巴吉帝亚篇
巴吉帝亚篇
Pācittiyakaṇḍaṃ
1一、大蒜品
1. Lasuṇavaggo
2一、蒜学处释
1. Lasuṇasikkhāpadavaṇṇanā
2「蒜」者,虽无差别而说,然此处所指者,唯摩揭陀地方所生之蒜也。彼亦唯鳞茎蒜也,故说「摩揭陀国所生」等。
‘‘Lasuṇa’’nti kiñcāpi avisesena vuttaṃ, tathāpi magadhesu jātaṃ lasuṇameva idhādhippetaṃ, tampi bhaṇḍikalasuṇamevāti āha magadharaṭṭhe jāta’’ntiādi.
3「鳞茎蒜」者,即球茎蒜也,此为完整瓣之名称。故说「非一瓣二瓣」。于「吞食」之吞食中,此处若将二三鳞茎一并计数而吞食者,一巴吉帝亚。然若掰开逐瓣而食者,则依行为计数而有诸巴吉帝亚。
Bhaṇḍikalasuṇanti poṭṭalikalasuṇameva, sampuṇṇamiñjānametaṃ adhivacanaṃ. Tenāha ‘‘na ekadvitimiñjaka’’nti. Ajjhohāre ajjhohāreti (pāci. aṭṭha. 795) ettha sace dve tayo bhaṇḍike ekatoyeva saṅkhāditvā ajjhoharati, ekaṃ pācittiyaṃ. Bhañjitvā ekekamiñjakaṃ khādantiyā pana payogagaṇanāya pācittiyāni.
4巴兰杜咖等之差别,应以色或以瓣而知。先就色而言,名为巴兰杜咖者,为淡黄色;班迦纳咖为红色;哈利德咖为绿叶色。就瓣而言,巴兰杜咖有一瓣,班迦纳咖有二瓣,哈利德咖有三瓣。查巴拉苏那为无瓣者,彼唯有芽而已。然于《大注疏》等中说「巴兰杜咖有三瓣,班迦纳咖有二瓣,哈利德咖有一瓣」。此等巴兰杜咖等,以自性即许可。然于汤羹调味等中,摩揭陀蒜亦许可。彼于煮绿豆汤等中,或于鱼肉制品中,或于油中,或于枣树果等中,或于酸味汁等中,或于其他调味中,于任何处,乃至投入粥饭中亦许可。「枣树果」者,名为将枣果晒干后磨粉而作之副食制品。
Palaṇḍukādīnaṃ vaṇṇena vā miñjāya vā nānāttaṃ veditabbaṃ – vaṇṇena tāva palaṇḍuko nāma paṇḍuvaṇṇo hoti, bhañjanako lohitavaṇṇo, haritako haritapaṇṇavaṇṇo. Miñjāya pana palaṇḍukassa ekā miñjā hoti, bhañjanakassa dve, haritakassa tisso. Cāpalasuṇo amiñjako. Aṅkuramattameva hi tassa hoti. Mahāpaccariyādīsu pana ‘‘palaṇḍukassa tīṇi miñjāni, bhañjanakassa dve, haritakassa eka’’nti (pāci. aṭṭha. 797) vuttaṃ. Ete palaṇḍukādayo sabhāveneva vaṭṭanti. Sūpasampākādīsu pana māgadhakampi vaṭṭati. Tañhi paccamānesu muggasūpādīsu vā macchamaṃsavikatiyā vā tele vā badarasāḷavādīsu vā ambilasākādīsu vā uttaribhaṅgesu vā yattha katthaci antamaso yāgubhattepi pakkhittaṃ vaṭṭati. Badarasāḷavaṃ (sārattha. ṭī. pācittiya 3.793-797) nāma badaraphalāni sukkhāpetvā cuṇṇetvā kattabbā khādanīyavikati.
6蒜学处释毕。
Lasuṇasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
7二、密处毛学处释
2. Sambādhalomasikkhāpadavaṇṇanā
5「于隐蔽处」者,为示此之分别,故说「于腋窝与便所,此为其义」。
‘‘Paṭicchannokāse’’ti etassa vibhāgadassanatthaṃ ‘‘upakacchakesu ca muttakaraṇe cāti attho’’ti vuttaṃ.
6「因病缘」者,因疮痒等病缘而令收藏者,无罪。「于此处,比丘对蒜有恶作」,古师如是说。
Ābādhapaccayāti kaṇḍukacchuādiābādhapaccayā saṃharāpentiyā anāpatti. ‘‘Bhikkhussa ettha ca lasuṇe ca dukkaṭa’’nti (vajira. ṭī. pācittiya 800) porāṇā.
10密处毛学处释毕。
Sambādhalomasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
11三、击掌学处释
3. Talaghātakasikkhāpadavaṇṇanā
7「头击者」,谓于头上施打击。而且,因为在词句分析中说「于放出处施打击」,所以理解为「放出处」,故说「于放出处的头击」。依前述方式,「有命令者」,谓为自己的利益而命令他人者,即有命令。
Talaghātaketi matthake pahāradāne, tañca kho talaṃ ‘‘muttakaraṇe pahāraṃ detī’’ti (pāci. 804) padabhājaniyaṃvuttattā ‘‘muttakaraṇassā’’ti viññāyatīti āha ‘‘muttakaraṇassa talaghātane’’ti. Purimanayeneva sāṇattikanti attano atthāya aññaṃ āṇāpentiyā sāṇattikaṃ.
13击掌学处注释已毕。
Talaghātakasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
144. 漆黑学处注释
4. Jatumaṭṭhakasikkhāpadavaṇṇanā
8「此依事而说」,谓「于漆涂头」这一说法,仅依因缘而生起的事而说。然而,无论插入何种棒状物,皆有罪。因此说「然而以欲贪」等。
Vatthuvasenetaṃ vuttanti ‘‘jatumaṭṭhake’’ti etaṃ nidānavasena uppannassa vatthuno vaseneva vuttaṃ. Yaṃ kiñci pana daṇḍakaṃ pavesentiyā āpattiyeva. Tenāha ‘‘kāmarāgena panā’’tiādi.
16漆黑学处注释已毕。
Jatumaṭṭhakasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
175. 水净学处注释
5. Udakasuddhikasikkhāpadavaṇṇanā
9「应取」,谓应插入。「顶节」,谓乃至发端量亦为顶节。「插入第三节」,谓乃至插入发端量的第三节。此于《善见律》中已说:「从深度而言,超过二节之上,乃至插入发端量者,巴吉帝亚。」
Ādātabbanti pavesetabbaṃ. Aggapabbanti kesaggamattampi aggapabbaṃ. Tatiyaṃ pabbaṃ pavesetīti kesaggamattampi tatiyaṃ pabbaṃ paveseti. Vuttañhetaṃ samantapāsādikāyaṃ (pāci. aṭṭha. 812) ‘‘gambhīrato dvinnaṃ pabbānaṃ upari kesaggamattampi pavesentiyā pācittiya’’nti.
10「于极深水净之取事中」,谓于插入极深处而作水洗净之事中。然而,因水净之缘故,即使有触之取,在如所说的限度内,无罪。
Atigambhīraṃudakasuddhikaṃ ādiyanavatthusminti atianto pavesetvā udakadhovanakaraṇavatthusmiṃ. Udakasuddhipaccayena (sārattha. ṭī. pācittiya 3.812) pana satipi phassassādiyane yathāvuttaparicchede anāpatti.
20水净学处注释已毕。
Udakasuddhikasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
216. 侍立学处注释
6. Upatiṭṭhanasikkhāpadavaṇṇanā
11「或以酪等之一」,谓以酪、酸奶、奶油、熟酥、生酥等之一。「以任何种子」,谓乃至取衣角,以任何种子。
Takkādīsu vā aññatarenāti takkadadhimatthurasakhīrādīsu aññatarena. Yāya kāyaci bījaniyāti antamaso cīvarakaṇṇaṃ upādāya yāya kāyaci bījaniyā.
12「汝等饮此」,谓汝等饮此饮料或汤等。「汝等以此扇」,谓汝等以此棕榈扇扇。「令给与者」,谓令他人给与此二者。
Imaṃ pivathāti imaṃ pānīyaṃ vā sūpādiṃ vā pivatha. Iminā bījathāti iminā tālavaṇṭena bījatha. Dāpentiyāti aññena ubhayampi dāpentiyā.
24侍立学处注释结束。
Upatiṭṭhanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
257. 生谷学处注释
7. Āmakadhaññasikkhāpadavaṇṇanā
13「因此」者,因为通知与食物皆为量,故说「因此」。此处不仅在接受时有恶作,接受后从森林搬运时、晒干时、在增长日为了分配而准备时、准备容器时、准备勺子时、取木柴生火时、将谷物投入容器时、用勺子搅拌时、为了捣碎而准备臼杵等时、捣碎、爆裂、洗涤等时,乃至放入口中以牙齿咀嚼吞咽之前,在一切前行用中皆有恶作。故说「从接受开始,直至以牙齿咀嚼,在前行用中有诸恶作」。
Tasmāti yasmā viññatti ceva bhojanañca pamāṇaṃ, tasmā. Na kevalañcettha paṭiggahaṇeyeva dukkaṭaṃ hoti, paṭiggaṇhitvā pana araññato āharaṇepi sukkhāpanepi vaddalidivase bhajjanatthāya uddhanasajjanepi kapallasajjanepi dabbisajjanepi dārūni ādāya aggikaraṇepi kapallamhi dhaññapakkhipanepi dabbiyā saṅghaṭṭanesupi koṭṭanatthaṃ udukkhalamusalādisajjanesupi koṭṭanapapphoṭanadhovanādīsupi yāva mukhe ṭhapetvā ajjhoharaṇatthaṃ dantehi saṅkhādati, tāva sabbappayogesu dukkaṭānīti āha ‘‘paṭiggahaṇato paṭṭhāya yāva dantehi saṃkhādanaṃ, tāva pubbappayogesu dukkaṭānī’’ti.
27生谷学处注释结束。
Āmakadhaññasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
288. 第一弃粪学处注释
8. Paṭhamauccārachaḍḍanasikkhāpadavaṇṇanā
14「墙后」者,在房屋墙壁的另一边。「围墙内」者,在围绕的墙壁的内侧,而这些墙壁与围墙依砖、石、木而有三种。故说「任何墙壁或围墙的另一边」。「将这一切一起丢弃」者,将这四种对象一起丢弃。若分别丢弃,则依对象的计数而有诸罪。在命令时也是同样的方式。
Tirokuṭṭeti gharakuṭṭassa parabhāge. Tiropākāreti parikkhepapākārassa tirobhāge, te ca kho kuṭṭapākārā iṭṭhakasiladārūnaṃ vasena tippakārāti āha ‘‘yassa kassaci kuṭṭassa vā pākārassa vā parato’’ti. Sabbānipetāni ekato chaḍḍentiyāti etāni cattāripi vatthūni ekato chaḍḍentiyā. Pāṭekkaṃ pana chaḍḍentiyā vatthugaṇanāya āpattiyo. Āṇattiyampi eseva nayo.
15「比丘有恶作」者,比丘在一切处有恶作。
Bhikkhussa dukkaṭanti bhikkhussa sabbattha dukkaṭaṃ.
31第一弃粪学处注释结束。
Paṭhamauccārachaḍḍanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
329. 第二弃粪学处注释
9. Dutiyauccārachaḍḍanasikkhāpadavaṇṇanā
16「比丘尼也」者,以「也」字包含比丘。但在未播种的田地、角落等,或在未生长作物的田地界标等处丢弃是允许的。在人们丢弃垃圾的地方也是允许的。「废弃的田地」者,当人们收获庄稼后离开,名为废弃的田地,在那里是允许的。但在「即使割过的早稻等将再次生长」而守护之处,则如对象而定。「未告知主人」者,此处田地守护者、园林守护者等即是主人。依此,比丘在僧团所有物中丢弃是允许的,因为属于僧团所有,比丘尼则不允许。但显示比丘尼在自己所有物中、在比丘所有物中,依所说方式是允许的,即使如此,也应依适当方式而行。
Bhikkhuniyāpīti pi-saddena bhikkhuṃ samuccinoti. Anikkhittabījesu (pāci. aṭṭha. 830) pana khettesu koṇādīsu vā asañjātaropimesu khettamariyādādīsu vā chaḍḍetuṃ vaṭṭati. Manussānaṃ kacavarachaḍḍanaṭṭhānepi vaṭṭatiyeva. Chaḍḍitakhetteti manussesu sassaṃ uddharitvā gatesu chaḍḍitakhettaṃ nāma hoti, tattha vaṭṭati. Yattha pana ‘‘lāyitampi pubbaṇṇādi puna uṭṭhahissatī’’ti rakkhanti, tattha yathāvatthukameva. Sāmike apaloketvāti ettha khettapālakā, ārāmādigopakā ca sāmikāva. Iminā ca saṅghasantake bhikkhussa chaḍḍetuṃ vaṭṭati saṅghapariyāpannattā, na bhikkhunīnaṃ. Bhikkhunīnaṃ pana attano santake bhikkhusantake vuttanayeneva vaṭṭatīti dasseti, evaṃ santepi sāruppavasena kātabbaṃ.
34第二排泄学处解释完毕。
Dutiyauccārachaḍḍanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
3510. 歌舞学处解释
10. Naccagītasikkhāpadavaṇṇanā
17「舞蹈」者,或是舞者等跳舞,或是象等,乃至孔雀、鹦鹉、猴子等,这一切都是舞蹈。故说「舞蹈者,乃至孔雀舞蹈也」。「歌唱」者,或是舞者等的歌唱,或是圣者般涅槃时关于三宝功德的善奏歌唱,乃至在前面说「我们将唱牙齿歌」而呻吟者所作,这一切都是歌唱。故说「歌唱者,乃至说法者的歌唱也」。其中「说法者的歌唱」者,名为不摄护的比丘们破坏各种规则,拉得过长,以歌唱的声调说法,这对比丘、对比丘尼都不允许。如是在《胜义灯注》小部注疏中说「与法相应的歌唱是允许的,但与歌唱相应的法不允许」。因此说法者说本生故事等时,不应破坏各种规则,应以四方形的规则显示圆满的句与文。「演奏」者,或是弦乐器等可演奏物品的演奏,或是鼓的演奏,乃至水鼓的演奏,这一切都是演奏。故说「演奏者,乃至水鼓演奏」。但若打喷嚏、咳嗽或站立时拍手、击掌,则无罪。此处以「观看」也包含听闻,依不完全省略的方式。或因五识的观察本性,在听闻作用中也有观看的总摄性质,故只说「为了观看」。故说「为了观看这些中的任何一种而前往」。「站立之处」者,如是前往后站立的地方。
Naccanti naṭādayo vā naccantu, soṇḍā vā antamaso morasuvamakkaṭādayopi, sabbametaṃ naccameva. Tenāha ‘‘naccanti antamaso moranaccampī’’ti . Gītanti naṭādīnaṃ vā gītaṃ hotu, ariyānaṃ parinibbānakāle ratanattayaguṇūpasaṃhitaṃ sādhukīḷitagītaṃ vā, antamaso ‘‘dantagītampi gāyissāmā’’ti pubbabhāge okūjantā karonti, sabbametaṃ gītameva. Tenāha ‘‘gītanti antamaso dhammabhāṇakagītampī’’ti. Tattha dhammabhāṇakagītaṃ nāma asaññatabhikkhūnaṃ taṃ taṃ vattaṃ bhinditvā atidīghaṃ katvā gītassarena dhammabhaṇanaṃ, tampi neva bhikkhuno, na bhikkhunīnaṃ vaṭṭati. Tathā hi vuttaṃ paramatthajotikāya khuddakaṭṭhakathāya (khu. pā. aṭṭha. 2.pacchimapañcasikkhāpadavaṇṇanā) ‘‘dhammūpasaṃhitaṃ gītaṃ vaṭṭati, gītūpasaṃhito pana dhammo na vaṭṭatī’’ti. Tasmā dhammaṃ bhaṇantena jātakavattādiṃ taṃ taṃ vattaṃ avināsetvā caturassena (cūḷava. aṭṭha. 249) vattena parimaṇḍalāni padabyañjanāni dassetabbāni. Vāditanti tantibaddhādivādanīyabhaṇḍavāditaṃ vā hotu, kuṭabherivāditaṃ vā antamaso udakabherivāditampi, sabbamevetaṃ vāditameva. Tenāha ‘‘vāditanti antamaso udakabherivādita’’nti. Yaṃ pana niṭṭhubhantī vā sāsaṅke vā ṭhitā accharikaṃ vā phoṭeti, pāṇiṃ vā paharati, tattha anāpatti. Dassanena cettha savanampi saṅgahitaṃ virūpekasesanayena. Ālocanasabhāvatāya vā pañcannaṃ viññāṇānaṃ savanakiriyāyapi dassanasaṅkhepasabbhāvato ‘‘dassanāya’’icceva vuttanti āha ‘‘etesu yaṃ kiñci dassanāya gacchantiyā’’ti. Yattha ṭhitāti evaṃ gantvā yasmiṃ padese ṭhitā.
18「难道在自己舞蹈等中的巴吉帝亚在经文中未说吗?那么如何理解?」故说「在一切注疏中所说」,以此显示即使在经文中未说,也应依注疏的量而理解。「生起等如羊毛相似」者,是依本母中所说巴吉帝亚的方式而说,但依一切的方式应理解为六种生起。「站在寺院中」者,这只是例示,因为应理解其余威仪中相应者观看时无罪。否则,坐着的人也不能观看。「我将观看」而从住处前往住处者,有罪。坐在集会堂中观看,无罪;「我将观看」而起身前往者,有罪。站在街道上转动脖子观看者,也有罪。对比丘也是同样的方式,只是罪的差别不同。
Nanu ca sayaṃnaccanādīsu pācittiyaṃ pāḷiyaṃ na vuttaṃ, atha kathaṃ gahetabbanti āha ‘‘sabbaaṭṭhakathāsu vutta’’nti, iminā pāḷiyaṃ avuttepi aṭṭhakathāpamāṇena gahetabbanti dasseti. Samuṭṭhānādīni eḷakalomasadisānīti pana mātikāgatapācittiyasseva vasena vuttaṃ, sabbesaṃ vasena pana chasamuṭṭhānanti gahetabbaṃ. ‘‘Ārāme ṭhatvā’’ti idaṃ nidassanamattaṃ sesairiyāpathehi yuttāya passantiyā anāpattiyā icchitabbattā. Itarathā hi nisinnāpi passituṃ na labheyya. ‘‘Passissāmī’’ti vihārato vihāraṃ gacchantiyā āpattiyeva. Āsanasālāya nisinnā passati, anāpatti, ‘‘passissāmī’’ti uṭṭhahitvā gacchantiyā āpatti. Vīthiyaṃ ṭhatvā gīvaṃ parivattetvā passantiyāpi āpattiyeva. Bhikkhussāpi eseva nayo, āpattibhedova nānaṃ.
38歌舞学处解释完毕。
Naccagītasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
39蒜品第一。
Lasuṇavaggo paṭhamo.
19二、夜暗品
2. Rattandhakāravaggo
411. 夜暗学处解释
1. Rattandhakārasikkhāpadavaṇṇanā
20「阿拉汉之期待」者,非阿拉汉之味著期待。「由他所作」者,从阿拉汉之味著由他所作而询问亲属,或在布施或供养中商议。
Arahopekkhāyāti narahoassādāpekkhāya. Aññavihitāyāti rahoassādato aññavihitāva hutvā ñātiṃ vā pucchantiyā, dāne vā pūjāya vā mantentiyā.
43夜暗学处解释完毕。
Rattandhakārasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
44第二至第三:隐蔽处与露天处交谈学处的注释
2-3. Paṭicchannokāsaajjhokāsasallapanasikkhāpadavaṇṇanā
21第二、第三之义理显然。
Dutiyatatiyāni uttānatthāneva.
46隐蔽处与露天处交谈学处的注释完毕。
Paṭicchannokāsaajjhokāsasallapanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
47第四:遣离女伴学处的注释
4. Dutiyikauyyojanasikkhāpadavaṇṇanā
22「依前述方法」者,以此显示此方法:「应站立」者,仅站立于手臂范围内即巴吉帝亚;「应交谈」者,站在彼处而说在家话题亦巴吉帝亚;「或应耳语」者,在耳根处耳语亦巴吉帝亚。
‘‘Purimanayenevā’’ti iminā ‘‘santiṭṭheyya vāti hatthapāse ṭhitamattāya pācittiyaṃ, sallapeyya vāti tattha ṭhatvā gehasikakathaṃ kathentiyāpi pācittiyameva, nikaṇṇikaṃ vā jappeyyāti kaṇṇamūle jappentiyāpi pācittiyamevā’’ti imaṃ nayaṃ dasseti.
49遣离女伴学处的注释完毕。
Dutiyikauyyojanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
50第五:不告而离去学处的注释
5. Anāpucchāpakkamanasikkhāpadavaṇṇanā
23「有座」者,于此处即座,说「在床榻之处所」,绑腿座之处所之义。「无遮盖」者,无屋顶之处所。「露地近处」者,坐于露地而十二手量之地方。「对病者」者,彼以如是病而不能询问。「于难事」者,家中火起,或盗贼,如是灾难中不询问而离去,无罪。
Āsīdanti etthāti āsananti āha ‘‘pallaṅkassokāsabhūte’’ti, ūrubaddhāsanassa okāseti attho. Anovassakanti nibbakokāsaṃ. Ajjhokāse upacāranti ajjhokāse nisīditvā dvādasahatthappamāṇaṃ padesaṃ. Gilānāyāti yā tādisena gelaññena āpucchituṃ na sakkoti . Āpadāsūti ghare aggi vā uṭṭhito hoti, coro vā, evarūpe upaddave anāpucchā pakkamati, anāpatti.
52不告而离去学处的注释完毕。
Anāpucchāpakkamanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
53六、不请问而坐下学处的解释
6. Anāpucchāabhinisīdanasikkhāpadavaṇṇanā
24「常设」者,为比丘尼之利益而常设。
Dhuvapaññatteti bhikkhunīnaṃ atthāya niccapaññatte.
55不请问而坐下学处的解释完毕。
Anāpucchāabhinisīdanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
56七、不请问而铺设卧具学处的解释
7. Anāpucchāsantharaṇasikkhāpadavaṇṇanā
25「诸家」者,家之诸屋也。
Kulānīti kulassa gharāni.
58不请问而铺设卧具学处的解释完毕。
Anāpucchāsantharaṇasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
59八、令他人责嫌学处的解释
8. Paraujjhāpanakasikkhāpadavaṇṇanā
26第八条,义理显明。
Aṭṭhamaṃ uttānatthameva.
61令他人责嫌学处的解释完毕。
Paraujjhāpanakasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
62九、他达上学处注释
9. Paraabhisapanasikkhāpadavaṇṇanā
27「以人之缺陷」者,谓以「我是独眼者,我是驼背者,或我是如此这般之其他残缺者」等人之丑陋形态。「义、法、教诫之前行」者,此中「义之前行」者,谓说注释者。「法之前行」者,谓诵读圣典者。「教诫之前行」者,谓立于教诫而说「汝今亦如是,善哉应停止,若不停止,必定再作如是诸业后,将生于地狱,将生于畜生趣」如是者。
Manussadobhaggena vāti ‘‘kāṇā homi, kuṇī homi, itarā vā īdisā hotū’’tiādinā manussavirūpabhāvena. Atthadhammaanusāsanipurekkhārānanti ettha atthapurekkhārāyāti aṭṭhakathaṃ kathentiyā. Dhammapurekkhārāyāti pāḷiṃ vācentiyā. Anusāsanipurekkhārāyāti ‘‘idānipi tvaṃ edisā, sādhu viramassu, no ce viramasi, addhā puna evarūpāni kammāni katvā niraye uppajjissasi, tiracchānayoniyā uppajjissasī’’ti (pāci. aṭṭha. 878) evaṃ anusāsaniyaṃ ṭhatvā vadantiyā.
64他达上学处注释已毕。
Paraabhisapanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
65十、哭泣学处注释
10. Rodanasikkhāpadavaṇṇanā
28第十条,义理显明。
Dasamaṃ uttānatthameva.
67哭泣学处注释已毕。
Rodanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
68夜暗品第二。
Rattandhakāravaggo dutiyo.
29三、裸形品
3. Naggavaggo
70一至二、裸等学处注释
1-2. Naggādisikkhāpadavaṇṇanā
30「此」者,此水浴衣也。
Idanti idaṃ udakasāṭikacīvaraṃ.
31第二句义理显明。
Dutiyaṃ uttānatthameva.
73裸体等学处注释完毕。
Naggādisikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
743. 衣缝学处注释
3. Cīvarasibbanasikkhāpadavaṇṇanā
32「缝合」者,即连缀之义。「仅置于轭」者,于轭上仅置放之时,即置于轭后,即使其后缝合,亦有罪,此为其义。
Visibbetvāti vijaṭetvā. Dhuraṃ nikkhittamatteti dhure nikkhittamatte, dhuraṃ nikkhipitvā sacepi pacchā sibbati, āpattiyevāti attho.
76衣缝学处注释完毕。
Cīvarasibbanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
774. 桑喀帝行学处注释
4. Saṅghāṭicārasikkhāpadavaṇṇanā
33「此衣于我甚贵重,于如是盗贼怖畏中不能持」,于如是诸难中,此为读法。然而此文因书写者由乌足符号所生之迷惑,而被书写于后面学处中。虽然书写于彼处,然而应于此处见之。
‘‘Idaṃme cīvaraṃ mahagghaṃ īdise corabhaye na sakkā dhāretunti evarūpāsu āpadāsū’’ti ettha pāṭho. So pana kākapadasañjanitamohehi lekhakehi uparisikkhāpade likhito. Kiñcāpi tattha likhito, ettheva pana daṭṭhabbo.
79桑喀帝行学处注释完毕。
Saṅghāṭicārasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
805. 衣移动学处注释
5. Cīvarasaṅkamanīyasikkhāpadavaṇṇanā
34「或于诸难中持」者,若盗贼夺取未披或未着之衣,于如是诸难中持之,无罪。
Āpadāsu vā dhāretīti sace apārutaṃ vā anivatthaṃ vā corā haranti, evarūpāsū āpadāsu dhāreti, anāpatti.
82衣交换学处注释已毕。
Cīvarasaṅkamanīyasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
836. 众衣学处注释
6. Gaṇacīvarasikkhāpadavaṇṇanā
35「于其他用具中」者,于任何处所,于盘钵等或酥油等之任一物中。「于适当时给与」,如是示以利益而阻止者,即问「欲给与多少价值」后,当说「如是许多」时,「且来,今衣甚贵重,数日后棉花运来时,将有同等价值者,于彼时给与」,如是示以利益而阻止者。
Aññasmiṃ parikkhāreti yattha katthaci thālakādīnaṃ vā sappitelādīnaṃ vā aññatarasmiṃ. ‘‘Samagghakāle dassathā’’ti evaṃ ānisaṃsaṃ dassetvā nivārentiyāti ‘‘kittakaṃ agghanakaṃ dātukāmatthā’’ti pucchitvā (pāci. aṭṭha. 909) ‘‘ettakaṃ nāmā’’ti vutte ‘‘āgametha tāva, idāni vatthaṃ mahagghaṃ, katipāhena kappāse āhaṭe samagghaṃ bhavissati, tasmiṃ kāle dassathā’’ti evaṃ ānisaṃsaṃ dassetvā nivārentiyā.
85众衣学处注释已毕。
Gaṇacīvarasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
867-10. 拒绝等学处注释
7-10. Paṭibāhanādisikkhāpadavaṇṇanā
36「示以利益而拒绝」者,「一人不足一衣,且来,数日后将生起,尔时当分配」,如是示以利益而拒绝者,无罪。
Ānisaṃsaṃ dassetvā paṭibāhantiyāti ‘‘ekissā ekaṃ sāṭakaṃ nappahoti, āgametha tāva, katipāhena uppajjissati, tato bhājessāmā’’ti (pāci. aṭṭha. 915) evaṃ ānisaṃsaṃ dassetvā paṭibāhantiyā anāpatti.
37第八与第九,义理显明。
Aṭṭhamanavamāni uttānatthāneva.
38「其余」者,即「于法的疑惑中」等之余文。其中,显示利益后拒绝者,即显示「比丘尼僧团是旧衣者,咖提那利益为根本的大利益」这样的利益后拒绝者,无罪。
Sesanti ‘‘dhammike vematikāyā’’tiādikaṃ avasesaṃ. Tattha ānisaṃsaṃ dassetvā paṭibāhantiyāti ‘‘bhikkhunisaṅgho jiṇṇacīvaro, kathinānisaṃsamūlako mahālābho’’ti (pāci. aṭṭha. 931) evarūpaṃ ānisaṃsaṃ dassetvā paṭibāhantiyā anāpatti.
90拒绝等学处注释已毕。
Paṭibāhanādisikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
91裸体品第三。
Naggavaggo tatiyo.
394. 图瓦德瓦品
4. Tuvaṭṭavaggo
93一至三、同一床榻躺卧等学处注释
1-3. Ekamañcatuvaṭṭanādisikkhāpadavaṇṇanā
40第一,义理显明。
Paṭhamaṃ uttānatthameva.
41「显示区分后」者,于中间设置赤褐色布或竹竿,乃至设置身体束带后卧者,无罪,此为其义。
Vavatthānaṃ dassetvāti (pāci. aṭṭha. 940) majjhe kāsāyaṃ vā kattarayaṭṭhiṃ vā antamaso kāyabandhanampi ṭhapetvā nipajjantīnaṃ anāpattīti attho.
42第三,义理显明。
Tatiyaṃ uttānatthameva.
97同一床榻躺卧等学处注释结束。
Ekamañcatuvaṭṭanādisikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
98四至九、不予照护等学处注释
4-9. Naupaṭṭhāpanādisikkhāpadavaṇṇanā
43「寻求而不得」者,不得其他侍者也。「于病者」者,于自己病时。「于难中」者,于有如是灾难时。
Pariyesitvāalabhantiyāti aññaṃ upaṭṭhāyikaṃ alabhantiyā. Gilānāyāti sayaṃ gilānāya. Āpadāsūti tathārūpe upaddave sati.
44第五、第六、第七、第八、第九,义理显明。
Pañcamachaṭṭhasattama aṭṭhamanavamāni uttānatthāneva.
101不予照护等学处注释结束。
Naupaṭṭhāpanādisikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
102十、不出发游行学处注释
10. Cārikanapakkamanasikkhāpadavaṇṇanā
45「仅置担」者,若置担后离去,即有罪也,此为义。「有障碍时」者,于十种障碍中有任何一种时。已出发言「我将前往」,河水满溢,或林火来临,或盗贼在路,或云起,转回是允许的。
Dhure nikkhittamatteti sace dhuraṃ nikkhipitvā pacchā pakkamati, āpattiyevāti attho. Antarāye satīti dasavidhesu antarāyesu aññatarasmiṃ sati. ‘‘Gacchissāmī’’ti nikkhantā, nadī vā pūrā, vanadāho vā āgato, corā vā magge honti, megho vā uṭṭhahati, nivattituṃ vaṭṭati.
104不出发游行学处注释结束。
Cārikanapakkamanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
105兔毛品第四。
Tuvaṭṭavaggo catuttho.
46五、吉德宫殿品
5. Cittāgāravaggo
107一、王宫学处之解释
1. Rājāgārasikkhāpadavaṇṇanā
47「游戏心堂」者,非仅王之游戏心堂,而是任何人为游戏之目的于任何处所建造之堂。此理于「游戏园」等亦同。如所说「王宫者,名为王于任何处所为游戏、为娱乐而建造者」等详说。其中,游戏园者,为游戏之目的于城内建造之园林。游戏苑者,同样于城外建造之苑囿。
Kīḷanacittasālanti na raññova kīḷanacittasālaṃ, atha kho yesaṃ kesañci manussānaṃ kīḷanatthaṃ yattha katthaci katasālaṃ. Esa nayo ‘‘kīḷanaupavana’’ntiādīsupi. Yathāha ‘‘rājāgāraṃ nāma yattha katthaci rañño kīḷituṃ ramituṃ kataṃ hotī’’tiādiko (pāci. 979) vitthāro. Tattha kīḷanaupavananti kīḷanatthaṃ antonagare kataṃ ārāmaṃ. Kīḷanuyyānanti tatheva bahinagare kataṃ uyyānaṃ.
109王宫学处之解释已毕。
Rājāgārasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
110二、卧具受用学处之解释
2. Āsandiparibhuñjanasikkhāpadavaṇṇanā
48「超过量」者,超过八指量之足。「已说」者,于足分别中已说。「不如法形相之床、不如法之卧床、长椅」,萨拉萨玛萨阿阇梨如是说。
Atikkantappamāṇāti aṭṭhaṅgulato atikkantappamāṇapādakā. Vuttoti padabhājaniyaṃ vutto. ‘‘Akappiyarūpākulo akappiyamañco pallaṅko’’ti (sārattha. ṭī. mahāvagga 3.254) sārasamāsācariyo.
112卧具受用学处之解释已毕。
Āsandiparibhuñjanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
113三、线织学处之解释
3. Suttakantanasikkhāpadavaṇṇanā
49「反复吐出」者,吐出又吐出地缠绕。「纺线」者,将仆女所纺之线等合并为桑喀帝而纺之,或重新纺那纺得不好的。
Ujjavujjaveti uggiritvā uggiritvā veṭhane. Kantitasuttaṃ kantantiyāti dasikasuttādiṃ saṅghāṭetvā kantantiyā, dukkantitaṃ vā paṭikantantiyā.
115纺线学处解释完毕。
Suttakantanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
116四、为在家人服务学处解释
4. Gihiveyyāvaccasikkhāpadavaṇṇanā
50「及自己的作务者」者,即使父母来了,令作任何种子或扫帚柄等,置于作务者之处,煮任何东西都是允许的。
Attano veyyāvaccakarassa cāti sacepi mātāpitaro āgacchanti, yaṃ kiñci bījaniṃ vā sammuñjanidaṇḍakaṃ vā kārāpetvā veyyāvaccakaraṭṭhāne ṭhapetvā yaṃ kiñci vā pacituṃ vaṭṭati.
118为在家人服务学处解释完毕。
Gihiveyyāvaccasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
119五至六、争论事等学处解释
5-6. Adhikaraṇādisikkhāpadavaṇṇanā
51「无障碍者」者,在十种障碍中,以任何一种也无障碍者。「放下重担后再决断」者,犯了罪后才决断。
Anantarāyikinīti dasavidhesu antarāyesu ekenāpi anantarāyikinī. Dhuraṃ nikkhipitvā pacchā vinicchinantī āpattiṃ āpajjitvāva vinicchināti.
52「第六」,义理明显。
Chaṭṭhaṃ uttānatthameva.
122争论事等学处解释完毕。
Adhikaraṇādisikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
123七、住处衣学处解释
7. Āvasathacīvarasikkhāpadavaṇṇanā
53「在危难时」者,将昂贵的衣从身上脱下,即使善加保护,盗贼也会夺取,在这样的危难时,不舍而穿着,无罪。
Āpadāsūti mahagghacīvaraṃ sarīrato mocetvā suppaṭisāmitampi corā haranti, evarūpāsu āpadāsu anissajjitvā nivāsentiyā anāpatti.
125住处衣学处的解释完毕。
Āvasathacīvarasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
126八、住处居住学处的解释
8. Āvasathavihārasikkhāpadavaṇṇanā
54「门闩锁住的住所」者,门锁住的住所。「对病者」者,对无能力说话者。「在危难时」者,在国土破裂时,舍弃住处而去,在这样的危难时。
Kavāṭabaddhavihāranti dvārabaddhavihāraṃ. Gilānāyāti vacībhedaṃ kātuṃ asamatthāya. Āpadāsūti raṭṭhe bhijjante āvāse chaḍḍetvā gacchanti, evarūpāsu āpadāsu.
128住处居住学处的解释完毕。
Āvasathavihārasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
129九、学习畜生明学处的解释
9. Tiracchānavijjāpariyāpuṇanasikkhāpadavaṇṇanā
55在象等(技艺)中(《沙拉塔疏钞·巴吉帝亚》第三,1015),「技艺」一词应分别配属;同样,在咒术等中,「咒」一词亦然。其中,「塔鲁」者,刀剑拳术也。「阿塔巴那咒」者,依阿塔巴那吠陀所制、作害他人之咒也。「奇喇那咒」者,以咒术加持木心桩,插入地中之杀人咒也。「阿嘎达巴约嘎」者,施放毒药也。
Hatthiādīsupi (sārattha. ṭī. pācittiya 3.1015) sippasaddo paccekaṃ yojetabbo, tathā āthabbaṇādīsu mantasaddo. Tattha tharūti khaggamuṭṭhi. Āthabbaṇamanto nāma āthabbaṇavedavihito parūpaghātakaro manto. Khilanamanto nāma dārusārakhilaṃ mantetvā pathaviyaṃ pavesetvā māraṇamanto. Agadappayogo nāma visayojanaṃ.
131学习畜生明学处的解释完毕。
Tiracchānavijjāpariyāpuṇanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
132十、教授畜生明学处的解释
10. Tiracchānavijjāvācanasikkhāpadavaṇṇanā
56「列凯帝」者,书写技艺也。「达拉那亚瓦帝」者,为持诵之义,于此中,依所说之法而行者,能持诵众多典籍。「那嘎曼达喇阿帝盖帝」者,此中「那嘎曼达喇」者,为防止蛇类进入而结界之咒也。
Lekheti likhasippe. Dhāraṇāya vāti dhāraṇasatthe, yasmiṃ vuttanayena paṭipajjantā bahūnipi ganthāni dhārenti. Nāgamaṇḍalādiketi ettha nāgamaṇḍalaṃ nāma sappānaṃ pavesanivāraṇatthaṃ maṇḍalabaddhamanto.
134畜生明咒学处解释完毕。
Tiracchānavijjāvācanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
135心园品第五。
Cittāgāravaggo pañcamo.
576. 园林品
6. Ārāmavaggo
1371-2. 入园等学处解释
1-2. Ārāmapavisanādisikkhāpadavaṇṇanā
58「西萨阿努洛奇咖亚帝」者,回顾头部也。「亚塔瓦比丘尼约桑尼巴帝德帝」者,于彼处比丘尼等先前为诵经、礼拜塔庙等事而集会也。「阿巴达苏帝」者,被某人侵扰时,于如是诸难中进入是允许的。
Sīsānulokikāyāti sīsaṃ anulokentiyā. Yattha vā bhikkhuniyo sannipatitāti yattha bhikkhuniyo paṭhamataraṃ sajjhāyanacetiyavandanādiatthaṃ sannipatitā. Āpadāsūti kenaci upaddutā hoti, evarūpāsu āpadāsu pavisituṃ vaṭṭati.
59第二(条)义理显明。
Dutiyaṃ uttānatthameva.
140入园等学处解释完毕。
Ārāmapavisanādisikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
1413-4. 诽谤众等学处解释
3-4. Gaṇaparibhāsanādisikkhāpadavaṇṇanā
60「谢萨帝」者,『为义、法、教诫之前行』等其余部分也。其中,「阿努萨萨尼布勒卡拉亚帝」者,以『今汝愚痴、不善巧』等(《巴吉帝亚注疏》1036)之方式,站在教诫之立场而说者,无罪。
Sesanti ‘‘atthadhammaanusāsanipurekkhārāyā’’tiādikaṃ avasesaṃ. Tattha anusāsanipurekkhārāyāti ‘‘idānipi tvaṃ bālā abyattā’’tiādinā (pāci. aṭṭha. 1036) nayena anusāsanipakkhe ṭhatvā vadantiyā anāpatti.
61第四条,义理显明。
Catutthaṃ uttānatthameva.
144诽谤众等学处解释完毕。
Gaṇaparibhāsanādisikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
145五、悭护檀越家学处注释
5. Kulamaccharinīsikkhāpadavaṇṇanā
62「于家族悭吝」者,「家族悭」,在前分句中,为自义而加 inī 后缀,意为「宣说彼家族无信、无净信」,即宣说家族之过失,或宣说恶名。「宣说比丘尼之过失」者,意为宣说「比丘尼恶戒、恶法」,即宣说比丘尼之过失,或宣说恶名。
Kule maccharo kulamaccharoti purimasmiṃ pakkhe sakatthe inīpaccayo, taṃ kulaṃ assaddhaṃ appasannanti kulassa aguṇaṃ, ayasaṃ vā bhāsantiyāti attho. Bhikkhunīnaṃ avaṇṇaṃ bhāsantiyāti ‘‘bhikkhuniyo dussīlā pāpadhammā’’ti (pāci. aṭṭha. 1043) bhikkhunīnaṃ aguṇaṃ, ayasaṃ vā bhāsantiyā.
63「实有过患」者,家族或比丘尼实有之过失。
Santaṃyevaādīnavanti kulassa vā bhikkhunīnaṃ vā santaṃyeva aguṇaṃ.
148悭护檀越家学处注释结束。
Kulamaccharinīsikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
149六至八、无比丘住处等学处注释
6-8. Abhikkhukāvāsādisikkhāpadavaṇṇanā
64「于《善见律毗婆沙》中所说」者,于《善见律毗婆沙》教诫品第一学处中所说。
Samantapāsādikāyaṃvuttoti samantapāsādikāya ovādavaggassa paṭhamasikkhāpade (pāci. aṭṭha. 144) vutto.
65第七、第八条,义理显明。
Sattamaṭṭhamāni uttānatthāneva.
152无比丘住处等学处注释结束。
Abhikkhukāvāsādisikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
153九至十、前往接受教诫等学处注释
9-10. Ovādūpasaṅkamanādisikkhāpadavaṇṇanā
66「伍波萨他之询问」者,「伍波萨他询问」,为弟子之义,并作短音化,故说为「伍波萨他询问者」,故说「伍波萨他询问」。「为教诫之故」者,为乞求教诫之故。
Uposathassa pucchanaṃ uposathapucchā, sāvakapaccayaṃ, rassattañca katvā ‘‘uposathapucchaka’’nti vuttāti āha ‘‘uposathapucchana’’nti. Ovādatthāyāti ovādayācanatthāya.
67第十条,义理显明。
Dasamaṃ uttānatthameva.
156前往接受教诫等学处注释结束。
Ovādūpasaṅkamanādisikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
157园林品第六。
Ārāmavaggo chaṭṭho.
68七、怀孕品
7. Gabbhinīvaggo
159第一至第二,孕妇等学处注释。
1-2. Gabbhinīādisikkhāpadavaṇṇanā
69第一条,义理显明。
Paṭhamaṃ uttānatthameva.
70「胸」者,即乳房;「乳」者,即乳汁。「令饮者」,即令婴儿饮用。
Thane bhavaṃ thaññaṃ, khīraṃ. Yaṃ pāyetīti yaṃ dārakaṃ pāyeti.
162孕妇等学处注释完毕。
Gabbhinīādisikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
163第三,第一在学尼学处注释。
3. Paṭhamasikkhamānasikkhāpadavaṇṇanā
71「依分句中所说之法」者,即依近于分句处之注释生起中所说之法:「我受持离杀生之学处,不超越二年……乃至……我受持离非时食之学处,不超越二年。」然而,此六学处,即使对六十岁之出家女,亦应授予,不得令未学此等者达上。
Padabhājane vuttanayenāti ‘‘pāṇātipātā veramaṇiṃ dve vassāni avītikkamma samādānaṃ samādiyāmi…pe… vikālabhojanā veramaṇiṃ dve vassāni avītikkamma samādānaṃ samādiyāmī’’ti (pāci. 1079) padabhājanasamīpe aṭṭhuppattiyaṃ vuttanayena. Imā pana cha sikkhāyo saṭṭhivassāyapi pabbajitāya dātabbāyeva, na etāsu asikkhitā upasampādetabbā.
165第一在学尼学处注释完毕。
Paṭhamasikkhamānasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
166第四至第五,第二在学尼等学处注释。
4-5. Dutiyasikkhamānādisikkhāpadavaṇṇanā
72「分句中所说之达上许可未给予」者,即近于分句处之注释生起中所说之达上许可,未以白二甘马语给予。
Padabhājane vuttā upasampadāsammuti na dinnā hotīti padabhājanasamīpe aṭṭhuppattiyaṃ vuttā upasampadāsammuti ñattidutiyāya kammavācāya na dinnā hoti.
73第五条,义理显明。
Pañcamaṃ uttānatthameva.
169第二在学尼等学处的解释已结束。
Dutiyasikkhamānādisikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
170六至十,第二已嫁女等学处的解释。
6-10. Dutiyagihigatādisikkhāpadavaṇṇanā
74对已归俗的女子,给予在学法后,满十二年时可授达上。
Dasavassāya gihigatāya sikkhāsammutiṃ datvā paripuṇṇadvādasavassaṃ upasampādetuṃ vaṭṭati.
75第七、第八、第九、第十条,义理显明。
Sattamaaṭṭhamanavamadasamāni uttānatthāneva.
173第二已嫁女等学处的解释已结束。
Dutiyagihigatādisikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
174孕妇品第七。
Gabbhinīvaggo sattamo.
76八、童女品
8. Kumāribhūtavaggo
176一至五,第一童女等学处的解释。
1-5. Paṭhamakumāribhūtādisikkhāpadavaṇṇanā
77『一切最初的两位大在学尼』者,即胎孕品中所说的两位在学尼。『应当只说在学尼』者,在授受甘马等时应当如此说。若说『已归俗者』或『童女』则不应说,若如此说,甘马即破坏,此为所指之义。
Sabbapaṭhamā dve mahāsikkhamānāti gabbhinivagge vuttā dve sikkhamānā. ‘‘Sikkhamānā’’icceva vattabbāti sammutikammādīsu evaṃ vattabbā. ‘‘Gihigatā’’tivā ‘‘kumāribhūtā’’ti vā na vattabbāti sace vadanti, kammaṃ kuppatīti adhippāyo.
78第四、第五条,义理显明。
Catutthapañcamāni uttānatthāneva.
179第一童女等学处的解释已结束。
Paṭhamakumāribhūtādisikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
1806-8. 衰损法等学处解释
6-8. Khīyanadhammādisikkhāpadavaṇṇanā
79「由出罪共许而请求」者,由达上共许而请求。
Vuṭṭhāpanasammutiyā yācitāyāti upasampadāsammutiyā yācitāya.
80第七、第八(条)之义显然易见。
Sattamaṭṭhamāni uttānatthāneva.
183衰损法等学处解释已毕。
Khīyanadhammādisikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
1849. 悲住学处解释
9. Sokāvāsasikkhāpadavaṇṇanā
81「正来」者,正在来。
Āgacchamānāti āgacchantī.
186悲住学处解释已毕。
Sokāvāsasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
18710. 未经允许学处解释
10. Ananuññātasikkhāpadavaṇṇanā
82「不知彼等之存在」者,不知彼等母亲等之存在。「未经许可而生起」者,凡从语生起、从身语生起、从语心生起、从身语心生起者,即是未经许可而生起。如何?在涂油甘马等任何应作事中,坐于界内(的比丘尼们说)『召唤在学尼,我们就在此处令她达上』而令其达上,如是从语生起。说『我将从住处起身令其达上』而前往界内者,从身语生起。知晓两处之规定而作违越者,从语心、从身语心生起。由于未令许可而令达上,故为作与非作。
Tesaṃ atthibhāvaṃ ajānantiyāti (pāci. aṭṭha. 1163) tesaṃ mātādīnaṃ atthibhāvaṃ ajānantiyā. Ananuññātasamuṭṭhānanti yaṃ vācato, kāyavācato, vācācittato, kāyavācācittato ca samuṭṭhāti, taṃ ananuññātasamuṭṭhānaṃ. Kathaṃ? Abbhānakammādīsu kenacideva karaṇīyena khaṇḍasīmāyaṃ nisinnā ‘‘pakkosatha sikkhamānaṃ, idheva naṃ upasampādessāmā’’ti upasampādeti, evaṃ vācato samuṭṭhāti. ‘‘Upassayato uṭṭhāya upasampādessāmī’’ti vatvā khaṇḍasīmaṃ gacchantiyā kāyavācato samuṭṭhāti. Dvīsu ṭhānesu paṇṇattiṃ jānitvā vītikkamaṃ karontiyā vācācittato, kāyavācācittato ca samuṭṭhāti. Ananujānāpetvā upasampādanato kiriyākiriyaṃ.
189未经允许学处解释已毕。
Ananuññātasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
19011. 别住学处释
11. Pārivāsikasikkhāpadavaṇṇanā
83「恶劣」者,恶。「审视」者,观察。
Dāruṇanti pāpaṃ. Patimānentanti olokentaṃ.
192别住学处释毕。
Pārivāsikasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
19312. 随瓦萨学处释
12. Anuvassasikkhāpadavaṇṇanā
84「间隔一年」者,以一年作间隔。
Ekantarikanti ekena vassena antarikaṃ katvā.
195随瓦萨学处释毕。
Anuvassasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
19613. 一瓦萨学处释
13. Ekavassasikkhāpadavaṇṇanā
85「一瓦萨二」者,于母论中,于间隔的每一年中各二。「令出间隔」者,于此瓦萨一,再间隔一,如是二,令出者无罪。
Mātikāyaṃ ekaṃ vassaṃ dveti ekantarike ekekasmiṃ saṃvacchare dve. Ekantarikaṃ vuṭṭhāpentiyāti imasmiṃ vasse ekaṃ, puna ekantarikaṃ ekanti dve vuṭṭhāpentiyā anāpatti.
198一瓦萨学处释毕。
Ekavassasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
199童女品第八。
Kumāribhūtavaggo aṭṭhamo.
86九、伞与鞋品
9. Chattupāhanavaggo
201一至二、伞履等学处解释
1-2. Chattupāhanādisikkhāpadavaṇṇanā
87「所说相之伞」者,「伞者,名为三种伞:白伞、黑伞、叶伞,圆形绑制者,条状绑制者」,如是于词句分析中所说相之伞。「到达如是之处」者,到达行路泥泞等各各之处。
Vuttalakkhaṇaṃ chattanti ‘‘chattaṃ nāma tīṇi chattāni – setacchattaṃ, kilañjacchattaṃ, paṇṇacchattaṃ maṇḍalabaddhaṃ, salākabaddha’’nti (pāci. 1181) evaṃ padabhājane vuttalakkhaṇaṃ chattaṃ. Tādisaṃ ṭhānaṃ patvāti gacchakaddamādīsu taṃ taṃ ṭhānaṃ patvā.
88「伞之侍奉」者,到达泥泞等处,脱去鞋后,仅持伞。「或仅鞋」者,见行路等,移开伞后,仅持鞋。
Chattassevāti kaddamādīni patvā upāhanā omuñcitvā chattasseva dhāraṇaṃ. Upāhanānaṃyeva vāti gacchādīni disvā chattaṃ apanāmetvā upāhanānaṃyeva dhāraṇaṃ.
89第二为明显义。
Dutiyaṃ uttānatthameva.
205伞履等学处解释已毕。
Chattupāhanādisikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
206三至五、桑喀帝等学处解释
3-5. Saṅghāṇiādisikkhāpadavaṇṇanā
90「腰带」者,应于腰间受用之装饰。故说「凡腰上之物」。
Saṅghāṇinti kaṭiyaṃ anubhavitabbaṃ ābharaṇaṃ. Tenāha ‘‘yaṃ kiñci kaṭūpaga’’nti.
91第四、第五(条),义理显明。
Catutthapañcamāni uttānatthāneva.
209桑喀帝等学处解释已毕。
Saṅghāṇiādisikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
210六、香熏学处解释
6. Vāsitakasikkhāpadavaṇṇanā
92「以香薰者」,谓以香料薰染者。
Gandhavāsitakenāti gandhaparibhāvitena.
212熏香学处注释完毕。
Vāsitakasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
213比丘尼按摩等学处注释
7-10. Bhikkhuniummaddāpanādisikkhāpadavaṇṇanā
93「为病者」,乃至因道路行走之劳累而患病者。「于难中」,谓因盗贼怖畏等而身体颤抖等时。
Gilānāyāti (pāci. aṭṭha. 1208) antamaso maggagamanaparissamenāpi ābādhikāya. Āpadāsūti corabhayādinā sarīrakampanādīsu.
94于第八、第九、第十(条)中,无须说明任何事。
Aṭṭhamanavamadasamesu kiñci vattabbaṃ natthi.
216比丘尼按摩等学处注释完毕。
Bhikkhuniummaddāpanādisikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
217不请问学处注释
11. Anāpucchāsikkhāpadavaṇṇanā
95「依近处」者,依周围十二肘之近处。
Upacāraṃ sandhāyāti samantā dvādasahatthūpacāraṃ sandhāya.
219不请问学处注释完毕。
Anāpucchāsikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
220问问题学处注释
12. Pañhāpucchanasikkhāpadavaṇṇanā
96「不指定」者,非如『我于某处询问』如是确定,仅如『有应问之事,我问,尊者』如是说而已。
Anodissāti ‘‘amukasmiṃ nāma ṭhāne pucchāmī’’ti evaṃ aniyametvā kevalaṃ ‘‘pucchitabbaṃ atthi, pucchāmi, ayyā’’ti evaṃ vatvā.
222问问题学处之解释完毕。
Pañhāpucchanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
22313. 不恭敬学处之解释
13. Asaṃkaccikasikkhāpadavaṇṇanā
97「越过有围墙村落的围墙,或进入无围墙村落的近处」者,此处应依次理解为:「越过有围墙村落的围墙」,或「进入无围墙村落的近处」之连结。「在危难时」者,在如此之危难中——即穿着昂贵的桑喀吉咖衣而行时,灾难生起。
Parikkhittassagāmassa parikkhepaṃ, aparikkhittassa upacāraṃ atikkamantiyā vā okkamantiyā vāti ettha parikkhittassa gāmassa parikkhepaṃ atikkamantiyā vā aparikkhittassa gāmassa upacāraṃ okkamantiyā vāti yathākkamaṃ sambandho veditabbo. Āpadāsūti mahagghaṃ saṃkaccikaṃ pārupitvā gacchantiyā upaddavo uppajjati, evarūpāsu āpadāsu.
225不恭敬学处之解释完毕。
Asaṃkaccikasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
226伞与鞋品第九。
Chattupāhanavaggo navamo.
227如是于度疑中巴帝摩卡之解释
Iti kaṅkhāvitaraṇiyā pātimokkhavaṇṇanāya
228律义宝箧中隐义显明
Vinayatthamañjūsāyaṃ līnatthappakāsaniyaṃ
229比丘尼巴帝摩卡中巴吉帝亚的解释已完结。
Bhikkhunipātimokkhe pācittiyavaṇṇanā niṭṭhitā.
230不共起源的解释
Asādhāraṇasamuṭṭhānavaṇṇanā
98「无心者」(《沙拉塔提咖》巴吉帝亚第三):因不知「舞蹈」等而观看等时有犯罪之可能性,故以不知事物之心而为无心者。「世间所呵责者」:因知「舞蹈」等而观看等时,唯以不善而犯,故为世间所呵责者。因此说「然而此处之意趣」等。「有心者」:因知「盗贼」等事物而仅以作为即有犯罪之可能性,故为有心者。因达上等唯以决定不善心而不应作,故为制定所呵责者。有人说:「此处有心无心之取舍,应以知不知事物而取,不应以知不知制定而取。」
Acittakānīti (sārattha. ṭī. pācittiya 3.1214) ‘‘nacca’’ntiādinā ajānitvā dassanādiṃ karontiyā āpattisambhavato vatthuajānanacittena acittakāni. Lokavajjānīti ‘‘nacca’’ntiādinā jānitvā dassanādiṃ karontiyā akusaleneva āpajjanato lokavajjāni. Tenāha ‘‘ayaṃ panettha adhippāyo’’tiādi sacittakānīti ‘‘corī’’tiādinā vatthuṃ jānitvā karaṇeyeva āpattisambhavato sacittakāni. Upasampadādīnaṃ ekantākusalacitteneva akattabbattā paṇṇattivajjāni. ‘‘Idha sacittakācittakatā paṇṇattijānanājānanatāya aggaheṭṭhā vatthujānanājānanatāya gahetabba’’nti vadanti.
232不共起源的解释已完结。
Asādhāraṇasamuṭṭhānavaṇṇanā niṭṭhitā.