17. 法见佛史的解释
1《见法佛史注释》（对见法佛的历史所作的注释）
17. Dhammadassībuddhavaṃsavaṇṇanā
1当义见正自觉者般涅槃之后，又过了中间劫，有情的寿命从无量岁逐渐衰减，至十万岁时，一位名为“见法”的导师出现于世。他令世间与出世间生起光明，能调伏贪等世间烦恼，为世间唯一的引导者。这位世尊圆满诸波罗蜜后，投生于兜率天宫，从那里没逝，然后在皈依城——国王名为皈依，即一切世间的皈依处，王后名为苏难达——菩萨入于她的胎中结生。经十个月，于雨季时，他从母胎诞生，犹如满月从含水云的间隙中显露，出胎来到皈依花园。当这位大士从母胎降生时，记载诉讼判决的典籍中，那些不如法的判决自行消失，唯有如法的判决留存。因此，在为他取名的日子，人们给他取名为“见法”。他享用了八千年的在家生活。据说他有三座宫殿，分别名为无尘、离尘、善见。以维琪科莉天后为首，有十二万妇女随从。
Atthadassimhi sammāsambuddhe parinibbute antarakappe ca vītivatte aparimitāyukesu sattesu anupubbena parihāyitvā vassasatasahassāyukesu jātesu dhammadassī nāma satthā lokālokakaro lobhādilokamalavinayakaro lokekanāyako loke udapādi. Sopi bhagavā pāramiyo pūretvā tusitapure nibbattitvā tato cavitvā saraṇanagare sabbalokasaraṇassa saraṇassa nāma rañño aggamahesiyā sunandāya nāma deviyā kucchismiṃ paṭisandhiṃ aggahesi. So dasannaṃ māsānaṃ accayena saraṇuyyāne mātukucchito pāvussakāle saliladharavivaragato puṇṇacando viya nikkhami. Mahāpurise pana mātukucchito nikkhantamatteyeva adhikaraṇavohārasatthapotthakesu adhammiyā vohārā sayameva antaradhāyiṃsu. Dhammikavohārāyeva aṭṭhaṃsu. Tenassa nāmaggahaṇadivase ‘‘dhammadassī’’ti nāmamakaṃsu. So aṭṭhavassasahassāni agāraṃ ajjhāvasi. Tassa kira araja-viraja-sudassananāmakā tayo pāsādā ahesuṃ. Vicikoḷidevippamukhānaṃ itthīnaṃ vīsatisahassādhikaṃ satasahassaṃ ahosi.
2他见到四种预兆之后，在天后维琪科莉生下儿子“福增”时，他如同天子一般，皮肤极为细软，享受着如同天界成就般的优越。至中夜，他从华丽的床座起身，看见睡着的女人们种种不净之相，心生悚惧，发起了大出离的决心。心念一动，他的善见宫殿便升入虚空，四支军队围绕着他，宫殿犹如第二个太阳，又似天宫，飞至红迦旃罗树菩提树附近降落并停在那里。据说大士接受了梵天献上的迦尸衣，出家后，他从宫殿下来，站在不远处；宫殿再由空中经过，将菩提树含摄于内，落在地上。女人们和随从也各自从宫殿下来，前行大约半由旬便停住了。除了那些女人以及她们的仆妇、侍女之外，所有人都随他出家。出家的比丘数量达到了十万俱胝。
So cattāri nimittāni disvā vicikoḷideviyā puññavaḍḍhane nāma putte uppanne devakumāro viya ativiya sukhumālo devasampattimiva sampattimanubhavamāno majjhimayāme vuṭṭhāya sirisayane nisinno niddopagatānaṃ itthīnaṃ vippakāraṃ disvā sañjātasaṃvego mahābhinikkhamanāya cittaṃ uppādesi. Cittuppādasamanantaramevassa sudassanapāsādo gaganatalamabbhuggantvā caturaṅginiyā senāya parivuto dutiyo divasakaro viya dibbavimānaṃ viya ca gantvā rattakuravakatarubodhisamīpeyeva otaritvā aṭṭhāsi. Mahāpuriso kira brahmunā upanītāni kāsāyāni gahetvā pabbajitvā pāsādato otaritvā avidūre aṭṭhāsi. Pāsādo puna ākāsena gantvā bodhirukkhaṃ antokatvā pathaviyaṃ patiṭṭhāsi. Itthiyopi saparivārā pāsādato otaritvā aḍḍhagāvutamattaṃ gantvā aṭṭhaṃsu. Tattha itthiyo ca tāsaṃ paricārikā ceṭikāyo ca ṭhapetvā sabbe manussā taṃ anupabbajiṃsu. Bhikkhūnaṃ koṭisatasahassaṃ ahosi.
3当时，见法菩萨精进修行七日，然后享用了维琪科莉天后所供养的蜜粥，在枣林中作昼间休息。傍晚时分，一位名为“吉祥增”的牧人供养了八把草，他接过来，走到频毗迦罗菩提树下，铺展了五十三肘宽的草座，于彼处证悟一切知智，并诵出这样的感兴语：“我经多生轮回……终于寻得渴爱的灭尽。”之后，他在菩提树附近度过七个七日。他知晓梵天祈请后，又了知当初与他一同出家的十万俱胝比丘都有能力通达正法，便于一日之间走完十八由旬的路程，到达仙人堕处，在他们的围绕中转动法轮。那时，有十万俱胝众生获得初果现观。因此，有如是说。
Atha dhammadassī bodhisatto sattāhaṃ padhānacariyaṃ caritvā vicikoḷideviyā dinnaṃ madhupāyāsaṃ paribhuñjitvā badaravane divāvihāraṃ katvā sāyanhasamaye sirivaḍḍhanena nāma yavapālakena dinnā aṭṭha tiṇamuṭṭhiyo gahetvā bimbijālabodhiṃ upagantvā tepaṇṇāsahatthavitthataṃ tiṇasantharaṃ santharitvā tattha sabbaññutaññāṇaṃ paṭivijjhitvā – ‘‘anekajātisaṃsāraṃ…pe… taṇhānaṃ khayamajjhagā’’ti udānaṃ udānetvāva bodhisamīpe sattasattāhaṃ vītināmetvā katabrahmayācano attanā saddhiṃ pabbajitassa bhikkhūnaṃ koṭisatasahassassa saddhammappaṭivedhasamatthataṃ ñatvā aṭṭhārasayojanikamaggaṃ ekāheneva isipatanaṃ gantvā tehi parivuto tattha dhammacakkaṃ pavattesi, tadā koṭisatasahassānaṃ paṭhamābhisamayo ahosi. Tena vuttaṃ –
11.
1.
5就在此贤劫中，有大名声的法见佛，
‘‘Tattheva maṇḍakappamhi, dhammadassī mahāyaso;
6他驱散那黑暗，照耀于含天神的世间。
Tamandhakāraṃ vidhamitvā, atirocati sadevake.
2二
2.
8那位具有无比威力的佛陀转动法轮时，
‘‘Tassāpi atulatejassa, dhammacakkappavattane;
9有十万俱胝众生获得了初次现观。
Koṭisatasahassānaṃ, paṭhamābhisamayo ahū’’ti.
10其中，“那黑暗”的意思，是指名为“暗”的无明黑暗。
Tattha tamandhakāranti tamasaṅkhātaṃ mohandhakāranti attho.
11再者，在名叫多伽罗的城市，有位名为桑阇耶的国王，见到欲乐的过患、出离的安稳后，便出家成为苦行者。有九俱胝人跟随他出家，他们全数成就了五神通与八等至。那时，法见佛观察到他们得度的亲依止已成就，便从空中来到桑阇耶苦行者的住处，立于虚空，随顺他们苦行者的意乐而说法，令其生起法眼。这是第二次现观。故说：
Yadā pana tagaranāmake nagare sañjayo nāma rājā kāmesu ādīnavaṃ nekkhammaṃ khemato ca disvā isipabbajjaṃ pabbaji. Taṃ navutikoṭiyo anupabbajiṃsu. Te sabbeyeva pañcābhiññāaṭṭhasamāpattilābhino ahesuṃ. Atha satthā dhammadassī tesaṃ upanissayasampattiṃ disvā ākāsena gantvā sañjayassa tāpasassa assamapadaṃ gantvā ākāse ṭhatvā tesaṃ tāpasānaṃ ajjhāsayānurūpaṃ dhammaṃ desetvā dhammacakkhuṃ uppādesi, so dutiyo abhisamayo ahosi. Tena vuttaṃ –
3三。
3.
13当法见佛调伏桑阇耶仙人时，
‘‘Yadā buddho dhammadassī, vinesi sañjayaṃ isiṃ;
14那时，九俱胝众生得第二次现观。
Tadā navutikoṭīnaṃ, dutiyābhisamayo ahū’’ti.
15当帝释天王欲闻十力者之法，前来亲近时，八十俱胝众生即得第三次现观。因此说：
Yadā pana sakko devānamindo dasabalassa dhammaṃ sotukāmo taṃ upasaṅkami, tadā asītiyā koṭīnaṃ tatiyo abhisamayo ahosi. Tena vuttaṃ –
4四。
4.
17当帝释天王与随从来到导师面前时，
‘‘Yadā sakko upagañchi, sapariso vināyakaṃ;
18正是在那时，八十俱胝众生获得了第三次现观。
Tadā asītikoṭīnaṃ, tatiyābhisamayo ahū’’ti.
19此后，正当他在皈依城度异母兄弟莲花王子与弗沙天子，连同各自的眷属一并出家时，于那次雨安居期间，十万俱胝比丘随之出家。世尊在这群比丘中行了清净自恣，这便是第一次集会。又，当世尊从天上降下时，集聚了百俱胝比丘，那是第二次集会。后来，在善见园开示了十三头陀支的种种功德之后，他将那位名为哈里塔的大声闻弟子置于最上座，其时于八十俱胝比丘中，世尊诵出了巴帝摩卡，这便是第三次集会。如是而说。
Yadā pana saraṇanagare vemātikabhātikaṃ padumakumāraṃ phussadevakumārañca saparivāre pabbājesi, tasmiṃ antovasse pabbajitānaṃ bhikkhūnaṃ koṭisatasahassānaṃ majjhe visuddhipavāraṇaṃ pavāresi, so paṭhamo sannipāto ahosi. Puna bhagavato devalokato orohaṇe satakoṭīnaṃ dutiyo sannipāto ahosi. Yadā pana sudassanārāme terasannaṃ dhutaguṇānaṃ guṇe ānisaṃse pakāsetvā hāritaṃ nāma mahāsāvakaṃ etadagge ṭhapesi, tadā asītiyā koṭīnaṃ majjhe bhagavā pātimokkhaṃ uddisi, so tatiyo sannipāto ahosi. Tena vuttaṃ –
5五。
5.
21这位天中之天的世尊，亦曾有三次集会。
‘‘Tassāpi devadevassa, sannipātā tayo ahuṃ;
22那集会的成员，是漏尽者、无垢者、心寂静的如如者。
Khīṇāsavānaṃ vimalānaṃ, santacittāna tādinaṃ.
6六。
6.
24当时，见法佛在皈依城入雨安居。
‘‘Yadā buddho dhammadassī, saraṇe vassaṃ upāgami;
25当时，有十万俱胝比丘的第一次集会。
Tadā koṭisatasahassānaṃ, paṭhamo āsi samāgamo.
7七
7.
27又一次，佛陀从天神界来到人间时；
‘‘Punāparaṃ yadā buddho, devato eti mānusaṃ;
28那时，有百俱胝比丘的集会，这是第二次集会。
Tadāpi satakoṭīnaṃ, dutiyo āsi samāgamo.
8八。
8.
30再者，当佛陀开示头陀功德之时，
‘‘Punāparaṃ yadā buddho, pakāsesi dhute guṇe;
31那时，有八十亿比丘的集会，这是第三次集会。
Tadā asītikoṭīnaṃ, tatiyo āsi samāgamo’’ti.
32那时，我们的菩萨生为帝释天王，两个天界的天众前来围绕，他以天界的香、花等及天乐供养了那位如来。那位导师也为他授记：‘未来世，将有一位名为乔达摩的佛陀出现。’因此，便说了以下偈颂：
Tadā amhākaṃ bodhisatto sakko devarājā hutvā dvīsu devalokesu devehi parivuto āgantvā dibbehi gandhapupphādīhi dibbaturiyehi ca tathāgataṃ pūjesi. Sopi naṃ satthā – ‘‘anāgate gotamo nāma buddho bhavissatī’’ti byākāsi. Tena vuttaṃ –
9九。
9.
34那时，我是帝释天、富兰陀罗；
‘‘Ahaṃ tena samayena, sakko āsiṃ purindado;
35我以天上的香、花鬘与乐器，作了最上的供养。
Dibbena gandhamālena, turiyenābhipūjayiṃ.
10十。
10.
37那时，他坐于天众之中，亦为我授记说：
‘‘Sopi maṃ tadā byākāsi, devamajjhe nisīdiya;
38从今经十八劫后，此人将成为佛陀。
Aṭṭhārase kappasate, ayaṃ buddho bhavissati.
11十一。
11.
40精进修行之后……我们当亲自面见这位。
‘‘Padhānaṃ padahitvāna…pe… hessāma sammukhā imaṃ.
12十二。
12.
42听了他的话后，我心愈发净信。
‘‘Tassāpi vacanaṃ sutvā, bhiyyo cittaṃ pasādayiṃ;
43我进而坚定受持誓愿，以圆满十种波罗蜜。
Uttariṃ vatamadhiṭṭhāsiṃ, dasapāramipūriyā’’ti.
44彼世尊的城名是‘皈依城’，父王名‘皈依王’，母后名‘苏难达’，两位上首弟子是‘莲花’与‘弗沙天’，侍者名‘苏内德’，两位上首女弟子是‘差摩’与‘一切名’，菩提树是‘宾比迦罗树’。他的身量高八十肘，寿命十万岁；王妃名‘维基科利’，王子名‘福增’。他从宫殿出离（出家）。因此这样说：
Tassa pana bhagavato saraṇaṃ nāma nagaraṃ ahosi. Saraṇo nāma rājā pitā, sunandā nāma mātā, padumo ca phussadevo ca dve aggasāvakā, sunetto nāma upaṭṭhāko, khemā ca sabbanāmā ca dve aggasāvikā, bimbijālarukkho bodhi, sarīraṃ panassa asītihatthubbedhaṃ ahosi, āyu vassasatasahassaṃ, vicikoḷidevī nāmassa aggamahesī, puññavaḍḍhano nāmassa putto, pāsādena nikkhami. Tena vuttaṃ –
13十三。
13.
46城名‘皈依’，那位刹帝利国王名为‘皈依’。
‘‘Saraṇaṃ nāma nagaraṃ, saraṇo nāma khattiyo;
47见法导师的母亲名为苏难达。
Sunandā nāma janikā, dhammadassissa satthuno.
18十八
18.
49莲花与弗沙天是上首弟子；
‘‘Padumo phussadevo ca, ahesuṃ aggasāvakā;
50法见导师的侍者，名为苏内德；
Sunetto nāmupaṭṭhāko, dhammadassissa satthuno.
19十九
19.
52差摩与一切名，是彼世尊的上首女弟子；
‘‘Khemā ca sabbanāmā ca, ahesuṃ aggasāvikā;
53彼世尊的菩提树，名为宾比迦罗；
Bodhi tassa bhagavato, bimbijāloti vuccati.
21二十一
21.
55那位佛陀亦是无与伦比，身量八十肘；
‘‘Sopi buddho asamasamo, asītihatthamuggato;
56他以光明遍照，于一万世界之中。
Atirocati tejena, dasasahassimhi dhātuyā.
22二十二。
22.
58犹如盛开的婆罗树王，又如空中闪电。
‘‘Suphullo sālarājāva, vijjūva gagane yathā;
59犹如正午的太阳，他如此辉耀。
Majjhanhikeva sūriyo, evaṃ so upasobhatha.
23二十三
23.
61那位具足无比威光者，寿命也与世人相等；
‘‘Tassāpi atulatejassa, samakaṃ āsi jīvikaṃ;
62具眼者住世十万年。
Vassasatasahassāni, loke aṭṭhāsi cakkhumā.
24二十四。
24.
64他示现了光明，清净了教法。
‘‘Obhāsaṃ dassayitvāna, vimalaṃ katvāna sāsanaṃ;
65他如同月亮从空中落下，与弟子们一同般涅槃。
Cavi candova gagane, nibbuto so sasāvako’’ti.
66此处，‘宾比贾喇’指红芳树。‘于万界中’即在一万个世界之中。‘如闪电’犹如闪电之蔓。‘辉耀’的意思是：如同空中的闪电与正午的太阳照耀，世尊也如此辉耀。‘等同’是指他的寿命与一切众生等同。‘辞别’即是逝世。‘如月’指如同月亮从空中落下般辞世。据说，那位见法佛世尊在萨喇瓦帝城的狮子林般涅槃；其余内容已在偈颂中说明。
Tattha bimbijāloti rattakuravakarukkho. Dasasahassimhi dhātuyāti dasasahassiyā lokadhātuyā. Vijjūvāti vijjulatā viya. Upasobhathāti yathā gagane vijju ca majjanhike sūriyo ca upasobhati, evaṃ so bhagavā upasobhitthāti attho. Samakanti sabbehi narasattehi samameva tassa āyu ahosīti attho. Cavīti cuto. Candovāti gaganato candimā viya cavīti attho. Dhammadassī kira bhagavā sālavatīnagare kesārāme parinibbāyi sesamettha gāthāsu pākaṭamevāti.
68《见法佛史》的注释至此结束。
Dhammadassībuddhavaṃsavaṇṇanā niṭṭhitā.
69第十五佛史结束。
Niṭṭhito pannarasamo buddhavaṃso.