(8) 3. 双品复注
（八）3. 双品
(8) 3. Yamakavaggo
11-10. 信经等之义疏
1-10. Saddhāsuttādivaṇṇanā
71-80七十一至八十句，第一句从提升、伸展的意义开始。第十句中，“kucchitaṃ sīdatīti”意为身体屈曲坐着，因屈曲而做分开的动作（da-kārassa ta-kāraṃ katvā）。就像有些法的作用使人被称为“屈曲者”，此处以“kusīto”之名说明其有屈曲的本性。若没有修习者极力的努力，加之如“paṭassa sukka”之声无法产生，则该“kusīto”的状态就无法显示，所以说有“屈曲存在”的意味。由此说“kosajjakāraṇānīti attho”为“因刮胡须等引起的”意。所谓业（kamma），即修行者之所作所为，广义指包括“衣物等布施”等行为。Vīriyanti解释为精进、努力。又因无停息地做身体运动，身体亦会获得功用，故称“duvidhampi”（两方面的），意谓既有勤劳精进的意涵，也有身体运动的结果。Pattiyāti指达到目的之意。Osīdananti指因修习而产生的紧缩、收敛。以月数为单位则作经过、延续之意，一般认为三个月为较为严重的周期，故说“yathā tintamāso”等。Vuṭṭhito意为兴起、起立，是生病的方面。
71-80. Aṭṭhamassa paṭhamādīni uttānatthāneva. Dasame kucchitaṃ sīdatīti kusīto da-kārassa ta-kāraṃ katvā. Yassa dhammassa vasena puggalo ‘‘kusīto’’ti vuccati, so kusitabhāvo idha kusita-saddena vutto. Vināpi hi bhāvajotanasaddaṃ bhāvattho viññāyati yathā ‘‘paṭassa sukka’’nti, tasmā kusītabhāvavatthūnīti attho. Tenāha ‘‘kosajjakāraṇānīti attho’’ti. Kammaṃ nāma samaṇasāruppaṃ īdisanti āha ‘‘cīvaravicāraṇādī’’ti. Vīriyanti padhānavīriyaṃ. Taṃ pana caṅkamanavasena karaṇe kāyikantipi vattabbataṃ labhatīti āha ‘‘duvidhampī’’ti. Pattiyāti pāpuṇanatthaṃ. Osīdananti bhāvanānuyoge saṅkoco. Māsehi ācitaṃ nicitaṃ viyāti māsācitaṃ, taṃ maññe. Yasmā māsā tintā visesena garukā honti, tasmā ‘‘yathā tintamāso’’tiādi vuttaṃ. Vuṭṭhito hoti gilānabhāvāti adhippāyo.
2『彼等』者，乃奋起所缘之事也。『以此同样的方式』者，即以在懈怠所缘之事中所述的同样方式，即「两种精进皆得奋起」等等。『此为第一』者，应以「『此，我今当奋起精进』——如此，奋发鼓励于修习，此为第一奋起所缘之事」等语句来理解其义。盖最初生起的奋发鼓励，即成为此后奋起精进之因缘。应知：伴随着相应省察的奋发鼓励，或以此为根本的省察，此八者乃奋起所缘之事也。
Tesanti ārambhavatthūnaṃ. Imināva nayenāti iminā kusītavatthūsu vutteneva nayena ‘‘duvidhampi vīriyaṃ ārabhatī’’tiādinā. Idaṃ paṭhamanti ‘‘idaṃ, handāhaṃ, vīriyaṃ ārabhāmī’’ti, ‘‘evaṃ bhāvanāya abbhussahanaṃ paṭhamaṃ ārambhavatthū’’tiādinā ca attho veditabbo. Yathā tathā paṭhamaṃ pavattaṃ abbhussahanañhi upari vīriyārambhassa kāraṇaṃ hoti. Anurūpapaccavekkhaṇasahitāni hi abbhussahanāni tammūlakāni vā paccavekkhaṇāni aṭṭha ārambhavatthūnīti veditabbāni.
4信经等之义疏已毕。
Saddhāsuttādivaṇṇanā niṭṭhitā.
5双品之义疏已毕。
Yamakavaggavaṇṇanā niṭṭhitā.
81-626八十一至六百二十六句，继续着重于提升伸展的内容。
81-626. Sesaṃ uttānameva.
7如是，于满足希求之增支部注疏中
Iti manorathapūraṇiyā aṅguttaranikāya-aṭṭhakathāya
8八集篇义疏之阐明未显之义已圆满。
Aṭṭhakanipātavaṇṇanāya anuttānatthadīpanā samattā.
9礼敬彼世尊、阿拉汉、正自觉者
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa
10增支部
Aṅguttaranikāye
11九集注疏
Navakanipāta-ṭīkā
4第一五十节。
1. Paṭhamapaṇṇāsakaṃ