11. 买卖交易抉择论
111. 买卖与达成之抉择论
11. Kayavikkayasamāpattivinicchayakathā
5757. 如是讲说了物品处理的决断之后，现在讲说买卖的决断，故说‘买卖的达成’等。其中，买（kayanaṃ）者，取他人之物也；卖（vikkayanaṃ）者，给予自己之物也；买与卖合称买卖。达成（samāpatti）者，实行也，即行此二种行为。以‘以此’等语显示其相。
57. Evaṃ bhaṇḍapaṭisāmanavinicchayaṃ kathetvā idāni kayavikkayavinicchayaṃ kathento ‘‘kayavikkayasamāpattī’’tiādimāha. Tattha kayanaṃ kayo, parabhaṇḍassa gahaṇaṃ, vikkayanaṃ vikkayo, sakabhaṇḍassa dānaṃ, kayo ca vikkayo ca kayavikkayaṃ. Samāpajjanaṃ samāpatti, tassa duvidhassa kiriyassa karaṇaṃ. Tassarūpaṃ dasseti ‘‘iminā’’tiādinā.
2为了显示在其余亲属中，因有信施损坏之可能，故亦显示无此过失之处，故说‘或者母亲或者父亲’等。由此显示：对母亲父亲说‘以此给予此物’，既不成表白，亦不成信施损坏，但成就买卖。又以此处及下文‘非亲属’等，以足迹连锁之理，亦显示此义：对其余亲属说‘给予此物’不成表白，但若说‘取此物’而给予，则成信施损坏；若说‘以此给予此物’而达成买卖，则犯尼萨耆亚。因此，在‘等’字中，虽应说‘与父母买卖，与其余亲属二罪，与非亲属三罪’，但以此理可知，故未说，应如是见，否则将有不周延之过。
Sesañātakesu saddhādeyyavinipātasambhavato tadabhāvaṭṭhānampi dassetuṃ ‘‘mātaraṃ vā pana pitaraṃ vā’’tiādi vuttaṃ. Tena viññattisaddhādeyyavinipātanañca na hoti ‘‘iminā idaṃ dehī’’ti vadantoti dasseti, kayavikkayaṃ pana āpajjati ‘‘iminā idaṃ dehī’’ti vadantoti dasseti. Iminā ca upari aññātakantyādinā ca sesañātakaṃ ‘‘imaṃ dehī’’ti vadato viññatti na hoti, ‘‘imaṃ gaṇhāhī’’ti pana dadato saddhādeyyavinipātanaṃ, ‘‘iminā imaṃ dehī’’ti kayavikkayaṃ āpajjato nissaggiyanti ayampi attho dassito hoti migapadavalañjananyāyena. Tasmāiccādikepi ‘‘mātāpitūhi saddhiṃ kayavikkayaṃ, sesañātakehi saddhiṃ dve āpattiyo, aññātakehi saddhiṃ tisso āpattiyo’’ti vattabbe teneva nyāyena ñātuṃ sakkāti katvā na vuttanti daṭṭhabbaṃ, aññathā abyāpitadoso siyā.
3若说‘食此食后作此事’，因以前后相关之行为而说，故如同说‘以此给予此物’。若说‘食此食，作此名为之事’，或‘汝已食此食，作此名为之事’，或‘汝将食此食，作此名为之事’，因以不相关之行为而说，故不成买卖。因不期待残食之给予与食物之给予，故不成信施损坏；因使作时仅为手工，故不成表白，因此允许。以‘于此’等语，显示即使无尼萨耆亚之事，亦应说巴吉帝亚。
‘‘Idaṃ bhattaṃ bhuñjitvā idaṃ karothā’’ti vutte pubbāparasambandhāya kiriyāya vuttattā ‘‘iminā idaṃ dehī’’ti vuttasadisaṃ hoti. Idaṃ bhattaṃ bhuñja, idaṃ nāma karohī’’ti vā, ‘‘idaṃ bhattaṃ bhuttosi, idaṃ nāma karohi, idaṃ bhattaṃ bhuñjissasi, idaṃ nāma karohī’’ti pana vutte asambandhāya kiriyāya vuttattā kayavikkayo na hoti. Vighāsādānaṃ bhattadāne ca anapekkhattā saddhādeyyavinipātanaṃ na hoti, kārāpane hatthakammamattattā viññatti na hoti, tasmā vaṭṭati. ‘‘Ettha cā’’tiādinā asatipi nissaggiyavatthumhi pācittiyaṃ desetabbanti dasseti.
4允许询问价格，此程度不成买卖，此为义也。允许取，因未说‘以此给予此物’，故不成买卖；因有根本，故亦不成表白。不应取钵，因他人之物价高。如是时如何作？故说‘应告知：我之物价低’。使物品估价后应作，因有盗窃嫌疑之可能。若价值不足一马萨咖，恶作。从一马萨咖起，乃至不足五马萨咖，土喇咤亚。若价值五马萨咖，已说巴拉基咖。给予，允许，因为功德而给予多余者。但对于净人……允许，因双方皆为如法之物。若一方或双方为不如法之物，则不允许。应说‘勿取’，为何？因净人不可靠。
Agghaṃ pucchituṃ vaṭṭati, ettāvatā kayavikkayo na hotīti attho. Gaṇhituṃ vaṭṭatīti ‘‘iminā idaṃ dehī’’ti avuttattā kayavikkayo na hoti, mūlassa atthitāya viññattipi na hoti. Patto na gahetabbo parabhaṇḍassa mahagghatāya. Evaṃ sati kathaṃ kātabboti āha ‘‘mama vatthu appagghanti ācikkhitabba’’nti. Bhaṇḍaṃ agghāpetvā kāretabbataṃ āpajjati theyyāvahārasambhavato, ūnamāsakaṃ ce agghati, dukkaṭaṃ. Māsakato paṭṭhāya yāva ūnapañcamāsakaṃ ce agghati, thullaccayaṃ. Pañcamāsakaṃ ce agghati, pārājikanti vuttaṃ hoti. Deti, vaṭṭati puññatthāya dinnattā adhikassa. Kappiyakārakassa pana…pe… vaṭṭati ubhato kappiyabhaṇḍattā. Ekato ubhato vā ce akappiyabhaṇḍaṃ hoti, na vaṭṭati. ‘‘Mā gaṇhāhī’’ti vattabbo, kasmā? Kappiyakārakassa achekattā.
5需要他人未受持之油，为何？因油为七日药。受持之油最多只能存放七日，因此欲存放超过此期者，需要未受持之油。未受持之油会损坏，将不定期限之未受持之油倒入瓶中，会使剩余之受持油失去其期限。
Aññena appaṭiggahitena attho, kasmā? Sattāhakālikattā telassa. Paṭiggahitatelaṃ sattāhaparamaṃ eva ṭhapetabbaṃ, tasmā tato paraṃ ṭhapitukāmassa appaṭiggahitatelena attho hoti. Appaṭiggahitaṃ dūseyya, aniyamitakālaṃ appaṭiggahitatelaṃ nāḷiyaṃ avasiṭṭhapaṭiggahitatelaṃ attano kālaṃ vattāpeyya.
5858. 应知此钵四种，说的是不如法钵四种，但第五种是如法的。因此将说‘此钵一切如法，值得诸佛受用’。此钵名为大不如法，为何？因取金钱后生起铁种子，以彼铁造钵，如是从种子起即被污染。如在第三巴拉基咖事项中，关于固定设施如陷阱、尖桩等，从根本起即被造作者，若有任何杖量或弓量之残余，则不得脱罪，唯有一切皆毁方得脱罪；此处亦然，因从种子起即被造作，故彼钵中即使有任何钵之残余，亦不能成为如法。如是亦将说‘即使毁坏彼而造盘，彼亦不如法’等。即使如此，如第二钵，若给予根本于根本之主人，给予钵于钵之主人，或许能成为如法，对此疑虑故说‘不能以任何方便成为如法’。其义为：第二钵是受持金钱后由在家人完成者而购买，不从种子起污染，因此第二钵能成为如法；但此处因从种子起即被污染，彼比丘不能再将彼钵造为铁石种子，又因受持之金钱已被消费，不能再给予主人，故不能以任何方便成为如法。
58.Idaṃ pattacatukkaṃ veditabbanti akappiyapattacatukkaṃ vuttaṃ, pañcamo pana kappiyo. Tena vakkhati ‘‘ayaṃ patto sabbakappiyo buddhānampi paribhogāraho’’ti. Ayaṃ patto mahāakappiyo nāma, kasmā? Rūpiyaṃ uggaṇhitvā ayabījaṃ samuṭṭhāpetvā tena lohena pattassa kāritattā, evaṃ bījato paṭṭhāya dūsitattā. Yathā ca tatiyapārājikavisaye thāvarapayogesu pāsasūlādīsu mūlato paṭṭhāya kāritesu kismiñci daṇḍamatte vā vākamatte vā avasiṭṭhe sati na muccati, sabbasmiṃ naṭṭheyeva muccati, evamidhāpi bījato paṭṭhāya katattā tasmiṃ patte kismiñci patte avasiṭṭhepi kappiyo bhavituṃ na sakkā. Tathā ca vakkhati ‘‘sacepi taṃ vināsetvā thālakaṃ kāreti, tampi akappiya’’ntyādi. Evaṃ santepi dutiyapatte viya mūle ca mūlassāmikānaṃ, patte ca pattassāmikānaṃ dinne kappiyo kātuṃ sakkā bhaveyya nu khoti āsaṅkāyamāha ‘‘na sakkā kenaci upāyena kappiyo kātu’’nti. Tassattho – dutiyapattaṃ rūpiyaṃ paṭiggaṇhitvā gihīhi pariniṭṭhāpitameva kiṇāti, na bījato paṭṭhāya dūseti, tasmā dutiyapatto kappiyo kātuṃ sakkā, idha pana bījato paṭṭhāya dūsitattā tena bhikkhunā taṃ pattaṃ puna ayapāsāṇabījaṃ kātuṃ asakkuṇeyyattā, paṭiggahitarūpiyassa ca vaḷañjitattā puna sāmikānaṃ dātuṃ asakkuṇeyyattā na sakkā kenaci upāyena kappiyo kātunti.
7现在，为了以另一种方式详细说明那种不能使之成为如法的情况，他说了“即使”等。以此表明：只要在这件事上还有任何残留，它就仍然是不如法的。因此，《破除疑惑》中说：“‘拿了钱币’这是就最严重的情况而说的，像珍珠等恶作所依的事物，拿了之后，即使让人做了，对五众比丘也都不适用。‘使之生起’是指亲自去，或者命令他人说‘把这些钱币等给工人，让种子生起’，从而使之生起。‘大不如法’是因为从种子阶段起就被自己污染了，没有其他的根本物主，所以才这样说。因为那东西即使被贼偷走后又重新获得，对任何知道情况的人来说也都不适用。如果适用的话，老师们就会像对池塘等那样说‘被偷走的也适用’了。‘无法以任何方法’是指，通过僧团舍弃或被盗贼偷走等方法，也不能使之成为如法；这是针对以那种形态存在的，以及以那个为根本的布料、珍珠等形态存在的东西而说的。因为即使是恶作所依的事物，以及以那个为根本的如法物品，也无法以任何方法以那种形态使之成为如法。然而，如果那位比丘用那个如法物品或恶作所依的物品再去换取钱币，那么可以让他舍弃那钱币后，为其他人做成如法的事，这应当被理解。”然而，在《心义灯》中所详细阐述的，以及仅仅抓住那一点在《古疏》中所详细阐述的，如果要详细说的话，就会变得过于冗长，而且对听众来说也难以理解，因此我们只说了这么多。有兴趣的人应当查阅各种论著来理解。
Idāni taṃ asakkuṇeyyattaṃ aññena pakārena vitthāretuṃ ‘‘sacepī’’tiādimāha. Iminā kiñcipi ayavatthumhi avasiṭṭhe sati akappiyova hotīti dasseti. Tena vuttaṃ vimativinodaniyaṃ (vi. vi. ṭī. 1.591) ‘‘rūpiyaṃ uggaṇhitvāti idaṃ ukkaṭṭhavasena vuttaṃ, muttādidukkaṭavatthumpi uggaṇhitvā kāritampi pañcannaṃ na vaṭṭati eva. Samuṭṭhāpetīti sayaṃ gantvā vā ‘imaṃ kahāpaṇādiṃ kammakārānaṃ datvā bījaṃ samuṭṭhāpehī’ti aññaṃ āṇāpetvā vā samuṭṭhāpeti. Mahāakappiyoti attanāva bījato paṭṭhāya dūsitattā aññassa mūlassāmikassa abhāvato vuttaṃ. So hi corehi acchinnopi puna laddho jānantassa kassacīpi na vaṭṭati. Yadi hi vaṭṭeyya, taḷākādīsu viya ‘acchinno vaṭṭatī’ti ācariyā vadeyyuṃ. Na sakkā kenaci upāyenāti saṅghassa vissajjanena corādiacchindanenapi kappiyo kātuṃ na sakkā, idañca tena rūpena ṭhitaṃ tammūlakena vatthamuttādirūpena ṭhitañca sandhāya vuttaṃ. Dukkaṭavatthumpi hi tammūlakakappiyavatthu ca na sakkā kenaci tena rūpena kappiyaṃ kātuṃ. Yadi pana so bhikkhu tena kappiyavatthunā, dukkaṭavatthunā vā puna rūpiyaṃ cetāpeyya, taṃ rūpiyaṃ nissajjāpetvā aññesaṃ kappiyaṃ kātumpi sakkā bhaveyyāti daṭṭhabba’’nti. Yaṃ pana sāratthadīpaniyaṃ papañcitaṃ, yañca tameva gahetvā porāṇaṭīkāyaṃ papañcitaṃ, taṃ vitthāretvā vuccamānaṃ ativitthāritañca bhavissati, sotūnañca dubbiññeyyaṃ, tasmā ettakameva vadimha, atthikehi pana tesu tesu pakaraṇesu oloketvā gahetabbanti.
8在第二种钵的情况下，对五众同法者都不适用，因为接受了钱币，并且进行了买卖。然而，可以使之成为如法，因为只是买了在家众已经完成制作的钵，从种子阶段起就没有被污染，而且根本物主和各个钵的物主都还存在。为了说明如何可以成为如法，他说了“在根本处”等。
Dutiyapatte pañcannampi sahadhammikānaṃ na kappatīti rūpiyassa paṭiggahitattā, kayavikkayassa ca katattā. Sakkā pana kappiyo kātunti gihīhi pariniṭṭhāpitapattasseva kiṇitattā , bījato paṭṭhāya adūsitattā, mūlamūlassāmikānañca pattapattassāmikānañca vijjamānattā. Yathā pana sakkā hoti, taṃ dassetuṃ ‘‘mūle’’tiādimāha.
9在第三种钵的情况下，他指出是相同的，即指出了“对五众同法者都不适用，但可以使之成为如法”这个道理。难道第三种钵不是以如法的称呼获得的吗？那么为什么说它不如法呢？针对这个问难，他说：“即使是以如法的称呼获得的，也与第二种钵相同，因为接受了根本钱款，所以是不如法的。”而第二个问难，他则自己直接说出。在这里，由于说了“与第二种钵相同”，所以应当理解：如果在根本钱款上对根本物主，以及在钵上对钵的物主都给予了，那么就是如法的；给了如法的物品后拿来使用，是合适的。“因为根本钱款未被舍弃”是指，用来购买钵的那笔被接受的根本钱款，没有在僧团中被舍弃。以此表明：只有钱币本身应当被舍弃，而不是以那个为根本的非钱币物品。因为如果他所接受的根本钱款在僧团中被舍弃了，那么通过那个如法的行为，由净人等拿来给予的钵，除了接受钱币的那个人之外，对其他比丘都是适用的。
Tatiyapatte sadisoyevāti ‘‘pañcannampi sahadhammikānaṃ na vaṭṭati, sakkā pana kappiyo kātu’’nti imaṃ nayaṃ niddisati. Nanu tatiyapatto kappiyavohārena gahito, atha kasmā akappiyoti codanaṃ sandhāyāha ‘‘kappiyavohārena gahitopi dutiyapattasadisoyeva, mūlassa sampaṭicchitattā akappiyo’’ti. Dutiyacodanaṃ pana sayameva vadati. Ettha ca ‘‘dutiyapattasadisoyevā’’ti vuttattā mūle ca mūlassāmikānaṃ, patte ca pattassāmikānaṃ dinne kappiyo hoti, kappiyabhaṇḍaṃ datvā gahetvā paribhuñjituṃ vaṭṭatīti daṭṭhabbo. Mūlassa anissaṭṭhattāti yena uggahitamūlena patto kīto, tassa mūlassa saṅghamajjhe anissaṭṭhattā. Etena rūpiyameva nissajjitabbaṃ, na tammūlakaṃ arūpiyanti dasseti. Yadi hi tena sampaṭicchitamūlaṃ saṅghamajjhe nissaṭṭhaṃ siyā, tena kappiyena kammena ārāmikādīhi gahetvā dinnapatto rūpiyapaṭiggāhakaṃ ṭhapetvā sesānaṃ vaṭṭeyya.
10在第四种钵的情况下，由于错误地使用了，意思是：因为说“给这些钱币，给我这个”而拿了，由于对属于在家人钱币的错误使用，所以这个进行使用的比丘才不适用。“因为根本钱款未被接受”，以此表明根本钱款属于在家人，同时也表明这个钵不是通过钱币交易而产生的，由此也说明了这个钵没有需要舍弃的性质，以及比丘没有波逸提罪，并由此阐明仅仅因为错误使用而有恶作罪的性质。“舍弃”一词，这是就布施的意义而说的，不是就律仪羯磨的意义而说的。正因为如此，才说“装满酥油”。
Catutthapatte dubbicāritattāti ‘‘ime kahāpaṇe datvā idaṃ dehī’’ti gahitattā gihisantakānaṃ kahāpaṇānaṃ duṭṭhuvicāritattā etassa vicāraṇakassa bhikkhuno eva na vaṭṭatīti attho. Mūlassa asampaṭicchitattāti etena mūlassa gihisantakattaṃ dasseti, teneva pattassa rūpiyasaṃvohārena anuppannatañca dasseti, tena ca tassa pattassa nissajjiyābhāvaṃ, bhikkhussa ca pācittiyābhāvaṃ dīpeti, tena ca dubbicāritamattena dukkaṭamattabhāvaṃ pakāseti. Nissajjīti idañca dānavasena vuttaṃ, na vinayakammavasena. Teneva ca ‘‘sappissa pūrāpetvā’’ti vuttaṃ.
11在第五种钵的情况下，是全然如法的，即对自己、对五众同法者、对佛陀和辟支佛都是如法的。因此他说：“也值得诸佛受用。”
Pañcamapatte sabbakappiyoti attano ca pañcannaṃ sahadhammikānañca buddhapaccekabuddhānañca kappiyo. Tenāha ‘‘buddhānampi paribhogāraho’’ti.
13如此，在作为律摄注释的律庄严中，
Iti vinayasaṅgahasaṃvaṇṇanābhūte vinayālaṅkāre
14名为买卖达成决断论庄严
Kayavikkayasamāpattivinicchayakathālaṅkāro nāma
15第十一品。
Ekādasamo paricchedo.