2. 略说句之解释
12. 摄颂品注释
2. Uddesavāravaṇṇanā
1「以分别」(Vibhāgena)：指依其自性所作的分别。「未见之照明」(adiṭṭhajotanā)：因为用它能照亮那些尚未见到的，所以称为未见之照明。「已见之合对」(diṭṭhasaṃsandanā)：因为用它将已经见到的内容相互合对，而此处的“合对”是通过彼此讨论来作出决断。「断疑」(vimaticchedanā)：因为用它能断除疑惑，所以称为断疑。「同意问」(anumatipucchā)：为了寻求对方的同意而提问。比如“诸比丘，你们对此怎么看？”其实就是在问“你们是否同意”，所以称为同意问。「欲有所说」(kathetukamyatā)：指出于想要宣说的意愿。
1.Vibhāgenāti sarūpavibhāgena. Adiṭṭhaṃ jotīyati etāyāti adiṭṭhajotanā. Diṭṭhaṃ saṃsandīyati etāyāti diṭṭhasaṃsandanā, saṃsandanaṃ cettha sākacchāvasena vinicchayakaraṇaṃ. Vimati chijjati etāyāti vimaticchedanā. Anumatiyā pucchā anumatipucchā. ‘‘Taṃ kiṃ maññathā’’ti hi kā tumhākaṃ anumatīti anumati pucchitā. Kathetukamyatāti kathetukamyatāya.
2通过“以此等而持去”（Harīyanti etehi）等说明，从工具格、处格、作者之状态、业之成就等角度解释了“hāra”一词的意义之后，为了以类似的安立方式来显示，便说“如诸hāra等”。接着，为了表明如同“著作”(gantha)等词是依“著作之所作”等意义而得成词，“hāra”一词也是依“持去之所作”等意义而得成词，因此说“令持去”(hārayanti)等。最后以“因持去，亦因令喜乐”一句，指出这些注释的殊胜之处在于它们令人适意、令人喜悦。
‘‘Harīyanti etehī’’tiādinā karaṇādhikaraṇakattubhāvakammasādhanānaṃ vasena hāra-saddassa atthaṃ vatvā sadisakappanāvasena dassetuṃ ‘‘hārā viyā’’tiādi vuttaṃ. Puna ganthakaraṇādiatthena ganthādisaddānaṃ viya hārakaraṇādiatthena hārasaddasiddhiṃ dassetuṃ ‘‘hārayantī’’tiādimāha. ‘‘Haraṇato, ramaṇato cā’’ti iminā manoharā manoramā cete saṃvaṇṇanāvisesāti dasseti.
3「成就之理论」(upapattisādhana-yutti)：指其特征之因。「依所说之方式」：指依据在开示(desanā)论中所说的理路，例如“难道其他理论也不与道理相伴随吗？”等。
Upapattisādhanayuttīti lakkhaṇahetu. Vuttanayenāti ‘‘nanu ca aññepi hārā yuttisahitā evā’’tiādinā desanāhāre vuttanayānusārena.
4“这里四者之阵列”：就像“胸毛”(urasiloma)这类词一样，虽然各词原本处于不同的格位，也可以构成以一个他词意义为依的复合词。
Catunnaṃ byūho etthāti bhinnādhikaraṇānampi padānaṃ aññapadatthasamāso labbhati ‘‘urasilomo’’tiādīnaṃ (dī. ni. ṭī. 3.54, 303) viyāti vuttaṃ.
5剩下的部分，例如“异说正是异说”等。
Sesanti ‘‘vivacanameva vevacana’’nti evamādi.
6「被随入」(anuppavesīyanti)：指被深入领会。「被等持」(samādhīyanti)：指被保持住。「无有分别」(vinā vikappena)：指不进行诸如“类的共相、别的共相、关系的共相”等各种句义方面的分别。
Anuppavesīyantīti avagāhīyanti. Samādhīyantīti pariharīyanti. Vinā vikappenāti jāti sāmaññaṃ, bhedo sāmaññaṃ, sambandho sāmaññantiādinā padatthantarabhāvavikappanamantarena.
7「从语句的住立等门」：指从语句的住立、异说、修习、舍断这些门径入手。「某些人」：是就语句的住立、资具、转向、转变、施设（概念）之进入而言的。
Padaṭṭhānādimukhenāti padaṭṭhānavevacanabhāvanāpahānamukhena. Kecīti padaṭṭhānaparikkhāraāvaṭṭaparivattanapaññattiotaraṇe sandhāya vadati.
2「关系」指的是因和果两种状态之间的结合。因为那些如实存在的诸法，是在同一条相续流中成立起来的，所以这就称为「单一身的理趣」。即使在它们之间有因与果的关系，它们也各自具有分离的自性。因为因的确是一个东西，果又是另一个东西。它们没有任何刻意作用，这就是「无主动性」，因为因和果并不会这样想：“我产生了果”，“我是被这个因所产生的”。「随顺果性」是指由缘所生的诸法，对缘具有的随顺配合性。凡是以集合等为基础，依靠世间约定俗成而成立的，仅仅是名言安立的性质，这就是「假名谛的自性」。而像地大、触等法中，坚硬、能触等特征，才叫作「究竟义的自性」。在此，可以简略地这样说：对于某个东西，当它被分解拆开，或者当另一个部分被智慧在心里排除掉之后，智慧便这样生起——这个就是「假名谛」，比如像瓶子，又如装着水的一套东西；与此相反的，就是「究竟谛」。所谓「为了通达究竟谛」，也就是为了证得涅槃。
2.Sambandhoti hetuphalabhāvayogo. Tathābhūtānañhi dhammānaṃ ekasantānasiddhatā ekattanayo. Vibhāgo satipi nesaṃ hetuphalabhāve vibhattasabhāvatā. Añño eva hi hetu, aññaṃ phalanti. Byāpāraviraho nirīhatā. Na hi hetuphalānaṃ evaṃ hoti ‘‘ahaṃ imaṃ nibbattemi, imināhaṃ nibbatto’’ti. Anurūpaphalatā paccayuppannānaṃ paccayānukūlatā. Samūhādiṃ upādāya lokasaṅketasiddhā vohāramattatā sammutisabhāvo. Pathavīphassādīnaṃ kakkhaḷaphusanādilakkhaṇaṃ paramatthasabhāvo. Ayañhettha saṅkhepo – yasmiṃ bhinne, itarāpohe vā cittena katena tathā buddhi, idaṃ sammutisaccaṃ yathā ghaṭe, sasambhārajale ca, tabbipariyāyena paramatthasaccanti. Paramatthasaccappaṭivedhāyāti nibbānādhigamāya.
9「内」就是内部。所谓「以主要的构成部分」，是指以根本的身份。在经典里，比如“喜是苦的根本”（《中部》1.13）这样的文句中，是把渴爱称为「喜」。而在“在会遇中行于喜”等文句里，是把喜悦称为「欣悦」，所以论中说「或是渴爱，或是欣悦」。
Antoti abbhantaro. Padhānāvayavenāti mūlabhāvena. ‘‘Nandī dukkhassa mūla’’ntiādīsu (ma. ni. 1.13) taṇhā ‘‘nandī’’ti vuttā. ‘‘Saṅgāme ca nandiṃ caratī’’tiādīsu pamodoti āha ‘‘taṇhāya, pamodassa vā’’ti.
3「由于出身的差别」是指，按这个善和不善的差别而有的不同。「Yujjanti（被连接）」这个词，在这里要理解为里面包含了因的意思，所以解释说「被结合」。被什么所结合呢？意思是，被那些注释者们结合。或者，另一种解释是，「Yujjanti」指它们是相应的、配合的，因为它们和那些注释者具有同样的相应性，藉由对注释者们的把握，也就等于把这些法把握进来了，这在于它们彼此是同一事类。在这个意义下，「以九个词句」是表示共同结合时的具格用法；而在前一意义下，则是纯粹的工具格。经文里还有「Ete kho」这样的读法。在这里，「kho」这个字要知道是填充语，或者具有限定强调的意义。「Ete eva」的意思是：就是这些，即就是这些渴爱等，并不是除此之外的其他东西。这表示只有这十八种根本烦恼，既不会超过这个数目往上增加，也不会往下减少。在前一种理解里，说明了没有其他的根本烦恼；在后一种理解里，则说明了这些烦恼是既不缺损也不增多的。
3.Jātibhedatoti kusalā, akusalāti imasmā visesā. Yujjantīti ettha hetuattho antonīto veditabboti āha ‘‘yojīyantī’’ti. Kehi yojīyanti? Saṃvaṇṇanakehīti adhippāyo. Yujjantīti vā yuttā honti, tehi samānayogakkhamā taggahaṇeneva gahitā hontīti attho tadekaṭṭhabhāvato. Imasmiṃ atthe ‘‘navahi padehī’’ti sahayoge karaṇavacanaṃ, purimasmiṃ karaṇe. ‘‘Ete kho’’ti ca pāṭho. Tattha kho-saddassa padapūraṇatā, avadhāraṇatthatā vā veditabbā. Ete evāti ete taṇhādayo eva, na ito aññeti attho. Aṭṭhāraseva na tato uddhaṃ, adho vāti. Purimasmiṃ pakkhe mūlapadantarābhāvo, dutiyasmiṃ tesaṃ anūnādhikatā dīpitā hoti.
12摄颂品注释完毕。
Uddesavāravaṇṇanā niṭṭhitā.