← 文献总目录

22. 尸弃佛史注释

s0511a.att22 · 静态文献页 · 85 段 · 打开交互阅读器

122. 尸弃佛史的注释
22. Sikhībuddhavaṃsavaṇṇanā
1在毗婆尸佛之后,当那个劫坏灭之后,从此以后的五十九劫中,诸佛没有出现在世间。佛陀的光明消失了,烦恼魔和天子魔独揽统治,毫无障碍。然而,从此以后第三十一劫时,如同由柔软、坚实、有髓的木材堆积而成、浇注了大量酥油、无烟的火焰一般,尸弃佛和毗舍婆佛这两位正自觉者出现在世间。其中,尸弃世尊圆满诸波罗蜜后,投生于兜率天宫;从那里命终后,在名为行善的阿卢那跋提城中,具足最胜功德的阿卢那跋提王的第一王后、光辉灿烂如同红金雕像的巴拔瓦天妃的子宫中结生,住满十个月后,在甘蔗园从母胎出生。相师们为他取名时,因他的顶髻像火焰般耸立,故称他为「尸弃」。他在家生活了七千年,拥有三座宫殿:善月、吉祥山、人牛。以一切欲天妃为首的二万四千名妃嫔侍奉着他。
Vipassissa aparabhāge antarahite ca tasmiṃ kappe tato paraṃ ekūnasaṭṭhiyā kappesu buddhā loke na uppajjiṃsu. Apagatabuddhāloko ahosi. Kilesadevaputtamārānaṃ ekarajjaṃ apagatakaṇṭakaṃ ahosi. Ito pana ekattiṃsakappe siniddhasukkhasāradārupacito pahūtasappisitto nidhūmo sikhī viya sikhī ca vessabhū cāti dve sammāsambuddhā loke uppajjiṃsu. Tattha sikhī pana bhagavā pāramiyo pūretvā tusitapure nibbattitvā tato cavitvā kusalakaraṇavatī aruṇavatīnagare paramaguṇavato aruṇavato nāma rañño aggamahesiyā rattakanakapaṭibimbarucirappabhāya pabhāvatiyā nāma deviyā kucchismiṃ paṭisandhiṃ gahetvā dasa māse vītināmetvā nisabhuyyāne mātukucchito nikkhami. Nemittikā panassa nāmaṃ karontā uṇhīsassa sikhā viya uggatattā ‘‘sikhī’’ti nāmamakaṃsu. So sattavassasahassāni agāraṃ ajjhāvasi. Sucandakasirīgiriyasanārivasabha nāmakā tayo pāsādā ahesuṃ. Sabbakāmādevippamukhāni catuvīsati itthisahassāni paccupaṭṭhitāni ahesuṃ.
2他看到四种兆相之后,当一切欲天妃生下了功德难以衡量的儿子阿土拉时,他乘坐象乘,登上最胜的象背,作出了大出离,出家为僧。那时有七万位男子跟随他出家。他与这些随从一起修习苦行八个月,在毗舍佉月的满月日,舍弃了与大众的聚集;在善见镇,他接受了喜见长者之女所供养的蜜粥并食用;在嫩金合欢树林中度过了中午时分;随后,他领取了名为阿诺摩达斯的苦行者所施的八把吉祥草,走向芬陀利伽菩提树。据说,这棵芬陀利伽菩提树的大小也与重阁树一般无二。就在当天,它的树干高达五十拉他那,枝叶也各长达五十拉他那。整棵树被天香和天花所覆盖,不仅被花覆盖,还被果实覆盖:树的一侧挂着嫩果,一侧挂着中等成熟的果,一侧挂着不太熟的果,另一侧则垂下了好像被放入天食般的果实,滋味美妙,色香味具足,从各个方向垂挂而下。不仅这棵树如此,整个一万个世界里的花树都以鲜花、果树都以果实,绚烂地庄严了起来。
So cattāri nimittāni disvā sabbakāmādeviyā guṇagaṇātule atule nāma putte uppanne hatthiyānena hatthikkhandhavaragato mahābhinikkhamanaṃ nikkhamitvā pabbaji. Taṃ sattatipurisasatasahassāni anupabbajiṃsu. So tehi parivuto aṭṭhamāsaṃ padhānacariyaṃ caritvā visākhapuṇṇamāya gaṇasaṅgaṇikaṃ pahāya sudassananigame piyadassīseṭṭhino dhītuyā dinnaṃ madhupāyāsaṃ paribhuñjitvā taruṇakhadiravane divāvihāraṃ vītināmetvā anomadassinā nāma tāpasena dinnā aṭṭha kusatiṇamuṭṭhiyo gahetvā puṇḍarīkabodhiṃ upasaṅkami. Tassā kira puṇḍarīkabodhiyāpi pāṭaliyā pamāṇameva pamāṇaṃ ahosi. Taṃdivasameva so paṇṇāsaratanakkhandho hutvā abbhuggato, sākhāpissa paṇṇāsaratanamattāva. So dibbehi gandhehi pupphehi sañchanno ahosi. Na kevalaṃ puppheheva, phalehipi sañchanno ahosi. Tassa ekapassato taruṇāni phalāni ekato majjhimāni ekato nātipakkāni ekato pakkhittadibbojāni viya surasāni vaṇṇagandharasasampannāni tato tato olambanti. Yathā ca so , evaṃ dasasahassicakkavāḷesu pupphūpagā rukkhā pupphehi phalūpagā rukkhā phalehi paṭimaṇḍitā ahesuṃ.
3他在那里铺开宽二十四肘的草席,结跏趺座,决意提起四精进,坐了下来。就这样坐下之后,他摧毁了宽三十六由旬的魔军及其魔王,证悟了正觉,诵出感兴偈:“在多生的轮回中……乃至……已尽灭渴爱。” 在菩提树旁度过了七个七天的时光后,他接受了梵天的劝请,看到跟随自己一同出家的那七万位比丘的资粮成就,便经天路而行,降落在具种种障碍的阿卢那跋提王都附近的鹿皮园中,由那些牟尼众围绕,在众中转动了法轮。那时,有一亿众生获得了初次的现观。因此说:
So tattha catuvīsatihatthavitthataṃ tiṇasantharaṃ santharitvā pallaṅkaṃ ābhujitvā caturaṅgavīriyaṃ adhiṭṭhāya nisīdi. Evaṃ nisīditvā chattiṃsa yojanavitthataṃ samāraṃ mārabalaṃ vidhamitvā sambodhiṃ pāpuṇitvā – ‘‘anekajātisaṃsāraṃ…pe… taṇhānaṃ khayamajjhagā’’ti udānaṃ udānetvā bodhisamīpeyeva sattasattāhaṃ vītināmetvā brahmāyācanaṃ sampaṭicchitvā attanā saha pabbajitānaṃ sattatiyā bhikkhusatasahassānaṃ upanissayasampattiṃ disvā surapathena gantvā vividhāvaraṇavatiyā aruṇavatiyā rājadhāniyā samīpe migājinuyyāne otaritvā tehi munigaṇehi parivuto tesaṃ majjhe dhammacakkaṃ pavattesi. Tadā koṭisatasahassānaṃ paṭhamo abhisamayo ahosi. Tena vuttaṃ –
1
1.
5“在毗婆尸佛之后,正自觉者、两足至尊;名为「尸弃」的胜者,无与伦比、无人可匹敌。”
‘‘Vipassissa aparena, sambuddho dvipaduttamo;
6他摧破了魔军,证得最上正觉;为了悲悯诸众生,转起了法轮。
Sikhivhayo āsi jino, asamo appaṭipuggalo.
2
2.
8「尸弃胜者」摧毁魔军、证得无上正觉之后,转动法轮;那时有一亿众生获得了第一次现观。
‘‘Mārasenaṃ pamadditvā, patto sambodhimuttamaṃ;
9他出于对众生的慈悯,转起了「法轮」。
Dhammacakkaṃ pavattesi, anukampāya pāṇinaṃ.
3三。
3.
11当胜利者中最殊胜者尸弃佛转法轮时,
‘‘Dhammacakkaṃ pavattente, sikhimhi jinapuṅgave;
12有一亿众生获得了初次的证悟。
Koṭisatasahassānaṃ, paṭhamābhisamayo ahū’’ti.
13此外,就在阿卢那跋提王城附近,世尊为阿毗浮王子和萨婆王子,以及他们的随从们宣说佛法,令九万亿众生得以饮用佛法的甘露。这是第二次现观。因此这样说:
Punapi aruṇavatiyā rājadhāniyā samīpeyeva abhibhūrājaputtassa ca sambhavarājaputtassa cāti dvinnaṃ saparivārānaṃ dhammaṃ desetvā navutikoṭisahassāni dhammāmataṃ pāyesi. So dutiyo abhisamayo ahosi. Tena vuttaṃ –
4四。
4.
15当那位「最上人雄」、「众中之尊」再次说法时,
‘‘Aparampi dhammaṃ desente, gaṇaseṭṭhe naruttame;
16第二次现观,是在九万亿众生中成就的。
Navuttikoṭisahassānaṃ, dutiyābhisamayo ahū’’ti.
17然而,当世尊在苏利耶瓦提城城门附近的占巴树下,为了摧破外道的傲慢、为了令一切众生从束缚中解脱,而示现双神变并说法时,有八万亿众生获得了第三次现观。因此说:
Yadā pana sūriyavatīnagaradvāre campakarukkhamūle titthiyamadamānabhañjanatthaṃ sabbajanabandhanamokkhatthañca yamakapāṭihāriyaṃ karonto bhagavā dhammaṃ desesi , tadā asītikoṭisahassānaṃ tatiyo abhisamayo ahosi. Tena vuttaṃ –
5五。
5.
19“在含天神的世间中,示现双神变时,
‘‘Yamakapāṭihāriyañca , dassayante sadevake;
20对八万亿众生,成就了第三次现观。”
Asītikoṭisahassānaṃ, tatiyābhisamayo ahū’’ti.
21世尊与阿毗浮王子和萨婆王子一同出家的十万位阿拉汉,坐在他们中间诵出巴帝摩卡,那是第一次集会;在阿卢那跋提城的亲属集会中,世尊坐在八万位比丘中间诵出巴帝摩卡,那是第二次集会;在财胜城调伏财护龙王的时候,世尊坐在七万位比丘中间诵出巴帝摩卡,那是第三次集会。因此说:
Abhibhunā ca sambhavena ca rājaputtena saddhiṃ pabbajitānaṃ arahantānaṃ satasahassānaṃ majjhe nisīditvā pātimokkhaṃ uddisi, so paṭhamo sannipāto ahosi, aruṇavatīnagare ñātisamāgame pabbajitānaṃ asītiyā bhikkhusahassānaṃ majjhe nisīditvā pātimokkhaṃ uddisi, so dutiyo sannipāto ahosi. Dhanañjayanagare dhanapālakanāgavinayanasamaye pabbajitānaṃ sattatiyā bhikkhusahassānaṃ majjhe bhagavā pātimokkhaṃ uddisi, so tatiyo sannipāto ahosi. Tena vuttaṃ –
6六。
6.
23“尸弃大仙也有三次集会,与会者都是漏尽、无垢、内心寂静的如如者。”
‘‘Sannipātā tayo āsuṃ, sikhissāpi mahesino;
24(接上)“都是漏尽、无垢、心寂静的如如者。”
Khīṇāsavānaṃ vimalānaṃ, santacittāna tādinaṃ.
7数字“七”。
7.
26“第一次集会有一千二百五十位比丘。”
‘‘Bhikkhusatasahassānaṃ, paṭhamo āsi samāgamo;
27第二次集会,有八万位比丘。
Asītibhikkhusahassānaṃ, dutiyo āsi samāgamo.
8数字“八”。
8.
29第三次集会,有七万位比丘;
‘‘Sattatibhikkhusahassānaṃ , tatiyo āsi samāgamo;
30就像莲花在水中生长繁茂,却不被水染着。”
Anupalitto padumaṃva, toyamhi sampavaḍḍhita’’nti.
31在这里,「犹如莲花不染著」的意思是:如同那生于水中、就在水中茁壮成长的莲花,不被水所染污一样,那个比丘的集会虽然出现在世间,也不被世间法所染污——这就是它的义理。
Tattha anupalitto padumaṃvāti toye jātaṃ toyeva vaḍḍhitaṃ padumaṃ viya toyena anupalittaṃ, sopi bhikkhusannipāto loke jātopi lokadhammehi anupalitto ahosīti attho.
32据说,那时我们的菩萨在某处,未与(尘俗)混杂,成为受用城中的一位国王,名叫“制敌”。当导师尸弃佛到达受用城时,这位国王带领眷属出迎世尊,内心和眼目之流都因信心增长而充满欢喜,率领眷属以头顶礼敬十力者那无垢的双足莲花;随后,他邀请十力者,在七天当中,按照自己自在的威势、家族的地位、财富和信心的程度,举行了大施。他下令打开衣帛仓库的大门,向以佛陀为首的比丘僧团布施了许多贵重的衣服。他还布施了一头殊胜的大象,这头象具备力量、美貌、吉祥之相与迅捷,有金网编织的鬘环作装饰,崭新的金色宝杖和一对牦牛尾拂尘显得格外显赫,双耳广大柔软,面容光明如月光照耀,就像伊罗婆那神象一样能摧伏敌军。布施大象之后,他又按照这象的价值,布施了相称的资具。那位导师便给他授记说:‘从现在起,经过三十一劫后,你将成为佛陀。’所以,他这样说道:
Tadā kira amhākaṃ bodhisatto katthaci asaṃsaṭṭho paribhuttanagare arindamo nāma rājā hutvā sikhimhi satthari paribhuttanagaramanuppatte saparivāro rājā bhagavato paccuggantvā pasādavaḍḍhitahadayanayanasoto dasabalassa amalacaraṇakamalayugaḷesu saparivāro sirasā abhivanditvā dasabalaṃ nimantetvā sattāhaṃ issariyakulavibhavasaddhānurūpaṃ mahādānaṃ datvā dussabhaṇḍāgāradvārāni vivarāpetvā buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa mahagghāni vatthāni adāsi. Attano ca balarūpalakkhaṇajavasampannahemajālamālāsamalaṅkataṃ navakanakaruciradaṇḍakosacāmarayugavirājitaṃ vipulamudukaṇṇaṃ candarājivirājitavadanasobhaṃ erāvaṇavāraṇamiva arivāraṇaṃ varavāraṇaṃ datvā vāraṇappamāṇameva katvā kappiyabhaṇḍañca adāsi. Sopi naṃ satthā – ‘‘ito ekattiṃsakappe buddho bhavissatī’’ti byākāsi. Tena vuttaṃ –
9九。
9.
34“那时,我是一位名叫制敌的刹帝利;
‘‘Ahaṃ tena samayena, arindamo nāma khattiyo;
35以正自觉者为上首的僧伽,我用饮食让他们饱足。
Sambuddhappamukhaṃ saṅghaṃ, annapānena tappayiṃ.
10十。
10.
37我广施了许多胜妙的衣布,所施布帛达到一亿,数量不少;
‘‘Bahuṃ dussavaraṃ datvā, dussakoṭiṃ anappakaṃ;
38我将一头装饰庄严的象乘,献给了正自觉者。
Alaṅkataṃ hatthiyānaṃ, sambuddhassa adāsahaṃ.
11十一。”
11.
40我衡量了象乘(的价值),并供养了合适的资具;
‘‘Hatthiyānaṃ nimminitvā, kappiyaṃ upanāmayiṃ;
41我圆满充实了自己的心意,恒常坚固地安住(于布施)。
Pūrayiṃ mānasaṃ mayhaṃ, niccaṃ daḷhamupaṭṭhitaṃ.
12十二。
12.
43那位名为「尸弃」的佛——世间最上导师——也授记我:
‘‘Sopi maṃ buddho byākāsi, sikhī lokagganāyako;
44“从此三十一劫,这位将成为佛。”
Ekattiṃse ito kappe, ayaṃ buddho bhavissati.
13十三。
13.
46从可爱的迦毗罗卫城出…… 我们将当面见到这位。
‘‘Ahu kapilavhayā rammā…pe… hessāma sammukhā imaṃ.
14十四。
14.
48听闻他的话语之后,我的信心更加增长了;
‘‘Tassāhaṃ vacanaṃ sutvā, bhiyyo cittaṃ pasādayiṃ;
49我更坚固地受持誓愿,为了圆满十彼岸。
Uttariṃ vatamadhiṭṭhāsiṃ, dasapāramipūriyā’’ti.
50在这里,「nimminitvā」:指依照那头象的尺寸衡量之后。「Kappiyanti」:即“许可物”,也就是比丘们可以接受和使用的物品,因此称为许可物。「Pūrayiṃ mānasaṃ mayhaṃ」:意思是我用布施的喜悦充满了我的心,也就是让我的心能够生起欢喜。「Niccaṃ daḷhamupaṭṭhitaṃ」:意思是由于布施的心,恒常以“我将做布施”这样的决心坚定地安住在心中。
Tattha nimminitvāti tassa hatthino pamāṇena tulayitvā. Kappiyanti kappiyabhaṇḍaṃ, bhikkhūnaṃ yaṃ bhaṇḍaṃ kappati gahetuṃ, taṃ kappiyabhaṇḍaṃ nāma. Pūrayiṃ mānasaṃ mayhanti mama cittaṃ dānapītiyā pūrayiṃ, mayhaṃ hāsuppādanasamatthaṃ akāsinti attho. Niccaṃ daḷhamupaṭṭhitanti niccakālaṃ dānaṃ dassāmī’’ti dānavasena daḷhaṃ upaṭṭhitaṃ cittanti attho.
51那位世尊的都城名叫阿卢那跋提。他的父亲是阿卢那王,母亲是巴拔瓦提,两位上首弟子是阿毗浮和桑拔瓦,侍者名叫安隐,两位上首女弟子是萨其拉和马杜玛,菩提树是芬陀利树。他的身高有七十肘,身光恒常普照三由旬而安住。他的寿命七万岁,正妃名叫一切欲乐,儿子名叫阿杜罗。他乘坐象车出离。因此这样说:
Tassa pana bhagavato nagaraṃ aruṇavatī nāma ahosi. Aruṇavā nāma rājā pitā, pabhāvatī nāma mātā, abhibhū ca sambhavo ca dve aggasāvakā, khemaṅkaro nāmupaṭṭhāko, sakhilā ca madumā ca dve aggasāvikā, puṇḍarīkarukkho bodhi, sarīrañcassa sattatihatthubbedhaṃ ahosi . Sarīrappabhā niccakālaṃ yojanattayaṃ pharitvā aṭṭhāsi. Sattativassasahassāni āyu, sabbakāmā nāmassa aggamahesī, atulo nāmassa putto, hatthiyānena nikkhami. Tena vuttaṃ –
15十五。
15.
53“都城名叫阿卢那跋提,刹帝利王名叫阿卢那;
‘‘Nagaraṃ aruṇavatī nāma, aruṇo nāma khattiyo;
54母亲名叫巴拔瓦提,这是尸弃大仙的母亲。”
Pabhāvatī nāma janikā, sikhissāpi mahesino.
20二十。
20.
56「阿毗浮」与桑巴瓦,是两位上首弟子;
‘‘Abhibhū sambhavo ceva, ahesuṃ aggasāvakā;
57名为「安隐作者」的侍者,是尸弃大仙的侍者;
Khemaṅkaro nāmupaṭṭhāko, sikhissāpi mahesino.
21二十一。
21.
59萨珂拉和莲花,是两位上首女弟子;
‘‘Sakhilā ca padumā ca, ahesuṃ aggasāvikā;
60那位世尊的菩提树,称为「白莲」。
Bodhi tassa bhagavato, puṇḍarīkoti vuccati.
22二十二。
22.
62西利瓦达与喜悦,是两位上首男侍者;
‘‘Sirivaḍḍho ca nando ca, ahesuṃ aggupaṭṭhakā;
63质多与善护,是两位上首女侍者。
Cittā ceva suguttā ca, ahesuṃ aggupaṭṭhikā.
23二十三。
23.
65那位佛陀以身高来说,有七十肘之高;
‘‘Uccattanena so buddho, sattatihatthamuggato;
66身体肤色像金子一样闪耀,具足三十二种殊胜的相。
Kañcanagghiyasaṅkāso, dvattiṃsavaralakkhaṇo.
24二十四。
24.
68从这位佛陀的身体,也有一寻之高的光芒,日日夜夜从不间断;
‘‘Tassāpi byāmappabhā kāyā, divārattiṃ nirantaraṃ;
69这光明不断地向各个方向放射出去,远达三「由旬」的范围。
Disodisaṃ niccharanti, tīṇi yojanaso pabhā.
25二十五。
25.
71那位「大仙」的寿命,长达七万岁,
‘‘Sattativassasahassāni, āyu tassa mahesino;
72他就这样长久地住世,度化了许多众生。
Tāvatā tiṭṭhamāno so, tāresi janataṃ bahuṃ.
26二十六。
26.
74降下法之云雨,润泽了包括天人在内的众生,
‘‘Dhammameghaṃ pavassetvā, temayitvā sadevake;
75将他们带到安稳的涅槃之后,他与弟子们一同入灭。
Khemantaṃ pāpayitvāna, nibbuto so sasāvako.
27二十七。
27.
77(世尊的身体)具足随形好,以及三十二种殊胜的大人相,
‘‘Anubyañjanasampannaṃ, dvattiṃsavaralakkhaṇaṃ;
78那一切都已消失,诸行不都是空虚的吗?
Sabbaṃ tamantarahitaṃ, nanu rittā sabbasaṅkhārā’’ti.
79在这里,「蓬达利卡」(puṇḍarīka)指的是白芒花树。「光耀三由旬」的意思是光明放射的范围达到三由旬。「法云」指的是法雨,也就是降下法雨的佛陀之云。「滋润」的意思是用宣说佛法的水来浸润,也就是遍洒。「含括天人的」是指包括天神在内的一切众生。「安稳的终点」就是指安稳的终点——涅槃。「具足随形好」的意思是,以铜色的指甲、高挺的鼻梁、手指修长等八十种随形好而具足,并由三十二大人相所庄严的世尊之身。据说,尸弃正自觉者是在有戒城(Sīlavatī)的马园(assārāma)般涅槃的。
Tattha puṇḍarīkoti setambarukkho. Tīṇi yojanaso pabhāti tīṇi yojanāni pabhā niccharantīti attho. Dhammameghanti dhammavassaṃ, dhammavassanako buddhamegho. Temayitvāti dhammakathāsalilena temetvā, siñcitvāti attho. Sadevaketi sadevake satte. Khemantanti khemantaṃ nibbānaṃ . Anubyañjanasampannanti tambanakhatuṅganāsavaṭṭaṅgulitādīhi asītiyā anubyañjanehi sampannaṃ, dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇapaṭimaṇḍitaṃ bhagavato sarīranti attho. Sikhī kira sammāsambuddho sīlavatīnagare assārāme parinibbāyi.
80就像火焰一样以苦行在世间闪耀,也像孔雀在雨云来临前高声鸣叫;
‘‘Sikhīva loke tapasā jalitvā, sikhīva meghāgamane naditvā;
81尸弃大仙舍弃了燃料(即烦恼),就像火焰归于寂静,那位善逝已经般涅槃。
Sikhī mahesindhanavippahīno, sikhīva santiṃ sugato gato so’’.
82据说尸弃世尊的舍利结成完整的一块,没有散开。整个阎浮提的人们建造了一座高三由旬、用七宝做成、犹如雪山般壮丽的塔。此中的其余偈颂,意思很清楚。
Sikhissa kira bhagavato dhātuyo ekagghanāva hutvā aṭṭhaṃsu na vippakiriṃsu. Sakalajambudīpavāsino pana manussā tiyojanubbedhaṃ sattaratanamayaṃ himagirisadisasobhaṃ thūpamakaṃsu. Sesamettha gāthāsu pākaṭamevāti.
84尸弃佛种姓的注释结束。
Sikhībuddhavaṃsavaṇṇanā niṭṭhitā.
85第二十佛种姓结束。
Niṭṭhito vīsatimo buddhavaṃso.