4. 大品义注

s0507a.att3 · 静态文献页 · 575 段 · 打开交互阅读器

1第三小品

3. Cūḷavaggo

2一、阿毗遮摩那饿鬼事注释

1. Abhijjamānapetavatthuvaṇṇanā

1“Abhijjamānevārimhīti”：这一句，是导师住在竹林精舍时，针对一位猎人饿鬼而宣说的。传说，在波罗奈城的另一个方向，渡过恒河的彼岸，越过瓦萨跋村之后，有一个叫准达提拉村的地方，那里有一位猎人。他在森林里猎杀野兽，把最好的肉放在炭火上烤熟吃掉，剩下的肉就用叶子包好捆起来，用扁担挑着往村子走。村里的男孩们在村门口看见他，就伸出手跑过来，嘴里喊着：“给我肉，给我肉！”猎人便给他们每人一点点肉。后来有一天，他没有得到肉，就佩戴上伍答拉咖花，又用手拿了很多花，朝村子走去。那些男孩在村门口看见他，照样伸出手跑过来喊：“给我肉，给我肉！”他便给每个男孩一串花。

Abhijjamānevārimhīti idaṃ satthari veḷuvane viharante aññataraṃ luddapetaṃ ārabbha vuttaṃ. Bārāṇasiyaṃ kira aparadisābhāge pāragaṅgāya vāsabhagāmaṃ atikkamitvā cundaṭṭhilanāmake gāme eko luddako ahosi. So araññe mige vadhitvā varamaṃsaṃ aṅgāre pacitvā khāditvā avasesaṃ paṇṇapuṭe bandhitvā kājena gahetvā gāmaṃ āgacchati. Taṃ bāladārakā gāmadvāre disvā ‘‘maṃsaṃ me dehi, maṃsaṃ me dehī’’ti hatthe pasāretvā upadhāvanti. So tesaṃ thokaṃ thokaṃ maṃsaṃ deti. Athekadivasaṃ maṃsaṃ alabhitvā uddālakapupphaṃ piḷandhitvā bahuñca hatthena gahetvā gāmaṃ gacchantaṃ taṃ dārakā gāmadvāre disvā ‘‘maṃsaṃ me dehi, maṃsaṃ me dehī’’ti hatthe pasāretvā upadhāviṃsu. So tesaṃ ekekaṃ pupphamañjariṃ adāsi.

2过了一段时间，他死后投生为饿鬼，赤身裸体，相貌丑恶怪异，令人怖畏，连在梦里也得不到一点饮食。他把伍答拉咖花环绑在头上，心里想：“到准达提拉村去，在亲戚们身边，或许能得到些什么。”于是，就在恒河水流不被分开的情况下，他逆着水流徒步而行。那时，有一位名叫拘离耶的大臣，是频婆娑罗王的重臣。他平息了边境的叛乱后返回，让象兵、马兵等扈从部队从陆路先走，自己则乘船顺恒河而下。他看见那个饿鬼这样行走，便问道：

Atha aparena samayena kālaṃ katvā petesu nibbatto naggo virūparūpo bhayānakadassano supinepi annapānaṃ ajānanto sīse ābandhitauddālakakusumamālākalāpo ‘‘cundaṭṭhilāyaṃ ñātakānaṃ santike kiñci labhissāmī’’ti gaṅgāya udake abhijjamāne paṭisotaṃ padasā gacchati. Tena ca samayena koliyo nāma rañño bimbisārassa mahāmatto kupitaṃ paccantaṃ vūpasametvā paṭinivattento hatthiassādiparivārabalaṃ thalapathena pesetvā sayaṃ gaṅgāya nadiyā anusotaṃ nāvāya āgacchanto taṃ petaṃ tathā gacchantaṃ disvā pucchanto –

387三八七。

387.

4“在不被分开的水流中，你行走在这恒河之上；

‘‘Abhijjamāne vārimhi, gaṅgāya idha gacchasi;

5你赤身裸体，像只有上半身的饿鬼，却佩戴着花环，装饰华丽；

Naggo pubbaddhapetova, māladhārī alaṅkato;

6饿鬼，你要去往何处？你将在哪里安住？”

Kuhiṃ gamissasi peta, kattha vāso bhavissatī’’ti. –

7说了偈颂。其中，「abhijjamāne」是省略的说法，指的是「在不被分开的聚合中」；「vārimhi gaṅgāya」指在恒河那条河的水中。「idha」就是在这个地方。「pubbaddhapetova」意思是像身体的前半部分离开了一样，也就是像个脱离母胎的天子一样。为什么这么说呢？因为他是「佩戴花环、装饰华丽」的，也就是用花环妆点后、头部装饰得漂漂亮亮。「kattha vāso bhavissati」意思是，你住在哪个村子或哪个地区，请告诉我。

Gāthamāha. Tattha abhijjamāneti padanikkhepena abhijjamāne saṅghāte, vārimhi gaṅgāyāti gaṅgāya nadiyā udake. Idhāti imasmiṃ ṭhāne. Pubbaddhapetovāti kāyassa purimaddhena apeto viya apetayoniko devaputto viya. Kathaṃ? Māladhārī alaṅkatoti, mālāhi piḷandhitvā alaṅkatasīsaggoti attho. Kattha vāso bhavissatīti katarasmiṃ gāme dese vā tuyhaṃ nivāso bhavissati, taṃ kathehīti attho.

8接下来，为了说明当时那位饿鬼和拘利族人所讲的话，结集圣典的长老们诵出——

Idāni yaṃ tadā tena petena koliyena ca vuttaṃ, taṃ dassetuṃ saṅgītikārā –

388（注：此处为经文序号388。）

388.

10“我要去准达提拉村”，那个饿鬼这么说道；

‘‘Cundaṭṭhilaṃ gamissāmi, peto so iti bhāsati;

11在跋沙村和波罗奈城之间，就在那附近。

Antare vāsabhagāmaṃ, bārāṇasiñca santike.

389三百八十九。

389.

13看到那只饿鬼以后，一位以拘利耶之名广为人知的大臣，

‘‘Tañca disvā mahāmatto, koliyo iti vissuto;

14他施予那饿鬼炒米、米饭，还有一对黄色的衣袍。

Sattuṃ bhattañca petassa, pītakañca yugaṃ adā.

390三百九十。

390.

16“当船停着的时候，他让人给了理发师；

‘‘Nāvāya tiṭṭhamānāya, kappakassa adāpayi;

17“当布施物在理发师那里被给出时，却在饿鬼所站之处显现出来。”

Kappakassa padinnamhi, ṭhāne petassa dissatha.

391三百九十一。

391.

19“于是，饿鬼穿着华美的衣服，戴着花环，装饰一新；

‘‘Tato suvatthavasano, māladhārī alaṅkato;

20“对于这位站在那个地方的饿鬼，布施达成了利益；

Ṭhāne ṭhitassa petassa, dakkhiṇā upakappatha;

21“因此，出于慈悯，你们应当一再地布施给饿鬼们。”——他们诵出了这些偈颂；

Tasmā dajjetha petānaṃ, anukampāya punappuna’’nti. – gāthāyo avocuṃ;

388「准达提拉」：指一个叫这个名字的村庄。「在跋沙村与波罗奈城之间，在附近」：意思是跋沙村和波罗奈城的正中。由于与‘之间’这个词的搭配，这里用了业格表示‘附近’义。也就是说，那个村庄在波罗奈城的附近。而这里的意思是：在跋沙村与波罗奈城之间，有一个名叫准达提拉的村庄，离波罗奈城不远，他说：‘我将去那个村庄’。

388. Tattha cundaṭṭhilanti evaṃnāmakaṃ gāmaṃ. Antare vāsabhagāmaṃ, bārāṇasiñca santiketi vāsabhagāmassa ca bārāṇasiyā ca vemajjhe. Antarā-saddayogena hetaṃ sāmyatthe upayogavacanaṃ. Bārāṇasiyā santike hi so gāmoti. Ayañhettha attho – antare vāsabhagāmassa ca bārāṇasiyā ca yo cundaṭṭhilanāmako gāmo bārāṇasiyā avidūre, taṃ gāmaṃ gamissāmīti.

389「以拘利耶之名而著称」的意思是，他的名字就这样被大家知道，也就是称为‘拘利耶’。‘炒面和饭食’是指炒面以及饭食。‘他给了一套黄色的衣袍’的意思是他给了一套金黄色的、如同黄金色泽那样的衣袍。

389.Koliyo iti vissutoti koliyoti evaṃpakāsitanāmo. Sattuṃ bhattañcāti sattuñceva bhattañca. Pītakañca yugaṃ adāti pītakaṃ suvaṇṇavaṇṇaṃ ekaṃ vatthayugañca adāsi.

390「何时给的？」——如果他这样问，就回答说：“当船停泊的时候。” 「让理发师给」：意思是让船停住，给那里的一位理发师近事男；对所给的那套衣料，作这样的连贯说明。「顿时」：就在那刹那之间。「显现于那饿鬼」：在那饿鬼的身上显现出来，他的下衣和上衣都齐备了。因此说：“于是，衣饰美好，佩戴花鬘，庄严具足”，意思就是衣裳美好，用花鬘等饰品好好地装扮了起来。「当那饿鬼立于彼处时，布施即得成办」：这份布施因为立足于应供者的地位，对于那饿鬼而言得以成就，也就是产生了效用。因此，「当为诸饿鬼屡屡慈悯而施」：意思是出于对诸饿鬼的慈悯，为了饿鬼们，应一次又一次地作布施。

390. Kadā adāsīti ce āha nāvāya tiṭṭhamānāya. Kappakassa adāpayīti gacchantiṃ nāvaṃ ṭhapetvā tattha ekassa nhāpitassa upāsakassa dāpesi , dinnamhi vatthayugeti yojanā. Ṭhāneti ṭhānaso taṅkhaṇaññeva. Petassa dissathāti petassa sarīre paññāyittha, tassa nivāsanapārupanavatthaṃ sampajji. Tenāha ‘‘tato suvatthavasano, māladhārī alaṅkato’’ti, suvatthavasano mālābharaṇehi sumaṇḍitapasādhito. Ṭhāne ṭhitassa petassa, dakkhiṇā upakappathāti dakkhiṇeyyaṭṭhāne ṭhitā panesā dakkhiṇā tassa petassa yasmā upakappati, viniyogaṃ agamāsi. Tasmā dajjetha petānaṃ, anukampāya punappunanti petānaṃ anukampāya pete uddissa punappunaṃ dakkhiṇaṃ dadeyyāti attho.

25那时，那位拘利族大臣出于对那饿鬼的慈悯，完成了布施的仪轨后，顺流而下，在太阳升起时到达了波罗奈。世尊为了摄受他们，从空中飞来，停在恒河岸边。拘利族大臣也下了船，满心欢喜地邀请世尊说：“大德世尊，出于慈悯，请您接受我今天的饭食吧。”世尊以沉默表示同意。大臣知道世尊应允了，立刻在一处令人愉悦的地面上，令人搭起一顶巨大的枝叶华盖，上面和四周都用各种离贪颜色的布匹和各种衣饰装扮得绚丽多彩，并在其中为世尊铺设了坐具。世尊便在铺好的坐具上坐下。

Atha so koliyamahāmatto taṃ petaṃ anukampamāno dānavidhiṃ sampādetvā anusotaṃ āgantvā sūriye uggacchante bārāṇasiṃ sampāpuṇi. Bhagavā ca tesaṃ anuggahatthaṃ ākāsena āgantvā gaṅgātīre aṭṭhāsi. Koliyamahāmattopi nāvāto otaritvā haṭṭhapahaṭṭho bhagavantaṃ nimantesi – ‘‘adhivāsetha me, bhante, bhagavā ajjatanāya bhattaṃ anukampaṃ upādāyā’’ti. Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena. So bhagavato adhivāsanaṃ viditvā tāvadeva ramaṇīye bhūmibhāge mahantaṃ sākhāmaṇḍapaṃ upari catūsu ca passesu nānāvirāgavaṇṇavicittavividhavasanasamalaṅkataṃ kāretvā tattha bhagavato āsanaṃ paññāpetvā adāsi. Nisīdi bhagavā paññatte āsane.

26接着，那位大臣来到世尊面前，用香、花等作供养，顶礼后坐在一边，把自己先前说的话以及饿鬼的回答禀告世尊。世尊心想：“愿比丘僧团前来。”刚这么一想，比丘僧团便因佛陀的威神力被策励，犹如持国天王的金色天鹅群一般，环绕着法王。这时，大众也都集合起来，心想：“一定会有盛大的法教。”见到这番景象，大臣心生净信，用精美的嚼食和啖食供养以佛陀为首的比丘僧团，让他们饱足。世尊用完斋饭后，出于对大众的慈悯，决意道：“愿波罗奈城附近的村民们集合。”凭借神力，所有那些大众都聚集过来，世尊也使那些数量庞大的饿鬼显现出来。他们之中，有些人穿着破烂的碎布片，有些人仅用自己的头发遮住羞处，有些人赤身裸体如同初生，被饥渴所逼迫，皮包骨头，只有一副骨架，四处游荡，让大众亲眼看见。

Atha so mahāmatto bhagavantaṃ upasaṅkamitvā gandhapupphādīhi pūjetvā vanditvā ekamantaṃ nisinno heṭṭhā attano vuttavacanaṃ petassa ca paṭivacanaṃ bhagavato ārocesi. Bhagavā ‘‘bhikkhusaṅgho āgacchatū’’ti cintesi. Cintitasamanantarameva buddhānubhāvasañcodito suvaṇṇahaṃsagaṇo viya dhataraṭṭhahaṃsarājaṃ bhikkhusaṅgho dhammarājaṃ samparivāresi. Tāvadeva mahājano sannipati ‘‘uḷārā dhammadesanā bhavissatī’’ti. Taṃ disvā pasannamānaso mahāmatto buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ paṇītena khādanīyena bhojanīyena santappesi. Bhagavā katabhattakicco mahājanassa anukampāya ‘‘bārāṇasisamīpagāmavāsino sannipatantū’’ti adhiṭṭhāsi. Sabbe ca te iddhibalena mahājanā sannipatiṃsu, uḷāre cassa pete pākaṭe akāsi. Tesu keci chinnabhinnapilotikakhaṇḍadharā, keci attano keseheva paṭicchāditakopinā, keci naggā yathājātarūpā khuppipāsābhibhūtā tacapariyonaddhā aṭṭhimattasarīrā ito cito ca paribbhamantā mahājanassa paccakkhato paññāyiṃsu.

27然后世尊运用了那样的神通变化，使得这些饿鬼聚集在一处，把自己所作的恶业向大众宣告。结集者为了阐明这个意义，说道：

Atha bhagavā tathārūpaṃ iddhābhisaṅkhāraṃ abhisaṅkhāsi, yathā te ekajjhaṃ sannipatitvā attanā kataṃ pāpakammaṃ mahājanassa pavedesuṃ. Tamatthaṃ dīpentā saṅgītikārā –

392三百九十二。

392.

29“有的穿着破敝衣，有的以头发蔽体；饿鬼们为求食物，向各处奔走。”

‘‘Sātunnavasanā eke, aññe kesanivāsanā;

30“有的跑到很远之后，什么也没得到便返回；饥饿昏迷恐惧，倒下撞在地上。”

Petā bhattāya gacchanti, pakkamanti disodisaṃ.

393三百九十三。

393.

32「其中有者跌倒,仆倒撞击于地」:有些饿鬼跑向远处后,没得到什么就折返回来,因为饥饿而昏迷、惶恐,仆倒撞击在地面上。

‘‘Dūre eke padhāvitvā, aladdhāva nivattare;

33「往昔不修福善,如被火燃于日」:他们往昔「未作善」(akatakalyāṇa),所以就像在烈日下被火焚烧一样(受苦)。

Chātā pamucchitā bhantā, bhūmiyaṃ paṭisumbhitā.

394三百九十四。

394.

35「有些饿鬼就在那里跌倒，仆倒撞击在地面上。」

‘‘Keci tattha papatitvā, bhūmiyaṃ paṭisumbhitā;

36「往昔不修福善，如被火燃于烈日下。」

Pubbe akatakalyāṇā, aggidaḍḍhāva ātape.

395三百九十五。

395.

38「我们往昔是邪恶法者，是持家妇、族中母。」

‘‘Mayaṃ pubbe pāpadhammā, gharaṇī kulamātaro;

39在有了应施之物时，我们却没有为自己作灯（庇护）。

Santesu deyyadhammesu, dīpaṃ nākamha attano.

396三九六。

396.

41即使有丰盛的饮食，也曾经被我们那样散弃糟蹋；

‘‘Pahūtaṃ annapānampi, apissu avakirīyati;

42对于行于正道、如法行持的出家者，我们却不曾布施过任何东西。

Sammaggate pabbajite, na ca kiñci adamhase.

397三九七。

397.

44我们不愿工作，懒散怠惰，贪好美味，食量极大；

‘‘Akammakāmā alasā, sādukāmā mahagghasā;

45我们虽是施与一口食物的人，却对着受施者口出恶言、加以辱骂。

Ālopapiṇḍadātāro, paṭiggahe paribhāsimhase.

398三九八。

398.

47那些房屋和那些婢女，那些饰品原本是我们的；

‘‘Te gharā tā ca dāsiyo, tānevābharaṇāni no;

48现在别人在享用它们，我们却成了受苦的人。

Te aññe paricārenti, mayaṃ dukkhassa bhāgino.

399三百九十九。

399.

50辫子女被人轻视，造车者遭受饥荒；

‘‘Veṇī vā avaññā honti, rathakārī ca dubbhikā;

51旃陀罗女常常悲惨，理发师也一再如此。

Caṇḍālī kapaṇā honti, kappakā ca punappunaṃ.

400四百。

400.

53那些低贱、贫穷的家庭，

‘‘Yāni yāni nihīnāni, kulāni kapaṇāni ca;

54他们就投生在这些家庭当中，这就是悭吝者的趣。

Tesu tesveva jāyanti, esā maccharino gati.

401四百零一。

401.

56“那些先前做过善业、远离悭吝的施主们，

‘‘Pubbe ca katakalyāṇā, dāyakā vītamaccharā;

57他们遍满天界，并且照亮了难陀园。”

Saggaṃ te paripūrenti, obhāsenti ca nandanaṃ.

402四百零二。

402.

59“那些追求欲乐的人，在韦迦亚塔宫殿中享受之后，

‘‘Vejayante ca pāsāde, ramitvā kāmakāmino;

60从那里死后，转生到高贵的家族、富裕的家庭中。”

Uccākulesu jāyanti, sabhogesu tato cutā.

403四百零三。

403.

62“在尖顶屋、宫殿，以及铺着毛毯的床座上，

‘‘Kūṭāgāre ca pāsāde, pallaṅke ponakatthate;

63身体被孔雀羽扇轻轻扇着，出生在声誉卓著的家族。

Bījitaṅgā morahatthehi, kule jātā yasassino.

404四百零四。

404.

65被从一个人的膝上抱到另一个人的膝上，戴着花环，盛装打扮；

‘‘Aṅkato aṅkaṃ gacchanti, māladhārī alaṅkatā;

66那些寻求快乐的人，从早到晚都有乳母们服侍。

Dhātiyo upatiṭṭhanti, sāyaṃ pātaṃ sukhesino.

405四百零五。

405.

68这不是没有积过福德的人能得到的，只有积过福德的人才能得到；

‘‘Nayidaṃ akatapuññānaṃ, katapuññānamevidaṃ;

69那是没有悲伤、充满喜悦、可爱迷人的三十三天大林。

Asokaṃ nandanaṃ rammaṃ, tidasānaṃ mahāvanaṃ.

406四百零六。

406.

71「未作福者之乐，在这里不存在，在他方世界也不存在；

‘‘Sukhaṃ akatapuññānaṃ, idha natthi parattha ca;

72而作福者之乐，既存在于这里，也存在于他方世界。」

Sukhañca katapuññānaṃ, idha ceva parattha ca.

407四百零七。

407.

74「对于那些希望与他们共住者，应广行善事；

‘‘Tesaṃ sahabyakāmānaṃ, kattabbaṃ kusalaṃ bahuṃ;

75因为作福者在天界具足各种享用而心生欢喜。」——她们诵出了这些偈颂。

Katapuññā hi modanti, sagge bhogasamaṅgino’’ti. – gāthāyo avocuṃ;

392392. 在这里，「穿着破敝衣」是指穿着被剪破、撕裂成一截截的碎布片。「一些」是指某几位。「以发为衣者」是指仅仅用自己的头发来遮蔽私处。「为饮食而往」：她们心想「或许我们从此处去到别处，无论在哪里，都能得到一些残羹剩饭、被人吐出的饭食，或是胎垢之类的东西」，因此不在任何地方驻足，为了寻找食物而四处奔走。「走向四方」是指从这个方向走到那个方向，走向相隔许多由旬的地方。

392. Tattha sātunnavasanāti chinnabhinnapilotikakhaṇḍanivāsanā. Eketi ekacce. Kesanivāsanāti keseheva paṭicchāditakopinā. Bhattāya gacchantīti ‘‘appeva nāma ito gatā yattha vā tattha vā kiñci ucchiṭṭhabhattaṃ vā vamitabhattaṃ vā gabbhamalādikaṃ vā labheyyāmā’’ti katthacideva aṭṭhatvā ghāsatthāya gacchanti. Pakkamanti disodisanti disato disaṃ anekayojanantarikaṃ ṭhānaṃ pakkamanti.

393393.「远处」指就在很远的地方。「一些」指某些饿鬼。「奔走后」指为了寻找食物而四处奔走之后。「无所获而还」指没有得到任何吃的或喝的就这样回来了。「闷绝」指由于饥渴等痛苦而生起的昏厥。「迷乱」指心神恍惚地四处游荡。「倒在地上」指由于那种昏厥，挣扎着站起来后又像被抛下的泥团一样干瘪枯萎，摔倒在地。

393.Dūreti dūreva ṭhāne. Eketi ekacce petā. Padhāvitvāti ghāsatthāya upadhāvitvā. Aladdhāva nivattareti kiñci ghāsaṃ vā pānīyaṃ vā alabhitvā eva nivattanti. Pamucchitāti khuppipāsādidukkhena sañjātamucchā. Bhantāti paribbhamantā. Bhūmiyaṃ paṭisumbhitāti tāya eva mucchāya uppattiyā ṭhatvā avakkhittamattikāpiṇḍā viya vissussitvā pathaviyaṃ patitā.

394394.「在那里」指所到之处。「倒在地上」：由于饥饿等痛苦，如同坠入悬崖一般无法站立而倒在地上；或者在其所到之处，因为没有得到食物等而彻底绝望，就像被某人迎面痛击、捶打一样倒在地上，这就是词句的含义。「过去未作善」是指在前一世未曾造作善业。「如被火所烧于烈日下」：就像在酷暑时节，于阳光暴晒的地方被烈火焚烧一样，（她们）被饥渴之火所灼燃，承受着极大痛苦，这就是词句的意思。

394.Tatthāti gataṭṭhāne. Bhūmiyaṃ paṭisumbhitāti papāte patitā viya jighacchādidukkhena ṭhātuṃ asamatthabhāvena bhūmiyaṃ patitā, tattha vā gataṭṭhāne ghāsādīnaṃ alābhena chinnāsā hutvā kenaci paṭimukhaṃ sumbhitā pothitā viya bhūmiyaṃ patitā hontīti attho. Pubbe akatakalyāṇāti purimabhave akatakusalā. Aggidaḍḍhāva ātapeti nidāghakāle ātapaṭṭhāne agginā daḍḍhā viya, khuppipāsagginā ḍayhamānā mahādukkhaṃ anubhavantīti attho.

395「过去」指过去世。「恶法者」：即因嫉妒、悭吝等而有低劣本性的人。「家庭主妇」即家中的女主人。「家族之母」指族中孩子们的妈妈，或族中男子们的妈妈。「洲」指庇护所，这里指福德。因为它可作为众生在善趣中的立足之处，所以被称为「庇护所」。「我们未曾作」意思是：我们没有做过。

395.Pubbeti atītabhave. Pāpadhammāti issukīmaccharīādibhāvena lāmakasabhāvā. Gharaṇīti gharasāminiyo. Kulamātaroti kuladārakānaṃ mātaro, kulapurisānaṃ vā mātaro. Dīpanti patiṭṭhaṃ, puññanti attho. Tañhi sattānaṃ sugatīsu patiṭṭhābhāvato ‘‘patiṭṭhā’’ti vuccati. Nākamhāti na karimha.

396「众多」就是很多。「饮与食」即食物与饮料。「且被撒弃」：其中‘su’只是个语助词，意思是‘且被撒弃、被丢弃’。「于正道行者」：即对于正确行道者、正确修行者，此处指正确修行的女性。「于出家者」：即对于出家的女性。这里是把与格用属格的形式来表达，意思是：当有正道行者或出家者在场、能够对他们施与时。‘我们未曾施与任何东西’：他们被懊悔所压倒，说：‘我们连一丁点的应施法都没布施过。’

396.Pahūtanti bahuṃ. Annapānampīti annañca pānañca. Apissu avakirīyatīti sūti nipātamattaṃ, api avakirīyati chaṭṭīyati. Sammaggateti sammā gate sammā paṭipanne sammā paṭipannāya. Pabbajiteti pabbajitāya. Sampadāne hi idaṃ bhummavacanaṃ. Sammaggate vā pabbajite sati labbhamāneti attho. Na ca kiñci adamhaseti ‘‘kiñcimattampi deyyadhammaṃ nādamhā’’ti vippaṭisārābhibhūtā vadanti.

397「不乐善业者」：喜欢做那些不应做的、不善的行为，就叫「不乐善业者」；另一种解释是，喜欢做善士们应行的善业的人叫「乐善业者」，「不乐善业者」就是不喜欢行善业的人，意思是：对善法没有意愿的人。「懈怠者」：即懒惰的人，在行善事上没有精进力。「乐甘味者」：即喜爱甜美、甘甜事物的人。「大食者」：就是食量很大的人。这两个词都表示：他们得到了美好且甘甜的食物后，不给任何有需要的人，只顾自己享用。「施与一口食者」：即施与哪怕只有一口饭团的人。「于接受者」：即对于接受这些施物的人。「我们曾轻蔑地说」：我们曾以轻视的口吻说话，也就是鄙夷、嘲笑的意思。

397.Akammakāmāti sādhūti akattabbaṃ kammaṃ akusalaṃ kāmentīti akammakāmā, sādhūhi vā kattabbaṃ kusalaṃ kāmentīti kammakāmā, na kammakāmāti akammakāmā , kusaladhammesu acchandikāti attho. Alasāti kusītā kusalakammakaraṇe nibbīriyā. Sādukāmāti sātamadhuravatthupiyā. Mahagghasāti mahābhojanā, ubhayenāpi sundarañca madhurañca bhojanaṃ labhitvā atthikānaṃ kiñci adatvā sayameva bhuñjitāroti dasseti. Ālopapiṇḍadātāroti ālopamattassapi bhojanapiṇḍassa dāyakā. Paṭiggaheti tassa paṭiggaṇhanake. Paribhāsimhaseti paribhavaṃ karontā bhāsimha, avamaññimha uppaṇḍimhā cāti attho.

398「那些房屋」：意思是，我们过去曾将其视为‘我家’而执取的那些房子，它们仍维持原样矗立在那里，如今对我们却毫无帮助——这是它的内涵。「那些婢女、那些装饰品也不属于我们」：此处也是同样的解释思路。其中‘no’是‘我们的’的意思。‘Te’指那些房子等。「他人受用」：即他人在支配使用、在受用这些东西。‘我们是苦的拥有者’：然而，我们过去只知一味戏乐，抛弃了财产，不懂得把它们化作能跟随我们的旅途资粮，如今便成了饥渴等苦的受报者——他们这般自责地说。

398.Te gharāti yattha mayaṃ pubbe ‘‘amhākaṃ ghara’’nti mamattaṃ akarimhā, tāni gharāni yathāṭhitāni, idāni no na kiñci upakappatīti adhippāyo. Tā ca dāsiyo tānevābharaṇāni noti etthāpi eseva nayo. Tattha noti amhākaṃ. Teti te gharādike. Aññe paricārenti, paribhogādivasena viniyogaṃ karontīti attho. Mayaṃ dukkhassa bhāginoti mayaṃ pana pubbe kevalaṃ kīḷanappasutā hutvā sāpateyyaṃ pahāya gamanīyaṃ anugāmikaṃ kātuṃ ajānantā idāni khuppipāsādidukkhassa bhāgino bhavāmāti attānaṃ garahantā vadanti.

399现在，因为众生即使从饿鬼趣死后投生为人，也大多由于该业报的残余，而成为低贱种姓、过着穷困无依的生活，所以为了说明这个意义，而说了‘编篱者’等两首偈颂。其中，「编篱者」：即藤族（竹编民族），指那些竹编工、苇编工等人。‘vā’字是不确定的意思。「被轻贱者」：指应被轻视、被看不起的人，这是该词所表达的意思。或读作‘Vambhanā’，意为被他人压迫欺凌的人。「造车者」：即指皮匠们。「毒友者」：即毒害朋友、给朋友带来伤害的人。「旃陀罗种」：即旃陀罗种姓的人。「穷困者」：即乞讨者，极为可怜的人。「理发师种」：即理发匠种姓的人。在每一处都与‘会一再地成为’相连结，意思是：他们会不停地、一次又一次地投生在这些低劣的家族里。

399. Idāni yasmā petayonito cavitvā manussesu uppajjantāpi sattā yebhuyyena tasseva kammassa vipākāvasesena hīnajātikā kapaṇavuttinova honti, tasmā tamatthaṃ dassetuṃ ‘‘veṇivā’’tiādinā dve gāthā vuttā. Tattha veṇivāti venajātikā, vilīvakārā naḷakārā hontīti attho. Vā-saddo aniyamattho. Avaññāti avaññeyyā, avajānitabbāti vuttaṃ hoti. ‘‘Vambhanā’’ti vā pāṭho, parehi bādhanīyāti attho. Rathakārīti cammakārino. Dubbhikāti mittadubbhikā mittānaṃ bādhikā. Caṇḍālīti caṇḍālajātikā. Kapaṇāti vanibbakā ativiya kāruññappattā . Kappakāti kappakajātikā, sabbattha ‘‘honti punappuna’’nti yojanā, aparāparampi imesu nihīnakulesu uppajjantīti vuttaṃ hoti.

400「就在那些那些之中出生」：如尼沙陀、弗居娑等其它种种穷困、极度可鄙、最为困苦的家族，就在那些低劣家族中，他们因悭吝垢染，先投胎为饿鬼，从那里死后，又转生在这些地方。因此说：‘这是悭吝者之趣。’

400.Tesu tesveva jāyantīti yāni yāni aññānipi nesādapukkusakulādīni kapaṇāni ativiya vambhaniyāni paramaduggatāni ca, tesu tesu eva nihīnakulesu macchariyamalena petesu nibbattitvā tato cutā nibbattanti. Tenāha ‘‘esā maccharino gatī’’ti.

401这样，开示了不造福的众生的结局之后，为了再开示造福者的结局，而说了‘昔日曾造善’等七首偈颂。其中，「他们令天界圆满」：那些在过去生、前一生中曾造善业的人们，是布施者、喜好布施功德的人，已远离悭吝之垢。他们凭借自己的美貌成就和眷属成就，令天界，即令天界得以圆满、变得充实。「且照耀欢喜园」：不只是令其圆满而已，欢喜林原本就因各种如意树等的光辉而自然闪耀，但这些人更以自己衣饰和身体的光芒，在压过它的光辉的同时，也使它更加光亮耀眼、灿烂夺目。

401. Evaṃ akatapuññānaṃ sattānaṃ gatiṃ dassetvā idāni katapuññānaṃ gatiṃ dassetuṃ ‘‘pubbe ca katakalyāṇā’’ti satta gāthā vuttā. Tattha saggaṃ te paripūrentīti ye pubbe purimajātiyaṃ katakalyāṇā dāyakā dānapuññābhiratā vigatamalamaccherā, te attano rūpasampattiyā ceva parivārasampattiyā ca saggaṃ devalokaṃ paripūrenti paripuṇṇaṃ karonti. Obhāsenti ca nandananti na kevalaṃ paripūrentiyeva, atha kho kapparukkhādīnaṃ pabhāhi sabhāveneva obhāsamānampi nandanavanaṃ attano vatthābharaṇajutīhi sarīrappabhāya ca abhibhavitvā ceva obhāsetvā ca jotenti.

402「欲乐受用者」：即能随心所欲地，在所欲求的诸欲功德中受用的人。「于高贵家」：即出生于高贵的刹帝利家族等家中。「于富有家」：即出生在拥有巨大财富的家庭中。「自那里死去后」：即从那个天界死去之后。

402.Kāmakāminoti yathicchitesu kāmaguṇesu yathākāmaṃ paribhogavanto. Uccākulesūti uccesu khattiyakulādīsu kulesu. Sabhogesūti mahāvibhavesu. Tato cutāti tato devalokato cutā.

403「在尖顶屋和宫殿中」：指住在尖顶屋和宫殿里。「身体被扇凉」：指身体被扇着凉风。「以持孔雀羽扇者」：即由那些手持孔雀尾羽装饰的扇子的人侍奉。「具名声者」：意思是拥有众多随从，正享受快乐——这是它的含义。

403.Kūṭāgāreca pāsādeti kūṭāgāre ca pāsāde ca. Bījitaṅgāti bījiyamānadehā. Morahatthehīti morapiñchapaṭimaṇḍitabījanīhatthehi. Yasassinoti parivāravanto ramantīti adhippāyo.

404「从膝到膝而行」：即使在孩童时期，他们也只会从亲属与乳母的膝上被递到另一个膝上，绝不会被放在地上——这是它的含义。「服侍」：即进行侍候、伺候。「寻求乐者」：指希求安乐的人；他们为了回避哪怕是“别让他受冷、受热”这样微小的苦楚而主动侍奉——这是它的含义。

404.Aṅkato aṅkaṃ gacchantīti dārakakālepi ñātīnaṃ dhātīnañca aṅkaṭṭhānato aṅkaṭṭhānameva gacchanti, na bhūmitalanti adhippāyo. Upatiṭṭhantīti upaṭṭhānaṃ karonti. Sukhesinoti sukhamicchantā, ‘‘mā sītaṃ vā uṇhaṃ vā’’ti appakampi dukkhaṃ pariharantā upatiṭṭhantīti adhippāyo.

405「这不属于未造福者」：指这欢喜园——因为没有忧伤之事而称为无忧，令人愉悦、令人欢喜，是三十三天、忉利天众的大林、大近林——并不属于那些未造福德的人，他们无法得到，这是这句话的意思。

405.Nayidaṃ akatapuññānanti idaṃ sokavatthuabhāvato asokaṃ rammaṃ ramaṇīyaṃ tidasānaṃ tāvatiṃsadevānaṃ mahāvanaṃ mahāupavanabhūtaṃ nandanaṃ nandanavanaṃ akatapuññānaṃ na hoti, tehi laddhuṃ na sakkāti attho.

406Idhā ti（此处）：指在这个人间，特别是做福德的地方，正是针对这个而说。或者，“此处”是指现世。Paratthā ti（彼处）：指来世。

406.Idhāti imasmiṃ manussaloke visesato puññaṃ karīyati, taṃ sandhāyāha. Idhāti vā diṭṭhadhamme. Paratthāti samparāye.

407Tesanti（他们的）：指那些如前所述的天众。Sahabyakāmānanti（欲求同伴）：指想要与他们共处。Bhogasamaṅginoti（具足财宝者）：指那些具足财宝，也就是完全享有天界的五种欲功德而欢喜的意思。其余的意义很明显。

407.Tesanti tehi yathāvuttehi devehi. Sahabyakāmānanti sahabhāvaṃ icchantehi. Bhogasamaṅginoti bhogehi samannāgatā, dibbehi pañcakāmaguṇehi samappitā modantīti attho. Sesaṃ uttānatthameva.

92就这样，通过这些饿鬼共同的经历，把自作之业所去的趣向和福德之业所去的趣向都宣说出来后，以感到悚惧的拘利族大臣为首的在场大众，世尊随顺着他们的意乐，详尽地开示了法。开示结束时，八万四千有情当下现观了法。

Evaṃ tehi petehi sādhāraṇato attanā katakammassa ca gatiyā puññakammassa ca gatiyā paveditāya saṃviggamanassa koḷiyāmaccapamukhassa tattha sannipatitassa mahājanassa ajjhāsayānurūpaṃ bhagavā vitthārena dhammaṃ desesi. Desanāpariyosāne caturāsītiyā pāṇasahassānaṃ dhammābhisamayo ahosīti.

95《不分饿鬼事》的注释结束。

Abhijjamānapetavatthuvaṇṇanā niṭṭhitā.

96二、《沙那瓦西长老饿鬼事》的注释。

2. Sāṇavāsittherapetavatthuvaṇṇanā

93「拘利那城的长老」这个故事，是世尊住在竹林精舍时，针对具寿沙那瓦西长老的一位亲戚（饿鬼）的因缘而说的。据说过去在波罗奈城，有一个名叫棋王的国王的儿子，在园林游戏之后回城时，看见一位名为苏内德的辟支佛在乞食后出城，便因沉醉于权势而傲慢，心生嗔恚地想：“这个秃头怎么不对我合掌就走了？”他从象背上下来，假装打招呼说：“你得到乞食了吗？”从辟支佛手中取过鉢，摔在地上打破。那时，辟支佛因于一切处都达到了‘如状态’而毫无动摇，只是以悲悯散发出的喜悦所注照的净信心注视着他。而王子却以无端的嗔恚染污了心，说：“你不知道我是棋王的儿子吗？你这样看着我，能对我做什么？”说罢嘲笑着离开了。就在他刚离去时，身上便生起了犹如地狱火燃般的剧烈身热。他被这巨大的热恼所征服，身体遭受极度的苦受逼迫，死后投生在了无间大地狱。

Kuṇḍināgariyo theroti idaṃ satthari veḷuvane viharante āyasmato sāṇavāsittherassa ñātipete ārabbha vuttaṃ. Atīte kira bārāṇasiyaṃ kitavassa nāma rañño putto uyyānakīḷaṃ kīḷitvā nivattanto sunettaṃ nāma paccekabuddhaṃ piṇḍāya caritvā nagarato nikkhamantaṃ disvā issariyamadamatto hutvā ‘‘kathañhi nāma mayhaṃ añjaliṃ akatvā ayaṃ muṇḍako gacchatī’’ti paduṭṭhacitto hatthikkhandhato otaritvā ‘‘kacci te piṇḍapāto laddho’’ti ālapanto hatthato pattaṃ gahetvā pathaviyaṃ pātetvā bhindi. Atha naṃ sabbattha tādibhāvappattiyā nibbikāraṃ karuṇāvipphārasomanassanipātapasannacittameva olokentaṃ aṭṭhānāghātena dūsitacitto ‘‘kiṃ maṃ kitavassa rañño puttaṃ na jānāsi, tvaṃ olokayanto mayhaṃ kiṃ karissasī’’ti vatvā avahasanto pakkāmi. Pakkantamattasseva cassa narakaggidāhapaṭibhāgo balavasarīradāho uppajji. So tena mahāsantāpenābhibhūtakāyo atibāḷhaṃ dukkhavedanābhitunno kālaṃ katvā avīcīmahāniraye nibbatti.

94他在那里，时而右侧躺，时而左侧躺，时而仰卧，时而俯卧，以种种方式辗转，经过了八万四千年的煎熬后，从那里死去。之后又投生为饿鬼，经历了无量时间的饥渴等苦。再从饿鬼死去，在当今佛陀出世时，投生在了拘利那城附近的一个渔夫村。他生起了宿命智，因此回忆起过去自己所曾受过的苦，虽然已经长大，但因为怖畏恶行，即使与亲戚们一起也不愿去从事捕鱼。当亲戚们去时，他不想杀鱼，便躲藏起来；如果去了，就弄破渔网，或者抓住活鱼放入水中放生。亲戚们不喜欢他这种行为，就把他赶出了家门。然而，他的一个兄弟对他怀有深切的感情。

So tattha dakkhiṇapassena vāmapassena uttāno avakujjoti bahūhi pakārehi parivattitvā caturāsīti vassasahassāni paccitvā tato cuto petesu apirimitakālaṃ khuppipāsādidukkhaṃ anubhavitvā tato cuto imasmiṃ buddhuppāde kuṇḍinagarassa samīpe kevaṭṭagāme nibbatti. Tassa jātissarañāṇaṃ uppajji, tena so pubbe attanā anubhūtapubbaṃ dukkhaṃ anussaranto vayappattopi pāpabhayena ñātakehipi saddhiṃ macchabandhanatthaṃ na gacchati. Tesu gacchantesu macche ghātetuṃ anicchanto nilīyati, gato ca jālaṃ bhindati, jīvante vā macche gahetvā udake vissajjeti, tassa taṃ kiriyaṃ arocantā ñātakā gehato taṃ nīhariṃsu. Eko panassa bhātā sinehabaddhahadayo ahosi.

95而在那时，具寿阿难正住在靠近拘利那城的沙那山。那个渔夫的儿子被亲戚们遗弃后，到处游荡，来到了那个地方，在进食的时候来到长老面前。长老询问他，知道他有求食的需要，就给了他饭食。用完饭后，长老知道了他的全部情况，见他对法谈心生欢喜，便说：“贤友，你愿意出家吗？”“是的，大德，我愿意出家。”长老就让他出家，并和他一起前往世尊那里。那时，世尊说：“阿难，你应当怜悯这个沙弥。”而他因为过去未作善业的缘故，所得很少。于是，世尊为了扶持他，就安排他去给比丘们受用的水瓶灌满水。见到此事，优婆塞们为他施设了许多常供的饭食。

Tena ca samayena āyasmā ānando kuṇḍinagaraṃ upanissāya sāṇapabbate viharati. Atha so kevaṭṭaputto ñātakehi pariccatto hutvā ito cito ca paribbhamanto taṃ padesaṃ patto bhojanavelāya therassa santikaṃ upasaṅkami. Thero taṃ pucchitvā bhojanena atthikabhāvaṃ ñatvā tassa bhattaṃ datvā katabhattakicco sabbaṃ taṃ pavattiṃ ñatvā dhammakathāya pasannamānasaṃ ñatvā ‘‘pabbajissasi, āvuso’’ti? ‘‘Āma, bhante, pabbajissāmī’’ti. Thero taṃ pabbājetvā tena saddhiṃ bhagavato santikaṃ agamāsi. Atha naṃ satthā āha – ‘‘ānanda, imaṃ sāmaṇeraṃ anukampeyyāsī’’ti. So ca akatakusalattā appalābho ahosi. Atha naṃ satthā anuggaṇhanto bhikkhūnaṃ paribhogatthāya pānīyaghaṭānaṃ paripūraṇe niyojesi. Taṃ disvā upāsakā tassa bahūni niccabhattāni paṭṭhapesuṃ.

96他后来得到了具足戒，证得了阿拉汉果，成为长老，与十二位比丘一起住在沙那山。而他的亲戚约有五百人，因未累积善业，累积了悭吝等恶法，死后投生为饿鬼。他的父母心想：“这个人先前被我们从家里赶了出去。”因此感到羞愧，不去亲近他，却派了那位对他深怀感情的兄弟去。那个兄弟在长老进入村庄乞食的时候，以右膝着地，合掌现出自身，说了“大德，您的母亲和父亲……”等偈颂。而开头那五首以「拘利那城的长老」等开头的偈颂，则是结集法藏的长老们为了显示这些偈颂之间的关联而放置在这里的。

So aparena samayena laddhūpasampado arahattaṃ patvā thero hutvā dvādasahi bhikkhūhi saddhiṃ sāṇapabbate vasi. Tassa pana ñātakā pañcasatamattā anupacitakusalakammā upacitamaccherādipāpadhammā kālaṃ katvā petesu nibbattiṃsu. Tassa pana mātāpitaro ‘‘esa amhehi pubbe gehato nikkaḍḍhito’’ti sārajjamānā taṃ anupasaṅkamitvā tasmiṃ baddhasinehaṃ bhātikaṃ pesesuṃ. So therassa gāmaṃ piṇḍāya paviṭṭhasamaye dakkhiṇajāṇumaṇḍalaṃ pathaviyaṃ patiṭṭhāpetvā katañjalī attānaṃ dassetvā ‘‘mātā pitā ca te, bhante’’tiādigāthā avoca. Kuṇḍināgariyo therotiādayo pana ādito pañca gāthā tāsaṃ sambandhadassanatthaṃ dhammasaṅgāhakehi ṭhapitā.

408408.

408.

98「拘利那城的长老，住在沙那山；」

‘‘Kuṇḍināgariyo thero, sāṇavāsinivāsiko;

99「名为布咤婆楼的沙门，已修习诸根。」

Poṭṭhapādoti nāmena, samaṇo bhāvitindriyo.

409409.

409.

101他的母亲、父亲和兄弟，都堕入了悲惨境遇，出生于阎魔世界；

‘‘Tassa mātā pitā bhātā, duggatā yamalokikā;

102他们造作了恶业，从此世间前往饿鬼道。

Pāpakammaṃ karitvāna, petalokaṃ ito gatā.

410第四百一十条。

410.

104他们悲惨，被针刺折磨，疲惫不堪，赤身裸体，骨瘦如柴；

‘‘Te duggatā sūcikaṭṭā, kilantā naggino kisā;

105他们极度惶恐，充满大怖畏，不敢向残暴者显现。

Uttasantā mahattāsā, na dassenti kurūrino.

411第四百一十一条。

411.

107他的兄弟得以脱离彼处，赤身裸体，孤身走在路上；

‘‘Tassa bhātā vitaritvā, naggo ekapathekako;

108他四肢匍匐而行，以便让长老看见自己。

Catukuṇḍiko bhavitvāna, therassa dassayītumaṃ.

412第四百一十二条。

412.

110而长老没有留意，默默地走过去了。

‘‘Thero cāmanasikatvā, tuṇhībhūto atikkami;

111于是他告知长老：‘我是已经堕为饿鬼的兄弟。’

So ca viññāpayī theraṃ, ‘bhātā petagato ahaṃ’.

413第四百一十三条。

413.

113‘大德！您的母亲和父亲也身处悲惨的阎魔世界；

‘‘Mātā pitā ca te bhante, duggatā yamalokikā;

114作了恶业之后，从此处去往了饿鬼世间。

Pāpakammaṃ karitvāna, petalokaṃ ito gatā.

414第四百一十四条。

414.

116因此，他们堕入恶趣，被针所刺，疲惫、赤裸、瘦弱；

‘‘Tena duggatā sūcikaṭṭā, kilantā naggino kisā;

117他们畏惧，有大恐怖，这些残忍者不显现自己。

Uttasantā mahattāsā, na dassenti kurūrino.

415第四百一十五条。

415.

119请慈悯，具悲者！布施后，请回向给我们；

‘‘Anukampassu kāruṇiko, datvā anvādisāhi no;

120凭你所给的布施，这些残忍者将得以生存。

Tava dinnena dānena, yāpessanti kurūrino’’ti.

408-9408-9. 其中，“库恩迪那城长老”：在名为库恩迪那的城市出生并成长的长老，也有读作“库恩迪卡城长老”的，意思相同。“住萨那瓦西尼者”：住在萨那山的人。“名叫波吒帕陀”：名字是波吒帕陀。“沙门”：已寂灭罪恶者。“已修习根者”：通过圣道修习而修习了信等根者，意为阿拉汉。“他的”：那位萨那瓦西长老的。“恶趣者”：已堕入恶趣者。

408-9. Tattha kuṇḍināgariyo theroti evaṃnāmake nagare jātasaṃvaḍḍhatthero, ‘‘kuṇḍikanagaro thero’’tipi pāṭho, so evattho. Sāṇavāsinivāsikoti sāṇapabbatavāsī. Poṭṭhapādoti nāmenāti nāmena poṭṭhapādo nāma. Samaṇoti samitapāpo. Bhāvitindriyoti ariyamaggabhāvanāya bhāvitasaddhādiindriyo, arahāti attho. Tassāti tassa sāṇavāsittherassa. Duggatāti duggatigatā.

410410.“被针所刺者”：身体腐烂、粗糙，只剩骨架；被名为“针”的饥渴所压迫、折磨。也有读作“针喉”的，意为嘴巴如针孔般细小。“疲惫”：身心疲惫。“赤裸”：裸形无衣。“瘦弱”：因身体只剩骨与皮而瘦弱。“畏惧者”：因“这位沙门是我们的儿子”的羞愧而生起恐惧。“大恐怖者”：因自己过去所造之业而生起大怖畏。“不显现”：不显现自己，不来到面前。“残忍者”：行为残酷者。

410.Sūcikaṭṭāti pūtinā lūkhagattā aṭṭakā, sūcikāti laddhanāmāya khuppipāsāya aṭṭā pīḷitā. ‘‘Sūcikaṇṭhā’’ti keci paṭhanti, sūcichiddasadisamukhadvārāti attho. Kilantāti kilantakāyacittā. Nagginoti naggarūpā niccoḷā. Kisāti aṭṭhittacamattasarīratāya kisadehā. Uttasantāti ‘‘ayaṃ samaṇo amhākaṃ putto’’ti ottappena utrāsaṃ āpajjantā . Mahattāsāti attanā pubbe katakammaṃ paṭicca sañjātamahābhayā. Na dassentīti attānaṃ na dassenti, sammukhībhāvaṃ na gacchanti. Kurūrinoti dāruṇakammantā.

411411.“他的兄弟”：萨那瓦西长老的兄弟。“超越”：已越过，指消除了羞愧和恐惧。或读作“vituritvā”：意为匆忙，现出慌忙的样子。“在单行道上”：在只能容一人独行的小路上。“单独”：独身一人，无同伴。“成为四肢蜷行者”：四肢蜷行，意为用四肢蜷曲身体活动，即用双膝和双手行走、站立，变成如此状态。他以前为了遮蔽羞处就这样做，所以这次也这样做了。“为向长老显示”：向长老指示并展示自己。

411.Tassa bhātāti sāṇavāsittherassa bhātā. Vitaritvāti vitiṇṇo hutvā, ottappasantāsabhayāti attho. Vituritvāti vā pāṭho, turito hutvā, taramānarūpo hutvāti vuttaṃ hoti. Ekapatheti ekapadikamagge. Ekakoti ekiko adutiyo. Catukuṇḍiko bhavitvānāti catūhi aṅgehi kuṇḍeti attabhāvaṃ pavattetīti catukuṇḍiko, dvīhi jāṇūhi dvīhi hatthehi gacchanto tiṭṭhanto ca, evaṃbhūto hutvāti attho. So hi evaṃ purato kopīnapaṭicchādanā hotīti tathā akāsi. Therassa dassayītumanti therassa attānaṃ uddisayi dassesi.

412412.“不留意”：未作意“这是某某”，未注意。“而他”：那个饿鬼。“兄弟，成为饿鬼的我”：他说“我在过去生中是兄弟，现在成为饿鬼来到这里”，以此告知长老——这是文脉的连接。

412.Amanasikatvāti ‘‘ayaṃ nāma eso’’ti evaṃ manasi akaritvā anāvajjetvā. So cāti so peto. Bhātā petagato ahanti ‘‘ahaṃ atītattabhāve bhātā, idāni petabhūto idhāgato’’ti vatvā viññāpayi theranti yojanā.

413-5413-5. 为了说明他如何告知，而说了以“父母”等开头的三首偈颂。其中，“父母”：你的母亲和父亲。“请慈悯”：请护念，请生起慈悯。“请回向”：请回向。“我们”：我们。“由你所施与的”：由你所施与的。

413-5. Yathā pana viññāpayi, taṃ dassetuṃ ‘‘mātā pitā cā’’tiādinā tisso gāthā vuttā. Tattha mātā pitā ca teti tava mātā ca pitā ca. Anukampassūti anuggaṇha anudayaṃ karohi. Anvādisāhīti ādisa. Noti amhākaṃ. Tava dinnenāti tayā dinnena.

126听了那话之后，为了显示长老是如何做的，他说道：

Taṃ sutvā thero yathā paṭipajji, taṃ dassetuṃ –

416四百一十六。

416.

128长老托钵乞食后，与另外十二位比丘

‘‘Thero caritvā piṇḍāya, bhikkhū aññe ca dvādasa;

129聚在一处，为了分发食物之事。

Ekajjhaṃ sannipatiṃsu, bhattavissaggakāraṇā.

417四百一十七。

417.

131长老对所有比丘说：“把你们所得的食物都给我；

‘‘Thero sabbeva te āha, yathāladdhaṃ dadātha me;

132我要出于对亲属的慈悯，而作僧团食。”

Saṅghabhattaṃ karissāmi, anukampāya ñātinaṃ.

418四百一十八。

418.

134他们交给长老，长老邀请僧伽；

‘‘Niyyādayiṃsu therassa, thero saṅghaṃ nimantayi;

135布施后，长老回向给母亲、父亲和兄弟：

Datvā anvādisi thero, mātu pitu ca bhātuno;

136“愿此成为我亲属所有，愿亲属们快乐。”

‘Idaṃ me ñātīnaṃ hotu, sukhitā hontu ñātayo’.

419四百一十九。

419.

138就在回向的刹那，食物出现，

‘‘Samanantarānuddiṭṭhe, bhojanaṃ udapajjatha;

139洁净、殊胜、具足，有种种味与配菜。

Suciṃ paṇītaṃ sampannaṃ, anekarasabyañjanaṃ.

420四百二十。

420.

141于是，兄弟显现，有容貌、有力、快乐；

‘‘Tato uddassayī bhātā, vaṇṇavā balavā sukhī;

142“大德！请看，我们虽有大量食物，却赤身裸体；

Pahūtaṃ bhojanaṃ bhante, passa naggāmhase mayaṃ;

143大德！请您那样努力，好让我们得到衣服。”

Tathā bhante parakkama, yathā vatthaṃ labhāmase.

421四百二十一。

421.

145长老从垃圾堆中捡拾破布；

‘‘Thero saṅkārakūṭamhā, uccinitvāna nantake;

146把碎布做成布片，供养给四方僧伽。

Pilotikaṃ paṭaṃ katvā, saṅghe cātuddise adā.

422四百二十二。

422.

148供养之后，长老回向给母亲、父亲和兄弟；

‘‘Datvā anvādisī thero, mātu pitu ca bhātuno;

149愿这一切都归我的亲属所有，愿亲属们快乐。

‘Idaṃ me ñātīnaṃ hotu, sukhitā hontu ñātayo’.

423四百二十三。

423.

151就在回向的刹那，衣服出现；

‘‘Samanantarānuddiṭṭhe, vatthāni udapajjisuṃ;

152然后，那位穿着美好衣服者，向长老展示自己。

Tato suvatthavasano, therassa dassayītumaṃ.

424四百二十四。

424.

154如同难陀王领土内所覆盖的那样，

‘‘Yāvatā nandarājassa, vijitasmiṃ paṭicchadā;

155大德，我们的衣服比那更多；

Tato bahutarā bhante, vatthānacchādanāni no.

425四百二十五。

425.

157丝绸毯、羊毛毯，以及亚麻布与棉布；

‘‘Koseyyakambalīyāni, khomakappāsikāni ca;

158它们既广大又贵重，被悬挂在空中；

Vipulā ca mahagghā ca, tepākāsevalambare.

426第四百二十六偈。

426.

160我们穿上那些令意欢喜的任何一件；

‘‘Te mayaṃ paridahāma, yaṃ yañhi manaso piyaṃ;

161大德，请您那样努力，好让我们得到房屋。

Tathā bhante parakkama, yathā gehaṃ labhāmase.

427第四百二十七偈。

427.

163长老建造了叶屋之后，将其布施给四方僧伽；

‘‘Thero paṇṇakuṭiṃ katvā, saṅghe cātuddise adā;

164布施之后，长老回向给母亲、父亲和兄弟；

Datvā ca anvādisī thero, mātu pitu ca bhātuno;

165“愿此成为我亲属所有，愿亲属们快乐。”

‘Idaṃ me ñātīnaṃ hotu, sukhitā hontu ñātayo’.

428四百二十八。

428.

167就在回向的刹那，房屋出现；

‘‘Samanantarānuddiṭṭhe, gharāni udapajjisuṃ;

168尖顶屋、住所，已按份分配并度量。

Kūṭāgāranivesanā, vibhattā bhāgaso mitā.

429四百二十九。

429.

170“人间没有像我们这里这样的家；

‘‘Na manussesu īdisā, yādisā no gharā idha;

171即使天界有的家，我们这里的家也如同那般。”

Api dibbesu yādisā, tādisā no gharā idha.

430四百三十。

430.

173它们闪耀光辉，遍照四周四方；

‘‘Daddallamānā ābhenti, samantā caturo disā;

174大德！请您这样努力，好让我们得到饮水。

Tathā bhante parakkama, yathā pānīyaṃ labhāmase.

431431.

431.

176长老装满容器后，布施给四方僧伽；

‘‘Thero karaṇaṃ pūretvā, saṅghe cātuddise adā;

177布施之后，长老回向给母亲、父亲和兄弟；

Datvā anvādisī thero, mātu pitu ca bhātuno;

178‘愿这功德归属于我的亲人，愿亲人们都快乐。’

‘Idaṃ me ñātīnaṃ hotu, sukhitā hontu ñātayo’.

432432.

432.

180就在回向的刹那，饮水出现；

‘‘Samanantarānuddiṭṭhe, pānīyaṃ udapajjatha;

181深邃、四方、善巧妙化的莲花池。

Gambhīrā caturassā ca, pokkharañño sunimmitā.

433四百三十三。

433.

183水清凉、有善阶梯、清凉、无恶臭；

‘‘Sītodikā suppatitthā, sītā appaṭigandhiyā;

184覆盖着红莲与青莲，水面上布满了花粉。

Padumuppalasañchannā, vārikiñjakkhapūritā.

434四百三十四。

434.

186在那里沐浴并饮水后，他们向长老禀告。

‘‘Tattha nhatvā pivitvā ca, therassa paṭidassayuṃ;

187大德，饮水很充足，但我们的脚疼痛难忍。

Pahūtaṃ pānīyaṃ bhante, pādā dukkhā phalanti no.

435四百三十五。

435.

189我们四处游荡，在沙砾、拘舍草和荆棘上一瘸一拐地行走。

‘‘Āhiṇḍamānā khañjāma, sakkhare kusakaṇṭake;

190大德，请您如此努力，让我们能得到车乘。

Tathā bhante parakkama, yathā yānaṃ labhāmase.

436436

436.

192长老得到了单层凉鞋后，便将其赠予了四方僧团。

‘‘Thero sipāṭikaṃ laddhā, saṅghe cātuddise adā;

193赠予之后，长老又回向给母亲、父亲和兄弟。

Datvā anvādisī thero, mātu pitu ca bhātuno;

194愿这份功德归我的亲人，愿亲人们得到快乐。

‘Idaṃ me ñātīnaṃ hotu, sukhitā hontu ñātayo’.

437437

437.

196就在回向的紧邻之际，饿鬼们便乘着车来了。

‘‘Samanantarānuddiṭṭhe , petā rathena māgamuṃ;

197我们已被慈悯，尊者啊，通过食物与衣服。

Anukampitamha bhadante, bhattenacchādanena ca.

438四百三十八。

438.

199通过房舍、饮水的布施，以及车辆的布施，以此两者；

‘‘Gharena pānīyadānena, yānadānena cūbhayaṃ;

200“大德，我们是为了礼敬世间那具有怜悯的牟尼而来的。”——他们诵出了这些偈颂。

Muniṃ kāruṇikaṃ loke, bhante vanditumāgatā’’ti. – gāthāyo āhaṃsu;

416-7416-7. 在这里，“长老行已，为乞食”：指长老为了托钵乞食而行走。“比丘及其他十二位”：指与长老一起居住的、另外的十二位比丘，他们一起、在同一处聚集。如果要问“为什么”？“因为分发饭食的缘故”：指因为饭食的事情，也就是为了受用食物的目的。“彼等”：指那些比丘。“如所得”：指无论得到了什么食物。“施与”：指请你们给予。

416-7. Tattha thero caritvā piṇḍāyāti thero piṇḍāpātacārikāya caritvā. Bhikkhū aññe ca dvādasāti therena saha vasantā aññe ca dvādasa bhikkhū ekajjhaṃ ekato sannipatiṃsu. Kasmāti ce? Bhattavissaggakāraṇāti bhattakiccakāraṇā bhuñjananimittaṃ. Teti te bhikkhū. Yathāladdhanti yaṃ yaṃ laddhaṃ. Dadāthāti detha.

418418.“已供养”：指他们已经给予了。“邀请僧团”：指那十二位比丘，以指定僧团的方式，邀请对方来接受那顿饭食。“回向”：指指定、专门提及。在这里，为了显示他们是为谁而回向，偈颂说：“愿此归于我的母亲、父亲及兄弟，愿此归于我的亲属，愿亲人们快乐。”

418.Niyyādayiṃsūti adaṃsu. Saṅghaṃ nimantayīti te eva dvādasa bhikkhū saṅghuddesavasena taṃ bhattaṃ dātuṃ nimantesi. Anvādisīti ādisi. Tattha yesaṃ anvādisi, te dassetuṃ ‘‘mātu pitu ca bhātuno, idaṃ me ñātīnaṃ hotu, sukhitā hontu ñātayo’’ti vuttaṃ.

419419.“在回向的紧邻之际”：指就在完成回向后的紧接着的那个刹那。“食物生起”：指对于那些饿鬼，食物出现了。为了说明那是什么样的食物，偈颂说“洁净的”等等。在这里，“具有多种菜肴”：指与具有各种滋味的菜肴结合在一起，或者也可以解释为具有多种滋味和多种菜肴。“此后”：指从得到食物之后。

419.Samanantarānuddiṭṭheti uddiṭṭhasamanantarameva. Bhojanaṃ udapajjathāti tesaṃ petānaṃ bhojanaṃ uppajji. Kīdisanti āha ‘‘suci’’ntiādi. Tattha anekarasabyañjananti nānārasehi byañjanehi yuttaṃ, atha vā anekarasaṃ anekabyañjanañca. Tatoti bhojanalābhato pacchā.

420420.“兄弟显现”：指已经成为饿鬼的兄弟，对长老显现了自身。“有容貌、有力量、快乐”：指由于得到了那食物，他立刻就拥有了美好的外貌、具足了力量，成为了一个快乐者。“大德，食物众多”：意思是“大德啊，由于您的布施威力，我们得到了众多的、吃不完的食物。”“请看，我们是裸体的”：指请您看看，我们却是赤裸的，因此，大德，请您做出努力和行动。“以便我们得到衣服”：指以什么样的方式、通过怎样的努力，我们所有人都能得到衣服，就请您那样去精进努力，这就是其中的意思。

420.Uddassayī bhātāti bhātikabhūto peto therassa attānaṃ dassesi. Vaṇṇavā balavā sukhīti tena bhojanalābhena tāvadeva rūpasampanno balasampanno sukhitova hutvā. Pahūtaṃ bhojanaṃ, bhanteti, bhante, tava dānānubhāvena pahūtaṃ anappakaṃ bhojanaṃ amhehi laddhaṃ. Passa naggāmhaseti olokehi, naggikā pana amha, tasmā tathā, bhante, parakkama payogaṃ karohi. Yathā vatthaṃ labhāmaseti yena pakārena yādisena payogena sabbeva mayaṃ vatthāni labheyyāma, tathā vāyamathāti attho.

421“从垃圾堆”：指从各个地方的垃圾堆放处。“收集之后”：意思是透过寻找的方式拿取之后。“碎布”：指那些边缘破损、被丢弃的布块。由于这些布块是破碎的状态，因此称作“碎布”，而长老就是用这些碎布做成袈裟，供养给了比丘僧团，所以他说：“以碎布做成衣，给予四方僧团”。在这里，“给予四方僧团”意思是布施给从四面八方前来的比丘僧团；此处的依格用法，正是用来表达给予的对象。

421.Saṅkārakūṭamhāti tattha tattha saṅkāraṭṭhānato. Uccinitvānāti gavesanavasena gahetvā. Nantaketi chinnapariyante chaḍḍitadussakhaṇḍe . Te pana yasmā khaṇḍabhūtā pilotikā nāma honti, tāhi ca thero cīvaraṃ katvā saṅghassa adāsi, tasmā āha ‘‘pilotikaṃ paṭaṃ katvā, saṅghe cātuddise adā’’ti. Tattha saṅghe cātuddise adāti catūhipi disāhi āgatabhikkhusaṅghassa adāsi. Sampadānatthe hi idaṃ bhummavacanaṃ.

423-4“善衣穿着”：指穿着美好衣服的人。“为向长老显示”：意思是对长老显现了、展示了自身，也就是变得明显可见。“于此覆盖”：意为以此作为覆盖。

423-4.Suvatthavasanoti sundaravatthavasano. Therassa dassayītumanti therassa attānaṃ dassayi dassesi, pākaṭo ahosi. Paṭicchādayati etthāti paṭicchadā.

428-9“尖顶屋与住所”：指那些成为尖顶状的，以及被称为其他住所的房屋。这是透过指称颠倒的方式来说的。“被区分”：意思是按照方形、四方形、长形、圆形等种种形状而加以区分。“依部分被计量”：意为被部分所限定。“不”：就是不是我们的。“于此”：意思是在这个饿鬼世界里。“即使在诸天”中的“即使”只是个不具实质含义的小品词，整句意思是指在天界当中。

428-9.Kūṭāgāranivesanāti kūṭāgārabhūtā tadaññanivesanasaṅkhātā ca gharā. Liṅgavipallāsavasena hetaṃ vuttaṃ. Vibhattāti samacaturassaāyatavaṭṭasaṇṭhānādivasena vibhattā. Bhāgaso mitāti bhāgena paricchinnā. Noti amhākaṃ. Idhāti imasmiṃ petaloke. Api dibbesūti apīti nipātamattaṃ, devalokesūti attho.

431“作器”：就是盛水的容器。“充满后”：意思是装满水之后。“为水与花蕊所充满”：是形容在各处水面上，因为满满覆盖着红莲、青莲等花蕊团簇的状态，所以说是充满。“结果”：这里指开花，也就是在脚后跟周围等处皮肤迸裂的意思。

431.Karaṇanti dhamakaraṇaṃ. Pūretvāti udakassa pūretvā. Vārikiñjakkhapūritāti tattha tattha vārimatthake padumuppalādīnaṃ kesarabhārehi sañchāditavasena pūritā. Phalantīti pupphanti, paṇhikapariyantādīsu vidālentīti attho.

435-6“游荡着”：意思是四处游荡行走。“我们跛行”：就是以跛脚的方式行走。“在沙砾与拘舍草刺上”：指在布满沙砾和拘舍草刺的地面上，同时也指脚踩在沙砾和拘舍草刺上的情形。“车乘”：指车、轿等任何一种交通工具。“单层底凉鞋”：就是只有一层鞋底的凉鞋。

435-6.Āhiṇḍamānāti vicaramānā. Khañjāmāti khañjanavasena gacchāma. Sakkhare kusakaṇṭaketi sakkharavati kusakaṇṭakavati ca bhūmibhāge, sakkhare kusakaṇṭake ca akkamantāti attho. Yānanti rathavayhādikaṃ yaṃkiñci yānaṃ. Sipāṭikanti ekapaṭalaupāhanaṃ.

437-8“以车来”：其中的“m”是连声字，完整的说法是“以车前来”。“两者”：指以两种布施，也就是车乘的布施，以及饭食等四资具的布施。在这里，以饮水布施也包含了医药的布施。其余内容因为前面已经解释过其中的道理，意思很明显，就不多说了。

437-8.Rathena māgamunti makāro padasandhikaro, rathena āgamaṃsu. Ubhayanti ubhayena dānena, yānadānena ceva bhattādicatupaccayadānena ca. Pānīyadānena hettha bhesajjadānampi saṅgahitaṃ. Sesaṃ heṭṭhā vuttanayattā uttānamevāti.

211长老把这件事情禀告了世尊。世尊以这件事作为缘起，说道：“就像这些人现在的遭遇一样，你在紧挨着今生的过去世当中，也曾经转生为饿鬼，遭受过极大的痛苦。”接着，世尊应长老的祈请，讲述了《经集·饿鬼事》之后，便为在场的会众说法。大众听了这个法，内心生起了强烈的悚惧感，从此专心致力于布施、持戒等种种福德善行。

Thero taṃ pavattiṃ bhagavato ārocesi. Bhagavā tamatthaṃ aṭṭhuppattiṃ katvā ‘‘yathā ime etarahi, evaṃ tvampi ito anantarātīte attabhāve peto hutvā mahādukkhaṃ anubhavī’’ti vatvā therena yācito suttapetavatthuṃ kathetvā sampattaparisāya dhammaṃ desesi. Taṃ sutvā mahājano sañjātasaṃvego dānasīlādipuññakammanirato ahosīti.

216《萨那瓦西长老饿鬼事注疏》结束。

Sāṇavāsittherapetavatthuvaṇṇanā niṭṭhitā.

217《车匠种饿鬼事注疏》

3. Rathakārapetivatthuvaṇṇanā

212「琉璃柱，美妙而光辉……」这句话，是世尊住在舍卫城时，针对一位女饿鬼而说的。据说在过去迦叶佛的时代，有一位戒行具足的女人，依止善知识，对教法生起了净信。她建了一座划分精美、有彩绘墙壁、柱子、阶梯和地面、非常好看的住所，请比丘们坐在那里，用上好的饮食供养之后，把它献给了比丘僧团。后来她命终时，由于另一个恶业的力量，转生到了喜马拉雅山王那里的车匠湖附近，成了一位天宫饿鬼。由于她供养僧团住所的福德威力，她获得了一座全部由各种宝物构成、广大庄严、四方美观、令人心悦、惹人喜爱、如同欢喜园一般庄严的天宫；她自己也身呈金色，相貌美丽，令人赏心悦目，端庄可亲。

Veḷuriyathambhaṃ ruciraṃ pabhassaranti idaṃ satthari sāvatthiyaṃ viharante aññataraṃ petiṃ ārabbha vuttaṃ. Atīte kira kassapassa bhagavato kāle aññatarā itthī sīlācārasampannā kalyāṇamittasannissayena sāsane abhippasannā suvibhattavicitrabhittithambhasopānabhūmitalaṃ ativiya dassanīyaṃ ekaṃ āvāsaṃ katvā tattha bhikkhū nisīdāpetvā paṇītena āhārena parivisitvā bhikkhusaṅghassa niyyādesi. Sā aparena samayena kālaṃ katvā aññassa pāpakammassa vasena himavati pabbatarāje rathakāradahaṃ nissāya vimānapetī hutvā nibbatti. Tassā saṅghassa āvāsadānapuññānubhāvena sabbaratanamayaṃ uḷāraṃ ativiya samantato pāsādikaṃ manoharaṃ ramaṇīyaṃ pokkharaṇiyaṃ nandanavanasadisaṃ upasobhitaṃ vimānaṃ nibbatti, sayañca suvaṇṇavaṇṇā abhirūpā dassanīyā pāsādikā ahosi.

213她在那里没有男子，独自享受天界的成就而住。长时间没有男伴住着，生起了不悦。她感到厌倦，心想：「有一个办法。」就把天界的芒果扔进了河里。全部过程都和《康纳蒙达饿鬼事》里说的方式一样。这里，一位住在波罗奈的青年，在恒河里看见其中一个芒果，寻找它的来源，一步步来到那个地方，看到河，顺着河到了她住的地方。她见到他，把他带到自己的住处，亲切款待后坐下。他看到她的住处成就，问道：

Sā tattha purisehi vināva dibbasampattiṃ anubhavantī viharati. Tassā tattha dīgharattaṃ nippurisāya vasantiyā anabhirati uppannā. Sā ukkaṇṭhitā hutvā ‘‘attheso upāyo’’ti cintetvā dibbāni ambapakkāni nadiyaṃ pakkhipati. Sabbaṃ kaṇṇamuṇḍapetivatthusmiṃ āgatanayeneva veditabbaṃ. Idha pana bārāṇasivāsī eko māṇavo gaṅgāya tesu ekaṃ ambaphalaṃ disvā tassa pabhavaṃ gavesanto anukkamena taṃ ṭhānaṃ gantvā nadiṃ disvā tadanusārena tassā vasanaṭṭhānaṃ gato. Sā taṃ disvā attano vasanaṭṭhānaṃ netvā paṭisanthāraṃ karontī nisīdi. So tassā vasanaṭṭhānasampattiṃ disvā pucchanto –

439439.

439.

215「登上那琉璃柱、美妙而光辉、彩绘众多的天宫，

‘‘Veḷuriyathambhaṃ ruciraṃ pabhassaraṃ, vimānamāruyha anekacittaṃ;

216你在那里，大威力天女，犹如十五日的月亮那般圆满。

Tatthacchasi devi mahānubhāve, pathaddhani pannaraseva cando.

440440.

440.

218「你的容貌如同熔炼的黄金，极其美丽好看。」

‘‘Vaṇṇo ca te kanakassa sannibho, uttattarūpo bhusa dassaneyyo;

219你坐在无比、无与伦比的最胜座上，你独自一人，你没有丈夫。

Pallaṅkaseṭṭhe atule nisinnā, ekā tuvaṃ natthi ca tuyha sāmiko.

441第四百四十一节。

441.

221你的这些池塘四周，满是花环与数不清的白莲；

‘‘Imā ca te pokkharaṇī samantā, pahūtamalyā bahupuṇḍarīkā;

222到处撒满了金粉，那里没有淤泥，也没有水草。

Suvaṇṇacuṇṇehi samantamotthatā, na tattha paṅko paṇako ca vijjati.

442四百四十二。

442.

224这些天鹅美丽动人、令人愉悦，整日都在水面上遨游；

‘‘Haṃsā cime dassanīyā manoramā, udakasmimanupariyanti sabbadā;

225它们齐声发出悦耳的鸣叫，声音圆润，就像大鼓的响声。

Samayya vaggūpanadanti sabbe, bindussarā dundubhīnaṃva ghoso.

443四百四十三。

443.

227荣耀者啊，你以荣光闪耀，倚着船舷站在那里；

‘‘Daddallamānā yasasā yasassinī, nāvāya ca tvaṃ avalamba tiṭṭhasi;

228你长睫含笑，言语可爱，肢体完美，分外璀璨。

Āḷārapamhe hasite piyaṃvade, sabbaṅgakalyāṇi bhusaṃ virocasi.

444四四四。

444.

230这座无垢的天宫坐落于平地，拥有园林，能倍增欢喜与愉悦；

‘‘Idaṃ vimānaṃ virajaṃ same ṭhitaṃ, uyyānavantaṃ ratinandivaḍḍhanaṃ;

231小姐，您拥有无与伦比的容貌，我渴望与您一起在这难陀园中享乐。

Icchāmahaṃ nāri anomadassane, tayā saha nandane idha moditu’’nti. –

232他说了这些偈颂。

Imā gāthā abhāsi.

439439. 其中，「Tattha」指在那个天宫。「Acchasi」指在你想的时候便可安坐。「Devīti」是对她的称呼，即“女神”。「Mahānubhāve」指具有大神力者。「Pathaddhanī」指在道上，意思是处在本身作为道路的空中，也就是虚空之路。「Pannaraseva cando」意为如同十五日的月亮，即像满月时那圆满的月轮般照耀。

439. Tattha tatthāti tasmiṃ vimāne. Acchasīti icchiticchitakāle nisīdasi. Devīti taṃ ālapati. Mahānubhāveti mahatā dibbānubhāvena samannāgate. Pathaddhanīti attano pathabhūte addhani, gaganatalamaggeti attho. Pannaraseva candoti puṇṇamāsiyaṃ paripuṇṇamaṇḍalo cando viya vijjotamānāti attho.

440440. 「Vaṇṇo ca te kanakassa sannibho」的意思是：你的容色与炽热的纯金相似，极为令人喜爱。因此说“炽热的金像，极为好看”。「Atule」意为无比的，指非常珍贵。或者「Atule」是对天神的称呼，意思是形态无与伦比。「Natthi ca tuyha sāmiko」意思是你没有丈夫。

440.Vaṇṇoca te kanakassa sannibhoti tava vaṇṇo ca uttattasiṅgīsuvaṇṇena sadiso ativiya manoharo. Tenāha ‘‘uttattarūpo bhusa dassaneyyo’’ti. Atuleti mahārahe. Atuleti vā devatāya ālapanaṃ, asadisarūpeti attho. Natthi ca tuyha sāmikoti tuyhaṃ sāmiko ca natthi.

441441. 「Pahūtamalyā」（有很多花鬘）是指有莲花、青莲花等多种花卉。「Suvaṇṇacuṇṇehi」（以金尘）是指以金砂铺散。「Samantamotthatā」（周遍散布）是指四周铺满。「Tattha」（在那里）是指在那些池塘中。「Paṅko paṇako cāti」（泥沼与水藻）是指既没有污泥，也没有水面上那种黏滑的东西。

441.Pahūtamalyāti kamalakuvalayādibahuvidhakusumavatiyo . Suvaṇṇacuṇṇehīti suvaṇṇavālukāhi. Samantamotthatāti samantato okiṇṇā. Tatthāti tāsu pokkharaṇīsu. Paṅko paṇako cāti kaddamo vā udakapicchillo vā na vijjati.

442442. 「Haṃsā cime dassanīyā manoramā」（这些天鹅好看又可爱）是指这些天鹅既好看又令人愉悦。「Anupariyanti」（周遍遨游）是指它们到处游荡。「Sabbadā」（一切时）是指在所有的季节里。「Samayyā」（共集）是指聚集在一起。「Vaggū」（美妙）是指声音甘甜悦耳。「Upanadanti」（鸣叫）是指它们发出鸣叫声。「Bindussarā」（有圆音）是指声音不散乱，圆润而集中。「Dundubhīnaṃva ghoso」（音声如鼓）是指由于声音美妙圆润，像大鼓声一样，你的池塘里天鹅的叫声。

442.Haṃsā cime dassanīyā manoramāti ime haṃsā ca dassanasukhā manoramā ca. Anupariyantīti anuvicaranti. Sabbadāti sabbesu utūsu. Samayyāti saṅgamma. Vaggūti madhuraṃ. Upanadantīti vikūjanti. Bindussarāti avisaṭassarā sampiṇḍitassarā. Dundubhīnaṃva ghosoti vaggubindussarabhāvena dundubhīnaṃ viya tava pokkharaṇiyaṃ haṃsānaṃ ghosoti attho.

443443. 「Daddallamānā」（闪耀）是指极度发光，光彩照人。「Yasasā」（以荣光）是指凭借天神的神通威力。「Nāvāyā」（以船）是指在舟中。这句话是当他见到那个女鬼坐着金船，在莲花池里的高广大床上戏水时说的。「Avalambā」（倚靠）是指倚着、靠着支撑物。「Tiṭṭhasi」（你站着）——这里的‘站立’这个词含有否定行走的意思，因此是表示拒绝行走的说法。也有版本读作「Nisajjasi」（你坐着），其意思应理解为安坐。「Āḷārapamhe」（睫毛长弯）是指睫毛弯曲、修长、黑亮。「Hasite」（在笑颜）是指脸庞带着微笑或开怀大笑的表情。「Piyaṃvade」（说爱语）是指说令人喜爱的话语。「Sabbaṅgakalyāṇī」（一切肢节善美）是指身体的一切部分都很美丽，也就是全部大小肢体都端正美好。「Virocasi」（你照耀）是指你光彩闪耀，明艳动人。

443.Daddallamānāti ativiya abhijalantī. Yasasāti deviddhiyā. Nāvāyāti doṇiyaṃ. Pokkharaṇiyañhi paduminiyaṃ suvaṇṇanāvāya mahārahe pallaṅke nisīditvā udakakīḷaṃ kīḷantiṃ petiṃ disvā evamāha. Avalambāti avalambitvā apassenaṃ apassāya. Tiṭṭhasīti idaṃ ṭhānasaddassa gatinivatti atthattā gatiyā paṭikkhepavacanaṃ. ‘‘Nisajjasī’’ti vā pāṭho, nisīdasiccevassa attho daṭṭhabbo. Āḷārapamheti vellitadīghanīlapakhume. Hasiteti hasitamahāhasitamukhe. Piyaṃvadeti piyabhāṇinī. Sabbaṅgakalyāṇīti sabbehi aṅgehi sundare, sobhanasabbaṅgapaccaṅgīti attho. Virocasīti virājesi.

444「Viraja」（离尘）是指远离尘垢，没有过失。「Same ṭhita」（立于平坦处）是指站在平坦的地面上，或者由于四方端正庄严而立于平整之地，也就是周围一切都极妙的意思。「Uyyānavanta」（有园林）是指拥有欢喜园。「Ratinandivaḍḍhana」（增长喜乐）是指使喜乐和愉悦增长，也就是增加快乐与喜悦。「Nārī」（女子）是对这位女性的称呼。「Anomadassane」（无上美观者）是指由于肢节圆满，容貌无可指摘。「Nandane」（使欢喜）是指能令人欢喜。「Idha」（在此）是指在这个欢喜园或在天宫中。「Modituṃ」（享受）连接起来的意思是‘我想要享受快乐’。

444.Virajanti vigatarajaṃ niddosaṃ. Same ṭhitanti same bhūmibhāge ṭhitaṃ, caturassasobhitatāya vā samabhāge ṭhitaṃ, samantabhaddakanti attho. Uyyānavantanti nandanavanasahitaṃ. Ratinandivaḍḍhananti ratiñca nandiñca vaḍḍhetīti ratinandivaḍḍhanaṃ, sukhassa ca pītiyā ca saṃvaḍḍhananti attho. Nārīti tassā ālapanaṃ. Anomadassaneti paripuṇṇaaṅgapaccaṅgatāya aninditadassane. Nandaneti nandanakare. Idhāti nandanavane, vimāne vā. Moditunti abhiramituṃ icchāmīti yojanā.

239当那位青年这样说时，这位天宫女神回答他说——

Evaṃ tena māṇavena vutte sā vimānapetidevatā tassa paṭivacanaṃ dentī –

445四百四十五。

445.

241“你应该在这里造作能感果报的业，并将你的心安置于此；

‘‘Karohi kammaṃ idha vedanīyaṃ, cittañca te idha nihitaṃ bhavatu;

242在这里造作了应受的业之后，你就能得到我，你这追求欲望的人啊。”

Katvāna kammaṃ idha vedanīyaṃ, evaṃ mamaṃ lacchasi kāmakāmini’’nti. –

243她诵出了这个偈颂。在这里，「karohi kammaṃ idha vedanīyaṃ（你应作此应受之业）」的意思是：你在这个天界处所，应当去做、去积累能感得果报的善业，也就是能在此地成熟、能带来果报的善业。「idha nihitaṃ（心安置于此）」的意思是：心被引导、安放在这里，也可以读作「idha ninnaṃ（倾向于此）」，意思是让你的心在这个地方趋向、低垂、俯就。「mamaṃ（我）」就是“我”的意思。「lacchasi（你将得）」就是“将会获得”的意思。

Gāthamāha. Tattha karohi kammaṃ idha vedanīyanti idha imasmiṃ dibbaṭṭhāne vipaccanakaṃ vipākadāyakaṃ kusalakammaṃ karohi pasaveyyāsi. Idha nihitanti idhūpanītaṃ, ‘‘idha ninna’’nti vā pāṭho, imasmiṃ ṭhāne ninnaṃ poṇaṃ pabbhāraṃ tava cittaṃ bhavatu hotu. Mamanti maṃ. Lacchasīti labhissasi.

244那位青年听了那位天宫女鬼的话之后，就从那里回到了人界。他把心倾向那个地方，做了与它相应的福业，不久便命终，投生到那里，成为那位女鬼的同伴。为了说明这个意思，结集者们说道：

So māṇavo tassā vimānapetiyā vacanaṃ sutvā tato manussapathaṃ gato tattha cittaṃ paṇidhāya tajjaṃ puññakammaṃ katvā nacirasseva kālaṃ katvā tattha nibbatti tassā petiyā sahabyataṃ. Tamatthaṃ pakāsentā saṅgītikārā –

446第四四六。

446.

246“‘善哉！’他应允了她之后，

‘‘Sādhūti so tassā paṭissuṇitvā,

247他做了应在那里感受的业；

Akāsi kammaṃ tahiṃ vedanīyaṃ;

248做了应在那里感受的业之后，

Katvāna kammaṃ tahiṃ vedanīyaṃ,

249那位青年便投生为她的同伴。”——

Upapajji so māṇavo tassā sahabyata’’nti. –

250结集者们诵出了最后的偈颂。在这里，「sādhu（善哉）」是一个表示接受、应允的语气词。「tassā（她）」指那位天宫女鬼。「paṭissuṇitvā（应允了）」意思是接受了她的话。「tahiṃ vedanīyaṃ（当于彼处感受的）」指的是在那个宫殿中，与她一起应当被感受的、带来乐果的善业。「sahabyataṃ（同伴）」就是共同存在、同伴的意思。那位青年投生为她的同伴，这是句子连接起来的意思。其余的部分，意思就浅显易懂了。

Osānagāthamāhaṃsu. Tattha sādhūti sampaṭicchane nipāto. Tassāti tassā vimānapetiyā. Paṭissuṇitvāti tassā vacanaṃ sampaṭicchitvā. Tahiṃ vedanīyanti tasmiṃ vimāne tāya saddhiṃ veditabbasukhavipākaṃ kusalakammaṃ. Sahabyatanti sahabhāvaṃ. So māṇavo tassā sahabyataṃ upapajjīti yojanā. Sesaṃ uttānameva.

251就这样，当他们在那里长久享受天界成就时，那位男子因业力耗尽而命终；而那女子由于自己的福业成了福田，便在那里住满一个佛陀间隔期才圆满离去。后来，当我们的世尊出现于世间、转动殊胜法轮，渐次住入祇园时，具寿大目犍连某日巡行山间，看见了那座宫殿和天宫女鬼，便用「琉璃柱美妙光辉……」等偈颂来询问。她便从头到尾把自己的全部经历告诉了他。长老听闻后回到了舍卫城，向世尊禀报。世尊以这件事为因缘，对在场的会众说法。大众听闻之后，都热衷于布施等福德法。

Evaṃ tesu tattha cirakālaṃ dibbasampattiṃ anubhavantesu puriso kammassa parikkhayena kālamakāsi, itthī pana attano puññakammassa khettaṅgatabhāvena ekaṃ buddhantaraṃ tattha paripuṇṇaṃ katvā vasi. Atha amhākaṃ bhagavati loke uppajjitvā pavattitavaradhammacakke anukkamena jetavane viharante āyasmā mahāmoggallāno ekadivasaṃ pabbatacārikaṃ caramāno taṃ vimānañca vimānapetiñca disvā ‘‘veḷuriyathambhaṃ ruciraṃ pabhassara’’ntiādikāhi gāthāhi pucchi. Sā cassa ādito paṭṭhāya sabbaṃ attano pavattiṃ ārocesi. Taṃ sutvā thero sāvatthiṃ āgantvā bhagavato ārocesi. Bhagavā tamatthaṃ aṭṭhuppattiṃ katvā sampattaparisāya dhammaṃ desesi. Taṃ sutvā mahājano dānādipuññadhammanirato ahosīti.

258车匠种饿鬼事的注释结束。

Rathakārapetivatthuvaṇṇanā niṭṭhitā.

2594. 粗糠饿鬼事注释

4. Bhusapetavatthuvaṇṇanā

252「糠屑……某人一再地稻谷……」这件事是导师住在舍卫城时，针对四个饿鬼而说的。据说在离舍卫城不远的一个村庄里，有个奸诈的商人，靠缺斤短两等手段谋生。他拿了稻谷的谷壳，用铜色泥土浸泡加重，再和红米混在一起出售。他的儿子因为“父亲不礼敬来家里的我的朋友和伙伴们”而生气，拿了轭杆皮鞭去打母亲的头。他的媳妇偷吃了为大家存放的肉，后来被他们追问时，就发了毒誓说：“如果我吃了那块肉，就让我生生世世割自己背上的肉来吃。”而他的妻子，当有人向她乞求某件用具时，她说“没有”；后来被他们逼得紧了，就发了妄语的毒誓：“如果我把有的说成没有，就让我在每一世投生之处，都成为吃粪者。”

Bhusāni eko sāliṃ punāparoti idaṃ satthari sāvatthiyaṃ viharante cattāro pete ārabbha vuttaṃ. Sāvatthiyā kira avidūre aññatarasmiṃ gāmake eko kūṭavāṇijo kūṭamānādīhi jīvikaṃ kappesi. So sālipalāpe gahetvā tambamattikāya paribhāvetvā garutare katvā rattasālihi saddhiṃ missetvā vikkiṇi. Tassa putto ‘‘gharaṃ āgatānaṃ mama mittasuhajjānaṃ sammānaṃ na karotī’’ti kupito yugacammaṃ gahetvā mātusīse pahāramadāsi. Tassa suṇisā sabbesaṃ atthāya ṭhapitamaṃsaṃ corikāya khāditvā puna tehi anuyuñjiyamānā ‘‘sace mayā taṃ maṃsaṃ khāditaṃ, bhave bhave attano piṭṭhimaṃsaṃ kantitvā khādeyya’’nti sapathamakāsi. Bhariyā panassa kiñcideva upakaraṇaṃ yācantānaṃ ‘‘natthī’’ti vatvā tehi nippīḷiyamānā ‘‘sace santaṃ natthīti vadāmi, jātajātaṭṭhāne gūthabhakkhā bhaveyya’’nti musāvādena sapathamakāsi.

253这四人后来在某个时候死去，转生于文阇山林之中成为饿鬼。在那里，那位奸商因为业果，双手捧起猛烈燃烧的粗糠撒在自己头上，感受极大的痛苦；他的儿子用铁杵自己打破自己的头，承受无法计量的苦；他的媳妇因为业果，用极其锋利又十分长大的指甲，切下自己背上的肉来吃，感受无尽的痛苦；他的妻子那里，原本芬芳、清净、无黑粒的粳米饭，刚一送到面前就变成了布满各种虫聚、极为臭秽、令人鄙视的粪便，她用双手捧起来吃，感受着极大的痛苦。

Te cattāropi janā aparena samayena kālaṃ katvā viñjhāṭaviyaṃ petā hutvā nibbattiṃsu. Tattha kūṭavāṇijo kammaphalena pajjalantaṃ bhusaṃ ubhohi hatthehi gahetvā attano matthake ākiritvā mahādukkhaṃ anubhavati, tassa putto ayomayehi muggarehi sayameva attano sīsaṃ bhinditvā anappakaṃ dukkhaṃ paccanubhoti. Tassa suṇisā kammaphalena sunisitehi ativiya vipulāyatehi nakhehi attano piṭṭhimaṃsāni kantitvā khādantī aparimitaṃ dukkhaṃ anubhavati, tassa bhariyāya sugandhaṃ suvisuddhaṃ apagatakāḷakaṃ sālibhattaṃ upanītamattameva nānāvidhakimikulākulaṃ paramaduggandhajegucchaṃ gūthaṃ sampajjati, taṃ sā ubhohi hatthehi pariggahetvā bhuñjantī mahādukkhaṃ paṭisaṃvedeti.

254当那四人在饿鬼中受生、感受大苦时，具寿大目犍连在山间巡行，有一天恰好来到了那个地方。他见到那些饿鬼后——

Evaṃ tesu catūsu janesu petesu nibbattitvā mahādukkhaṃ anubhavantesu āyasmā mahāmoggalāno pabbatacārikaṃ caranto ekadivasaṃ taṃ ṭhānaṃ gato. Te pete disvā –

447四百四十七。

447.

256［偈颂：］“一人承受燃烧的粗糠，另一人自己打破头，这妇人则受用自己血肉；而你受用这不净、不可爱的粪便——这到底是什么业的果报呢？”

‘‘Bhusāni eko sāliṃ punāparo, ayañca nārī sakamaṃsalohitaṃ;

257（承接前面的偈颂）

Tuvañca gūthaṃ asuciṃ akantaṃ, paribhuñjasi kissa ayaṃ vipāko’’ti. –

258长老用这首偈颂询问他们过去所造的业。在这里，「bhusāni」指谷糠（palāpāni）。「eko」是独自一人。「sāliṃ」指粳米，在这里是属格意义的宾格用法，意思是：“粳米的谷糠正在燃烧，散落在自己头上”——这是偈颂的意旨所在。「punāparo」指“又另一人”，也就是那个曾打母亲头的人，他用铁杵（ayomuggarehi）打破自己的头、导致头破裂，指的就是这个情况。「sakamaṃsalohitaṃ」意思是：自己吃自己背部的肉和血——这是将文句连接起来理解的意思。「akantaṃ」指不可爱的、卑鄙的（jegucchaṃ）。「kissa ayaṃ vipāko」意思是：“你们如今所感受的这些，是哪种恶业（pāpakammassa）的果报呢？”

Imāya gāthāya tehi katakammaṃ pucchi. Tattha bhusānīti palāpāni. Ekoti ekako. Sālinti sālino. Sāmiatthe hetaṃ upayogavacanaṃ, sālino palāpāni pajjalantāni attano sīse avakiratīti adhippāyo. Punāparoti puna aparo. Yo hi so mātusīsaṃ pahari, so ayomuggarehi attano sīsaṃ paharitvā sīsabhedaṃ pāpuṇāti, taṃ sandhāya vadati. Sakamaṃsalohitanti attano piṭṭhimaṃsaṃ lohitañca paribhuñjatīti yojanā. Akantanti amanāpaṃ jegucchaṃ. Kissa ayaṃ vipākoti katamassa pāpakammassa idaṃ phalaṃ, yaṃ idāni tumhehi paccanubhavīyatīti attho.

259当长老这样询问了他们所造的业时，骗子商人的妻子便说出所有人所造的业，她说道——

Evaṃ therena tehi katakamme pucchite kūṭavāṇijassa bhariyā sabbehi tehi katakammaṃ ācikkhantī –

448448.

448.

261偈颂：“这个人过去伤害过自己的母亲，这个人则是骗子商人；”

‘‘Ayaṃ pure mātaraṃ hiṃsati, ayaṃ pana kūṭavāṇijo;

262这个人吃了肉后，用妄语欺骗。

Ayaṃ maṃsāni khāditvā, musāvādena vañceti.

449449.

449.

264我是出生在人中的女人，是在家的，并且是整个家庭的女主人；当有可以布施的东西时，我却把它们藏起来，心里想着：‘不要从这里给出任何东西。’

‘‘Ahaṃ manussesu manussabhūtā, agārinī sabbakulassa issarā;

265我把现成的东西都藏了起来，而且不要从这里布施任何东西。

Santesu pariguhāmi, mā ca kiñci ito adaṃ.

450四百五十

450.

267我用妄语来覆藏，宣称“我家中没有此物”。

‘‘Musāvādena chādemi, natthi etaṃ mama gehe;

268如果我隐匿存在的东西，愿粪便成为我的食物。

Sace santaṃ niguhāmi, gūtho me hotu bhojanaṃ.

451四百五十一

451.

270由于这种业的果报，以及妄语的两者兼具。

‘‘Tassa kammassa vipākena, musāvādassa cūbhayaṃ;

271香美的粳米饭食，在我这里转变为粪便。

Sugandhaṃ sālino bhattaṃ, gūthaṃ me parivattati.

452四百五十二

452.

273种种业果不会落空，因为业确实不会消灭。

‘‘Avañjhāni ca kammāni, na hi kammaṃ vinassati;

274这恶臭、充满蛆虫的粪秽，我正吃它、喝它。——她说了这些偈颂。

Duggandhaṃ kiminaṃ mīḷhaṃ, bhuñjāmi ca pivāmi cā’’ti. – gāthā abhāsi;

448在这里，「ayaṃ」是指带着儿子，这样说。「Hiṃsatī」是指用暴力压迫，意思是拿锤子打。「Kūṭavāṇijo」就是狡诈的商人，意思是为了欺骗而做生意。「Maṃsāni khāditvā」是指吃了别人共有的肉之后，却用“我没有吃”这样的妄语欺骗他们。

448. Tattha ayanti puttaṃ dassenti vadati. Hiṃsatīti thāmena paribādheti, muggarena paharatīti attho. Kūṭavāṇijoti khalavāṇijo, vañcanāya vaṇijjakārakoti attho . Maṃsāni khāditvāti parehi sādhāraṇamaṃsaṃ khāditvā ‘‘na khādāmī’’ti musāvādena te vañceti.

449-50「Agārinī」是指房屋的女主人。「Santesu」是指在确实存在、被别人乞求的物品上。「Pariguhāmi」就是我隐藏起来。这是因时态颠倒而说的。「Mā ca kiñci ito adaṃ」是指我没有把自己这里的任何一丁点儿东西给有需要的人。「Chādemi」就是用“我家里没有这个东西”这样的妄语来掩盖。

449-50.Agārinīti gehasāminī. Santesūti vijjamānesveva parehi yācitaupakaraṇesu. Pariguhāmīti paṭicchādesiṃ. Kālavipallāsena hetaṃ vuttaṃ. Mā ca kiñci ito adanti ito mama santakato kiñcimattampi atthikassa parassa na adāsiṃ. Chādemiti ‘‘natthi etaṃ mama gehe’’ti musāvādena chādesiṃ.

451-2「Gūthaṃ me parivattatī」的意思是：香美的粳米饭食，由于我的业力，转变成粪便那样的状态，变易成这样。「Avañjhānī」是指非无果的，不会不结果的。「Na hi kammaṃ vinassatī」是指已经累积的业，在没有给出果报之前，确实不会消失。「kiminanti」是指蠕虫充满，已经长出许多虫子。「mīḷhanti」是指粪便。其余的内容，因为前文已经讲明了道理，这里浅显易懂。

451-2.Gūthaṃ me parivattatīti sugandhaṃ sālibhattaṃ mayhaṃ kammavasena gūthabhāvena parivattati pariṇamati. Avañjhānīti amoghāni anipphalāni. Na hi kammaṃ vinassatīti yathūpacitaṃ kammaṃ phalaṃ adatvā na hi vinassati. Kiminanti kimivantaṃ sañjātakimikulaṃ. Mīḷhanti gūthaṃ. Sesaṃ heṭṭhā vuttanayattā uttānameva.

278于是，长老听了这位女饿鬼的话之后，便将此事禀报给世尊。世尊以此义理作为故事缘起，为在场的会众开示了法。那次开示给大众带来了利益。

Evaṃ thero tassā petiyā vacanaṃ sutvā taṃ pavattiṃ bhagavato ārocesi. Bhagavā tamatthaṃ aṭṭhuppattiṃ katvā sampattaparisāya dhammaṃ desesi. Sā desanā mahājanassa sātthikā ahosīti.

287《谷糠饿鬼事》注释完毕。

Bhusapetavatthuvaṇṇanā niṭṭhitā.

288五、童子饿鬼事注释

5. Kumārapetavatthuvaṇṇanā

279「Accherarūpaṃ sugatassa ñāṇaṃ」（善逝的智慧真是奇妙稀有）——这是《童子饿鬼事》的内容。这个故事是怎么来的呢？据说，在舍卫城中，有许多居士结成法会，在城中搭建了一个大帐篷，用各种颜色的布装饰起来，一大早就邀请以佛陀为首的比丘僧团，请他们坐在铺着最殊胜垫子的座位上，用香、花等供养后，举行盛大的布施。看到这个情景，有一个被悭吝的垢秽缠缚住心的人，无法忍受这种恭敬供养，就这样说：“把这些全都扔到垃圾堆里，也不要布施给这些秃头。”居士们听了这话，心中震惊，想道：“这人真是造了重罪，竟然这样冒犯以佛陀为首的比丘僧团。”于是，他们把这事告诉了那人的母亲，说：“你去替我们在世尊和声闻僧团面前请求宽恕吧。”她答应说：“好的。”她责备并劝导儿子之后，来到世尊和比丘僧团面前，向佛表达了儿子所犯的过错，请求宽恕，并且连续七天以粥供养世尊和比丘僧团。她的儿子不久后就死了，投生在一个做不净行业的妓女腹中。那妓女生下他后，知道是个男孩，就把他丢在坟场。他在坟场中，凭借自己善业的力量得到了保护，没有受到任何伤害，就像躺在母亲怀里一样安稳地睡着了。据说，天神们也守护着他。

Accherarūpaṃ sugatassa ñāṇanti idaṃ kumārapetavatthu. Tassa kā uppatti? Sāvatthiyaṃ kira bahū upāsakā dhammagaṇā hutvā nagare mahantaṃ maṇḍapaṃ kāretvā taṃ nānāvaṇṇehi vatthehi alaṅkaritvā kālasseva satthāraṃ bhikkhusaṅghañca nimantetvā mahārahavarapaccattharaṇatthatesu āsanesu buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ nisīdāpetvā gandhapupphādīhi pūjetvā mahādānaṃ pavattenti. Taṃ disvā aññataro maccheramalapariyuṭṭhitacitto puriso taṃ sakkāraṃ asahamāno evamāha – ‘‘varametaṃ sabbaṃ saṅkārakūṭe chaḍḍitaṃ, na tveva imesaṃ muṇḍakānaṃ dinna’’nti. Taṃ sutvā upāsakā saṃviggamānasā ‘‘bhāriyaṃ vata iminā purisena pāpaṃ pasutaṃ, yena evaṃ buddhappamukhe bhikkhusaṅghe aparaddha’’nti tamatthaṃ tassa mātuyā ārocetvā ‘‘gaccha, tvaṃ sasāvakasaṅghaṃ bhagavantaṃ khamāpehī’’ti āhaṃsu. Sā ‘‘sādhū’’ti paṭissuṇitvā puttaṃ santajjentī saññāpetvā bhagavantaṃ bhikkhusaṅghañca upasaṅkamitvā puttena kataaccayaṃ desentī khamāpetvā bhagavato bhikkhusaṅghassa ca sattāhaṃ yāgudānena pūjaṃ akāsi. Tassā putto nacirasseva kālaṃ katvā kiliṭṭhakammūpajīviniyā gaṇikāya kucchiyaṃ nibbatti. Sā ca naṃ jātamattaṃyeva ‘‘dārako’’ti ñatvā susāne chaḍḍāpesi. So tattha attano puññabaleneva gahitārakkho kenaci anupadduto mātu-aṅke viya sukhaṃ supi. Devatā tassa ārakkhaṃ gaṇhiṃsūti ca vadanti.

280那时，世尊在黎明时分从大悲定中出定，用佛眼观察世间，看见那个被丢在坟场的男孩。在太阳即将升起时，世尊来到了坟场。大众心想：“导师来到这里，一定是有原因的。”于是聚集起来。世尊对聚集的大众说：“不可轻视这个男孩。虽然他现在被丢在坟场，无依无靠，但将来在今生和来世，他都会获得极大的成就。”人们便问：“大德，他前世造了什么业呢？”世尊被这样请问后，便说：

Atha bhagavā paccūsasamaye mahākaruṇāsamāpattito vuṭṭhāya buddhacakkhunā lokaṃ volokento taṃ dārakaṃ sivathikāya chaḍḍitaṃ disvā sūriyuggamanavelāya sivathikaṃ agamāsi. ‘‘Satthā idhāgato, kāraṇenettha bhavitabba’’nti mahājano sannipati. Bhagavā sannipatitaparisāya ‘‘nāyaṃ dārako oññātabbo, yadipi idāni susāne chaḍḍito anātho ṭhito, āyatiṃ pana diṭṭheva dhamme abhisamparāyañca uḷārasampattiṃ paṭilabhissatī’’ti vatvā tehi manussehi ‘‘kiṃ nu kho, bhante, iminā purimajātiyaṃ kataṃ kamma’’nti puṭṭho –

281“众人对以佛陀为首的比丘僧团，做了盛大的供养；

‘‘Buddhapamukhassa bhikkhusaṅghassa, pūjaṃ akāsi janatā uḷāraṃ;

282那时，他的心却发生了改变，说出了粗恶、不雅的话。

Tatrassa cittassahu aññathattaṃ, vācaṃ abhāsi pharusaṃ asabbha’’nti. –

283世尊以这种方式开示了那男孩过去所造的业和未来将获得的成就，然后为聚集的大众宣说了随顺他们心意的法，接着又作了一场自我赞叹式的说法。在说法结束时，有八万四千众生获得了法的现观。有一位拥有八十亿家财的富家主，当着世尊的面直接认领说：“这是我的儿子。”世尊说：“这样，这个男孩就得到了保护，大众也因此得到了利益。”之后，世尊便返回了精舍。

Ādinā nayena dārakena katakammaṃ āyatiṃ pattabbaṃ sampattiñca pakāsetvā sannipatitāya parisāya ajjhāsayānurūpaṃ dhammaṃ kathetvā upari sāmukkaṃsikaṃ dhammadesanaṃ akāsi. Saccapariyosāne caturāsītiyā pāṇasahassānaṃ dhammābhisamayo ahosi, tañca dārakaṃ asītikoṭivibhavo eko kuṭumbiko bhagavato sammukhāva ‘‘mayhaṃ putto’’ti aggahesi. Bhagavā ‘‘ettakena ayaṃ dārako rakkhito, mahājanassa ca anuggaho kato’’ti vihāraṃ agamāsi.

284后来，那位富家主去世后，男孩继承了留给他的财产，开始经营家业，就在那城中成为一位大财富居士，致力于布施等善事。有一天，比丘们在法堂中发起议论：“世尊真是对众生心怀悲悯啊！那个男孩当时无依无靠，如今却享有了巨大成就，而且正在做广大的福业。”世尊听到后，授记说：“比丘们，他的福报并不仅止于此，他在寿终之后，将投生到三十三天，成为天帝释的儿子，享受巨大的天界成就。”比丘们和大众听后，说道：“看来，远见的世尊正是因为看到了这件事的因缘，才在那男孩刚出生就被丢弃在荒凉的坟场时，亲自前往那里，给予帮助。”他们这样赞叹世尊智慧的卓越，并谈论着他那一生的事迹。为了阐明这个含义，结集者们说：

So aparena samayena tasmiṃ kuṭumbike kālakate tena niyyāditaṃ dhanaṃ paṭipajjitvā kuṭumbaṃ saṇṭhapento tasmiṃ nagareyeva mahāvibhavo gahapati hutvā dānādinirato ahosi. Athekadivasaṃ bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ – ‘‘aho nūna satthā sattesu anukampako, sopi nāma dārako tadā anātho ṭhito etarahi mahatiṃ sampattiṃ paccanubhavati, uḷārāni ca puññāni karotī’’ti. Taṃ sutvā satthā ‘‘na, bhikkhave, tassa ettakāva sampatti, atha kho āyupariyosāne tāvatiṃsabhavane sakkassa devarañño putto hutvā nibbattissati, mahatiṃ dibbasampattiñca paṭilabhissatī’’ti byākāsi. Taṃ sutvā bhikkhū ca mahājano ca ‘‘idaṃ kira kāraṇaṃ disvā dīghadassī bhagavā jātamattassevassa āmakasusāne chaḍḍitassa tattha gantvā saṅgahaṃ akāsī’’ti satthu ñāṇavisesaṃ thometvā tasmiṃ attabhāve tassa pavattiṃ kathesuṃ. Tamatthaṃ dīpentā saṅgītikārā –

453偈颂四百五十三。

453.

286“善逝的智慧真是奇妙稀有”，导师如此授记那位补特伽罗；

‘‘Accherarūpaṃ sugatassa ñāṇaṃ, satthā yathā puggalaṃ byākāsi;

287有些人确实是福报广大，有些人则福报微小。

Ussannapuññāpi bhavanti heke, parittapuññāpi bhavanti heke.

454四百五十四。

454.

289这个男孩被丢弃在坟场，靠着拇指的乳汁活过夜晚；

‘‘Ayaṃ kumāro sīvathikāya chaḍḍito, aṅguṭṭhasnehena yāpeti rattiṃ;

290夜叉、鬼怪或爬虫都不会伤害这个积累了福德的男孩。

Na yakkhabhūtā na sarīsapā vā, viheṭhayeyyuṃ katapuññaṃ kumāraṃ.

455第四百五十五。

455.

292狗舔他的脚，乌鸦与豺狼在四周打转；

‘‘Sunakhāpimassa palihiṃsu pāde, dhaṅkā siṅgālā parivattayanti;

293鸟群带走胎垢，乌鸦则带走眼垢。

Gabbhāsayaṃ pakkhigaṇā haranti, kākā pana akkhimalaṃ haranti.

456第四百五十六。

456.

295没有人给他安排保护，也没有给予药物或芥子烟熏；

‘‘Nayimassa rakkhaṃ vidahiṃsu keci, na osadhaṃ sāsapadhūpanaṃ vā;

296也没有举行星宿合会仪式，也没有撒布所有谷物。

Nakkhattayogampi na aggahesuṃ, na sabbadhaññānipi ākiriṃsu.

457四百五十七。

457.

298如此陷入极端困苦，在夜晚被带来丢弃在坟场；

‘‘Etādisaṃ uttamakicchapattaṃ, rattābhataṃ sīvathikāya chaḍḍitaṃ;

299就像酥油团一样颤抖，生命残留，危在旦夕。

Nonītapiṇḍaṃva pavedhamānaṃ, sasaṃsayaṃ jīvitasāvasesaṃ.

458四百五十八。

458.

301那位受天神与人崇敬者看见了他，看见之后，以广大智慧预言道：

‘‘Tamaddasā devamanussapūjito, disvā ca taṃ byākari bhūripañño;

302‘这个男孩将成为此城中受用方面的最上族。’

‘Ayaṃ kumāro nagarassimassa, aggakuliko bhavissati bhogato ca’.

459四百五十九。

459.

304“问梵行为何？果报又为何？善修此梵行，所得是何报？遭遇如此灾难后，他又如此承受果报。”

‘‘Kissa vataṃ kiṃ pana brahmacariyaṃ, kissa suciṇṇassa ayaṃ vipāko;

305遭遇了这样的灾难，却又这样承受了它？

Etādisaṃ byasanaṃ pāpuṇitvā, taṃ tādisaṃ paccanubhossatiddhi’’nti. –

306以上说了六首偈颂。

Cha gāthā avocuṃ.

453453. 其中，「acchera rūpaṃ」指稀有的性质。「善逝之智」指与其他（智）不共的、正自觉者的智慧，也就是针对了知志向与随眠等一切知智而说。而这一智慧是他人无法企及的境界，因此说“导师如何记说补特伽罗”，以此显示正是通过导师的开示，此智的稀有性才被了知。

453. Tattha accherarūpanti acchariyasabhāvaṃ. Sugatassa ñāṇanti aññehi asādhāraṇaṃ sammāsambuddhassa ñāṇaṃ, āsayānusayañāṇādisabbaññutaññāṇameva sandhāya vuttaṃ. Tayidaṃ aññesaṃ avisayabhūtaṃ kathaṃ ñāṇanti āha ‘‘satthā yathā puggalaṃ byākāsī’’ti. Tena satthu desanāya eva ñāṇassa acchariyabhāvo viññāyatīti dasseti.

308现在，为了显示记说，而说：“有些人虽福德广大，有些人却福德微薄。”这意思是：在此，有些人虽然具有广大的善法，但由于得到助缘的不善之力，即因为出身等原因而成为低劣；有些人则福德微薄，也就是善法极少，但由于福田殊胜等原因，因他们的福德具有广大威光而成为殊胜。

Idāni byākaraṇaṃ dassento ‘‘ussannapuññāpi bhavanti heke, parittapuññāpi bhavanti heke’’ti āha. Tassattho – ussannakusaladhammāpi idhekacce puggalā laddhapaccayassa apuññassa vasena jātiādinā nihīnā bhavanti, parittapuññāpi appatarapuññadhammāpi eke sattā khettasampattiādinā tassa puññassa mahājutikatāya uḷārā bhavantīti.

454454.「sīvathikāya」指在坟场。「aṅguṭṭhasnehena」意为由拇指流出的乳汁，也就是天神从拇指滴出的乳汁。「不是化作夜叉，也不是爬行类」意为：无论是毗舍遮鬼、夜叉或任何爬行类，凡是移动行走者，都不能伤害、不能恼害。

454.Sīvathikāyāti susāne. Aṅguṭṭhasnehenāti aṅguṭṭhato pavattasnehena, devatāya aṅguṭṭhato paggharitakhīrenāti attho. Na yakkhabhūtā na sarīsapā vāti pisācabhūtā vā yakkhabhūtā vā sarīsapā vā ye keci sarantā gacchantā vā na viheṭhayeyyuṃ na bādheyyuṃ.

455455.「palihiṃsu pāde」意为它们用自己的舌头舔他的脚。「dhaṅkā」指乌鸦。「parivattayanti」意为它们为了“不让任何人伤害这男孩”而守护他，并为了查看是否无病而不断地来回转。「gabbhāsaya」指胎垢。「pakkhigaṇā」指诸如秃鹫、黑鸢等的飞禽群。「haranti」意为清除。「akkhimala」指眼垢。

455.Palihiṃsu pādeti attano jivhāya pāde lihisuṃ. Dhaṅkāti kākā. Parivattayantīti ‘‘mā naṃ kumāraṃ keci viheṭheyyu’’nti rakkhantā nirogabhāvajānanatthaṃ aparāparaṃ parivattanti. Gabbhāsayanti gabbhamalaṃ. Pakkhigaṇāti gijjhakulalādayo sakuṇagaṇā. Harantīti apanenti. Akkhimalanti akkhigūthaṃ.

456456.「keci」指有些人，而非人却为他安排了守护。「osadha」（药物）指那时及未来能带来健康的药。「sāsapadhūpanaṃ vā」（或以芥子烟熏）指为了保护新生男婴，用芥子进行烟熏，但他们连这个也没有为他做——这是在说明这些情况。「nakkhattayogampi na aggahesuṃ」意为也不取星宿的会合，即不采用星宿会合。所谓“在某某星宿、某某日期、某某时刻，这婴儿出生”——这样的出生占星，也没有人为他做，这就是它的意思。「na sabbadhaññānipi ākiriṃsu」意为，在做吉祥仪式时，为了药用的目的而撒的、与芥子油混合的稻谷等一切谷物，也不曾为他撒布，这是它的意思。

456.Kecīti keci manussā, amanussā pana rakkhaṃ saṃvidahiṃsu. Osadhanti tadā āyatiñca ārogyāvahaṃ agadaṃ. Sāsapadhūpanaṃ vāti yaṃ jātassa dārakassa rakkhaṇatthaṃ sāsapena dhūpanaṃ karonti, tampi tassa karontā nāhesunti dīpenti. Nakkhattayogampi na aggahesunti nakkhattayuttampi na gaṇhiṃsu. ‘‘Asukamhi nakkhatte tithimhi muhutte ayaṃ jāto’’ti evaṃ jātakammampissa na keci akaṃsūti attho. Na sabbadhaññānipi ākiriṃsūti maṅgalaṃ karontā agadavasena yaṃ sāsapatelamissitaṃ sāliādidhaññaṃ ākiranti, tampissa nākaṃsūti attho.

457「etādisa」意为这样的状况。「uttamakicchapatta」意为陷入最极端的困苦，即遭受极度的痛苦。「rattābhata」意为在夜间被带来。「nonītapiṇḍaṃ viya」意为如同鲜奶油团，因为只是一片肉，所以这样说。「pavedhamāna」指由于虚弱而颤抖。「sasaṃsaya」指由于怀疑“是活着呢，还是没有活着？”而处在疑惑中。「jīvitasāvasesa」指因为维系生命的一切要素都已丧失，仅仅剩下残余的生命。

457.Etādisanti evarūpaṃ . Uttamakicchapattanti paramakicchaṃ āpannaṃ ativiya dukkhappattaṃ. Rattābhatanti rattiyaṃ ābhataṃ. Nonītapiṇḍaṃ viyāti navanītapiṇḍasadisaṃ, maṃsapesimattatā evaṃ vuttaṃ. Pavedhamānanti dubbalabhāvena pakampamānaṃ. Sasaṃsayanti ‘‘jīvati nu kho na nu kho jīvatī’’ti saṃsayitatāya saṃsayavantaṃ. Jīvitasāvasesanti jīvitaṭṭhitiyā hetubhūtānaṃ sādhanānaṃ abhāvena kevalaṃ jīvitamattāvasesakaṃ.

458「Aggakuliko bhavissati bhogato cā」这句话的意思是：以财富为征相，由于财富的力量，他将会成为最上等的族姓、最高贵的族姓。

458.Aggakuliko bhavissati bhogato cāti bhoganimittaṃ bhogassa vasena aggakuliko seṭṭhakuliko bhavissatīti attho.

459「kissa vata」这首偈颂，是站在世尊身边的近事男们，针对他所做的业而提出的问题。而且应当知道，这是在坟场聚会时说的。其中，「kissa」意思是“什么”，即“他的什么”；「vataṃ」指“誓愿行持”。再次问「kissa」时，改变格位而理解为：“是怎样的善行誓愿与梵行？”「etādisaṃ」意为“这样的”，即像生在妓女腹中、被扔在坟场之类的情形；「byasanaṃ」意为“不幸、灾祸”。「tādisaṃ」意为“那样的”，也就是像“靠拇指的一点油膏度夜”等等，以及“这个男童将成为此城中属于最上族的人”等等所说的那一类情况，这是它的意思。「iddhi」指天神通，也就是天界的成就。

459. ‘‘Kissa vata’’nti ayaṃ gāthā satthu santike ṭhitehi upāsakehi tena katakammassa pucchāvasena vuttā. Sā ca kho sivathikāya sannipatitehīti veditabbā. Tattha kissāti kiṃ assa. Vatanti vatasamādānaṃ. Puna kissāti kīdisassa suciṇṇassa vatassa brahmacariyassa cāti vibhattiṃ vipariṇāmetvā yojanā. Etādisanti gaṇikāya kucchiyā nibbattanaṃ, susāne chaḍḍananti evarūpaṃ. Byasananti anatthaṃ. Tādisanti tathārūpaṃ, ‘‘aṅguṭṭhasnehena yāpeti ratti’’ntiādinā, ‘‘ayaṃ kumāro nagarassimassa aggakuliko bhavissatī’’tiādinā ca vuttappakāranti attho. Iddhinti deviddhiṃ, dibbasampattinti vuttaṃ hoti.

315现在，结集者们为了显示世尊被那些近事男们询问后是如何回答的，这样说：

Idāni tehi upāsakehi puṭṭho bhagavā yathā tadā byākāsi, taṃ dassentā saṅgītikārā –

460460.

460.

317人们以佛陀为首的比丘僧团，作了盛大的供养；

‘‘Buddhapamukhassa bhikkhusaṅghassa, pūjaṃ akāsi janatā uḷāraṃ;

318那时，他的心发生了变化，说了粗恶语、非圣语。

Tatrassa cittassahu aññathattaṃ, vācaṃ abhāsi pharusaṃ asabbhaṃ.

461四百六十一。

461.

320他排遣了那个寻之后，随后获得了喜与净信；

‘‘So taṃ vitakkaṃ pavinodayitvā, pītiṃ pasādaṃ paṭiladdhā pacchā;

321以粥供养住在祇园的如来，整整七夜。

Tathāgataṃ jetavane vasantaṃ, yāguyā upaṭṭhāsi sattarattaṃ.

462四百六十二。

462.

323他的那个誓愿和梵行，他善行的果报就是这样：

‘‘Tassa vataṃ taṃ pana brahmacariyaṃ, tassa suciṇṇassa ayaṃ vipāko;

324遭遇了这样的不幸之后，他将体验那样的神通。

Etādisaṃ byasanaṃ pāpuṇitvā, taṃ tādisaṃ paccanubhossatiddhiṃ.

463四百六十三。

463.

326他就在此住满百岁，具足一切欲乐。

‘‘Ṭhatvāna so vassasataṃ idheva, sabbehi kāmehi samaṅgibhūto;

327身体坏灭之后，在下一期生命中，他会去到天神王的同伴界。

Kāyassa bhedā abhisamparāyaṃ, sahabyataṃ gacchati vāsavassā’’ti. –

328他们诵出了四首偈颂。

Catasso gāthā avocuṃ.

460460. 在这里，「janatā」（众生）指人群，意思是近事男众。「Tatra」（在那里）指在那次供养当中。「Assa」（他的）指那个男孩的。「Cittassa aññathattaṃ」（心的变易）指在前一生中，心发生了异离——变得不恭敬、不尊重、不以为意。「Asabbhaṃ」（非圣）指他说了粗恶语，那种话不适合在善士的集会中让人听闻。

460. Tattha janatāti janasamūho, upāsakagaṇoti adhippāyo. Tatrāti tassaṃ pūjāyaṃ. Assāti tassa dārakassa. Cittassahu aññathattanti purimabhavasmiṃ cittassa aññathābhāvo anādaro agāravo apaccayo ahosi. Asabbhanti sādhusabhāya sāvetuṃ ayuttaṃ pharusaṃ vācaṃ abhāsi.

461461. 「So」（那个）就是指那个男孩。「taṃ vitakkaṃ」（那个寻）指那个恶寻。「Pavinodayitvā」（除去后）指通过母亲所作的教诫而平息之后。「Pītiṃ pasādaṃ paṭiladdhā」（获得喜悦与净信）指他得到了喜悦与净信，并且生起了这些心所。「Yāguyā upaṭṭhāsi」（以粥奉侍）指他以施粥来进行奉侍。「Sattarattaṃ」（七夜）意思是七天。

461.Soti so ayaṃ. Taṃ vitakkanti taṃ pāpakaṃ vitakkaṃ. Pavinodayitvāti mātarā katāya saññattiyā vūpasametvā. Pītiṃ pasādaṃ paṭiladdhāti pītiṃ pasādañca paṭilabhitvā uppādetvā. Yāguyā upaṭṭhāsīti yāgudānena upaṭṭhahi. Sattarattanti sattadivasaṃ.

462462. 「Tassa vataṃ taṃ pana brahmacariyaṃ」（他的誓愿，也就是那梵行）这句话的意思是：我前面所说的那种对自己心的净信，以及布施，就是这个人的誓愿和梵行，除此之外再也没有别的了。

462.Tassavataṃ taṃ pana brahmacariyanti taṃ mayā heṭṭhā vuttappakāraṃ attano cittassa pasādanaṃ dānañca imassa puggalassa vataṃ taṃ brahmacariyañca, aññaṃ kiñci natthīti attho.

463463. 「Ṭhatvāna」（住立后）指就在这人界安住，直到寿命终尽。「Abhisamparāyaṃ」（未来）指在再有当中，也就是未来生。「Sahabyataṃ gacchati vāsavassa」（去与天神王为伴）指他会以帝释天之子的身份，去跟帝释天成为同伴。这里是在讲述未来的事，却用了现在时的措辞。其余各个地方，意思都很清楚明白。

463.Ṭhatvānāti yāva āyupariyosānā idheva manussaloke ṭhatvā. Abhisamparāyanti punabbhave. Sahabyataṃ gacchati vāsavassāti sakkassa devānamindassa puttabhāvena sahabhāvaṃ gamissati. Anāgatatthe hi idaṃ paccuppannakālavacanaṃ. Sesaṃ sabbattha uttānamevāti.

343《男孩饿鬼事注释》结束。

Kumārapetavatthuvaṇṇanā niṭṭhitā.

3446. 塞莉尼饿鬼事注释

6. Seriṇīpetivatthuvaṇṇanā

333「裸体，容貌丑陋者」这一句，是世尊住在祇园时，以塞莉尼饿鬼为因缘而说出的。据说在俱卢国的象城，有一位名叫塞莉尼的妓女。那时，为了举行布萨，比丘们从各处聚集前来。之后又有一次大比丘众集会。人们见到后，准备了芝麻、米、酥油、鲜奶油、蜂蜜等许多布施物品，举行了大布施。而那时，这位妓女没有信，没有清净的信心，内心被悭吝的垢秽缠缚。尽管那些人对她说：‘来吧，请随喜这份布施！’她却对他们表示不信任，说：‘给那些剃光头的沙门有什么用？’她连一点微小的东西都不肯施舍。

Naggā dubbaṇṇarūpāsīti idaṃ satthari jetavane viharante seriṇīpetiṃ ārabbha vuttaṃ. Kururaṭṭhe kira hatthinipure seriṇī nāma ekā rūpūpajīvinī ahosi. Tattha ca uposathakaraṇatthāya tato tato bhikkhū sannipatiṃsu. Puna mahābhikkhusannipāto ahosi. Taṃ disvā manussā tilataṇḍulādiṃ sappinavanītamadhuādiñca bahuṃ dānūpakaraṇaṃ sajjetvā mahādānaṃ pavattesuṃ. Tena ca samayena sā gaṇikā assaddhā appasannā maccheramalapariyuṭṭhitacittā tehi manussehi ‘‘ehi tāva idaṃ dānaṃ anumodāhī’’ti ussāhitāpi ‘‘kiṃ tena muṇḍakānaṃ samaṇānaṃ dinnenā’’ti appasādameva nesaṃ sampavedesi, kuto appamattakassa pariccāgo.

334她后来命终，投生为某边鄙城护城河堤上的一个女饿鬼。那时，象城有一位近事男因经商去到那座城市。有一天，在后夜破晓时分，他因某种需要来到护城河堤。她在那里看见了他，认出了他，便裸着身子，只剩皮包骨头，形貌极其可怖，站在离他不远的地方，显现自己。那位近事男看见她后——

Sā aparena samayena kālaṃ katvā aññatarassa paccantanagarassa parikhāpiṭṭhe petī hutvā nibbatti. Atha hatthinipuravāsī aññataro upāsako vaṇijjāya taṃ nagaraṃ gantvā rattiyā paccūsasamaye parikhāpiṭṭhaṃ gato tādisena payojanena. Sā tattha taṃ disvā sañjānitvā naggā aṭṭhittacamattāvasesasarīrā ativiya bībhacchadassanā avidūre ṭhatvā attānaṃ dassesi. So taṃ disvā –

464464.

464.

336「你裸身丑陋，骨瘦如柴，青筋毕露；

‘‘Naggā dubbaṇṇarūpāsi, kisā dhamanisanthatā;

337瘦骨嶙峋的可怜人，你是谁？为什么站在这里？」

Upphāsulike kisike, kā nu tvaṃ idha tiṭṭhasī’’ti. –

338用这首偈颂问道。而她对他说：

Gāthāya pucchi. Sāpissa –

465465.

465.

340「尊者，我是饿鬼，属于阎魔世界的悲惨众生；我生前造了恶业，所以从人间死后投生到了饿鬼界。」

‘‘Ahaṃ bhadante petīmhi, duggatā yamalokikā;

341「造了恶业以后，从此处去了饿鬼世间。」——她用这首偈颂表明了自己的状况。

Pāpakammaṃ karitvāna, petalokaṃ ito gatā’’ti. –

342她用偈颂表明了自己。然后他又问她：

Gāthāya attānaṃ pakāsesi. Puna tena –

466四百六十六。

466.

344「你是用身体、言语，还是心意造作了恶行（dukkaṭa）？是因为什么业的果报（kammavipāka），让你从此处死去，投生到了饿鬼世间（petaloka）？」

‘‘Kiṃ nu kāyena vācāya, manasā dukkaṭaṃ kataṃ;

345「是因为什么业的果报，你从此处去到了饿鬼世间？」

Kissakammavipākena, petalokaṃ ito gatā’’ti. –

346他以偈颂询问了所作之业。

Gāthāya katakammaṃ pucchitā –

467四百六十七。

467.

348在无遮止的渡口，我搜寻了半摩沙迦；

‘‘Anāvaṭesu titthesu, viciniṃ aḍḍhamāsakaṃ;

349当有可布施之物时，我却没有为自己造作灯明。

Santesu deyyadhammesu, dīpaṃ nākāsimattano.

468第四百六十八。

468.

351我口渴走向河流，河水却干涸回旋。

‘‘Nadiṃ upemi tasitā, rittakā parivattati;

352我暑热时走向树荫，却变成了烈日暴晒。

Chāyaṃ upemi uṇhesu, ātapo parivattati.

469第四百六十九。

469.

354我的气息色如火焰，灼烧着吹来。

‘‘Aggivaṇṇo ca me vāto, ḍahanto upavāyati;

355大德！我理应承受此苦，以及比这更恶的其他苦。

Etañca bhante arahāmi, aññañca pāpakaṃ tato.

470第四百七十。

470.

357去了象城之后，请转告我的母亲：

‘‘Gantvāna hatthiniṃ puraṃ, vajjesi mayha mātaraṃ;

358「你的女儿被我见到了，她处境悲惨，在阎魔世间；

‘Dhītā ca te mayā diṭṭhā, duggatā yamalokikā;

359她造了恶业之后，从此处去到了饿鬼世间。」

Pāpakammaṃ karitvāna, petalokaṃ ito gatā’.

471第四百七十一条。

471.

361「有我存放于此处，而我未曾说明；

‘‘Atthi me ettha nikkhittaṃ, anakkhātañca taṃ mayā;

362四十万，在床座之下。」

Cattāri satasahassāni, pallaṅkassa ca heṭṭhato.

472第四百七十二。

472.

364「愿她以此为我行布施，并愿这成为她的生计；

‘‘Tato me dānaṃ dadatu, tassā ca hotu jīvikā;

365布施之后，愿我的母亲回向那份供养。

Dānaṃ datvā ca me mātā, dakkhiṇaṃ anudicchatu;

366那时我将会快乐，成就一切欲乐。」

Tadāhaṃ sukhitā hessaṃ, sabbakāmasamiddhinī’’ti. –

367她用这六首偈颂，既讲了自己过去所造的业，又讲了自己应当做的事情。

Imāhi chahi gāthāhi attanā katakammañceva puna tena attano kātabbaṃ atthañca ācikkhi.

467467. 其中，「于无遮的渡口」指在任何人都可以自由进出的河、湖等渡口处，人们在那里沐浴、处理与水有关的事务；就在这样的地方，「我搜寻了半摩沙迦」的意思是，我被贪欲所征服，心想：‘如果有人忘记或遗落的东西，说不定能从这里捡到什么。’于是我就搜寻，哪怕只有半摩沙迦的东西。或者，「于无遮的渡口」也可以这样理解：当那些沙门和婆罗门作为渡口，对众生而言因为身语意清净而成为皈依处，他们不拒绝任何人接近，也就是不被遮止时；「我搜寻了半摩沙迦」指我的心被悭吝的污垢所覆盖，不布施给任何人任何东西，反而特意去搜寻半摩沙迦，并没有积聚福报。因此说：‘当有可布施之物时，我却没有为自己造作灯明。’

467. Tattha anāvaṭesu titthesūti kenaci anivāritesu nadītaḷākādīnaṃ titthapadesesu, yattha manussā nhāyanti, udakakiccaṃ karonti, tādisesu ṭhānesu. Viciniṃ aḍḍhamāsakanti ‘‘manussehi ṭhapetvā vissaritaṃ apināmettha kiñci labheyya’’nti lobhābhibhūtā aḍḍhamāsakamattampi viciniṃ gavesiṃ. Atha vā anāvaṭesu titthesūti upasaṅkamanena kenaci anivāritesu sattānaṃ payogāsayasuddhiyā kāraṇabhāvena titthabhūtesu samaṇabrāhmaṇesu vijjamānesu. Viciniṃ aḍḍhamāsakanti maccheramalapariyuṭṭhitacittā kassaci kiñci adentī aḍḍhamāsakampi visesena ciniṃ, na sañciniṃ puññaṃ. Tenāha ‘‘santesu deyyadhammesu, dīpaṃ nākāsimattano’’ti.

468468.「渴」就是口渴。「空竭」是说，即使是乌鸦可以站在上面饮水的河流，原本在流淌，却因为我的恶业而干涸无水，变成空无一物，只剩下沙粒在那里翻转流动。「于暑热时」指在炎热的季节。「暑热转起」是说，当我走近树荫的地方时，那里却反而变成了烈日暴晒的地方。

468.Tasitāti pipāsitā. Rittakāti kākapeyyā sandamānāpi nadī mama pāpakammena udakena rittā tucchā vālikamattā hutvā parivattati. Uṇhesūti uṇhasamayesu. Ātapo parivattatīti chāyāṭṭhānaṃ mayi upagatāya ātapo sampajjati.

469-70469-70.「火色」指如同接触到火一般的颜色，因此说‘燃烧炙烤’。‘大德，我理当承受此’中的‘大德’，是她以尊敬的语气称呼那位近事男。她的意思是：‘大德，我不仅理当承受前面所说的口渴等痛苦，还应该承受比这更糟糕、更剧烈的苦，因为我造作了对应的恶业。’而‘你将说’是说，你将会说。

469-70.Aggivaṇṇoti samphassena aggisadiso. Tena vuttaṃ ‘‘ḍahanto upavāyatī’’ti. Etañca, bhante, arahāmīti, bhanteti taṃ upāsakaṃ garukārena vadati. Bhante, etañca yathāvuttaṃ pipāsādidukkhaṃ, aññañca tato pāpakaṃ dāruṇaṃ dukkhaṃ anubhavituṃ arahāmi tajjassa pāpassa katattāti adhippāyo. Vajjesīti vadeyyāsi.

471-72471-72.「已放置，未说明」意思是，没有说明‘在这里放置了多少’。现在，为了指出数量和放置的地方，她说‘四十万，在床座之下’。「床座」是指她以前自己睡觉用的床座。「从那里」是指从藏匿财宝的地方取出一部分，用来以她的名义进行布施。「她的」指的是我母亲的。

471-72.Ettha nikkhittaṃ, anakkhātanti ‘‘ettakaṃ ettha nikkhitta’’nti anācikkhitaṃ. Idāni tassa parimāṇaṃ ṭhapitaṭṭhānañca dassentī ‘‘cattāri satasahassāni, pallaṅkassa ca heṭṭhato’’ti āha. Tattha pallaṅkassāti pubbe attano sayanapallaṅkassa. Tatoti nihitadhanato ekadesaṃ gahetvā mamaṃ uddissa dānaṃ detu. Tassāti mayhaṃ mātuyā.

372当那位饿鬼这样说了之后，这位近事男接受了她的话，考虑了自己应该做的事情，然后前往象城，把这件事告诉了她的母亲。为了说明这件事——

Evaṃ tāya petiyā vutte so upāsako tassā vacanaṃ sampaṭicchitvā tattha attano karaṇīyaṃ tīretvā hatthinipuraṃ gantvā tassā mātuyā tamatthaṃ ārocesi. Tamatthaṃ dassetuṃ –

473四百七十三

473.

374“善哉”，他这样答应后，便前往象城；

Sādhūti so paṭissutvā, gantvāna hatthiniṃ puraṃ;

375对她的母亲说：

Avoca tassā mātaraṃ –

376“你的女儿被我见到了，她在阎魔世界里境况悲惨；

‘‘Dhītā ca te mayā diṭṭhā, duggatā yamalokikā;

377她造了恶业，从这个世界去到了饿鬼界。”

Pāpakammaṃ karitvāna, petalokaṃ ito gatā.

474四百七十四

474.

379“她在那里教导我，并让我转告我的母亲：

‘‘Sā maṃ tattha samādapesi, vajjesi mayha mātaraṃ;

380‘你的女儿被我见到了，她在阎魔世界里境况悲惨；

‘Dhītā ca te mayā diṭṭhā, duggatā yamalokikā;

381她造了恶业后，从这里去到了饿鬼界。

Pāpakammaṃ karitvāna, petalokaṃ ito gatā.

475四百七十五。

475.

383“而且有我存放于此处，而我未曾说明；

‘‘‘Atthi ca me ettha nikkhittaṃ, anakkhātañca taṃ mayā;

384四十万，在床座之下。”

Cattāri satasahassāni, pallaṅkassa ca heṭṭhato.

476四百七十六。

476.

386“所以，请为我做布施，愿这成为她的生计；

‘‘‘Tato me dānaṃ dadatu, tassā ca hotu jīvikā;

387做了布施之后，愿我母亲回向那份供养；

Dānaṃ datvā ca me mātā, dakkhiṇaṃ anudicchatu;

388那时我将会快乐，成就一切欲乐。’

Tadāhaṃ sukhitā hessaṃ, sabbakāmasamiddhinī’.

477四百七十七。

477.

390「于是她作了布施，并将那供养回向给她；

‘‘Tato hi sā dānamadā, tassā dakkhiṇamādisī;

391饿鬼女便获得安乐，而她的生计也成了善妙。」

Petī ca sukhitā āsi, tassā cāsi sujīvikā’’ti. –

392结集者们说。那些偈颂是容易理解的。

Saṅgītikārā āhaṃsu. Tā suviññeyyāva.

393听了那个偈颂之后，她的母亲向比丘僧团作了布施，并回向给她。因此，她（饿鬼女）获得了资具成就而得以安住，便向母亲显现自身，并说明了其中的原因。母亲告知比丘们，比丘们将此事禀报世尊。世尊以此义作为因缘，对在场的群众开示法。那次开示对大众深有利益。

Taṃ sutvā tassā mātā bhikkhusaṅghassa dānaṃ datvā tassā ādisi. Tena sā paṭiladdhūpakaraṇasampattiyaṃ ṭhitā mātu attānaṃ dassetvā taṃ kāraṇaṃ ācikkhi, mātā bhikkhūnaṃ ārocesi, bhikkhū taṃ pavattiṃ bhagavato ārocesuṃ. Bhagavā tamatthaṃ aṭṭhuppattiṃ katvā sampattaparisāya dhammaṃ desesi. Sā desanā mahājanassa sātthikā ahosīti.

406《丝丽尼饿鬼事》注释终。

Seriṇīpetivatthuvaṇṇanā niṭṭhitā.

407第七《猎人饿鬼事》注释。

7. Migaluddakapetavatthuvaṇṇanā

394“被男女众侍奉的青年”——这是世尊住在竹林精舍时，针对一位猎鹿人饿鬼而说的。据说在王舍城，有一位猎人日夜杀鹿为生。他有一位近事男做朋友，那朋友始终无法劝止他远离恶行，便说：“喂，朋友，你就在夜晚戒除杀生吧！”如此劝导他在夜晚行善。他于是在夜晚停止杀生，只在白天杀生。

Naranāripurakkhatoyuvāti idaṃ bhagavati veḷuvane viharante migaluddakapetaṃ ārabbha vuttaṃ. Rājagahe kira aññataro luddako rattindivaṃ mige vadhitvā jīvikaṃ kappesi. Tasseko upāsako mitto ahosi, so taṃ sabbakālaṃ pāpato nivattetuṃ asakkonto ‘‘ehi, samma, rattiyaṃ pāṇātipātā viramāhī’’ti rattiyaṃ puññe samādapesi. So rattiyaṃ viramitvā divā eva pāṇātipātaṃ karoti.

395他后来命终，投生为王舍城附近的一位宫殿饿鬼。白天他遭受极大的痛苦，到了夜晚便具足并享受五种欲乐。具寿那罗陀见到他后——

So aparena samayena kālaṃ katvā rājagahasamīpe vemānikapeto hutvā nibbatto, divasabhāgaṃ mahādukkhaṃ anubhavitvā rattiyaṃ pañcahi kāmaguṇehi samappitā samaṅgībhūto paricāresi. Taṃ disvā āyasmā nārado –

478四百七十八。

478.

397“簇拥着男女侍从的年轻饿鬼，你因那些诱人的五欲之乐而光鲜亮丽；

‘‘Naranāripurakkhato yuvā, rajanīyehi kāmaguṇehi sobhasi;

398你白天经历刑罚，你在前世到底造了什么业？”

Divasaṃ anubhosi kāraṇaṃ, kimakāsi purimāya jātiyā’’ti. –

399用这首偈颂来询问。其中，「naranāripurakkhato」指被那些充当仆役的天子和天女们所围绕、亲近服侍。「Yuvā」指年轻。「Rajanīyehi」指那些可爱诱人、能引发贪欲的事物。「Kāmaguṇehi」指五欲的各个部分。「Sobhasī」意思是：因为具足这些，你在夜晚光彩闪耀。所以接下来说「divasaṃ anubhosi kāraṇaṃ」（你白天经历惩罚）：在白天的时候，你却要遭受各种刑罚、被杀害。或者，「rajanī」是指夜晚，「yehi」只是一个虚词。「Kimakāsi purimāya jātiyā」意思是：你这样导致快乐与痛苦的业，究竟是在哪一世的前世造下的呢？请你讲一讲那个业。

Imāya gāthāya paṭipucchi. Tattha naranāripurakkhatoti paricārakabhūtehi devaputtehi devadhītāhi ca purakkhato payirupāsito. Yuvāti taruṇo. Rajanīyehīti kamanīyehi rāguppattihetubhūtehi. Kāmaguṇehīti kāmakoṭṭhāsehi. Sobhasīti samaṅgibhāvena virocasi rattiyanti adhippāyo. Tenāha ‘‘divasaṃ anubhosi kāraṇa’’nti, divasabhāge pana nānappakāraṃ kāraṇaṃ ghātanaṃ paccanubhavasi. Rajanīti vā rattīsu. Yehīti nipātamattaṃ. Kimakāsi purimāya jātiyāti evaṃ sukhadukkhasaṃvattaniyaṃ kiṃ nāma kammaṃ ito purimāya jātiyā tvaṃ akattha, taṃ kathehīti attho .

400饿鬼听了之后，便对长老讲述自己所造的业，说道：

Taṃ sutvā peto therassa attanā katakammaṃ ācikkhanto –

479四百七十九。

479.

402我曾住在可爱的王舍城，那儿群山环绕，令人心旷神怡；

‘‘Ahaṃ rājagahe ramme, ramaṇīye giribbaje;

403过去我是一个猎鹿人，双手沾满鲜血，生性残暴。

Migaluddo pure āsiṃ, lohitapāṇi dāruṇo.

480四百八十

480.

405我对那些与人无争的众生，怀着恶毒的心念；

‘‘Avirodhakaresu pāṇisu, puthusattesu paduṭṭhamānaso;

406我终日极为凶残地四处游荡，以伤害他人为乐，从不约束自己。

Vicariṃ atidāruṇo sadā, parahiṃsāya rato asaññato.

481四百八十一

481.

408那时我有一位心地善良的朋友，他是一位有信心的近事男；

‘‘Tassa me sahāyo suhadayo, saddho āsi upāsako;

409他也出于慈悯，一而再、再而三地劝阻我。

Sopi maṃ anukampanto, nivāresi punappunaṃ.

482第四百八十二

482.

411‘不要造作恶业，孩子，不要堕入悲惨的恶趣；

‘‘‘Mākāsi pāpakaṃ kammaṃ, mā tāta duggatiṃ agā;

412如果你希望死后能获得快乐，就应当停止杀生，摆脱放任无度的状态。’

Sace icchasi pecca sukhaṃ, virama pāṇavadhā asaṃyamā.

483483.

483.

414听了那位渴求快乐、心怀利益与慈悯者的话之后，

‘‘Tassāhaṃ vacanaṃ sutvā, sukhakāmassa hitānukampino;

415我没有完全遵从教导，因为我长久以来沉溺于恶行，没有智慧。

Nākāsiṃ sakalānusāsaniṃ, cirapāpābhirato abuddhimā.

484484.

484.

417那位具足广大善慧者，再次出于慈悯，把我安置在节制中：

‘‘So maṃ puna bhūrisumedhaso, anukampāya saṃyame nivesayi;

418「如果你白天杀害众生，那么夜晚你应当持守节制。」

Sace divā hanasi pāṇino, atha te rattiṃ bhavatu saṃyamo.

485四百八十五。

485.

420就这样，我白天杀害众生，到了夜晚便克制、自制。

‘‘Svāhaṃ divā hanitvā pāṇino, virato rattimahosi saññato;

421夜晚我享受欲乐，白天却被悲惨的饿犬啃食。

Rattāhaṃ paricāremi, divā khajjāmi duggato.

486四百八十六。

486.

423“由于那善业，我得以在夜间享受非人的妙乐；

‘‘Tassa kammassa kusalassa, anubhomi rattiṃ amānusiṃ;

424而白天，如同来报复的狗群，从四面八方跑来啃食我。”

Divā paṭihatāva kukkurā, upadhāvanti samantā khādituṃ.

487四百八十七。

487.

426“而那些恒常精勤、坚固致力于善逝教法的人，

‘‘Ye ca te satatānuyogino, dhuvaṃ payuttā sugatassa sāsane;

427我认为他们必定能纯粹地证得不死，达到那无为的境界。”

Maññāmi te amatameva kevalaṃ, adhigacchanti padaṃ asaṅkhata’’nti. –

428他诵出了这些偈颂。

Imā gāthā abhāsi.

479-80其中，「luddo」（凶残）就是残酷的意思。「lohitapāṇī」（血手）：因为经常杀生，手上沾满了血。「dāruṇo」（暴戾）意思是粗暴，也就是伤害众生的人。「avirodhakaresu」（对无伤害者）指对那些不做任何伤害的鹿、鸟等而言。

479-80. Tattha luddoti dāruṇo. Lohitapāṇīti abhiṇhaṃ pāṇaghātena lohitamakkhitapāṇī. Dāruṇoti kharo, sattānaṃ hiṃsanakoti attho. Avirodhakaresūti kenaci virodhaṃ akarontesu migasakuṇādīsu.

482-83「Asaṃyamā」（无律仪）是指不防护、戒行败坏的人。「sakalānusāsaniṃ」（全分教导）意思是全部的教导，也就是在任何时候都远离杀生。「cirapāpābhirato」（长久耽于恶行）指长时间沉溺于恶行中的人。

482-83.Asaṃyamāti asaṃvarā dussīlyā. Sakalānusāsaninti sabbaṃ anusāsaniṃ, sabbakālaṃ pāṇātipātato paṭiviratinti attho. Cirapāpābhiratoti cirakālaṃ pāpe abhirato.

484「Saṃyame」（律仪）是指在善行当中。「nivesayī」（安置）就是确立、安置的意思。这是展示他如何被安置：“如果你白天杀害众生，那你在夜晚应该克制。” 据说他因为网罗、陷阱等原因，在夜晚也同样从事杀生。

484.Saṃyameti sucarite. Nivesayīhi nivesesi. Sace divā hanasi pāṇino, atha te rattiṃ bhavatu saṃyamoti nivesitākāradassanaṃ. So kira sallapāsasajjanādinā rattiyampi pāṇavadhaṃ anuyutto ahosi.

485「Divā khajjāmi duggato」（白天我被啃食，堕入恶趣）指的是现在已经堕入恶趣，遭受极大的痛苦，在白天被啃食。据说，因为他白天让狗啃食鹿等猎物，所以得到了与所作之业相似的果报，在白天时段，有大狗跑来，将他的身体啃得只剩下骨堆。然而，当夜晚到来时，他的身体又恢复原状，享受天界的成就。因此说道：

485.Divā khajjāmi duggatoti idāni duggatiṃ gato mahādukkhappatto divasabhāge khādiyāmi. Tassa kira divā sunakhehi migānaṃ khādāpitattā kammasarikkhakaṃ phalaṃ hoti, divasabhāge mahantā sunakhā upadhāvitvā aṭṭhisaṅghātamattāvasesaṃ sarīraṃ karonti. Rattiyā pana upagatāya taṃ pākatikameva hoti, dibbasampattiṃ anubhavati. Tena vuttaṃ –

486第四百八十六。

486.

434“我在夜晚，感受那善业所生的非人成就；

‘‘Tassa kammassa kusalassa, anubhomi rattiṃ amānusiṃ;

435白天，那被仇怨驱使的狗，从四面八方跑过来，要啃食我。”

Divā paṭihatāva kukkurā, upadhāvanti samantā khāditu’’nti.

436在这里，「paṭihatā」就是指心里充满敌意，如同结下了深仇大恨一般。「samantā khādituṃ」意思是它们跑过来，从四面八方啃食我的身体。这是以它们特别带来恐惧的靠近时刻而说的。不过，它们跑过来以后，把我身体吃得只剩骨头，然后就走了。

Tattha paṭihatāti paṭihatacittā baddhāghātā viya hutvā. Samantā khāditunti mama sarīraṃ samantato khādituṃ upadhāvanti. Idañca nesaṃ ativiya attano bhayāvahaṃ upagamanakālaṃ gahetvā vuttaṃ. Te pana upadhāvitvā aṭṭhimattāvasesaṃ sarīraṃ katvā gacchanti.

487「Ye ca te satatānuyogino」（那些恒常修习者）：这是结尾偈颂的简要意思——“我仅仅在夜晚远离杀生，就享受到了这样的成就。而那些在善逝、佛陀、世尊的教法中，持续稳固地、坚实地致力于增上戒等，恒时修习的具福者们，我认为，他们必定证得纯粹不掺杂世间快乐的、被称为‘无为句’的不死。他们在证得这个上，没有任何障碍。”

487.Ye ca te satatānuyoginoti osānagāthāya ayaṃ saṅkhepattho – ahampi nāma rattiyaṃ pāṇavadhamattato virato evarūpaṃ sampattiṃ anubhavāmi. Ye pana te purisā sugatassa buddhassa bhagavato sāsane adhisīlādike dhuvaṃ payuttā daḷhaṃ payuttā satataṃ sabbakālaṃ anuyogavantā, te puññavanto kevalaṃ lokiyasukhena asammissaṃ ‘‘asaṅkhataṃ pada’’nti laddhanāmaṃ amatameva adhigacchanti maññe, natthi tesaṃ tadadhigame koci vibandhoti.

438当那位饿鬼这样说了之后，长老便将这件事情禀告了世尊。世尊以此事为缘起，为在场的会众说法。所有的说法内容都和前面讲过的一样。

Evaṃ tena petena vutte thero taṃ pavattiṃ satthu ārocesi. Satthā tamatthaṃ aṭṭhuppattiṃ katvā sampattaparisāya dhammaṃ desesi. Sabbampi vuttanayameva.

453《猎鹿人饿鬼事》的注释至此结束。

Migaluddakapetavatthuvaṇṇanā niṭṭhitā.

454第八《第二猎鹿人饿鬼事》的注释

8. Dutiyamigaluddakapetavatthuvaṇṇanā

439“Kūṭāgāre ca pāsāde”（在尖顶屋和宫殿中）：这首偈颂是世尊住在竹林精舍时，针对另一位猎鹿饿鬼而说的。据说在王舍城，有一位出身猎人的青年，虽然拥有财富，却舍弃了享受财富的快乐，日夜猎杀鹿群，四处游荡。他的一位朋友——一位近事男，出于悲悯，教导他说：“善哉，朋友，戒除杀生吧，不要让它带给你长夜的不利和痛苦。”他对此置若罔闻。于是，那位近事男便恳请一位他所尊重、令心欢喜的、诸漏尽者的长老说：“善哉，大德，请您为那位男子如是说法，使他能够由此戒除杀生。”

Kūṭāgāre ca pāsādeti idaṃ bhagavati veḷuvane viharante aparaṃ migaluddakapetaṃ ārabbha vuttaṃ. Rājagahe kira aññataro māgaviko māṇavo vibhavasampannopi samāno bhogasukhaṃ pahāya rattindivaṃ mige hananto vicarati. Tassa sahāyabhūto eko upāsako anuddayaṃ paṭicca – ‘‘sādhu, samma, pāṇātipātato viramāhi, mā te ahosi dīgharattaṃ ahitāya dukkhāyā’’ti ovādaṃ adāsi. So taṃ anādiyi. Atha so upāsako aññataraṃ attano manobhāvanīyaṃ khīṇāsavattheraṃ yāci – ‘‘sādhu, bhante, asukapurisassa tathā dhammaṃ desetha, yathā so pāṇātipātato virameyyā’’ti.

440后来有一天，那位长老在王舍城托钵乞食时，站在了他家门口。那个猎人看见长老，生起了极大的尊敬，便迎上前去，请他进屋，铺好座位，请他坐下。长老在铺好的座位上坐下后，他也上前坐在长老旁边。长老向他开示了杀生的过患，以及戒除杀生的利益。他听了之后，还是不愿意戒除。于是长老对他说：“贤友，你如果完全无法断除，那么至少先戒除夜晚吧。”他说：“好的，大德，我夜晚不再杀生。”于是他便这样戒除了夜晚。其余的情节与前面的故事类似。而在偈颂中则有：

Athekadivasaṃ so thero rājagahe piṇḍāya caranto tassa gehadvāre aṭṭhāsi. Taṃ disvā so māgaviko sañjātabahumāno paccuggantvā gehaṃ pavesetvā āsanaṃ paññāpetvā adāsi. Nisīdi thero paññatte āsane, sopi theraṃ upasaṅkamitvā nisīdi. Tassa thero pāṇātipāte ādīnavaṃ, tato viratiyā ānisaṃsañca pakāsesi. So taṃ sutvāpi tato viramituṃ na icchi. Atha naṃ thero āha – ‘‘sace, tvaṃ āvuso, sabbena sabbaṃ viramituṃ na sakkosi, rattimpi tāva viramassū’’ti, so ‘‘sādhu, bhante, viramāmi ratti’’nti tato virami. Sesaṃ anantaravatthusadisaṃ. Gāthāsu pana –

488第四百八十八

488.

442在尖顶屋与宫殿中，在铺设着长毛毯的床座上，

‘‘Kūṭāgāre ca pāsāde, pallaṅke gonakatthate;

443你在「五支乐器」（五种乐器合奏）的优美演奏声中尽情享乐。

Pañcaṅgikena turiyena, ramasi suppavādite.

489第四百八十九

489.

445然后，当夜晚结束、太阳升起之时，

‘‘Tato ratyā vivasāne, sūriyuggamanaṃ pati;

446你被抛弃在墓地之中，遭受极大的痛苦。

Apaviddho susānasmiṃ, bahudukkhaṃ nigacchasi.

490第四百九十

490.

448你到底用身、语、意，做了什么恶行？

‘‘Kiṃ nu kāyena vācāya, manasā dukkaṭaṃ kataṃ;

449“是由于什么业（Kamma）的果报，让你遭受这种苦？’”

Kissakammavipākena, idaṃ dukkhaṃ nigacchasī’’ti. –

450那罗陀长老以三首偈颂询问他。然后那饿鬼说：

Tīhi gāthāhi nāradatthero naṃ paṭipucchi. Athassa peto –

491四百九十一。

491.

452我曾住在令人愉悦、可爱的王舍城，在基利跋阇山；

‘‘Ahaṃ rājagahe ramme, ramaṇīye giribbaje;

453我从前是一个捕鹿的猎人，残忍且不受约束。

Migaluddo pure āsiṃ, luddo cāsimasaññato.

492四百九十二。

492.

455“我的那个朋友，心地善良，是一位有信心的近事男；

‘‘Tassa me sahāyo suhadayo, saddho āsi upāsako;

456有一位经常到他家受供养的比丘，是乔达摩的弟子；

Tassa kulūpako bhikkhu, āsi gotamasāvako;

457他也出于慈悯，一遍又一遍地劝阻我。

Sopi maṃ anukampanto, nivāresi punappunaṃ.

493四百九十三。

493.

459‘不要造作恶业，孩子啊，不要堕入悲惨的恶趣；

‘‘‘Mākāsi pāpakaṃ kammaṃ, mā tāta duggatiṃ agā;

460如果你希望死后获得快乐，就要戒除杀生，远离放逸。

Sace icchasi pecca sukhaṃ, virama pāṇavadhā asaṃyamā’.

494四百九十四。

494.

462我听了他的这番话，他是希望我得乐、对我有利益、慈悯我的人；

‘‘Tassāhaṃ vacanaṃ sutvā, sukhakāmassa hitānukampino;

463但我并没有完全遵从所有的教导，因为长久以来一直沉迷于恶行，缺乏智慧。”

Nākāsiṃ sakalānusāsaniṃ, cirapāpābhirato abuddhimā.

495四百九十五。

495.

465那位大智慧者，出于慈悯，再次将我安置于自我克制之中。

‘‘So maṃ puna bhūrisumedhaso, anukampāya saṃyame nivesayi;

466“如果你在白天杀害众生，那么夜晚你应当自我克制。”

‘Sace divā hanasi pāṇino, atha te rattiṃ bhavatu saṃyamo’.

496四百九十六。

496.

468于是，我在白天杀害众生后，夜晚便戒除杀生，成为自制者。

‘‘Svāhaṃ divā hanitvā pāṇino, virato rattimahosi saññato;

469夜晚我享受欲乐，白天我被啃食，成为悲惨者。

Rattāhaṃ paricāremi, divā khajjāmi duggato.

497四百九十七。

497.

471由于那个善业，我在夜晚享受非人的快乐。

‘‘Tassa kammassa kusalassa, anubhomi rattiṃ amānusiṃ;

472白天，那些如同遭到打击而发狂的狗，从四周围冲过来啃食我。

Divā paṭihatāva kukkurā, upadhāvanti samantā khādituṃ.

498四百九十八。

498.

474那些在善逝的教法中恒常精进、持续用功的人，

‘‘Ye ca te satatānuyogino, dhuvaṃ payuttā sugatassa sāsane;

475我认为他们全然证得了不死，也就是无为的境界。

Maññāmi te amatameva kevalaṃ, adhigacchanti padaṃ asaṅkhata’’nti. –

476（他）说明了这个道理。这些偈颂的意义前面已经讲过。

Tamatthaṃ ācikkhi. Tāsaṃ attho heṭṭhā vuttanayova.

493第二则猎鹿饿鬼事的注疏结束。

Dutiyamigaluddakapetavatthuvaṇṇanā niṭṭhitā.

494九、诈欺裁判饿鬼事注疏

9. Kūṭavinicchayikapetavatthuvaṇṇanā

477“Mālī kiriṭī kāyūrī”（佩戴花鬘、头冠和臂钏的人）：这句是世尊住在竹林精舍时，针对一位诈欺裁判的饿鬼而说的。那时，频婆娑罗王每月有六天持守布萨，随顺他的许多人也一同持守。国王会询问来到面前的人：“你们今天持布萨了吗，还是没有持？”当时有一位在裁判所任职的人，他是个说离间语、欺诈、受贿的人。他不敢说“我没有持”，就回答：“我持了，陛下。”从国王面前出来后，一位朋友问他：“喂，朋友，你今天持布萨了吗？”他说：“朋友，我是因为害怕，才在国王面前那样说的，我并不是持布萨的人。”

Mālī kiriṭī kāyūrīti idaṃ satthari veḷuvane viharante kūṭavinicchayikapetaṃ ārabbha vuttaṃ. Tadā bimbisāro rājā māsassa chasu divasesu uposathaṃ upavasati, taṃ anuvattantā bahū manussā uposathaṃ upavasanti. Rājā attano santikaṃ āgatāgate manusse pucchati – ‘‘kiṃ tumhehi uposatho upavuttho, udāhu na upavuttho’’ti? Tatreko adhikaraṇe niyuttakapuriso pisuṇavāco nekatiko lañjagāhako ‘‘na upavutthomhī’’ti vattuṃ asahanto ‘‘upavutthomhi, devā’’ti āha. Atha naṃ rājasamīpato nikkhantaṃ sahāyo āha – ‘‘kiṃ, samma, ajja tayā upavuttho’’ti? ‘‘Bhayenāhaṃ, samma, rañño sammukhā evaṃ avocaṃ, nāhaṃ uposathiko’’ti.

478于是朋友对他说：“既然如此，那你今天至少守半个布萨吧，请受持布萨支。”他回答“好的”，接受朋友的建议，回家后没有吃饭，只是漱了漱口，就决意受持布萨。到了夜里，他躺下睡眠时，因为空腹产生了强烈的风大之苦，寿行断绝，死后立刻投生在山谷里，成为一个拥有天宫的饿鬼。仅仅凭那一夜守护布萨的功德，他就获得了一座天宫，拥有一万位年轻女子作为眷属，以及广大的天界成就。但是，由于他曾经诈欺裁判和说离间语，他要自己割下背部的肉来吃。具寿那罗陀从鹫峰山下来时看见了，说道——

Atha naṃ sahāyo āha – ‘‘yadi evaṃ upaḍḍhuposathopi tāva te ajja hotu, uposathaṅgāni samādiyāhī’’ti. So tassa vacanaṃ ‘‘sādhū’’ti sampaṭicchitvā gehaṃ gantvā abhutvāva mukhaṃ vikkhāletvā uposathaṃ adhiṭṭhāya rattiyaṃ vāsūpagato rittāsayasambhūtena balavavātahetukena sūlena upacchinnāyusaṅkhāro cutianantaraṃ pabbatakucchiyaṃ vemānikapeto hutvā nibbatti. So hi ekarattiṃ uposatharakkhaṇamattena vimānaṃ paṭilabhi dasakaññāsahassaparivāraṃ mahatiñca dibbasampattiṃ. Kūṭavinicchayikatāya pana pesuṇikatāya ca attano piṭṭhimaṃsāni sayameva okkantitvā khādati. Taṃ āyasmā nārado gijjakūṭato otaranto disvā –

499四百九十九。

499.

480你戴着花环、头冠和臂钏，肢体涂满了檀香；

‘‘Mālī kiriṭī kāyūrī, gattā te candanussadā;

481你容光焕发，像太阳的光芒般照耀。

Pasannamukhavaṇṇosi, sūriyavaṇṇova sobhasi.

500此处的「māli」指佩戴花环的人，意思是用天界鲜花装饰的人。「kiriṭī」指头戴冠冕的人。「kāyūrī」指佩戴臂钏的人，即用臂饰装饰的人，这是其含义。「gattā」指身体各部分。「candanussadā」指涂抹了檀香心材精华的人。「你闪耀如日轮之色」意思是，你变得如同初升太阳般的颜色，如此闪耀放光。另有异读作「你闪耀如无恼天之色」，这里的「无恼」指与无恼天众相似的颜色，即圣者的容貌，这是其含义。

500.

483那些非人的随从，那些侍奉者；

‘‘Amānusā pārisajjā, ye teme paricārakā;

484一万名年轻女子，那些女仆们；

Dasa kaññāsahassāni, yā temā paricārikā;

485她们佩戴着贝壳臂钏，以金耳环为装饰。

Tā kambukāyūradharā, kañcanāveḷabhūsitā.

501五百零一。

501.

487「你有大神力，具有令人毛发竖立之相；

‘‘Mahānubhāvosi tuvaṃ, lomahaṃsanarūpavā;

488你自己割下自己背部的肉，亲自吃下。」

Piṭṭhimaṃsāni attano, sāmaṃ ukkacca khādasi.

502五百零二。

502.

490你以身、语、意造了什么恶行？

‘‘Kiṃ nu kāyena vācāya, manasā dukkaṭaṃ kataṃ;

491是因为什么业的果报，你自己的背肉

Kissakammavipākena, piṭṭhimaṃsāni attano;

492亲自割下来吃呢？」

Sāmaṃ ukkacca khādasīti.

503五百零三。

503.

494我曾对自己没有利益，在众生世间中行事；

‘‘Attanohaṃ anatthāya, jīvaloke acārisaṃ;

495用离间语和妄语，以及奸诈和欺骗。

Pesuññamusāvādena, nikativañcanāya ca.

504五百零四。

504.

497那时我到了集会中，当应该说真话的时刻到来时，

‘‘Tatthāhaṃ parisaṃ gantvā, saccakāle upaṭṭhite;

498我抛弃了义和法，却随顺了非法。

Atthaṃ dhammaṃ nirākatvā, adhammamanuvattisaṃ.

505五百零五。

505.

500如此，那吃自己肉的人，就是食背肉者——

‘‘Evaṃ so khādatattānaṃ, yo hoti piṭṭhimaṃsiko;

501就像我今天吃自己的背肉一样。

Yathāhaṃ ajja khādāmi, piṭṭhimaṃsāni attano.

506五百零六。

506.

503这是你那罗陀亲自见到的；那些善巧而悲悯的人会这样说：

‘‘Tayidaṃ tayā nārada sāmaṃ diṭṭhaṃ, anukampakā ye kusalā vadeyyuṃ;

504不要搬弄是非，也不要说妄语，你不要成为食背肉者。」

Mā pesuṇaṃ mā ca musā abhāṇi, mā khosi piṭṭhimaṃsiko tuva’’nti. –

505长老用四首偈颂提问，他也用四首偈颂回答了这层意思。

Thero catūhi gāthāhi pucchi, sopi tassa catūhi gāthāhi etamatthaṃ vissajjesi.

499499. 此处的「花鬘者」（mālī）指佩戴花环的人，意思是用天界鲜花装饰的人。「戴冠者」（kiriṭī）指头戴冠冕的人。「戴臂钏者」（kāyūrī）指佩戴臂钏的人，即用臂饰装饰的人，这是其含义。「肢体」（gattā）指身体各部分。「涂以栴檀膏」（candanussadā）指涂抹了檀香心材精华的人。「你闪耀如日轮之色」（sūriyavaṇṇova sobhasī）意思是，你变得如同初升太阳般的颜色，如此闪耀放光。另有异读作「你闪耀如无恼天之色」（araṇavaṇṇī pabhāsasī），这里的「无恼」（araṇa）指与无恼天众相似的颜色，即圣者的容貌，这是其含义。

499. Tattha mālīti māladhārī, dibbapupphehi paṭimaṇḍitoti adhippāyo. Kiriṭīti veṭhitasīso. Kāyūrīti keyūravā, bāhālaṅkārapaṭimaṇḍitoti attho. Gattāti sarīrāvayavā. Candanussadāti candanasārānulittā. Sūriyavaṇṇova sobhasīti bālasūriyasadisavaṇṇo eva hutvā virocasi. ‘‘Araṇavaṇṇī pabhāsasī’’tipi pāḷi, araṇanti araṇiyehi devehi sadisavaṇṇo ariyāvakāsoti attho.

500500.「会众」（pārisajjā）指属于集会的人，即侍奉者，这是其含义。「你」（tuvaṃ）就是你。「具有令毛发竖立之相者」（lomahaṃsanarūpavā）指具备让看见的人毛发竖立的相貌。因为拥有大神力，所以这样说。「割截」（ukkaccā）指割裂，即切碎，这是其含义。

500.Pārisajjāti parisapariyāpannā, upaṭṭhākāti attho. Tuvanti tvaṃ. Lomahaṃsanarūpavāti passantānaṃ lomahaṃsajananarūpayutto. Mahānubhāvatāsamaṅgitāya hetaṃ vuttaṃ. Ukkaccāti ukkantitvā, chinditvāti attho.

503503.「我曾行」（acārisaṃ）指我做过、我实践过。「以离间与妄语」（pesuññamusāvādena）就是以离间和妄语。「以欺诈与蒙骗」（nikativañcanāya ca）就是以欺诈，以蒙骗，即通过表现出虚假公正的样子来损害他人，以及用欺骗的方式。

503.Acārisanti acariṃ paṭipajjiṃ. Pesuññamusāvādenāti pesuññena ceva musāvādena ca. Nikativañcanāya cāti nikatiyā vañcanāya ca patirūpadassanena paresaṃ vikārena vañcanāya ca.

504504.「当说真理的时机」（saccakāle）指应该说真话的时候。「义利」（atthaṃ）指现法利益等各种利益。「法」（dhammaṃ）指原因、道理。「排拒」（nirākatvā）指抛掉、舍离之后。「他」（so）指凡是做离间等行为的人，那个众生。其余的一切，都和前面解释的道理相同。

504.Saccakāleti saccaṃ vattuṃ yuttakāle. Atthanti diṭṭhadhammikādibhedaṃ hitaṃ. Dhammanti kāraṇaṃ ñāyaṃ. Nirākatvāti chaḍḍetvā pahāya. Soti yo pesuññādiṃ ācarati, so satto. Sesaṃ sabbaṃ heṭṭhā vuttanayameva.

528《欺诈判决饿鬼事注释》结束。

Kūṭavinicchayikapetavatthuvaṇṇanā niṭṭhitā.

52910. 《毁谤舍利饿鬼事注释》

10. Dhātuvivaṇṇapetavatthuvaṇṇanā

510「立于虚空者」：这是《毁谤舍利饿鬼事》。当世尊在拘尸那罗末罗族的邻近沙罗树林中、两棵沙罗树之间般涅槃，并且完成舍利分配后，国王阿阇世取回自己分得的那份舍利，在七年七个月零七天里，不断随念佛陀的功德，举行了盛大的供养。在那里，无量无数的人们让心清净生起信心，投生天界。然而约有八万六千人，由于长时间熏习的不信与邪见，导致心念颠倒，即使在值得净信之处，也损害自己的心，结果在饿鬼中投生。就在同一座王舍城中，有一位财富丰厚的家主，他的妻子、女儿和儿媳怀着清净的信心，心想：‘我们要去做舍利供养。’于是带上香花等物品，动身前往舍利安放的地方。那位家主责备她们说：‘供养枯骨有什么用？’并毁谤舍利供养。她们没有听他的话，仍然去那里做了舍利供养，然后回家，不久就被严重的疾病侵袭，很快便命终，投生在天界。而那位被嗔怒所征服的家主，不久也命终，因为那项恶业，投生在饿鬼中。

Antalikkhasmiṃtiṭṭhantoti idaṃ dhātuvivaṇṇapetavatthu. Bhagavati kusinārāyaṃ upavattane mallānaṃ sālavane yamakasālānamantare parinibbute dhātuvibhāge ca kate rājā ajātasattu attanā laddhadhātubhāgaṃ gahetvā satta vassāni satta ca māse satta ca divase buddhaguṇe anussaranto uḷārapūjaṃ pavattesi. Tattha asaṅkheyyā appameyyā manussā cittāni pasādetvā saggūpagā ahesuṃ, chaḷāsītimattāni pana purisasahassāni cirakālabhāvitena assaddhiyena micchādassanena ca vipallatthacittā pasādanīyepi ṭhāne attano cittāni padosetvā petesu uppajjiṃsu. Tasmiṃyeva rājagahe aññatarassa vibhavasampannassa kuṭumbikassa bhariyā dhītā suṇisā ca pasannacittā ‘‘dhātupūjaṃ karissāmā’’ti gandhapupphādīni gahetvā dhātuṭṭhānaṃ gantuṃ āraddhā. So kuṭumbiko ‘‘kiṃ aṭṭhikānaṃ pūjanenā’’ti tā paribhāsetvā dhātupūjaṃ vivaṇṇesi. Tāpi tassa vacanaṃ anādiyitvā tattha gantvā dhātupūjaṃ katvā gehaṃ āgatā tādisena rogena abhibhūtā nacirasseva kālaṃ katvā devaloke nibbattiṃsu. So pana kodhena abhibhūto nacirasseva kālaṃ katvā tena pāpakammena petesu nibbatti.

511后来有一天，尊者大迦叶出于对众生的慈悯，示现了那样的神变行，使得人们能看见那些饿鬼和那些天女。他这样示现之后，站在塔庙庭院中，以三首偈颂向那位毁谤舍利的饿鬼提问。那位饿鬼回答他——

Athekadivasaṃ āyasmā mahākassapo sattesu anukampāya tathārūpaṃ iddhābhisaṅkhāraṃ abhisaṅkhāsi, yathā manussā te pete tā ca devatāyo passanti. Tathā pana katvā cetiyaṅgaṇe ṭhito taṃ dhātuvivaṇṇakaṃ petaṃ tīhi gāthāhi pucchi. Tassa so peto byākāsi –

507507.

507.

513「你站在虚空中，散发着恶臭与腐烂；

‘‘Antalikkhasmiṃ tiṭṭhanto, duggandho pūti vāyasi;

514你的嘴里，蛆虫啃食着腐臭的东西；你从前造了什么业？」

Mukhañca te kimayo pūtigandhaṃ, khādanti kiṃ kammamakāsi pubbe.

508508.

508.

516「于是它们拿起刀，一次又一次地刺入；」

‘‘Tato satthaṃ gahetvāna, okkantanti punappunaṃ;

517（它们）用碱水浇洒之后，一遍又一遍地刺入。

Khārena paripphositvā, okkantanti punappunaṃ.

509五百零九。

509.

519你通过身体、言语、心意做了什么恶行？

‘‘Kiṃ nu kāyena vācāya, manasā dukkaṭaṃ kataṃ;

520是因为什么业的果报，让你遭受到这样的痛苦？

Kissakammavipākena, idaṃ dukkhaṃ nigacchasī’’ti.

510五百一十。

510.

522「我曾住在令人愉悦的王舍城，可爱的灵鹫山；

‘‘Ahaṃ rājagahe ramme, ramaṇīye giribbaje;

523君啊，我是丰饶财富与谷物的主宰者。

Issaro dhanadhaññassa, supahūtassa mārisa.

511511.

511.

525这是我的妻子，还有我的女儿和媳妇；

‘‘Tassāyaṃ me bhariyā ca, dhītā ca suṇisā ca me;

526她们拿着花环、青莲花，以及昂贵的涂香；

Tā mālaṃ uppalañcāpi, paccagghañca vilepanaṃ;

527我阻止了那些搬运塔的妇女们，这恶业是我所造。

Thūpaṃ harantiyo vāresiṃ, taṃ pāpaṃ pakataṃ mayā.

512512.

512.

529八万六千年间，我们各自承受着自己的感受；

‘‘Chaḷāsītisahassāni , mayaṃ paccattavedanā;

530在诋毁了塔的供养之后，我们重重地堕入地狱。

Thūpapūjaṃ vivaṇṇetvā, paccāma niraye bhusaṃ.

513513.

513.

532然而，凡是在阿拉汉的塔供养大典进行时，

‘‘Ye ca kho thūpapūjāya, vattante arahato mahe;

533却开示其过患，你们应当把他们从那里分离出去。

Ādīnavaṃ pakāsenti, vivecayetha ne tato.

514514.

514.

535你看这些前来的天女，戴着花环，盛装打扮；

‘‘Imā ca passa ayantiyo, māladhārī alaṅkatā;

536她们享受着花环的果报，成就圆满且具名声。

Mālāvipākaṃnubhontiyo, samiddhā ca tā yasassiniyo.

515第五百一十五偈。

515.

538看到那稀有、未曾有、让人毛发竖立的景象，

‘‘Tañca disvāna accheraṃ, abbhutaṃ lomahaṃsanaṃ;

539有智慧的人们礼敬，向那位大牟尼致敬。

Namo karonti sappaññā, vandanti taṃ mahāmuniṃ.

516第五百一十六偈。

516.

541那么，我从这里离去之后，若获得人身，

‘‘Sohaṃ nūna ito gantvā, yoniṃ laddhāna mānusiṃ;

542我将以不放逸的心，一再地供养佛塔。

Thūpapūjaṃ karissāmi, appamatto punappuna’’nti.

507-8其中，“恶臭的”指令人厌恶的气味，即死尸的臭味。由此而说“腐臭如乌鸦”。从那里：因散发恶臭及被虫啃咬之故，从上方。拿着刀，砍：在“一再地”这句中，受业力驱使的众生握着锋利的刀，反复地切开那伤口。用碱水喷洒后，砍：在“一再地”这句中，指在被切开处浇上碱水后，又反复地切开。

507-8. Tattha duggandhoti aniṭṭhagandho, kuṇapagandhagandhīti attho. Tenāha ‘‘pūti vāyasī’’ti. Tatoti duggandhavāyanato kimīhi khāyitabbato ca upari. Sattaṃ gahetvāna, okkantanti punappunanti kammasañcoditā sattā nisitadhāraṃ satthaṃ gahetvā punappunaṃ taṃ vaṇamukhaṃ avakantanti. Khārena paripphositvā, okkantanti punappunanti avakantitaṭṭhāne khārodakena āsiñcitvā punappunampi avakantanti.

510「他是财富与谷物极为众多之主人」（Issaro dhanadhaññassa, supahūtassāti）：就是拥有极其丰富的钱财和粮食的主人、所有者，意思是富豪、大富者（mahaddhana）。

510.Issaro dhanadhaññassa, supahūtassāti ativiya pahūtassa dhanassa dhaññassa ca issaro sāmī, aḍḍho mahaddhanoti attho.

511“这是我的妻子、女儿和媳妇”：即在我过去世中，这位是我的妻子，这位是女儿，这位是媳妇。为了显示她们现在成为天神住于虚空，他这样说。“崭新的”：指全新的。“运送佛塔”：指为了供养佛塔而运来，“诽谤舍利”：指他拒绝并诽谤说“我不供养”。我造了这恶业：即“我做了这诽谤舍利的恶业，我已行此事”，他心生追悔而说。

511.Tassāyaṃ me bhariyā ca, dhītā ca suṇisā cāti tassa mayhaṃ ayaṃ purimattabhāve bhariyā, ayaṃ dhītā, ayaṃ suṇisā. Tā devabhūtā ākāse ṭhitāti dassento vadati. Paccagghanti abhinavaṃ. Thūpaṃ harantiyo vāresinti thūpaṃ pūjetuṃ upanentiyo dhātuṃ vivaṇṇento paṭikkhipiṃ. Taṃ pāpaṃ pakataṃ mayāti taṃ dhātuvivaṇṇanapāpaṃ kataṃ samācaritaṃ mayāti vippaṭisārappatto vadati.

512“八万六千”：指八万加上六千，共八万六千。“我们”：指连同那些饿鬼和自己一起而说。“各自感受的苦受”：指各自分别领受的苦受。“地狱”：因痛苦极其剧烈，故将饿鬼界说成如同地狱一般。

512.Chaḷāsītisahassānīti chasahassādhikā asītisahassamattā. Mayanti te pete attanā saddhiṃ saṅgahetvā vadati. Paccattavedanāti visuṃ visuṃ anubhuyyamānadukkhavedanā. Nirayeti baladukkhatāya pettivisayaṃ nirayasadisaṃ katvā āha.

513“然而，凡是在阿拉汉的塔供养大典进行时”：在针对阿拉汉、正自觉者的佛塔举行供养大典时，像我一样开示塔供养过患、危害的人。你们应当把那些人从这福德中分离出去，使他们远离，成为局外人。他借着这样的说法，间接地表明自己蒙受了巨大的损失。

513.Ye ca kho thūpapūjāya, vattante arahato maheti arahato sammāsambuddhassa thūpaṃ uddissa pūjāmahe pavattamāne ahaṃ viya ye thūpapūjāya ādīnavaṃ dosaṃ pakāsenti. Te puggale tato puññato vivecayetha vivecāpayetha, paribāhire janayethāti aññāpadesena attano mahājāniyataṃ vibhāveti.

514“前来的”：指从空中飞来。“花鬘之果报”：指在佛塔上供养花鬘所得到的果报。“成就圆满”：指她们以天界的成就而圆满。“她们具名声”：指她们拥有众多眷属。

514.Āyantiyoti ākāsena āgacchantiyo. Mālāvipākanti thūpe katamālāpūjāya vipākaṃ phalaṃ. Samiddhāti dibbasampattiyā samiddhā. Tā yasassiniyoti tā parivāravantiyo.

515“见到那……后”：见到那由极其微少的供养福德所引生的稀奇、奇特、令人毛发竖立、极其广大的殊胜果报之后。“有智慧者礼敬，向那位大牟尼敬礼”：大德迦叶，这些女子向您这位最上福田、大牟尼敬礼、致意，并作礼敬，即行顶礼。

515.Tañca disvānāti tassa atiparittassa pūjāpuññassa acchariyaṃ abbhutaṃ lomahaṃsanaṃ atiuḷāraṃ vipākavisesaṃ disvā. Namo karonti sappaññā, vandanti taṃ mahāmuninti, bhante kassapa, imā itthiyo taṃ uttamapuññakkhettabhūtaṃ vandanti abhivādenti, namo karonti namakkārañca karontīti attho.

516那时，那位饿鬼心中生起了悚惧感，为了显示与悚惧相应、未来自己应当做的事情，便说了这首偈颂：「那么我……」这首偈颂的意思浅显明白。

516. Atha so peto saṃviggamānaso saṃvegānurūpaṃ āyatiṃ attanā kātabbaṃ dassento ‘‘sohaṃ nūnā’’ti gāthamāha. Taṃ uttānatthameva.

551大迦叶被饿鬼如此告知后，以此事为缘起，对在场的众人说法。

Evaṃ petena vutto mahākassapo taṃ aṭṭhuppattiṃ katvā sampattaparisāya dhammaṃ desesi.

572《诽谤舍利饿鬼事》的注释结束。

Dhātuvivaṇṇapetavatthuvaṇṇanā niṭṭhitā.

573就这样，在《小部注疏》的《饿鬼事》中，

Iti khuddaka-aṭṭhakathāya petavatthusmiṃ

552以十事作为庄严的

Dasavatthupaṭimaṇḍitassa

575第三小品的义理注释结束。

Tatiyassa cūḷavaggassa atthasaṃvaṇṇanā niṭṭhitā.