1. 慈品复注
1礼敬彼世尊、阿拉汉、正自觉者
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa
2《增支部》中
Aṅguttaranikāye
3《八集复注》
Aṭṭhakanipāta-ṭīkā
11. 第一五十篇
1. Paṭhamapaṇṇāsakaṃ
51. 慈品
1. Mettāvaggo
61. 《慈经》注释
1. Mettāsuttavaṇṇanā
1对于《八集》的第一经来说，「已增长的」是指以修习圆满之力而令其增长。「一再修习的」是指通过修习的多修习，让它一再地、持续地转起。「如被驾驭之车般」是指如同被善巧御者驾驭的良马车，能随心所欲而行；同样地，它被引导到能随心所欲转起的状态。「以住处之义」是指以一切成就为依止处的意义。「已现前的」是指通过修习的多修习者，令慈心一一现前、不相离。「周围已积聚的」是指以一切部分与修习相应地走向积聚。因此他说「已累积的」。「已妥善策励的」是指极度地、正确地令其生起。
1. Aṭṭhakanipātassa paṭhame vaḍḍhitāyāti bhāvanāpāripūrivasena paribrūhitāya. Punappunaṃ katāyāti bhāvanāya bahulīkaraṇena aparāparaṃ pavattitāya. Yuttayānasadisakatāyāti yathā yuttaājaññayānaṃ chekena sārathinā adhiṭṭhitaṃ yathāruci pavattati, evaṃ yathāruci pavattārahataṃ gamitāya. Patiṭṭhānaṭṭhenāti sabbasampattiadhiṭṭhānaṭṭhena. Paccupaṭṭhitāyāti bhāvanābahulīkārehi pati pati upaṭṭhitāya avijahitāya. Samantato citāyāti sabbabhāgena bhāvanānurūpaṃ cayaṃ gamitāya. Tenāha ‘‘upacitāyā’’ti. Suṭṭhu samāraddhāyāti ativiya sammadeva nibbattigatāya.
3在「无论谁修习慈」(yo ca mettaṃ bhāvayatī)等偈中，意思是指任何在家者或出家者。「慈」指慈心禅那。
Yoca mettaṃ bhāvayatītiādīsu yo koci gahaṭṭho vā pabbajito vā. Mettanti mettājhānaṃ.
4「无量」是指依修习与依所缘而为无量。因为它不像不净修习等那样，在所缘上只取一分，而是以无余遍满与无特定方向遍满的方式，由于所缘无量以及修习纯熟，所以称为无量。「结变弱」是指：以慈心为基础，修习观之后，证得下位圣道时，其嗔结等烦恼在被断除时变弱，应这样理解此处的义理。
Appamāṇanti bhāvanāvasena ārammaṇavasena ca appamāṇaṃ. Asubhabhāvanādayo viya hi ārammaṇe ekadesaggahaṇaṃ akatvā anavasesapharaṇavasena anodhiso pharaṇavasena ca, appamāṇārammaṇatāya paguṇabhāvanāvasena ca appamāṇaṃ. Tanū saṃyojanā hontīti mettaṃ pādakaṃ katvā sammasitvā heṭṭhime ariyamagge adhigacchantassa sukheneva paṭighasaṃyojanādayo pahīyamānā tanū hontīti evamettha attho daṭṭhabbo.
5如此，在开示了以慈心修习达到顶峰的断烦恼与证悟涅槃的功德之后，现在为了开示其他功德，而说“哪怕只对一个（有情）”等。这其中，「心不嗔怒」：指的是由于以慈力彻底镇伏了嗔恚，因而未被嗔恚所污染的心。「修习慈」：指以遍满利益的方式行持慈心。「善者」：指极为善巧、具有广大福德的人，也因为嗔恚等无义的消失而安稳。「以及一切众生」这句里的“及”字，表示区别。「以心意怜念」：指在内心怀着慈悯。整段话的意思是：即便是将慈心只投向一个众生，也已经是广大善法的积聚；然而，如果能以遍满利益的心，像对待自己孩子一样怜念一切众生，那么所造作的福德是广大的、无量的、无边的，其果报的相续足以在未来六十四大劫中持续生起。只有像这样心清净的圣者，才能真正地成就这一切。「充满众生」：意思是被众生填得满满当当，没有空隙，也就是“人烟稠密”的意思。
Evaṃ kilesappahānañca nibbānādhigamañca mettābhāvanāya sikhāppattamānisaṃsaṃ dassetvā idāni aññepi ānisaṃse dassetuṃ ‘‘ekampi ce’’tiādi vuttaṃ. Tattha aduṭṭhacittoti mettābalena suṭṭhu vikkhambhitabyāpādatāya byāpādena adūsitacitto. Mettāyatīti hitapharaṇavasena mettaṃ karoti. Kusalīti atisayena kusalavā mahāpuñño, paṭighādianatthavigamena khemī. Sabbe ca pāṇeti ca-saddo byatireko. Manasānukampīti cittena anukampanto. Idaṃ vuttaṃ hoti – ekasattavisayāpi tāva mettā mahākusalarāsi, sabbe pana pāṇe attano puttaṃ viya hitapharaṇena manasā anukampanto pahukaṃ pahuṃ anappakaṃ apariyantaṃ catusaṭṭhimahākappepi attano vipākappabandhaṃ pavattetuṃ samatthaṃ uḷāraṃ puññaṃ ariyo parisuddhacitto puggalova karoti nipphādetīti. Sattabharitanti sattehi aviraḷaṃ, ākiṇṇamanussanti attho.
6「摄事」：指的是摄受世间人的种种原因。其具体做法是：在谷物成熟收割后，将收成分为十份，其中九份给农夫，国王只取一份，也就是征收十分之一。这样一来，农夫们个个欢欣喜悦，就都努力地去生产谷物了。所以注释说“在令谷物丰产方面，他们是有智慧的人，这就是其含义”。据说在此之后，又演变出了国王取六份的情况。「足够六个月的」：意思是够六个月持续使用的。「令陷入网中」：意思是像把人赶进罗网一样地控制。「爱语」：就是让话语听起来可爱。去实践爱语的行为，就是「爱语之业」。「安稳」：因为整个国家都富裕昌盛等，所以很安稳。「无贼寇」：意思是因为没有偷盗。因为富裕的国家没有盗贼。所谓「称为无门闩」：指的是因为像没有门闩的敞开房屋一样的状态。
Saṅgahavatthūnīti (saṃ. ni. ṭī. 1.1.120) lokassa saṅgaṇhanakāraṇāni. Nipphannasassato nava bhāge kassakassa datvā raññaṃ ekabhāgaggahaṇaṃ dasamabhāgaggahaṇaṃ. Evaṃ kassakā haṭṭhatuṭṭhā sassāni sampādentīti āha ‘‘sassasampādane medhāvitāti attho’’ti. Tato orabhāge kira chabhāgaggahaṇaṃ jātaṃ. Chamāsikanti channaṃ channaṃ māsānaṃ pahonakaṃ. Pāsetīti pāsagate viya karoti. Vācāya piyaṃ vācāpiyaṃ, tassa kammaṃ vācāpeyyaṃ. Sabbaso raṭṭhassa iddhādibhāvato khemaṃ. Nirabbudaṃ coriyābhāvato. Iddhañhi raṭṭhaṃ acoriyaṃ. ‘‘Niraggaḷa’’nti vuccati apārutagharabhāvato.
7「使向上生根」是指连根拔起。「两种附属祭祀」：指在大祭祀的前后，应当举办的那两种眷属祭祀。「七……怖畏」：指杀害五百九十七头牲畜的祭祀，对畏惧恶行的怯懦者来说是恐怖与带来畏惧的。正如（古人）所说——
Uddhaṃmūlakaṃ katvāti ummūlaṃ katvā. Dvīhi pariyaññehīti mahāyaññassa pubbabhāge pacchā ca pavattetabbehi dvīhi parivārayaññehi. Satta…pe… bhīsanassāti sattanavutādhikānaṃ pañcannaṃ pasusatānaṃ māraṇena bheravassa pāpabhīrukānaṃ bhayāvahassa. Tathā hi vadanti –
8「六百头牲畜被捆绑，于祭坛中央被宰杀；
‘‘Chasatāni niyujjanti, pasūnaṃ majjhime hani;
9对于那马祭，还欠缺三头牲畜。」
Assamedhassa yaññassa, ūnāni pasūhi tīhī’’ti. (saṃ. ni. ṭī. 1.1.120; a. ni. ṭī. 2.4.39);
10「Samma」指的是应该插进牛轭孔洞中的小棍子。「Pāsanti」意思是投掷。「Saṃhārimehi」指的是那些需要用车辆才能运载的（祭品）。据说过去有一位国王，在萨拉斯瓦底河岸边举行三摩波沙祭，正在祭祀时，地面裂开了口子，他一下子就沉没进去了。那些盲目愚痴的婆罗门，不明就里地盲从，心里想着“这就是他升天的道路”，于是就在那里设立并举行了三摩波沙祭。因此说“从沉没之处开始”。短期完成的祭祀，是只进行几天的祭祀；而长期的祭祀，则是耗时多日的萨达利亚祭。那些经由咒文加持过的酥油和蜂蜜，被称为“婆阇”。金、银、牛、水牛等共有十七种布施品。在宝库、仓库等处，没有门闩，所以称为“无闩”。据说在那祭祀中，人们会把自己的财产毫无保留、毫无隐藏地全部施舍出去。
Sammanti yugacchidde pakkhipitabbadaṇḍakaṃ. Pāsantīti khipanti. Saṃhārimehīti sakaṭehi vahitabbehi. Pubbe kira eko rājā sammāpāsaṃ yajanto sarassatinaditīre pathaviyā vivare dinne nimuggoyeva ahosi. Andhabālabrāhmaṇā gatānugatigatā ‘‘ayaṃ tassa saggagamanamaggo’’ti saññāya tattha sammāpāsaṃ yaññaṃ paṭṭhapenti. Tena vuttaṃ ‘‘nimuggokāsato pabhutī’’ti . Ayūpo appakadivaso yāgo, sayūpo bahudivasaṃ sādheyyo satrayāgo. Mantapadābhisaṅkhatānaṃ sappimadhūnaṃ ‘‘vāja’’miti samaññā. Hiraññasuvaṇṇagomahiṃsādi sattarasakadakkhiṇassa. Sāragabbhakoṭṭhāgārādīsu natthi ettha aggaḷāti niraggaḷo. Tattha kira yaññe attano sāpateyyaṃ anavasesato anigūhitvā niyyātīyati.
11「月光」是指月亮的光辉。「就像所有星群一样」的意思是指，正如所有星群的光芒，加起来也比不上月亮光辉的十六分之一；同样的，那些马祭等祭祀的功德，对于依照前面所说的相状、已经善加修习的慈心来说，根本比不上其十六分之一，不能达到，不能相比，这就是其含义。
Candappabhāti (itivu. aṭṭha. 27) candimasseva pabhāya. Tārāgaṇāva sabbeti yathā sabbepi tārāgaṇā candimasobhāya soḷasimpi kalaṃ nāgghanti, evaṃ te assamedhādayo yaññā mettassa cittassa vuttalakkhaṇena subhāvitassa soḷasimpi kalaṃ nānubhavanti, na pāpuṇanti, nāgghantīti attho.
12现在，为了进一步显示慈心修习的现世与来世利益，而说“他不杀”（yo na hanti）等语。其中，“他”是指专修慈梵住的人。“不杀”：正是由于慈心修习的力量，其嗔恚已被远远镇伏，因此他不会杀害任何众生，也不会用土块、棍棒等去伤害。“不令杀”：指他不会教唆他人，不会让人杀害众生，也不会让人去伤害。“不胜”：指他完全没有忿怒，不会以争论、固执己见等方式去战胜任何人；或者，不会通过打官司、非法判决等手段，使他人遭受损失而战胜人。因此说“他不会自己直接去造成他人的损失”。“不令胜”：指他不会通过指使别人，让别人去造成第三方的财产损失。因此说“他不会让他人去造成他人的损失”。或者，慈的一部分，以不恼害为义，是慈的组成部分，故称“慈分”。
Idāni aparepi diṭṭhadhammikasamparāyike mettābhāvanāya ānisaṃse dassetuṃ ‘‘yo na hantī’’tiādi vuttaṃ. Tattha yoti mettābrahmavihārabhāvanānuyutto puggalo. Na hantīti teneva mettābhāvanānubhāvena dūravikkhambhitabyāpādatāya na kañci sattaṃ hiṃsati, leḍḍudaṇḍādīhi na vibādhati vā. Na ghātetīti paraṃ samādapetvā na satte mārāpeti na vibādhāpeti ca. Na jinātīti sārambhaviggāhikakathādivasena na kañci jināti sārambhasseva abhāvato, jānikaraṇavasena vā aṭṭakaraṇādinā na kañci jināti. Tenāha ‘‘na attanā parassa jāniṃ karotī’’ti. Na jāpayeti parehi payojetvā paresampi dhanajāniṃ na kārāpeyya. Tenāha ‘‘na parena parassa jāniṃ kāretī’’ti. Mettāya vā aṃso aviheṭhanaṭṭhena avayavabhūtoti mettaṃso.
18《慈经》的注释解释完毕。
Mettāsuttavaṇṇanā niṭṭhitā.
192-4. 《慧经》等注释
2-4. Paññāsuttādivaṇṇanā
2-4第二经中，“初始梵行”（ādibrahmacariyikāya）：即初始梵行本身。所以说“是道梵行的初始”。“圣”（ariyo）：指无过失、清净。“沉默”（tuṇhībhāvo）：不像外道执取牛戒等那样不清净，所以是圣者的沉默。“第四禅”（catutthajjhānanti）：这是以最殊胜的说法来表述的，初禅等也同样可称为圣者的沉默。“知”（jānanti）：此处的“知”是业具格，指能知应知的对象，所以说“他知道应知的事物”。或者，就像有些人颠倒执取，虽知却不知，虽见却不见，而此人并非如此。他则是知即知，见即见，应如此理解。第三经等容易理解。
2-4. Dutiye ādibrahmacariyikāyāti ādibrahmacariyameva ādibrahmacariyikā. Tenāha ‘‘maggabrahmacariyassa ādibhūtāyā’’ti. Ariyoti niddoso parisuddho. Tuṇhībhāvo na titthiyānaṃ mūgabbatagahaṇaṃ viya aparisuddhoti ariyo tuṇhībhāvo. Catutthajjhānanti ukkaṭṭhaniddesenetaṃ vuttaṃ, paṭhamajjhānādīnipi ariyo tuṇhībhāvotveva saṅkhaṃ gacchanti. Jānanti idaṃ kammasādhananti āha ‘‘jānitabbakaṃ jānātī’’ti. Yathā vā ekacco viparītaṃ gaṇhanto jānantopi na jānāti, passantopi na passati, na evamayaṃ. Ayaṃ pana jānanto jānāti, passanto passatīti evamettha daṭṭhabbo. Tatiyādīni suviññeyyāni.
21《慧经》等经典的注释解释完毕。
Paññāsuttādivaṇṇanā niṭṭhitā.
225. 第一世间法经的注释
5. Paṭhamalokadhammasuttavaṇṇanā
5第五经中，“世间的法”（lokassa dhammā）：指有情世间必然存在的法。所以说“没有从这些中解脱的人”等。获得食物、衣物等称为“得”；或者，这些是可得的，故为“得”；其缺失为“不得”。此处，以“得”一词摄取了其所缘的随顺，以“不得”一词摄取了违逆。正如有血液时，脓疮依其损害而生起，随顺也只有在得到机会时才生起，因此说：“‘得’到来时，‘不得’其实也已到来。”同样的道理也适用于“誉”等。其余内容容易理解。
5. Pañcame lokassa dhammāti sattalokassa avassaṃbhāvidhammā. Tenāha ‘‘etehi muttā nāma natthi’’tiādi. Ghāsacchādanādīnaṃ laddhi lābho, tāni eva vā laddhabbato lābho, tadabhāvo alābho, lābhaggahaṇena cettha tabbisayo anurodho gahito, alābhaggahaṇena virodho. Yasmā lohite sati tadupaghātavasena pubbo viya anurodho laddhāvasaro eva hoti, tasmā vuttaṃ ‘‘lābhe āgate alābho āgatoyevā’’ti. Esa nayo yasādīsupi. Sesaṃ suviññeyyameva.
24第一世间法经的注释结束。
Paṭhamalokadhammasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.
256-8. 第二世间法经等注释
6-8. Dutiyalokadhammasuttādivaṇṇanā
6-8第六经中，“增上精进”（adhippayāsa）：依此而更精勤、更投入，即特别殊胜的应作之事。因此说“增上策励”。第七、第八经中无需多言。
6-8. Chaṭṭhe adhikaṃ payasati payujjati etenāti adhippayāso, savisesaṃ itikattabbakiriyā. Tenāha ‘‘adhikappayogo’’ti. Sattamaṭṭhamesu natthi vattabbaṃ.
27第二世间法经等的注释结束。
Dutiyalokadhammasuttādivaṇṇanā niṭṭhitā.
289. 难陀经注
9. Nandasuttavaṇṇanā
9第九经中，“善男子”有两种：出身善男子和品行善男子。其中，出身高贵的善男子称为“出身善男子”，如经中说：“那时，善男子赖吒和罗就是那位在土喇果帝咖的最上族之子。”（《中部》2.294）而如“这些善男子出于信心，从在家出家”（《中部》3.78）这样的经文中，无论出生于任何家族的人，都称为“品行善男子”。但在此处，世尊是着眼于出身高贵而说：“比丘们，若正确地说‘善男子’，应指难陀。”因此他说“出身善男子”。基于这两种原因，难陀确实是善男子。其余内容在此都很浅显。
9. Navame duvidhā kulaputtā jātikulaputtā ācārakulaputtā ca. Tattha ‘‘tena kho pana samayena raṭṭhapālo kulaputto tasmiṃyeva thullakoṭṭhike aggakulikassa putto’’ti (ma. ni. 2.294) evaṃ āgatā uccākulaputtā jātikulaputtā. ‘‘Saddhāyete kulaputtā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitā’’ti (ma. ni. 3.78) evaṃ āgatā pana yattha katthaci kule pasutāpi ācārakulaputtā nāma. Idha pana uccākulappasutataṃ sandhāya ‘‘kulaputtoti, bhikkhave, nandaṃ sammā vadamāno vadeyyā’’ti bhagavatā vuttanti āha ‘‘jātikulaputto’’ti. Ubhohipi pana kāraṇehi tassa kulaputtabhāvoyeva. Sesamettha uttānameva.
30难陀经注结束。
Nandasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.
3110. 糠秕经注
10. Kāraṇḍavasuttavaṇṇanā
10第十经中，“回避”（paṭicaratīti）：指以掩盖的方式而行、而转起。或者，“行”（carati）一词本身即具掩盖义，因词根有多义，故说“他掩盖”（paṭicchādeti）。“以他事掩他事”（aññenāññaṃ）：这是显示掩盖的方式，故说“以别的理由……”等。其中，“别的理由或话语”是指：质问者为被质问者揭示过失时所依据的理由或所说的话；被质问者用与此不同的另一个理由或话语来掩盖。“以理由”：指通过指出质问无根据、无起因的理据来掩盖。“以话语”：指通过表达其义的话语来掩盖。如被问“谁犯了？”等，回避质问而转向混乱，即是“以他事掩他事”。“将话题转向外部”：如被说“你犯了某某戒”时，回答“我去过华氏城”等，回避质问——此即差别。若被说“你犯了戒”，反问“谁犯了？犯了什么？对谁犯了？你们在说什么？你们在说什么？”；或被问“你见过这样的事吗？”时，凑耳说“我没听见”——这称为“以他事掩他事”。若被问“你犯了某某戒”，先答“我去过华氏城”，当再被问“我们不是问你去华氏城，是问你犯的戒”时，又接着说“我去过王舍城。去王舍城或去婆罗门家，你犯戒了。我在那里得到了猪肉”等——这称为“将话题转向外部”。“沙门中的垃圾”：因穿着沙门衣，装成沙门的样子，故为沙门中的垃圾。
10. Dasame paṭicaratīti paṭicchādanavasena carati pavattati. Paṭicchādanaṭṭho eva vā carati-saddo anekatthattā dhātūnanti āha ‘‘paṭicchādetī’’ti. Aññenāññanti pana paṭicchādanākāradassananti āha ‘‘aññena kāraṇenā’’tiādi. Tattha aññaṃ kāraṇaṃ vacanaṃ vāti yaṃ codakena cuditakassa dosavibhāvanaṃ kāraṇaṃ, vacanaṃ vā vuttaṃ, taṃ tato aññeneva kāraṇena, vacanena vā paṭicchādeti. Kāraṇenāti codanāya amūlāya amūlikabhāvadīpaniyā yuttiyā vā. Vacanenāti tadatthabodhakena vacanena. ‘‘Ko āpanno’’tiādinā codanaṃ vissajjetvāva vikkhepāpajjanaṃ aññenāññaṃ paṭicaraṇaṃ. Bahiddhā kathāpanāmanā nāma ‘‘itthannāmaṃ āpattiṃ āpannosī’’ti vutte – ‘‘pāṭaliputtaṃ gatomhī’’tiādinā codanaṃ vissajjetvāti ayameva viseso. Yo hi ‘‘āpattiṃ āpannosī’’ti vutto ‘‘ko āpanno, kiṃ āpanno, kismiṃ āpannā, kaṃ bhaṇatha, kiṃ bhaṇathā’’ti vā vadati, ‘‘evarūpaṃ kiñci tayā diṭṭha’’nti vutte ‘‘na suṇāmī’’ti sotaṃ vā upaneti, ayaṃ aññenāññaṃ paṭicarati nāma. Yo pana ‘‘itthannāmaṃ nāma āpattiṃ āpannosī’’ti puṭṭho ‘‘pāṭaliputtaṃ gatomhī’’ti vatvā puna ‘‘na tava pāṭaliputtagamanaṃ pucchāma, āpattiṃ pucchāmā’’ti vutte tato ‘‘rājagahaṃ gatomhi. Rājagahaṃ vā yāhi brāhmaṇagahaṃ vā, āpattiṃ āpannosīti. Taṃ tattha me sūkaramaṃsaṃ laddha’’ntiādīni vadati, ayaṃ bahiddhā kathaṃ apanāmeti nāma . Samaṇakacavaroti samaṇavesadhāraṇena samaṇappatirūpakatāya samaṇānaṃ kacavarabhūtaṃ.
18「驱除稗子」：驱除那个因破戒而如同垃圾的人，像对待垃圾一样，毫不顾惜地把他赶走。「除去污物」：要把那个如同污物一样的人——就像生在刹帝利等众人之中、疮口破裂流脓的贱民一样——拖出去。为什么呢？因为僧园是为持戒者建造的，不是为无戒者建造的。因此，世尊正是针对这个意思而说：“所以你们应当扬弃那些稗子，驱逐那些非沙门却自以为沙门的人。”正如稗子内在没有实心的米粒，外表却和带着谷壳的稻谷一样；同样，那些恶比丘内心没有戒德，外在却靠着袈裟等资具显得像比丘，所以被称为「稗子」。你们应当扬弃、簸扬、驱散这些稗子。从究竟义上说，他们根本不是沙门，只是穿着沙门外衣而自以为沙门而已。「当作」（kappayavho）就是执行、践行，是这个意思。「有敬重者」是指具足恭敬心的人。你们将结束轮回的痛苦，证得般涅槃。这就是它的含义。
Kāraṇḍavaṃ (su. ni. aṭṭha. 2.283-284) niddhamathāti vipannasīlatāya kacavarabhūtaṃ puggalaṃ kacavaramiva anapekkhā apanetha. Kasambuṃ apakassathāti kasambubhūtañca naṃ khattiyādīnaṃ majjhagataṃ pabhinnapaggharitakuṭṭhaṃ caṇḍālaṃ viya apakaḍḍhatha. Kiṃ kāraṇaṃ? Saṅghārāmo nāma sīlavantānaṃ kato, na dussīlānaṃ. Yato etadeva sandhāyāha ‘‘tato palāpe vāhetha, assamaṇe samaṇamānine’’ti. Yathā palāpā antosārarahitā ataṇḍulā bahi thusena vīhī viya dissanti, evaṃ pāpabhikkhū anto sīlarahitāpi bahi kāsāvādiparikkhārena bhikkhū viya dissanti, tasmā ‘‘palāpā’’ti vuccanti. Te palāpe vāhetha opunatha vidhamatha, paramatthato assamaṇe samaṇavesamattena samaṇamānine. Kappayavhoti kappetha, karothāti vuttaṃ hoti. Patissatāti sappatissā. Vaṭṭadukkhassa antaṃ karissatha, parinibbānaṃ pāpuṇissathāti attho.
34《稗子经》的注释讲完了。
Kāraṇḍavasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.
35《慈品》的注释讲完了。
Mettāvaggavaṇṇanā niṭṭhitā.