← 文献总目录

9. 无比见佛史注释

s0511a.att9 · 静态文献页 · 90 段 · 打开交互阅读器

1九、对无量见佛种姓的注释
9. Anomadassībuddhavaṃsavaṇṇanā
1在庄严佛般涅槃之后,其后的时期里,有一个不可计数劫是没有佛陀出现的。然而,在过去那个不可计数劫中的某一个劫里,有三位佛陀诞生,他们分别是:无量见佛、莲花佛和那罗陀佛。其中,无量见世尊圆满修习了十六不可计数劫再加十万劫的波罗蜜后,出生在兜率天城,受到诸天劝请,从那里命终后,便在名为月城的王都,于名叫亚沙瓦的国王家族中,在乳房丰满而秀美的亚输陀罗王妃子宫中结生。据说,当无量见王子住在亚输陀罗王妃的胎内时,由于王子的福德威力,光明遍满周围八十肘的范围而安住,这光明不会被日月光所掩盖。她怀胎十个月后,在善檀林园中生下了菩萨,瑞相就如前面所说的一样。
Sobhitabuddhe pana parinibbute tassa aparabhāge ekamasaṅkhyeyyaṃ buddhuppādarahitaṃ ahosi. Atīte pana tasmiṃ asaṅkhyeyye ekasmiṃ kappe tayo buddhā nibbattiṃsu anomadassī, padumo, nāradoti. Tattha anomadassī bhagavā soḷasa asaṅkhyeyyāni kappasatasahassañca pāramiyo pūretvā tusitapure nibbattitvā devehi abhiyācito tato cavitvā candavatiyaṃ nāma rājadhāniyaṃ yasavā nāmassa rañño kule samussitacārupayodharāya yasodharāya nāma aggamahesiyā kucchismiṃ paṭisandhiṃ aggahesi. Anomadassikumāre kira yasodharāya deviyā kucchigate tassa puññappabhāvena pabhā asītihatthappamāṇaṃ ṭhānaṃ pharitvā aṭṭhāsi. Candasūriyappabhāhi anabhibhavanīyāva ahosi. Sā dasannaṃ māsānaṃ accayena bodhisattaṃ sucandanuyyāne vijāyi. Pāṭihāriyāni heṭṭhā vuttanayāneva.
2在取名的日子里,为他取名的人们,因为他出生时从空中降下了七种宝,这些宝无量无边,所以就取名为‘无量见’。他逐渐长大,享受如天界般的五欲之乐,在家生活了一万年。据说他有三座宫殿:吉祥宫、增吉祥宫、吉祥增宫。以吉祥天妃为首的二十三千名女子服侍他。当吉祥天妃生下名为优波凡的儿子后,他见到了四种相,便乘坐肩舆进行了大出离而出家。那时,共有三俱胝人跟随他出家。
Nāmaggahaṇadivase panassa nāmaṃ gaṇhantā, yasmā jātiyaṃ ākāsato satta ratanāni patiṃsu, tasmā anomānaṃ ratanānaṃ uppattihetubhūtattā ‘‘anomadassī’’ti nāmamakaṃsu. So anukkamena vuddhippatto dibbehi kāmaguṇehi paricāriyamāno dasavassasahassāni agāraṃ ajjhāvasi. Tassa kira siri upasiri sirivaḍḍhoti tayo pāsādā ahesuṃ. Sirimādevippamukhāni tevīsati itthisahassāni paccupaṭṭhitāni ahesuṃ. So sirimāya deviyā upavāṇe nāma putte jāte cattāri nimittāni disvā sivikāyānena mahābhinikkhamanaṃ nikkhamitvā pabbaji. Taṃ tisso janakoṭiyo anupabbajiṃsu.
3这位大人由他们围绕,修行精进行达十个月。此后,在毗舍佉月圆日那天,他在无喻婆罗门村行乞,接受了无喻长者女所供养的蜜乳粥,用过后,在娑罗林度过白天的时光。然后,他接过名为无喻的邪命外道所给的八握草,右绕阿周那树,将草铺成三十八肘宽的草座,决意发起四支精进,结跏趺座,摧破了包括魔罗在内的魔军,于夜分三时中证得三明,发出这样的自说感兴语:‘轮回多生……证得了渴爱之灭尽。’如此因而有偈颂说:
Tehi parivuto mahāpuriso dasa māse padhānacariyaṃ cari. Tato visākhapuṇṇamāya anupamabrāhmaṇagāme piṇḍāya caritvā anupamaseṭṭhidhītāya dinnaṃ madhupāyāsaṃ paribhuñjitvā sālavane divāvihāraṃ vītināmetvā anomanāmājīvakena dinnā aṭṭha tiṇamuṭṭhiyo gahetvā ajjunarukkhabodhiṃ padakkhiṇaṃ katvā aṭṭhattiṃsahatthavitthataṃ tiṇasantharaṃ santharitvā caturaṅgavīriyaṃ adhiṭṭhāya pallaṅkaṃ ābhujitvā samāraṃ mārabalaṃ viddhaṃsetvā tīsu yāmesu tisso vijjā uppādetvā – ‘‘anekajātisaṃsāraṃ…pe… taṇhānaṃ khayamajjhagā’’ti udānaṃ udānesi. Tena vuttaṃ –
1一。
1.
5“在庄严佛之后,有位正自觉者、两足中最上者,
‘‘Sobhitassa aparena, sambuddho dvipaduttamo;
6他就是无量见佛,声名无限,具大威光,难以超越。”
Anomadassī amitayaso, tejassī duratikkamo.
2二。
2.
8他断除一切「束缚」,摧毁「三有」,
‘‘So chetvā bandhanaṃ sabbaṃ, viddhaṃsetvā tayo bhave;
9教导了‘不退转之道’,给予天与人。
Anivattigamanaṃ maggaṃ, desesi devamānuse.
3三。
3.
11像大海一样「不可扰乱」,像高山一样「难以接近」;
‘‘Sāgarova asaṅkhobho, pabbatova durāsado;
12他如虚空般「无边」,又如盛开的「婆罗双树王」。
Ākāsova ananto so, sālarājāva phullito.
4四。
4.
14仅仅见到那位「佛陀」,众生就心生欢喜;
‘‘Dassanenapi taṃ buddhaṃ, tositā honti pāṇino;
15听闻他宣说言语,他们即证得「不死」。
Byāharantaṃ giraṃ sutvā, amataṃ pāpuṇanti te’’ti.
16在这里,‘无量见’是指见解无可比拟,或见解无有限量。‘有无量众’指拥有无量的眷属,或无量的声望。‘具威光’指具足了戒、定、慧的威光。‘难超越’意思是不可被破坏,不能为其他天、魔或任何东西所超越。这就是它的意思。‘切断一切束缚’指断除所有十种结。‘摧破三有’指用能灭尽诸业的智慧,摧破那些导向三有的业,也就是让它们彻底无有。这就是它的意思。‘不还转之行道’:因为涅槃是与轮回转起相对立的状态,所以称为‘不还转’;这条道路能抵达那不还转的涅槃,所以叫作‘不还转道’。他开示了那条不还转的八支道。这就是它的意思。也有读作‘显示’的,意思相同。‘天与人’指天和人们,在这里应当理解为属格意义的对格。
Tattha anomadassīti anupamadassano, amitadassano vā. Amitayasoti amitaparivāro, amitakitti vā. Tejassīti sīlasamādhipaññātejena samannāgato. Duratikkamoti duppadhaṃsiyo, aññena devena vā mārena vā kenaci vā atikkamituṃ asakkuṇeyyoti attho. Sochetvā bandhanaṃ sabbanti sabbaṃ dasavidhaṃ saṃyojanaṃ chinditvā. Viddhaṃsetvā tayo bhaveti tibhavūpagaṃ kammaṃ kammakkhayakarañāṇena viddhaṃsetvā, abhāvaṃ katvāti attho. Anivattigamanaṃ magganti nivattiyā pavattiyā paṭipakkhabhūtaṃ nibbānaṃ anivattīti vuccati, taṃ anivattiṃ gacchati anenāti anivattigamano. Taṃ anivattigamanaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ desesīti attho. ‘‘Dassetī’’tipi pāṭho, soyevattho. Devamānuseti devamanussānaṃ, sāmiatthe upayogavacanaṃ daṭṭhabbaṃ.
17‘不动摇’指不可能被扰动、被撼动,坚固不可动摇。就像大海,深达八万四千由旬,幅员广袤无数由旬,是不可动摇的;同样,世尊也是如此不可动摇。这就是它的意思。‘如虚空无边际’:就像虚空没有边际,实际上是无限、不可测量、无有尽头一样,世尊以其佛陀功德,也是无限、不可测量、无有尽头的。‘此’就是指那位世尊。‘如盛开之婆罗树王’:由于佛身以一切相与随形好而庄严,世尊就像盛放中的婆罗树王一样光辉灿烂。这就是它的意思。‘仅凭见到那位佛陀’意思是仅仅因为见到了那位佛陀。声论师们在这些地方也会使用属格形式。‘欢喜’指非常喜悦、满足。‘宣说’意思是正在宣说时,这里是属格意义的对格。‘不死’即是涅槃。‘证得’意谓获得。‘他们’:凡是听闻他音声——即宣说佛法——的人,他们都能证得不死。这就是它的意思。
Asaṅkhobhoti khobhetuṃ cāletuṃ asakkuṇeyyoti akkhobhiyo. Yathā hi samuddo caturāsītiyojanasahassagambhīro anekayojanasahassabhūtāvāso akkhobhiyo, evaṃ akkhobhiyoti attho. Ākāsova anantoti yathā pana ākāsassa anto natthi, atha kho ananto appameyyo apāro, evaṃ bhagavāpi buddhaguṇehi ananto appameyyo apāro. Soti so bhagavā. Sālarājāva phullitoti sabbalakkhaṇānubyañjanasamalaṅkatasarīrattā suphullitasālarājā viya sobhatīti attho. Dassanenapi taṃ buddhanti tassa buddhassa dassanenāpīti attho. Īdisesupi sāmivacanaṃ payujjanti saddasatthavidū. Tositāti paritositā pīṇitā. Byāharantanti byāharantassa, sāmiatthe upayogavacanaṃ. Amatanti nibbānaṃ. Pāpuṇantīti adhigacchanti. Teti ye tassa giraṃ dhammadesanaṃ suṇanti, te amataṃ pāpuṇantīti attho.
18而世尊在菩提树下度过七个七天之后,应梵天的劝请,为了说法而以佛眼观察世间。他看到了过去那些与自己一同出家、数目达三俱胝的有缘之人,便思考着:‘他们如今住在哪里?’发现他们正住在善生城的善见园中,于是就由空中前往,降落在善见园。世尊被这些人所围绕,在包括天与人等一切大众的中间,转动了法轮。在那时,十万之众初次证悟。因此这样说:
Bhagavā pana bodhimūle sattasattāhaṃ vītināmetvā brahmunā āyācito dhammadesanāya buddhacakkhunā lokaṃ olokento attanā saha pabbajite tikoṭisaṅkhe jane upanissayasampanne disvā – ‘‘kattha nu kho te etarahi viharantī’’ti upadhārento subhavatīnagare sudassanuyyāne viharante disvā ākāsena gantvā sudassanuyyāne otari. So tehi parivuto sadevamanussāya parisāya majjhe dhammacakkaṃ pavattesi. Tattha koṭisatānaṃ paṭhamābhisamayo ahosi. Tena vuttaṃ –
5五。
5.
20那时,他使之繁荣广大的法现观,
‘‘Dhammābhisamayo tassa, iddho phīto tadā ahu;
21在第一次说法时,十万大众都证悟了。”
Koṭisatāni abhisamiṃsu, paṭhame dhammadesane’’ti.
22其中,「繁荣」指由于大众极多而达到昌盛。「拘胝百」是表示一百个拘胝,也就是一百个拘胝。也有读作「Koṭisatayo」的,它的意思是一百拘胝。
Tattha phītoti phātippatto bāhujaññavasena. Koṭisatānīti koṭīnaṃ satāni koṭisatāni. ‘‘Koṭisatayo’’tipi pāṭho, tassa satakoṭiyoti attho.
23之后又过了一些时候,世尊在药草城门口的无花果树下,展现了双神变;随后,在阿修罗难以征服的三十三天界,坐在黄色毛毯石座上,度过了三个月的阿毗达摩雨安居。那时,有八十俱胝的天众证悟。因此这样说:
Athāparena samayena osadhīnagaradvāre asanarukkhamūle yamakapāṭihāriyaṃ katvā asurehi durabhibhavane tāvatiṃsabhavane paṇḍukambalasilāyaṃ nisinno temāsaṃ abhidhammavassaṃ vassāpayi. Tadā asītidevatākoṭiyo abhisamiṃsu. Tena vuttaṃ –
6六。
6.
25此后,在现观时,法雨降下;
‘‘Tato paraṃ abhisamaye, vassante dhammavuṭṭhiyo;
26八十俱胝众生在第二次法开示中现观了法。
Asītikoṭiyobhisamiṃsu, dutiye dhammadesane’’ti.
27「正在下雨」(vassante):指佛陀的大雨云正在降雨。「法雨」(dhammavuṭṭhiyo):指说法之雨。
Tattha vassanteti buddhamahāmeghe vassante. Dhammavuṭṭhiyoti dhammakathāvassavuṭṭhiyo.
28之后,在另一个时候,在《吉祥问》的解说中,七十八俱胝众生现观了法。这是第三次现观。因此说:
Tato aparena samayena maṅgalapañhāniddese aṭṭhasattati koṭiyo abhisamiṃsu. So tatiyo abhisamayo ahosi. Tena vuttaṃ –
7七。
7.
30此后,法雨再次降下,使众生得以满足;
‘‘Tato parampi vassante, tappayante ca pāṇinaṃ;
31七十八俱胝众生的第三次现观发生了。
Aṭṭhasattatikoṭīnaṃ, tatiyābhisamayo ahū’’ti.
32在这里,“正在下雨”指的是正降下说法之水瀑流。“使满足”指的是用法甘露雨让众生满足,也就是世尊在给予满足。
Tattha vassanteti dhammakathāsaliladhāraṃ vassante. Tappayanteti dhammāmatavassena tappayante, tappanaṃ karonte bhagavatīti attho.
33对无量见佛世尊而言,也有三次声闻集会。第一次是在苏雷亚城,当对伊西达答王说法时,因净信而以“善来比丘”方式出家的八十万阿拉汉中,世尊诵了巴帝摩卡。这是第一次集会。第二次是在勒陀瓦提城,当对名为孙陀林陀罗的王说法时,以“善来比丘”方式出家的七十万阿拉汉中,世尊诵了巴帝摩卡。这是第二次集会。之后又在苏雷亚城,与苏雷亚王一起以“善来比丘”方式出家的六十万阿拉汉中,世尊诵了巴帝摩卡。这是第三次集会。因此说:
Anomadassissapi bhagavato tayo sāvakasannipātā ahesuṃ. Tattha soreyyanagare isidattassa rañño dhamme desiyamāne pasīditvā ehibhikkhupabbajjāya pabbajitānaṃ aṭṭhannaṃ arahantasatasahassānaṃ majjhe pātimokkhaṃ uddisi. Ayaṃ paṭhamo sannipāto ahosi. Rādhavatīnagare sundarindharassa nāma rañño dhamme desiyamāne ehibhikkhupabbajjāya pabbajitānaṃ sattannaṃ arahantasatasahassānaṃ majjhe pātimokkhaṃ uddisi. Ayaṃ dutiyo sannipāto ahosi. Puna soreyyanagareyeva soreyyaraññā saha ehibhikkhupabbajjāya pabbajitānaṃ channaṃ arahantasatasahassānaṃ majjhe pātimokkhaṃ uddisi. Ayaṃ tatiyo sannipāto ahosi. Tena vuttaṃ –
8
8.
35那位大仙也有三次集会,
‘‘Sannipātā tayo āsuṃ, tassāpi ca mahesino;
36那些已经获得神通力、绽放了解脱之花的(阿拉汉们)。
Abhiññābalappattānaṃ, pupphitānaṃ vimuttiyā.
9
9.
38当时有八十万(阿拉汉)的集会,
‘‘Aṭṭhasatasahassānaṃ, sannipāto tadā ahu;
39已经断除了骄慢和愚痴,内心寂静、如如不动的阿拉汉们。
Pahīnamadamohānaṃ, santacittāna tādinaṃ.
10十。
10.
41七十万(阿拉汉)的集会是第二次集会。
‘‘Sattasatasahassānaṃ, dutiyo āsi samāgamo;
42「无垢者」是无垢的,「离尘者」是离尘的,「寂静者」是寂静的,「如如不动者」是如如不动的。这些都是形容这些比丘的。
Anaṅgaṇānaṃ virajānaṃ, upasantāna tādinaṃ.
11十一。
11.
44六十万(阿拉汉)的集会是第三次集会。
‘‘Channaṃ satasahassānaṃ, tatiyo āsi samāgamo;
45「已获得神通力者」:已获得神通力的人;「已寂灭者」:已经寂灭的;「苦行者」:苦行者。
Abhiññābalappattānaṃ, nibbutānaṃ tapassina’’nti.
46在这里,「彼大仙」指的是那位大仙、无量见佛。也有读作「彼两足尊」,意思是那位两足尊。其中的「相」应该依据语法书来理解。「已得神通力者」:意思是已经获得诸神通力量的人,由于长期修习而能够迅速证入寂静,在神通上达到稳固不动摇的状态。「已开敷者」:由于所有道果都像花一样完全绽放,而获得极其殊胜光辉的人。「解脱」:指的是阿拉汉果的解脱。
Tattha tassāpi ca mahesinoti tassa mahesino anomadassissāpi. ‘‘Tassāpi dvipaduttamo’’tipi pāṭho, tassapi dvipaduttamassāti attho. Lakkhaṇaṃ saddasatthato gahetabbaṃ. Abhiññābalappattānanti abhiññānaṃ balappattānaṃ, ciṇṇavasitāya khippanisantibhāvena abhiññāsu thirabhāvappattānanti attho. Pupphitānanti sabbaphāliphullabhāvena ativiya sobhaggappattānaṃ. Vimuttiyāti arahattaphalavimuttiyā.
47「无垢者」:在这里,“垢”这个词,在某些地方指烦恼。例如:“哪三种是垢?贪是垢,嗔是垢,痴是垢。”(《分别论》924)“贤友,恶、不善的欲行处,它的另一个名字就叫作垢。”(《中部·第一品》60)在某些地方,它指某种污秽。比如:“为了断除那种尘或垢而精进。”(《中部·第一品》184)在某些地方,它也指像“塔庙场、菩提场、王场”这样的地面。但在这里,它应被看作是烦恼。因此,无垢者的意思是已经远离烦恼的人。(《中部注》1.57)「离尘者」:是它的同义词。「苦行者」:能够灭尽烦恼、被称为圣道的苦行,具足这种苦行的人就叫作苦行者,也就是指那些漏尽者。
Anaṅgaṇānanti ettha ayaṃ aṅgaṇa-saddo katthaci kilesesu dissati. Yathāha – ‘‘tattha katamāni tīṇi aṅgaṇāni? Rāgo aṅgaṇaṃ doso aṅgaṇaṃ moho aṅgaṇa’’nti (vibha. 924). ‘‘Pāpakānaṃ kho etaṃ, āvuso, akusalānaṃ icchāvacarānaṃ adhivacanaṃ yadidaṃ aṅgaṇa’’nti (ma. ni. 1.60). Katthaci kismiñci male? Yathāha – ‘‘tasseva rajassa vā aṅgaṇassa vā pahānāya vāyamatī’’ti (ma. ni. 1.184). Katthaci tathārūpe bhūmibhāge ‘‘cetiyaṅgaṇaṃ bodhiyaṅgaṇaṃ rājaṅgaṇa’’nti. Idha pana kilesesu daṭṭhabbo. Tasmā nikkilesānanti attho (ma. ni. aṭṭha. 1.57). Virajānanti tasseva vevacanaṃ. Tapassinanti kilesakkhayakaro ariyamaggasaṅkhāto tapo yesaṃ atthi te tapassino, tesaṃ tapassīnaṃ, khīṇāsavānanti attho.
48当时,我们的菩萨是一位有大威力、有大神力、有大神力的夜叉将军,是无数百千俱胝夜叉的首领。他听到“佛陀出现于世”后,便前来,建造了一座用七宝所成、如同悦目的杂尘明轮般的殿堂,在那里以佛陀为首的僧伽举行了七天大布施。后来,世尊在饭食随喜的时候,授记说:“在未来,经过百千劫、一个不可数劫之后,他将成为名为乔达摩的佛陀。”由此而说:
Tadā amhākaṃ bodhisatto eko mahesakkho yakkhasenāpati ahosi mahiddhiko mahānubhāvo anekakoṭisatasahassānaṃ yakkhānaṃ adhipati. So ‘‘buddho loke uppanno’’ti sutvā āgantvā paramaruciradassanaṃ sattaratanamayaṃ abhirucirarajanikaramaṇḍalasadisaṃ maṇḍapaṃ nimminitvā tattha sattāhaṃ mahādānaṃ buddhappamukhassa saṅghassa adāsi. Atha naṃ bhagavā bhattānumodanasamaye ‘‘anāgate kappasatasahassādhike ekasmiṃ asaṅkhyeyye atikkante gotamo nāma buddho bhavissatī’’ti byākāsi. Tena vuttaṃ –
12十二。
12.
50“那时,我是有大神力的夜叉;”
‘‘Ahaṃ tena samayena, yakkho āsiṃ mahiddhiko;
51是无数俱胝夜叉的主宰者。
Nekānaṃ yakkhakoṭīnaṃ, vasavattimhi issaro.
13十三。
13.
53“当时,我前去亲近了那最殊胜的佛陀、大仙;”
‘‘Tadāpi taṃ buddhavaraṃ, upagantvā mahesinaṃ;
54“用饮食供养了世间导师和他的僧伽。”
Annapānena tappesiṃ, sasaṅghaṃ lokanāyakaṃ.
14十四。
14.
56当时,那位有着清净眼的牟尼也对我授记说:
‘‘Sopi maṃ tadā byākāsi, visuddhanayano muni;
57「在无量劫之后,这个人将会成为佛陀。
Aparimeyyito kappe, ayaṃ buddho bhavissati.
15十五。
15.
59他精进修习……我们将亲眼见到这位。』
‘‘Padhānaṃ padahitvāna…pe… hessāma sammukhā imaṃ.
16十六。
16.
61听了他的话,我既欢喜,又心生惊惧;
‘‘Tassāpi vacanaṃ sutvā, haṭṭho saṃviggamānaso;
62我更加坚定了誓愿,为了圆满十种彼岸法。』
Uttariṃ vatamadhiṭṭhāsiṃ, dasapāramipūriyā’’ti.
63在这里,「更加坚定了誓愿」是指,为了圆满彼岸法,作出了更加坚固的精进努力。
Tattha uttariṃ vatamadhiṭṭhāsinti pāramipūraṇatthāya bhiyyopi daḷhataraṃ parakkamamakāsīti attho.
64而那位无量见世尊,他的都城名为月城,父亲是名为称誉的国王,母亲名为称誉母,两位上首弟子是牛王与无量,侍者名为伐楼那,两位上首女弟子是善美与善意,菩提树是阿琼那树,身量为五十八肘高,寿命十万岁,第一王后名为祥瑞,儿子名为近行,他在家生活了一万年。他乘轿舆出离。而乘轿舆出行,应依善现佛种姓注疏中登殿出行的方式理解。护持的国王名为法王。据说世尊住在法园。因此说:
Tassa pana anomadassissa bhagavato candavatī nāma nagaraṃ ahosi, yasavā nāma rājā pitā, yasodharā nāma mātā, nisabho ca anomo ca dve aggasāvakā, varuṇo nāmupaṭṭhāko, sundarī ca sumanā ca dve aggasāvikā, ajjunarukkho bodhi, sarīraṃ aṭṭhapaṇṇāsahatthubbedhaṃ ahosi, vassasatasahassaṃ āyu, sirimā nāma aggamahesī, upavāṇo nāmassa putto, dasavassasahassāni agāraṃ ajjhāvasi. So sivikāyānena nikkhami. Sivikāyānena gamanaṃ pana sobhitabuddhavaṃsavaṇṇanāya pāsādagamane vuttanayeneva veditabbaṃ. Dhammako nāma rājā upaṭṭhāko. Dhammārāme kira bhagavā vihāsīti. Tena vuttaṃ –
17十七。
17.
66「都城名为月城,刹帝利名为称誉;
‘‘Nagaraṃ candavatī nāma, yasavā nāma khattiyo;
67母亲名为称誉母,是那无量见导师的。」
Mātā yasodharā nāma, anomadassissa satthuno.
22二十二。
22.
69「牛王与无量,成为上首弟子;
‘‘Nisabho ca anomo ca, ahesuṃ aggasāvakā;
70侍者名为伐楼那,是那无量见导师的。」
Varuṇo nāmupaṭṭhāko, anomadassissa satthuno.
23二十三。
23.
72「善美与善意,成为上首女弟子;
‘‘Sundarī ca sumanā ca, ahesuṃ aggasāvikā;
73那位世尊的菩提树,被称为阿琼那。」
Bodhi tassa bhagavato, ajjunoti pavuccati.
25二十五。
25.
75「大牟尼身高五十八肘,极为崇高;
‘‘Aṭṭhapaṇṇāsaratanaṃ, accuggato mahāmuni;
76他的光芒流散,犹如百光之日升起。」
Pabhā niddhāvatī tassa, sataraṃsīva uggato.
26二十六。
26.
78「寿命十万岁,当时存在;
‘‘Vassasatasahassāni, āyu vijjati tāvade;
79住世如此之久,他度化了众多众生。」
Tāvatā tiṭṭhamāno so, tāresi janataṃ bahuṃ.
27二十七。
27.
81「圣教盛放,由那些如如者阿拉汉——
‘‘Supupphitaṃ pāvacanaṃ, arahantehi tādihi;
82离贪者、无垢者,令胜者教法辉耀。」
Vītarāgehi vimalehi, sobhittha jinasāsanaṃ.
28二十八。
28.
84「那位导师有无量名声,那些无与伦比的双对——
‘‘So ca satthā amitayaso, yugāni tāni atuliyāni;
85一切彼皆消失,诸行岂不是空无吗?」
Sabbaṃ tamantarahitaṃ, nanu rittā sabbasaṅkhārā’’ti.
86其中,“光芒流出”:指从他的身体散发出光芒。而他身上的光平常一直遍满十二由旬的范围而安住。“那些双对”:指上首弟子双贤等成双者。“一切彼皆消失”:意思是如上所述的一切,都进入了无常之口而灭去。也有“诸行实为空无”的读法,它的意思是:一切诸行确实是空的、虚无的。其中的ma字起连接词的作用。剩下的偈颂,各处意思都明显易懂。
Tattha pabhā niddhāvatīti tassa sarīrato pabhā nikkhamati. Sarīrappabhā panassa niccakālaṃ dvādasayojanappamāṇaṃ padesaṃ pharitvā tiṭṭhati. Yugāni tānīti aggasāvakayugādīni yugaḷāni. Sabbaṃtamantarahitanti vuttappakāraṃ sabbampi aniccamukhaṃ paviṭṭhaṃ vinaṭṭhanti attho. ‘‘Nanu rittakameva saṅkhārā’’tipi pāṭho, tassa nanu rittakā tucchakāyeva sabbe saṅkhārāti attho. Ma-kāro padasandhikaro. Sesagāthāsu sabbattha uttānamevāti.
87再者,在这位无量见世尊面前,舍利弗与大目犍连这两位,为了成就上首弟子的地位而发了誓愿。这些长老的事迹,本应在这里讲述,但我因为担心著作变得太冗长,所以没有引用。
Imassa pana anomadassissa bhagavato santike sāriputto ca mahāmoggallāno cāti ime dve aggasāvakā aggasāvakabhāvatthāya paṇidhānamakaṃsu. Imesaṃ pana therānaṃ vatthu cettha kathetabbaṃ. Mayā ganthavitthārabhayena na uddhaṭanti.
89无量见佛种姓注疏结束。
Anomadassībuddhavaṃsavaṇṇanā niṭṭhitā.
90第七佛种姓结束。
Niṭṭhito sattamo buddhavaṃso.