8. 藏宝经义注
17. 《墙外经》注疏
7. Tirokuṭṭasuttavaṇṇanā
2安立与目的
Nikkhepappayojanaṃ
1现在，对于以“在墙外站立……”等开头、被置于《宝经》之后的《墙外经》，其义注次第已经到来。在说明了它在此处的安立目的之后，我们将进行义注。
Idāni ‘‘tirokuṭṭesu tiṭṭhantī’’tiādinā ratanasuttānantaraṃ nikkhittassa tirokuṭṭasuttassa atthavaṇṇanākkamo anuppatto, tassa idha nikkhepappayojanaṃ vatvā atthavaṇṇanaṃ karissāma.
2在此，这部《墙外经》虽然不是世尊按照这个顺序宣说的，但之前已经以种种方式开示了善业修行之道。如果在其中放逸，那么即使生于比地狱、畜生道更殊胜的地方，也会像这样投生为饿鬼。因此，为了指出“对此不应放逸”；或者为了指出“那些曾侵扰毗舍离的非人当中，有一部分即是如此”，而宣说了此经。
Tattha idañhi tirokuṭṭaṃ iminā anukkamena bhagavatā avuttampi yāyaṃ ito pubbe nānappakārena kusalakammapaṭipatti dassitā, tattha pamādaṃ āpajjamāno nirayatiracchānayonīhi visiṭṭhatarepi ṭhāne uppajjamāno yasmā evarūpesu petesu uppajjati, tasmā na ettha pamādo karaṇīyoti dassanatthaṃ, yehi ca bhūtehi upaddutāya vesāliyā upaddavavūpasamanatthaṃ ratanasuttaṃ vuttaṃ, tesu ekaccāni evarūpānīti dassanatthaṃ vā vuttanti.
3应当知道，这就是它在此处被安立的目的。
Idamassa idha nikkhepappayojanaṃ veditabbaṃ.
6随喜之说
Anumodanākathā
4然而，关于它的义注——
Yasmā panassa atthavaṇṇanā –
5为谁、何处、何时、由何因缘，宣说了《墙外经》；
‘‘Yena yattha yadā yasmā, tirokuṭṭaṃ pakāsitaṃ;
6在宣说了这一切之后，若按次第进行，
Pakāsetvāna taṃ sabbaṃ, kayiramānā yathākkamaṃ;
7将成为善作，所以我将那样去做。
Sukatā hoti tasmāhaṃ, karissāmi tatheva taṃ’’.
8这是由谁、在什么地方、什么时间、为什么目的而宣说的呢？回答说：是由世尊所宣说的，而且是在王舍城，在第二天，为了对摩揭陀国王作随喜。为了阐明这个义理，这里应当讲述详细的故事：
Kena panetaṃ pakāsitaṃ, kattha kadā kasmā cāti? Vuccate – bhagavatā pakāsitaṃ, taṃ kho pana rājagahe dutiyadivase rañño māgadhassa anumodanatthaṃ. Imassa catthassa vibhāvanatthaṃ ayamettha vitthārakathā kathetabbā –
9在那之前九十二劫的时候，有一座名叫迦尸的城市。那里有一位名叫嘉亚些那的国王。他有一位名叫西利摩的王后，菩萨投生在她的腹中，名为触菩萨，后来逐渐证悟了无上正等正觉。嘉亚些那国王生起了‘这是我的’的执著：‘我的儿子出家成了佛，佛只是我的，法只是我的，僧伽只是我的。’他在任何时间都自己亲自供奉，不给其他人机会。
Ito dvānavutikappe kāsi nāma nagaraṃ ahosi. Tattha jayaseno nāma rājā. Tassa sirimā nāma devī, tassā kucchiyaṃ phusso nāma bodhisatto nibbattitvā anupubbena sammāsambodhiṃ abhisambujjhi. Jayaseno rājā ‘‘mama putto abhinikkhamitvā buddho jāto, mayhameva buddho, mayhaṃ dhammo, mayhaṃ saṅgho’’ti mamattaṃ uppādetvā sabbakālaṃ sayameva upaṭṭhahati, na aññesaṃ okāsaṃ deti.
10世尊有三位异母弟弟，他们这样想：‘佛陀们是为了利益一切世间而出现的，并不仅仅为了一个人。可是我们的父王不给其他人机会，我们要怎样才能获得侍奉世尊的机会呢？’他们心想：‘来，我们想个办法。’他们就假装边境发生了叛乱。国王听说‘边境叛乱’后，便派遣那三位王子去平定边境。他们平定后回来，国王很高兴，赐给他们一个恩典，说：‘你们想要什么，就拿去吧。’他们说：‘我们想要侍奉世尊。’国王说：‘除了这个，选别的吧。’他们说：‘我们不要别的。’国王说：‘那么，就定一个期限再接受吧。’他们请求七年，国王不允许。这样，依次请求六年、五年、四年、三年、两年、一年，然后七个月、六个月、五个月、四个月，一直到三个月，他们请求后，国王说：‘接受吧。’便答应了。
Bhagavato kaniṭṭhabhātaro vemātikā tayo bhātaro cintesuṃ – ‘‘buddhā nāma sabbalokahitāya uppajjanti, na cekassevatthāya, amhākañca pitā aññesaṃ okāsaṃ na deti, kathaṃ nu mayaṃ labheyyāma bhagavantaṃ upaṭṭhātu’’nti. Tesaṃ etadahosi – ‘‘handa mayaṃ kiñci upāyaṃ karomā’’ti. Te paccantaṃ kupitaṃ viya kārāpesuṃ. Tato rājā ‘‘paccanto kupito’’ti sutvā tayopi putte paccantavūpasamanatthaṃ pesesi. Te vūpasametvā āgatā, rājā tuṭṭho varaṃ adāsi ‘‘yaṃ icchatha, taṃ gaṇhathā’’ti. Te ‘‘mayaṃ bhagavantaṃ upaṭṭhātuṃ icchāmā’’ti āhaṃsu. Rājā ‘‘etaṃ ṭhapetvā aññaṃ gaṇhathā’’ti āha. Te ‘‘mayaṃ aññena anatthikā’’ti āhaṃsu. Tena hi paricchedaṃ katvā gaṇhathāti. Te satta vassāni yāciṃsu, rājā na adāsi. Evaṃ cha, pañca, cattāri, tīṇi, dve, ekaṃ, satta māsāni, cha, pañca, cattārīti yāva temāsaṃ yāciṃsu. Rājā ‘‘gaṇhathā’’ti adāsi.
11他们得到恩典后，大喜过望，来到世尊面前，顶礼之后说：‘尊者！我们想要侍奉世尊三个月，请世尊接受我们这三个月雨安居的请求。’世尊默然接受了。于是，他们给派往自己领地的主管送信说：‘这三个月，我们要侍奉世尊，从建造精舍开始，准备一切侍奉世尊所需的东西。’那人把一切都准备好后回报。他们穿上袈裟衣，与大约两千五百名服务人员一起，毕恭毕敬地侍奉着世尊，带领世尊前往领地，把精舍献上，请佛住下。
Te varaṃ labhitvā paramatuṭṭhā bhagavantaṃ upasaṅkamitvā vanditvā āhaṃsu – ‘‘icchāma mayaṃ, bhante, bhagavantaṃ temāsaṃ upaṭṭhātuṃ, adhivāsetu no, bhante , bhagavā imaṃ temāsaṃ vassāvāsa’’nti. Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena. Tato te attano janapade niyuttakapurisassa lekhaṃ pesesuṃ ‘‘imaṃ temāsaṃ amhehi bhagavā upaṭṭhātabbo, vihāraṃ ādiṃ katvā sabbaṃ bhagavato upaṭṭhānasambhāraṃ karohī’’ti. So taṃ sabbaṃ sampādetvā paṭinivedesi. Te kāsāyavatthanivatthā hutvā aḍḍhateyyehi purisasahassehi veyyāvaccakarehi bhagavantaṃ sakkaccaṃ upaṭṭhahamānā janapadaṃ netvā vihāraṃ niyyātetvā vasāpesuṃ.
12在他们当中，有一位仓库管理员，是一位居士子，他和妻子一起，有信心，而且信心清净。他恭敬地为以佛陀为首的僧团进行布施。地方上的主管带着他，与大约一万一千名地方人士一起，也恭恭敬敬地让布施进行下去。在那里，有一些地方人士心中怀著嗔恚。他们障碍布施，自己把应施的物品吃掉，还放火烧了食堂。在自恣的日子，王子们对世尊做了盛大的恭敬供养，以世尊为前导，回到了父王那里。就在那里，世尊般涅槃了。后来，国王、王子们、地方主管以及仓库管理员，与他们的随从们陆续命终，都投生到了天上；那些心怀嗔恚的人则投生到地狱里。就这样，这两群人，有的从天上再生到天上，有的从地狱再生到地狱，辗转轮回，度过了九十二劫。
Tesaṃ bhaṇḍāgāriko eko gahapatiputto sapajāpatiko saddho ahosi pasanno. So buddhappamukhassa saṅghassa dānavattaṃ sakkaccaṃ adāsi. Janapade niyuttakapuriso taṃ gahetvā jānapadehi ekādasamattehi purisasahassehi saddhiṃ sakkaccameva dānaṃ pavattāpesi. Tattha keci jānapadā paṭihatacittā ahesuṃ. Te dānassa antarāyaṃ katvā deyyadhamme attanā khādiṃsu, bhattasālañca agginā dahiṃsu. Pavārite rājaputtā bhagavato mahantaṃ sakkāraṃ katvā bhagavantaṃ purakkhatvā pituno sakāsameva agamaṃsu. Tattha gantvā eva bhagavā parinibbāyi. Rājā ca rājaputtā ca janapade niyuttakapuriso ca bhaṇḍāgāriko ca anupubbena kālaṃ katvā saddhiṃ parisāya sagge uppajjiṃsu, paṭihatacittajanā nirayesu nibbattiṃsu. Evaṃ tesaṃ dvinnaṃ gaṇānaṃ saggato saggaṃ, nirayato nirayaṃ upapajjantānaṃ dvānavutikappā vītivattā.
13后来，在这个贤劫，迦叶佛出世的时候，那些心怀嗔恚的人投生为饿鬼。那时，人们为了自己已故亲属中的饿鬼而做布施，并回向说：‘愿这个成为我们亲属的！’他们（那些亲属饿鬼）便获得了成就。这些饿鬼看见了，便来到迦叶世尊面前问道：‘尊者！我们也能获得这样的成就吗？’世尊说：‘现在还不能获得。可是在未来，将会有一位名为乔达摩的佛陀出现。在那位世尊的时代，会有一位名为频婆娑罗的国王。他是你们在九十二劫前的亲属。他将布施给佛陀，并回向给你们，到那时你们就会获得。’据说，这样说之后，对这些饿鬼而言，那句话就好像是说‘明天就会获得’一样。
Atha imasmiṃ bhaddakappe kassapabuddhassa kāle te paṭihatacittajanā petesu uppannā. Tadā manussā attano ñātakānaṃ petānaṃ atthāya dānaṃ datvā uddisanti ‘‘idaṃ amhākaṃ ñātīnaṃ hotū’’ti. Te sampattiṃ labhanti. Atha imepi petā taṃ disvā bhagavantaṃ kassapaṃ upasaṅkamitvā pucchiṃsu – ‘‘kiṃ nu kho, bhante, mayampi evarūpaṃ sampattiṃ labheyyāmā’’ti? Bhagavā āha – ‘‘idāni na labhatha , apica anāgate gotamo nāma buddho bhavissati, tassa bhagavato kāle bimbisāro nāma rājā bhavissati, so tumhākaṃ ito dvānavutikappe ñāti ahosi, so buddhassa dānaṃ datvā tumhākaṃ uddisissati, tadā labhissathā’’ti. Evaṃ vutte kira tesaṃ petānaṃ taṃ vacanaṃ ‘‘sve labhissathā’’ti vuttaṃ viya ahosi.
14之后，经过了一个无佛出世的间隔期，我们的世尊出现在世间。那三位王子也和那两千五百人一起，从天界死后，投生在摩揭陀国的婆罗门家族，渐次出家成为仙人，在象头山成为三位结发外道。那位地方主管人成为频婆娑罗国王；那位仓库管理者成为一位名叫毗舍佉的大富商居士；他的妻子成为一位名叫法乐的富商之女。就这样，所有剩下的人也都投生成为国王的随从。
Atha ekasmiṃ buddhantare vītivatte amhākaṃ bhagavā loke uppajji. Tepi tayo rājaputtā tehi aḍḍhateyyehi purisasahassehi saddhiṃ devalokā cavitvā magadharaṭṭhe brāhmaṇakule uppajjitvā anupubbena isipabbajjaṃ pabbajitvā gayāsīse tayo jaṭilā ahesuṃ, janapade niyuttakapuriso, rājā ahosi bimbisāro, bhaṇḍāgāriko, gahapati visākho nāma mahāseṭṭhi ahosi, tassa pajāpati dhammadinnā nāma seṭṭhidhītā ahosi. Evaṃ sabbāpi avasesā parisā rañño eva parivārā hutvā nibbattā.
15我们的世尊出现于世后，过了七七四十九天，渐次来到波罗奈，转动法轮。以五群比丘为首，直到调伏了那三位拥有二千五百随众的结发外道后，便前往王舍城。在那里，到达的当天，就让频婆娑罗王与十一那由他摩揭陀的婆罗门、居士们一起安立在入流果上。之后，国王邀请世尊第二天接受供斋，世尊默然应允。第二天，由帝释天王在前引路——
Amhākaṃ bhagavā loke uppajjitvā sattasattāhaṃ atikkamitvā anupubbena bārāṇasiṃ āgamma dhammacakkaṃ pavattetvā pañcavaggiye ādiṃ katvā yāva aḍḍhateyyasahassaparivāre tayo jaṭile vinetvā rājagahaṃ agamāsi. Tattha ca tadahupasaṅkamantaṃyeva rājānaṃ bimbisāraṃ sotāpattiphale patiṭṭhāpesi ekādasanavutehi māgadhakehi brāhmaṇagahapatikehi saddhiṃ. Atha raññā svātanāya bhattena nimantito bhagavā adhivāsetvā dutiyadivase sakkena devānamindena purato purato gacchantena –
16“已调伏者，和那些已经调伏的往昔结发外道们一起；已解脱者，和已解脱者一起；
‘‘Danto dantehi saha purāṇajaṭilehi, vippamutto vippamuttehi;
17金色身色的世尊，进入了王舍城。”（《大品》58）
Siṅgīnikkhasavaṇṇo, rājagahaṃ pāvisi bhagavā’’ti. (mahāva. 58) –
18就这样受到这些偈颂的赞叹时，世尊进入王舍城，在国王的住所接受了盛大的布施。那些饿鬼心想：“现在国王要为我们回向布施了，现在就要回向了”，带着这样的期待，围绕站着。
Evamādīhi gāthāhi abhitthaviyamāno rājagahaṃ pavisitvā rañño nivesane mahādānaṃ sampaṭicchi. Te petā ‘‘idāni rājā amhākaṃ dānaṃ uddisissati, idāni uddisissatī’’ti āsāya parivāretvā aṭṭhaṃsu.
19国王做完布施后，心里想：“世尊现在住在哪里呢？”只想着世尊的住处，而没有将那次布施回向给任何人。饿鬼们希望破灭，夜里在国王的住所发出极其恐怖的声音。国王感到害怕、恐惧和惊怖，第二天一早向世尊报告说：“我听到了这样的声音，尊者，我会发生什么事吗？”世尊说：“大王，不要害怕，你不会有任何恶事。只是你往昔的亲属投生为饿鬼，他们期待了整整一个无佛的间隔期，到处游荡，心里想：‘向佛陀布施后，一定会为我们回向吧。’你昨天没有为他们回向，他们希望破灭，所以发出了那样的声音。”
Rājā dānaṃ datvā ‘‘kattha nu kho bhagavā vihareyyā’’ti bhagavato vihāraṭṭhānameva cintesi, na taṃ dānaṃ kassaci uddisi. Petā chinnāsā hutvā rattiṃ rañño nivesane ativiya bhiṃsanakaṃ vissaramakaṃsu. Rājā bhayasaṃvegasantāsamāpajji, tato pabhātāya rattiyā bhagavato ārocesi – ‘‘evarūpaṃ saddamassosiṃ, kiṃ nu kho me, bhante, bhavissatī’’ti. Bhagavā āha – ‘‘mā bhāyi, mahārāja, na te kiñci pāpakaṃ bhavissati, apica kho te purāṇañātakā petesu uppannā santi, te ekaṃ buddhantaraṃ tameva paccāsīsamānā vicaranti ‘buddhassa dānaṃ datvā amhākaṃ uddisissatī’ti , na tesaṃ tvaṃ hiyyo uddisi, te chinnāsā tathārūpaṃ vissaramakaṃsū’’ti.
20他问道：“尊者，那么现在布施后，他们能得到了吗？”“是的，大王。”“那么，尊者，请世尊接受我今天的布施，我要为他们回向。”世尊默许了。国王回到住所，准备了盛大的布施，然后派人向世尊报告时间已到。世尊来到王宫，和比丘僧团一起坐在铺设好的座位上。那些饿鬼也想：“或许今天能得到了吧。”便去到墙外等处站着。世尊施展神通，让他们全部都清楚地呈现在国王面前。国王在布施施水时，回向说：“愿这成为我亲属的。”就在那一刹那，那些饿鬼便出现了布满莲花的池塘。他们在那里沐浴、饮水，止息了疲劳、劳累和口渴，变成了金色之身。国王又布施粥、硬食、软食等并回向，那一刹那，他们就有了天粥、天硬食、天软食。他们享用后，诸根得到满足。接着国王又布施衣物、住处等并回向。他们便出现了天衣、天车、天宫殿、天敷具、天卧具，以及各种装饰等。世尊作了决意，让他们所有这些成就都如此清楚地显现出来。国王极其欢喜。然后，世尊用完餐，受请圆满，为了给摩揭陀国王作随喜开示，便诵出“Tirokuṭṭesu tiṭṭhanti（他们站在墙外）”等偈颂。
So āha ‘‘idāni pana, bhante, dinne labheyyu’’nti? ‘‘Āma, mahārājā’’ti. ‘‘Tena hi me, bhante, adhivāsetu bhagavā ajjatanāya dānaṃ, tesaṃ uddisissāmī’’ti? Bhagavā adhivāsesi. Rājā nivesanaṃ gantvā mahādānaṃ paṭiyādetvā bhagavato kālaṃ ārocāpesi. Bhagavā rājantepuraṃ gantvā paññatte āsane nisīdi saddhiṃ bhikkhusaṅghena. Tepi kho petā ‘‘api nāma ajja labheyyāmā’’ti gantvā tirokuṭṭādīsu aṭṭhaṃsu. Bhagavā tathā akāsi, yathā te sabbeva rañño pākaṭā ahesuṃ. Rājā dakkhiṇodakaṃ dento ‘‘idaṃ me ñātīnaṃ hotū’’ti uddisi, taṅkhaṇaññeva tesaṃ petānaṃ padumasañchannā pokkharaṇiyo nibbattiṃsu. Te tattha nhatvā ca pivitvā ca paṭippassaddhadarathakilamathapipāsā suvaṇṇavaṇṇā ahesuṃ. Rājā yāgukhajjakabhojanāni datvā uddisi, taṅkhaṇaññeva tesaṃ dibbayāgukhajjakabhojanāni nibbattiṃsu. Te tāni paribhuñjitvā pīṇindriyā ahesuṃ. Atha vatthasenāsanāni datvā uddisi. Tesaṃ dibbavatthadibbayānadibbapāsādadibbapaccattharaṇadibbaseyyādialaṅkāravidhayo nibbattiṃsu. Sāpi tesaṃ sampatti yathā sabbāva pākaṭā hoti, tathā bhagavā adhiṭṭhāsi. Rājā ativiya attamano ahosi. Tato bhagavā bhuttāvī pavārito rañño māgadhassa anumodanatthaṃ ‘‘tirokuṭṭesu tiṭṭhantī’’ti imā gāthā abhāsi.
21到此为止，这纲要——“以什么为缘、在什么地方、在什么时候、由于什么原因，而开示了‘墙外’偈，开示之后，这一切”——已经简略与详细地解析完毕。
Ettāvatā ca ‘‘yena yattha yadā yasmā, tirokuṭṭaṃ pakāsitaṃ, pakāsetvāna taṃ sabba’’nti ayaṃ mātikā saṅkhepato vitthārato ca vibhattā hoti.
25第一首偈颂的注释说明
Paṭhamagāthāvaṇṇanā
1现在，我将依次解释这首以「墙外」为始的偈颂的含义。具体如下：首先，在第一首偈颂中，「tirokuṭṭā」（墙外）指墙壁的另一侧。「tiṭṭhanti」（站立）这个词是用来表达站立的动作，从而排除坐下等其他姿势。就像经文中描述人走向围墙外、山外时，会说“他无碍地行走于围墙外、山外”一样，这里对于站在墙壁另一侧那些有情，也说“他们站立在墙外”。“以及在连接处、十字路口”这一句中，「sandhi」（连接处）指的是四叉路口，同时也指房屋的接缝处、墙壁的缝隙和窗户等处。「siṅghāṭaka」（十字路口）指的是三叉路口，将这两类合在一起，再与前面的内容相连结，所以说“以及在连接处、十字路口”。“他们依门柱而立”这一句，是指依靠着城门或房门的门柱站立。“来到自己的家”这一句中，所谓「自己的家」，既指过去亲属的家，也指自己曾作为主人居住过的家。因为那些阴灵是带着“这是我自己家”的想法来的，所以才说“来到自己的家”。
1. Idāni imassa tirokuṭṭassa yathākkamaṃ atthavaṇṇanaṃ karissāma. Seyyathidaṃ – paṭhamagāthāya tāva tirokuṭṭāti kuṭṭānaṃ parabhāgā vuccanti. Tiṭṭhantīti nisajjādippaṭikkhepato ṭhānakappanavacanametaṃ. Tena yathā pākāraparabhāgaṃ pabbataparabhāgañca gacchantaṃ ‘‘tiropākāraṃ tiropabbataṃ asajjamāno gacchatī’’ti vadanti, evamidhāpi kuṭṭassa parabhāgesu tiṭṭhante ‘‘tirokuṭṭesu tiṭṭhantī’’ti āha. Sandhisiṅghāṭakesu cāti ettha sandhiyoti catukkoṇaracchā vuccanti gharasandhibhittisandhiālokasandhiyo cāpi. Siṅghāṭakāti tikoṇaracchā vuccanti, tadekajjhaṃ katvā purimena saddhiṃ saṅghaṭento ‘‘sandhisiṅghāṭakesu cā’’ti āha. Dvārabāhāsu tiṭṭhantīti nagaradvāragharadvārānaṃ bāhā nissāya tiṭṭhanti. Āgantvāna sakaṃ gharanti ettha sakaṃ gharaṃ nāma pubbañātigharampi attanā sāmikabhāvena ajjhāvutthapubbagharampi. Tadubhayampi yasmā te sakagharasaññāya āgacchanti, tasmā ‘‘āgantvāna sakaṃ ghara’’nti āha.
27第二首偈颂的注释说明
Dutiyagāthāvaṇṇanā
2世尊就这样向国王指出那些众多的饿鬼。他们将频婆娑罗王的往昔亲属住所——即便他们过去未曾居住过——视为自己的家而来，站立在墙外、连接处、十字路口和门柱旁，承受着嫉妒与悭吝的果报。其中有一些饿鬼：长着长长的须发，外貌扭曲变形，面色漆黑，松弛的束缚下悬挂着粗涩乌黑的身体与四肢，就像被森林大火烧过的棕榈树一样，这里站一些，那里站一些。有一些饿鬼：身体被从腹腔生起并从口中窜出的火焰遍烧，这是由于饥渴的极度折磨所致。有一些饿鬼：咽喉细小如针孔，腹部却如山岳般隆起，即使得到了饮料和食物，也无法尽情享用，被饥渴逼迫，尝不到任何滋味。还有一些饿鬼：从彼此身上，或从其他众生破裂的脓包、疮口流出的血、脓、黄水等，得到后却像品尝甘露一样舔食，他们的身体极其丑陋、恐怖、令人毛骨悚然——
2. Evaṃ bhagavā pubbe anajjhāvutthapubbampi pubbañātigharaṃ bimbisāranivesanaṃ sakagharasaññāya āgantvā tirokuṭṭasandhisiṅghāṭakadvārabāhāsu ṭhite issāmacchariyaphalaṃ anubhavante, appekacce dīghamassukesavikāradhare andhakāramukhe sithilabandhanavilambamānakisapharusakāḷakaṅgapaccaṅge tattha tattha ṭhitavanadāhadaḍḍhatālarukkhasadise, appekacce jighacchāpipāsāraṇinimmathanena udarato uṭṭhāya mukhato viniccharantāya aggijālāya pariḍayhamānasarīre, appekacce sūcichiddāṇumattakaṇṭhabilatāya pabbatākārakucchitāya ca laddhampi pānabhojanaṃ yāvadatthaṃ bhuñjituṃ asamatthatāya khuppipāsāparete aññaṃ rasamavindamāne, appekacce aññamaññassa aññesaṃ vā sattānaṃ pabhinnagaṇḍapiḷakamukhā paggharitarudhirapubbalasikādiṃ laddhā amatamiva sāyamāne ativiya duddasikavirūpabhayānakasarīre bahū pete rañño nidassento –
24“他们站立在墙外，以及在连接处和十字路口；
‘‘Tirokuṭṭesu tiṭṭhanti, sandhisiṅghāṭakesu ca;
25他们依门柱而立，来到自己的家。”
Dvārabāhāsu tiṭṭhanti, āgantvāna sakaṃ ghara’’nti. –
26世尊说完这些之后，为了进一步揭示他们所造之业的严酷可怕，诵出了第二首偈颂，以“即便丰富的食物与饮品……”作为开头。
Vatvā puna tehi katassa kammassa dāruṇabhāvaṃ dassento ‘‘pahūte annapānamhī’’ti dutiyagāthamāha.
27在这里，「丰富的」（pahūte）指并非少量，而是很多，意思是充足到能满足所需。因为字母“bha”在这里被替换成了“ha”，就像在“他丰足却不养育”（pahu santo na bharati）等经典句子里那样。不过，有些人把这个词读作“bahūte”和“bahūke”，这些其实都是因为疏忽而导致的错误读法。“食物与饮品”是指在食物和饮品方面。“可嚼食与可啖食”即指固体食物和柔软食物，这句话里用它们来代表依“吃、喝、嚼、尝”而划分的四种食物。“已呈现在前”（upaṭṭhite）的意思是食物已经送到面前并摆放好了，也就是已备办妥当、准备就绪。然而，“那些有情中无人忆念”的意思是说，对于那些出生于饿鬼界的有情，没有任何一位母亲、父亲或儿子会想起他们。原因是什么呢？是因为业，也就是他们自己曾经造作的各种吝啬之业，比如不肯布施、阻止他人布施等。正是这些业，导致他们的亲属无法忆念起他们。
Tattha pahūteti anappake bahumhi, yāvadatthiketi vuttaṃ hoti. Bha-kārassa hi ha-kāro labbhati ‘‘pahu santo na bharatī’’tiādīsu (su. ni. 98) viya. Keci pana ‘‘bahūte’’ iti ca ‘‘bahūke’’ iti ca paṭhanti. Pamādapāṭhā ete . Anne ca pānamhi ca annapānamhi. Khajje ca bhojje ca khajjabhojje, etena asitapītakhāyitasāyitavasena catubbidhaṃ āhāraṃ dasseti. Upaṭṭhiteti upagamma ṭhite, sajjite paṭiyatte samohiteti vuttaṃ hoti. Na tesaṃ koci sarati, sattānanti tesaṃ pettivisaye uppannānaṃ sattānaṃ koci mātā vā pitā vā putto vā na sarati. Kiṃ kāraṇā? Kammapaccayā, attanā katassa adānadānappaṭisedhanādibhedassa kadariyakammassa paccayā. Tañhi tesaṃ kammaṃ ñātīnaṃ sarituṃ na deti.
33第三首偈颂的注释
Tatiyagāthāvaṇṇanā
3就这样，世尊揭示了：即使食物、饮品等丰富地摆在眼前，那些饿鬼们的亲人怀着“或许会有人布施一些给我们吧”的期望四处游荡，却因为这些饿鬼自己造下的、会带来极其惨烈果报的业力，导致根本没有任何亲人会忆念他们。为了说明这一点，世尊说道：
3. Evaṃ bhagavā anappakepi annapānādimhi paccupaṭṭhite ‘‘api nāma amhe uddissa kiñci dadeyyu’’nti ñātī paccāsīsantānaṃ vicarataṃ tesaṃ petānaṃ tehi katassa atikaṭukavipākakarassa kammassa paccayena kassaci ñātino anussaraṇamattābhāvaṃ dassento –
29“当丰富的食物和饮品、各种嚼食与啖食都摆上来时；”
‘‘Pahūte annapānamhi, khajjabhojje upaṭṭhite;
30“却没有人忆念他们，这些有情是因为业的缘故。”
Na tesaṃ koci sarati, sattānaṃ kammapaccayā’’ti. –
31说完之后，为了称赞国王向投生到饿鬼界的亲人们所作的布施，他诵出了第三首偈颂：“他们就像这样布施给亲人们……” (evaṃ dadanti ñātīnaṃ)。
Vatvā puna rañño pettivisayūpapanne ñātake uddissa dinnaṃ dānaṃ pasaṃsanto ‘‘evaṃ dadanti ñātīna’’nti tatiyagāthamāha.
32在这里，「就像这样」(evaṃ) 是一个比喻的说法。它有两种关联方式：第一，虽然由于那些有情的业力而没有人忆念他们，但如果有亲人们具有怜悯心，他们还是会做出某种布施；第二，大王啊，就像你所布施的那样，那些具有怜悯心的人，也同样会在恰当的时候，将清净、殊胜、如法、适宜的食物和饮品布施给自己的亲人。
「他们布施」(dadanti) 的意思是：他们给予、他们指名回向、他们奉献。
「给亲人们」(ñātīnaṃ) 是指从母亲和父亲两方面都有血缘关系的人。
「那些人」(ye) 指不论是儿子、女儿或兄弟等任何人。
「具有怜悯心者」(anukampakā) 是指真心希望他人得到利益、为他人寻求利益的人。
「清净的」(suciṃ) 意思是：无垢的、赏心悦目的、令人愉悦的、如法的、通过如法方式获得的。
「殊胜的」(paṇītaṃ) 指最上等的、最殊胜的。
「适时地」(kālena) 是指在那些成为亲人的饿鬼来到墙外等地站立的时候。
「适宜地」(kappiyaṃ) 指恰当的、合适的、是圣者们可以受用的。
「食物饮品」(pānabhojanaṃ) 就是饮品和食物。在这里，是通过食物饮品来代表一切可以布施的物品（应施法）。
Tattha evanti upamāvacanaṃ. Tassa dvidhā sambandho – tesaṃ sattānaṃ kammapaccayā asarantepi kismiñci dadanti, ñātīnaṃ, ye evaṃ anukampakā hontīti ca yathā tayā, mahārāja, dinnaṃ, evaṃ suciṃ paṇītaṃ kālena kappiyaṃ pānabhojanaṃ dadanti ñātīnaṃ, ye honti anukampakāti ca. Dadantīti denti uddisanti niyyātenti. Ñātīnanti mātito ca pitito ca sambandhānaṃ. Yeti ye keci puttā vā dhītaro vā bhātaro vā hontīti bhavanti. Anukampakāti atthakāmā hitesino. Sucinti vimalaṃ dassaneyyaṃ manoramaṃ dhammikaṃ dhammaladdhaṃ. Paṇītanti uttamaṃ seṭṭhaṃ. Kālenāti ñātipetānaṃ tirokuṭṭādīsu āgantvā ṭhitakālena. Kappiyanti anucchavikaṃ patirūpaṃ ariyānaṃ paribhogārahaṃ. Pānabhojananti pānañca bhojanañca. Idha pānabhojanamukhena sabbopi deyyadhammo adhippeto.
39第四首偈颂前半部分的注释
Catutthagāthāpubbaddhavaṇṇanā
4就这样，世尊称赞了摩揭陀国王出于对已经转生为饿鬼的亲人们的怜悯而布施的食物和饮品，他说道：
4. Evaṃ bhagavā raññā māgadhena petabhūtānaṃ ñātīnaṃ anukampāya dinnaṃ pānabhojanaṃ pasaṃsanto –
34“那些心怀「怜悯者」，就是如此对亲族布施；
‘‘Evaṃ dadanti ñātīnaṃ, ye honti anukampakā;
35布施的是清净、殊胜、合乎时节、适合受用的饮料和食物。”
Suciṃ paṇītaṃ kālena, kappiyaṃ pānabhojana’’nti. –
36说完后，为了显示以什么方式布施才对亲族有益，他宣说了第四首偈颂的前半部分：“此是给你们的亲族的”，这应当与第三首偈颂的前半部分连贯起来理解——
Vatvā puna yena pakārena dinnaṃ tesaṃ hoti, taṃ dassento ‘‘idaṃ vo ñātīnaṃ hotū’’ti catutthagāthāya pubbaddhamāha taṃ tatiyagāthāya pubbaddhena sambandhitabbaṃ –
37“那些心怀「怜悯者」，就是如此对亲族布施；
‘‘Evaṃ dadanti ñātīnaṃ, ye honti anukampakā ;
38「此是给你们的亲族的」，愿亲族们快乐。”
Idaṃ vo ñātīnaṃ hotu, sukhitā hontu ñātayo’’ti.
39因此，这里是说他们以“此是给你们的亲族的”这样的方式布施，而不是以其他方式。这里，通过“如是”这个词所表示的方式，显示了应当如何布施。
Tena ‘‘idaṃ vo ñātīnaṃ hotūti evaṃ dadanti, no aññathā’’ti ettha ākāratthena evaṃsaddena dātabbākāranidassanaṃ kataṃ hoti.
40在这里，「此」是指所布施的「应施法」。「vo」（你们）一词，就像在“阿那律们，你们是否和合、互相欢喜？”（中部1.326；大品466）以及“那些圣者们……”等句子中一样，纯粹是一个语助词，并非表示属格的“你们的”。「愿为亲族」是指愿这布施归于那些出生于饿鬼界的亲属。「愿亲族们快乐」是指愿那些投生到饿鬼界的亲族，在领受这布施之后，能够快乐。
Tattha idanti deyyadhammanidassanaṃ. Voti ‘‘kacci pana vo anuruddhā samaggā sammodamānā’’ti ca (ma. ni. 1.326; mahāva. 466), ‘‘yehi vo ariyā’’ti ca evamādīsu viya kevalaṃ nipātamattaṃ, na sāmivacanaṃ. Ñātīnaṃ hotūti pettivisaye uppannānaṃ ñātakānaṃ hotu. Sukhitā hontu ñātayoti te pettivisayūpapannā ñātayo idaṃ paccanubhavantā sukhitā hontūti.
48第四偈后段与第五偈前半段的解释
Catutthagāthāparaddhapañcamagāthāpubbaddhavaṇṇanā
4-5世尊为了说明应如何布施给投生到饿鬼界的亲人们，在说了「愿此成为你们亲人的，愿亲人们快乐」之后，又因为即使说了「愿此成为你们亲人的」，但他人所造的业并不能让另一人得果，而仅仅是那样回向并施舍的事物，成为亲人们善业的缘。所以，为了显示怎样在他们心中、就在那件事上，当下生起能够产生果报的善业，他宣说了第四偈的后半段「te ca tattha...」，以及第五偈的前半段「pahūte annapānamhī...」。
4-5. Evaṃ bhagavā yena pakārena pettivisayūpapannānaṃ ñātīnaṃ dātabbaṃ, taṃ dassento ‘‘idaṃ vo ñātīnaṃ hotu, sukhitā hontu ñātayo’’ti vatvā puna yasmā ‘‘idaṃ vo ñātīnaṃ hotū’’ti vuttepi na aññena kataṃ kammaṃ aññassa phaladaṃ hoti, kevalantu tathā uddissa diyyamānaṃ taṃ vatthu ñātīnaṃ kusalakammassa paccayo hoti. Tasmā yathā tesaṃ tasmiṃyeva vatthusmiṃ taṅkhaṇe phalanibbattakaṃ kusalakammaṃ hoti, taṃ dassento ‘‘te ca tatthā’’ti catutthagāthāya pacchimaddhaṃ ‘‘pahūte annapānamhī’’ti pañcamagāthāya pubbaddhañca āha.
42它们的含义是：那些饿鬼亲属们，在布施被施与的地方，从四周各处前来，聚集在一起，或者说汇集为一处——这就是所说之义；他们正确前来、善来（sammā āgatā samāgatā），心想“我们的这些亲人会为了我们的利益而回向布施”，为了这个目的而正确前来——这就是所说之义。「pahūte annapānamhī」是指在回向给自己的那丰盛饮食中。「sakkaccaṃ anumodare」是指深信业果、不违背，心怀敬意，心不散乱，这样欢喜、随喜：“愿此布施对我们有利益、有安乐”，从而生起喜悦。
Tesaṃ attho – te ñātipetā yattha taṃ dānaṃ dīyati, tattha samantato āgantvā samāgantvā, samodhāya vā ekajjhaṃ hutvāti vuttaṃ hoti, sammā āgatā samāgatā ‘‘ime no ñātayo amhākaṃ atthāya dānaṃ uddisissantī’’ti etadatthaṃ sammā āgatā hutvāti vuttaṃ hoti. Pahūte annapānamhīti tasmiṃ attano uddissamāne pahūte annapānamhi. Sakkaccaṃ anumodareti abhisaddahantā kammaphalaṃ avijahantā cittīkāraṃ avikkhittacittā hutvā ‘‘idaṃ no dānaṃ hitāya sukhāya hotū’’ti modanti anumodanti, pītisomanassajātā hontīti.
51第五偈后半与第六偈前半的注释
Pañcamagāthāparaddhachaṭṭhagāthāpubbaddhavaṇṇanā
5-6如此，世尊为了显示那些投生到饿鬼界的众生在那刹那有能产生果报的善业，而开示说：
5-6. Evaṃ bhagavā yathā pettivisayūpapannānaṃ taṅkhaṇe phalanibbattakaṃ kusalaṃ kammaṃ hoti, taṃ dassento –
44“他们（饿鬼）在那里聚集后，亲族饿鬼们聚集在一起；
‘‘Te ca tattha samāgantvā, ñātipetā samāgatā;
45在丰富的饮食上，恭敬地随喜。”
Pahūte annapānamhi, sakkaccaṃ anumodare’’ti. –
46说了之后，又为了显示那些依靠亲属而受用所生善业果报的饿鬼们，对着那些亲属表示赞叹的方式，世尊说了“愿他们长寿！”这第五偈的后半，以及“也为我们做了供养”这第六偈的前半。
Vatvā puna ñātake nissāya nibbattakusalakammaphalaṃ paccanubhontānaṃ tesaṃ ñātī ārabbha thomanākāraṃ dassento ‘‘ciraṃ jīvantū’’ti pañcamagāthāya pacchimaddhaṃ ‘‘amhākañca katā pūjā’’ti chaṭṭhagāthāya pubbaddhañca āha.
47它们的含义是：“愿他们长寿”意为愿他们成为寿长者、拥有长久寿命的人。“我们的亲属”意为我们（那些饿鬼）的亲属。“由于那些人的缘故”意为依靠那些人、因那些人的原因。“我们得到”意为我们获得。他们这样说着，宣示自己在那一刹那所获得的成就。确实，饿鬼们通过自己的随喜、施主们的回向，以及应供者的成就，这三项条件使供养得以圆满，在那刹那成为能产生果报的。其中施主们是殊胜之因，因此他们说：“由于那些人的缘故，我们得到。”“也为我们做了供养”意为通过这样回向——“愿此属于你们的亲属！”——以此回向此布施者，也就为我们做了供养。“施主们也非无果报”意为在那生命相续中作了布施业的人，由于果报就在那里（饿鬼界）给予，所以施主们也并非没有果报。
Tesaṃ attho – ciraṃ jīvantūti cirajīvino dīghāyukā hontu. No ñātīti amhākaṃ ñātakā. Yesaṃ hetūti ye nissāya yesaṃ kāraṇā. Labhāmaseti labhāma. Attanā taṅkhaṇaṃ paṭiladdhasampattiṃ apadisantā bhaṇanti. Petānañhi attano anumodanena, dāyakānaṃ uddesena, dakkhiṇeyyasampadāya cāti tīhi aṅgehi dakkhiṇā samijjhati, taṅkhaṇe phalanibbattikā hoti. Tattha dāyakā visesahetu. Tenāhaṃsu ‘‘yesaṃ hetu labhāmase’’ti. Amhākañca katā pūjāti ‘‘idaṃ vo ñātīnaṃ hotū’’ti evaṃ imaṃ dānaṃ uddisantehi amhākañca pūjā katā. Dāyakā ca anipphalāti yamhi santāne pariccāgamayaṃ kammaṃ kataṃ, tassa tattheva phaladānato dāyakā ca anipphalāti.
48这里问：“只有投生到饿鬼界的亲属才能得到利益，还是其他投生者也能得到？”回答是：世尊在被生闻婆罗门提问时，已经对此作过解答，我们在这里还有什么可说的呢？正如经文所说——
Etthāha – ‘‘kiṃ pana pettivisayūpapannā eva ñātayo labhanti, udāhu aññepi labhantī’’ti ? Vuccate – bhagavatā evetaṃ byākataṃ jāṇussoṇinā brāhmaṇena puṭṭhena, kimettha amhehi vattabbaṃ atthi. Vuttaṃ hetaṃ –
49“乔达摩尊者！我们婆罗门确实行布施，做净信施说：‘愿这布施利益亡故的血亲眷属，愿亡故的血亲眷属享用这布施。’乔达摩尊者，这布施会利益那些亡故的血亲眷属吗？那些亡故的血亲眷属会享用那布施吗？”“婆罗门，在适当处会利益，在不适当处则不会。”
‘‘Mayamassu, bho gotama, brāhmaṇā nāma dānāni dema, saddhāni karoma ‘idaṃ dānaṃ petānaṃ ñātisālohitānaṃ upakappatu, idaṃ dānaṃ petā ñātisālohitā paribhuñjantū’ti, kacci taṃ, bho gotama, dānaṃ petānaṃ ñātisālohitānaṃ upakappati, kacci te petā ñātisālohitā taṃ dānaṃ paribhuñjantīti. Ṭhāne kho, brāhmaṇa, upakappati, no aṭṭhāneti.
50“那么，乔达摩尊者，什么是适当处，什么是非处呢？婆罗门，这里有一类人是杀生者……乃至……是邪见者，他身坏命终后投生地狱。他以地狱众生的食物在那里存活，依靠它在那里维持。婆罗门，这就是非处，处在这种境地的有情，那布施不会利益他。”
‘‘Katamaṃ pana taṃ, bho gotama, ṭhānaṃ, katamaṃ aṭṭhānanti? Idha, brāhmaṇa, ekacco pāṇātipātī hoti…pe… micchādiṭṭhiko hoti, so kāyassa bhedā paraṃ maraṇā nirayaṃ upapajjati. Yo nerayikānaṃ sattānaṃ āhāro, tena so tattha yāpeti, tena so tattha tiṭṭhati. Idaṃ kho, brāhmaṇa, aṭṭhānaṃ, yattha ṭhitassa taṃ dānaṃ na upakappati.
51“婆罗门，然而，这里有一类人是杀生者……乃至……是邪见者，他身坏命终后投生畜生道。他以畜生道众生的食物在那里存活，依靠它在那里维持。婆罗门，这也是非处，处在这种境地的有情，那布施不会利益他。”
‘‘Idha pana, brāhmaṇa, ekacco pāṇātipātī hoti…pe… micchādiṭṭhiko hoti, so kāyassa bhedā paraṃ maraṇā tiracchānayoniṃ upapajjati. Yo tiracchānayonikānaṃ sattānaṃ āhāro, tena so tattha yāpeti, tena so tattha tiṭṭhati. Idampi kho, brāhmaṇa, aṭṭhānaṃ, yattha ṭhitassa taṃ dānaṃ na upakappati.
52“婆罗门，然而，这里有一类人远离杀生……乃至……具有正见，他身坏命终后投生到人间相伴……乃至……投生到诸天相伴。他以那些诸天的食物在那里存活，依靠它在那里维持。婆罗门，这也是非处，处在这种境地的他，那布施不会利益他。”
‘‘Idha pana, brāhmaṇa, ekacco pāṇātipātā paṭivirato hoti…pe… sammādiṭṭhiko hoti, so kāyassa bhedā paraṃ maraṇā manussānaṃ sahabyataṃ upapajjati…pe… devānaṃ sahabyataṃ upapajjati. Yo devānaṃ āhāro, tena so tattha yāpeti, tena so tattha tiṭṭhati. Idampi kho, brāhmaṇa, aṭṭhānaṃ, yattha ṭhitassa taṃ dānaṃ na upakappati.
53“婆罗门，然而，这里有一类人是杀生者……乃至……是邪见者，他身坏命终后投生到饿鬼界。他以饿鬼界众生的食物在那里存活，以之维持；或者，此处的朋友、同事或有血缘的亲属施与他的，他也靠那些而活，以之维持。婆罗门，这就是适当处，处在这种境地的他，那布施会利益他。”
‘‘Idha pana, brāhmaṇa, ekacco pāṇātipātī hoti…pe… micchādiṭṭhiko hoti, so kāyassa bhedā paraṃ maraṇā pettivisayaṃ upapajjati. Yo pettivesayikānaṃ sattānaṃ āhāro, tena so tattha yāpeti, tena so tattha tiṭṭhati. Yaṃ vā panassa ito anupavecchanti mittāmaccā vā ñātisālohitā vā, tena so tattha yāpeti, tena so tattha tiṭṭhati. Idaṃ kho, brāhmaṇa, ṭhānaṃ, yattha ṭhitassa taṃ dānaṃ upakappatīti.
54“那么，乔达摩尊师，如果那位有血缘关系的饿鬼并未投生到那个去处，那么谁来享用那布施呢？”“婆罗门，他的其他投生到该处、有血缘关系的饿鬼，他们会享用那布施。”
‘‘Sace pana, bho gotama, so peto ñātisālohito taṃ ṭhānaṃ anupapanno hoti, ko taṃ dānaṃ paribhuñjatīti? Aññepissa, brāhmaṇa, petā ñātisālohitā taṃ ṭhānaṃ upapannā honti, te taṃ dānaṃ paribhuñjantīti.
55“那么，乔达摩尊师，如果那位有血缘关系的亡者没有投生到该处，而且他的其他有血缘关系的亡者们也都没有投生到该处，那么谁来享用那布施呢？”“婆罗门，该处在这漫长的时间里，都没有有血缘关系的亡者，这是不可能、没有机会的。而且，婆罗门，布施者也不会没有果报。”
‘‘Sace pana, bho gotama, so ceva peto ñātisālohito taṃ ṭhānaṃ anupapanno hoti, aññepissa petā ñātisālohitā taṃ ṭhānaṃ anupapannā honti, ko taṃ dānaṃ paribhuñjatīti? Aṭṭhānaṃ kho etaṃ brāhmaṇa anavakāso, yaṃ taṃ ṭhānaṃ vivittaṃ assa iminā dīghena addhunā yadidaṃ petehi ñātisālohitehi. Apica brāhmaṇa dāyakopi anipphalo’’ti (a. ni. 10.177).
65第六偈颂与第七偈颂的注释
Chaṭṭhagāthāparaddhasattamagāthāvaṇṇanā
6-76-7. 世尊这样依据摩揭陀王那些投生到饿鬼界的过去亲属所获得的成就，为了赞叹而说：“大王，这些就是您的亲属，他们对这布施的成就感到欢喜，并这样赞叹着。”——为了说明这个意思，世尊说了以下内容：
6-7. Evaṃ bhagavā rañño māgadhassa pettivisayūpapannānaṃ pubbañātīnaṃ sampattiṃ nissāya thomento ‘‘ete te, mahārāja, ñātī imāya dānasampadāya attamanā evaṃ thomentī’’ti dassento –
57「愿我们的亲属能长久活着，正是因为他们，我们才得到；
‘‘Ciraṃ jīvantu no ñātī, yesaṃ hetu labhāmase;
58也为我们作了供养，而布施者也并非没有果报。”
Amhākañca katā pūjā, dāyakā ca anipphalā’’ti. –
59说完之后，为了进一步说明那些投生到饿鬼界的人，并不存在像耕作、牧牛等其他能够获得成就的因缘，以及他们完全是依靠此世间所布施的东西来维生的情况，世尊便说出了第六偈颂的后半部分——“因为那里没有耕作”和这第七偈颂——“那样的贸易……”。
Vatvā puna tesaṃ pettivisayūpapannānaṃ aññassa kasigorakkhādino sampattipaṭilābhakāraṇassa abhāvaṃ ito dinnena yāpanabhāvañca dassento ‘‘na hi tattha kasī atthī’’ti chaṭṭhagāthāya pacchimaddhaṃ ‘‘vaṇijjā tādisī’’ti imaṃ sattamagāthañca āha.
60这里是对这些偈颂含义的注释：“大王，那里确实没有耕作”：在饿鬼界那里，确实不存在耕作，也就是他们没有可以依靠耕作来获得成就这回事。“那里不存在牧牛”：不单只是耕作而已，在饿鬼界那里，连牧牛这回事也不存在，也就是他们没有可以依靠牧牛来获得成就这回事。“那样的贸易不存在”：指连那样的商业也不存在，也就是没有那种能够作为他们获得成就之因的商业。“以金交易”：指以金子进行买卖交易，在那里同样不存在能够作为他们获得成就之因的这类活动。“依靠此间所施的而维生，那些死去的饿鬼在那里”：他们纯粹只是完全依靠此间亲属、朋友或同僚所布施的东西而维生，维持着他们的生命。“饿鬼”：指投生到饿鬼界的众生。“死去的”：指在属于自己的死亡时刻离去的人；或者读作“kālakatā”，意思是指“时已尽者”，即已经死亡的人。“在那里”：指在那个饿鬼界中。
Tatrāyaṃ atthavaṇṇanā – na hi, mahārāja, tattha pettivisaye kasi atthi, yaṃ nissāya te petā sampattiṃ paṭilabheyyuṃ. Gorakkhettha na vijjatīti na kevalaṃ kasi eva, gorakkhāpi ettha pettivisaye na vijjati, yaṃ nissāya te sampattiṃ paṭilabheyyuṃ. Vaṇijjā tādisī natthīti vāṇijjāpi tādisī natthi, yā tesaṃ sampattipaṭilābhahetu bhaveyya. Hiraññena kayākayanti hiraññena kayavikkayampi tattha tādisaṃ natthi, yaṃ tesaṃ sampattipaṭilābhahetu bhaveyya. Ito dinnena yāpenti, petā kālagatā tahinti kevalaṃ pana ito ñātīhi vā mittāmaccehi vā dinnena yāpenti, attabhāvaṃ gamenti. Petāti pettivisayūpapannā sattā. Kālagatāti attano maraṇakālena gatā, ‘‘kālakatā’’ti vā pāṭho, katakālā katamaraṇāti attho. Tahinti tasmiṃ pettivisaye.
71第八和第九偈颂的注释
Aṭṭhamanavamagāthādvayavaṇṇanā
8-98-9. 如此，在说出“依靠此间所施的而维生，那些死去的饿鬼在那里”之后，为了接下来用譬喻来阐明这个义理，世尊便宣说了这两首偈颂：“犹如高处降下的雨水……”。
8-9. Evaṃ ‘‘ito dinnena yāpenti, petā kālagatā tahi’’nti vatvā idāni upamāhi tamatthaṃ pakāsento ‘‘unname udakaṃ vuṭṭha’’nti idaṃ gāthādvayamāha.
62它的意思是：就像在高地、高处、隆起的土地上，云降下的雨水会流向低处，哪个地方低洼、下陷，雨水就流向那里、去到那里、到达那里；同样的，在这个世间所给出的布施，也会对饿鬼们起作用、产生、显现出来——这就是它的义理。正如水流向的地方一定是低处，饿鬼界就是布施能发挥作用的地方。正如经中所说：“婆罗门，这就是那个地方，安住在那里的（饿鬼），这布施能对他起作用。”（《增支部》10.177）。又好比由于山涧、岩石裂缝、支流、细流、小深坑、大深坑的汇集，水流充满大河并注入大海；同样的，在这个世间所给出的布施，也以如前所述的方式对饿鬼们起作用。
Tassattho – yathā unnate thale ussāde bhūmibhāge meghehi abhivuṭṭhaṃ udakaṃ ninnaṃ pavattati, yo yo bhūmibhāgo ninno oṇato, taṃ taṃ pavattati gacchati pāpuṇāti, evameva ito dinnaṃ dānaṃ petānaṃ upakappati nibbattati, pātubhavatīti attho. Ninnamiva hi udakappavattiyā ṭhānaṃ petaloko dānupakappanāya. Yathāha – ‘‘idaṃ kho, brāhmaṇa, ṭhānaṃ, yattha ṭhitassa taṃ dānaṃ upakappatī’’ti (a. ni. 10.177). Yathā ca kandarapadarasākhāpasākhakusobbhamahāsobbhasannipātehi vārivahā mahānajjo pūrā hutvā sāgaraṃ paripūrenti, evampi ito dinnadānaṃ pubbe vuttanayeneva petānaṃ upakappatīti.
74「第十偈」的解释
Dasamagāthāvaṇṇanā
10世尊这样用譬喻讲明了“在此处所施的物，让那些去世的饿鬼得以存活”的义理之后，又因为那些饿鬼被“我们能从这里得到些什么吗？”的期望所压垮，即使来到亲戚家，也无力开口请求：“请给我们这些东西吧！”因此，为了显示善男子想到这些应当忆念的事之后，就应为他们施予布施，世尊说出了这偈：“他布施给我……”（adāsi me）
10. Evaṃ bhagavā ‘‘ito dinnena yāpenti, petā kālagatā tahi’’nti imaṃ atthaṃ upamāhi pakāsetvā puna yasmā te petā ‘‘ito kiñci lacchāmā’’ti āsābhibhūtā ñātigharaṃ āgantvāpi ‘‘idaṃ nāma no dethā’’ti yācituṃ asamatthā, tasmā tesaṃ imāni anussaraṇavatthūni anussaranto kulaputto dakkhiṇaṃ dajjāti dassento ‘‘adāsi me’’ti imaṃ gāthamāha.
64它的意思是：想到“这人曾给我这些财富或谷物”、“这人曾为了我亲自努力做了这件事”、“这人是我母方或父方的亲戚”、“因为慈爱而像能救护我的‘朋友’”、“那位是我一起玩泥巴的伙伴”——像这样全部忆念起来，就应该为饿鬼们施予布施，献上供养。另一种读法是“petānaṃ dakkhiṇā dajjā”，意思是：“应当给出的是哪一种？是饿鬼们的布施”，因此便是在说：“应随念过去所做的……”。这里在语法上原本应该用具格，但要理解为主格。
Tassattho – ‘‘idaṃ nāma me dhanaṃ vā dhaññaṃ vā adāsī’’ti ca, ‘‘idaṃ nāma me kiccaṃ attanā uyyogamāpajjanto akāsī’’ti ca, ‘‘amu me mātito vā pitito vā sambandhattā ñātī’’ti ca sinehavasena tāṇasamatthatāya ‘‘mittā’’ti ca, ‘‘asuko me saha paṃsukīḷako sakhā’’ti ca evaṃ sabbamanussaranto petānaṃ dakkhiṇaṃ dajjā, dānaṃ niyyāteyyāti. Aparo pāṭho ‘‘petānaṃ dakkhiṇā dajjā’’ti. Tassattho – dātabbāti dajjā. Kā sā? Petānaṃ dakkhiṇā, teneva ‘‘adāsi me’’tiādinā nayena pubbe katamanussaraṃ anussaratāti vuttaṃ hoti. Karaṇavacanappasaṅge paccattavacanaṃ veditabbaṃ.
77「第十一偈」的解释
Ekādasamagāthāvaṇṇanā
11如是，世尊在指出哪些是促成对饿鬼们施予布施的随念事时，说道：
11. Evaṃ bhagavā petānaṃ dakkhiṇāniyyātane kāraṇabhūtāni anussaraṇavatthūni dassento –
66“他曾施予我，曾为我而作，是亲族、是朋友，又是伙伴；
‘‘Adāsi me akāsi me, ñātimittā sakhā ca me;
67应为饿鬼们施予布施，应随念先前所做的。”
Petānaṃ dakkhiṇaṃ dajjā, pubbe katamanussara’’nti. –
68然后，为了说明那些因为亲属死亡而只是沉浸在哭泣、悲伤等之中的人，他们并没有给那些饿鬼带来任何利益，他们的哭泣、悲伤等纯粹只是折磨自己，对饿鬼们不会产生任何利益，世尊便说了这首偈颂：“因为哭泣或……”。
Vatvā puna ye ñātimaraṇena ruṇṇasokādiparā eva hutvā tiṭṭhanti, na tesaṃ atthāya kiñci denti, tesaṃ taṃ ruṇṇasokādi kevalaṃ attaparitāpanameva hoti, na petānaṃ kiñci atthaṃ nipphādetīti dassento ‘‘na hi ruṇṇaṃ vā’’ti imaṃ gāthamāha.
69此处的“哭泣”指号哭、哭泣的状态、落泪，这表示身体的劳累。“悲伤”指忧伤、难过的状态，这表示心的劳累。“以及其他”是指除了哭泣和悲伤之外的其他情形。“悲叹”是指因遭遇亲属灾难而发出的哀嚎，比如以“我那可爱悦意的独子在哪里？”等方式来称赞其品德，这表示言语方面的劳累。
Tattha ruṇṇanti rodanā roditattaṃ assupātanaṃ, etena kāyaparissamaṃ dasseti. Sokoti socanā socitattaṃ, etena cittaparissamaṃ dasseti. Yā caññāti yā ca ruṇṇasokehi aññā. Paridevanāti ñātibyasanena phuṭṭhassa lālappanā, ‘‘kahaṃ ekaputtaka piya manāpā’’ti evamādinā nayena guṇasaṃvaṇṇanā, etena vacīparissamaṃ dasseti.
83第十二首偈颂的解释
Dvādasamagāthāvaṇṇanā
12世尊这样指出了哭泣等的无益：“哭泣也好，悲伤也好，以及其他种种悲叹，所有这些对于饿鬼们都没有利益，纯粹只是折磨自己而已，亲属们就这样徒然地悲痛着。”之后，为了说明摩揭陀王所施的供养有利益，他说了“ayañca kho dakkhiṇā”这首偈颂。
12. Evaṃ bhagavā ‘‘ruṇṇaṃ vā soko vā yā caññā paridevanā, sabbampi taṃ petānaṃ atthāya na hoti, kevalantu attānaṃ paritāpanamattameva, evaṃ tiṭṭhanti ñātayo’’ti ruṇṇādīnaṃ niratthakabhāvaṃ dassetvā puna māgadharājena yā dakkhiṇā dinnā, tassā sātthakabhāvaṃ dassento ‘‘ayañca kho dakkhiṇā’’ti imaṃ gāthamāha.
71它的意思是：大王啊，您今天为了自己的亲族而施与的这个供养，由于僧团是世间无上的福田，因此，当它很好地安立于僧团中时，就会为那位饿鬼长久地带来利益，也就是说，它会成就、会产生果报。而「成就」（upakappati）是指如理地成就、当下就成就，不会延迟。正如当下显现的东西被称为“此是如理，如来明见”（ṭhānasovetaṃ tathāgataṃ paṭibhāti），同样地，这里因为当下成就，所以说“如理地成就”（ṭhānaso upakappati）。或者，就如《增支部》10.177所说：“婆罗门，确实有这样一个状况，当处于这个状况时，那份布施会成就。”那里是依据饥渴者、靠他人施舍维生者、被烧灼的渴爱者等不同种类的状况而成就，就像世人送出一枚咖哈巴那时，说“他布施了咖哈巴那”（kahāpaṇaso detī）一样。而在这个义释中，「成就」（upakappati）的意思是显现、产生。
Tassattho – ayañca kho, mahārāja, dakkhiṇā tayā ajja attano ñātigaṇaṃ uddissa dinnā , sā yasmā saṅgho anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa, tasmā saṅghamhi suppatiṭṭhitā assa petajanassa dīgharattaṃ hitāya upakappati sampajjati phalatīti vuttaṃ hoti. Upakappatīti ca ṭhānaso upakappati, taṃkhaṇaṃyeva upakappati, na cirena. Yathā hi taṃkhaṇaññeva paṭibhantaṃ ‘‘ṭhānasovetaṃ tathāgataṃ paṭibhātī’’ti vuccati, evamidhāpi taṃkhaṇaṃyeva upakappantā ‘‘ṭhānaso upakappatī’’ti vuttā. Yaṃ vā taṃ ‘‘idaṃ kho, brāhmaṇa, ṭhānaṃ, yattha ṭhitassa taṃ dānaṃ upakappatī’’ti (a. ni. 10.177) vuttaṃ, tattha khuppipāsikavantāsaparadattūpajīvinijjhāmataṇhikādibhedabhinne ṭhāne upakappatīti vuttaṃ yathā kahāpaṇaṃ dento ‘‘kahāpaṇaso detī’’ti loke vuccati. Imasmiñca atthavikappe upakappatīti pātubhavati, nibbattatīti vuttaṃ hoti.
86第十三首偈颂的解释
Terasamagāthāvaṇṇanā
1313. 世尊这样说明国王所施供养的有益性——
13. Evaṃ bhagavā raññā dinnāya dakkhiṇāya sātthakabhāvaṃ dassento –
73“这供养已经施与，很好地安立在僧团中；
‘‘Ayañca kho dakkhiṇā dinnā, saṅghamhi suppatiṭṭhitā;
74它在长久时间里为他带来利益，并且如理成就。”
Dīgharattaṃ hitāyassa, ṭhānaso upakappatī’’ti. –
75在这样说之后，又因为：做这供养的人，为亲属们示范了亲属之间应尽的责任——也就是“亲属法”，从而在众人中彰显出来，或是成为典范。你们也应当以同样的方式，通过履行亲属间应尽的责任来圆满亲属法，而不应用无益的哭泣等来折磨自己；再者，当那位饿鬼获得天界成就时，也就等同为饿鬼们作了崇高的供养，以饮食等满足以佛陀为首的比丘僧团，即是给予了比丘们力量，同时生起了以慈悯等功德为眷属的布施思，产生了无量的福德。因此，世尊以这些真实功德使国王随喜——
Vatvā puna yasmā imaṃ dakkhiṇaṃ dentena ñātīnaṃ ñātīhi kattabbakiccakaraṇavasena ñātidhammo nidassito, bahujanassa pākaṭīkato, nidassanaṃ vā kato, tumhehipi ñātīnaṃ evameva ñātīhi kattabbakiccakaraṇavasena ñātidhammo paripūretabbo, na niratthakehi ruṇṇādīhi attā paritāpetabboti ca pete dibbasampattiṃ adhigamentena petānaṃ pūjā katā uḷārā, buddhappamukhañca bhikkhusaṅghaṃ annapānādīhi santappentena bhikkhūnaṃ balaṃ anupadinnaṃ, anukampādiguṇaparivārañca cāgacetanaṃ nibbattentena anappakaṃ puññaṃ pasutaṃ, tasmā bhagavā imehi yathābhuccaguṇehi rājānaṃ sampahaṃsento –
76「亲族法」已经被开显了，
‘‘So ñātidhammo ca ayaṃ nidassito,
77对饿鬼的崇高供养也已行作；
Petāna pūjā ca katā uḷārā;
78且施与了比丘们之力，
Balañca bhikkhūnamanuppadinnaṃ,
79你等所积累的福德实为不小。”
Tumhehi puññaṃ pasutaṃ anappaka’’nti. –
80他以这首偈颂结束了开示。
Imāya gāthāya desanaṃ pariyosāpeti.
81或者也可以这样理解：世尊用“此亲族法已被开显”这一句，以法语令国王「明见」。在这里，让他看清亲族法，就是“明见”；用“对饿鬼的崇高供养也已行作”这句，是令他「受持」。“崇高”一词在此处实为赞叹，通过反复赞叹做供养而促使他受持；用“且施与了比丘们之力”这句，是「激励」他。在这里，施与力量这件事本身就带有激励，通过增长他“我施与了力量”的精勤努力来激励；用“你等所积累的福德实为不小”这句，是令他「欢喜」。在这里，要知道：对积累福德者的称扬，就是“令欢喜”，因为通过对真实功德的称赞，能产生喜悦。
Atha vā ‘‘so ñātidhammo ca ayaṃ nidassito’’ti iminā gāthāpadena bhagavā rājānaṃ dhammiyā kathāya sandasseti. Ñātidhammanidassanameva hi ettha sandassanaṃ petāna pūjā ca katā uḷārāti iminā samādapeti. Uḷārāti pasaṃsanameva hi ettha punappunaṃ pūjākaraṇe samādapanaṃ. Balañca bhikkhūnamanuppadinnanti iminā samuttejeti. Balānuppadānameva hi ettha evaṃ dānaṃ, balānuppadānatāti tassa ussāhavaḍḍhanena samuttejanaṃ. Tumhehi puññaṃ pasutaṃ anappakanti iminā sampahaṃseti. Puññappasutakittanameva hi ettha tassa yathābhuccaguṇasaṃvaṇṇanabhāvena sampahaṃsanajananato sampahaṃsananti veditabbaṃ.
82开示结束时，由于对往生饿鬼界等过患的解说，八万四千有情心生悚惧、如理精勤，从而获得了法的现观。第二天，世尊又为天与人开示了这同一部《墙外经》。就这样直到第七天，这种法的现观不断发生。
Desanāpariyosāne ca pettivisayūpapattiādīnavasaṃvaṇṇanena saṃviggānaṃ yoniso padahataṃ caturāsītiyā pāṇasahassānaṃ dhammābhisamayo ahosi. Dutiyadivasepi bhagavā devamanussānaṃ idameva tirokuṭṭaṃ desesi, evaṃ yāva sattamadivasā tādiso eva dhammābhisamayo ahosīti.
98《阐明究竟义·小诵注》
Paramatthajotikāya khuddakapāṭha-aṭṭhakathāya
99《墙外经》释义完毕。
Tirokuṭṭasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.