14. 掘地抉择论
114. 掘地决疑论
14. Pathavīkhaṇanavinicchayakathā
72第七十二条。所谓地，有两种地：已生地和未生地。其中，已生地是指纯尘、纯黏土、少石、少砂、少砾、少碎石、少沙，以尘为主、以黏土为主，即使未被烧过，也称为“已生地”。凡是尘堆或黏土堆，被雨水淋湿超过四个月，也称为“已生地”。未生地是指纯石、纯砂、纯砾、纯碎石、纯沙、少尘、少黏土，以石为主、以砂为主、以砾为主、以碎石为主、以沙为主，即使被烧过，也称为“未生地”。凡是尘堆或黏土堆，被雨水淋湿不足四个月，也称为“未生地”。（《波逸提》84-86）
72.Pathavīti dve pathavī jātā ca pathavī ajātā ca pathavīti. Tattha jātā nāma pathavī suddhapaṃsukā suddhamattikā appapāsāṇā appasakkharā appakaṭhalā appamarumbā appavālukā yebhuyyenapaṃsukā yebhuyyenamattikā, adaḍḍhāpi vuccati ‘‘jātā pathavī’’ti. Yopi paṃsupuñjo vā mattikāpuñjo vā atirekacātumāsaṃ ovaṭṭho, sopi vuccati ‘‘jātā pathavī’’ti. Ajātā nāma pathavī suddhapāsāṇā suddhasakkharā suddhakaṭhalā suddhamarumbā suddhavālukā appapaṃsukā appamattikā yebhuyyenapāsāṇā yebhuyyenasakkharā yebhuyyenakaṭhalā yebhuyyenamarumbā yebhuyyenavālukā, daḍḍhāpi vuccati ‘‘ajātā pathavī’’ti. Yopi paṃsupuñjo vā mattikāpuñjo vā omakacātumāsaṃ ovaṭṭho, sopi vuccati ‘‘ajātā pathavī’’ti (pāci. 84-86).
2其中，挖掘已生地或令他人挖掘，犯波逸提。此处决断如下（《波逸提注》86）：若自己挖掘，每一下打击犯一次波逸提。若命令他人，一次命令后，即使那人挖掘一整天，命令者只犯一次波逸提。然而，若那人懈怠，须反复命令，如此命令并令其挖掘者，每说一次话犯一次波逸提。若说“你挖池塘”，这是允许的。因为池塘本来就是挖出来的。因此，这是如法的表达。同样的道理也适用于“挖水池、湖泊、坑”等。但说“挖这块地方”、“在这块地方挖池塘”则不允许。说“挖块茎、挖根”而不加限定，是允许的；但说“挖这条藤蔓”、“在这块地方挖块茎或根”则不允许。
Tattha jātapathaviṃ khaṇantassa khaṇāpentassa vā pācittiyaṃ. Tatrāyaṃ vinicchayo (pāci. aṭṭha. 86) – sace sayaṃ khaṇati, pahāre pahāre pācittiyaṃ. Sace aññaṃ āṇāpeti, sakiṃ āṇatto sacepi sakaladivasaṃ khaṇati, āṇāpakassa ekameva pācittiyaṃ. Sace pana kusīto hoti, punappunaṃ āṇāpetabbo, taṃ āṇāpetvā khaṇāpentassa vācāya vācāya pācittiyaṃ. Sace ‘‘pokkharaṇiṃ khaṇāhī’’ti vadati, vaṭṭati. Khatāyeva hi pokkharaṇī nāma hoti. Tasmā ayaṃ kappiyavohāro. Esa nayo ‘‘vāpiṃ taḷākaṃ āvāṭaṃ khaṇā’’tiādīsupi. ‘‘Imaṃ okāsaṃ khaṇa, imasmiṃ okāse pokkharaṇiṃ khaṇā’’ti vattuṃ pana na vaṭṭati. ‘‘Kandaṃ khaṇa, mūlaṃ khaṇā’’ti aniyametvā vattuṃ vaṭṭati, ‘‘imaṃ valliṃ khaṇa, imasmiṃ okāse kandaṃ vā mūlaṃ vā khaṇā’’ti vattuṃ na vaṭṭati.
73第七十三条。清理池塘时，那些能用畚箕舀起的薄泥，可以移除；厚泥则不允许。被太阳晒干的泥会裂开，其中与下方土地不相连的，才可以移除。水流经过之处，有一种叫水膜的东西，风吹即动，可以移除。池塘等的堤岸崩裂，泥土掉落到水边。若被雨水淋湿不足四个月，可以切割或破碎；超过四个月则不允许。然而，若泥土直接掉入水中，即使被雨水淋湿超过四个月，由于掉落在水中，也是允许的。
73. Pokkharaṇiṃ sodhentehi yo kuṭehi ussiñcituṃ sakkā hoti tanukakaddamo, taṃ apanetuṃ vaṭṭati, bahalo na vaṭṭati. Ātapena sukkhakaddamo phalati, tatra yo heṭṭhā pathaviyā asambandho, tameva apanetuṃ vaṭṭati. Udakena gataṭṭhāne udakapappaṭako nāma hoti, vātapahārena calati, taṃ apanetuṃ vaṭṭati. Pokkharaṇīādīnaṃ taṭaṃ bhijjitvā udakasāmantā patati. Sace omakacātumāsaṃ ovaṭṭhaṃ, chindituṃ bhindituṃ vā vaṭṭati, cātumāsato uddhaṃ na vaṭṭati. Sace pana udakeyeva patati, devena atirekacātumāsaṃ ovaṭṭhepi udakeyeva udakassa patitattā vaṭṭati.
4在石板上挖水坑时，若最初就有细尘落下，那细尘被雨水淋湿，经过四个月便成为不如法地。水干涸后清理水坑时，不可扰动。若最初先被水充满，后来尘落下，则可以扰动。因为在那里，即使天下雨，水也只是落在水中。石板上有细尘，天降雨时沾湿，经过四个月也不可扰动。在未形成的山坡上，有蚁丘生起，可以随意扰动。若在露天生起，只有被雨水淋湿不足四个月的才可以扰动。对于附着在树等上的白蚁土，也是同样的道理。对于蚯蚓粪、鼠粪、牛蹄印土等，也是同样的道理。所谓牛蹄印土，是指被牛蹄切割的泥。然而，若与下方地面相连，即使一天也不允许。在耕过的地上，取犁头切起的泥团时，也是同样的道理。
Pāsāṇapiṭṭhiyaṃ soṇḍiṃ khaṇanti, sace tattha paṭhamameva sukhumarajaṃ patati, taṃ devena ovaṭṭhaṃ hoti, cātumāsaccayena akappiyapathavīsaṅkhyaṃ gacchati. Udake pariyādinne soṇḍiṃ sodhentehi vikopetuṃ na vaṭṭati. Sace paṭhamameva udakena pūrati, pacchā rajaṃ patati, taṃ vikopetuṃ vaṭṭati. Tattha hi deve vassantepi udakeyeva udakaṃ patati. Piṭṭhipāsāṇe sukhumarajaṃ hoti, deve phusāyante allīyati, tampi cātumāsaccayena vikopetuṃ na vaṭṭati. Akatapabbhāre vammiko uṭṭhito hoti, yathāsukhaṃ vikopetuṃ vaṭṭati. Sace abbhokāse uṭṭhahati, omakacātumāsaṃ ovaṭṭhoyeva vaṭṭati. Rukkhādīsu āruḷhaupacikamattikāyampi eseva nayo. Gaṇḍuppādagūthamūsikukkaragokaṇṭakādīsupi eseva nayo. Gokaṇṭako nāma gāvīnaṃ khuracchinnakaddamo vuccati. Sace pana heṭṭhimatalena bhūmisambandho hoti, ekadivasampi na vaṭṭati. Kasitaṭṭhāne naṅgalacchinnamattikāpiṇḍaṃ gaṇhantassa eseva nayo.
5有旧住处，或无屋顶，或屋顶已坏，被雨水淋湿超过四个月，便成为已生地。除此之外，剩余的屋顶瓦、椽子等资具，若以“我取瓦、我取椽、壁柱、铺板、殿柱”这样的想而取，是允许的。若泥土随之掉落，无罪。但取壁泥者，有罪。若只取那些未被浸湿的部分，无罪。屋内有一堆泥，若被雨水淋湿一天，覆盖房屋。若全部浸湿，经过四个月便成为已生地。若只是上部浸湿，内部未浸湿，那么浸湿的部分，可由如法者以如法的表达移除后，其余的可随意使用，因为被水浸湿。只有连成一片的才成为已生地，否则不是。露天有泥墙，被雨水淋湿超过四个月，便成为已生地，但附着其上的尘土，可用湿手触碰而取。若是砖墙，立于以砾石为主之处，可随意扰动。立于露天的凉亭柱，若左右摇动而扰动土地来取，是不允许的；只能径直拔起。取其他枯树、枯桩等，也是同样的道理。
Purāṇasenāsanaṃ hoti acchadanaṃ vā vinaṭṭhacchadanaṃ vā atirekacātumāsaṃ ovaṭṭhaṃ jātapathavīsaṅkhyameva gacchati, tato avasesaṃ chadaniṭṭhakaṃ vā gopānasīādikaṃ upakaraṇaṃ vā ‘‘iṭṭhakaṃ gaṇhāmi, gopānasiṃ bhittipādaṃ padarattharaṇaṃ pāsādatthambhaṃ gaṇhāmī’’ti saññāya gaṇhituṃ vaṭṭati, tena saddhiṃ mattikā patati, anāpatti, bhittimattikaṃ gaṇhantassa pana āpatti. Sace yā yā atintā, taṃ taṃ gaṇhāti, anāpatti. Antogehe mattikāpuñjo hoti, tasmiṃ ekadivasaṃ ovaṭṭhe gehaṃ chādenti. Sace sabbo tinto, cātumāsaccayena jātapathavīyeva. Athassa uparibhāgoyeva tinto, anto atinto, yattakaṃ tintaṃ, taṃ kappiyakārakehi kappiyavohārena apanāmetvā sesaṃ yathāsukhaṃ vaḷañjetuṃ vaṭṭati udakena temitattā. Ekābaddhāyeva hi jātapathavī hoti, na itarāti. Abbhokāse mattikāpākāro hoti, atirekacātumāsaṃ ovaṭṭho jātapathavīsaṅkhyaṃ gacchati, tattha laggapaṃsuṃ pana allahatthena chupitvā gahetuṃ vaṭṭati. Sace iṭṭhakapākāro hoti, yebhuyyenakaṭhalaṭṭhāne tiṭṭhati, yathāsukhaṃ vikopetuṃ vaṭṭati. Abbhokāse ṭhitamaṇḍapatthambhaṃ ito cito ca sañcāletvā pathaviṃ vikopentena gahetuṃ na vaṭṭati, ujukameva uddharituṃ vaṭṭati. Aññampi sukkharukkhaṃ sukkhakhāṇukaṃ vā gaṇhantassa eseva nayo.
74第七十四条。当比丘们用木棍撬起并滚动新造业的柱子、石头或树木时，如果那里的原生地被破坏，若他们以清净心滚动，则不犯戒。但如果他们以此为借口，实际上就是想破坏地面，则犯戒。对于拖拽树枝等物，以及在地上劈开木材的情况，也是同样的道理。对于地上的骨针、荆棘等物，任何敲打或插入的行为都是不允许的。也不允许以‘我要用尿流的冲力冲破地面’这样的心态来小便。如果这样做时地面被破坏了，则犯戒。也不允许以‘我要平整不平的地面’为由，用扫帚摩擦地面。必须按照仪轨要求的方式来扫地。有些人用木杖敲击地面，用脚趾刮划地面，为了显示‘我要指出经行处’而反复破坏地面地经行，这一切都是不允许的。然而，精进策励、修习沙门法的人，以清净心经行是允许的。以‘我要洗手’为由在地面上摩擦手，是不允许的。但是，不摩擦而将湿手放在地上沾取灰尘，是允许的。
74. Navakammatthaṃ thambhaṃ vā pāsāṇaṃ vā rukkhaṃ vā daṇḍakehi uccāletvā pavaṭṭentā gacchanti , tattha jātapathavī bhijjati, sace suddhacittā pavaṭṭenti, anāpatti. Atha pana tena apadesena pathaviṃ bhinditukāmāyeva honti, āpatti. Sākhādīni kaḍḍhantānampi pathaviyaṃ dārūni phālentānampi eseva nayo. Pathaviyaṃ aṭṭhisūcikaṇṭakādīsupi yaṃ kiñci ākoṭetuṃ vā pavesetuṃ vā na vaṭṭati, ‘‘passāvadhārāya vegena pathaviṃ bhindissāmī’’ti evaṃ passāvampi kātuṃ na vaṭṭati. Karontassa bhijjati, āpatti, ‘‘visamabhūmiṃ samaṃ karissāmī’’ti sammajjaniyā ghaṃsitumpi na vaṭṭati. Vattasīseneva hi sammajjitabbaṃ. Keci kattarayaṭṭhiyā bhūmiṃ koṭṭenti, pādaṅguṭṭhakena vilikhanti, ‘‘caṅkamitaṭṭhānaṃ dassessāmā’’ti punappunaṃ bhūmiṃ bhindantā caṅkamanti, sabbaṃ na vaṭṭati, vīriyasampaggahatthaṃ pana samaṇadhammaṃ karontena suddhacittena caṅkamituṃ vaṭṭati. ‘‘Hatthaṃ khovissāmā’’ti pathaviyaṃ ghaṃsanti, na vaṭṭati, aghaṃsantena pana allahatthaṃ pathaviyaṃ ṭhapetvā rajaṃ gahetuṃ vaṭṭati.
7有些患有疥癣等疾病的比丘，在断崖等处摩擦肢体，这是不允许的。自己烧或令人烧原生地，犯波逸提。乃至在烧钵时，在多少个地方点火或令人点火，就犯多少个波逸提。因此，即使是烧钵的人，也必须在先前已经烧过的地方烧。不允许在未被烧过的地上放置火，但允许在烧钵用的陶片上面放置火。若将火放置在木头上，那火燃烧木头后蔓延开去烧了地面，这是不允许的。在砖块、陶片等物上也是同样的道理。因为在这些情况下，也只能将火放置在砖块等物的上面。为什么呢？因为它们不是燃料。它们并不属于火的燃料之列。也不允许在干枯的树桩、干枯的树木等上面点火。然而，如果心想‘我将在火未触及地面时就将其熄灭然后离开’而点火，是允许的。如果后来无法熄灭，由于是力所不及，故不犯戒。手持草把行走时，手被烧着而将草把丢在地上，不犯戒。在草把掉落的地方，给予燃料而生火，是允许的。至于被烧过的地面，凡是热气所及之处，都可以全部翻动。
Keci kaṇḍukacchuādīhi ābādhikā chinnataṭādīsu aṅgapaccaṅgāni ghaṃsanti, na vaṭṭati. Jātapathaviṃ dahati vā dahāpeti vā, pācittiyaṃ, antamaso pattampi pacanto yattakesu ṭhānesu aggiṃ deti vā dāpeti vā, tattakāni pācittiyāni, tasmā pattaṃ pacantenapi pubbe pakkaṭṭhāneyeva pacitabbo. Adaḍḍhāya pathaviyā aggiṃ ṭhapetuṃ na vaṭṭati, pattapacanakapālassa pana upari aggiṃ ṭhapetuṃ vaṭṭati. Dārūnaṃ upari ṭhapeti, so aggi tāni dahanto gantvā pathaviṃ dahati, na vaṭṭati. Iṭṭhakakapālādīsupi eseva nayo. Tatrāpi hi iṭṭhakādīnaṃyeva upari ṭhapetuṃ vaṭṭati. Kasmā? Tesaṃ anupādānattā. Na hi tāni aggissa upādānasaṅkhyaṃ gacchanti, sukkhakhāṇusukkharukkhādīsupi aggiṃ dātuṃ na vaṭṭati. Sace pana ‘‘pathaviṃ appattameva nibbāpetvā gamissāmī’’ti deti, vaṭṭati. Pacchā nibbāpetuṃ na sakkoti, avisayattā anāpatti. Tiṇukkaṃ gahetvā gacchanto hatthe ḍayhamāne bhūmiyaṃ pāteti, anāpatti. Patitaṭṭhāneyeva upādānaṃ datvā aggiṃ kātuṃ vaṭṭati. Daḍḍhapathaviyā ca yattakaṃ ṭhānaṃ usumāya anugataṃ, sabbaṃ vikopetuṃ vaṭṭati.
8如果有不知晓戒律的比丘，用火燧生起火后，用手拿起火种，问道：‘我该怎么做？’应当对他说：‘你把它丢掉吧。’如果他说：‘手会被烧伤。’应当对他说：‘那你就想办法不让手被烧伤。’但不应对他说：‘把它丢在地上。’如果手被烧着时他丢掉了火种，由于不是以‘我要烧地面’的心态而丢弃，故不犯戒。而在火种掉落的地方，则可以生火。‘你知道这柱子的坑，你知道大粘土，你知道谷壳粘土，给我大粘土，给我谷壳粘土，拿粘土来，拿尘土来，需要粘土，需要尘土，你把这柱子的坑作净，把这粘土作净，把这尘土作净’——像这样，以如法的措辞，可以让人做任何事情。如果比丘心不在焉，一边和别人说着什么，一边用脚趾或木杖在地上划着站立，像这样由于失念而划地或破坏地，不犯戒。
Yo pana ajānanako bhikkhu araṇisahitena aggiṃ nibbattetvā hatthena ukkhipitvā ‘‘kiṃ karomī’’ti vadati, ‘‘jālehī’’ti vattabbo. ‘‘Hattho ḍayhatī’’ti vadati, ‘‘yathā na ḍayhati, tathā karohī’’ti vattabbo. ‘‘Bhūmiyaṃ pātehī’’ti pana na vattabbo. Sace hatthe ḍayhamāne pāteti, ‘‘pathaviṃ dahissāmī’’ti apātitattā anāpatti, patitaṭṭhāne pana aggiṃ kātuṃ vaṭṭati. ‘‘Imassa thambhassa āvāṭaṃ jāna, mahāmattikaṃ jāna, thusamattikaṃ jāna, mahāmattikaṃ dehi, thusamattikaṃ dehi, mattikaṃ āhara, paṃsuṃ āhara, mattikāya attho, paṃsunā attho , imassa thambhassa āvāṭaṃ kappiyaṃ karohi, imaṃ mattikaṃ kappiyaṃ karohi, imaṃ paṃsuṃ kappiyaṃ karohī’’ti evaṃ kappiyavohārena yaṃ kiñci kārāpetuṃ vaṭṭati. Aññavihito kenaci saddhiṃ kiñci kathento pādaṅguṭṭhakena kattarayaṭṭhiyā vā pathaviṃ vilikhanto tiṭṭhati, evaṃ asatiyā vilikhantassa bhindantassa vā anāpatti.
10如是，在《律藏》之外的律决疑集中
Iti pāḷimuttakavinayavinicchayasaṅgahe
11掘地决疑论已毕。
Pathavīkhaṇanavinicchayakathā samattā.