṃ vikopetvā, tathā pappaṭikampi ca;
3106于嫩叶上采取树脂,亦不允许。
Niyyāsampi panallasmiṃ, gahetuṃ na ca vaṭṭati.
1023
1023.
3108于努希树等诸树,或多罗叶等之上;书写于彼所生者,应说波逸提。
Nuhiādīsu rukkhesu, tālapaṇṇādikesu vā;
3109若书写于彼所生之物者,应说波逸提。
Likhato tatthajātesu, pācittiyamudīraye.
1024
1024.
3111花或黄叶,或果或已熟者;若令落或摇动,已说波逸提。
Pupphaṃ paṇḍupalāsaṃ vā, phalaṃ vā pakkameva vā;
3112若使之落下或加以摇动,已说波逸提。
Pātentassa ca cāletvā, pācittiyamudīritaṃ.
1025一千零二十五
1025.
3114将结果之枝弯下,施与取者,这是许可的;
Nāmetvā phaliniṃ sākhaṃ, dātuṃ vaṭṭati gaṇhato;
3115若自身欲食用,却如此施与,则不许可。
Sayaṃ khāditukāmo ce, dātumevaṃ na vaṭṭati.
1026一千零二十六
1026.
3117将他人举起,或令取之,亦是许可;
Ukkhipitvā paraṃ kañci, gāhāpetumpi vaṭṭati;
3118对于采花者,此即是决断。
Pupphāni ocinantesu, ayameva vinicchayo.
1027
1027.
3120凡是能生长的树木,其枝条亦属于有枝;
Yesaṃ ruhati rukkhānaṃ, sākhā tesampi sākhinaṃ;
3121若未作净而加以毁坏者,即得恶作。
Kappiyaṃ tamakāretvā, vikopentassa dukkaṭaṃ.
1028
1028.
3123此道理也同样适用于湿生姜等。
Ayameva nayo alla-siṅgiverādikesupi;
3124对于种子类,因世尊已明示,此为恶作。
Dukkaṭaṃ bījagāmesu, niddiṭṭhattā mahesinā.
1029
1029.
3126「砍伐树木,斩断藤蔓,挖掘球茎,连根拔起」,如此说亦无妨,因无决定性。
‘‘Rukkhaṃ chinda lataṃ chinda, kandaṃ mūlampi uddhara;
3127说「拔除」亦无妨,因无决定性。
Uppāṭehī’’ti vattumpi, vaṭṭatevāniyāmato.
1030
1030.
3129“砍芒果树、砍阎浮树、砍楝树”,或说“砍、劈、拔”。
‘‘Ambaṃ jambumpi nimbaṃ vā, chinda bhinduddharā’’ti vā;
3130而取其名称来表述,也并无不妥,因为并无决定性。
Gahetvā pana nāmampi, vaṭṭatevāniyāmato.
1031
1031.
3132“砍这棵树、砍这条蔓、砍这块树皮、砍这株藤”,若如此加以限定而说,则不应许可。
‘‘Imaṃ rukkhaṃ imaṃ valliṃ, imaṃ challiṃ imaṃ lataṃ;
3133“砍断”“劈开”等语,不可用作限定。
Chinda bhindā’’ti vā vattuṃ, niyametvā na vaṭṭati.
1032
1032.
3135若将甘蔗段装满篮子而带来,
Pūretvā ucchukhaṇḍānaṃ, pacchiyo āharanti ce;
3136当作成一净法时,一切便已成就。
Sabbameva kataṃ hoti, ekasmiṃ kappiye kate.
1033一千零三十三
1033.
3138然而,若甘蔗与木柴系于一处,
Ekato pana baddhāni, ucchudārūni honti ce;
3139然而,作净时,穿透木头是允许的。
Kappiyaṃ karonto pana, dāruṃ vijjhati vaṭṭati.
1034一千零三十四。
1034.
3141或以藤、或以绳,或凡用以系缚他们之物;
Valliyā rajjuyā vāpi, yāya baddhāni tāni hi;
3142因其与容器同等,故不应穿透彼。
Bhājanena samānattā, taṃ vijjhati na vaṭṭati.
1035一千零三十五
1035.
3144若以胡椒等与饭食混合而持来,
Bhattaṃ maricapakkehi, missetvā āharanti ce;
3145纵使一粒饭中,若能穿透,亦为允许。
Ekasitthepi bhattassa, sace vijjhati vaṭṭati.
1036此同一法则,亦在芝麻、米等情形中得以宣说;乃至在锅中,一个连体的木苹果,亦得以作净食。
1036.
3147同样的道理,也已在芝麻、米等情形中作了说明;
Ayameva nayo vutto, tilataṇḍulakādisu;
3148乃至在锅中,一个连体的木苹果,也可作净食处理。
Ekābaddhe kapitthepi, kaṭāhe kappiyaṃ kare.
1037一千零三十七。
1037.
3150若舍弃外壳,内有果肉行止;
Kaṭāhaṃ yadi muñcitvā, anto carati miñjakaṃ;
3151将那迦毕他果打碎后,应当作净。
Bhindāpetvā kapitthaṃ taṃ, kāretabbaṃ tu kappiyaṃ.
1038一千零三十八。
1038.
3153对于非植物之种子,却持植物等想者;
Abhūtagāmabījesu, bhūtagāmādisaññino;
3154于此有疑者,亦犯恶作罪。
Tattha vematikassāpi, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
1039一千零三十九。
1039.
3156于彼,无如实想者、非故意者、失念者,
Atathāsaññino tattha, asañciccāsatissa ca;
3157及疯狂者等,已宣说无罪。
Ummattakādikānañca, anāpatti pakāsitā.
1040一千零四十
1040.
3159此为三因生起、唯作、想解脱;
Idañca tisamuṭṭhānaṃ, kriyaṃ saññāvimokkhakaṃ;
3160身业、语业,及三心与三受。
Kāyakammaṃ vacīkammaṃ, ticittañca tivedanaṃ.
3257植物事。
Bhūtagāmakathā.
1041一千零四十一。
1041.
3162当僧团已作羯磨时,于异语者与恼害者;
Kate saṅghena kammasmiṃ, aññavādavihesake;
3163若再如此而作者,则犯两个波逸提。
Tathā puna karontassa, hoti pācittiyadvayaṃ.
1042一千零四十二。
1042.
3165于如法行事,犯三波逸提;于非法行事,犯三恶作;
Tikapācittiyaṃ dhamme, adhamme tikadukkaṭaṃ;
3166于未举罪之羯磨,如此说者,亦犯恶作。
Kamme aropite cevaṃ, vadantassa ca dukkaṭaṃ.
1043一千零四十三
1043.
3168若不知自己已犯戒或将犯戒,而作‘将有诤论’之想者,
Āpattiṃ vāpi āpannaṃ, ajānantassa, ‘‘bhaṇḍanaṃ;
3169如是病者,无罪。
Bhavissatī’’ti saññissa, gilānassa na dosatā.
1044一零四四。
1044.
3171如同不与取等之生起法则;
Adinnādānatulyāva, samuṭṭhānādayo nayā;
3172【续前偈】
Kriyākriyamidaṃ vuttaṃ, vedanā dukkhavedanā.
3270异语论。
Aññavādakathā.
1045一千零四十五。
1045.
3174犹如欲败坏他人名誉者,对于被认可的比丘,
Ayasaṃ kattukāmova, sammatassa hi bhikkhuno;
3175向达上者说话,令他恼怒,自己也遭轻毁。
Vadanto upasampanne, ujjhāpeti ca khīyati.
1046一千零四十六。
1046.
3177在这两件事中,他犯两个波逸提;
Tasmiṃ vatthudvaye tassa, hoti pācittiyadvayaṃ;
3178如法者三波逸提,非法者三恶作。
Tikapācittiyaṃ dhamme, adhamme tikadukkaṭaṃ.
1047
1047.
3180若在未达上的比丘面前
Avaṇṇaṃnupasampanna-santike pana bhikkhuno;
3181或对未认可的比丘说毁谤语
Asammatassa bhikkhussa, bhāsato yassa kassaci.
1048
1048.
3183赞叹沙弥,无论已认可或未认可
Sāmaṇerassa vā vaṇṇaṃ, sammatāsammatassapi;
3184向任何人宣说者,犯恶作。
Vadato dukkaṭaṃ hoti, yassa kassaci santike.
1049一千零四十九。
1049.
3186依欲等而行,作而说者,
Chandādīnaṃ vaseneva, karontaṃ bhaṇato pana;
3187无犯,所余之业与无间相同。
Anāpatti kriyāsesa-manantarasamaṃ mataṃ.
3286使人嫌责事。
Ujjhāpanakathā.
1050一千零五十。
1050.
3189于露地,若敷设床座等,或为自己,或为他人;
Ajjhokāse tu mañcādiṃ, attano vā parassa vā;
3190为了使用而令敷设,或者亲自敷设。
Atthāya santharāpetvā, santharitvāpi vā pana.
1051一千零五十一。
1051.
3192既不应为僧团举出,亦不应令人举出此事。
Nevuddhareyya saṅghassa, uddharāpeyya vā na taṃ;
3193若离去时,对那位比丘构成波逸提。
Pakkamanto sace tassa, hoti pācitti bhikkhuno.
1052雨季四月,若天不降雨;
1052.
3195一千零五十二。
Vassike caturo māse, sace devo na vassati;
3196同样地,也不允许放置于露地。
Ajjhokāse tathā cāpi, ṭhapetuṃ na ca vaṭṭati.
1053一千零五十三
1053.
3198凡在雨季及随后四个月降雨之处,
Yattha vassati hemante, cattāro aparepi ca;
3199于该处铺设床座等物,八个月内皆不可行。
Ṭhapetuṃ tattha mañcādiṃ, aṭṭha māse na vaṭṭati.
1054一千零五十四。
1054.
3201乌鸦等所栖之处,或树根之下,无论何时,
Kākādīnaṃ nivāsasmiṃ, rukkhamūle kadācipi;
3202然而,不应铺设僧团的床座等物。
Mañcādiṃ pana saṅghassa, ṭhapetuṃ na ca vaṭṭati.
1055一千零五十五
1055.
3204若将僧团的任何敷具为他人铺设,
Aññassatthāya yaṃ kiñci, santhataṃ yadi saṅghikaṃ;
3205在任何地方,由任何比丘铺开;
Yattha katthaci vā ṭhāne, yena kenaci bhikkhunā.
1056一千零五十六。
1056.
3207只要他不坐下,或不说“去吧”;
Yāva so na nisīdeyya, ‘‘gacchā’’ti na vadeyya vā;
3208只要仍是铺设者,即说责任在于铺设者。
Tāva santhārakasseva, bhāro tanti pavuccati.
1057一千零五十七。
1057.
3210若他令沙弥铺设,那卧具便是已铺设的。
Sace taṃ sāmaṇerena, santharāpeti santhataṃ;
3211对比丘而言,令铺设已说明为障碍。
Santharāpitabhikkhussa, palibodhoti dīpito.
1058一千零五十八。
1058.
3213若那卧具为比丘所铺设,负担便仍是他的;
Santhataṃ bhikkhunā taṃ ce, bhāro tasseva tāva taṃ;
3214直到发令者到来,才不坐下。
Yāva āṇāpako tattha, āgantvā na nisīdati.
10591059.
1059.
3216比丘或沙弥,守园人或近事男;
Bhikkhuṃ vā sāmaṇeraṃ vā, ārāmikamupāsakaṃ;
3217未加询问便将僧团的卧坐具拿走。
Anāpucchā niyyātetvā, saṅghikaṃ sayanāsanaṃ.
1060投掷之物越过门槛,行走者迈出第一步时:恶作;迈出第二步时,则判为波逸提。
1060.
3219投掷之物越过门槛,行走者迈出第一步时:恶作;迈出第二步时,则判为波逸提。
Leḍḍuppātamatikkamma, gacchato paṭhame pade;
3220第一次为恶作,第二次犯时,则宣说为波逸提。
Dukkaṭaṃ, dutiye vāre, pācittiyamudīritaṃ.
1061此为第一千零六十一颂。
1061.
3222立于食堂中,对沙弥说:
Ṭhatvā bhojanasālāyaṃ, vatvā yo sāmaṇerakaṃ;
3223在某个日间住处,铺设床座。
Asukasmiṃ divāṭṭhāne, paññāpehīti mañcakaṃ.
1062一千零六十二颂。
1062.
3225若从那处出来后,前往别处,
Nikkhamitvā sace tasmā, ṭhānā aññattha gacchati;
3226已阐明:此比丘应处以举足而行。
Pāduddhārena so bhikkhu, kāretabboti dīpito.
1063一千零六十三。
1063.
3228三波逸提,导师依三种过去方式已作开示;
Tikapācittiyaṃ vuttaṃ, tikātītena satthunā;
3229同样地,对于私人物品,借此也清楚地指明了三类恶作。
Tathā puggalike tena, dīpitaṃ tikadukkaṭaṃ.
1064一千零六十四。
1064.
3231垫褥、席子、皮革、板、擦脚布——
Cimiliṃ taṭṭikaṃ cammaṃ, phalakaṃ pādapuñchaniṃ;
3232或地敷具,或上敷具。
Bhūmattharaṇakaṃ vāpi, uttarattharaṇampi vā.
1065
1065.
3234木器、陶器,或钵架。
Dārumattikabhaṇḍāni , pattādhārakameva vā;
3235置于露地而离去者,犯恶作。
Abbhokāse ṭhapetvā taṃ, gacchato hoti dukkaṭaṃ.
1066
1066.
3237若是住阿兰若者,且逢无雨之时,
Sace āraññakenāpi, anovasse ca no sati;
3238悬挂于树上之后,便可随意前往。
Laggetvā pana rukkhasmiṃ, gantabbaṃ tu yathāsukhaṃ.
1067一千零六十七。
1067.
3240如同不被白蚁等啃食、不被毁坏;
Yathā upacikādīhi, na khajjati na lujjati;
3241如此作了这一切之后,便可前往。
Tathā katvāpi taṃ sabbaṃ, gantuṃ pana ca vaṭṭati.
1068一千零六十八。
1068.
3243先令无罪解除,且问询后离去;
Anāpattuddharāpetvā, āpucchitvāpi gacchato;
3244比丘虽遇灾难,自有财物被扣时;
Attano santake ruddhe, āpadāsupi bhikkhuno.
1069一〇六九。
1069.
3246生起等一切方面,被认为与咖提那衣相同。
Samuṭṭhānādayo sabbe, kathinena samā matā;
3247此中所说的作与非作,唯我等有此差别。
Kriyākriyamidaṃ vutta-mayameva visesatā.
3347第一住处事。
Paṭhamasenāsanakathā.
1070一千零七十
1070.
3249毡褥、地敷、上覆敷具;
Bhisicimilikā bhūma-ttharaṇaṃ uttarattharaṃ;
3250席、皮片,以及覆布、坐垫。
Taṭṭikā cammakhaṇḍo ca, paccattharanisīdanaṃ.
1071
1071.
3252草叶所铺敷,如是卧具有十种。
Santhāro tiṇapaṇṇānaṃ, seyyā dasavidhā siyā;
3253若比丘,在一切覆盖、围绕的精舍中,
Sabbacchannaparicchanne, vihāre bhikkhu yo pana.
1072一千零七十二。
1072.
3255此十种卧具,即便自行铺设后躺卧;
Etaṃ dasavidhaṃ seyyaṃ, santharitvāpi vā sayaṃ;
3256若未撤除、未告知而离去,即犯彼戒。
Anuddharitvānāpucchā, atikkamati taṃ sace.
1073
1073.
3258寺院附近,或其围墙,
Ārāmassūpacāraṃ vā, parikkhepaṃ panassa vā;
3259第一足犯恶作,第二足犯波逸提。
Paṭhame dukkaṭaṃ pāde, pācitti dutiye siyā.
1074
1074.
3261当住所与卧具两者俱毁之时,
Senāsanassa seyyāya, ubhayesaṃ vināsato;
3262铺设后离去,住于屋内者,即说为波逸提。
Gacchato santharitvanto-gabbhe pācitti vaṇṇitā.
1075一千零七十五。
1075.
3264于住处近处,及凉亭等处,犯恶作。
Upacāre vihārassa, dukkaṭaṃ maṇḍapādike;
3265铺设后离去,或毁坏仅卧具量者,亦犯恶作。
Gacchato santharitvā vā, seyyāmattaṃ vināsato.
1076一千零七十六。
1076.
3267于僧团的十种事中,已说三种波逸提;
Tikapācittiyaṃ vuttaṃ, saṅghike dasavatthuke;
3268同样,于个人此事之中,已阐明三种恶作。
Tathā puggalike tassa, dīpitaṃ tikadukkaṭaṃ.
1077一千零七十七。
1077.
3270或申明无罪而去,或告假而去;
Anāpattuddharitvā vā, āpucchaṃ vāpi gacchato;
3271或为他事所阻碍,或为自有财物所牵绊。
Palibuddhepi vāññena, attano santakepi vā.
1078一千零七十八。
1078.
3273满怀期待而往,停立彼处再请问;
Sāpekkhova ca gantvā taṃ, tattha ṭhatvāpi pucchati;
3274生起等一切,同视为无间等。
Samuṭṭhānādayo sabbe, anantarasamā matā.
3375第二住处事。
Dutiyasenāsanakathā.
10791079.
1079.
3276若比丘明知有先来之比丘已先入住,却故意挤入其处,在僧团住处铺设卧具,犯波逸提。
Yo pubbupagataṃ bhikkhuṃ, jānaṃ anupakhajja ca;
3277在僧团住处铺设卧具,犯波逸提。
Kappeyya saṅghikāvāse, seyyaṃ pācittiyassa ce.
1080一千零八十。
1080.
3279从洗足石,比丘进入时;
Pādadhovanapāsāṇā, pavisantassa bhikkhuno;
3280乃至床座,或正出去时。
Yāva taṃ mañcapīṭhaṃ vā, nikkhamantassa vā pana.
10811081。
1081.
3282从床座处,乃至小便处,此中间区域,名为近处。
Mañcapīṭhakato yāva, passāvaṭṭhānameva tu;
3283此范围之地,即称为近处。
Etthantare idaṃ ṭhānaṃ, upacāroti vuccati.
1082一千零八十二。
1082.
3285若比丘心存驱逐之意,于近处铺设十种卧具之一者,恶作。
Tattha bādhetukāmassa, upacāre tu bhikkhuno;
3286铺设十种卧具中任何一种者,犯恶作。
Dasasvaññataraṃ seyyaṃ, santharantassa dukkaṭaṃ.
1083一千零八十三。
1083.
3288若坐于彼处,或卧于彼处,
Nisīdantassa vā tattha, nipajjantassa vā pana;
3289若同时作此二者,则有二波逸提。
Tathā dvepi karontassa, hoti pācittiyadvayaṃ.
1084一千零八十四。
1084.
3291若人再三造作,则由加行的计数而穷尽;
Punappunaṃ karontassa, payogagaṇanāvasā;
3292于法说为三波逸提,于补特伽罗则为三恶作。
Tikapācittiyaṃ vuttaṃ, puggale tikadukkaṭaṃ.
1085一千零八十五。
1085.
3294若离已说近处,或自铺设卧具;
Vuttūpacāraṃ muñcitvā, seyyaṃ santharatopi vā;
3295或在寺院近处,或于露地。
Vihārassūpacāre vā, ajjhokāsepi vā pana.
1086一千零八十六
1086.
3297或令他人铺设而坐时;
Santharāpayato vāpi, tattha tassa nisīdato;
3298于一切处皆为恶作,所居亦被遮止。
Sabbattha dukkaṭaṃ vuttaṃ, nivāso ca nivārito.
1087一千零八十七。
1087.
3300病者无罪,或被寒冷等所逼恼者;
Anāpatti gilānassa, sītāduppīḷitassa vā;
3301遭遇危难的比丘,以及癫狂者等亦然。
Āpadāsupi bhikkhussa, tathā ummattakādino.
1088一千零八十八。
1088.
3303一切生起等,及初后之事,
Samuṭṭhānādayo sabbe, paṭhamantimavatthunā;
3304当知此为相似,即此苦受。
Sadisāti ca viññeyyā, hotīdaṃ dukkhavedanaṃ.
3406挤入事。
Anupakhajjakathā.
1089一千零八十九。
1089.
3306若从僧团住处拖出比丘,
Vihārā saṅghikā bhikkhuṃ, nikkaḍḍheyya sace pana;
3307或心怀嗔恨而令人拖出,他犯波逸提。
Nikkaḍḍhāpeyya vā kuddho, tassa pācittiyaṃ siyā.
10901090
1090.
3309纵有楼阁层叠高,若以一次之方便,
Bahubhūmāpi pāsādā, payogenekakena yo;
3310若彼从中拽出者,则示一波逸提罪。
Nikkaḍḍheti sace tassa, ekā pācitti dīpitā.
1091一〇九一。
1091.
3312每次除外时,于拖出过程中;依诸门之数目,则有诸波逸提。
Ṭhapetvā ca ṭhapetvā ca, nikkaḍḍhantassa antarā;
3313一千零九十二。
Dvārānaṃ gaṇanāyassa, honti pācittiyo pana.
1092对说“出去”者,此法则于言语亦得适用;于命令生起之刹那,对命令者即生恶作。
1092.
3315说“出去”者,在言说上亦同此理;
‘‘Nikkhamā’’ti vadantassa, vācāyapi ayaṃ nayo;
3316于命令生起的刹那,命令者即犯恶作。
Āṇattiyā khaṇeyeva, āṇāpentassa dukkaṭaṃ.
1093一千零九十三。
1093.
3318若比丘被一次告诫,而门却有多扇;若他越过,则犯一个波逸提;若越过许多门,则犯多个波逸提。
Sace so sakimāṇatto, dvārepi bahuke pana;
3319若他越过,即一个波逸提;若是多扇门,即多个波逸提。
Atikkāmeti ekāva, bahukāni bahūni ce.
1094一千零九十四。
1094.
3321在他那座附有侍奉堂等的寺院附近
Tassūpaṭṭhānasālādi-vihārassūpacārato ;
3322以身、以语,在驱逐中也是如此。
Kāyenapi ca vācāya, tathā nikkaḍḍhanepi ca.
1095一千零九十五。
1095.
3324从寺院附近、寺院,或从此处;
Vihārassūpacārā vā, vihārā vāpi cetaraṃ;
3325驱出所有人时,对资具亦犯恶作。
Nikkaḍḍhantassa sabbesaṃ, parikkhārampi dukkaṭaṃ.
1096一千零九十六。
1096.
3327对于比丘不相连接的资具,智者
Asambaddhesu bhikkhussa, parikkhāresu paṇḍito;
3328应阐明计算物品的恶作。
Vatthūnaṃ gaṇanāyassa, dukkaṭaṃ paridīpaye.
1097一〇九七。
1097.
3330对无惭的弟子,或对同住者,
Antevāsimalajjiṃ vā, tathā saddhivihārikaṃ;
3331当把疯狂者拖出时,自己亦是疯狂者。
Nikkaḍḍhantassa ummattaṃ, sayaṃ ummattakassa ca.
1098一千零九十八。
1098.
3333从自己的住处,或从可信赖者之处,
Attano vasanaṭṭhānā, tathā vissāsikassa vā;
3334或对于他们的资具,宣说为无犯。
Parikkhārañca vā tesaṃ, anāpatti pakāsitā.
1099
1099.
3336从一切僧园,及制造争论者那里,
Saṅghārāmāpi sabbasmā, tathā kalahakārakaṃ;
3337此是三起源,受为苦受。
Idaṃ tu tisamuṭṭhānaṃ, vedanā dukkhavedanā.
3440关于驱出之事。
Nikkaḍḍhanakathā.
1100
1100.
3339于中等头部可撞之处,于空中屋之上;
Majjhimāsīsaghaṭṭāya, vehāsakuṭiyūpari;
3340于有脚之床,或于比丘之椅上。
Āhaccapādake mañce, pīṭhe vā pana bhikkhuno.
1101
1101.
3342若在彼处坐,或在彼处卧;
Nisīdantassa vā tasmiṃ, nipajjantassa vā pana;
3343以加行次数计,则成波逸提。
Payogagaṇanāyeva, tassa pācittiyo siyuṃ.
1102
1102.
3345已说三种波逸提,于人则三种恶作。
Tikapācittiyaṃ vuttaṃ, puggale tikadukkaṭaṃ;
3346或于下方、非受用处,或以头触。
Heṭṭhā aparibhoge vā, sīsaghaṭṭāya vā pana.
1103
1103.
3348或于虚空中住处,抑或自己所有之处;
Avehāsavihāre vā, attano santakepi vā;
3349或于凭信而住的住处,不因瞋、痴等而有损坏。
Vissāsikavihāre vā, na dosummattakādino.
1104
1104.
3351或于已施帘幕之处,立于彼处而悬挂;
Yattha paṭāṇi vā dinnā, tattha ṭhatvā lageti vā;
3352此羊毛毯之因,起源视为相同。
Idameḷakalomena, samuṭṭhānaṃ samaṃ mataṃ.
3456虚空小屋论。
Vehāsakuṭikathā.
1105
1105.
3354从门之铰链起,为了安置门闩;
Yāva dvārassa kosamhā, aggaḷaṭṭhapanāya tu;
3355比丘应自行涂抹,或令人涂抹。
Bhikkhunā limpitabbaṃ vā, lepāpetabbameva vā.
1106
1106.
3357应知采光窗洞的预备工作,此规则亦同。
Ñeyyo ālokasandhīnaṃ, parikammepyayaṃ nayo;
3358屋顶则应涂抹二三次,且须站在未干的涂层上进行。
Chadanassa dvattipariyāyaṃ, ṭhitena harite pana.
1107
1107.
3360自彼以上应决意,若更行决意者;
Adhiṭṭheyyaṃ tato uddhaṃ, adhiṭṭheti sace pana;
3361彼犯波逸提,住于彼处者犯恶作。
Tassa pācittiyaṃ hoti, dukkaṭaṃ tattha tiṭṭhato.
1108
1108.
3363若有人立于屋脊梁上,或于屋顶边缘处站立;
Piṭṭhivaṃse ṭhito koci, chadanassa mukhavaṭṭiyā;
3364站在那个位置,往下看时,看不见比丘。
Yasmiṃ ṭhāne ṭhitaṃ bhikkhuṃ, olokento na passati.
1109
1109.
3366然而,比丘不应立于彼处;因为那里是精舍倒塌时波及的范围。
Tasmiṃ ṭhāne pana ṭhātuṃ, neva bhikkhussa vaṭṭati;
3367因为精舍若倒塌,该处正是在倒塌范围之内。
Vihārassa patantassa, patanokāsato hi taṃ.
1110
1110.
3369于不足二又半倍时,却起「超过」想者;
Ūnakadvattipariyāye, atirekoti saññino;
3370于此,有疑者,亦犯恶作罪。
Tattha vematikassāpi, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
1111一一一一。
1111.
3372于二、三次的场合,并无过失;于洞窟、草屋中,亦复如是。起立等一切,与行走相同,应当了知。
Na doso dvattipariyāye, leṇe tiṇakuṭīsu vā;
3373一切犯行之缘起等,皆与媒嫁行同等而判。
Samuṭṭhānādayo sabbe, sañcarittasamā matā.
3478二又半倍论。
Dvattipariyāyakathā.
1112一一一二。
1112.
3375明知水中有生物,或草,或泥,
Jānaṃ sappāṇakaṃ toyaṃ, tiṇaṃ vā mattikampi vā;
3376若自己洒,犯波逸提;若教他人洒,亦然。
Yadi siñceyya pācitti, siñcāpeyya parehi vā.
1113
1113.
3378若截断水流以浇灌泥土,则即使用罐子浇水,亦阐明一条波逸提。
Acchinditvā sace dhāraṃ, mattikaṃ siñcato pana;
3379纵使于一罐中,亦明示一条波逸提。
Ekasmimpi ghaṭe ekā, pācitti paridīpitā.
1114
1114.
3381若截断水流,则以加行计数为限;
Vicchindati sace dhāraṃ, payogagaṇanāvasā;
3382即使当面作业者,亦依循相承之论母。
Sammukhampi karontassa, mātikaṃ sandamānakaṃ.
1115
1115.
3384即使仅有一罪,纵历经一日;
Ekāva ce siyāpatti, divasampi ca sandatu;
3385于彼彼处结缚时,皆有加行的计数。
Bandhato tattha tatthassa, payogagaṇanā siyā.
1116
1116.
3387即使满车泥土,或仅是草;
Sace sakaṭapuṇṇampi, mattikaṃ tiṇameva vā;
3388若将物投入水中,同投一处者,犯一波逸提罪。
Udake pakkhipantassa, ekā pācitti ekato.
1117
1117.
3390若逐一投入,则按加行次数计罪。
Ekekaṃ pakkhipantassa, payogagaṇanāya ce;
3391若水耗尽或变浑浊,于彼情形亦同。
Khayaṃ vā āvilattaṃ vā, jalaṃ gacchati tādise.
1118
1118.
3393口中说“请浇灌”者,犯恶作罪。
‘‘Siñcāhī’’ti vadantassa, hoti āpatti dukkaṭaṃ;
3394仅作一次教令即犯一罪,纵使浇灌整日。
Ekāyāṇattiyā ekā, divasampi ca siñcato.
1119
1119.
3396于无生命之清净水中,作有生命之想。
Appāṇe udake suddhe, sappāṇamiti saññino;
3397于一切处有疑者,亦犯恶作。
Sabbattha vimatissāpi, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
1120
1120.
3399于一切处作无命想者,或非故意、失念者;
Sabbatthāpāṇasaññissa, asañciccāsatissa vā;
3400不知者无犯;疯狂者等亦复如是。
Ajānato anāpatti, tathā ummattakādino.
1121一千一百二十一
1121.
3402了知水之有生命性,了知“有生命”之义;
Sappāṇakattaṃ toyassa, sappāṇanti vijānanaṃ;
3403无杀害心,而洒水于草等。
Vinā vadhakacittena, tiṇādīnaṃ nisecanaṃ.
1122一千一百二十二。
1122.
3405这四种支分,已由大仙宣说;
Cattārevassa aṅgāni, niddiṭṭhāni mahesinā;
3406如同不与取,其生起等法则相同。
Adinnādānatulyāva, samuṭṭhānādayo nayā.
1123一一二三。
1123.
3408这里已说明了由施设所遮止与三心。
Idaṃ paṇṇattivajjañca, ticittañcāti dīpitaṃ;
3409这便是此处所示,也是其简别语。
Idamevettha niddiṭṭhaṃ, tassa cassa visesanaṃ.
3515关于有虫之水之事。
Sappāṇakakathā.
3516第二、坐卧处品。
Senāsanavaggo dutiyo.
1124一一二四
1124.
3411具足八支之比丘,得教诫比丘尼之许可;
Bhikkhussāṭṭhaṅgayuttassa, bhikkhunovādasammuti;
3412此由大仙,以白四甘马所许。
Idha ñatticatutthena, anuññātā mahesinā.
1125一千一百二十五。
1125.
3414若比丘为彼(比丘尼众)所认可,具足八重法,
Yo tāyāsammato bhikkhu, garudhammehi aṭṭhahi;
3415或对一位、或对多位、乃至对比丘尼僧团。
Ekaṃ sambahulā vāpi, bhikkhunisaṅghameva vā.
1126一千一百二十六。
1126.
3417若令他们忆持诸法而作教诫,然而
Osārentova te dhamme, ovadeyya sace pana;
3418教诫结束时,他犯波逸提。
Ovādapariyosāne, tassa pācittiyaṃ siyā.
1127
1127.
3420若以他法教诫,犯恶作。
Aññena pana dhammena, ovadantassa dukkaṭaṃ;
3421对一部受具者,以重法教诫,亦同。
Ekatoupasampannaṃ, garudhammehi vā tathā.
1128
1128.
3423若在比丘僧前,对已受具戒之比丘尼,
Bhikkhūnaṃ santikeyeva, upasampannabhikkhuniṃ;
3424如是,性别颠倒者,即说为波逸提。
Tathā, liṅgavipallāse, pācitteva pakāsitā.
1129
1129.
3426即使对已得认可的比丘,亦说为恶作;
Sammatassāpi bhikkhussa, dukkaṭaṃ samudīritaṃ;
3427未交付教诫,而以余法说法者。
Ovādaṃ aniyādetvā, dhammenaññena bhāsato.
1130
1130.
3429即使说“从和合僧团”,若以他法教诫,亦同。
‘‘Samaggamhā’’ti vuttepi, aññenovadato tathā;
3430即使说“从别众”,以重法教诫,则犯恶作。
‘‘Vaggamhā’’ti ca vuttepi, garudhammehi dukkaṭaṃ.
1131
1131.
3432对于不接受教诫者,即使他驳回该教诫,
Agaṇhantassa ovādaṃ, apaccāharatopi taṃ;
3433除去愚者、病人及行路者,应作恶作。
Ṭhapetvā dukkaṭaṃ bālaṃ, gilānaṃ gamikaṃ siyā.
1132
1132.
3435若于非法羯磨中,且作非法想者,
Adhamme pana kammasmiṃ, adhammanti ca saññino;
3436于别众之比丘尼僧团中,应得三波逸提。
Vagge bhikkhunisaṅghasmiṃ, tikapācittiyaṃ siyā.
1133
1133.
3438同样地,对于心有疑惑却自认是如法羯磨者,已说九条波逸提;在和合僧团中,亦有同等数量。
Tathā vematikassāpi, dhammakammanti saññino;
3439已说九条波逸提,和合僧团时亦有同数。
Nava pācittiyo vuttā, samaggepi ca tattakā.
1134
1134.
3441九种脂肪分作两类,总成十八条;若在法羯磨中,则为恶作,应作十七条。
Navakānaṃ vasā dvinnaṃ, aṭṭhārasa bhavanti tā;
3442在如法的业中,恶作应有十七种。
Dukkaṭaṃ dhammakammepi, sattarasavidhaṃ siyā.
1135
1135.
3444若被说“令其还俗”,或被询问而作答;
‘‘Osārehī’’ti vutto vā, pañhaṃ puṭṭho katheti vā;
3445对在学尼或疯狂者等,则无过失。
Sikkhamānāya vā neva, doso ummattakādino.
1136
1136.
3447应令口头诵习,两部本母皆悉精通;
Vācuggatāva kātabbā, paguṇā dvepi mātikā;
3448于经中,亦已开示四个诵品。
Suttantato ca cattāro, bhāṇavārā pakāsitā.
1137
1137.
3450为开示故,已显一种说法之道;为吉祥与不吉祥,随喜文恰有三种。
Eko parikathatthāya, kathāmaggo pakāsito;
3451为明辨吉祥与不吉祥,随喜文恰有三种。
Maṅgalāmaṅgalatthāya, tissoyevānumodanā.
1138
1138.
3453为布萨等事,而有业与非业的判别;同样,有一类业处,却成为最上义的障碍。
Uposathādiatthāya, kammākammavinicchayo;
3454同样,有一类业处,却成为最上义的障碍。
Kammaṭṭhānaṃ tathā ekaṃ, uttamatthassa pāpakaṃ.
1139
1139.
3456如此学得之后,即成为五夏多闻者;
Ettakaṃ uggahetvāna, pañcavasso bahussuto;
3457舍离依止之后,便可随欲自在而住。
Muñcitvā nissayaṃ kāmaṃ, vasituṃ labhatissaro.
1140
1140.
3459能熟诵二部经分别,于言辞之处得善巧者;
Vācuggatā vibhaṅgā dve, paguṇā byañjanādito;
3460四部中任一部,或乃至一卷经。
Catūsvapi nikāyesu, eko vā potthakopi ca.
1141
1141.
3462羯磨与非羯磨等事,应如此受持之量;
Kammākammañca vattāni, uggahetabbamettakaṃ;
3463此乃最终之限定,若为十戒腊者。
Sabbantimaparicchedo, dasavasso sace pana.
1142
1142.
3465多闻者为众方之首,能随心所欲而行;
Bahussuto disāmokkho, yenakāmaṃgamo siyā;
3466随心得众,能为自在令其侍奉。
Parisaṃ labhate kāmaṃ, upaṭṭhāpetumissaro.
1143
1143.
3468凡通达三藏及一切注疏者,
Yassa sāṭṭhakathaṃ sabbaṃ, vācuggaṃ piṭakattayaṃ;
3469那位多闻者,应成为比丘们的教诫师。
Soyaṃ bahussuto nāma, bhikkhunovādako siyā.
1144
1144.
3471我将阐明‘不可信’等三支;
Assāsammatatādīni , tīṇi aṅgāni dīpaye;
3472句清净与法等同,以及生起等法则。
Padasodhammatulyāva, samuṭṭhānādayo nayā.
3580关于教诫之事。
Ovādakathā.
1145
1145.
3474以重法或其他法,于日没后教诫比丘尼者,波逸提。
Pācitti garudhammehi, dhammenaññena vā pana;
3475日没后教诫比丘尼者,犯波逸提。
Hotyatthaṅgate sūriye, ovadantassa bhikkhuniṃ.
1146
1146.
3477以上已说三种波逸提。即使是获得认可的比丘,若教诫仅由一方受具足戒的比丘尼,亦犯恶作。
Tikapācittiyaṃ vuttaṃ, sammatassāpi bhikkhuno;
3478若教诫仅由一方受具足戒者,犯恶作。
Ekatoupasampannaṃ, ovadantassa dukkaṭaṃ.
1147
1147.
3480同样地,于太阳未落却作已落想者,犯恶作;于此事心存疑惑者,亦犯恶作。
Tathānatthaṅgate sūriye, gate atthanti saññino;
3481在此情况下,即使心生疑惑者,亦犯恶作罪。
Tattha vematikassāpi, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
1148
1148.
3483以诵示等方法,已说明无罪;其余的方法,如起源等,与前述相同。
Uddesādinayenassa, anāpatti pakāsitā;
3484其余诸义,以起源等方式,皆与前者相同,可依次类推。
Anantarasamā sesā, samuṭṭhānādayo nayā.
3593关于太阳已落山的论述。
Atthaṅgatasūriyakathā.
1149
1149.
3486教诫比丘尼者,前往比丘尼的住处;
Bhikkhuniṃ ovadantassa, gantvā bhikkhunupassayaṃ;
3487除八重法之外,非时而作,则为波逸提。
Garudhammehi aññatra, kālā pācittiyaṃ siyā.
1150
1150.
3489若未受选任,则犯二波逸提;
Sace asammato hoti, hoti pācittiyadvayaṃ;
3490日没之后,若有所说,则有三波逸提。
Atthaṅgate ca sūriye, sace vadati tīṇipi.
1151一千一百五十一。
1151.
3492若以其他法而说者,有二恶作;
Aññena pana dhammena, vadato dukkaṭadvayaṃ;
3493比丘因夜因缘故,有一波逸提。
Ekaṃ pācittiyaṃ hoti, bhikkhuno rattihetukaṃ.
1152一千一百五十二。
1152.
3495即使对已被选任的比丘,也有两种波逸提;
Sammatassāpi bhikkhussa, hoti pācittiyadvayaṃ;
3496因重法之源由,以未被选任故。
Garudhammanidānassa, sammatattā abhāvato.
1153
1153.
3498若以非法教诫彼者,恶作;
Tassevaññena dhammena, ovadantassa dukkaṭaṃ;
3499以被选任故,无犯;一夜波逸提。
Sammatattā anāpatti, ekā pācitti rattiyaṃ.
1154
1154.
3501三波逸提已说,其余二者恶作;
Tikapācittiyaṃ vuttaṃ, dukkaṭaṃ itaradvaye;
3502教诫一位已具戒者,犯恶作。
Ekatoupasampannaṃ, ovadantassa dukkaṭaṃ.
1155
1155.
3504同样地,以另一法,前往比丘尼的住所。
Tathā aññena dhammena, gantvā bhikkhunupassayaṃ;
3505其起源等一切,被认为与咖提那衣相同。
Samuṭṭhānādayo sabbe, kathinena samā matā.
3615比丘尼住所论
Bhikkhunupassayakathā.
1156
1156.
3507为衣等事教诫比丘尼,若向被认可的比丘说,犯波逸提。
Cīvarādīnamatthāya , ovadantīti bhikkhuniṃ;
3508若对被僧团认可的比丘说,则犯波逸提。
Vadato sammate bhikkhu, tassa pācittiyaṃ siyā.
1157
1157.
3510三种波逸提已说,三种恶作亦复如是;若向未被僧团认可的比丘说,亦犯恶作。
Tikapācittiyaṃ vuttaṃ, tatheva tikadukkaṭaṃ;
3511若向未经僧团认定的比丘说法,即犯恶作。
Saṅghenāsammataṃ bhikkhuṃ, vadantassa ca dukkaṭaṃ.
1158
1158.
3513于未受具戒者亦复如是,不论是否获得认可;若为利养而教诫、说法,则无罪。
Tathevānupasampannaṃ, sammataṃ vā asammataṃ;
3514若为利养故,教诫者、说法者,无罪。
Na doso āmisatthāya, ovadantassa bhāsato.
1159
1159.
3516同样地,对于疯狂者等,已阐明为无犯。
Tathā ummattakādīnaṃ, anāpatti pakāsitā;
3517此为三种等起,其受是苦受。
Idañhi tisamuṭṭhānaṃ, vedanā dukkhavedanā.
3628资具论
Āmisakathā.
1160
1160.
3519若比丘施衣与比丘尼,
Sace bhikkhuniyā bhikkhu, dadeyya pana cīvaraṃ;
3520除互相交换外,向非亲属者施衣,波逸提。
Aññātikāya pācitti, ṭhapetvā pārivattakaṃ.
1161
1161.
3522受衣学处,其义同理;
Cīvarassa paṭiggāha-sikkhāpadasamo nayo;
3523余者连同生起等,已说。
Avaseso mato saddhiṃ, samuṭṭhānādinā pana.
1162
1162.
3525彼处,比丘尼所施之衣;此处,由比丘。
Tattha bhikkhuniyā dinnaṃ, cīvaraṃ idha bhikkhunā;
3526彼处为舍堕,此处则判为纯波逸提。
Tattha nissaggiyaṃ suddha-pācitti idha sūcitā.
3638衣施论
Cīvaradānakathā.
1163
1163.
3528若比丘为比丘尼缝衣,或令他人缝制;
Cīvaraṃ yo hi sibbeyya, sibbāpeyya parena vā;
3529于非亲戚者,比丘尼犯波逸提。
Aññātikāya pācitti, hoti bhikkhuniyā pana.
1164
1164.
3531凡可作为下衣者,或可作为上衣者;
Yaṃ vā nivāsituṃ sakkā, yaṃ vā pārupanūpagaṃ;
3532大仙于此指称为衣。
Cīvaranti adhippeto, idamettha mahesinā.
1165
1165.
3534若比丘自己穿针后缝纫,于拔针时犯波逸提。
Sayaṃ sūciṃ pavesetvā, sibbantassa ca bhikkhuno;
3535就拔针一事,为彼判了波逸提。
Sūcinīharaṇe tassa, pācittiyamudīritaṃ.
1166
1166.
3537纵使穿刺百次,而拔出仅一次,亦唯犯一波逸提;但因方便众多,故成多罪。
Satakkhattumpi vijjhitvā, sakiṃ nīharato pana;
3538一条巴吉帝亚已说,但依方便之力,则成多条。
Ekaṃ pācittiyaṃ vuttaṃ, payogassa vasā bahū.
1167
1167.
3540若比丘被不加分别地吩咐“缝制”,
‘‘Sibbā’’ti pana āṇatto, avisesena bhikkhunā;
3541若他使全部完成,则犯一条巴吉帝亚。
Niṭṭhāpeti sace sabbaṃ, ekaṃ pācittiyaṃ siyā.
1168
1168.
3543“这件衣的工作,全部由你承担”,若比丘这样命令全部,而如果完成的话。
‘‘Yamettha cīvare kammaṃ, bhāro sabbaṃ tavā’’ti hi;
3544若比丘命令全部,而如果完成。
Āṇatto bhikkhunā sabbaṃ, niṭṭhāpeti sace pana.
1169
1169.
3546对于那教诫的比丘,即使只在一项教诫中。
Bhikkhussāṇāpakasseva, ekāyāṇattiyā pana;
3547于多条道路中,犯波逸提罪。
Honti pācittiyāpatti, anekārāpathe pathe.
1170
1170.
3549对于反复教诫者,于多次教诫中;
Punappunāṇāpentassa, anekāṇattiyaṃ pana;
3550有何言说?应成三波逸提罪。
Kā hi nāma kathā atthi? Tikapācittiyaṃ siyā.
1171
1171.
3552若于亲族中,作非亲族想,或生疑惑,于同一达上衣,犯恶作。
Ñātikāya ca aññāti-saññissa vimatissa vā;
3553若袈裟仅属一方受具者,犯恶作。
Ekatoupasampanna-cīvare dukkaṭaṃ siyā.
1172
1172.
3555除衣之外,其他资具及缝纫物,
Ṭhapetvā cīvaraṃ aññaṃ, parikkhārañca sibbato;
3556已明示无犯;于在学尼等,亦然。
Anāpatti viniddiṭṭhā, sikkhamānādikāyapi.
1173
1173.
3558由作媒而生起,是业,为制戒所遮止;是身业、语业,具三心与三受。
Sañcarittasamuṭṭhānaṃ, kriyaṃ paṇṇattivajjakaṃ;
3559身业、语业,以及三种心、三种受。
Kāyakammaṃ vacīkammaṃ, ticittañca tivedanaṃ.
3672缝衣事
Cīvarasibbanakathā.
1174
1174.
3561若比丘与比丘尼,相约定后,同行一路。
Bhikkhu bhikkhuniyā saddhiṃ, saṃvidhāya panekato;
3562若行于道,除适时外,于此。
Paṭipajjeyya maggaṃ ce, aññatra samayā idha.
1175
1175.
3564若越过村落间,或超过半由旬。
Gāmantarokkame vāpi, addhayojanatikkame;
3565若在无村庄的旷野树林,比丘有罪。
Agāmake araññe vā, hoti āpatti bhikkhuno.
1176
1176.
3567此处,若有人立于非净地而作约定,约定之相即成,彼之恶作已说。
Etthākappiyabhūmaṭṭho, saṃvidhānaṃ karoti yo;
3568约定之相即由此而说,彼之恶作已明示。
Saṃvidhānanimittaṃ tu, dukkaṭaṃ tassa dīpitaṃ.
1177
1177.
3570立于净地作约定时,若不说出约定的相状,则无恶作。
Saṃvidhānaṃ karontassa, ṭhatvā kappiyabhūmiyaṃ;
3571若不说出约定的相状,则犯恶作。
Saṃvidhānanimittaṃ tu, na vadantassa dukkaṭaṃ.
1178
1178.
3573比丘若在行走时踏入无间隔村落的界域,则两处皆犯波逸提。
Ubhayatthāpi pācitti, gacchantasseva bhikkhuno;
3574若踏入无间隔村落的界内,即犯。
Anantarassa gāmassa, upacārokkame siyā.
1179
1179.
3576以第一足踏入时,亦犯恶作;
Tatrāpi paṭhame pāde, dukkaṭaṃ samudīritaṃ;
3577至第二足时,犯波逸提。
Dutiye padavārasmiṃ, pācittiyamudīritaṃ.
1180
1180.
3579即便在中途作约,比丘亦得恶作;
Antarā saṃvidhānepi, bhikkhuno dukkaṭaṃ siyā;
3580在门、道、非约定处,若有所约,则说有罪。
Dvāramaggavisaṅkete, sati cāpatti vuccati.
1181
1181.
3582于未约定时,却起已约定想者;
Asaṃvidahite kāle, vidahitoti saññino;
3583于比丘戒中,犯恶作罪。
Bhikkhusseva vidhānasmiṃ, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
1182
1182.
3585或于适时约定后,往非约定处而行者;
Samaye vidahitvā vā, visaṅketena gacchato;
3586于灾祸中无罪,痴狂者等亦然。
Āpadāsu anāpatti, tathā ummattakādino.
1183
1183.
3588此有四种生起:由身而生,由语而生,由身心而生,由身语意三业而生。
Idaṃ catusamuṭṭhānaṃ, kāyato kāyavācato;
3589由身心而生起,及由身语意等三业。
Kāyacittā samuṭṭhāti, kāyavācādikattayā.
3703约定论
Saṃvidhānakathā.
1184
1184.
3591若登上单桨船,或登上双桨船。
Ekamujjavaniṃ nāvaṃ, tathā ojavanimpi vā;
3592若与比丘尼同乘,犯波逸提。
Abhirūheyya pācitti, saddhiṃ bhikkhuniyā sace.
1185
1185.
3594从有村落的岸边而行,或从村落间穿行;
Sagāmatīrapassena , gāmantaravasena vā;
3595从无村落的岸边而行,行半由旬。
Agāmatīrapassena, gamane addhayojane.
1186
1186.
3597同样地,行于宽一由旬之河中央者,
Tathā yojanavitthiṇṇa-nadīmajjhena gacchato;
3598若计为半由旬,则有波逸提。
Addhayojanasaṅkhāya, honti pācittiyo pana.
1187
1187.
3600如于海中随意而行,诸注释书皆作此说;
Yathāsukhaṃ samuddasmiṃ, sabbaaṭṭhakathāsu hi;
3601罪唯在河中成立,非于海中判别。
Nadiyaṃyeva āpatti, na samudde vicāritā.
1188
1188.
3603为成就渡口,于河之上游或下游;若相应者运送,已说无罪。
Titthasampādanatthāya, uddhaṃ vā nadiyā adho;
3604若相应者运送,则示无罪。
Sace haranti taṃyuttā, anāpatti pakāsitā.
1189
1189.
3606如是约定后,或为横渡;于灾祸中确有差别,被认为等同无间。
Tathā saṃvidahitvā vā, tiriyaṃ taraṇāya vā;
3607因为在难缘中,确有差别,而被认为等同无间。
Āpadāsu viseso hi, anantarasamo mato.
3722登船之论。
Nāvābhiruhanakathā.
1190
1190.
3609明知是比丘尼所安排的食物而受用;舍弃在家人之事务,比丘犯波逸提。
Ñatvā bhikkhuniyā bhattaṃ, bhuñjato paripācitaṃ;
3610舍弃在家人的营务后,比丘犯波逸提。
Hitvā gihisamārambhaṃ, hoti pācitti bhikkhuno.
1191
1191.
3612食物说为五种,于取受时犯恶作。
Bhojanaṃ pañcadhā vuttaṃ, gahaṇe tassa dukkaṭaṃ;
3613于一切吞咽时,犯波逸提。
Ajjhohāresu sabbesu, tassa pācittiyo siyuṃ.
1192
1192.
3615亲属等所有之物,或在家人所成办之物,若无有比丘尼,食用其中已安排者无罪。
Santakaṃ ñātakādīnaṃ, gihisampāditampi vā;
3616若无比丘尼,而食用已安排者,则有罪。
Vinā bhikkhuniyā doso, bhuñjato paripācitaṃ.
1193
1193.
3618若有比丘对食生起已安排想,而食未安排者;或于二者有疑,一切时皆犯恶作。
Paripācitasaññissa , bhikkhussāparipācite;
3619若于二者有疑,一切处皆为恶作。
Ubhosu vimatissāpi, hoti sabbattha dukkaṭaṃ.
1194
1194.
3621由一处受具者所备办的食物;
Ekatoupasampanna-paripācitabhojanaṃ;
3622仅以吞咽而食者,为恶作。
Ajjhohāravaseneva, dukkaṭaṃ paribhuñjato.
1195
1195.
3624除五种主食外,其余任何食物,如粥、副食、果实等,食者无罪。
Aññaṃ vā pana yaṃ kiñci, ṭhapetvā pañcabhojanaṃ;
3625食粥、副食、果实等者无罪。
Bhuñjantassa anāpatti, yāgukhajjaphalādikaṃ.
1196
1196.
3627其生起等与第一事及最后事相同;此为制戒所遮,三心与三受。
Samuṭṭhānādayo tulyā, paṭhamantimavatthunā;
3628此为制定所遮,以及三心与三受。
Idaṃ paṇṇattivajjaṃ tu, ticittañca tivedanaṃ.
3744煮熟之论。
Paripācitakathā.
1197
1197.
3630第二不定法被认为与第十相同;此学处全部依生起方式等而说。
Dutiyāniyateneva, dasamaṃ sadisaṃ mataṃ;
3631此学处全部,依生起方式等而说。
Idaṃ sikkhāpadaṃ sabbaṃ, samuṭṭhānanayādinā.
3748独坐之论。
Rahonisajjakathā.
3749比丘尼品第三。
Bhikkhunivaggo tatiyo.
1198
1198.
3633无病比丘,应受一处一食。
Eko āvasatho piṇḍo, agilānena bhikkhunā;
3634此后方可受食;若受食者,波逸提。
Bhuñjitabbo tato uddhaṃ, pācitti paribhuñjato.
1199
1199.
3636于不指名施设之食,比丘唯应依所需而受。
Anodisseva paññatte, yāvadattheva bhikkhunā;
3637应在此处受用一次,过此即不许可。
Bhuñjitabbaṃ sakiṃ tattha, tato uddhaṃ na vaṭṭati.
1200
1200.
3639若于次日仍在此处取用,取时即犯恶作。
Dutiye divase tattha, gahaṇe dukkaṭaṃ mataṃ;
3640于一切吞咽之中,彼皆犯波逸提。
Ajjhohāresu sabbesu, tassa pācittiyo matā.
1201
1201.
3642由某一族所制,或由诸异族所制;
Kulenekena paññatte, saha nānākulehi vā;
3643于诸异处差别中,唯有一部分为适当。
Nānekaṭṭhānabhedesu, ekabhāgova vaṭṭati.
1202
1202.
3645无论何处所制,或由诸异族所制;若于一切处依序而食者,则无过失。
Nānāṭṭhānesu paññatto, yo ca, nānākulehi vā;
3646然而,于一切处依次第而食者,无有过失。
Bhuñjato pana sabbattha, na doso paṭipāṭiyā.
1203
1203.
3648若依顺序而有剩余,舍弃后方可再食;
Paṭipāṭimasesena, khepetvā puna bhuñjato;
3649然而,对比丘而言,从一开始便不被允许。
Ādito pana paṭṭhāya, na ca kappati bhikkhuno.
1204
1204.
3651病者无犯,来者与去者亦无犯;于指定处,少量进食一次亦无犯。
Anāpatti gilānassa, āgacchantassa gacchato;
3652于指定处,少量进食一次亦无犯。
Odissapi ca paññatte, paritte bhuñjato sakiṃ.
1205一二〇五。
1205.
3654粥等虽于非时,亦许食用;其余和合之法,与生起等相同。
Yāguādīni niccampi, bhuñjituṃ pana vaṭṭati;
3655其余依羊毛类统合,其生起等亦同。
Sesameḷakalomena, samuṭṭhānādikaṃ samaṃ.
3774住处之论。
Āvasathakathā.
1206一二〇六。
1206.
3657除已说之适时外,众食者波逸提;所言“众”者,即四人或逾此数。
Aññatra samayā vuttā, pācitti gaṇabhojane;
3658所谓“众”者,乃明定为四人或更上。
Gaṇoti pana niddiṭṭhā, cattāro vā tatuttariṃ.
1207
1207.
3660无论是从邀请而得,还是从告知所得;此中食物有五种,是为其中任一种。
Yaṃ nimantanato vāpi, laddhaṃ viññattitopi vā;
3661此处的食物,是指五种食物中的任何一种。
Bhojanaṃ pana pañcannaṃ, hoti aññataraṃ idha.
1208
1208.
3663取了五种食物之名,却仅是名称而已。
Bhojanānampi pañcannaṃ, gahetvā nāmameva tu;
3664若邀请比丘,四位乃至众多位。
Nimanteti sace bhikkhū, cattāro bahukepi vā.
1209
1209.
3666“饭、食、餐,请接受,请取用吧。”
‘‘Odanaṃ bhojanaṃ bhattaṃ, sampaṭicchatha gaṇhatha’’;
3667即以同义语,或以其它的语言。
Iti vevacaneheva, atha bhāsantarena vā.
1210
1210.
3669此后,他的那些比丘们接受邀请。
Tato tassa ca te bhikkhū, sādiyitvā nimantanaṃ;
3670若从一处或多处前往,于一处受取。
Ekato nānato vā ce, gantvā gaṇhanti ekato.
1211一二一一
1211.
3672一切比丘皆得波逸提,因众食故;于中一起受取,是众食之因。
Sabbesaṃ hoti pācitti, gaṇabhojanakāraṇā;
3673此处一同受取,即是众食之因。
Ekato gahaṇaṃ ettha, gaṇabhojanakāraṇaṃ.
1212一二一二。
1212.
3675或一起或各别,前往或受食,智者不以此为众食之因。
Ekato nānato vāpi, gamanaṃ bhojanampi vā;
3676智者不称那是众食之因。
Kāraṇanti na taṃ viññū, bhaṇanti gaṇabhojane.
1213
1213.
3678即便只是以饭食等之名目,从一处或多处告知众人,
Sacepi odanādīnaṃ, gahetvā nāmameva vā;
3679从一处或多处向众人告知之后。
Ekato nānato vāpi, viññāpetvā manussake.
1214
1214.
3681若从多处或别处前往,而于一处共食,如此也成了所说的别众食。
Nānato vekato gantvā, sace gaṇhanti ekato;
3682即使如此,也成了所说的别众食。
Evampi pana hotīti, vaṇṇitaṃ gaṇabhojanaṃ.
1215一二一五。
1215.
3684此亦有二种,由受取之因;恶作与波逸提,已于吞咽时显示。
Duvidhassāpi etassa, paṭiggahaṇakāraṇā;
3685恶作与波逸提,于吞咽时已明示。
Dukkaṭaṃ hoti pācitti, ajjhohāresu dīpitā.
1216一二一六。
1216.
3687于诸时中无犯,并于七种中阐明;若将食物取来合在一处,二人或三人同食,亦复如是。
Samayesu anāpatti, sattasvapi pakāsitā;
3688取来合在一处,两人或三人一同进食,同样如此。
Gahetvā ekato dvinnaṃ, tiṇṇaṃ vā bhuñjataṃ tathā.
1217
1217.
3690牟尼、未受具戒者、行者、受邀受钵食者,这第四类合为一类,僧团分裂由此显示。
Muninānupasampanna-cāripattānimantitā ;
3691在第四种情况中,即使共集一处而食,也说明了破僧之罪。
Catutthe ekato katvāpi, gaṇabhedo pakāsito.
1218
1218.
3693并非依得时食之方式而定,因一切情况皆然。
Neva samayaladdhānaṃ, vasenapi hi sabbaso;
3694然而,破僧之罪,应被有智慧者所了知。
Gaṇabhedo panāpatti, veditabbā vibhāvinā.
1219
1219.
3696为五种食物之故,于众食中;但在粥等中则无疑惑,彼可有之。
Bhojanānañca pañcannaṃ, vasena gaṇabhojane;
3697于粥等中确实无有疑惑,是可允许的。
Nattheva ca visaṅketaṃ, yāguādīsu taṃ siyā.
1220
1220.
3699若比丘怀有众食想,于众食中;
Gaṇabhojanasaññissa, bhikkhussāgaṇabhojane;
3700对此,即使心存疑惑者,亦犯恶作罪。
Tattha vematikassāpi, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
1221一二二一。
1221.
3702食物实有五种,除粥等外;于常食等中,亦应知为无犯。
Bhojanāni ca pañceva, ṭhapetvā yāguādisu;
3703应知此为无犯,于常食等情形亦复如是。
Anāpattīti ñātabbā, niccabhattādikesupi.
1222一二二二。
1222.
3705同样,对于痴狂者等,则依生起等(方式而定)。
Tathā ummattakādīnaṃ, samuṭṭhānādinā pana;
3706此以羊毛为喻,表明相似。
Idaṃ eḷakalomena, sadisanti pakāsitaṃ.
3826众食之论。
Gaṇabhojanakathā.
1223
1223.
3708若比丘为众多人所
Bahūhi yo bhikkhu manussakehi;
3709以五种食物受请。
Nimantito pañcahi bhojanehi;
3710若已舍弃先前的邀请
Hitvā sace pubbanimantanāya;
3711于五种食中,任意一种作分配
Vikappanaṃ pañcasu yassa kassa.
1224
1224.
3713后受请之食,及不按次第
Pacchā nimantitaṃ bhattaṃ, tathā uppaṭipāṭiyā;
3714在进食时,即便只是一粒米,彼也犯波逸提。
Bhuñjato ekasitthampi, tassa pācittiyaṃ siyā.
1225
1225.
3716若以五种食中任一种受邀,
Bhojanānaṃ tu pañcannaṃ, yena kena nimantito;
3717却搁下该食,而食用其他食物,
Taṃ ṭhapetvā sace aññaṃ, bhojanaṃ paribhuñjati.
1226
1226.
3719对于这五种食物,大仙已开示:此即名为辗转食。
Tesameva ca pañcannaṃ, bhojanānaṃ mahesinā;
3720此即名为辗转食。
Etaṃ paramparaṃ nāma, bhojanaṃ paridīpitaṃ.
1227
1227.
3722若于其中注入乳或汁液,
Yattha khīraṃ rasaṃ vāpi, ākiranti sace pana;
3723凡是浸渍的食物,一切皆成同一味。
Yena ajjhotthaṭaṃ bhattaṃ, sabbamekarasaṃ siyā.
1228
1228.
3725然而从第二口开始,食用混合食者;
Koṭito pana paṭṭhāya, saṃsaṭṭhaṃ paribhuñjato;
3726虽已说为无罪,但依《大护持》则不然。
Anāpattīti niddiṭṭhaṃ, mahāpaccariyaṃ pana.
1229
1229.
3728于非辗转食中,以辗转想;
Paramparanti saññāya, aparamparabhojane;
3729于彼处,若怀惑而食,亦为恶作。
Tattha vematikassāpi, dukkaṭaṃ paribhuñjato.
1230
1230.
3731或以全村,或以团体,或以集镇;
Sakalenapi gāmena, pūgena nigamena vā;
3732受邀者或于常食,无有过失。
Nimantitassa vā nicca-bhatte doso na vijjati.
1231一二三一。
1231.
3734生起等一切,皆与迦提那衣等相同。
Samuṭṭhānādayo sabbe, kathinenādinā samā;
3735此处已明应作与不应作,以及食物与不作净。
Kriyākriyamidaṃ vuttaṃ, bhojanañcāvikappanaṃ.
3856辗转食论。
Paramparabhojanakathā.
12321232.
1232.
3737若为赠礼之故,备办了糕饼,
Pūvā paheṇakatthāya, paṭiyattā sace pana;
3738或为作路粮而准备的麦粉糊,以及比丘于彼处所得者;
Pātheyyatthāya manthā vā, ye hi tattha ca bhikkhunā.
1233
1233.
3740可取二、三钵,用糕饼和麦粉盛满;
Dvattipattā gahetabbā, pūrā pūvehi sattuhi;
3741若于此之外,更有所取,受取者犯巴吉帝亚。
Tato ce uttariṃ tassa, hoti pācitti gaṇhato.
1234
1234.
3743拿着食物外出的人,见到比丘应说:“我在此处已取了两三钵;”
Gahetvā nikkhamantena, ‘‘dvattipattā mayā idha;
3744而糕饼也已被取。’ 智者见到比丘时应如此说。
Gahitā pana pūvā’’ti, bhikkhuṃ disvā vade budho.
1235
1235.
3746若不说‘你莫要接受’,则犯恶作。
‘‘Mā kho tvaṃ paṭigaṇhā’’ti, avadantassa dukkaṭaṃ;
3747即使听闻此言,仍加受取者,亦犯恶作。
Gaṇhatopi ca taṃ sutvā, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
1236
1236.
3749对于不足两三钵的食物,却生起“超过”之想者;
Ūnakadvattipattesu, atirekoti saññino;
3750于此情形,即使心存疑惑,亦犯恶作。
Tattha vematikassāpi, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
1237
1237.
3752若于彼处获得三满钵,随后,
Yena tattha tayo laddhā, pattapūrā tato pana;
3753两钵应施与僧团,若一人得两钵,则不应合施一处。
Dve saṅghassa padātabbā, dve ce eko, na ekato.
1238
1238.
3755被舍弃的路粮,或是从彼处剩余之物;
Apaheṇakapātheyyaṃ, avasesampi vā tato;
3756属于亲族等的财物,纵使是正在施与者,若取用少于所施之量。
Santakaṃ ñātakādīnaṃ, dentānampi tadūnakaṃ.
1239一千二百三十九。
1239.
3758即使取用也无罪,对于疯狂者等也是如此。
Gaṇhatopi anāpatti, tathā ummattakādino;
3759一切起源等,皆被视为与媒嫁相同。
Samuṭṭhānādayo sabbe, sañcarittasamā matā.
3881独眼母事。
Kāṇamātukathā.
1240一千二百四十。
1240.
3761若以其他五种食物之一而受请已,
Aññena pana pañcannaṃ, bhojanānaṃ pavārito;
3762若再食用非残食的食物,即犯波逸提。
Pācittinatirittaṃ ce, puna bhuñjati bhojanaṃ.
1241
1241.
3764座处、食物,以及伸手范围内的递送,
Asanaṃ bhojanañceva, hatthapāsābhihāratā;
3765身的拒绝、语的拒绝,具足五支,成自恣。
Kāyavācāpaṭikkhepo, pañcaṅgehi pavāraṇā.
1242
1242.
3767饭、炒粉、豆粥、鱼、肉,即此一切。
Odano sattu kummāso, maccho maṃsanti sabbaso;
3768以无戏论开示,食有五种。
Nippapañcena niddiṭṭhaṃ, bhojanaṃ pañcadhā mataṃ.
1243
1243.
3770其中,饭是指七种谷物所成的饭。
Odano tattha sattannaṃ, dhaññānaṃ odano mato;
3771而炒熟的谷物磨成的粉末,称为‘炒粉’。
Bhajjitānaṃ tu dhaññānaṃ, cuṇṇaṃ ‘‘sattū’’ti vuccati.
1244
1244.
3773‘库马萨’者,即大麦粥;‘鱼’者,指水中所生者;
Kummāso yavakummāso, maccho vuccati odako;
3774‘肉’者,指如法的肉。这是此处的判定。
Maṃsampi kappiyamaṃsaṃ, ayamettha vinicchayo.
1245一二四五。
1245.
3776稻、米、大麦、稷、黍以及小麦,
Sāli vīhi yavo kaṅgu, varako godhumo tathā;
3777‘稗’,这七种即是谷物,以谷物之名而说。
Kudrūsakoti sattete, dhaññā dhaññena desitā.
1246一二四六。
1246.
3779沙玛咖等一切草类,皆以库度萨之名概括;
Sāmākāditiṇaṃ sabbaṃ, kudrūseneva dīpitaṃ;
3780尼瓦罗,归于稻谷之类;于瓦勒咖之中,则说瓦勒咖乔勒咖。
Nīvāro sāliyaṃ vutto, varake varakacorako.
1247一二四七
1247.
3782七种谷物,饭或粥,
Sattannaṃ pana dhaññānaṃ, odano yāgu vā pana;
3783具足相应支分,生起自恣。
Aṅgasampattiyā yuttā, sañjaneti pavāraṇaṃ.
1248一二四八。
1248.
3785以手执取之处,即显示界限;
Hatthena gahitokāse, odhiṃ dasseti yā pana;
3786此中一切粥,皆名为饭。
Yāgusā idha sabbāpi, odanoti pavuccati.
1249
1249.
3788然而,过热的粥从灶上取下,便会稀薄;
Abbhuṇhā pana yā yāgu, uddhanoropitā tanu;
3789若未明示界限,则不生起自恣。
Sace odhiṃ na dasseti, na janeti pavāraṇaṃ.
1250
1250.
3791再者,若彼冷却后变为凝稠;
Puna sā sītalībhūtā, ghanabhāvaṃ gatā sace;
3792他先前虽示现界限,微薄的状态却未能维持。
Odhiṃ dasseti so pubbe, tanubhāvo na rakkhati.
1251
1251.
3794将酪浆、谷物、汤汁等,大量投入;
Takkadhaññarasādīni, āropetvā bahūnipi;
3795又将果实、叶片、嫩芽等,投入其中。
Phalapaṇṇakaḷīrāni, pakkhipitvāna tattha ca.
1252
1252.
3797若于米中,仅投入一把而煮;
Taṇḍule muṭṭhimattepi, pakkhipitvā pacanti ce;
3798然而,若标明限量,则生起邀请。
Odhiṃ pana ca dasseti, sañjaneti pavāraṇaṃ.
1253
1253.
3800于汤汁、谷汁、乳中,撒于饭上而作;
Rase dhaññarase khīre, vākiritvāna odanaṃ;
3801若说“请用粥,这是粥”而施与,然而……
‘‘Yāguṃ gaṇhatha, yāgu’’nti, vatvā denti sace pana.
1254
1254.
3803虽甚稀薄,亦能生起邀请;
Kiñcāpi tanukā hoti, sañjaneti pavāraṇaṃ;
3804若煮之后施与,即列入粥中。
Taṃ pacitvā sace denti, yāgusaṅgahitā pana.
1255
1255.
3806即使粥很稀薄,也把鱼肉浸入其中;
Chupanti macchamaṃsaṃ vā, tanukāyapi yāguyā;
3807哪怕肉量仅如芥子,也视为受请之食;
Sace sāsapamattampi, paññāyati pavāraṇaṃ.
1256
1256.
3809纯净的鱼肉汁,或掺了鱼肉汁的粥;
Macchamaṃsaraso suddho, saṃsatto rasayāgu vā;
3810若非净肉,则不应生起邀请。
Na cākappiyamaṃsaṃ vā, sañjaneti pavāraṇaṃ.
1257一二五七。
1257.
3812除去所说诸谷之饭,此外一切
Ṭhapetvā vuttadhaññānaṃ, odanaṃ pana sabbaso;
3813竹米等所成的饭,不成为邀请之食。
Veḷutaṇḍulakādīnaṃ, na pavāreti odano.
1258一二五八。
1258.
3815新谷等,或由他们所作之食,又为炒粉;
Puthukā vā tato tāhi, katabhattampi sattupi;
3816然而,清净者并非饼,也从不以此令足食。
Suddhā na pana pūvā vā, pavārenti kadācipi.
1259
1259.
3818以粗煮法炒过的稻谷,其米粒则
Kharapākena bhaṭṭhānaṃ, vīhīnaṃ taṇḍule pana;
3819捣碎后施与,此粉即被视为摄在炒粉中。
Koṭṭetvā denti taṃ cuṇṇaṃ, sattusaṅgahitaṃ mataṃ.
1260
1260.
3821然而,已被炒过的稻谷,其米粒不能令人足食;
Bhajjitānaṃ tu vīhīnaṃ, na pavārenti taṇḍulā;
3822然而,那些稻谷的粉末,则能令人足食。
Tesaṃ pana ca yaṃ cuṇṇaṃ, taṃ janeti pavāraṇaṃ.
1261
1261.
3824以粗煮法炒过的稻谷之碎米,
Kharapākena bhaṭṭhānaṃ, vīhīnaṃ kuṇḍakampi ca;
3825炒粉所制的团子,亦令足食生起。
Sattunaṃ modako vāpi, sañjaneti pavāraṇaṃ.
1262
1262.
3827同等煮熟、干燥的,及日晒的;
Samapākena bhaṭṭhānaṃ, sukkhānaṃ ātapena ca;
3828然而稻谷的碎屑,不生足食。
Kuṇḍakaṃ pana vīhīnaṃ, na janeti pavāraṇaṃ.
1263
1263.
3830或以它们制成的炒米,或已做成食物的炒粉;
Lājā vā pana teheva, katabhattampi sattu vā;
3831然而单纯的嚼食,不引生自恣。
Khajjakaṃ pana suddhaṃ vā, na janeti pavāraṇaṃ.
1264
1264.
3833若以鱼肉充填,则引生自恣。
Pūritaṃ macchamaṃsehi, taṃ janeti pavāraṇaṃ;
3834凡是炒制的面粉,唯是单纯者,则不令自恣。
Yaṃ kiñci bhajjitaṃ piṭṭhaṃ, na pavāreti suddhakaṃ.
1265一二六五。
1265.
3836以大麦所作之粥,可令自恣;而非其他。
Yavehi katakummāso, pavāreti, na cāparo;
3837关于鱼肉,应说的道理,因其显而易见,故不存在。
Macchamaṃsesu vattabbaṃ, pākaṭattā na vijjati.
1266一二六六。
1266.
3839食用如法之肉时,便已遮止了不如法者;
Khādanto kappiyaṃ maṃsaṃ, nisedheti akappiyaṃ;
3840彼不以此作自恣,此即明示为无因由。
Na so tena pavāreti, avatthuttāti dīpitaṃ.
1267
1267.
3842同样,若食用不如法肉时,拒绝如法者,
Tathevākappiyaṃ maṃsaṃ, khādanto kappiyaṃ sace;
3843此即自恣,已明示为有因由。
Nisedheti pavāreti, vatthukattāti vaṇṇitaṃ.
1268
1268.
3845然而,在食肉之时,无论是如法还是不如法之肉;
Maṃsaṃ pana ca khādanto, kappiyaṃ vā akappiyaṃ;
3846他若邀请或遮止任何如法之食。
Pavāreti nisedheti, kiñci kappiyabhojanaṃ.
1269
1269.
3848若食用的是不如法之肉,正在食用时便是不净;
Sace akappiyaṃ maṃsaṃ, khādantova akappiyaṃ;
3849不应遮止,也不应拒绝,其他不净物也是如此。
Nisedhaṃ na pavāreti, tathā aññaṃ akappiyaṃ.
1270
1270.
3851若已吞咽,即便只是比丘吞下的一粒饭食;
Sace ajjhohaṭaṃ hoti, sitthamekampi bhikkhunā;
3852而钵中、手中或口中仍有食物。
Patte hatthe mukhe vāpi, bhojanaṃ pana vijjati.
1271
1271.
3854若拒绝足以作为邀请之食,
Pavāraṇapahonaṃ ce, paṭikkhipati bhojanaṃ;
3855若未受邀请,则于任何处皆非受邀。
Pavāreti sace natthi, na pavāreti katthaci.
1272
1272.
3857将口中食咽下后,即持余食而去;
Gilitvā ca mukhe bhattaṃ, sesamādāya gacchati;
3858若于中途被遮止,便不再请食。
Antarā ca nisedhento, na pavāreti bhojanaṃ.
1273
1273.
3860口中食已咽下,手中复有食;
Mukhe ca bhattaṃ gilitañca hatthe;
3861又欲施食与他人;
Bhattaṃ tu aññassa ca dātukāmo;
3862又欲再施与钵中食。
Patte ca bhattaṃ puna dātukāmo;
3863拒绝者并非已受邀请。
Paṭikkhipanto na pavārito so.
1274
1274.
3865因座位中断,故不邀请;大慧者们如是说,他们了知因与非因。
Asanassa upacchedā, na pavāreti soti hi;
3866具大智慧者宣说,他们了知因与非因。
Kathayanti mahāpaññā, kāraṇākāraṇaññuno.
12751275. 取者取最后分,与者则与最初分;
1275.
3868取者取最后一份,施者则施最先一份;
Gaṇhato pacchimaṃ aṅgaṃ, dadato purimaṃ pana;
3869若彼此各距一臂半,不劳伸手而取,
Ubhinnaṃ aḍḍhateyyaṃ ce, vinā hatthaṃ pasāritaṃ.
1276
1276.
3871于彼处所奉上者,即足以邀请;
Tasmiṃ abhihaṭaṃ ṭhāne, pavāraṇapahonakaṃ;
3872已受邀请者若用如此之食,则被制止。
Tādisaṃ bhuñjamānova, nisedheti pavārito.
1277
1277.
3874钵置于手中、托盘上或腿上。
Hatthe ādhārake vāpi, pattaṃ ūrūsu vā ṭhitaṃ;
3875持来之后,若比丘说:「取食!」
Āharitvā sace bhikkhu, ‘‘bhattaṃ gaṇhā’’ti bhāsati.
1278
1278.
3877坐在近处者,若拒绝彼时,因无奉上,便未受邀请。
Anantare nisinnova, taṃ paṭikkhipato pana;
3878由于没有奉上,因此他没有邀请。
Abhihārassa cābhāvā, natthi tassa pavāraṇā.
1279将食篮推到前方,放在面前,说道:“此”
1279.
3880将食篮推到前方,放在面前,说道:“此”
Bhattapacchiṃ paṇāmetvā, ṭhapetvā purato ‘‘idaṃ;
3881即便说“取吧”,也是如此决断。
Gaṇhāhī’’ti ca vuttepi, ayameva vinicchayo.
1280
1280.
3883当施与邻近比丘时,另一人若以双手遮住自己的钵,便不为已受邀请。
Anantarassa bhikkhussa, dīyamāne panetaro;
3884以双手遮住自己的钵,并不因此成为已受邀请。
Pidahanto sakaṃ pattaṃ, hatthehi na pavārito.
1281若有人以身相拒,不受已送至面前的饭食,
1281.
3886若有人以身相拒,不受已送至面前的饭食,
Kāyenābhihaṭaṃ bhattaṃ, paṭikkhipati yo pana;
3887那么,无论以身相拒或以语相拒,对施主而言便成邀请。
Kāyena vāpi vācāya, hoti kassa pavāraṇā.
1282一二八二。
1282.
3889一人于食物奉上时,因畏惧自恣;
Eko abhihaṭe bhatte, pavāraṇabhayā pana;
3890谓:“撒之又撒,捣之又捣,然后饱满。”
‘‘Ākirākira koṭṭetvā, koṭṭetvā pūrayā’’ti ca.
1283一二八三。
1283.
3892若对他说,却无自恣;
Sace vadati tassāpi, na panatthi pavāraṇā;
3893名为大莲华的大长老如是说。
Iccevāha mahāthero, mahāpadumanāmako.
1284
1284.
3895因为把带肉之味与纯汁之味视为同等,所以会说‘取汁’;听到此言而加以阻止的人,并非已受请。
Samaṃsañhi rasaṃ netvā, gaṇhathāti rasaṃ vade;
3896听到此言而予以阻止,则不构成受请。
Taṃ sutvā ca nisedhento, neva hoti pavārito.
1285
1285.
3898「取鱼肉之汁的精华」,或「取肉汁」;
‘‘Gaṇha maccharasaṃ sāraṃ, gaṇha maṃsarasa’’nti vā;
3899若说“取此”等语,对方拒绝,即为受请。
‘‘Idaṃ gaṇhā’’ti vā vutte, paṭikkhepe pavāraṇā.
1286
1286.
3901若将肉分开,说“取肉汁”等语,且仍有肉,若拒绝,即为受请。
Sace maṃsaṃ visuṃ katvā, ‘‘gaṇha maṃsarasa’’nti vā;
3902若言“有肉”而对方拒绝,即为受请。
Vadeyyatthi ca maṃsaṃ ce, paṭikkhepe pavāraṇā.
1287若人以饭食相问,‘稍待片刻’等;
1287.
3904以饭食询问时,言‘稍待片刻’;
Odanena ca pucchantaṃ, ‘‘muhuttaṃ āgamehi’’ti;
3905为欲取用而置下者,彼则不成受请。
Gahaṇatthaṃ ṭhapentassa, neva tassa pavāraṇā.
1288
1288.
3907以迦梨拉果、波罗蜜果等混合的鱼肉,
Kaḷīrapanasādīhi, missakaṃ macchamaṃsakaṃ;
3908若说“取迦梨拉羹”“波罗蜜菜”等语,
‘‘Kaḷīrasūpakaṃ gaṇha, panasabyañjana’’nti vā.
1289
1289.
3910若拒绝时作是说,则不成为遮止;
Vadanti ce paṭikkhepe, neva hoti pavāraṇā;
3911因为这只是依遮止之因的名称而说。
Apavāraṇahetūnaṃ, nāmena pana vuttato.
1290
1290.
3913若说“鱼汤”,或说“肉汤”;
‘‘Macchasūpa’’nti vā vutte, ‘‘maṃsasūpa’’nti vā pana;
3914若说“取这个”,便构成遮止。
‘‘Idaṃ gaṇhā’’ti vā vutte, hotiyeva pavāraṇā.
1291
1291.
3916这一规则同样适用于肉碎,应当了知。
Eseva ca nayo vutto, ñeyyo maṃsakarambake;
3917凡一切鱼肉混合之物,亦同此规则。
Sabbesu macchamaṃsehi, missakesu ayaṃ nayo.
1292
1292.
3919若持来与饭相混合之粥,则……
Bhattasammissitaṃ yāguṃ, āharitvā sace pana;
3920当说“取粥”时,拒绝并不构成遮止。
‘‘Yāguṃ gaṇhā’’ti vuttasmiṃ, na pavāreti vārayaṃ.
1293
1293.
3922但当说“取饭”时,拒绝便构成遮止;
‘‘Bhattaṃ gaṇhā’’ti vutte tu, pavāreti paṭikkhipaṃ;
3923因为这是根据所问及对方是否有此需要而定的缘故。
Yena vāpucchito tassa, atthitāyāti kāraṇaṃ.
1294
1294.
3925若说“取粥混合物”,当其中有粥,且粥等量或更多时,据说不应受用。
‘‘Yāgumissakaṃ gaṇhā’’ti, vutte tattha ca yāgu ce;
3926若所施之物相等或更多,据说便不构成遮止。
Samā bahutarā vā sā, na pavāreti so kira.
1295
1295.
3928若粥稀薄而饭多,则有遮止。
Mandā yāgu, bahuṃ bhattaṃ, sace hoti pavāraṇā;
3929此事于一切处已作阐明,但其缘由却甚深难见。
Idaṃ sabbattha niddiṭṭhaṃ, kāraṇaṃ pana duddasaṃ.
1296
1296.
3931于多种味道的食物中取其味,或于多乳之中取其乳;
Rasaṃ bahurase bhatte, khīraṃ vā bahukhīrake;
3932若说“请取”且另行分开给予,则不构成遮止。
Gaṇhathāti visuṃ katvā, deti natthi pavāraṇā.
1297
1297.
3934若受遮止时正行,则当行中而食;
Gacchanteneva bhottabbaṃ, gacchanto ce pavārito;
3935若受遮止时正立,则当立中而食。
Bhuñjitabbaṃ ṭhiteneva, ṭhatvā yadi pavārito.
1298一二九八。
1298.
3937或得水之后,若站立于泥泞之中;
Udakaṃ vāpi patvā so, sace tiṭṭhati kaddamaṃ;
3938然而,令作残食后,应从彼处再取食。
Atirittaṃ tu kāretvā, bhuñjitabbaṃ tato puna.
1299一二九九
1299.
3940若坐于凳上而行遮止,
Pīṭhake yo nisīditvā, pavāreti sace pana;
3941不应移动座位,当安稳进食。
Āsanaṃ avicāletvā, bhuñjitabbaṃ yathāsukhaṃ.
1300
1300.
3943若坐于床上,而后行遮止;
Sace mañce nisīditvā, pavāreti tato pana;
3944从此处移到彼处,哪怕一丝一毫,也不可得。
Ito saṃsarituṃ etto, īsakampi na labbhati.
1301
1301.
3946若连同那张床一起移到别处,则是许可的;
Tena mañcena naṃ saddhiṃ, vaṭṭataññatra nenti ce;
3947如是一切处,智者及通达律者应当了知。
Evaṃ sabbattha ñātabbaṃ, viññunā vinayaññunā.
1302
1302.
3949若卧者不应食,卧而受请,亦不应食;蹲踞而食,亦应如是。
Nipajjitvāva bhottabbaṃ, nipanno ce pavārito;
3950当蹲踞而食,蹲踞者亦不可食。
Vāretukkuṭiko hutvā, bhuñjitabbaṃ tatheva ca.
1303
1303.
3952时,彼比丘应如是言:『此一切已足。』
Athālametaṃ sabbanti, vattabbaṃ tena bhikkhunā;
3953行残食时,应倾侧容器。
Atirittaṃ karontena, onametvāna bhājanaṃ.
1304
1304.
3955然而,作净不应唯在钵中;
Kappiyaṃ pana kātabbaṃ, na patteyeva kevalaṃ;
3956于篮中、锅中,或于任何容器中作,皆应开许。
Pacchiyaṃ yadi vā kuṇḍe, kātuṃ vaṭṭati bhājane.
1305已受邀者与未受邀者
1305.
3958已邀请者与未邀请者
Pavāritānaṃ apavāritānaṃ;
3959然而,对于其他人,这却是允许的
Aññesametaṃ pana vaṭṭateva;
3960唯除去已作的过量部分;
Yenātirittaṃ tu kataṃ ṭhapetvā;
3961唯应受用彼一份。
Tameva cekaṃ paribhuñjitabbaṃ.
1306
1306.
3963然而,比丘于令作净后而受用时,
Kappiyaṃ pana kāretvā, bhuñjantasseva bhikkhuno;
3964若任何调味料等落入其钵中,
Byañjanaṃ vāpi yaṃ kiñci, patte tassākiranti ce.
1307
1307.
3966然而,令作残食后,方可再食;
Atirittaṃ tu kāretvā, bhuñjitabbaṃ tathā puna;
3967若此食未作残食,或应作而未作者,则当另行处理。
Yena taṃ akataṃ yaṃ vā, kātabbaṃ tena taṃ visuṃ.
1308
1308.
3969由不净等所作成的残食,即为七日。
Kataṃ akappiyādīhi, atirittaṃ tu sattahi;
3970非病人之残食,则非为残食。
Na gilānātirittañca, taṃ hotinatirittakaṃ.
1309
1309.
3972纵使有人于清晨仅食一粒饭而坐,
Yopi pātova ekampi, sitthaṃ bhutvā nisīdati;
3973亦得以“拉近”与“送来”为净法。
Upakaṭṭhūpanītampi, kātuṃ labhati kappiyaṃ.
1310
1310.
3975若为食物而受取夜分等时分药,彼食用时虽无肉欲心,亦仅得恶作。
Āhāratthāya yāmādi-kālikaṃ paṭigaṇhato;
3976彼食用时,即便无肉欲心,亦得恶作。
Anāmisaṃ tamevassa, dukkaṭaṃ paribhuñjato.
1311
1311.
3978如是,于非残食起“非残食”想者;
Tathā anatirittanti, saññino atirittake;
3979于此,对心生疑惑者,亦显示为恶作。
Tattha vematikassāpi, dukkaṭaṃ paridīpitaṃ.
1312
1312.
3981令作之后食用非残食者,无犯。
Anāpattātirittaṃ tu, kārāpetvāna bhuñjato;
3982病者的残食,或疯狂者等也是如此。
Gilānassātirittaṃ vā, tathā ummattakādino.
1313
1313.
3984生起等一切,皆被认为与迦提那衣相同。
Samuṭṭhānādayo sabbe, kathinena samā matā;
3985净作、食物,以及作与不作。
Kappiyākaraṇañceva, bhojanañca kriyākriyaṃ.
4108第一自恣说。
Paṭhamapavāraṇakathā.
1314
1314.
3987若以非残食,邀请已受邀请者;
Yo panānatirittena, pavāreyya pavāritaṃ;
3988若明知而期望讥嫌,于彼食时,犯波逸提。
Jānaṃ āsādanāpekkho, bhutte pācitti tassa tu.
1315
1315.
3990于持来之时,及他人执取之时,为恶作。
Dukkaṭaṃ abhihāre ca, gahaṇe itarassa hi;
3991于一切吞咽加行中,皆为恶作。
Ajjhohārapayogesu, sabbesupi ca dukkaṭaṃ.
1316
1316.
3993食事终了时,判为波逸提;
Bhojanassāvasānasmiṃ, pācitti paridīpitā;
3994对于持食比丘,这一切已为他明示。
Abhihārakabhikkhussa, sabbaṃ tasseva dassitaṃ.
1317
1317.
3996于‘已自恣’想,而比丘实未自恣;于二种疑惑之义中,亦说为恶作。
Pavāritoti saññissa, bhikkhusmiṃ apavārite;
3997于两种疑惑,皆阐明为恶作。
Vimatissubhayatthāpi, dukkaṭaṃ paridīpitaṃ.
1318
1318.
3999若无犯,或令作已而施残食。
Anāpattātirittaṃ vā, kārāpetvāva deti ce;
4000或以病者所余之食,为利益他人而施。
Gilānassāvasesaṃ vā, aññassatthāya deti vā.
1319
1319.
4002其余一切无余者,即视为与无间相同。
Sesaṃ sabbamasesena, anantarasamaṃ mataṃ;
4003与轻蔑语相同,关于起源等诸理则,亦依此类推。
Omasavādatulyāva, samuṭṭhānādayo nayā.
4127第二巴瓦喇那论。
Dutiyapavāraṇakathā.
1320
1320.
4005嚼食或啖食
Khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā;
4006若有比丘,于非时
Kiñci vikāle yo pana bhikkhu;
4007嚼食或啖食者
Khādati bhuñjati vāpi ca taṃ;
4008他便招致胜者所说的过失。
So jinavuttaṃ dosamupeti.
1321
1321.
4010于此,凡是涉及肉食之类的,如林野的根、果等;
Yamāmisagatañcettha, vanamūlaphalādikaṃ;
4011然而,为了对时限药不产生混淆,应当了知此义。
Kālikesvasammohatthaṃ, veditabbamidaṃ pana.
1322
1322.
4013根、球茎、藕根、顶芽、茎干与树皮;
Mūlaṃ kandaṃ muḷālañca, matthakaṃ khandhakaṃ tacaṃ;
4014叶、花、果、核、粉,乃至树液。
Pattaṃ pupphaṃ phalaṃ aṭṭhi, piṭṭhaṃ niyyāsameva ca.
1323一三二三。
1323.
4016根类嚼食等,仅为略说。
Mūlakhādanīyādīnaṃ, mukhamattanidassanaṃ;
4017为令比丘通晓,当知其名与义。
Bhikkhūnaṃ pāṭavatthāya, nāmatthesu nibodhatha.
1324一三二四。
1324.
4019根菜、碱菜、圆叶菜、米菜。
Mūlakaṃ khārakañceva, vatthulaṃ taṇḍuleyyakaṃ;
4020铜色菜、枣菜、酸菜、瓦迦喇菜。
Tambakaṃ jajjharikañca, caccu vajakalīpi ca.
1325
1325.
4022如是等诸菜之根,于肉食中,
Mūlāni evamādīnaṃ, sākānaṃ āmise pana;
4023此处称为“摄”,因其有遍满于食物之义。
Saṅgahaṃ idha gacchanti, āhāratthaṃ pharanti hi.
1326
1326.
4025“舍弃”是指切断老朽之物后丢弃;至于瓦迦离咖,
Chaḍḍenti jaraṭṭhaṃ chetvā, yaṃ taṃ vajakalissa tu;
4026那称为尽形寿,其余则称为限时。
Taṃ yāvajīvikaṃ vuttaṃ, sesānaṃ yāvakālikaṃ.
1327
1327.
4028姜黄、生姜、菖蒲、阿提毗舍与菖蒲,
Haliddi siṅgiverañca, vacattaṃ ativisaṃ vacaṃ;
4029香根草、跋陀穆达,以及迦度迦罗希尼。
Usīraṃ bhaddamuttañca, tathā kaṭukarohiṇī.
1328
1328.
4031如是等及其他,乃至五根等众多品类;
Iccevamādikaṃ aññaṃ, pañcamūlādikaṃ bahu;
4032种种品类之根,应知为尽形寿药。
Nānappakārakaṃ mūlaṃ, viññeyyaṃ yāvajīvikaṃ.
1329
1329.
4034摩萨豆、频达罗等,蔓藤类、芋类,
Masālupiṇḍalādīnaṃ , vallīnaṃ āluvassa ca;
4035球茎属优钵罗类,亦属波头摩类。
Kando uppalajātīnaṃ, tathā padumajātiyā.
1330
1330.
4037芭蕉、西古、塔拉、马鲁瓦与竹的根茎;
Kadalīsiggutālānaṃ, māluvassa ca veḷuyā;
4038萨达瓦莉、咖谢鲁的根茎,及庵婆咤咖的根茎。
Satāvari kaserūnaṃ, kando ambāṭakassa ca.
1331
1331.
4040如是等诸根茎,皆已示为尽形寿药。
Iccevamādayo kandā;
4041已示名为‘时限药’;
Dassitā yāvakālikā;
4042‘洗净者’,即就食物而言所说;
Dhoto so āmise vutto;
4043‘块根’者,即乳树之块根也。
Kando yo khīravalliyā.
1332
1332.
4045未洗净者,即大蒜、乳咖果离等;此类球茎超越言说之范畴,当知为尽形寿药。
Adhoto lasuṇañceva, khīrakākoliādayo;
4046凡球茎一类,超越言说,应知为尽形寿药。
Kandā vākyapathātītā, viññeyyā yāvajīvikā.
1333白莲的根茎,以及红莲的根茎;
1333.
4048白莲之根茎,与红莲之根茎;
Puṇḍarīkamuḷālañca , muḷālaṃ padumassa ca;
4049如是等种种根茎,皆为时限药。
Evamādimanekampi, muḷālaṃ yāvakālikaṃ.
1334
1334.
4051多罗树、银棕榈、昆达拉、椰子等所生之笋,为尽形寿药。
Tālahintālakuntāla-nāḷikerādisambhavaṃ;
4052姜黄、生姜等的根茎,属于尽形寿药。
Haliddisiṅgiverānaṃ, muḷālaṃ yāvajīvikaṃ.
1335
1335.
4054多罗树、银棕榈、昆达拉树、迦梨罗树、盖德咖树之嫩笋。
Tālahintālakuntāla-kaḷīro ketakassa ca;
4055芭蕉和椰子的顶部,以及萝卜的根部。
Kadalīnāḷikerānaṃ, matthakaṃ mūlakassa ca.
1336
1336.
4057枣椰、苇、藤,甘蔗、竹、芦苇等之顶部;
Khajjurerakavettānaṃ, ucchuveḷunaḷādinaṃ;
4058七种谷物之芽,以及芥子之芽。
Sattannaṃ pana dhaññānaṃ, kaḷīro sāsapassa ca.
1337
1337.
4060如是等诸顶部,皆属时限药。
Iccevamādayoneke, matthakā yāvakālikā;
4061姜黄等之顶端,属终身药。
Aññe haliddiādīnaṃ, matthakā yāvajīvikā.
1338
1338.
4063棕榈芽、竹笋等,被截断而从高处落下者;
Tālakuntālakādīnaṃ, chinditvā pātito pana;
4064已至老熟阶段之芽,摄于终身药中。
Gato jaraṭṭhabundo so, saṅgahaṃ yāvajīvike.
1339
1339.
4066名为‘蕴嚼食’者,甘蔗茎已被阐明;
Khandhakhādanīyaṃ nāma, ucchukhandho pakāsito;
4067萨拉咖梨亚尼之茎,亦如是入于地中;
Sālakalyāṇiyā khandho, tathā pathaviyaṃ gato.
1340
1340.
4069如是,优钵罗等种类,其茎为时限药;
Evamuppalajātīnaṃ, daṇḍako yāvakāliko;
4070叶、茎、优钵罗等,一切皆属莲华种类。
Paṇṇadaṇḍuppalādīnaṃ, sabbo padumajātiyā.
1341
1341.
4072名为尽寿的,迦罗末罗等茎;
Yāvajīvikasaṅkhātā , karamaddādidaṇḍakā;
4073皮、干皮等,及有味之物,是为时限药。
Tacesucchutacoveko, saraso yāvakāliko.
1342
1342.
4075Mūlaka、khāraka、caccu、tambaka、taṇḍuleyyaka;
Mūlakaṃ khārako caccu, tambako taṇḍuleyyako;
4076Vatthula、cīnamugga、ummā、vajakalī,亦复如是。
Vatthulo cīnamuggo ca, ummā vajakalī tathā.
1343
1343.
4078Jajjharī、kāsamadda、sellu、siggu、nāḷikā;
Jajjharī kāsamaddo ca, sellu siggu ca nāḷikā;
4079Varuṇo、aggimantho、jīvantī 与 sunisannako。
Varuṇo aggimantho ca, jīvantī sunisannako.
1344
1344.
4081Rājamāso、māso、nipphāvo 与 migapupphikā;
Rājamāso ca māso ca, nipphāvo migapupphikā;
4082Vaṇṭako、bhūmiloṇī 等,如此种种。
Vaṇṭako bhūmiloṇīti, evamādimanekakaṃ.
1345
1345.
4084所谓叶食,即指时限药;
Pattakhādanīyaṃ nāma, kathitaṃ yāvakālikaṃ;
4085其余的大盐,则说明为尽寿药。
Itarā ca mahāloṇi, dīpitā yāvajīvikā.
1346
1346.
4087所谓时限药,也就是所说的芒果嫩叶。
Yāvakālikamicceva, kathitaṃ ambapallavaṃ;
4088苦楝树叶、拘祇树叶与罗勒叶。
Nimbassa kuṭajassāpi, paṇṇaṃ sulasiyāpi ca.
1347
1347.
4090棉花与苦瓜的花与果;
Kappāsikapaṭolānaṃ , tesaṃ pupphaphalāni ca;
4091巴尼基咖树与咖朱咖树的叶子,那是终生药。
Phaṇijjakajjukānañca, paṇṇaṃ taṃ yāvajīvikaṃ.
1348
1348.
4093八种根药等之花,及尼帕瓦迦之花;
Aṭṭhannaṃ mūlakādīnaṃ, pupphaṃ nipphāvakassa ca;
4094如是迦利拉之花,瓦儒纳迦之花。
Tathā pupphaṃ karīrassa, pupphaṃ varuṇakassa ca.
1349
1349.
4096迦谢儒迦之花,基万帝花、西古花。
Pupphaṃ kaserukassāpi, jīvantī siggupupphakaṃ;
4097莲花、睡莲等诸花,以及花蕊。
Padumuppalajātīnaṃ, pupphānaṃ kaṇṇikāpi ca.
1350
1350.
4099椰子树、棕榈树的嫩果,与露兜树的嫩芽;
Nāḷikerassa tālassa, taruṇaṃ ketakassa ca;
4100如是等种种花,皆为时限药。
Iccevamādikaṃ puppha-manekaṃ yāvakālikaṃ.
1351
1351.
4102除却时限花,其余诸花;
Yāvakālikapupphāni, ṭhapetvā pana sesakaṃ;
4103应阐明“终生花”及一切。
Yāvajīvikapupphanti, dīpaye sabbameva ca.
1352
1352.
4105胡麻花、摩咖喇花、沙喇花、茉莉花。
Tilakamakulasālamallikānaṃ ;
4106迦拘陀花、迦毗他迦花、君德花、迦离花,
Kakudhakapitthakakundakaḷīnaṃ;
4107俱罗婆迦花、迦罗毗罗花、波吒厘花,
Kuravakakaravīrapāṭalīnaṃ;
4108而此花为终生药。
Kusumamidaṃ pana yāvajīvikaṃ.
1353
1353.
4110庵婆罗、庵婆嗒迦、阎浮之果,以及波罗蜜之果;
Ambambāṭakajambūnaṃ, phalañca panasassa ca;
4111摩头罗迦、迦毗他之果,以及酸豆之果。
Mātuluṅgakapitthānaṃ, phalaṃ tintiṇikassa ca.
1354
1354.
4113多罗、椰子之果,以及枣椰之果;
Tālassa nāḷikerassa, phalaṃ khajjūriyāpi ca;
4114拉布迦果、可可果、芭蕉果、蜜树之果。
Labujassa ca cocassa, mocassa madhukassa ca.
1355
1355.
4116巴达拉果、咖拉玛达果,以及瓦丁嘎那果;
Badarassa karamaddassa, phalaṃ vātiṅgaṇassa ca;
4117昆邦达果、提布萨果,还有埃拉卢咖果。
Kumbhaṇḍatipusānañca, phalaṃ eḷālukassa ca.
1356
1356.
4119拉迦亚德那果、布萨果、丁巴儒咖果
Rājāyatanaphalaṃ pussa-phalaṃ timbarukassa ca;
4120如是等众多果,皆为时限药。
Evamādimanekampi, phalaṃ taṃ yāvakālikaṃ.
1357
1357.
4122三果、荜拨、肉豆蔻果与辛辣果
Tiphalaṃ pipphalī jāti-phalañca kaṭukapphalaṃ;
4123牛栏果与毕陵茄,及豆蔻与胡椒。
Goṭṭhaphalaṃ bilaṅgañca, takkolamaricāni ca.
1358
1358.
4125如是等已说者,及圣典中未说者;
Evamādīni vuttāni, avuttāni ca pāḷiyaṃ;
4126诸果则为尽形寿资具所摄。
Phalāni pana gacchanti, yāvajīvikasaṅgahaṃ.
1359
1359.
4128波罗蜜果核、娑罗果核、面包果核,
Panasambāṭakaṭṭhīni, sālaṭṭhi labujaṭṭhi ca;
4129罗望子核、频婆果核,以及一切莲核。
Ciñcābimbaphalaṭṭhīni, pokkharaṭṭhi ca sabbaso.
1360
1360.
4131枣核、露兜果核等,以及多罗果核,
Khajjūriketakādīnaṃ , tathā tālaphalaṭṭhi ca;
4132如是等类,皆属时限药所摄。
Evamādīni gacchanti, yāvakālikasaṅgahaṃ.
1361
1361.
4134布那伽核、摩杜伽核,石榴核、三果核,
Punnāgamadhukaṭṭhīni, sellaṭṭhi tiphalaṭṭhi ca;
4135如是等诸核,已于无肉者中说示。
Evamādīni aṭṭhīni, niddiṭṭhāni anāmise.
1362
1362.
4137七种谷物,及其他谷物
Sattannaṃ pana dhaññānaṃ, aparaṇṇānameva ca;
4138波那萨粉、萨喇粉、喇布迦粉、占巴达咖粉
Piṭṭhaṃ panasasālānaṃ, labujambāṭakassa ca.
1363
1363.
4140洗净之棕榈粉,及乳蔓粉
Tālapiṭṭhaṃ tathā dhotaṃ, piṭṭhaṃ yaṃ khīravalliyā;
4141如是等等诸多品类,皆已说为时限药。
Evamādimanekampi, kathitaṃ yāvakālikaṃ.
1364
1364.
4143未洗的棕榈粉,及乳蔓粉;
Adhotaṃ tālapiṭṭhañca, piṭṭhaṃ yaṃ khīravalliyā;
4144马香等粉,此为尽形寿药。
Assagandhādipiṭṭhañca, hoti taṃ yāvajīvikaṃ.
1365
1365.
4146甘蔗所生的汁液,属七日药的一种;
Niyyāso ucchunibbatto, eko sattāhakāliko;
4147其余如阿魏等汁液,为尽形寿药。
Avaseso ca hiṅgādi, niyyāso yāvajīviko.
1366
1366.
4149于根药等之中,我仅略示纲要;
Mūlādīsu mayā kiñci, mukhamattaṃ nidassitaṃ;
4150依此类推,余者当由智者了知。
Etassevānusārena, seso ñeyyo vibhāvinā.
1367
1367.
4152作“我将于非时食用”想而受取食物者;
‘‘Bhuñjissāmi vikāle’’ti, āmisaṃ paṭigaṇhato;
4153于时生非时想者,于时生疑惑者。
Kāle vikālasaññissa, kāle vematikassa ca.
1368恶作,若作时想者,无犯,此已宣说;以羊乳为譬喻,与生起等相同。
1368.
4155此二者犯恶作。若持有时想者,则说明为无犯。
Dukkaṭaṃ, kālasaññissa, anāpatti pakāsitā;
4156此以羊乳为譬喻,与生起等相同。
Idaṃ eḷakalomena, samuṭṭhānādinā samaṃ.
4281非时食谈
Vikālabhojanakathā.
1369
1369.
4158若有比丘蓄存食物或嚼食,
Bhojanaṃ sannidhiṃ katvā, khādanaṃ vāpi yo pana;
4159若食或嚼,犯波逸提。
Bhuñjeyya vāpi khādeyya, tassa pācittiyaṃ siyā.
1370
1370.
4161比丘施予沙弥之物,舍之而无贪著。
Bhikkhu yaṃ sāmaṇerānaṃ, pariccajatyanālayo;
4162若已储藏,复行给与,则为许可。
Nidahitvā sace tassa, denti taṃ puna vaṭṭati.
1371
1371.
4164自己受取之后,正是未尝弃舍之物;
Sayaṃ paṭiggahetvāna, apariccattameva yaṃ;
4165至于第二日,彼所贮藏者,即不许可。
Dutiye divase tassa, nihitaṃ taṃ na vaṭṭati.
1372
1372.
4167从那时起,比丘在进食时,乃至一粒饭……
Tato ajjhoharantassa, ekasitthampi bhikkhuno;
4168以清净心,如此宣说的清净波逸提,由那位如来所说。
Pācitti kathitā suddhā, suddhacittena tādinā.
1373
1373.
4170在不允许的诸肉中,若是人肉,则犯偷兰遮与波逸提;若是其他,则犯恶作。
Akappiyesu maṃsesu, manussasseva maṃsake;
4171于不允食之肉中,若食人肉者,犯偷兰遮与波逸提;其余诸肉,则犯恶作。
Thullaccayena pācitti, dukkaṭena sahetare.
1374
1374.
4173若受用名为夜分药者,犯波逸提;
Yāmakālikasaṅkhātaṃ , pācitti paribhuñjato;
4174若为食物而受用者,兼犯恶作。
Dukkaṭāpattiyā saddhiṃ, āhāratthāya bhuñjato.
1375
1375.
4176若已受请,而食非残食;
Sace pavārito hutvā, annaṃ anatirittakaṃ;
4177若食此常食,彼犯二波逸提。
Bhuñjato pakataṃ tassa, hoti pācittiyadvayaṃ.
1376
1376.
4179于人肉中,有偷兰遮与二罪。
Thullaccayena saddhiṃ dve, maṃse mānusake siyuṃ;
4180于其余不净肉,与恶作相应,有二罪。
Sese akappiye maṃse, dukkaṭena saha dvayaṃ.
1377
1377.
4182若因缘而食用名为夜分药者,
Yāmakālikasaṅkhātaṃ, bhuñjato sati paccaye;
4183以有食之口而食,则有二;唯以无食之口而食,则唯有一。
Sāmisena mukhena dve, ekameva nirāmisaṃ.
1378
1378.
4185对于同样的吞咽者,仅为食物之故;于那两种分别中,恶作罪便增长。
Tamevajjhoharantassa, āhāratthāya kevalaṃ;
4186在那些二种舍置的情形中,恶作罪便递增。
Dvīsu tesu vikappesu, dukkaṭaṃ pana vaḍḍhati.
1379
1379.
4188非时而食清净食,或以储藏为因缘;非时食用此二者,即成二波逸提。
Vikāle bhuñjato suddhaṃ, sannidhipaccayāpi ca;
4189非时食者,犯二波逸提。
Vikālabhojanā ceva, hoti pācittiyadvayaṃ.
1380
1380.
4191于肉食中,有偷兰遮及恶作增长;
Maṃse thullaccayañceva, dukkaṭampi ca vaḍḍhati;
4192于人肉与余肉,依次各有二罪。
Manussamaṃse sese ca, yathānukkamato dvayaṃ.
1381
1381.
4194比丘若于非时食用,即使并非残食,在一切分别中,皆因此相而有罪。
Natthevānatirittampi, vikāle paribhuñjato;
4195在一切分别中,比丘的过失即以此相为因。
Doso sabbavikappesu, bhikkhuno tannimittako.
1382
1382.
4197然而,若因非时而受用夜分药,则无罪过。
Vikālapaccayā vāpi, na doso yāmakālike;
4198在领受七日药与尽形寿药时,
Sattāhakālikaṃ yāva-jīvikaṃ paṭigaṇhato.
1383
1383.
4200唯为食物之需,当取用此二类时;
Āhārasseva atthāya, gahaṇe duvidhassa tu;
4201在吞咽受用时,若为无肉汁之物,则犯恶作。
Ajjhohārapayogesu, dukkaṭaṃ tu nirāmise.
1384
1384.
4203若取来已放置而与肉相杂的食物,
Atha āmisasaṃsaṭṭhaṃ, gahetvā ṭhapitaṃ sace;
4204再次吞咽者,即说为巴吉帝亚。
Puna ajjhoharantassa, pācitteva pakāsitā.
1385
1385.
4206时分、夜分与七日,此即三时;
Kālo yāmo ca sattāhaṃ, iti kālattayaṃ idaṃ;
4207若超越彼彼时限,则有咎失。
Atikkamayato doso, kālaṃ taṃ taṃ tu kālikaṃ.
1386
1386.
4209自身即是三种和合之味,其余诸物;
Attanā tīṇi sambhinna-rasāni itarāni hi;
4210即随其自性,而归于自身之时限。
Sabhāvamupaneteva, yāvakālikamattano.
1387
1387.
4212其余所说的时限药,也应如此理解。
Evameva ca sesesu, kālikesu viniddise;
4213然而,于一切四类时限药中,
Imesu pana sabbesu, kālikesu catūsvapi.
1388前两种时限药,在内宿与共宿上皆不成犯;而后两种时限药则……
1388.
4215前二种时限药,若内宿与积贮,二者皆不成;后二种时限药亦复如是。
Kālikadvayamādimhi, antovutthañca sannidhi;
4216二者皆不成,后二种时限药亦然。
Ubhayampi na hoteva, pacchimaṃ kālikadvayaṃ.
1389
1389.
4218若于不如法的小屋中,依前说二种方式而住,则当日取得之前二种药,于律为不许可。
Akappiyāya kuṭiyā, vutthenantadvayena taṃ;
4219纵于当日已取,前两者亦不做得。
Gahitaṃ tadahe vāpi, dvayaṃ pubbaṃ na vaṭṭati.
1390
1390.
4221此即所谓口边净,而内宿者,不做得。
Mukhasannidhi nāmāyaṃ, antovutthaṃ na kappati;
4222如此所说当坚定,然于《大疏》中。
Iti vuttaṃ daḷhaṃ katvā, mahāpaccariyaṃ pana.
1391
1391.
4224前三种时限药,即使储存亦无过犯。
Na doso nidahitvāpi, paṭhamaṃ kālikattayaṃ;
4225不超越各自时限而食用者。
Taṃ taṃ sakaṃ sakaṃ kāla-manatikkamma bhuñjato.
1392
1392.
4227同样地,对于痴狂者等,已宣说无罪。
Tathā ummattakādīnaṃ, anāpatti pakāsitā;
4228此以同分羊毛之法,乃就生起等而言。
Samameḷakalomena, samuṭṭhānādinā idaṃ.
4354储藏谈
Sannidhikārakathā.
1393
1393.
4230诸美食,若身无病,为己请求,
Bhojanāni paṇītāni, agilāno panattano;
4231受用此食者,犯巴吉帝亚。
Atthāya viññāpetvāna, pācitti paribhuñjato.
1394
1394.
4233“以酥油调饭施我,及有酥油的、酥油混合的,乃至酥油饭”——如此请求者,犯恶作。
‘‘Sappinā dehi bhattaṃ me, sasappiṃ sappimissakaṃ;
4234言:“请给予酥油饭”——如此请求者,犯恶作。
Sappibhattañca dehī’’ti, viññāpentassa dukkaṭaṃ.
1395
1395.
4236如是请求后,若接受者,犯恶作。
Viññāpetvā tathā taṃ ce, dukkaṭaṃ paṭigaṇhato;
4237若再次吞咽,犯波逸提。
Puna ajjhoharantassa, pācitti pariyāputā.
1396
1396.
4239清净的酥等,若请求后方才食用,
Suddhāni sappiādīni, viññāpetvāna bhuñjato;
4240于应学法中,此请求亦为恶作。
Sekhiyesupi viññatti, dukkaṭaṃ paridīpaye.
1397一三九七。
1397.
4242因此,若混入上妙之物,告知后方才食用,则七种谷物所成之食,应判为波逸提。
Tasmā paṇītasaṃsaṭṭhaṃ, viññāpetvāva bhuñjato;
4243一三九八。
Sattadhaññamayaṃ bhattaṃ, pācittiyamudīraye.
1398若被人乞求说:“请以牛酥与我食物”,
1398.
4245却以山羊酥等,给予与所求不同之物。
Sace ‘‘gosappinā mayhaṃ, dehi bhatta’’nti yācito;
4246若以山羊酥等,作不同之给予。
Ajiyā sappiādīhi, visaṅketaṃ dadāti ce.
1399
1399.
4248若被要求“施以熟酥”,于生酥等中亦然;
‘‘Sappinā dehi’’ vutto ce, navanītādikesupi;
4249若施与其中任何一种,即已阐明为无罪。
Deti aññatarenassa, visaṅketanti dīpitaṃ.
1400
1400.
4251无论以何物被乞求,于其根本物或其替代物;
Yena yena hi viññattaṃ, tasmiṃ mūlepi tassa vā;
4252即使得到了那个,所得即是所得,的确如此,并非另有别物。
Laddhepi pana taṃ laddhaṃ, hotiyeva na aññathā.
1401
1401.
4254酥油等物已于律典中提及;若以其余物品令他人知会,则犯恶作罪。
Ṭhapetvā sappiādīni, āgatāni hi pāḷiyaṃ;
4255令他人代为请求者,犯恶作罪。
Aññehi viññāpentassa, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
1402
1402.
4257以一切酥油等,先令知晓,而后一同;
Sabbehi sappiādīhi, viññāpetvāva ekato;
4258食用并作成一味,计为九波逸提。
Bhuñjatekarasaṃ katvā, nava pācittiyo matā.
1403
1403.
4260虽被以不净语相劝,若仍以酥油施与,
Akappiyena vuttepi, sappinā deti tena ce;
4261于受取及受用时,恶作已作阐明。
Gahaṇe paribhogepi, dukkaṭaṃ paridīpitaṃ.
1404
1404.
4263若对病人作“病人”之想,或对有疑惑者;
Gilānassa gilānoti, saññino vimatissa vā;
4264牟尼说为恶作,无犯已显示。
Dukkaṭaṃ muninā vuttaṃ, anāpatti pakāsitā.
1405
1405.
4266若于病时,食用为病者所乞得之食;
Gilānakāle viññatta-magilānassa bhuñjato;
4267或是病者所剩之食,或是亲属等所剩之食。
Gilānassāvasesaṃ vā, ñātakādīnameva vā.
1406
1406.
4269此为由四处生起:从身而生,从身与语而生;
Idaṃ catusamuṭṭhānaṃ, kāyato kāyavācato;
4270以身、心,以及以身、语、意三者。
Kāyacittā tathā kāya-vācācittattayāpi ca.
4397美食论
Paṇītabhojanakathā.
1407
1407.
4272若有人以未经授与之口门,进食入口;
Adinnañhi mukhadvāraṃ, āhāraṃ āhareyya yo;
4273除齿木与水之外,结彼波逸提。
Dantaponodakaṃ hitvā, tassa pācittiyaṃ siyā.
1408
1408.
4275伸手可及之取用,中声能闻之取用;
Hatthapāsobhinīhāro, majjhimuccāraṇakkhamo;
4276人或非人,以身等三种方式给予;
Manusso vāmanusso vā, deti kāyādinā tidhā.
1409
1409.
4278若施者以二种方式施与,比丘受取彼物;
Paṭiggaṇhāti taṃ bhikkhu, dīyamānaṃ sace dvidhā;
4279当此五支和合时,彼执取便得以成就。
Evaṃ pañcaṅgasaṃyoge, gahaṇaṃ tassa rūhati.
1410
1410.
4281若施者是居于虚空者,而受者为立于地上者;
Dāyako gaganaṭṭho ce, bhūmaṭṭho cetaro siyā;
4282以居于虚空者之身,触及立于地上者之头顶。
Bhūmaṭṭhassa ca sīsena, gaganaṭṭhassa dehino.
1411
1411.
4284无论哪个身体部位更靠近,即以其较近一侧的边缘为准;
Yamāsannataraṃ aṅgaṃ, orimantena tassa tu;
4285无论是施与还是接受,皆不以伸展出去的手进行。
Dātuṃ vāpi gahetuṃ vā, vinā hatthaṃ pasāritaṃ.
1412
1412.
4287手臂的范围应当这样测量,对于处于空中等处的情况,这便是法则。
Hatthapāso minetabbo, nagaṭṭhādīsvayaṃ nayo;
4288然而,在此种情形下,若站立施与,是允许的。
Evarūpe pana ṭhāne, ṭhatvā ce deti vaṭṭati.
1413
1413.
4290鸟以口喙,或象以鼻,
Pakkhī vā mukhatuṇḍena, hatthī soṇḍāya vā pana;
4291若施与任何花或果,是允许的。
Sace yaṃ kiñci pupphaṃ vā, phalaṃ vā deti vaṭṭati.
1414
1414.
4293盛满饭食与菜肴的众多钵器,
Bhattabyañjanapuṇṇāni, bhājanāni bahūnipi;
4294以头顶持,前往某位比丘之处。
Sīsenādāya bhikkhussa, gantvā kassaci santikaṃ.
1415
1415.
4296稍稍弯下身后,若说“取”,
Īsakaṃ pana onatvā, ‘‘gaṇhā’’ti yadi bhāsati;
4297于是伸出手,去接取下面的器皿。
Tena hatthaṃ pasāretvā, heṭṭhimaṃ pana bhājanaṃ.
1416
1416.
4299比丘只须受取其中一部分;仅此,它们便悉数算作已被取受。
Paṭicchitabbaṃ taṃ eka- desenāpi ca bhikkhunā;
4300如此,它们便全部成为已取之物。
Honti ettāvatā tāni, gahitāneva sabbaso.
1417
1417.
4302自此以后,将那一切卸下,便可随意自在;
Tato paṭṭhāya taṃ sabbaṃ, oropetvā yathāsukhaṃ;
4303打开之后,取所喜者,是允许的。
Ugghāṭetvā tato iṭṭhaṃ, gahetuṃ pana vaṭṭati.
1418
1418.
4305篮等器具有何应说之事?若在同一容器中,又当如何?
Pacchiādimhi vattabba-matthi kiṃ ekabhājane;
4306若担食而行,弯身施与,是允许的。
Kājabhattaṃ haranto ce, onatvā deti vaṭṭati.
1419
1419.
4308竹杖长三十肘,两端各有一壶。
Tiṃsahattho siyā veḷu, antesu ca duve ghaṭā;
4309若有酥油,执取一端时,则全部即视为已取。
Sappino, gahitekasmiṃ, sabbaṃ gahitameva taṃ.
1420
1420.
4311若在厚褥床上,或在椅上,或在蒲团上;
Bahupattā ca mañce vā, pīṭhe vā kaṭasārake;
4312施主将(食物)放置后,立于伸手可及之处而作布施时。
Ṭhapitā dāyako hattha-pāse ṭhatvāna deti ce.
1421
1421.
4314若以‘受取’之想,对于床座等(坐卧具)……
Paṭiggahaṇasaññāya, mañcādīni sace pana;
4315若触座而坐,以及施予钵中者。
Nisīdati phusitvā yo, yañca pattesu dīyati.
1422
1422.
4317凡彼所取,一切确为已取,此无疑;
Gahitaṃ tena taṃ sabbaṃ, hotiyeva na saṃsayo;
4318若以‘我将受取’之想,而于床座等物。
Paṭiggahessāmicceva, mañcādīni sace pana.
1423
1423.
4320取得这一切后,便登上座位坐下;
Gahitaṃ hoti taṃ sabbaṃ, āruhitvā nisīdati;
4321腹部相贴,钵置于地上。
Āhacca kucchiyā kucchiṃ, ṭhitā pattā hi bhūmiyaṃ.
1424
1424.
4323凡以指触,或以针触;
Yaṃ yaṃ aṅguliyā vāpi, phusitvā sūciyāpi vā;
4324若比丘坐于某处,唯有就在该处亲手被施予的物品,方为许可。
Nisinno tattha tattheva, dīyamānaṃ tu vaṭṭati.
1425
1425.
4326在大草席上,以及在手铺的坐具等上;
Kaṭasāre mahantasmiṃ, tathā hatthattharādisu;
4327取用时,若在伸手可及的范围内有物存在,如此取用,是为允许。
Gaṇhato hatthapāsasmiṃ, vijjamāne tu vaṭṭati.
1426
1426.
4329然而,彼处所生之叶,不得取用;
Tatthajātakapaṇṇesu, gahetuṃ na ca vaṭṭati;
4330因为这些实非以身相系缚。
Na panetāni kāyena, paṭibaddhāni honti hi.
1427
1427.
4332于不可移动之石板,或于相似之木板,
Asaṃhārimapāsāṇe , phalake vāpi tādise;
4333或在木桩所固定的床上,受持不成立。
Khāṇubaddhepi vā mañce, gahaṇaṃ neva rūhati.
1428
1428.
4335在酸角等树叶上,或于地上所铺展者;
Tintiṇikādipaṇṇesu, bhūmiyaṃ patthaṭesu vā;
4336因不能承载之故,受持亦不成立。
Dhāretumasamatthattā, gahaṇaṃ na ca rūhati.
1429
1429.
4338若超过伸手可及之处,则应以长杖施与。
Hatthapāsamatikkamma, dīghadaṇḍena deti ce;
4339施食者,应由比丘上前告知:“请施与。”
Vattabbo bhikkhunāgantvā, dehīti parivesako.
1430
1430.
4341若钵中沾染尘垢,有水时便应洗净。
Sace patte rajo hoti, dhovitabbo jale sati;
4342若无水时,应擦拭干净,令完全清净后方可受取。
Tasmiṃ asati puñchitvā, gahetabbo asesato.
1431
1431.
4344若于乞食时,有尘土落下;
Piṇḍāya vicarantassa, rajaṃ patati ce pana;
4345应在受取食物之后,以正知而取。
Bhikkhā paṭiggahetvāva, gahetabbā vijānatā.
1432
1432.
4347若于未受持时取用,比丘犯恶作;
Appaṭiggahite bhikkhuṃ, gaṇhato pana dukkaṭaṃ;
4348受持之后,其后食用者无罪。
Paṭiggahetvānāpatti, pacchā taṃ paribhuñjato.
1433
1433.
4350当说“受持后施与”时,对此语……
‘‘Paṭiggahetvā dethā’’ti, vutte taṃ vacanaṃ pana;
4351若未听闻而取,或未受取而施与,则无恶作。
Asutvānādiyitvā vā, denti ce natthi dukkaṭaṃ.
1434
1434.
4353受取之后,知者方可取用。
Pacchā paṭiggahetvāva, gahetabbaṃ vijānatā;
4354若大风从各方吹落尘土,
Sace rajaṃ nipāteti, mahāvāto tato tato.
1435
1435.
4356若比丘不能取食,
Na sakkā ca siyā bhikkhaṃ, gahetuṃ yadi bhikkhunā;
4357然而,若为施与他人,则许取食。
Aññassa dātukāmena, gahetuṃ pana vaṭṭati.
1436
1436.
4359施与沙弥之后,或再由彼施与者,
Sāmaṇerassa taṃ datvā, dinnaṃ vā tena taṃ puna;
4360若依净信,亦可受食。
Tassa vissāsato vāpi, bhuñjituṃ pana vaṭṭati.
1437
1437.
4362若于乞食时,施与比丘沾有尘垢之食;
Bhikkhācāre sace bhattaṃ, sarajaṃ deti bhikkhuno;
4363“你纳受此乞食后,或取用,或即食用。”
‘‘Paṭiggahetvā bhikkhaṃ tvaṃ, gaṇha vā bhuñja vā’’ti ca.
1438
1438.
4365应当那样对他说,此是比丘所应行;
Vattabbo so tathā tena, kattabbañceva bhikkhunā;
4366若尘垢浮于食上时,
Rajaṃ upari bhattassa, tassuplavati ce pana.
1439
1439.
4368应滤去酸粥,然后随意而食;若已与食物相混,则应收回。
Kañjikaṃ tu pavāhetvā, bhuñjitabbaṃ yathāsukhaṃ;
4369然而,若已进入内部,则应受取。
Anto paṭiggahetabbaṃ, paviṭṭhaṃ tu sace pana.
1440
1440.
4371若落于干饭中,应除去此尘;
Patitaṃ sukkhabhatte ce, apanīyāva taṃ rajaṃ;
4372若细微者与饭俱,应随意而食。
Sukhumaṃ ce sabhattampi, bhuñjitabbaṃ yathāsukhaṃ.
1441
1441.
4374即使是以木勺取来,对于施与者,首先
Uḷuṅkenāharitvāpi , dentassa paṭhamaṃ pana;
4375若水滴从木勺落入钵中,则为允许。
Thevo uḷuṅkato patte, sace patati vaṭṭati.
1442
1442.
4377当饭正被倒入时,从锅中
Bhatte ākiramāne tu, carukena tato pana;
4378若煤烟或灰烬落入器皿中,
Masi vā chārikā vāpi, sace patati bhājane.
1443
1443.
4380即使已受取,亦不见其过;然而,若从自己钵中取出而布施给紧邻的比丘时,
Tassa cābhihaṭattāpi, na doso upalabbhati;
4381(当知此中另有分际。)
Anantarassa bhikkhussa, dīyamānaṃ tu pattato.
1444
1444.
4383若从钵中跳出,落入另一比丘的钵中,此仍属允许,即算作已受取。
Uppabhitvā sace patte, itarassa ca bhikkhuno;
4384落下即允许,那便是已受取。
Patati vaṭṭatevāyaṃ, paṭiggahitameva taṃ.
1445
1445.
4386若以乳粥盛满钵,施与比丘,
Pāyāsassa ca pūretvā, pattaṃ ce denti bhikkhuno;
4387但因炎热,于下方不能执持。
Uṇhattā pana taṃ heṭṭhā, gahetuṃ na ca sakkati.
1446
1446.
4389已说“可得”,于钵缘执持;
Vaṭṭatīti ca niddiṭṭhaṃ, gahetuṃ mukhavaṭṭiyaṃ;
4390若不能执持,亦可以承器执取。
Na sakkā ce gahetabbo, tathā ādhārakenapi.
1447
1447.
4392若于座堂中,手持自钵已;
Sace āsanasālāyaṃ, gahetvā pattamattano;
4393坐中便入眠,施物不知晓。
Niddāyati nisinnova, dīyamānaṃ na jānati.
1448
1448.
4395既未被取来,亦非已受持;若起心作意,坐者即应许。
Nevāhariyamānaṃ vā, appaṭiggahitameva taṃ;
4396若比丘于坐中已作意,则许可。
Ābhogaṃ pana katvā ce, nisinno hoti vaṭṭati.
1449
1449.
4398若以手放离,无论钵或承器;
Sace hatthena muñcitvā, pattaṃ ādhārakampi vā;
4399若以足触开,则睡眠开许。
Pelletvā pana pādena, niddāyati hi vaṭṭati.
1450
1450.
4401即使以足踩踏承器而受取,
Pādenādhārakaṃ akka-mitvāpi paṭigaṇhato;
4402即使醒觉,于受取中亦有不恭敬。
Jāgarassāpi hoteva, gahaṇasmiṃ anādaro.
1451
1451.
4404所以,精通律的比丘不应作此事。
Tasmā taṃ na ca kātabbaṃ, bhikkhunā vinayaññunā;
4405若是在施与时掉落,取用则不犯。
Yaṃ dīyamānaṃ patati, gahetuṃ taṃ tu vaṭṭati.
1452
1452.
4407进食者的牙齿与指甲,也会磨损;
Bhuñjantānañca dantā vā, khīyantipi nakhāpi vā;
4408同样,钵的色泽变化,也是不犯之理。
Tathā pattassa vaṇṇo vā, abbohāranayo ayaṃ.
1453
1453.
4410若以刀或针等器具劈开时,有污垢显现在被劈开之物中,
Satthakenucchuādīni, phālentānaṃ sace malaṃ;
4411此污垢在他们之中确实得以察知,那可能是新近生起的。
Paññāyati hi taṃ tesu, siyā navasamuṭṭhitaṃ.
1454
1454.
4413比丘受取之后,方可食用;
Paṭiggahetvā taṃ pacchā, khāditabbaṃ tu bhikkhunā;
4414若于其中不见垢秽,则许食用。
Na paññāyati ce tasmiṃ, malaṃ vaṭṭati khādituṃ.
1455
1455.
4416研磨药物或捣碎者,亦是如此;
Pisantānampi bhesajjaṃ, koṭṭentānampi vā tathā;
4417磨石与臼等器具,于磨损时,亦同此理。
Nisadodukkhalādīnaṃ, khīyanepi ayaṃ nayo.
1456
1456.
4419为药用而加热后,若将刀投入乳中,
Bhesajjatthāya tāpetvā, vāsiṃ khīre khipanti ce;
4420那里便会生起青斑,犹如刀上作出的判定一般。
Uṭṭheti nīlikā tattha, satthake viya nicchayo.
1457
1457.
4422若将生酪或乳投入其中,
Sace āmakatakke vā, khīre vā pakkhipanti taṃ;
4423虽显自熟之相,亦不免恶作。
Sāmapākanimittamhā, na tu muccati dukkaṭā.
1458
1458.
4425于雨季中,比丘游行乞食时,
Piṇḍāya vicarantassa, vassakālesu bhikkhuno;
4426若水自身衣滴入钵中,钵便染污。
Patte patati ce toyaṃ, kiliṭṭhaṃ kāyavatthato.
1459
1459.
4428受取之后,便可随意而食。
Pacchā paṭiggahetvā taṃ, bhuñjitabbaṃ yathāsukhaṃ;
4429对于在树下进食者,此理亦同。
Eseva ca nayo vutto, rukkhamūlepi bhuñjato.
1460
1460.
4431然而,若天降净水,连雨七日,
Sattāhaṃ pana vassante, deve suddhaṃ jalaṃ sace;
4432若水落入露天之钵,亦为许可。
Abbhokāsepi vā patte, toyaṃ patati vaṭṭati.
1461
1461.
4434比丘施饭食与沙弥时,
Odanaṃ pana dentena, sāmaṇerassa bhikkhunā;
4435应不触碰而施与,即施彼钵中之饭。
Dātabbo acchupantena, tassa pattagatodanaṃ.
1462
1462.
4437或已受取钵,应施彼以食;
Paṭiggahetvā vā pattaṃ, dātabbo tassa odano;
4438若触后施食,彼食则未受持。
Chupitvā deti ce bhattaṃ, taṃ panuggahitaṃ siyā.
1463
1463.
4440又,若欲施他而舍弃者;
Aññassa dātukāmena, pariccattaṃ sace pana;
4441一旦到了手中,那便已受取。
Yāva hatthagataṃ tāva, paṭiggahitameva taṃ.
1464
1464.
4443若无所求地对放在钵架上的钵说‘取之’;
‘‘Gaṇhā’’ti nirapekkhova, pattamādhārake ṭhitaṃ;
4444如果之后再说,智者应当受取。
Sace vadati pacchā taṃ, paṭiggaṇheyya paṇḍito.
1465
1465.
4446有所求者将钵置于钵座上;
Sāpekkhoyeva yo pattaṃ, ṭhapetvādhārake pana;
4447言:‘由此饼或饭中,取用一些。’
‘‘Etto pūvampi bhattaṃ vā, kiñci gaṇhā’’ti bhāsati.
1466
1466.
4449沙弥也将双手洗净后,
Sāmaṇeropi taṃ bhattaṃ, dhovitvā hatthamattano;
4450又,若不触及已落入自己钵中的食物,
Attapattagataṃ bhattaṃ, aphusitvā sace pana.
1467
1467.
4452纵使投入百次,取出亦可受取;
Pakkhipanto satakkhattuṃ, uddharitvāpi gaṇhatu;
4453受取之事既毕,其后便不复存在。
Taṃpaṭiggahaṇe kiccaṃ, puna tassa na vijjati.
1468
1468.
4455若食物已入自钵,触而取之;
Attapattagataṃ bhattaṃ, phusitvā yadi gaṇhati;
4456此后应再受取,因已与他食相混故。
Pacchā paṭiggahetabbaṃ, saṃsaṭṭhattā parena taṃ.
1469
1469.
4458又,于比丘之粥等烹器中,
Bhikkhūnaṃ yāguādīnaṃ, pacane bhājane pana;
4459为他人而将饭投入后安放者。
Pakkhipitvā ṭhapentena, aññassatthāya odanaṃ.
1470
1470.
4461应于容器上方,投入沙弥手中;
Bhājanupari hatthesu, sāmaṇerassa pakkhipe;
4462若从手中落下,则不成为不净。
Patitaṃ hatthato tasmiṃ, na karoti akappiyaṃ.
1471
1471.
4464如此,已舍弃之物,若未作而作;
Pariccattañhi taṃ evaṃ, akatvākirateva ce;
4465但既作之后,应受用它,犹如无肉之钵。
Bhuñjitabbaṃ tu taṃ katvā, pattaṃ viya nirāmisaṃ.
1472
1472.
4467如果粥锅已满,而沙弥确实羸弱;
Sace yāgukuṭaṃ puṇṇaṃ, sāmaṇero hi dubbalo;
4468他确实无法再令比丘受取彼物。
Bhikkhuṃ paṭiggahāpetuṃ, na sakkoti hi taṃ puna.
1473
1473.
4470将钵置于壶颈口缘上;
Kuṭassa gīvaṃ pattassa, ṭhapetvā mukhavaṭṭiyaṃ;
4471比丘持来的,可以倾倒。
Bhikkhunā upanītassa, āvajjeti hi vaṭṭati.
1474
1474.
4473又或者,比丘直接将手置于地上;
Atha vā bhūmiyaṃyeva, hatthe bhikkhu ṭhapeti ce;
4474若他将钵旋转后再举起,在此情况下也是允许的。
Āropeti pavaṭṭetvā, tattha ce pana vaṭṭati.
1475
1475.
4476于食后收钵等诸事中,此即是判定的准则:
Bhattapacchucchubhāresu, ayameva vinicchayo;
4477若二三位沙弥施与可取之物,
Dve tayo sāmaṇerā vā, denti ce gahaṇūpagaṃ.
1476
1476.
4479一位比丘取用负担,则是许可的;
Bhāramekassa bhikkhussa, gahetuṃ pana vaṭṭati;
4480或由一人如是施与,二三人亦得取受。
Ekena vā tathā dinnaṃ, gaṇhanti dve tayopi vā.
1477
1477.
4482床足、凳足、油瓶等物
Mañcassa pāde pīṭhassa, pāde telaghaṭādikaṃ;
4483系于彼处,比丘得坐。
Laggenti tattha bhikkhussa, vaṭṭateva nisīdituṃ.
1478
1478.
4485若床下有未受取之油盘,
Appaṭiggahitaṃ heṭṭhā-mañce ce telathālakaṃ;
4486扫地时即使碰触,也不成为已受取。
Sammujjanto ca ghaṭṭeti, na panuggahitaṃ siyā.
1479
1479.
4488然而,于已受取想中,彼物实未受取时:
Paṭiggahitasaññāya, appaṭiggahitaṃ pana;
4489取而了知此物后,放置彼处是允许的。
Gaṇhitvā puna taṃ ñatvā, ṭhapetuṃ tattha vaṭṭati.
1480
1480.
4491若先开启而后放置,或原已覆盖之物,亦应如是。
Vivaritvā sace pubbe, ṭhapitaṃ pihitampi ca;
4492应如此安置彼物,不应另作他法。
Tatheva taṃ ṭhapetabbaṃ, kattabbaṃ na panaññathā.
1481
1481.
4494若以此物置于外,则不应再触彼。
Bahi ṭhapeti ce tena, chupitabbaṃ na taṃ puna;
4495若明知而触之,则成为已受取。
Yadi chupati ce ñatvā, taṃ panuggahitaṃ siyā.
1482
1482.
4497在已受取的油中,若生出菌膜;
Paṭiggahitatelasmiṃ, uṭṭheti yadi kaṇṇakā;
4498在生姜等根中,或在稠粉中,也是如此。
Siṅgīverādike mūle, ghanacuṇṇampi vā tathā.
1483
1483.
4500从彼生起故,一切说为彼。
Taṃsamuṭṭhānato sabbaṃ, taññevāti pavuccati;
4501而受取之作用,于彼已无有。
Paṭiggahaṇakiccaṃ tu, tasmiṃ puna na vijjati.
1484
1484.
4503如人登棕榈,或攀椰子树。
Tālaṃ vā nāḷikeraṃ vā, āruḷho koci puggalo;
4504住在那里的人,用绳放下棕榈果。
Tatraṭṭho tālapiṇḍiṃ so, otāretvāna rajjuyā.
1485
1485.
4506若说‘取’,则不应取;
Sace vadati ‘‘gaṇhā’’ti, na gahetabbameva ca;
4507而另一位站在地上的人,取而给予,这是允许的。
Tamañño pana bhūmaṭṭho, gahetvā deti vaṭṭati.
1486
1486.
4509若将藤蔓或甘蔗砍断后施与,或将果实交给对方拿取。
Chinditvā ce vatiṃ ucchuṃ, phalaṃ vā deti gaṇhituṃ;
4510未触及枝杆而自然脱落者,则是允许的。
Daṇḍake aphusitvāva, niggataṃ pana vaṭṭati.
1487
1487.
4512若围墙既不厚实,又过高
Sace na puthulo hoti, pākāro atiuccako;
4513若处于内外之间,手臂可及时;
Antoṭṭhitabahiṭṭhānaṃ, hatthapāso pahoti ce.
1488
1488.
4515向上行至百手之距,再次获得它后,
Uddhaṃ hatthasataṃ gantvā, sampattaṃ puna taṃ pana;
4516对于执取的比丘而言,在律制上并无任何罪过。
Gaṇhato bhikkhuno doso, koci nevūpalabbhati.
1489
1489.
4518若沙弥以肩荷负比丘而行时,
Bhikkhuno sāmaṇeraṃ tu, khandhena vahato sace;
4519取果后即于彼处坐下而施与,是允许的。
Phalaṃ gahetvā tattheva, nisinno deti vaṭṭati.
1490
1490.
4521又有任何其他人正荷负比丘而行,
Aparopi vahantova, bhikkhuṃ yo koci puggalo;
4522将果施予坐于肩上的比丘,是如法的。
Phalaṃ khandhe nisinnassa, bhikkhuno deti vaṭṭati.
1491
1491.
4524若取了带果的枝条,为了遮荫而前行;
Gahetvā phaliniṃ sākhaṃ, chāyatthaṃ yadi gacchati;
4525随后比丘心生起欲食之念。
Puna citte samuppanne, khādituṃ pana bhikkhuno.
1492
1492.
4527令人持取树枝后,食用果实,此为许可。
Sākhaṃ paṭiggahāpetvā, phalaṃ khādati vaṭṭati;
4528为防苍蝇而持取,其理亦同。
Makkhikānaṃ nivāratthaṃ, gahitāyapyayaṃ nayo.
1493
1493.
4530又,令作净后,再受取彼。
Kappiyaṃ pana kāretvā, paṭiggaṇhāti taṃ puna;
4531若欲进食,唯取根即可。
Bhottukāmo sace mūla-gahaṇaṃyeva vaṭṭati.
1494
1494.
4533为父母故,持酥油等已;
Mātāpitūnamatthāya, gahetvā sappiādikaṃ;
4534行于中途,随其所欲而取。
Gacchanto antarāmagge, yaṃ icchati tato pana.
1495
1495.
4536他令人受取后,自行受用,是许可的;
Taṃ so paṭiggahāpetvā, paribhuñjati vaṭṭati;
4537那已受取者,唯有最初受取方为许可。
Taṃ paṭiggahitaṃ mūla-gahaṇaṃyeva vaṭṭati.
1496
1496.
4539比丘取沙弥的路粮米。
Sāmaṇerassa pātheyya-taṇḍule bhikkhu gaṇhati;
4540沙弥也取了比丘的,取后便离去。
Bhikkhussa sāmaṇeropi, gahetvā pana gacchati.
1497
1497.
4542当米已用尽时,由他自己所取的那位;
Taṇḍulesu hi khīṇesu, attanā gahitesu so;
4543若煮了粥,便以米及其他食材。
Sace yāguṃ pacitvāna, taṇḍulehitarehipi.
1498
1498.
4545将粥倾入两个钵中,而后对自己那份
Ubhinnaṃ dvīsu pattesu, ākiritvā panattano;
4546若将那份粥施与比丘后,自己却饮用了他那份
Yāguṃ bhikkhussa taṃ datvā, sayaṃ pivati tassa ce.
1499
1499.
4548既不是积存之缘,也不是受取之故
Sannidhipaccayā neva, na uggahitakāraṇā;
4549因沙弥饮用故,比丘有罪。
Sāmaṇerassa pītattā, doso bhikkhussa vijjati.
1500
1500.
4551又,若为父母之故,携带油等物者;
Mātāpitūnamatthāya, telādiṃ haratopi ca;
4552为遮荫等利益而取枝条,此中无有差别。
Sākhaṃ chāyādiatthāya, imassa na visesatā.
1501
1501.
4554因此,彼差别之因,当须如实思择;
Tasmā hissa visesassa, cintetabbaṃ tu kāraṇaṃ;
4555我推论,彼沙罗树性即是其差别。
Tassa sālayabhāvaṃ tu, visesaṃ takkayāmahaṃ.
1502
1502.
4557又如滤布,于洗米后欲扬除其水;
Taṇḍule pana dhovitvā, niccāletuñhi celako;
4558纵有米与容器,亦不能为。
Na sakkoti sace te ca, taṇḍule bhājanampi ca.
1503
1503.
4560受取后洗净,放于灶上,再行擦拭;
Paṭiggahetvā dhovitvā, āropetvā panuddhanaṃ;
4561比丘不应生火,即便揭开煮食。
Bhikkhunāggi na kātabbo, vivaritvāpi pakkatā.
1504
1504.
4563应知于煮熟之时,取下后便可随意受用;
Ñātabbā pakkakālasmiṃ, oropetvā yathāsukhaṃ;
4564应即食用,并非之后另作受取的理由。
Bhuñjitabbaṃ, na pacchassa, paṭiggahaṇakāraṇaṃ.
1505
1505.
4566若比丘安置清净之锅,为煮粥而烧水,这是允许的。
Āropetvā sace bhikkhu, uddhanaṃ suddhabhājanaṃ;
4567若为煮粥而烧水,这样做是允许的。
Udakaṃ yāguatthāya, tāpeti yadi vaṭṭati.
1506
1506.
4569若有人将米粒投入这热水中,
Tatte panudake koci, ce pakkhipati taṇḍule;
4570从那时起,比丘不应以此火煮食。
Tato paṭṭhāya tenaggi, na kātabbova bhikkhunā.
1507
1507.
4572比丘接受此粥后,可以饮用;若随后再煮此粥,则不免自煮之罪。
Paṭiggahetvā taṃ yāguṃ, pātuṃ vaṭṭati bhikkhuno;
4573若随后自行烹煮,则不免自煮之罪。
Sace pacati pacchā taṃ, sāmapākā na muccati.
1508
1508.
4575凡彼处生长的任何果实,若连同藤蔓一起摇动,
Tatthajātaphalaṃ kiñci, saha cāleti valliyā;
4576凡从此处所得的果实,皆不适宜。
Tasseva ca tato laddhaṃ, phalaṃ kiñci na vaṭṭati.
1509
1509.
4578攀援果树,或使其有所倚靠,
Phalarukkhaṃ parāmaṭṭhuṃ, tamapassayitumpi vā;
4579或系缚于荆棘上,据说比丘也是允许的。
Kaṇṭake bandhituṃ vāpi, bhikkhuno kira vaṭṭati.
1510
1510.
4581又以长钳取来平锅;
Saṇḍāsena ca dīghena, gahetvā thālakaṃ pana;
4582比丘煮油时,若有灰烬落入油中。
Pacato bhikkhuno telaṃ, bhasmaṃ patati tattha ce.
1511
1511.
4584以不松开的手煮完油锅后;
Amuñcantena hatthena, pacitvā telathālakaṃ;
4585将其取下之后,方可受取。
Otāretvāva taṃ pacchā, paṭiggaṇheyya vaṭṭati.
1512
1512.
4587受取炭火或木柴之后,
Paṭiggahetvā aṅgāre, tāni dārūni vā pana;
4588若已放置,则唯先前受取者方为允许。
Ṭhapitāni sace honti, pubbagāhova vaṭṭati.
1513
1513.
4590若有比丘嚼食甘蔗,沙弥也想要尝食。
Ucchuṃ khādati ce bhikkhu, sāmaṇeropi icchati;
4591“你从这里截取吧”,听了这话,他便取用了。
‘‘Chinditvā tvamito gaṇha’’, iti vutto ca gaṇhati.
1514
1514.
4593至于剩下的部分,便没有接受的理由。
Nattheva avasesassa, paṭiggahaṇakāraṇaṃ;
4594对于进食糖团者,此即决断。
Khādato guḷapiṇḍampi, ayameva vinicchayo.
1515
1515.
4596用海水来作盐用,是合适的;然而,它属于水性,因此不成为所谓的“终生受用”之物。
Kātuṃ sāgaratoyena, loṇakiccaṃ tu vaṭṭati;
4597所谓终生受用之物,因其是水性,故不得成就。
Yāvajīvikasaṅkhātaṃ, toyattā na tu gacchati.
1516
1516.
4599此离时限之水,已为所明;犹如涅槃,由善巧涅槃之大仙所说。
Idaṃ kālavinimmuttaṃ, udakaṃ paridīpitaṃ;
4600犹如涅槃,由善知涅槃之大仙所宣说。
Nibbānaṃ viya nibbāna-kusalena mahesinā.
1517
1517.
4602水与冰雪被说为相同,冰雹亦然;于井等处取水饮之,浊者亦为所许。
Udakena samā vuttā, himassa karakāpi ca;
4603从井等处取水饮用,即使浑浊,也是许可的。
Kūpādīsu jalaṃ pātuṃ, bahalampi ca vaṭṭati.
1518
1518.
4605在田地的耕作之处,浑浊之水则不被允许。
Khettesu kasitaṭṭhāne, bahalaṃ taṃ na vaṭṭati;
4606若那水流去并注入河中,便得允许。
Sanditvā yadi taṃ gantvā, nadiṃ pūreti vaṭṭati.
1519
1519.
4608池塘之中,咖库达等花遍布水面;
Sobbhesu kakudhādīnaṃ, jale pupphasamākule;
4609它们的气味不可觉知,亦无受取之因。
Na ñāyati raso tesaṃ, na paṭiggahaṇakāraṇaṃ.
1520
1520.
4611然而,萨雷努咖等花,若投入饮水瓶中;
Sareṇukāni pupphāni, pānīyassa ghaṭe pana;
4612若已投入,则可受取彼水。
Pakkhittāni sace honti, paṭiggaṇheyya taṃ pana.
1521
1521.
4614受取后应施之物,或彼处之居住花;
Paṭiggahetvā deyyāni, vāsapupphāni tattha vā;
4615当茉莉花已施与时,称“非持”是如法的。
Kamallikāsu dinnāsu, abbohāroti vaṭṭati.
1522
1522.
4617未经受持的齿木,其汁液;
Appaṭiggahitasseva , dantakaṭṭhassa yo raso;
4618若于无知中,其汁液从咀嚼物入口者,犯波逸提。
Ajānantassa pācitti, so ce visati khādato.
1523
1523.
4620依于身体的诸界,何者开许?何者不开许?
Sarīraṭṭhesu bhūtesu, kiṃ vaṭṭati? Na vaṭṭati?
4621肉无论听许或不听许,其一切乳悉皆听许。
Kappākappiyamaṃsānaṃ, khīraṃ sabbampi vaṭṭati.
1524
1524.
4623耳垢、眼垢、齿垢、尿、粪;
Kaṇṇakkhigūthako danta- malaṃ muttaṃ karīsakaṃ;
4624痰、鼻涕、唾液、泪、盐,悉皆听许。
Semhaṃ siṅghāṇikā kheḷo, assu loṇanti vaṭṭati.
1525
1525.
4626若有从本位掉落之物;
Yaṃ panettha sakaṭṭhānā, cavitvā patitaṃ siyā;
4627若其复落于钵中或手上,应再次受取。
Patte vā pana hatthe vā, paṭiggaṇheyya taṃ puna.
1526
1526.
4629粘附于指尖而未断落者,即视为已受取。
Aṅgalaggamavicchannaṃ, paṭiggahitameva taṃ;
4630饮用热粥时,手上便生起汗水。
Uṇhayāguṃ pivantassa, sedo hatthesu jāyati.
1527
1527.
4632行乞食时,汗水顺着手流下;
Piṇḍāya vicarantassa, sedo hatthānusārato;
4633若汗水滴入钵中,不成接受之因。
Orohati sace pattaṃ, na paṭiggahaṇakāraṇaṃ.
1528
1528.
4635于河边自己取得四种难得之物;
Sāmaṃ gahetvā cattāri, vikaṭāni nadāyake;
4636在遭蛇咬的那一刹那,食用者亦无过失。
Sappadaṭṭhakkhaṇeyeva, na doso paribhuñjato.
1529
1529.
4638为取黏土而挖掘或切割土地;
Pathaviṃ mattikatthāya, khaṇituṃ chinditumpi vā;
4639比丘为了成灰而砍伐树木,是许可的。
Tarumpi chārikatthāya, bhikkhuno pana vaṭṭati.
1530
1530.
4641因砍断、执取、漠视、坐卧,以及因舍学、死亡,而有形相差别。
Acchedagāhanirapekkhanisajjato ca;
4642因舍学、死亡,而有形相差别。
Sikkhappahānamaraṇehi ca liṅgabhedā;
4643因布施于他及彼非比丘者;
Dānena tassa ca parassa abhikkhukassa;
4644一切受取,即是毁坏。
Sabbaṃ paṭiggahaṇameti vināsamevaṃ.
1531
1531.
4646于恶行中所说,对执取者及所执取者;
Durūpaciṇṇe niddiṭṭhaṃ, gahaṇuggahitassapi;
4647于内住、自煮、内煮者,得恶作。
Antovutthe sayaṃpakke, antopakke ca dukkaṭaṃ.
1532
1532.
4649于已受取之物,持未受取想者;
Paṭiggahitake tasmiṃ, appaṭiggahitasaññino;
4650对此有疑者,亦得恶作罪。
Tattha vematikassāpi, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
1533
1533.
4652对有受取想者,即便是齿木、水等
Paṭiggahitasaññissa , dantaponodakesupi;
4653并非以唾液、鼻涕为过失,其起源等相同
Na doseḷakalomena, samuṭṭhānādayo samā.
1534
1534.
4655对九位中等长老比丘尼
Navamajjhimatherabhikkhunīnaṃ;
4656应无差别地如是持守;
Avisesena yaticchitabbako;
4657由我完整而无所省略地宣说;
Sakalo asamāsatova mayā;
4658此处已说决断,由此。
Kathito ettha vinicchayo tato.
4786齿木论
Dantaponakathā.
4787食品品第四
Bhojanavaggo catuttho.
1535一五三五。
1535.
4660凡是衣等物品,若属外道之资具;
Yaṃ kiñcicelakādīnaṃ, titthiyānaṃ panāmisaṃ;
4661若以一次加行施与,便得一则波逸提。
Dentassekapayogena, ekaṃ pācittiyaṃ siyā.
1536
1536.
4663截断后施与者,依加行计算故;此人犯波逸提,或有三波逸提。
Vicchinditvāna dentassa, payogagaṇanāvasā;
4664彼犯波逸提,或可构成三波逸提。
Honti pācittiyo tassa, tikapācittiyaṃ siyā.
1537一五三七。
1537.
4666若亲手施与水或齿木,或在非时施与;
Udakaṃ dantaponaṃ vā, dentassa ca atitthiye;
4667若作“是外道”之想者,得恶作;若心存疑惑者,亦得恶作。
Titthiyoti ca saññissa, dukkaṭaṃ vimatissa ca.
1538
1538.
4669若令他人,或令沙弥等代为施与;
Dāpentassa panaññena, sāmaṇerādikena vā;
4670对于他们放置好的器皿,施与者从外部涂抹;
Nikkhittabhājane tesaṃ, dentassa bahilepanaṃ.
1539
1539.
4672留下食物后,在他们近前说“请取用”者;
Ṭhapetvā bhojanaṃ tesaṃ, santike ‘‘gaṇhathā’’ti ca;
4673对说话者而言无罪,正如起源处的公羊譬喻所示。
Vadantassa anāpatti, samuṭṭhāneḷakūpamaṃ.
4803裸行者论
Acelakakathā.
1540
1540.
4675不论是否教人给与,比丘若欲将任何利养,
Dāpetvā vā adāpetvā, bhikkhu yaṃ kiñci āmisaṃ;
4676若与女人一起,而有嬉笑等行为。
Kattukāmo sace saddhiṃ, hasanādīni itthiyā.
1541
1541.
4678确实遣去,既道‘去罢’而遣离,却又以彼为缘……
Uyyojeti hi ‘‘gacchā’’ti, vatvā tappaccayā pana;
4679在遣离时,仅以第一句便犯恶作。
Tassuyyojanamattasmiṃ, dukkaṭaṃ paṭhamena ca.
1542
1542.
4681在其足所及之近行处,越过时犯恶作;
Pādenassupacārasmiṃ, atikkante ca dukkaṭaṃ;
4682以第二句则犯巴吉帝亚,然而,在越过界场时,亦复如是。
Dutiyenassa pācitti, sīmātikkamane pana.
1543在近行处之所见,手被宣说为十二指。
1543.
4684于近行处之所见,手的距离被说为十二肘;
Dassane upacārassa, hatthā dvādasa desitā;
4685有遮蔽处之尺寸如是,露地则非如是。
Pamāṇaṃ savane cevaṃ, ajjhokāse na cetare.
1544
1544.
4687若是比丘,犯三种波逸提;若是其余身份,犯三种恶作。
Bhikkhusmiṃ tikapācitti, itare tikadukkaṭaṃ;
4688于诽谤与诬陷一事,已说二者皆犯恶作。
Ubhinnaṃ dukkaṭaṃ vuttaṃ, kalisāsanaropane.
1545
1545.
4690因职责而驱赶者,并非出于些许嗔心等;
Uyyojentassa kiccena, na dosummattakādino;
4691如同不与取罪,其起源等方式亦可依此类推。
Adinnādānatulyāva, samuṭṭhānādayo nayā.
4822驱出论
Uyyojanakathā.
1546
1546.
4693凡是越过小坐具靠背而坐者,
Khuddake piṭṭhivaṃsaṃ yo, atikkamma nisīdati;
4694那位比丘在有食物的俗家中,犯波逸提。
Sabhojane kule tassa, hoti pācitti bhikkhuno.
1547
1547.
4696若越过伸手可及的范围,以及靠背的接缝处,
Hatthapāsaṃ atikkamma, piṭṭhisaṅghāṭakassa ca;
4697若在靠近卧具的地方,安置大坐具则有过失。
Sayanassa panāsanne, ṭhāne doso mahallake.
1548
1548.
4699虽在非卧屋之中,却于彼处生起卧屋想者,
Asayanighare tassa, sayanigharasaññino;
4700在此,对于存疑者,也已指明犯恶作。
Tattha vematikassāpi, dukkaṭaṃ paridīpitaṃ.
15491549
1549.
4702若有第二人在场,比丘就座不犯。
Nisīdantassanāpatti, bhikkhussa dutiye sati;
4703若于离贪者,或二者皆出时;
Vītarāgesu vā tesu, nikkhantesu ubhosu vā.
1550
1550.
4705坐者不越所说相之处;
Nisinnassānatikkamma, padesaṃ vuttalakkhaṇaṃ;
4706等起等,与首条及末条学处相同。
Samuṭṭhānādayo tulyā, paṭhamantimavatthunā.
4838带食论
Sabhojanakathā.
1551
1551.
4708第四与第五中,并无任何应说的内容;
Catutthe pañcame ceva, vattabbaṃ natthi kiñcipi;
4709一切应说的,已在不定二法中说完。
Vattabbaṃ yañca taṃ sabbaṃ, vuttaṃ aniyatadvaye.
1552
1552.
4711而这些生起的方式,被认为与其紧接的前者相同;
Samuṭṭhānaṃ panetesaṃ, anantarasamaṃ mataṃ;
4712这即是其殊胜之处,同时也阐明了他们的含义。
Ayameva visesoti, tesamesañca dīpito.
4845隐密处、覆盖处、隐秘处之论
Rahopaṭicchannarahonisajjakathā.
1553
1553.
4714然而,于五种食物中,由某一人所说;
Bhojanānaṃ tu pañcannaṃ, vutto aññatarena yo;
4715若未询问寂静比丘而前往俗家者,
Santaṃ bhikkhumanāpucchā, āpajjeyya kulesu ce.
1554
1554.
4717除因缘外,此行犯波逸提。
Cārittaṃ tassa pācitti, aññatra samayā siyā;
4718比丘,除因缘外,所说特相有二种。
Ṭhapetvā samayaṃ bhikkhu, duvidhaṃ vuttalakkhaṇaṃ.
1555
1555.
4720于正午未过时,前往他人之家。
Avītivatte majjhaṇhe, gharamaññassa gacchati;
4721当踏入房屋近处时,仅以第一足便犯恶作。
Gharūpacārokkamane, paṭhamena hi dukkaṭaṃ.
1556
1556.
4723越过房屋门槛时,又犯另一恶作。
Atikkante gharummāre, aparampi ca dukkaṭaṃ;
4724而以第二足越过时,即犯波逸提。
Dutiyena ca pādena, pācitti samatikkame.
1557若于站立之处观察后,却不见比丘;
1557.
4726若比丘于站立之处环顾四方,却未见他比丘;
Ṭhitaṭṭhāne sace bhikkhuṃ, oloketvā na passati;
4727未告知“不在”而入者,即称为“已入”。
‘‘Asanta’’nti anāpucchā, paviṭṭho nāma vuccati.
1558
1558.
4729若比丘站立远处,他便名为“不在”。
Sace dūre ṭhito hoti, asanto nāma bhikkhu so;
4730无须通报,四处寻觅之后离去。
Natthi ārocane kiccaṃ, gavesitvā ito cito.
1559在适当的时候,在场者无有过失,告知之后离去。
1559.
4732在适当的时候告辞而去,便无过失;
Na doso samaye santaṃ, āpucchitvā ca gacchato;
4733若行经比丘住处,或前往园林之时;
Bhikkhuṃ gharena maggo ce, ārāmaṃ gacchatopi ca.
1560
1560.
4735或是在外道住处,以及比丘尼的住处。
Titthiyānampi seyyaṃ vā, tathā bhikkhunupassayaṃ;
4736或灾时的集会堂,或施主的住处。
Āpadāsanasālaṃ vā, bhattiyassa gharampi vā.
1561
1561.
4738这些生起,被认为与咖提那衣相同。
Idaṃ pana samuṭṭhānaṃ, kathinena samaṃ mataṃ;
4739作与无作心,三心与三受。
Kriyākriyamacittañca, ticittañca tivedanaṃ.
4873行仪之论
Cārittakathā.
1562
1562.
4741一切皆可受用,四月自恣;
Sabbāpi sāditabbāva, catumāsapavāraṇā;
4742比丘若无病,复有常自恣。
Bhikkhunā agilānena, puna niccapavāraṇā.
1563
1563.
4744“若我患病,有所需资具,我当告知。”
‘‘Viññāpessāmi rogasmiṃ, sati me paccaye’’ti ca;
4745不应拒绝她,也不应说:‘我今无病。’
Na paṭikkhipitabbā sā, ‘‘rogo dāni na me’’ti ca.
1564
1564.
4747三波逸提已说,未超过者则为恶作;
Tikapācittiyaṃ vuttaṃ, dukkaṭaṃ natatuttariṃ;
4748‘超过’一词,是对有想者及于此事生疑者而言。
Tatuttarinti saññissa, tattha vematikassa ca.
1565对于不超越想者,是以何种方式被劝请;
1565.
4750对于不超越想者,是以何种方式、由何者所劝请之义。
Natatuttarisaññissa, yehi yena pavārito;
4751或是如实地告知其他更多者。
Tato aññehi vā bhiyyo, ācikkhitvā yathātathaṃ.
1566
1566.
4753比丘为他人利益而告知时,
Viññāpentassa bhikkhussa, aññassatthāya vā pana;
4754对亲属,或用自己的财物,亦无罪。
Ñātakānamanāpatti, attano vā dhanenapi.
1567
1567.
4756同样,对痴狂者等,已说无罪。
Tathā ummattakādīnaṃ, anāpatti pakāsitā;
4757等起等一切,皆与媒嫁同。
Samuṭṭhānādayo sabbe, sañcarittasamā matā.
4892药之论
Bhesajjakathā.
1568
1568.
4759比丘为观看已出征的军队而前往,
Uyyuttaṃ bhikkhuno senaṃ, dassanatthāya gacchato;
4760除有因缘外,步步皆恶作。
Aññatra paccayā tassa, dukkaṭaṃ tu pade pade.
1569
1569.
4762于可见之近处站立观看者,犯波逸提。
Dassanassupacārasmiṃ, ṭhatvā pācitti passato;
4763舍离近行,依精勤而见。
Upacāraṃ vimuñcitvā, passantassa payogato.
1570
1570.
4765而有四名骑士,每两人各为其足守卫。
Ārohā pana cattāro, dve dve taṃpādarakkhakā;
4766如此,十二人合为一象。
Evaṃ dvādasaposo ca, eko hatthīti vuccati.
1571
1571.
4768两名护足者、一名骑手,一匹三人马;
Dvepādarakkhā āroho, eko tipurisohayo;
4769一名驭手、一名战士,两名护旗者。
Eko sārathi yodheko, āṇirakkhā duve janā.
1572
1572.
4771四人之车,为阐明四谛者所宣说;
Catuposo ratho vutto, catusaccavibhāvinā;
4772四名手持武器者,称为步兵。
Cattāro padahatthā ca, purisā pattīti vuccati.
15731573. 具足所说之相者,此为最后边际。
1573.
4774具足所述之相者,此为最终界限。
Vuttalakkhaṇasampannā , ayaṃ pacchimakoṭiyā;
4775「具足四支,即称为军队。」
Caturaṅgasamāyuttā, senā nāma pavuccati.
1574
1574.
4777「为了观看象等之中任何一种而前往者;即使被派遣,或被命令,亦恶作。」
Hatthiādīsu ekekaṃ, dassanatthāya gacchato;
4778若尚未出发,或误以为已出发,亦犯恶作。
Anuyyuttepi uyyutta-saññissāpi ca dukkaṭaṃ.
1575
1575.
4780然而,见到自己已到达所立之处;
Attano ca ṭhitokāsaṃ, sampattaṃ pana passati;
4781在灾难时无罪,在如是因缘下亦无罪。
Āpadāsu anāpatti, tathārūpe ca paccaye.
4917出征之论
Uyyuttakathā.
1576
1576.
4783第四日太阳西沉,若无病者;
Catutthe divase attha-ṅgate sūriye arogavā;
4784若在军中,或站、或坐、或卧。
Sace tiṭṭhatu senāya, nisīdatu nipajjatu.
1577
1577.
4786具神通者能于空中以神通铺展卧具;
Ākāse iddhiyā seyyaṃ, pakappetu ca iddhimā;
4787他必有波逸提罪,乃至有三重波逸提。
Hoteva tassa pācitti, tikapācittiyaṃ siyā.
1578
1578.
4789于不足三夜或超过三夜,作如是想者;
Ūnake ca tirattasmiṃ, atirekoti saññino;
4790于此,即使内心有疑惑者,亦犯恶作罪。
Tattha vematikassāpi, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
1579于第三夜破晓前离去;
1579.
4792于第三夜时,在破晓之前离去;
Purāruṇāva nikkhamma, tatiyāya ca rattiyā;
4793对于再次居住者、病人,以及在灾难时,皆无犯。
Na doso puna vasantassa, gilānassāpadāsupi.
4930军中住处之论
Senāvāsakathā.
1580
1580.
4795前往观看军事演习、主力部队,或是军阵布置者,犯波逸提。
Uyyodhikaṃ balaggaṃ vā, senābyūhampi vā pana;
4796若为了观看而前往,于前往途中即犯波逸提。
Dassanatthāyanīkaṃ vā, hoti pācitti gacchato.
1581
1581.
4798前面所说的“象有十二人身高”;
Purime pana yo vutto, ‘‘hatthī dvādasaporiso’’;
4799因此,这三种象被称作‘象军’。
Iti tena tayo hatthī, ‘‘hatthānīka’’nti dīpitaṃ.
1582
1582.
4801其余诸处,理亦同此,明辨者当知。
Sesesupi ca eseva, nayo ñeyyo vibhāvinā;
4802这三者,其起源等与羊毛罪相同。
Tiṇṇameḷakalomena, samuṭṭhānādayo samā.
4940战阵之论
Uyyodhikakathā.
4941无衣品第五。
Aceḷakavaggo pañcamo.
1583
1583.
4804由面粉等所制成的酒,名为苏拉。
Piṭṭhādīhi kataṃ majjaṃ, surā nāmāti vuccati;
4805以花等所制的各种发酵饮料,名为米拉亚酒。
Pupphādīhi kato sabbo, āsavo hoti merayaṃ.
1584一五八四。
1584.
4807然而,从种子阶段开始,若比丘饮用此两者,则于每一次加行时,即犯巴吉帝亚。
Bījato pana paṭṭhāya, pivantassubhayampi ca;
4808于每一次加行中,比丘犯巴吉帝亚。
Payoge ca payoge ca, hoti pācitti bhikkhuno.
1585一五八五。
1585.
4810三种波逸提已说,对非酒而生起酒想者;
Tikapācittiyaṃ vuttaṃ, amajje majjasaññino;
4811其中,若有疑惑者,亦犯恶作。
Tattha vematikassāpi, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
1586
1586.
4813非酒而具有酒之色泽、香气与味道者;饮用阿利达、盐酸饮料、细绳汁,也是如此。
Amajjaṃ majjavaṇṇañca, majjagandharasampi ca;
4814以及饮用阿利他酒、盐酸饮料、藤汁饮料之罪;
Ariṭṭhaṃ loṇasovīraṃ, suttakaṃ pivatopi ca.
1587为去除气味,可放入少许;
1587.
4816为使其熏染香气,稍加放入;
Vāsagāhāpanatthāya, pakkhipitvāna īsakaṃ;
4817然而,对于汤等食物的烹煮,已宣说无罪。
Sūpādīnaṃ tu pākepi, anāpatti pakāsitā.
1588
1588.
4819由旅店所生起,无心,依事而知;此属不善,从饮用而起,为世间所呵责。
Hoteḷakasamuṭṭhānaṃ, acittaṃ vatthujānanā;
4820此即以不善,由饮用所成,为世间所呵责。
Idañcākusaleneva, pānato lokavajjakaṃ.
4960饮酒论。
Surāpānakathā.
1589
1589.
4822然而,若以戏笑心,以任何肢体触
Yena kenaci aṅgena, hasādhippāyino pana;
4823受具足戒者,比丘犯波逸提。
Phusato upasampannaṃ, hoti pācitti bhikkhuno.
1590
1590.
4825于身系属物等一切处,犯恶作。
Sabbattha dukkaṭaṃ kāya-paṭibaddhādike naye;
4826如是,对于未达上者,说明了三恶作。
Tathevānupasampanne, dīpitaṃ tikadukkaṭaṃ.
1591
1591.
4828在此,比丘尼处于未达上者的境地;
Ettha cānupasampanna-ṭṭhāne tiṭṭhati bhikkhunī;
4829若以嬉戏的意图触碰,亦犯恶作。
Khiḍḍādhippāyino tampi, phusantassa ca dukkaṭaṃ.
1592
1592.
4831无犯:以沐浴之意触他人者,因事务而触者,以及痴狂者等。
Anāpatti nahasādhi-ppāyassa phusato paraṃ;
4832若因应作之事而触者,于狂乱者等亦然。
Sati kicce phusantassa, tathā ummattakādino.
4973指戳论。
Aṅgulipatodakakathā.
1593
1593.
4834然而,仅为沉入水中等目的而触者,亦无犯。
Jale nimujjanādīna-matthāya pana kevalaṃ;
4835每涉水一步,若下潜,犯恶作。
Padavāresu sabbesu, otarantassa dukkaṭaṃ.
1594
1594.
4837若比丘出于嬉戏,在没踝水中,
Kīḷāpekkho sace hutvā, jale uparigopphake;
4838或下潜,或浮出,或横渡。
Nimujjeyyapi vā bhikkhu, ummujjeyya tareyya vā.
1595
1595.
4840于每一次运用中,他即犯波逸提;
Payoge ca payoge ca, tassa pācittiyaṃ siyā;
4841他在水中潜入而行时。
Antoyevodake tassa, nimujjitvāna gacchato.
1596
1596.
4843以手足的运用,应阐明波逸提;
Hatthapādapayogehi, pācittiṃ paridīpaye;
4844若仅以双手渡水者,应以手次第而计数。
Hattheheva tarantassa, hatthavārehi kāraye.
1597然而,当比丘以任何肢体渡水时,
1597.
4846无论比丘以何种肢体渡水,
Yena yena panaṅgena, bhikkhuno tarato jalaṃ;
4847依各自所作,应判为巴吉帝亚。
Tassa tassa payogena, pācittiṃ paridīpaye.
1598
1598.
4849自岸上或树上,堕于水中者,巴吉帝亚;
Taruto tīrato vāpi, pācitti patato jale;
4850三条巴吉帝亚已说,三条恶作亦复如是。
Tikapācittiyaṃ vuttaṃ, tatheva tikadukkaṭaṃ.
1599
1599.
4852若以桨或舵驾驶船只;
Pājentopi sace nāvaṃ, arittena phiyena vā;
4853或在岸边推船,或玩弄船只,犯恶作。
Ussārentopi tīre vā, nāvaṃ kīḷati dukkaṭaṃ.
1600
1600.
4855或以手,或以足,或以木,或以瓦片,
Hatthena vāpi pādena, kaṭṭhena kathalāya vā;
4856若取出水者,得恶作罪。
Udakaṃ nīharantassa, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
1601
1601.
4858若抛洒水、酸粥或泥浆,
Udakaṃ kañjikaṃ vāpi, cikkhallaṃ vāpi vikkhipaṃ;
4859即便是嬉戏的比丘,亦犯恶作。
Kīḷantassāpi bhikkhussa, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
1602
1602.
4861进入水中作务时,若行潜没等,
Vigāhitvā jalaṃ kicce, sati nimmujjanādikaṃ;
4862作此行持者无犯,渡往彼岸者亦然。
Karontassa anāpatti, tathā pārañca gacchato.
1603
1603.
4864生起因缘等与第一及最后一事相同;
Samuṭṭhānādayo tulyā, paṭhamantimavatthunā;
4865即使对其紧接着的那一位,亦无有丝毫差别。
Anantarassimassāpi, natthi kāci visesatā.
5007戏笑说法。
Hasadhammakathā.
1604
1604.
4867若比丘被如实举罪时,只应由比丘以所制之语回应;
Vuccamāno sace bhikkhu, paññatteneva bhikkhunā;
4868由于他不欲行此事,或仅作说法之语。
Akattukāmatāyassa, vacanaṃ dhammameva vā.
1605
1605.
4870若人本当学,却心生不恭而不行,
Yo asikkhitukāmova, na karoti panādaraṃ;
4871对此不恭敬之举,应判为波逸提。
Tassānādariye tasmiṃ, pācittiyamudīraye.
1606
1606.
4873三波逸提已说,此乃世尊依过去事而制;同理,对于未达上者不恭敬,则有三恶作。
Tikapācittiyaṃ vuttaṃ, tikātītena satthunā;
4874同样,对未受具足戒者不恭敬,犯三恶作。
Tathevānupasampannā-nādare tikadukkaṭaṃ.
1607比丘仅以经或阿毗达摩,或以未被制定之法,
1607.
4876比丘仅以经、阿毗达摩,或以未被制定之法——
Suttenevābhidhammena, apaññattena bhikkhunā;
4877沙弥犯恶作,从两者中的任一种情况而言。
Dukkaṭaṃ sāmaṇerena, vuttassa ubhayenapi.
1608
1608.
4879「这是老师们的执取,于我们则是传承;已来」——作如是说者,并非出于饮酒等过失。
‘‘Ācariyānamayaṃ gāho, amhākaṃ tu paveṇiyā;
4880所谓「已来」,乃对说「已来」者而言,并非指仅因疯狂等而那样说的人。
Āgato’’ti bhaṇantassa, na dosummattakādino.
1609于此,不应执取应呵责老师之执取;
1609.
4882于此,不应执取对老师呵责之执取。
Ettha neva gahetabbo, gārayhācariyuggaho;
4883与辱骂语等同,生起等诸理。
Omasavādatulyāva, samuṭṭhānādayo nayā.
5026不恭敬论。
Anādariyakathā.
1610
1610.
4885为了引生恐惧,他示现色等所缘;
Bhayasañjananatthāya, rūpādiṃ upasaṃhare;
4886或在他人面前,宣说怖畏之语。
Bhayānakaṃ kathaṃ vāpi, katheyya parasantike.
1611
1611.
4888见到或听到之后,或令其不怖,或令其怖。
Disvā vā pana taṃ sutvā, mā vā bhāyatu, bhāyatu;
4889其余比丘,当时即犯波逸提。
Itarassa tu bhikkhussa, hoti pācitti taṅkhaṇe.
1612
1612.
4891已说三种波逸提,如是三种恶作。
Tikapācittiyaṃ vuttaṃ, tatheva tikadukkaṭaṃ;
4892恐吓沙弥或在家人的比丘。
Sāmaṇeraṃ gahaṭṭhaṃ vā, bhiṃsāpentassa bhikkhuno.
1613对于无意恐吓、且无犯等行为者;
1613.
4894对于无意恐吓、且无犯等行为者;
Nabhiṃsāpetukāmassa, anāpattādikammino;
4895一切‘生起’等,皆视为与前者相同。
Samuṭṭhānādi sabbampi, anantarasamaṃ mataṃ.
5039恐吓论。
Bhiṃsāpanakathā.
1614
1614.
4897若欲令火满足,则或点燃或使之燃烧;
Jotiṃ tappetukāmo ce, jalāpeyya jaleyya vā;
4898除非有如是因缘,否则便犯波逸提。
Ṭhapetvā hoti pācitti, tathārūpaṃ tu paccayaṃ.
1615
1615.
4900对于自己堆薪点火的人,只要火焰尚未生起;
Sayaṃ samādahantassa, yāva jālā na jāyati;
4901在一切准备过程中,皆犯恶作罪。
Tāva sabbapayogesu, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
1616
1616.
4903若火已燃起,则犯波逸提罪,此已阐明;
Jāluṭṭhāne panāpatti, pācitti paridīpitā;
4904令他人燃火者,犯恶作罪。
Jālāpentassa aññena, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
1617
1617.
4906对病者作病想,或心生疑者;
Gilānassa gilānoti, saññissa vimatissa vā;
4907举火把者,若未击中,则犯恶作。
Alātaṃ ukkhipantassa, avijjhātaṃ tu dukkaṭaṃ.
1618
1618.
4909击中而燃烧者,依其事结罪;
Vijjhātaṃ tujjalantassa, yathāvatthukatā matā;
4910若因病者,或由他人所作,则无犯。
Anāpatti gilānassa, kataṃ aññena vā pana.
1619
1619.
4912于熄灭炭火、点燃灯明等时;
Visibbentassa aṅgāraṃ, padīpujjālanādike;
4913其生起等一切,视为与行仪罪相等。
Samuṭṭhānādayo sabbe, sañcarittasamā matā.
5058燃火论。
Jotisamādahanakathā.
1620
1620.
4915在不满的半月,或在中地。
Apuṇṇe addhamāsasmiṃ, dese ce majjhime pana;
4916说着“我将沐浴”,便准备粉末、泥土或牛粪。
‘‘Nhāyissāmī’’ti cuṇṇaṃ vā, mattikaṃ vāpi gomayaṃ.
1621
1621.
4918在准备时,于一切加行中,皆有恶作。
Abhisaṅkharato sabba-payogesupi dukkaṭaṃ;
4919沐浴完毕时,比丘犯波逸提。
Nhānassa pariyosāne, hoti pācitti bhikkhuno.
1622
1622.
4921对‘超过半月’有想者,或对此有疑者;
Atirekaddhamāsūna-saññino vimatissa vā;
4922若超过半月,或于诸特定时期,则为恶作。
Dukkaṭaṃ atirekaddha- māse ca samayesu ca.
1623
1623.
4924沐浴者无犯;前往河彼岸者,亦复如是;
Nhāyantassa anāpatti, nadīpārampi gacchato;
4925掘出沙土之后,或在已挖掘的坑洞中,也是如此。
Vālikaṃ ukkiritvāna, katāvāṭesu vā tathā.
1624
1624.
4927或在边地,于一切危难中,亦复如是。
Paccantimepi vā dese, sabbesaṃ āpadāsupi;
4928此与羊毛篇类同,于生起等缘相同。
Idameḷakalomena, samuṭṭhānādinā samaṃ.
5074沐浴论。
Nhānakathā.
1625
1625.
4930所谓衣,是指可穿著或可披覆者。
Cīvaraṃ yaṃ nivāsetuṃ, sakkā pārupitumpi vā;
4931比丘染某一种遮布,于任何处。
Channamaññataraṃ bhikkhu, rajitvā yattha katthaci.
1626
1626.
4933或于一处,呈铜青色,或如钵青;
Padese kaṃsanīlena, pattanīlena vā pana;
4934或为任何黑色,乃至泥色亦然。
Yena kenaci kāḷena, kaddamenapi vā tathā.
1627
1627.
4936或如猫与孔雀背部的眼状斑纹之量。
Maṅgulassa mayūrassa, piṭṭhiakkhippamāṇakaṃ;
4937若未作净而受用,波逸提。
Akatvā kappiyaṃ binduṃ, pācitti paribhuñjato.
1628一六二八。
1628.
4939所谓叶角净之法,于一切处皆不许;一滴或多滴所作,圆点净方为应理。
Pāḷikaṇṇikakappo vā, na ca vaṭṭati katthaci;
4940一六二九。
Ekaṃ vāpi anekaṃ vā, bindu vaṭṭati vaṭṭakaṃ.
1629即使已取,于未取想者及疑者,
1629.
4942即使已取,于未取想者及疑者,
Ādinnepi anādinna-saññino vimatissa ca;
4943牟尼说此为恶作,亦阐明为无犯。
Dukkaṭaṃ muninā vuttaṃ, anāpatti pakāsitā.
1630
1630.
4945净法失坏时,或与他共缝时;
Kappe naṭṭhepi vā saddhiṃ, tena saṃsibbitesu vā;
4946此所谓“作与不作”,生起如井喻。
Kriyākriyamidaṃ vuttaṃ, samuṭṭhāneḷakūpamaṃ.
5093作丑陋色论。
Dubbaṇṇakaraṇakathā.
1631
1631.
4948分别有二种:现前与不现前,此已宣说。
Vikappanā duve vuttā, sammukhāsammukhātipi;
4949作现前分别时,应于一位比丘面前。
Sammukhāya vikappento, bhikkhussekassa santike.
1632
1632.
4951或一,或多;或远,或近。
Ekattaṃ bahubhāvaṃ vā, dūrasantikatampi vā;
4952了知诸衣之后,依所说相应而行作。
Cīvarānaṃ tu jānitvā, yathāvacanayogato.
1633
1633.
4954应如是表明:‘我今将此衣与汝别行。’
‘‘Imāhaṃ cīvaraṃ tuyhaṃ, vikappemī’’ti niddise;
4955至此即已成为作净,可随意存放,但不可再行作净。
Kappatettāvatā kāmaṃ, nidhetuṃ, na ca kappati.
1634
1634.
4957然而,若未被彼取出,则不得受用等;
Paribhogādikaṃ tena, apaccuddhaṭato pana;
4958唯有由彼取出之后,受用等方为许可。
Tena paccuddhaṭeyeva, paribhogādi vaṭṭati.
1635
1635.
4960“我所有之物,你可受用,亦可舍弃;
‘‘Santakaṃ pana mayhaṃ tvaṃ, paribhuñja pariccaja;
4961“随缘而作”,如此说时,便成为已提出。
Yathāpaccayaṃ karohī’’ti, vutte paccuddhaṭaṃ siyā.
1636
1636.
4963另有一类现前之说,于一位比丘面前;
Aparā sammukhā vuttā, bhikkhussekassa santike;
4964若取任何人之名,连同其同法者。
Yassa kassaci nāmaṃ tu, gahetvā sahadhamminaṃ.
1637
1637.
4966我将这件衣,对提萨比丘与提萨长老尼作净施。
‘‘Imāhaṃ cīvaraṃ tissa- bhikkhuno, tissatheriyā;
4967应说:「我净施。」对方也应当再说。
Vikappemī’’ti vattabbaṃ, vattabbaṃ puna tenapi.
1638
1638.
4969「你可受用提萨比丘的衣,或受用那位提萨长老尼的衣,或将其舍去。」
‘‘Tissassa bhikkhuno vā tvaṃ, tassā tissāya theriyā;
4970或者说:'享用属于某人的东西吧',或者说:'把它施舍出去吧'。
Santakaṃ paribhuñjāhi, vissajjehī’’ti vā tathā.
1639
1639.
4972从那以后,一切的受用等便都成为适当。
Tato pabhuti sabbampi, paribhogādi vaṭṭati;
4973纵使是对背对着的人,也应当在近处一人面前说。
Evaṃ parammukhāyāpi, vattabbaṃ ekasantike.
1640
1640.
4975我将这件衣给你,作净施之用。
‘‘Imāhaṃ cīvaraṃ tuyhaṃ, vikappatthāya dammi’’ti;
4976那位比丘还应再问:「谁是你的朋友?」
Puna tenapi vattabbaṃ, ‘‘ko te mitto’’ti bhikkhunā.
1641
1641.
4978另一人则应说:「提萨」或「提萨」。
Itarenapi vattabbaṃ, ‘‘tisso tissā’’ti vā puna;
4979那比丘应说:‘这是提萨的物品。’
Vattabbaṃ bhikkhunā tena, ‘‘idaṃ tissassa santakaṃ.
1642
1642.
4981或者说:‘你或者享用提萨长老尼的物品,或者将它舍弃。’如此说时,该衣便成为已舍而复取。
Tissāya theriyā vā tvaṃ, santakaṃ paribhuñja vā;
4982若说‘你施舍吧’,那件衣便成为已舍而复取。
Vissajjehī’’ti vā vutte, hoti paccuddhaṭaṃ puna.
1643然而,于此二者之中,无论以哪一件衣,
1643.
4984然而,于此二者之中,无论以何种方式取得袈裟,
Iccetāsu pana dvīsu, yāya kāyaci cīvaraṃ;
4985对同法者中的任何五位说净已,
Vikappetvā sadhammesu, yassa kassaci pañcasu.
1644
1644.
4987或者未予撤销,或者因对他不信任,
Apaccuddhārakaṃ vāpi, avissāsena tassa vā;
4988比丘在此处所作的那项如法羯磨,
Yena taṃ vinayaṃ kammaṃ, kataṃ panidha bhikkhunā.
1645
1645.
4990若受用衣,比丘犯波逸提。
Cīvaraṃ paribhuñjeyya, hoti pācitti bhikkhuno;
4991若他正执取那件衣,或正舍弃它时,则犯恶作。
Tañcevādhiṭṭhahantassa, vissajjantassa dukkaṭaṃ.
1646
1646.
4993于应舍的衣事中,生起未舍想者;
Paccuddhārakavatthesu , apaccuddhārasaññino;
4994于此处,即使心生疑惑,亦得恶作罪。
Tattha vematikassāpi, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
1647
1647.
4996怀舍出想者,凭信赖而受用之时,
Paccuddhāraṇasaññissa, vissāsā paribhuñjato;
4997无犯,其生起因缘与咖提那衣等相同。
Anāpatti samuṭṭhānaṃ, kathinenādinā samaṃ.
5145净施论。
Vikappanakathā.
1648
1648.
4999可受决意之钵,或同彼之衣,
Adhiṭṭhānupagaṃ pattaṃ, cīvaraṃ vāpi tādisaṃ;
5000同样地,针筒、腰带或坐具也是如此。
Tathā sūcigharaṃ kāya-bandhanaṃ vā nisīdanaṃ.
1649
1649.
5002移开之后又将其藏起者,仅出于玩笑之心而为;
Apanetvā nidhentassa, hasāpekkhassa kevalaṃ;
5003他物则犯巴吉帝亚,若指使他人藏置者,犯恶作。
Hoti pācittiyaṃ aññaṃ, āṇāpentassa dukkaṭaṃ.
1650
1650.
5005因此,对于他藏匿之物,应宣明其波逸提罪;
Tenāpanihite tassa, pācittiṃ paridīpaye;
5006对于未受具足戒者之所有物,已说有三次恶作。
Vuttaṃ anupasampanna-santake tikadukkaṭaṃ.
1651
1651.
5008然而,除去前述所说的种类,此后对于钵等物,
Vinā vuttappakārāni, pattādīni tato pana;
5009隐藏他物者,犯恶作罪。
Aññaṃ apanidhentassa, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
1652
1652.
5011于一切未受具戒者之所有物,亦犯恶作罪;放置不当者无犯,若收藏后则犯。
Sabbesvanupasampanna-santakesupi dukkaṭaṃ;
5012放置不当者无犯,然若收藏后则犯。
Dunnikkhittamanāpatti, paṭisāmayato pana.
1653
1653.
5014同样地,若说法之后说“我将给与”而藏起物品;
Tathā ‘‘dhammakathaṃ katvā, dassāmī’’ti nidheti ce;
5015对于无伤害意、不嬉戏味着业者。
Avihesetukāmassa, akīḷassādikammino.
1654一六五四。
1654.
5017生起等与第二及最后之事相同。
Samuṭṭhānādayo tulyā, dutiyantimavatthunā;
5018此唯与不善、自心及三受相关。
Idaṃ akusaleneva, sacittañca tivedanaṃ.
5167藏匿衣论。
Cīvarāpanidhānakathā.
5168饮酒品第六。
Surāpānavaggo chaṭṭho.
1655一六五五。
1655.
5020畜生趣的众生,不论大或小;
Tiracchānagataṃ pāṇaṃ, mahantaṃ khuddakampi vā;
5021若比丘杀害此类众生,犯波逸提罪。
Hoti pācittiyāpatti, mārentassassa bhikkhuno.
1656
1656.
5023若对无生命者起有生命想,或于两者心生疑惑,犯恶作。
Appāṇe pāṇasaññissa, vimatissubhayattha ca;
5024若非故意或无知而作,则犯恶作,但无罪。
Dukkaṭaṃ tu anāpatti, asañcicca ajānato.
1657一六五七。
1657.
5026非对欲杀者而说,亦非对狂乱者等;
Na ca māretukāmassa, tathā ummattakādino;
5027生起等相同,与第三及最后一事。
Samuṭṭhānādayo tulyā, tatiyantimavatthunā.
5178故意杀生事。
Sañciccapāṇakathā.
1658
1658.
5029明知水中有生物而饮用者,波逸提;
Sappāṇakaṃ jalaṃ jānaṃ, pācitti paribhuñjato;
5030因其方便众多,故波逸提亦应众多。
Payogabahutāyassa, pācittibahutā siyā.
1659
1659.
5032然而,若以一次加行,无间断地
Ekeneva payogena, avicchijja sace pana;
5033饮用者即便满钵,亦成一波逸提。
Pivato pattapūrampi, ekaṃ pācittiyaṃ siyā.
1660
1660.
5035以如是之水,而未滤除含生类者
Tādisenudakenassa, āviñchitvāna sāmisaṃ;
5036又或,洗钵时,或熄灭粥火时。
Dhovato pana pattaṃ vā, nibbāpentassa yāguyo.
1661
1661.
5038以手或以勺取水后,或沐浴时;
Hatthena taṃ uḷuṅkena, gahetvā nhāyatopi vā;
5039每一次行用中,皆说为巴吉帝亚。
Payoge ca payoge ca, pācitti paridīpitā.
1662一六六二。
1662.
5041即使对无生命之物,生起‘有生命’想者,于两种情况中;
Appāṇakepi sappāṇa-saññissa ubhayatthapi;
5042若比丘心生疑惑,亦犯恶作罪。
Vimatissāpi bhikkhussa, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
1663一六六三。
1663.
5044对于有生命者,作无生命想,以为是无生命者;
Sappāṇepi ca appāṇe, appāṇamiti saññino;
5045了知“由受用而无罪”及“他们不会死”故。
Na doso ‘‘paribhogena, na marantī’’ti jānato.
1664
1664.
5047了知飞蛾等之坠落,以清净心;
Patanaṃ salabhādīnaṃ, ñatvā suddhena cetasā;
5048且知此处燃灯之时,有生命之状态;
Padīpujjalanañcettha, ñatvā sappāṇabhāvataṃ.
1665
1665.
5050对以水想而受用者,应知当离施设;
Bhuñjato jalasaññāya, ñeyyā paṇṇattivajjatā;
5051“浇灌”者,是指浇灌的行为;而此处乃是就受用而言。
Siñcane siñcanaṃ vuttaṃ, paribhoge idaṃ pana.
1666
1666.
5053“此即是差别”者,指的是彼与此之间的差别;其生起等诸法门,与不与取罪相同。
Ayameva visesoti, tassa ceva panassa ca;
5054其生起等诸法门,与不与取罪相同。
Adinnādānatulyāva, samuṭṭhānādayo nayā.
5206有生命物事。
Sappāṇakakathā.
1667
1667.
5056“依法已灭”者,即诤事已依法处理;
Nihataṃ tu yathādhammaṃ, kiccādhikaraṇaṃ puna;
5057“应灭”者,若比丘对已决事翻案,则犯波逸提。
Nihātabbanti pācitti, ukkoṭentassa bhikkhuno.
1668
1668.
5059说“未作的恶作罪,应再作”时,
‘‘Akataṃ dukkataṃ kammaṃ, kātabbaṃ punadevi’’ti;
5060然而,在言说此羯磨时,不应加以推翻。
Vadatā pana taṃ kammaṃ, uccāletuṃ na vaṭṭati.
1669
1669.
5062若在羯磨进行中,再对此提出反对,
Sace vippakate kamme, paṭikkosati taṃ puna;
5063应于告知后方可施行,不应以其他方式行之。
Saññāpetvāva kātabbaṃ, na kātabbaṃ panaññathā.
1670
1670.
5065于非法业中,以为是法业者;
Adhamme pana kammasmiṃ, dhammakammanti saññino;
5066于二者有疑者,亦犯恶作罪。
Vimatissubhayatthāpi, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
1671
1671.
5068以非法、以别众,或于不应受业者;
‘‘Adhammena ca vaggena, na ca kammārahassa vā;
5069“已作”者,知者无罪;若行翻案,则有罪。
Kata’’nti jānato natthi, doso ukkoṭane pana.
1672
1672.
5071如是,已阐明疯狂者等无罪;其起源等义理,与触恼语罪同等。
Tathā ummattakādīna-manāpatti pakāsitā;
5072其起源等义理,与触恼语罪同等。
Omasavādatulyāva, samuṭṭhānādayo nayā.
5225翻起已决事之论。
Ukkoṭanakathā.
1673
1673.
5074桑喀地谢沙,粗重罪,乃比丘之罪过;
Saṅghādisesaṃ duṭṭhullaṃ, āpattiṃ bhikkhuno pana;
5075若知而覆藏其罪,则归属于波逸提。
Ñatvā chādayato tassa, pācitti pariyāputā.
1674
1674.
5077他舍弃了自己的本分,因覆藏之故;
Nikkhipitvā dhuraṃ tassa, paṭicchādanahetukaṃ;
5078他既向己方发露,也向他人发露;
Āroceti sacaññassa, sopi aññassa vāti hi.
1675
1675.
5080即使有百千比丘,此事依然如此;
Evaṃ satampi bhikkhūnaṃ, sahassampi ca tāva taṃ;
5081他确实犯下罪过,直到究竟方得断除。
Āpajjateva āpattiṃ, yāva koṭi na chijjati.
1676
1676.
5083于根本未告知者,在第二次宣说时
Mūlenārocitasseva , dutiyassa pakāsite;
5084经第三次折返后,便说为“边际断”
Tatiyena nivattitvā, koṭi chinnāti vuccati.
1677
1677.
5086于粗重罪作粗重想者,触犯波逸提
Duṭṭhullāya ca duṭṭhalla-saññī pācittiyaṃ phuse;
5087然而在其余二者中,则为恶作。
Itaresu pana dvīsu, dukkaṭaṃ paridīpitaṃ.
1678
1678.
5089对非粗重者,一切处都说为三种恶作;
Aduṭṭhullāya sabbattha, niddiṭṭhaṃ tikadukkaṭaṃ;
5090一切未受具戒者的情形,亦为恶作。
Sabbatthānupasampanna-vāresupi ca dukkaṭaṃ.
1679
1679.
5092或者“僧团将会发生分裂等事”
‘‘Saṅghassa bhedanādīni, bhavissantī’’ti vā pana;
5093并非想要覆藏,也不见同类之人
Na ca chādetukāmo vā, sabhāgaṃ vā na passati.
1680
1680.
5095“业将显现,随自业去”,此即粗恶者;若不如实举告过失,便无癫狂等事
‘‘Paññāyissati kammena, sakenāyanti kakkhaḷo’’;
5096若未告知,即有罪;然于狂乱者等,则无罪。
Anāroceti ce doso, natthi ummattakādino.
1681犹如卸下重担,生起等为其方法;
1681.
5098生起等之诸义理,与舍重担罪同类。
Dhuranikkhepatulyāva, samuṭṭhānādayo nayā;
5099身业、语业、无作、苦受。
Kāyakammaṃ vacīkammaṃ, akriyaṃ dukkhavedanaṃ.
5253粗重罪事。
Duṭṭhullakathā.
1682一六八二。
1682.
5101若人为未满二十岁者,授与达上;
Ūnavīsativassaṃ yo, kareyya upasampadaṃ;
5102他犯波逸提,其余者犯恶作。
Tassa pācittiyaṃ hoti, sesānaṃ hoti dukkaṭaṃ.
1683一六八三。
1683.
5104此人被授予具足戒,不论授者知或不知。
Upasampādito ceso, jānatā vā ajānatā;
5105若他尚未受具足戒,则应再为他作法。
Hotevānupasampanno, kātabbo punareva so.
1684
1684.
5107若于十年满后,其亲教师仍能忆念,则在授具足戒上有过失,而对其他人则无任何过失。
Dasavassaccayenassa, upajjhāyassa ce sato;
5108在授具足戒上有过失,对其他人则全无过失。
Upasampādane doso, aññesaṃ natthi kocipi.
1685然而,除去那位比丘后,若僧团得以圆满,
1685.
5110若释放那位比丘后,僧团得以满数;
Muñcitvā pana taṃ bhikkhuṃ, gaṇo ce paripūrati;
5111他们即为如法成就者,无有任何过失。
Honti te sūpasampannā, na doso koci vijjati.
1686
1686.
5113若成为戒师,或成为团体之师;
Upajjhāyo sace hutvā, gaṇaṃ ācariyampi vā;
5114寻求钵,或指定界场。
Pariyesati pattaṃ vā, sammannati ca māḷakaṃ.
1687“我将授与具足戒”,如是于彼一切中。
1687.
5116若于一切人,皆作“我将授其具足戒”之想,
‘‘Upasampādayissāmi’’ , iti sabbesu tassa hi;
5117于单白及二种甘马语中,则犯恶作;
Ñattiyā ca tathā dvīsu, kammavācāsu dukkaṭaṃ.
1688
1688.
5119于甘马语结束时,若起未满二十岁之想,纵对圆满者,亦犯波逸提。
Kammavācāya osāne, pācitti paridīpitā;
5120若人怀有未满二十岁想,纵使对方是圆满之人。
Ūnavīsatisaññissa, paripuṇṇepi puggale.
1689于疑与二俱义中,亦犯恶作罪。
1689.
5122于疑及二俱义中,亦犯恶作罪。
Vimatissubhayatthāpi, hoti āpatti dukkaṭaṃ;
5123具足想者,两处皆无过失。
Paripuṇṇoti saññissa, ubhayattha na dosatā.
1690
1690.
5125同样地,疯狂者与初作业比丘也是如此。
Tathā ummattakassāpi, ādikammikabhikkhuno;
5126其生起等理则,与不与取相同。
Adinnādānatulyāva, samuṭṭhānādayo nayā.
5281未满二十岁事。
Ūnavīsatikathā.
1691
1691.
5128若明知而怀盗心,共同约定后,
Theyyasatthena jānanto, saṃvidhāya sace pana;
5129若与其一同行于道路,则有波逸提。
Maggaṃ gacchati saddhiṃ yo, tassa pācittiyaṃ siyā.
1692
1692.
5131关于同行与约定,应作此决断:
Gamane saṃvidhāne ca, vattabbo yo vinicchayo;
5132因已在比丘尼品中说过,故不再重述。
So ca bhikkhunivaggasmiṃ, vuttattā na ca uddhaṭo.
1693
1693.
5134道路、森林、险处,各依其事而定;
Maggāṭavivisaṅkete, yathāvatthukameva tu;
5135对于那些未作同意者,以及自己作同意者。
Tesvasaṃvidahantesu, sayaṃ vidahatopi ca.
1694
1694.
5137同样地,若对盗贼队伍生起盗贼队伍想者,
Tathevātheyyasatthepi, theyyasatthanti saññino;
5138若对两者皆怀着疑惑,亦犯恶作罪。
Vimatissubhayatthāpi, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
1695若对非盗贼队伍作非盗贼队伍想,即使未作同意,……
1695.
5140于非盗贼众而有想者,及未作同意者;
Atheyyasatthasaññissa , asaṃvidahatopi ca;
5141于灾祸中无罪,于危险处及时限亦然。
Āpadāsu anāpatti, visaṅkete ca kālike.
1696一六九六。
1696.
5143贼众所起,已明从身与心;
Theyyasatthasamuṭṭhānaṃ, kathitaṃ kāyacittato;
5144复从身、语、心,及三心与三受。
Kāyavācācittato ca, ticittañca tivedanaṃ.
5300盗贼队伍事。
Theyyasatthakathā.
1697一六九七。
1697.
5146与比丘尼共约定,而为第七。
Hoti bhikkhuniyā saddhiṃ, saṃvidhānena sattamaṃ;
5147于生起等相同,无有任何差别。
Samuṭṭhānādinā tulyaṃ, viseso natthi kocipi.
5304约定论。
Saṃvidhānakathā.
1698一六九八。
1698.
5149业、烦恼、异熟、诽谤、违越,
Kammaṃ kileso pāko ca, upavādo atikkamo;
5150这五种法被称为障碍,已为宣说。
Antarāyakarā ete, pañca dhammā pakāsitā.
1699一六九九。
1699.
5152“这些是无障法,如其自性而安住,我
‘‘Anantarāyikā ete, yathā honti tathā ahaṃ;
5153了知牟尼所宣说之法”——若有人如此宣称。
Desitaṃ muninā dhamma-mājānāmī’’ti yo vade.
1700
1700.
5155他们见闻者应对此人再三劝谏:“具寿莫作是说”;诸比丘亦应如是告诫。
Tikkhattuṃ tehi vattabbo, ye passanti suṇanti ca;
5156“具寿,切莫如此说!”——比丘们如此劝止他。
‘‘Mā hevaṃ avacāyasmā’’, iti bhikkhūhi so pana.
1701说者犯恶作;不舍弃它者,亦犯恶作。
1701.
5158说者犯恶作;不舍弃它者,亦犯恶作。
Dukkaṭaṃ avadantassa, taṃ anissajatopi ca;
5159以单白及二甘马语,同样犯恶作。
Ñattiyā ca tathā dvīhi, kammavācāhi dukkaṭaṃ.
1702一七〇二。
1702.
5161甘马语终了时,波逸提已明示;三波逸提已说,非法时三恶作。
Kammavācāya osāne, pācitti paridīpitā;
5162一七〇三。
Tikapācittiyaṃ vuttaṃ, adhamme tikadukkaṭaṃ.
1703一七〇三。对于未作羯磨者以及已舍弃者,不犯。
1703.
5164对于未作羯磨者,及已舍弃者,不犯。
Nāpattākatakammassa, paṭinissajatopi ca;
5322生起等一切,已于随说中说。
Samuṭṭhānādayo sabbe, vuttā samanubhāsane
5323阿利咤论。
Ariṭṭhakathā.
1704
1704.
5166若比丘明知对方是作如是说者,却仍依法与彼共住、共食或同卧,犯巴吉帝亚。
Ñatvākatānudhammena, tathāvādikabhikkhunā;
5167若与其共住、共食或同卧,即犯巴吉帝亚。
Saṃvaseyya ca bhuñjeyya, pācitti saha seyya vā.
1705
1705.
5169若与他一同行布萨等僧羯磨,
Uposathādikaṃ kammaṃ, karoto saha tena hi;
5170在羯磨结束时,他犯波逸提。
Kammassa pariyosāne, tassa pācittiyaṃ siyā.
1706
1706.
5172仅以一次行为,即取众多资具;
Ekeneva payogena, gaṇhato āmisaṃ bahuṃ;
5173施与一件者亦然,施与多件、乃至众多人中亦然。
Dadatopi tathā ekaṃ, bahūni ca bahūsvapi.
1707
1707.
5175若被举者卧时,另一人亦卧;
Ukkhittake nipannasmiṃ, itaro seti ce pana;
5176或于彼人卧时,他人亦卧,或双双并卧。
Itarasmiṃ nipanne vā, paro seti ubhopi vā.
1708
1708.
5178依这些卧下行为之差别,而有诸罪。
Nipajjanapayogānaṃ, vasenāpattiyo siyuṃ;
5179关于一人不同近行处、同一覆盖处的判定。
Ekanānūpacāresu, ekacchanne vinicchayo.
1709
1709.
5181然而,对于虽未被举罪,却自认已被举罪的比丘;
Anukkhittepi ukkhitta-saññino pana bhikkhuno;
5182于有疑及于两者之义中,皆已阐明为恶作。
Vimatissubhayatthāpi, dukkaṭaṃ paridīpitaṃ.
1710
1710.
5184于二义皆无犯,且于未被举罪者存有想;
Anāpattubhayatthāpi, anukkhittakasaññino;
5185“已舍弃”之见,及“已解罪”之说。
Nissaṭṭhoti ca taṃ diṭṭhiṃ, saññissosāritoti ca.
1711
1711.
5187如是,对于疯狂者等,此乃制定之除外;
Tathā ummattakādīnaṃ, idaṃ paṇṇattivajjakaṃ;
5188如同不与取,其等起等理趣亦同。
Adinnādānatulyāva, samuṭṭhānādayo nayā.
5348举罪论。
Ukkhittakathā.
1712
1712.
5190如是,若知是已被灭摈者,以彼劝诱,
Tathā vināsitaṃ jānaṃ, upalāpeyya tena vā;
5191若令彼侍奉,则波逸提;若共食或共住,亦同。
Upaṭṭhāpeyya pācitti, saṃbhuñjeyya vaseyya vā.
1713
1713.
5193由共住、由相、由惩罚羯磨,而行灭摈;
Saṃvāsena ca liṅgena, daṇḍakammena nāsanā;
5194此处,以惩罚羯磨而灭摈者,说有三种。
Tisso ettha adhippetā, daṇḍakammena nāsanā.
1714
1714.
5196同受用与共宿,被视为与无间罪相等;
Sambhogā sahaseyyā ca, anantarasamā matā;
5197于此,应依前述方式了知决断。
Tattha vuttanayeneva, veditabbo vinicchayo.
1715
1715.
5199生起等一切,皆被认为与阿利德相同;
Samuṭṭhānādayo sabbe, ariṭṭhena samā matā;
5200在此不必赘言,一切皆极为明显。
Na hettha kiñci vattabbaṃ, sabbaṃ uttānamevidaṃ.
5361刺论。
Kaṇṭakakathā.
5362有命品第七。
Sappāṇakavaggo sattamo.
1716一七一六。
1716.
5202若比丘因学处被诸比丘告诫时,
Vuccamāno hi bhikkhūhi, bhikkhu sikkhāpadena yo;
5203然而,于此学处,我暂且不学。
‘‘Sikkhāpade panetasmiṃ, na sikkhissāmi tāvahaṃ.
1717一七一七。
1717.
5205待我询问其他聪慧、有经验、多闻者。
Yāva nāññaṃ viyattañca, pakataññuṃ bahussutaṃ;
5206若作是说,即犯波逸提。
Pucchāmī’’ti bhaṇantassa, tassa pācittiyaṃ siyā.
1718一七一八
1718.
5208对于未受具足戒者,大师教法中已明示三种恶作;
Satthunānupasampanne, dīpitaṃ tikadukkaṭaṃ;
5209即使有善士的告诫,这也不是真正的削减。
Na sallekhāyidaṃ hoti, vuccamānassubhohipi.
1719一七一九。
1719.
5211因未制定,而对彼如是说者,犯恶作;
Apaññattena tassevaṃ, vadato hoti dukkaṭaṃ;
5212而非对瞋者、痴狂者等说“我将学”。
Na dosummattakādīnaṃ, ‘‘sikkhissāmī’’ti bhāsato.
5375共法语。
Sahadhammikakathā.
1720
1720.
5214以追悔等为因缘,所诵出的这些学处,构成何罪?
Uddiṭṭhehi kimetehi, kukkuccādinidānato;
5215在解说此学处时,构成波逸提罪。
Hoti pācittiyāpatti, sikkhāpadavivaṇṇane.
1721
1721.
5217三法的波逸提已说,三法的恶作亦复如是;
Tikapācittiyaṃ vuttaṃ, tatheva tikadukkaṭaṃ;
5218若于具足戒者面前诽谤,其罪如是。
Vivaṇṇenupasampanna-santike taṃ sace pana.
1722
1722.
5220然于诽谤他法时,纵已违犯,亦仅恶作。
Dukkaṭaṃ panubhinnampi, aññadhammavivaṇṇane;
5221对不欲诽谤者:『应学习经典。』
Navivaṇṇetukāmassa, ‘‘suttantaṃ pariyāpuṇa.
1723
1723.
5223至于律,你以后再来学习吧。
Vinayaṃ pana pacchāpi, handa pariyāpuṇissasi’’;
5224如此对狂乱者等人宣说时,
Iccevaṃ tu vadantassa, tathā ummattakādino.
1724
1724.
5226应知‘无犯’,以及生起因等理趣;
Anāpattīti ñātabbaṃ, samuṭṭhānādayo nayā;
5227此亦无有间断,如同粗语等。
Anantarassimassāpi, omasavādasādisā.
5391刺伤语。
Vilekhanakathā.
1725
1725.
5229若因无知而犯,他则无有解脱;
Aññāṇena panāpatti, mokkho nevassa vijjati;
5230应令比丘如是行持,如法而安住。
Kāretabbo tathā bhikkhu, yathā dhammo ṭhito pana.
1726
1726.
5232彼比丘的愚痴应受归咎,更甚者亦复如是;
Tassāropaniyo moho, uttarimpi hi bhikkhuno;
5233即以第二羯磨责难该补特伽罗后,
Dutiyeneva kammena, ninditvā tañhi puggalaṃ.
1727
1727.
5235如是归咎愚痴之后,若再有人令其愚痴,则对此令愚痴者,就该补特伽罗而言,犯波逸提。
Evaṃ āropite mohe, yadi moheti yo pana;
5236在令人迷乱的情况中,对于人则说为波逸提。
Tasmiṃ mohanake vuttā, pācitti pana puggale.
1728
1728.
5238然而在非法羯磨时,则说明了三恶作;
Adhamme pana kammasmiṃ, dīpitaṃ tikadukkaṭaṃ;
5239同样,于未归咎愚痴时,宣说了恶作。
Tathānāropite mohe, dukkaṭaṃ parikittitaṃ.
1729
1729.
5241若人无意令其痴,纵作详说亦未闻;
Na ca mohetukāmassa, vitthārenāsutassapi;
5242于不具者再三说,纵作详说亦未闻。
Ūnake dvattikkhattuṃ vā, vitthārenāsutassa ca.
1730
1730.
5244应知于此为无罪,于疯狂者等亦然;
Anāpattīti viññeyyaṃ, tathā ummattakādino;
5245生起等一切,皆视为与无间者相同。
Samuṭṭhānādayo sabbe, anantarasamā matā.
5410迷惑语。
Mohanakathā.
1731
1731.
5247若忿怒者施以打击,于他则犯波逸提;
Kuddho deti pahāraṃ ce, tassa pācittiyaṃ siyā;
5248然而,若心存打击之念,对比丘施以打击时。
Sampaharitukāmena, pahāre bhikkhuno pana.
1732
1732.
5250行布施时,纵令头破,或足断折;
Dinne bhijjatu sīsaṃ vā, pādo vā paribhijjatu;
5251若他死或不死,波逸提已明示。
So ce maratu vā, mā vā, pācitti paridīpitā.
1733
1733.
5253欲作丑容者,心想:‘如此,此人便不美’;
Virūpakaraṇāpekkho, ‘‘iccāyaṃ na virocati’’;
5254若切断他的耳朵或鼻子,犯恶作。
Kaṇṇaṃ vā tassa nāsaṃ vā, yadi chindati dukkaṭaṃ.
1734
1734.
5256同样地,对未达上者,不论是女人还是男人;
Tathevānupasampanne, itthiyā purisassa vā;
5257即使对畜生施以打击,也是恶作。
Tiracchānagatassāpi, pahāraṃ deti dukkaṭaṃ.
1735
1735.
5259若比丘以染污心击打女人,
Sace paharatitthiñca, bhikkhu rattena cetasā;
5260那便是重罪,已由大仙所分别。
Garukā tassa āpatti, viniddiṭṭhā mahesinā.
1736
1736.
5262若以解脱为意图而施予打击,则并无嗔恨。
Pahāraṃ deti mokkhādhi-ppāyo doso na vijjati;
5263以身、身所系物,或以应舍之物。
Kāyena kāyabaddhena, tathā nissaggiyena vā.
1737
1737.
5265于途中看见盗贼或仇敌,
Passitvā antarāmagge, coraṃ paccatthikampi vā;
5266欲来加害者:‘优婆塞,莫来此处。’
Heṭhetukāmamāyantaṃ, ‘‘mā idhāgacchupāsaka’’.
1738
1738.
5268这样说后,又对来者说:“去,你这家伙!”并拿起了木棒;
Iti vatvā panāyantaṃ, ‘‘gaccha re’’ti ca muggaraṃ;
5269或者拿着刀剑,若击打之后便离去,
Satthaṃ vāpi gahetvā vā, paharitvā tu yāti ce.
1739
1739.
5271若因彼一击而致死,亦无犯。
Anāpatti sace tena, pahārena matepi ca;
5272同样的方法,也在凶野鹿等事例中说过。
Eseva ca nayo vutto, dhuttavāḷamigesupi.
1740
1740.
5274三种波逸提已说,其余则为三种恶作。
Tikapācittiyaṃ vuttaṃ, sese ca tikadukkaṭaṃ;
5275由身与心共同生起,为有心之苦受。
Kāyacittasamuṭṭhānaṃ, sacittaṃ dukkhavedanaṃ.
5441击打语。
Pahārakathā.
1741
1741.
5277若投出自身或身所系物,
Kāyaṃ vā kāyabaddhaṃ vā, uccāreyya sace pana;
5278因吞咽故,犯波逸提。
Hoti pācittiyāpatti, tassuggiraṇapaccayā.
1742
1742.
5280若吐出后未中,却给予打击;
Uggiritvā viraddho so, pahāraṃ deti ce pana;
5281由不欲打击而给予之故,是恶作。
Asampaharitukāmena, dinnattā dukkaṭaṃ siyā.
1743
1743.
5283若以此击打,于被击之比丘,
Sace tena pahārena, pahaṭassa ca bhikkhuno;
5284手等任何肢体破裂,即为恶作。
Hatthādīsupi yaṃ kiñci, aṅgaṃ bhijjati dukkaṭaṃ.
1744
1744.
5286所余诸项,应如近处所说,由通晓律者,连同其生起之缘等,而了知其决断。
Seso anantare vutta-nayena vinayaññunā;
5287应连同其生起之缘等,而了知其定判。
Samuṭṭhānādinā saddhiṃ, veditabbo vinicchayo.
5454掌击论。
Talasattikathā.
1745
1745.
5289然而,若比丘以无根之僧伽提婆沙罪,指使他举或自行举发,
Amūlakena saṅghādi-sesena pana bhikkhu yo;
5290则彼有波逸提。
Codāpeyyapi codeyya, tassa pācittiyaṃ siyā.
1746
1746.
5292因见与行之违犯,于此有三波逸提。
Tikapācittiyaṃ tattha, diṭṭhācāravipattiyā;
5293举罪者犯恶作罪,其余则犯三恶作罪。
Codato dukkaṭāpatti, sese ca tikadukkaṭaṃ.
1747
1747.
5295如是想者之罪,及疯狂者等之罪亦如是;
Tathāsaññissanāpatti , tathā ummattakādino;
5296与触恼语相同,生起等理趣亦复如是。
Omasavādatulyāva, samuṭṭhānādayo nayā.
5464无根语。
Amūlakakathā.
1748一七四八。
1748.
5298然而,若故意令比丘生起追悔,
Sañcicca pana kukkuccaṃ, uppādentassa bhikkhuno;
5299以‘我认为你未满二十岁’等言语。
‘‘Ūnavīsativasso tvaṃ, maññe’’ iccevamādinā.
1749一七四九。
1749.
5301比丘每一语,即犯波逸提。
Hoti vācāya vācāya, pācitti pana bhikkhuno;
5302然而,在其他如是情形中,若无因缘。
Tathārūpe panaññasmiṃ, sace asati paccaye.
1750
1750.
5304三次波逸提已说,余者三次恶作。
Tikapācittiyaṃ vuttaṃ, sese ca tikadukkaṭaṃ;
5305不想令其生起者,既无追悔,也无罪过。
Nauppādetukāmassa, kukkuccaṃ natthi vajjatā.
1751
1751.
5307“我以为你是出于善意,与女人共坐;又在非时进食,切莫如此”,如此说者。
‘‘Hitesitāyahaṃ maññe, nisinnaṃ itthiyā saha;
5308对于说“你于非时已食,莫如此”者,
Vikāle ca tayā bhuttaṃ, mā eva’’nti ca bhāsato.
1752
1752.
5310同样地,已阐明疯狂者等的不犯。
Tathā ummattakādīna-manāpatti pakāsitā;
5311一切等起等,皆与紧随者相同。
Samuṭṭhānādayo sabbe, anantarasamā matā.
5480故意论。
Sañciccakathā.
1753
1753.
5313若有比丘,对于已生起诤论的诸比丘,
Sace bhaṇḍanajātānaṃ, bhikkhūnaṃ pana bhikkhu yo;
5314若为偷听而站立者,犯波逸提。
Tiṭṭheyyupassutiṃ sotuṃ, tassa pācittiyaṃ siyā.
1754
1754.
5316心怀“我要听听他们将说些什么”而前往者,
‘‘Yaṃ ime tu bhaṇissanti, taṃ sossāmī’’ti gacchato;
5317若以举罪之心前行,每迈一步,皆犯恶作。
Codetukāmatāyassa, dukkaṭaṃ tu pade pade.
1755
1755.
5319为听闻而走在前方者,或落在后方者,犯恶作。
Purato gacchato sotuṃ, ohīyantassa dukkaṭaṃ;
5320急速行走者,亦依此判定。
Gacchato turitaṃ vāpi, ayameva vinicchayo.
1756
1756.
5322若不至应立之处,而在自己之处商议者;
Ṭhitokāsaṃ panāgantvā, yadi mantenti attano;
5323或于此处咳嗽,或应令知:‘此是大事。’
Ukkāsitvāpi vā ettha, ñāpetabbamahanti vā.
1757
1757.
5325若他不如是行,于说戒之时,便犯波逸提。
Tassevamakarontassa , pācitti savane siyā;
5326已说三波逸提,其余则为三恶作与二恶作。
Tikapācittiyaṃ vuttaṃ, sese ca tikadukkaṭaṃ.
1758
1758.
5328听闻这些人的话后,便对那前往者说:“下来吧。”
‘‘Imesaṃ vacanaṃ sutvā, oramissa’’nti gacchato;
5329同样地,已说明疯狂者等为不犯。
Tathā ummattakādīna-manāpatti pakāsitā.
1759
1759.
5331此由盗贼团伙而生起,兼有作与不作。
Theyyasatthasamuṭṭhānaṃ, idaṃ hoti kriyākriyaṃ;
5332身业与语业,若夹带烦恼,必招苦受。
Kāyakammaṃ vacīkammaṃ, sadosaṃ dukkhavedanaṃ.
5502窃听论。
Upassutikathā.
1760
1760.
5334然而,于如法羯磨,若已与欲,
Dhammikānaṃ tu kammānaṃ, chandaṃ datvā sace pana;
5335事后若起讥嫌,每发一语,即犯波逸提。
Pacchā khīyati pācitti, vācato vācato siyā.
1761
1761.
5337而对于非法羯磨,却想成是如法羯磨者,
Adhamme pana kammasmiṃ, dhammakammanti saññino;
5338若对两者皆疑惑,则犯恶作罪。
Vimatissubhayatthāpi, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
1762
1762.
5340以非法且别众,对于应作羯磨者也是如此;
‘‘Adhammena ca vaggena, tathākammārahassa ca;
5341他了知“这些人正在造业”后,便对此加以指责。
Ime kammaṃ karontī’’ti, ñatvā khīyati tassa ca.
1763
1763.
5343如是,已阐明疯狂者等不犯;其起因等方法,与无根本者相同。
Tathā ummattakādīna-manāpatti pakāsitā;
5344其起因等理趣,与无根本者相同。
Amūlakasamānāva, samuṭṭhānādayo nayā.
5515阻碍业之论。
Kammapaṭibāhanakathā.
1764
1764.
5346只要事情尚未告知,或尚未决断,即便白已搁置或已完成,甘马语亦不得进行。
Yāva ārocitaṃ vatthu, avinicchitameva vā;
5347若白已搁置,或已完成,甘马语不得进行。
Ṭhapitā ñatti vā niṭṭhaṃ, kammavācā na gacchati.
1765
1765.
5349在此期间,为破坏僧团之业而弃舍手臂所及范围者,得恶作罪。
Etasmiṃ antare kammaṃ, kopetuṃ parisāya hi;
5350舍弃手臂所及范围者,犯恶作罪。
Hatthapāsaṃ jahantassa, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
1766
1766.
5352未给与意欲而舍弃者,得波逸提罪。
Adatvā jahite chandaṃ, tassa pācittiyaṃ siyā;
5353于如法业与非法业心生疑惑者,犯恶作。
Dhammakamme adhamme ca, vimatissa ca dukkaṭaṃ.
1767
1767.
5355对非法之业,生起“此是如法业”之想者;
Adhammepi ca kammasmiṃ, dhammakammanti saññino;
5356生起“僧团将有争论等”之想者;
‘‘Saṅghassa bhaṇḍanādīni, bhavissantī’’ti saññino.
1768
1768.
5358病者或为病者,于应作事中无有过失;对欲恼者,亦不以羯磨、求听等。
Gilāno vā gilānassa, karaṇīye na dosatā;
5359心存激怒者,所作之业不因求听等而成。
Na ca kopetukāmassa, kammaṃ passāvanādinā.
1769“我将前往受压迫者之处”,此为行持如此之人;他以平等交谈、起身与劳务而作。
1769.
5361“受逼迫者,我当前往”,如此,于前往者亦然。
Pīḷitassāgamissāmi, iccevaṃ gacchatopi vā;
5362以和合共议,生起作与非作。
Samaṃ samanubhāsena, samuṭṭhānaṃ kriyākriyaṃ.
5534未给同意而离去论。
Chandaṃ adatvā gamanakathā.
1770
1770.
5364若与和合僧团一同给予衣后,对已认可的比丘加以诽谤,
Samaggena ca saṅghena, saddhiṃ datvāna cīvaraṃ;
5365则犯波逸提。
Sammatassa hi bhikkhussa, pacchā khīyati yo pana.
1771
1771.
5367每出一言,即犯波逸提。
Tassa vācāya vācāya, pācitti paridīpitā;
5368三波逸提中所说的衣,即是羯磨中所说的衣。
Tikapācittiyaṃ dhamma- kamme vuttaṃ tu cīvaraṃ.
1772
1772.
5370除其他资具外,施与后诽谤,犯恶作。
Ṭhapetvāññaparikkhāraṃ, datvā khīyati dukkaṭaṃ;
5371即使是僧团未认可之人,对他施予衣或其他物品,
Saṅghenāsammatassāpi, cīvaraṃ aññameva vā.
1773
1773.
5373同样地,对未受具足戒者,于一切处亦犯恶作;
Tathevānupasampanne, sabbatthāpi ca dukkaṭaṃ;
5374依于欲等之心而作,实则皆依自性而作。
Chandādīnaṃ vaseneva, karontañca sabhāvato.
1774一千七百七十四
1774.
5376对讥嫌者无犯,对疯狂者等亦复如是。
Khīyantassa anāpatti, tathā ummattakādino;
5377应知无根等同,起源等诸理趣。
Amūlakasamā ñeyyā, samuṭṭhānādayo nayā.
5550弱论。
Dubbalakathā.
1775一千七百七十五。
1775.
5379此三十事篇中,最后一种,遍一切处;
Idaṃ tiṃsakakaṇḍasmiṃ, antimena ca sabbathā;
5380一切皆与第十二相同,唯此是其差别。
Tulyaṃ dvādasamaṃ sabbaṃ, ayameva visesatā.
1776
1776.
5382其中,尼萨耆亚巴吉帝亚中所说者,是转让给自己;此处的单纯巴吉帝亚,是转让给人。
Tattha nissaggiyaṃ vuttaṃ, attano pariṇāmanā;
5383此处,波逸提是向个人回向。
Idha suddhikapācitti, puggale pariṇāmanā.
5557转施论。
Pariṇāmanakathā.
5558同法者品第八。
Sahadhammikavaggo aṭṭhamo.
1777
1777.
5385若王未出,王后亦未出,
Anikkhante ce rājasmiṃ, anikkhantāya deviyā;
5386若有人越过其卧室门槛。
Sayanīyagharā tassa, ummāraṃ yo atikkame.
1778
1778.
5388第一足犯恶作,第二足犯波逸提;对于王后或国王,若其到来未被知悉。
Dukkaṭaṃ paṭhame pāde, pācitti dutiye siyā;
5389对于王后或国王,若来者未受通报。
Deviyā vāpi rañño vā, sace na viditāgamo.
1779
1779.
5391于未告知的情况下,作未告知想者;对此有疑者,亦说为恶作。
Paṭisaṃvidite neva-paṭisaṃviditasaññino;
5392于此,即使有疑惑者,也阐释为恶作。
Tattha vematikassāpi, dukkaṭaṃ paridīpitaṃ.
1780
1780.
5394对于已告知想者,既非对刹帝利,
Paṭisaṃviditasaññissa, neva ca khattiyassa vā;
5395非由刹帝利灌顶,亦非对已受灌顶者。
Na khattiyābhisekena, abhisittassa vā pana.
1781
1781.
5397于两者想已坏者、或已出离者,乃至已离散者,
Ubhosubhinnamaññasmiṃ, nikkhante visatopi vā;
5398对于瞋怒、疯狂等者,不得依咖提那衣而有作与不作。
Na dosummattakādīnaṃ, kathinena kriyākriyaṃ.
5574内宫事。
Antepurakathā.
1782
1782.
5400若为自己收取金银,
Rajataṃ jātarūpaṃ vā, uggaṇhantassa attano;
5401彼犯舍堕,若教人收取,亦同此罪。
Tassa nissaggiyāpatti, uggaṇhāpayatopi vā.
1783
1783.
5403为众、为人、为僧团,为营作或为塔庙。
Gaṇapuggalasaṅghānaṃ, navakammassa cetiye;
5404教人收取者,犯恶作;若自己收取,亦同。
Uggaṇhāpayato hoti, dukkaṭaṃ gaṇhatopi vā.
1784
1784.
5406其余珍珠等宝物,若为自己而收取,亦犯恶作。
Avasesañca muttādi-ratanaṃ attanopi vā;
5407若为僧团等利益而收取,犯恶作。
Saṅghādīnampi atthāya, uggaṇhantassa dukkaṭaṃ.
1785
1785.
5409若为净物,或为不净物;
Sace kappiyavatthuṃ vā, vatthuṃ vāpi akappiyaṃ;
5410即便是棕榈叶,也可成为母亲的耳环装饰。
Tālapaṇṇampi vā hotu, mātukaṇṇapilandhanaṃ.
1786
1786.
5412以库房主为首,任何在家人所拥有之物;
Bhaṇḍāgārikasīsena, yaṃ kiñci gihisantakaṃ;
5413彼因藏匿,犯波逸提罪。
Tassa pācittiyāpatti, paṭisāmayato pana.
1787
1787.
5415若有人这样说:「把这个留下,给我吧」
‘‘Idaṃ ṭhapetvā dehī’’ti, vuttena pana kenaci;
5416说了「不允许」之后,此事实不应藏匿。
‘‘Na vaṭṭatī’’ti vatvā taṃ, na nidhetabbameva tu.
1788
1788.
5418若说了“放下吧”之后,那人便离去,这确实称为障碍;但放下是允许的。
‘‘Ṭhapehī’’ti ca pātetvā, sace gacchati puggalo;
5419所谓“障碍者”,此即名为障碍,而放下是允许的。
Palibodho hi nāmeso, ṭhapetuṃ pana vaṭṭati.
1789
1789.
5421然而在已允许之处,取已而不恭敬;
Anuññāte panaṭṭhāne, uggahetvā anādarā;
5422不如法放下者,犯恶作罪。
Sammā anikkhipantassa, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
1790
1790.
5424若于开许之处,取了宝物后,
Anuññāte panaṭṭhāne, gahetvā ratanaṃ pana;
5425或如法放置,彼视为宝的物品。
Nikkhipantassa vā sammā, bhaṇḍaṃ ratanasammataṃ.
1791
1791.
5427取用时出于信任,且仅为暂时性取用,
Gaṇhantassa ca vissāsaṃ, tāvakālikameva ca;
5428并非出于瞋怒、痴狂等,而有往来撮合之事。
Na dosummattakādīnaṃ, sañcarittasamodayaṃ.
5605珍宝事。
Ratanakathā.
1792
1792.
5430从正午之后,直至日出之前,
Majjhaṇhasamayā uddhaṃ, aruṇuggamato pure;
5431于此中间时分,则称为非时。
Etasmiṃ antare kālo, vikāloti pavuccati.
1793
1793.
5433未问现前比丘,非时无有因缘,
Santaṃ bhikkhumanāpucchā, vikāle paccayaṃ vinā;
5434若有围墙之村,则以围墙为界内。
Parikkhittassa gāmassa, parikkhepokkame pana.
1794
1794.
5436对于无围墙的村庄,或于邻近区域跨越;
Aparikkhittagāmassa, upacārokkamepi vā;
5437第一步犯恶作,第二步则犯波逸提。
Dukkaṭaṃ paṭhame pāde, pācitti dutiye siyā.
1795
1795.
5439复次,若众多比丘于非时入村,
Atha sambahulā gāmaṃ, vikāle pavisanti ce;
5440应先禀告再离去,彼此不得用他法。
Āpucchitvāva gantabbaṃ, aññamaññaṃ na caññathā.
1796
1796.
5442若从此处往他处,从此往他则可行;
Gacchanti ce tato aññaṃ, tato aññanti vaṭṭati;
5443再次禀告亦应作,纵经百村亦无过。
Puna āpucchane kiccaṃ, natthi gāmasatepi ca.
1797
1797.
5445平息内心的策励之后,为住处而出行;
Passambhetvāna ussāhaṃ, vihāratthāya niggatā;
5446若中途进入他舍,则应于其间询问。
Pavisanti sace aññaṃ, pucchitabbaṃ tu antarā.
1798
1798.
5448于俗家或余处,作食事已毕;
Katvā kulaghare bhatta- kiccaṃ aññattha vā pana;
5449若有人想前去乞求酥油或乞食,
Sace caritukāmo yo, sappibhikkhāya vā siyā.
1799
1799.
5451应先向遇到的比丘禀告后再去;
Āpucchitvāva gantabbaṃ, passe ce bhikkhu labbhati;
5452若比丘不在,便可说“无”,随意而行。
Asante pana natthīti, gantabbaṃ tu yathāsukhaṃ.
1800
1800.
5454下了大街,若见到比丘,无须问讯,可随宜而行。
Otaritvā mahāvīthiṃ, bhikkhuṃ yadi ca passati;
5455不必告请,可随宜而行。
Natthi āpucchane kiccaṃ, caritabbaṃ yathāsukhaṃ.
1801
1801.
5457当比丘正行于村中道路时,
Gāmamajjhena maggena, gacchantasseva bhikkhuno;
5458心中若生起‘我将行乞’之念,即是为乞油。
‘‘Carissāmī’’ti uppanne, telabhikkhāya mānase.
1802一八〇二
1802.
5460若见有比丘,应先请问方可前往。
Āpucchitvāva gantabbaṃ, passe ce bhikkhu vijjati;
5461不偏离正道而行者,何须问路?
Anokkamma carantassa, maggā āpucchanena kiṃ?
1803一八〇三。
1803.
5463三波逸提:于适时中,作非时想者;
Tikapācittiyaṃ , kāle, vikāloyanti saññino;
5464若于适当之时心生疑惑者,亦犯恶作罪。
Kāle vematikassāpi, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
1804
1804.
5466询问而知有比丘在,未询问而知无人在;若遇急务,比丘进入时。
Āpucchitvāva santaṃ vā, anāpucchā asantakaṃ;
5467若遇紧急事务,比丘进入之时。
Kicce accāyike vāpi, pavisantassa bhikkhuno.
1805
1805.
5469前往内园比丘尼住处,
Gacchato antarārāmaṃ, bhikkhunīnaṃ upassayaṃ;
5470同样,前往讲堂,或外道住处。
Tathā āsanasālaṃ vā, titthiyānaṃ upassayaṃ.
1806
1806.
5472若有村落道路,亦属无犯之足处。
Siyā gāmena maggo ce, anāpattāpadāsupi;
5473生起等一切,皆被认为与咖提那衣相同。
Samuṭṭhānādayo sabbe, kathinena samā matā.
1807
1807.
5475不唯未问,且亦不系缚彼系缚物;
Na kevalamanāpucchā, abandhitvā ca bandhanaṃ;
5476未披僧伽梨而行,亦为无犯。
Apārupitvā saṅghāṭiṃ, gacchatopinavajjatā.
5654非时入村事。
Vikālagāmappavesanakathā.
1808
1808.
5478骨制、牙制或角制的针筒;
Aṭṭhidantamayaṃ sūci-gharaṃ vāpi visāṇajaṃ;
5479比丘若令他人作或自作,皆为恶作。
Kārāpane ca karaṇe, bhikkhuno hoti dukkaṭaṃ.
1809
1809.
5481若得到后又加以破坏,则说为波逸提;
Lābhe bhedanakaṃ tassa, pācittiyamudīritaṃ;
5482为他人利益而作,以及指使他人作,亦同。
Aññassatthāya karaṇe, tathā kārāpanepi ca.
1810
1810.
5484若受用他人所作之床或椅,则为恶作;
Aññena ca kataṃ laddhā, dukkaṭaṃ paribhuñjato;
5485于无犯之场合、于规定中,以及于系缚物与眼药管中,亦不作犯。
Anāpattāraṇike vidhe, gaṇṭhikañjanikāsupi.
1811
1811.
5487擦脚布、斧柄、发髻,以及疯狂者等
Dakapuñchaniyā vāsi-jaṭe ummattakādino;
5488其起因等理趣,应知与淫媒戒相同。
Samuṭṭhānādayo nayā, sañcarittasamā matā.
5667针盒事。
Sūcigharakathā.
1812
1812.
5490比丘令造新床或新椅时,应以八指量作其腿高,此指量即依善逝指量而言。
Navaṃ mañcampi pīṭhaṃ vā, kārāpentena bhikkhunā;
5491应以善逝之指节为准,其量为八指节。
Aṭṭhaṅgulappamāṇena, sugataṅgulato pana.
1813
1813.
5493应如此制作:除去下框。若截断者,犯巴吉帝亚;若超过彼量,亦犯巴吉帝亚。
Kārāpetabbamevaṃ tu, ṭhapetvā heṭṭhimāṭaniṃ;
5494若截断者,犯巴吉帝亚;若超过其量,亦犯巴吉帝亚。
Sacchedā tassa pācitti, tamatikkamato siyā.
1814
1814.
5496若为他人而作,或教人作,亦然;
Aññassatthāya karaṇe, tathā kārāpanepi ca;
5497若受用他人所作之物,则为恶作。
Aññena ca kataṃ laddhā, dukkaṭaṃ paribhuñjato.
1815
1815.
5499若依量而作,或作不足量者,则无犯。
Anāpatti pamāṇena, karontassappamāṇikaṃ;
5500得到之后,截取其腿而受用的人。
Labhitvā tassa pādesu, chinditvā paribhuñjato.
1816
1816.
5502倘若不欲截断,便依量埋入后;
Neva chinditukāmo ce, nikhaṇitvā pamāṇato;
5503或平置或竖立,绑缚后而受用的人。
Uttānaṃ vāpi aṭṭaṃ vā, bandhitvā paribhuñjato.
5683床事。
Mañcakathā.
1817
1817.
5505若人制作绵填之床或座,
Mañcaṃ vā pana pīṭhaṃ vā, tūlonaddhaṃ kareyya yo;
5506应拆毁;如此,是波逸提。
Tassuddālanakaṃ vuttaṃ, pācittiyamanītinā.
1818一八一八。
1818.
5508于系缚、绑缚、肩带,无罪。
Anāpatti panāyoge, bandhane aṃsabaddhake;
5509于枕头、滤水器、袋等物,比丘无罪。
Bibbohane parissāve, thavikādīsu bhikkhuno.
1819一八一九。
1819.
5511若由他人所作而得,拆开后而受用者;
Aññena ca kataṃ laddhā, uddāletvā nisevato;
5512对此无间者,其规则亦如传递之例。
Anantarassimassāpi, sañcarittasamā nayā.
5693棉絮垫事。
Tūlonaddhakathā.
1820
1820.
5514制作坐具者,应依量而制;若超越量,于加行中即有恶作。
Nisīdanaṃ karontena, kātabbaṃ tu pamāṇato;
5515若超过规定限量,于加行时即成恶作。
Pamāṇātikkame tassa, payoge dukkaṭaṃ siyā.
1821
1821.
5517若由获得而截断,则宣说为波逸提。
Paṭilābhena sacchedaṃ, pācittiyamudīritaṃ;
5518若于两处分破,则成三缘。
Dvīsu ṭhānesu phāletvā, tassa tisso dasā siyuṃ.
1822
1822.
5520若依量而作,即无罪;纵使所作略减,亦无罪。
Anāpatti pamāṇena, karontassa tadūnakaṃ;
5521制作天盖等,依传信之例而行。
Vitānādiṃ karontassa, sañcarittasamā nayā.
5703坐具事。
Nisīdanakathā.
1823
1823.
5523于病时,疮痂覆布等,当依量而作。
Roge kaṇḍupaṭicchādi, kātabbā hi pamāṇato;
5524若彼逾越限量,于造作中犯恶作。
Pamāṇātikkame tassa, payoge dukkaṭaṃ siyā.
1824
1824.
5526因获得而截断者,称波逸提;
Paṭilābhena sacchedaṃ, pācittiyamudīritaṃ;
5527此处无犯之理,视与前者相同。
Anāpattinayopettha, anantarasamo mato.
5710遮痒衣事。
Kaṇḍupaṭicchādikathā.
1825
1825.
5529唯依定量而作,雨浴衣亦应如是;
Pamāṇeneva kātabbā, tathā vassikasāṭikā;
5530若超过其量,所犯之罪与前者无别。
Pamāṇātikkame tassa, anantarasamo nayo.
5714雨浴衣事。
Vassikasāṭikakathā.
1826
1826.
5532若比丘所作之衣与善逝衣等量,制作时即犯恶作。
Cīvarena sace tulya-ppamāṇaṃ sugatassa tu;
5533比丘若令人制衣,在制作时犯恶作。
Cīvaraṃ bhikkhu kāreyya, karaṇe dukkaṭaṃ siyā.
1827
1827.
5535因获得而截断者,说为波逸提;若随即接合,则判为无犯。
Paṭilābhena sacchedaṃ, pācittiyamudīritaṃ;
5536唯随即接合者,便视为不犯。
Anantarasamoyeva, anāpattinayo mato.
1828一八二八
1828.
5538长为九善逝张手;
Dīghaso ca pamāṇena, nava tassa vidatthiyo;
5539宽为六善逝张手。
Tiriyaṃ cha viniddiṭṭhā, sugatassa vidatthiyā.
1829一八二九
1829.
5541若得他人所作之物而受用,则为恶作;
Aññena ca kataṃ laddhā, sevato dukkaṭaṃ bhave;
5542一切生起等,皆与共行相同。
Samuṭṭhānādayo sabbe, sañcarittasamā matā.
5727难德事。
Nandakathā.
5728第九王品。
Rājavaggo navamo.
5729如此,在律抉择中,波逸提论已终了。
Iti vinayavinicchaye pācittiyakathā niṭṭhitā.
5543波罗提悔过法
Pāṭidesanīyakathā
1830
1830.
5545若比丘进入村落,从非亲属比丘尼手中,
Yo cantaragharaṃ bhikkhu, paviṭṭhāya tu hatthato;
5546亲手接受任何硬食或软食,
Aññātikāya yaṃ kiñci, tassa bhikkhuniyā pana.
1831
1831.
5548亲手接受硬食或软食者,
Sahatthā paṭiggaṇheyya, khādanaṃ bhojanampi vā;
5549取时犯恶作,受用时犯波罗提悔过。
Gahaṇe dukkaṭaṃ bhoge, pāṭidesaniyaṃ siyā.
1832
1832.
5551或在街道,或在队阵,或在门楼及十字路口;
Rathikāyapi vā byūhe, sandhisiṅghāṭakesu vā;
5552在象厩等处站立而取,此规则亦同。
Hatthisālādike ṭhatvā, gaṇhatopi ayaṃ nayo.
1833
1833.
5554若比丘尼站于车道施与食物,
Rathikāya sace ṭhatvā, deti bhikkhuni bhojanaṃ;
5555若比丘立于园内而取,则有罪。
Āpatti antarārāme, ṭhatvā gaṇhāti bhikkhu ce.
1834
1834.
5557此处所说的“内室”,是指因她的话语而进入者。
Etthantaragharaṃ tassā, paviṭṭhāya hi vākyato;
5558而比丘所站立之处,则说为无有限量。
Bhikkhussa ca ṭhitaṭṭhānaṃ, nappamāṇanti vaṇṇitaṃ.
1835
1835.
5560是故,当比丘尼立于园林等处施与时,
Tasmā bhikkhuniyā ṭhatvā, ārāmādīsu dentiyā;
5561若站立于街道等处而接受者,无罪。
Vīthiyādīsu ce ṭhatvā, na doso paṭigaṇhato.
1836
1836.
5563非时药、七日药、尽形寿药;
Yāmakālikasattāha-kālikaṃ yāvajīvikaṃ;
5564若为食用而取受,及吞咽时,犯恶作。
Āhāratthāya gahaṇe, ajjhohāre ca dukkaṭaṃ.
1837
1837.
5566此说是针对未与肉混同之味。
Āmisena asambhinna-rasaṃ sandhāya bhāsitaṃ;
5567波罗提悔过罪,于混同一味时可能生起。
Pāṭidesaniyāpatti, sambhinnekarase siyā.
1838
1838.
5569从同一受具者之手接受时。
Ekatoupasampanna-hatthato paṭigaṇhato;
5570对于四种时限食,为取用故,犯恶作。
Kālikānaṃ catunnampi, āhāratthāya dukkaṭaṃ.
1839
1839.
5572若对亲属女作非亲属想,或心有疑者;
Ñātikāyapi aññāti-saññino vimatissa vā;
5573若对亲属女作亲属想,犯恶作;对非亲属女,亦犯恶作。
Dukkaṭaṃ ñātisaññissa, tathā aññātikāya vā.
1840
1840.
5575令她施与者,无犯;对正在施与者,亦无犯。
Dāpentiyā anāpatti, dadamānāya vā pana;
5576放置于寺院内等处后,站立而施与者,亦无犯。
Nikkhipitvāntarārāmā-dīsu ṭhatvāpi dentiyā.
1841
1841.
5578或从村中取出后,若于外施与,则允许。
Gāmato nīharitvā vā, deti ce bahi vaṭṭati;
5579“若资具存在,则食用”:若作给予,则给予三时。
‘‘Paccaye sati bhuñjā’’ti, deti ce kālikattayaṃ.
1842
1842.
5581从手中给予沙弥尼,或同样给予在学尼;此与羊毛戒的起缘相同。
Hatthato sāmaṇerīnaṃ, sikkhamānāya vā tathā;
5582此与羊毛戒的起缘,据说相同。
Idaṃ eḷakalomena, samuṭṭhānaṃ samaṃ mataṃ.
5770第一应巴底德萨尼论。
Paṭhamapāṭidesanīyakathā.
1843
1843.
5584未说“退避”时,即使仅由一位比丘;
Avutte ‘‘apasakkā’’ti, ekenāpi ca bhikkhunā;
5585若为吞咽而受取食物。
Sacejjhoharaṇatthāya, āmisaṃ paṭigaṇhati.
1844
1844.
5587于受取时犯恶作,于受用时犯波罗提悔过;若未禁止彼一比丘,亦犯恶作。
Gahaṇe dukkaṭaṃ bhoge, pāṭidesaniyaṃ siyā;
5588若仅一方受具足戒,而不加阻止者,犯恶作。
Ekatoupasampannaṃ, na vārentassa dukkaṭaṃ.
1845同样地,于未受具足戒者作已受具足戒想;
1845.
5590同理,于未受具足戒者作已受具足戒想。
Tathevānupasampannā-yupasampannasaññino;
5591其中,若人心有疑惑,亦犯恶作罪。
Tattha vematikassāpi, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
1846
1846.
5593若令人给与己食而彼不给,则无罪;
Anāpattittano bhattaṃ, padāpeti na deti ce;
5594于他人之食,若不令给与而彼给与,亦无罪。
Tathā aññassa bhattaṃ vā, na dāpeti padeti ce.
1847
1847.
5596将未给与之物令其给与,或在未给与之处亦令给与;
Yaṃ na dinnaṃ taṃ dāpeti, na dinnaṃ yattha vāpi ca;
5597于此处,比丘尼亦令平等施与一切人。
Tattha tampi ca sabbesaṃ, samaṃ dāpeti bhikkhunī.
1848一八四八。
1848.
5599已舍学处而住者、在学尼或沙弥尼;
Vosāsantī ṭhitā sikkha-mānā vā sāmaṇerikā;
5600以及五种食物,癫狂者等除外。
Bhojanāni ca pañceva, vinā, ummattakādino.
1849一八四九
1849.
5602由咖提那生起者,宣说为平等。
Kathinena samuṭṭhānaṃ, samānanti pakāsitaṃ;
5603此说为作与不作,及三心、三受。
Kriyākriyamidaṃ vuttaṃ, ticittañca tivedanaṃ.
5792第二应巴底德萨尼论。
Dutiyapāṭidesanīyakathā.
1850
1850.
5605被认可为有学的比丘,在已得认可的俗家,若事先未受邀请即走近居家附近。
Sekkhanti sammate bhikkhu, laddhasammutike kule;
5606未经邀请而进入居家附近;
Gharūpacārokkamanā, pubbeva animantito.
1851
1851.
5608若无病而取得后受用食物;
Agilāno gahetvā ce, paribhuñjeyya āmisaṃ;
5609取时犯恶作,受用时则犯悔过。
Gahaṇe dukkaṭaṃ bhoge, pāṭidesaniyaṃ siyā.
1852
1852.
5611于时分药、七日药、尽形寿药
Yāmakālikasattāha-kālike yāvajīvike;
5612于取时及受用时,皆犯恶作罪
Gahaṇe paribhoge ca, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
1853
1853.
5614于无学所认可者、想为有学所认可者
Asekkhasammate sekkha-sammatanti ca saññino;
5615在此,对有疑者,也作了同样的阐明。
Tattha vematikassāpi, tatheva paridīpitaṃ.
1854
1854.
5617对病者,无犯;对病者之残食,亦无犯;
Anāpatti gilānassa, gilānassāvasesake;
5618或被邀请某位比丘的食物,在彼处施予他人。
Nimantitassa vā bhikkhā, aññesaṃ tattha dīyati.
18551855.
1855.
5620或从家中取出后,若在任何处施与;
Gharato nīharitvā vā, denti ce yattha katthaci;
5621如常施食等,以及疯狂者等。
Niccabhattādike vāpi, tathā ummattakādino.
1856
1856.
5623当比丘尚未到来时,应先从家中取出;
Anāgate hi bhikkhumhi, gharato paṭhamaṃ pana;
5624取出之后,若在门口,待比丘到达时施与,是允许的。
Nīharitvā sace dvāre, sampatte denti vaṭṭati.
1857
1857.
5626若是见到比丘之后,才从家中取出;
Bhikkhuṃ pana ca disvāva, nīharitvāna gehato;
5627若他们给与,也非适宜,如同生羊之譬喻。
Na vaṭṭati sace denti, samuṭṭhāneḷakūpamaṃ.
5817第三波逸提说法论。
Tatiyapāṭidesanīyakathā.
1858
1858.
5629不论是在家人或非在家人,不论是女人或男子;
Gahaṭṭhenāgahaṭṭhena , itthiyā purisena vā;
5630倘若进入了僧园或其邻近区域之后,
Ārāmaṃ upacāraṃ vā, pavisitvā sace pana.
1859
1859.
5632为汝某甲,饭食或粥已取来。
‘‘Itthannāmassa te bhattaṃ, yāgu vā āharīyati’’;
5633所谓“如是告知”,即“已通知”之义。
Evamārocitaṃ vuttaṃ, paṭisaṃviditanti hi.
1860
1860.
5635于后时取来彼物,或如所告知者。
Āharīyatu taṃ pacchā, yathārocitameva vā;
5636或将其随从亦另行增多
Tassa vā parivārampi, aññaṃ katvā bahuṃ pana.
1861若以粥告知后,取来糕饼或饭食;
1861.
5638若以粥告知后,持糕饼或饭食前来。
Yāguyā viditaṃ katvā, pūvaṃ bhattaṃ haranti ce;
5639此亦已了知、已宣说,在《库伦地亚》中为如法。
Idampi viditaṃ vuttaṃ, vaṭṭatīti kurundiyaṃ.
1862一八六二
1862.
5641然而其他诸家族,及自己所有的应施物;
Kulāni pana aññāni, deyyadhammaṃ panattano;
5642若有人与彼一同携去,则一切亦皆许可。
Haranti tena saddhiṃ ce, sabbaṃ vaṭṭati tampi ca.
1863一八六三。
1863.
5644凡未告知者,凡未带来园林者;
Anārocitamevaṃ yaṃ, yaṃ ārāmamanābhataṃ;
5645所谓“未告知”,是指依法告知。
Taṃ asaṃviditaṃ nāma, sahadhammikañāpitaṃ.
1864
1864.
5647若未经告知而作,那物实从外持来;
Yaṃ asaṃviditaṃ katvā, ābhataṃ pana taṃ bahi;
5648先遣往园中,令其完成后再取来。
Ārāmaṃ pana pesetvā, kārāpetvā tamāhare.
1865
1865.
5650若往中途,比丘便应取用;
Gantvā vā antarāmagge, gahetabbaṃ tu bhikkhunā;
5651若未如此作,而于精舍近处受用,
Sace evamakatvā taṃ, ārāme upacārato.
1866
1866.
5653取而吞咽者,于取时结恶作;
Gahetvājjhoharantassa, gahaṇe dukkaṭaṃ siyā;
5654于吞咽的加行中,定为应悔过罪。
Ajjhohārapayogesu, pāṭidesaniyaṃ mataṃ.
1867
1867.
5656对于已告知之事,却生起未告知之想;
Paṭisaṃviditeyeva, asaṃviditasaññino;
5657对此若有疑惑,亦犯恶作罪。
Tattha vematikassāpi, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
1868
1868.
5659若已告知,病者之残食
Paṭisaṃvidite tassa, gilānassāvasesake;
5660或于外精舍取已,唯于内食者
Bahārāme gahetvā vā, antoyevassa bhuñjato.
1869
1869.
5662食彼处所生果等,无罪
Tatthajātaphalādīni, anāpatteva khādato;
5663生起等一切,皆与咖提那同论。
Samuṭṭhānādayo sabbe, kathinena samā matā.
5854第四应悔过论。
Catutthapāṭidesanīyakathā.
5855如此,在律抉择中,应悔过论已终了。
Iti vinayavinicchaye pāṭidesanīyakathā niṭṭhitā.
5664应当学论
Sekhiyakathā
1870
1870.
5666凡以无恭敬心,于前或于后,使下衣垂坠而著者,犯恶作。
Yo anādariyeneva, purato pacchatopi vā;
5667若垂下而穿着,犯恶作。
Olambetvā nivāseyya, tassa cāpatti dukkaṭaṃ.
1871
1871.
5669若穿着如象鼻等形状者,犯恶作。
Hatthisoṇḍāditulyaṃ tu, nivāsentassa dukkaṭaṃ;
5670畏犯过者,应常穿着齐整。
Āpattibhīrunā niccaṃ, vatthabbaṃ parimaṇḍalaṃ.
1872
1872.
5672从膝盖骨以下,八指为量;
Jāṇumaṇḍalato heṭṭhā, aṭṭhaṅgulappamāṇakaṃ;
5673应垂下穿着至此,短于此者不适宜。
Otāretvā nivatthabbaṃ, tato ūnaṃ na vaṭṭati.
1873
1873.
5675若非故意、失念,或全然不知者,
Asañciccāsatissāpi, ajānantassa kevalaṃ;
5676病者、失念者及痴狂者等,不犯。
Anāpatti gilānassā-padāsummattakādino.
5869齐整论。
Parimaṇḍalakathā.
1874
1874.
5678将两角对整齐,恭敬地作圆筒状;
Ubho koṇe samaṃ katvā, sādaraṃ parimaṇḍalaṃ;
5679应作如是披覆;不如是作者,恶作。
Katvā pārupitabbevaṃ, akarontassa dukkaṭaṃ.
1875
1875.
5681然而,此二学处是以无差别的方式宣说;
Avisesena vuttaṃ tu, idaṃ sikkhāpadadvayaṃ;
5682因此,无论在俗家或在寺院,皆应穿着整齐圆顺。
Tasmā ghare vihāre vā, kattabbaṃ parimaṇḍalaṃ.
5876第二。
Dutiyaṃ.
1876一八七六。
1876.
5684系好纽结,使两角平齐。
Gaṇṭhikaṃ paṭimuñcitvā, katvā koṇe ubho samaṃ;
5685覆盖腕部后,应覆至颈部。
Chādetvā maṇibandhañca, gantabbaṃ gīvameva ca.
1877一八七七。
1877.
5687若不如是作,比丘的膝与胸;
Tathā akatvā bhikkhussa, jattūnipi urampi ca;
5688若随意敞开而行,得恶作。
Vivaritvā yathākāmaṃ, gacchato hoti dukkaṭaṃ.
5883第三。
Tatiyaṃ.
1878
1878.
5690喉结以上、头部,及腕部以上。
Galavāṭakato uddhaṃ, sīsañca maṇibandhato;
5691手及腿肚以下,双足亦复如是;
Hatthe piṇḍikamaṃsamhā, heṭṭhā pāde ubhopi ca.
1879
1879.
5693展开之后,覆盖其余部分而坐;
Vivaritvāvasesañca , chādetvā ce nisīdati;
5694他便善加覆盖,住于村落无有过失。
Hoti so suppaṭicchanno, doso vāsūpagassa na.
5890第四。
Catutthaṃ.
1880
1880.
5696比丘不摇动手足,
Hatthaṃ vā pana pādaṃ vā, acālentena bhikkhunā;
5697应善调御而行,于第六并无特殊。
Suvinītena gantabbaṃ, chaṭṭhe natthi visesatā.
5894第五与第六。
Pañcamachaṭṭhāni.
1881
1881.
5699具念不放逸,唯观一轭之量;
Satīmatāvikārena, yugamattañca pekkhinā;
5700比丘应善护根门、垂目而行。
Susaṃvutena gantabbaṃ, bhikkhunokkhittacakkhunā.
1882
1882.
5702于任何处所、屋舍间隙之处,
Yattha katthaci hi ṭṭhāne, ekasmiṃ antare ghare;
5703停步观察无有危险,亦为如法。
Ṭhatvā parissayābhāvaṃ, oloketumpi vaṭṭati.
1883
1883.
5705若作不敬,四处顾盼;
Yo anādariyaṃ katvā, olokento tahiṃ tahiṃ;
5706若入内室,亦为第八恶作。
Sacentaraghare yāti, dukkaṭaṃ aṭṭhamaṃ tathā.
5904第七与第八。
Sattamaṭṭhamāni.
1884
1884.
5708或从一侧,或从两侧,举衣;
Ekato ubhato vāpi, hutvā ukkhittacīvaro;
5709若从门槛以内进入,犯恶作。
Indakhīlakato anto, gacchato hoti dukkaṭaṃ.
5908第九。
Navamaṃ.
1885
1885.
5711同样,坐时取出水瓶者,
Tathā nisinnakālepi, nīharantena kuṇḍikaṃ;
5712应不举起而给与,住者无罪。
Anukkhipitvā dātabbā, doso vāsūpagassa na.
5912第十。
Dasamaṃ.
5913第一品
Paṭhamo vaggo.
1886
1886.
5714不应笑着行走或坐下,
Na vaṭṭati hasantena, gantuñceva nisīdituṃ;
5715若遇可笑之事,仅露微笑是许可的。
Vatthusmiṃ hasanīyasmiṃ, sitamattaṃ tu vaṭṭati.
5917第一与第二。
Paṭhamadutiyāni.
1887
1887.
5717应轻声行走;于第四种情形,此法亦同。
Appasaddena gantabbaṃ, catutthepi ayaṃ nayo;
5718若作大音声,于两处皆有恶作。
Mahāsaddaṃ karontassa, ubhayatthāpi dukkaṭaṃ.
5921第三与第四。
Tatiyacatutthāni.
1888
1888.
5720若作摇身、摇臂与摇头,
Kāyappacālakaṃ katvā, bāhusīsappacālakaṃ;
5721行走时有恶作,安坐时也是如此。
Gacchato dukkaṭaṃ hoti, tatheva ca nisīdato.
1889
1889.
5723身、臂与头,应保持正直;
Kāyaṃ bāhuñca sīsañca, paggahetvā ujuṃ pana;
5724行时与坐时,皆应以安稳的威仪而行;
Gantabbamāsitabbañca, sameniriyāpathena tu.
1890
1890.
5726对于三种设有坐具的住处,
Nisīdanena yuttesu, tīsu vāsūpagassa hi;
5727应知为无犯,此为智者、通达律者所应知。
Anāpattīti ñātabbaṃ, viññunā vinayaññunā.
5931第二品
Dutiyo vaggo.
1891
1891.
5729披衣成柱状,或覆头而行者,
Khambhaṃ katvā sasīsaṃ vā, pārupitvāna gacchato;
5730牟尼说为恶作;蹲踞而行亦然。
Dukkaṭaṃ muninā vuttaṃ, tathā ukkuṭikāya vā.
1892
1892.
5732以手为帐,或以衣为帐,
Hatthapallatthikāyāpi, dussapallatthikāya vā;
5733于彼俗家内室中坐者,得恶作。
Tassantaraghare hoti, nisīdantassa dukkaṭaṃ.
1893
1893.
5735于第二、第四与第六个月,入雨安居者,
Dutiye ca catutthe ca, chaṭṭhe vāsūpagassa tu;
5736“无犯”者:即已宣说的二十六种相应。
Anāpattīti sāruppā, chabbīsati pakāsitā.
5941第六(经)。
Chaṭṭhaṃ.
1894
1894.
5738比丘应恭敬、具念、具钵想而取用钵食。
Sakkaccaṃ satiyuttena, bhikkhunā pattasaññinā;
5739智者应如等分之羹而取用钵食。
Piṇḍapāto gahetabbo, samasūpova viññunā.
1895
1895.
5741汤为饭量四分之一者,称为“等汤”。
Sūpo bhattacatubbhāgo, ‘‘samasūpo’’ti vuccati;
5742绿豆、黑豆、库拉豆之汤,称为“汤”。
Muggamāsakulatthānaṃ, sūpo ‘‘sūpo’’ti vuccati.
1896一八九六
1896.
5744不犯者:非有意而作者,为病者调制诸汤药者;同样,为亲属等、为其他目的而作者,或以财物作其他用途者亦然。
Anāpatti asañcicca, gilānassa raserase;
5745同样地,为亲属等以财物作其他用途者,亦不犯。
Tatheva ñātakādīnaṃ, aññatthāya dhanena vā.
5951第七、第八、第九(经)。
Sattamaṭṭhamanavamāni.
1897一八九七。
1897.
5747以内缘线为量,齐于钵口之缘;
Antolekhāpamāṇena , pattassa mukhavaṭṭiyā;
5748应取满盈,为决意而来者。
Pūritova gahetabbo, adhiṭṭhānūpagassa tu.
1898一八九八。
1898.
5750于彼处作堆积已,而取时限药者;
Tattha thūpīkataṃ katvā, gaṇhato yāvakālikaṃ;
5751但凡比丘有此行为,即犯恶作罪。
Yaṃ kiñci pana bhikkhussa, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
1899一八九九。
1899.
5753已决意之钵,唯三种时药;
Adhiṭṭhānūpage patte, kālikattayameva ca;
5754其余堆积之物,一切皆可,无疑。
Sese thūpīkataṃ sabbaṃ, vaṭṭateva na saṃsayo.
1900
1900.
5756从两钵中取食后,仅持一钵。
Dvīsu pattesu bhattaṃ tu, gahetvā pattamekakaṃ;
5757若盛满后送去,对比丘们而言,则是许可的。
Pūretvā yadi peseti, bhikkhūnaṃ pana vaṭṭati.
1901
1901.
5759置入钵中的甘蔗段、果实等物,
Patte pakkhippamānaṃ yaṃ, ucchukhaṇḍaphalādikaṃ;
5760若落于下方,则不成为堆积。
Orohati sace heṭṭhā, na taṃ thūpīkataṃ siyā.
1902
1902.
5762除花环外,放置花、芽苞等物
Pupphatakkolakādīnaṃ, ṭhapetvā ce vaṭaṃsakaṃ;
5763若未涂抹粥糊而施与,则不构成堆积
Dinnaṃ ayāvakālittā, na taṃ thūpīkataṃ siyā.
1903
1903.
5765然而,将糕饼花环置于饭食之上
Vaṭaṃsakaṃ tu pūvassa, ṭhapetvā odanopari;
5766若施与钵食,此即成为堆积。
Piṇḍapātaṃ sace denti, idaṃ thūpīkataṃ siyā.
1904
1904.
5768于食物上,或叶,或小盘,或任何物;
Bhattassūpari paṇṇaṃ vā, thālakaṃ vāpi kiñcipi;
5769放置充满之后,若取而用,则许可。
Ṭhapetvā paripūretvā, sace gaṇhāti vaṭṭati.
1905
1905.
5771然而,那一切都不适宜接受;
Paṭiggahetumevassa, taṃ tu sabbaṃ na vaṭṭati;
5772已善受者,其后可随意而食。
Gahitaṃ sugahitaṃ, pacchā, bhuñjitabbaṃ yathāsukhaṃ.
5979第三品。
Tatiyo vaggo.
1906
1906.
5774第一、第二学处如前所说;至于第三学处,
Paṭhamaṃ dutiyaṃ vutta-nayaṃ tu tatiye pana;
5775示现障碍后,应依次而食。
Uparodhimadassetvā, bhottabbaṃ paṭipāṭiyā.
1907
1907.
5777若将自己的饭食倾入他人钵中,
Aññesaṃ attano bhattaṃ, ākiraṃ pana bhājane;
5778若没有“这是我的”之想,则无罪;对于额外的残食也是如此。
Natthomasati ce doso, tathā uttaribhaṅgakaṃ.
5986第三(经)。
Tatiyaṃ.
1908
1908.
5780第四学处中应当宣说之事,前文已详尽无余地说明了。
Catutthe yaṃ tu vattabbaṃ, vuttaṃ pubbe asesato;
5781第五学处中,捏成团而食者,有罪。
Pañcame matthakaṃ doso, madditvā paribhuñjato.
1909
1909.
5783病者无罪,纵使仅剩少许残食,亦无罪。
Anāpatti gilānassa, parittepi ca sesake;
5784然而,若将之一起捣碎、混合后食用。
Ekato pana madditvā, saṃkaḍḍhitvāna bhuñjato.
5993第四、第五(经)。
Catutthapañcamāni.
1910
1910.
5786若人因贪求更多的缘故,用饭覆盖汤或菜,
Yo bhiyyokamyatāhetu, sūpaṃ vā byañjanampi vā;
5787以饭覆盖者,犯恶作罪。
Paṭicchādeyya bhattena, tassa cāpatti dukkaṭaṃ.
5997第六(经)。
Chaṭṭhaṃ.
1911
1911.
5789然而,在求听羯磨中应说:‘无有任何前所未有之事。’
Viññattiyaṃ tu vattabbaṃ, apubbaṃ natthi kiñcipi;
5790然而,于第八嫌责中,纵是病者亦不能免。
Aṭṭhame pana ujjhāne, gilānopi na muccati.
1912
1912.
5792‘我将施舍,并令施舍’,比丘作如是观察时
‘‘Dassāmi dāpessāmī’’ti, olokentassa bhikkhuno;
5793应知此为无犯,且非出于嫌责想。
Anāpattīti ñātabbaṃ, na ca ujjhānasaññino.
6004第八。
Aṭṭhamaṃ.
1913
1913.
5795然而孔雀卵大,鸡卵则小;
Mahantaṃ pana moraṇḍaṃ, kukkuṭaṇḍañca khuddakaṃ;
5796然而,应以二者之中等量,制成团食。
Tesaṃ majjhappamāṇena, kattabbo kabaḷo pana.
1914
1914.
5798然而,于一切硬食——如根类可嚼物等——
Khajjake pana sabbattha, mūlakhādaniyādike;
5799对于果与非果,病者、疯狂者等不犯。
Phalāphale anāpatti, gilānummattakādino.
6011第九。
Navamaṃ.
1915
1915.
5801团食不应做得过长,应做得大小适度、圆满;
Adīgho pana kātabbo, ālopo parimaṇḍalo;
5802在咀嚼、吞咽时,于果实或非果实,无犯。
Khajjatuttaribhaṅgasmiṃ, anāpatti phalāphale.
6015第十。
Dasamaṃ.
6016第四品。
Catuttho vaggo.
1916
1916.
5804当食团未被送到、未至口门时,
Anāhaṭe mukhadvāraṃ, appatte kabaḷe pana;
5805若自己张开嘴,则犯恶作。
Attano ca mukhadvāraṃ, vivarantassa dukkaṭaṃ.
6020第一。
Paṭhamaṃ.
1917
1917.
5807将整只手放入口中者,犯恶作。
Mukhe ca sakalaṃ hatthaṃ, pakkhipantassa dukkaṭaṃ;
5808口中作成食团后,不应说话。
Mukhe ca kabaḷaṃ katvā, kathetuṃ na ca vaṭṭati.
1918
1918.
5810若其言语不完整,
Vacanaṃ yattakenassa, paripuṇṇaṃ na hoti hi;
5811口中尚有食物而说话者,犯恶作。
Mukhasmiṃtattake sante, byāharantassa dukkaṭaṃ.
1919
1919.
5813将诃梨勒等物放进口中而说话者,
Mukhe harītakādīni, pakkhipitvā katheti yo;
5814但若所说的话清晰完整,则允许。
Vacanaṃ paripuṇṇaṃ ce, kathetuṃ pana vaṭṭati.
6030第二与第三。
Dutiyatatiyāni.
1920
1920.
5816若比丘如抛食团而食、如截食团而食,
Yo piṇḍukkhepakaṃ bhikkhu, kabaḷacchedakampi vā;
5817或如猕猴般鼓起颊囊而食者,犯恶作。
Makkaṭo viya gaṇḍe vā, katvā bhuñjeyya dukkaṭaṃ.
6034第四、第五、第六。
Catutthapañcamachaṭṭhāni.
1921
1921.
5819抖落手,或食物散落饭粒;
Niddhunitvāna hatthaṃ vā, bhattaṃ sitthāvakārakaṃ;
5820或伸舌,或发出“咂咂”之声。
Jivhānicchārakaṃ vāpi, tathā ‘‘capu capū’’ti vā.
1922
1922.
5822以不恭敬的方式进食者,犯恶作。
Anādaravaseneva, bhuñjato hoti dukkaṭaṃ;
5823于第七、第八种情况,在垃圾中无过失。
Sattame aṭṭhame natthi, doso kacavarujjhane.
6041第七、第十。
Sattamadasamāni.
6042第五品。
Pañcamo vaggo.
1923
1923.
5825不应如此揉捏而食,亦不得发出‘苏噜苏噜’的声响;
Katvā evaṃ na bhottabbaṃ, saddaṃ ‘‘suru surū’’ti ca;
5826亦不得舔手而食。
Hatthanillehakaṃ vāpi, na ca vaṭṭati bhuñjituṃ.
1924
1924.
5828若取糖浆或浓粥,不应以手指抓取而食。
Phāṇitaṃ ghanayāguṃ vā, gahetvā aṅgulīhi taṃ;
5829以手指入于口中而食,亦许。
Mukhe aṅguliyo bhottuṃ, pavesetvāpi vaṭṭati.
1925
1925.
5831不应舔钵,亦不应以一指舔之;
Na patto lehitabbova, ekāyaṅgulikāya vā;
5832亦不应以舌舔任何一唇。
Ekaoṭṭhopi jivhāya, na ca nillehitabbako.
6052第四。
Catutthaṃ.
1926
1926.
5834若手沾有食物,则不应持取水器;
Sāmisena tu hatthena, na ca pānīyathālakaṃ;
5835本当持取,以此而禁止,因可厌故;
Gahetabbaṃ, paṭikkhittaṃ, paṭikkūlavasena hi.
1927
1927.
5837或属个人,或属僧团,乃至在家者自己之物;
Puggalassa ca saṅghassa, gahaṭṭhassattanopi ca;
5838然而若有螺贝、碗或盘。
Santako pana saṅkho vā, sarāvaṃ vāpi thālakaṃ.
1928一九二八。
1928.
5840因此不应取,若取者得恶作;
Tasmā na ca gahetabbaṃ, gaṇhato hoti dukkaṭaṃ;
5841然而,以未沾食物的手捉取,则是允许的。
Anāmisena hatthena, gahaṇaṃ pana vaṭṭati.
6062第五。
Pañcamaṃ.
1929一九二九
1929.
5843即使取出、打破,或者拿取而接受;
Uddharitvāpi bhinditvā, gahetvā vā paṭiggahe;
5844从屋内取出者,无犯;将之抛弃于屋外者,亦无犯。
Nīharitvā anāpatti, chaḍḍentassa gharā bahi.
6066第六。
Chaṭṭhaṃ.
1930
1930.
5846任何伞盖,若以手或以身体某部分持用,
Chattaṃ yaṃ kiñci hatthena, sarīrāvayavena vā;
5847若对持用(伞盖等)者说法,则为恶作。
Sace dhārayamānassa, dhammaṃ deseti dukkaṭaṃ.
6070第七。
Sattamaṃ.
1931
1931.
5849此同一理则,已于持杖之人的事例中宣说。
Ayameva nayo vutto, daṇḍapāṇimhi puggale;
5850依中等身材而计,杖量为四肘长。
Catuhatthappamāṇova, daṇḍo majjhimahatthato.
6074第八。
Aṭṭhamaṃ.
19321932.
1932.
5852同样,若向持刀者说法,犯恶作。
Tatheva satthapāṇissa, dhammaṃ deseti dukkaṭaṃ;
5853我并非持刀者,只是被捆绑而立。
Satthapāṇī na hotāsiṃ, sannayhitvā ṭhito pana.
6078第九。
Navamaṃ.
1933一九三三。
1933.
5855或持弓与箭,或唯持弓,或唯持箭;
Dhanuṃ sarena saddhiṃ vā, dhanuṃ vā sarameva vā;
5856手持弓杖,或已上弦,或未上弦。
Sajiyaṃ nijiyaṃ vāpi, gahetvā dhanudaṇḍakaṃ.
1934
1934.
5858若站立、若坐、若卧,也是如此。
Ṭhitassapi nisinnassa, nipannassāpi vā tathā;
5859若为他说正法,犯恶作。
Sace deseti saddhammaṃ, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
1935
1935.
5861面罩覆喉,或手持弓箭时;
Paṭimukkampi kaṇṭhamhi, dhanuṃ hatthena yāvatā;
5862若人未放下这些,则不应为彼说法。
Na gaṇhāti naro tāva, dhammaṃ deseyya vaṭṭati.
6088第六品。
Chaṭṭho vaggo.
1936
1936.
5864若为着鞋履者说法,犯恶作;
Pādukāruḷhakassāpi, dhammaṃ deseti dukkaṭaṃ;
5865若为跨立者或覆头者说法,亦犯恶作。
Akkamitvā ṭhitassāpi, paṭimukkassa vā tathā.
6092第一。
Paṭhamaṃ.
1937
1937.
5867对于着鞋履者,此判决亦同。
Upāhanagatassāpi, ayameva vinicchayo;
5868无病者于一切处,无论车乘还是卧具。
Sabbattha agilānassa, yāne vā sayanepi vā.
1938
1938.
5870无病者若卧,即卧于草席或地面;
Nipannassāgilānassa, kaṭasāre chamāya vā;
5871若在高凳或高床,则坐或站立。
Pīṭhe mañcepi vā ucce, nisinnena ṭhitena vā.
1939
1939.
5873也不可站立于高处说法;
Na ca vaṭṭati desetuṃ, ṭhatvā vā uccabhūmiyaṃ;
5874若听法者坐于床座,或自己坐于床座,亦不许可。
Sayanesu gatenāpi, sayanesu gatassa ca.
1940
1940.
5876对于躺卧者,即使处于同等高度或更高处,亦不应说法。
Samāne vāpi ucce vā, nipanne neva vaṭṭati;
5877若躺卧者为站立者说法,或为躺卧者说法,亦属如法。
Nipannena ṭhitassāpi, nipannassapi vaṭṭati.
1941
1941.
5879若坐者为坐者说法,或为站立者说法,亦属如法;
Nisinnena nisinnassa, ṭhitassāpi ca vaṭṭati;
5880若站立者为站立者说法,同样亦属如法。
Ṭhitasseva ṭhitenāpi, desetumpi tatheva ca.
6108第二、第三、第四。
Dutiyatatiyacatutthāni.
1942
1942.
5882若人无病,交膝而坐,
Pallatthikā nisinnassa, agilānassa dehino;
5883如是为缠头者说法,恶作。
Tathā veṭhitasīsassa, dhammaṃ deseti dukkaṭaṃ.
1943
1943.
5885若揭开其发际而说法,则适宜。
Kesantaṃ vivarāpetvā, deseti yadi vaṭṭati;
5886即使对于连头覆盖者,也是如此决断。
Sasīsaṃ pārutassāpi, ayameva vinicchayo.
6115第五、第六、第七。
Pañcamachaṭṭhasattamāni.
1944
1944.
5888于第八、第九或第十,亦毫无过失;
Aṭṭhame navame vāpi, dasame natthi kiñcipi;
5889即使前往长老处,年轻者站立。
Sacepi therupaṭṭhānaṃ, gantvāna daharaṃ ṭhitaṃ.
1945
1945.
5891若上座提问,却不适宜为他讲说;
Pañhaṃ pucchati ce thero, kathetuṃ na ca vaṭṭati;
5892智者则应在其近旁,为另一人讲说。
Tassa passe panaññassa, kathetabbaṃ vijānatā.
6122第八、第九、第十。
Aṭṭhamanavamadasamāni.
6123第七品。
Sattamo vaggo.
1946
1946.
5894对于前行者所问的问题,不应对后行者讲说;
Gacchato purato pañhaṃ, na vattabbaṃ tu pacchato;
5895知律者应说:『我为后来者说法。』
‘‘Pacchimassa kathemī’’ti, vattabbaṃ vinayaññunā.
1947
1947.
5897共同受持之法,确实应当一同诵习;
Saddhiṃ uggahitaṃ dhammaṃ, sajjhāyati hi vaṭṭati;
5898犹如并轭同行,即使在行走中,亦可为之说法。
Samameva yugaggāhaṃ, kathetuṃ gacchatopi ca.
6130第一。
Paṭhamaṃ.
1948
1948.
5900每一车轮,于道上行进时;
Ekekassāpi cakkassa, pathenāpi ca gacchato;
5901无论行于非道,或行于正道,对行走者而言,总是合适的。
Uppathena samaṃ vāpi, gacchantasseva vaṭṭati.
6134第二。
Dutiyaṃ.
1949
1949.
5903于第三事,无有所说;至于第四,涉及青色草木时。
Tatiye natthi vattabbaṃ, catutthe harite pana;
5904若作大小便等四事,则犯恶作罪。
Uccārādicatukkaṃ tu, karoto dukkaṭaṃ siyā.
1950
1950.
5906命根树之根,若可见而经行;
Jīvarukkhassa yaṃ mūlaṃ, dissamānaṃ tu gacchati;
5907或枝触地者,彼一切皆是青色植物。
Sākhā vā bhūmilaggā taṃ, sabbaṃ haritameva hi.
1951
1951.
5909若比丘正察看一处未铺草之地时,
Sace aharitaṃ ṭhānaṃ, pekkhantasseva bhikkhuno;
5910大便即使急出,亦属许可。
Vaccaṃ nikkhamatevassa, sahasā pana vaṭṭati.
1952
1952.
5912或在稻草垛上,或在牛粪上,乃至于任何一处。
Palālaṇḍupake vāpi, gomaye vāpi kismici;
5913先应作,再铺青草,覆盖该处,是允许的。
Kattabbaṃ, haritaṃ pacchā, tamottharati vaṭṭati.
1953
1953.
5915若在未铺青草之处已作,取青草是允许的;
Kato aharite ṭhāne, haritaṃ eti vaṭṭati;
5916鼻涕落于此,以唾液含摄。
Siṅghāṇikā gatā ettha, kheḷeneva ca saṅgahaṃ.
6150第四。
Catutthaṃ.
1954
1954.
5918在比丘的厕所、水井等处的水中;
Vaccakuṭisamuddādi-udakesupi bhikkhuno;
5919由于它们不可受用,做此事者无恶作。
Tesaṃ aparibhogattā, karoto natthi dukkaṭaṃ.
1955
1955.
5921然而,若天降大雨,周遭洪水泛滥时,
Deve pana ca vassante, udakoghe samantato;
5922若无法获得无网之水,亦允许在有网之水中作。
Ajalaṃ alabhantena, jale kātumpi vaṭṭati.
6157第五。
Pañcamaṃ.
6158第八品。
Aṭṭhamo vaggo.
1956
1956.
5924此诸应学法中,生起等事当知;
Samuṭṭhānādayo ñeyyā, sekhiyānaṃ panettha hi;
5925嗤笑等四种,以及团食与口。
Ujjagghikādicattāri, kabaḷena mukhena ca.
1957
1957.
5927地、低座、站立、后方、非道,这十种;
Chamānīcāsanaṭṭhāna-pacchā uppathavā dasa;
5928生起等项相同,已于随说戒中说。
Samuṭṭhānādayo tulyā, vuttā samanubhāsane.
19581958
1958.
5930伞、杖、武器、刀、鞋、乘骑、革屣
Chattaṃ daṇḍāvudhaṃ satthaṃ, pādukāruḷhupāhanā;
5931车乘、卧具、床榻、缠裹、覆头,这些诸项。
Yānaṃ sayanapallattha-veṭhitoguṇṭhitāni ca.
1959一九五九。
1959.
5933说法与求听羯磨相等,惟就生起等方面而言有别;
Dhammadesanātulyāva, samuṭṭhānādinā pana;
5934以羹饭乞求,视同盗戒。
Sūpodanena viññatti, theyyasatthasamaṃ mataṃ.
1960
1960.
5936其余五十三条,与第一条同;
Avasesā tipaññāsa, samānā paṭhamena tu;
5937在一切众学法和无犯事中,也是如此。
Sekhiyesupi sabbesu, anāpattāpadāsupi.
1961
1961.
5939在不满想、堆作塔形、覆盖汤汁等学处中,
Ujjhānasaññike thūpī-kate sūpapaṭicchade;
5940唯在三学处中,病者不犯。
Tīsu sikkhāpadesveva, gilāno na panāgato.
6177应学法论。
Sekhiyakathā.
1962一九六二。
1962.
5942知此之后,于律中决断;
Imaṃ viditvā vinaye vinicchayaṃ;
5943成为自信者,心已调伏;
Visārado hoti, vinītamānaso;
5944他不为他人所胜;
Parehi so hoti ca duppadhaṃsiyo;
5945是故,具足定者应当恒常修学。
Tato hi sikkhe satataṃ samāhito.
1963一九六三。
1963.
5947此最上杂染之垢染,
Imaṃ paramasaṃkaraṃ saṃkaraṃ;
5948了知'闻名'之名,
Avecca savanāmataṃ nāmataṃ;
5949于最上殊胜利益中,他们何人,
Paṭuttamadhike hite ke hi te;
5950于垢秽教法之中,他们不行其道。
Na yanti kalisāsane sāsane.
6188如是于律抉择中
Iti vinayavinicchaye
6189《比丘分别》论终。
Bhikkhuvibhaṅgakathā niṭṭhitā.