← 文献总目录

(10) 5. Bālavagga解释

s0402t.tik9 · 静态文献页 · 15 段 · 打开交互阅读器

1(10)5. 愚人品注释
(10) 5. Bālavaggavaṇṇanā
99第五品的第一偈中,「anāgataṃ bhāraṃ vahati(他承担未到来的负担)」的意思是,他承担了那还没有落到自己身上的负担。也就是说,他本身只是一个普通比丘,却去承担那些本该由上座比丘来承担的事情,比如执扇、请求说法等负担,此处的含义应这样理解。然而,在《大品注释》中,则为了说明:因为扫地等九种前行事务是必须由被指派的人去做的,而《巴帝摩卡》也必须由被指派的人来诵,所以,任何人如果在没有受到指派的情况下就去做所有这些事,他便被称为「承担未到来的负担」;因此注中说了“扫帚、灯”等语。这在律藏中,是以“比丘们,我允许你们打扫布萨堂”等方式记载的。而各部注释中又说:
99. Pañcamassa paṭhame anāgataṃ bhāraṃ vahatīti attano asampattaṃ bhāraṃ vahati. Atherova samāno therehi vahitabbaṃ bījanaggāhadhammajjhesanādibhāraṃ vahatīti evamettha attho daṭṭhabbo. Aṭṭhakathāyaṃ (mahāva. aṭṭha. 159-160) pana yasmā sammajjanādinavavidhaṃ pubbakiccaṃ āṇatteneva kātabbaṃ, pātimokkhañca āṇatteneva uddisitabbaṃ, tasmā taṃ sabbaṃ vinā āṇattiyā karonto anāgataṃ bhāraṃ vahati nāmāti dassetuṃ ‘‘sammajjanī padīpo’’tiādi vuttaṃ. Yañhi ‘‘anujānāmi, bhikkhave, uposathāgāraṃ sammajjitu’’ntiādinā nayena pāḷiyaṃ āgataṃ. Aṭṭhakathāsu ca –
2“扫帚与灯,以及水与座具;
‘‘Sammajjanī padīpo ca, udakaṃ āsanena ca;
3对于布萨来说,这些被称为「pubbakaraṇa(前行务)」。”
Uposathassa etāni, ‘pubbakaraṇa’nti vuccati.
4“表达意愿与自说清净、宣告季节,比丘计数及教诫;
‘‘Chandapārisuddhiutukkhānaṃ, bhikkhugaṇanā ca ovādo;
5对于布萨来说,这些被称为「pubbakicca(前义务)」。”
Uposathassa etāni, ‘pubbakicca’nti vuccatī’’ti. (mahāva. aṭṭha 168) –
6这样,注释以两种名称显示了这九种前行事务。如果不去做这些就举行布萨,那是不允许的。因此,根据“比丘们,我允许上座比丘命令新进比丘”这句话,应当由一位上座比丘去命令一个没有生病的比丘来打扫布萨堂,准备好饮用水和洗漱水,铺好座具,点亮灯火;如果他不去做这些,就犯了突吉罗。
Evaṃ dvīhi nāmehi navavidhaṃ pubbakiccaṃ dassitaṃ, taṃ akatvā uposathaṃ kātuṃ na vaṭṭati. Tasmā ‘‘anujānāmi, bhikkhave, therena bhikkhunā navaṃ bhikkhuṃ āṇāpetu’’nti vacanato therena āṇattena agilānena bhikkhunā uposathāgāraṃ sammajjitabbaṃ, pānīyaṃ paribhojanīyaṃ upaṭṭhapetabbaṃ, āsanaṃ paññāpetabbaṃ, padīpo kātabbo, akaronto dukkaṭaṃ āpajjati.
7上座比丘也应观察合适的情况后,才去下达命令。而那位下命令的上座,不应命令那些正在做任何工作的人、或总是适时独自承担事务的人、或诵经师、说法师等中的任何一类人去打扫布萨堂;对其余的比丘,则应轮流指派。如果被指派的人连一把临时的扫帚都找不到,可以找一根已作净的树枝来打扫;如果连这也找不到,那么这件事对他而言就是「所得净」。关于点灯的事务,也应依前述方式来指派,指派者应说明:“在某某地方有油,或有个陶碟,你去拿来把灯点起来。”如果没有油等物品,就得去寻找。寻找后如果还是找不到,这对他而言也是「所得净」。此外,可以在陶片上点火。关于铺设座具的指派,同样依上述方式来命令。如果被指派的比丘发现布萨堂里没有座具,他应当从僧团的住所取来铺设,事后再送回去。如果没有座具,用草席或者床板来铺设也是可以的。如果连这些也没有,可以捡些树枝,作净后用来铺设。而如果他找不到能帮忙作净的人,这对他而言也是「所得净」。
Therenapi patirūpaṃ ñatvā āṇāpetabbaṃ, āṇāpentenapi yaṃ kiñci kammaṃ karonto vā sadā kālameva eko vā bhāranittharaṇako vā sarabhāṇakadhammakathikādīsu vā aññataro na uposathāgārasammajjanatthaṃ āṇāpetabbo, avasesā pana vārena āṇāpetabbā. Sace āṇatto sammajjaniṃ tāvakālikampi na labhati, sākhābhaṅgaṃ kappiyaṃ kāretvā sammajjitabbaṃ, tampi alabhantassa laddhakappiyaṃ hoti. Padīpakaraṇepi vuttanayeneva āṇāpetabbo, āṇāpentena ca ‘‘amukasmiṃ nāma okāse telaṃ vā kapallikā vā atthi, taṃ gahetvā karohī’’ti vattabbo. Sace telādīni natthi, pariyesitabbāni. Pariyesitvā alabhantassa laddhakappiyaṃ hoti. Api ca kapāle aggi jāletabbo. Āsanapaññāpanāṇattiyampi vuttanayeneva āṇāpetabbo, āṇattena ca sace uposathāgāre āsanāni natthi, saṅghikāvāsato āharitvā paññāpetvā puna āharitabbāni, āsanesu asati kaṭasārakepi taṭṭikāyopi paññāpetuṃ vaṭṭati, tāsupi asati sākhābhaṅgāni kappiyaṃ kāretvā paññāpetabbāni. Kappiyakārakaṃ alabhantassa laddhakappiyaṃ hoti.
8「欲与清净」:在这里,为了举行布萨而集合的僧团中,如果有人之前在别处已行布萨后才过来,尚未到达集会处、尚未提供身和合,那么他应当给出「欲」。如果有人因病或正忙于事务,那么他在给出「清净」的同时,也应当给出「欲」。应当怎么给呢?在一位比丘面前,应当用身体动作、言语或者两者并用,把这个意思表达清楚:「我给出欲,请为我传达欲,请为我告知欲。」这样就算是给出「欲」了。如果还没有行布萨,但身体有病或正忙于事务,则应当给出「清净」。应当怎么给出呢?在一位比丘面前,用身体动作、言语或者两者并用,把意思表达清楚:「我给出清净,请为我传达清净,请为我告知清净。」这样就算是给出「清净」了。然而,在给出清净时,也同样应当给出欲。因为世尊这样说过:「各位比丘,我允许在布萨日给出清净的同时也给出欲,因为僧团还有其它应该要做的事。」在这当中,给出「清净」能成就僧团和自己两方面的布萨,但不能成就僧团的其余事务;而给出「欲」,则能成就僧团的布萨以及其余所有事务,但自己这边的布萨其实还没有完成。正因为如此,给出清净的人,同时也应当给出「欲」。
Chandapārisuddhīti ettha uposathakaraṇatthaṃ sannipatite saṅghe bahi uposathaṃ katvā āgatena sannipātaṭṭhānaṃ gantvā kāyasāmaggiṃ adentena chando dātabbo. Yopi gilāno vā kiccappasuto vā, tena pārisuddhiṃ dentena chando dātabbo. Kathaṃ dātabbo? Ekassa bhikkhuno santike ‘‘chandaṃ dammi, chandaṃ me hara, chandaṃ me ārocehī’’ti ayamattho kāyena vā vācāya vā ubhayena vā viññāpetabbo. Evaṃ dinno hoti chando. Akatūposathena pana gilānena vā kiccappasutena vā pārisuddhi dātabbā. Kathaṃ dātabbā? Ekassa bhikkhuno santike ‘‘pārisuddhiṃ dammi, pārisuddhiṃ me hara, pārisuddhiṃ me ārocehī’’ti ayamattho kāyena vā vācāya vā ubhayena vā viññāpetabbo. Evaṃ dinnā hoti pārisuddhi. Taṃ pana dentena chandopi dātabbo. Vuttañhetaṃ bhagavatā – ‘‘anujānāmi, bhikkhave, tadahuposathe pārisuddhiṃ dentena chandampi dātuṃ, santi saṅghassa karaṇīya’’nti. Tattha pārisuddhidānaṃ saṅghassapi attanopi uposathakaraṇaṃ sampādeti, na avasesaṃ saṅghakiccaṃ. Chandadānaṃ saṅghasseva uposathakaraṇañca sesakiccañca sampādeti, attano pana uposatho akatoyeva hoti, tasmā pārisuddhiṃ dentena chandopi dātabbo.
9「季节告示」:就是像这样说——「冬季等季节已经过去了多少,还剩下多少」——这样对季节进行宣告和说明。「比丘计数」:就是「布萨堂里集合了这么多位比丘」这样对比丘数量的清点。这两件事都做完了,才可以举行布萨。「教诫」:是指对比丘尼的教诫。怎么讲呢?如果比丘尼来请求教诫,而你没有向僧团宣告就去举行布萨,那是不可以的。比丘尼们会在听说「明天是布萨日」之后过来,先问:「这个布萨是十四日,还是十五日?」然后在布萨当天再次前来,这样请求教诫:「尊者,比丘尼僧团顶礼比丘僧团之足,并请求前往亲近和接受教诫。尊者,请让比丘尼僧团获得前往亲近和接受教诫的机会吧。」这个请求,除了愚痴的人、病人和即将远行的人之外,就算是住在森林里的比丘,也不可以不接受。所以,当这请求被某位比丘接下了,那么这位比丘就应该在布萨堂上,对诵巴帝摩卡的比丘这样说:「大德,比丘尼僧团顶礼比丘僧团之足,并请求前往亲近和接受教诫。大德,请让比丘尼僧团获得前往亲近和接受教诫的机会吧。」
Utukkhānanti ‘‘hemantādīnaṃ utūnaṃ ettakaṃ atikkantaṃ, ettakaṃ avasiṭṭha’’nti evaṃ utūnaṃ ācikkhanaṃ. Bhikkhugaṇanāti ‘‘ettakā bhikkhū uposathagge sannipatitā’’ti bhikkhūnaṃ gaṇanā. Idampi ubhayaṃ katvāva uposatho kātabbo. Ovādoti bhikkhunovādo. Na hi bhikkhūnīhi yācitaṃ ovādaṃ anārocetvā uposathaṃ kātuṃ vaṭṭati. Bhikkhuniyo hi ‘‘sve uposatho’’ti āgantvā ‘‘ayaṃ uposatho cātuddaso, pannaraso’’ti pucchitvā puna uposathadivase āgantvā ‘‘bhikkhunisaṅgho, ayya, bhikkhusaṅghassa pāde vandati, ovādūpasaṅkamanañca yācati, labhatu kira, ayya, bhikkhunisaṅgho ovādūpasaṅkamana’’nti evaṃ ovādaṃ yācanti. Taṃ ṭhapetvā bālagilānagamiye añño sacepi āraññako hoti, appaṭiggahetuṃ na labhati, tasmā yena so paṭiggahito, tena bhikkhunā uposathagge pātimokkhuddesako bhikkhu evaṃ vattabbo ‘‘bhikkhunisaṅgho, bhante, bhikkhusaṅghassa pāde vandati, ovādūpasaṅkamanañca yācati, labhatu kira, bhante, bhikkhunisaṅgho ovādūpasaṅkamana’’nti.
10诵巴帝摩卡者应当说:「是否有比丘被认可为比丘尼教诫者?」如果有比丘被认可为比丘尼教诫者,那么他应当说:「某某比丘被认可为比丘尼教诫者,请比丘尼僧团前往亲近他。」如果没有,那么他应当问:「哪位尊者愿意教诫比丘尼?」如果有人愿意,且他具足八种条件,就在那里当场认可他,然后作为教诫接受者应当说:「某某比丘被认可为比丘尼教诫者,请比丘尼僧团前往亲近他。」如果没有人愿意,诵巴帝摩卡者应当说:「没有比丘被认可为比丘尼教诫者,请比丘尼僧团以令人欢喜的方式自行成就。」至此,含摄三学的全部教法已被宣告。那位比丘应回答「善哉」而接受,并在翌日告知比丘尼们。巴帝摩卡也不应在未被请求时诵出,因为世尊说:「诸比丘,不应在未被邀请时诵巴帝摩卡,若诵者,犯突吉罗罪。」而且,依「巴帝摩卡由上座负责」之说,僧团上座应诵巴帝摩卡;依「诸比丘,我允许由那位精通、有能力的比丘负责巴帝摩卡」之说,较新学的比丘也可由上座安排而诵。第二等品含义自明。
Pātimokkhuddesakena vattabbaṃ – ‘‘atthi koci bhikkhu bhikkhunovādako sammato’’ti. Sace hoti koci bhikkhu bhikkhunovādako sammato, tato tena so vattabbo – ‘‘itthannāmako bhikkhu bhikkhunovādako sammato, taṃ bhikkhunisaṅgho upasaṅkamatū’’ti. Sace natthi, tato tena pucchitabbaṃ – ‘‘ko āyasmā ussahati bhikkhuniyo ovaditu’’nti. Sace koci ussahati, sopi ca aṭṭhahi aṅgehi samannāgato, taṃ tattheva sammannitvā ovādappaṭiggāhako vattabbo – ‘‘itthannāmo bhikkhu bhikkhunovādako sammato, taṃ bhikkhunisaṅgho upasaṅkamatū’’ti. Sace pana na koci ussahati, pātimokkhuddesakena vattabbaṃ – ‘‘natthi koci bhikkhu bhikkhunovādako sammato, pāsādikena bhikkhunisaṅgho sampādetū’’ti. Ettāvatā hi sikkhattayasaṅgahitaṃ sakalaṃ sāsanaṃ ārocitaṃ hoti. Tena bhikkhunā ‘‘sādhū’’ti sampaṭicchitvā pāṭipade bhikkhunīnaṃ ārocetabbaṃ. Pātimokkhampi ‘‘na, bhikkhave, anajjhiṭṭhena pātimokkhaṃ uddisitabbaṃ, yo uddiseyya, āpatti dukkaṭassā’’ti vacanato anāṇattena na uddisitabbaṃ. ‘‘Therādheyyaṃ pātimokkha’’nti hi vacanato saṅghatthero vā pātimokkhaṃ uddiseyya , ‘‘anujānāmi, bhikkhave, yo tattha bhikkhu byatto paṭibalo, tassādheyyaṃ pātimokkha’’nti vacanato navakataro vā therena āṇatto. Dutiyādīni uttānatthāneva.
109第一百零九条。「对不应追悔的事感到追悔」:即对不应追悔的事感到追悔。得到猪肉,却追悔「这是熊肉」;或虽知是猪肉,却追悔「这是熊肉」而不食用,这是所说的意思。同样,得到鹿肉却追悔「这是豹肉」;正当适宜之时却追悔「非时」;未拒绝却追悔「我已拒绝」;钵中未落灰尘却追悔「已落」;鱼、肉非专为自己而作却追悔「为我而作」——如此追悔。「对应追悔的事不感到追悔」:即对应追悔的事不感到追悔。得到熊肉,却不追悔「这是猪肉」;或虽知是熊肉,却不追悔「这是猪肉」而食用,这是所说的意思。同样,得到豹肉却不追悔是鹿肉……乃至鱼、肉专为自己而作,却不追悔「为我而作」——此处应如此理解其义。然而在《义注》中仅说:「不应追悔的:对僧团受用物不加安排、不加审察,名为不应追悔,他却对此追悔。应追悔的:对彼物加以安排、审察,他却对此不追悔。」其中,「僧团受用物」指为僧团受用四资具而布施的田地、宅基地、湖、池等,以及从中产出的谷物、钱财等僧团财物。「不加安排」即不妥善处理。故说「不加审察」。「对彼物」即对上述僧团受用物。
109. Ekādasame na kukkuccāyitabbaṃ kukkuccāyatīti na kukkuccāyituṃ yuttakaṃ kukkuccāyati. Sūkaramaṃsaṃ labhitvā ‘‘acchamaṃsa’’nti kukkuccāyati, ‘‘sūkaramaṃsa’’nti jānantopi ‘‘acchamaṃsa’’nti kukkuccāyati, na paribhuñjatīti vuttaṃ hoti. Evaṃ migamaṃsaṃ ‘‘dīpimaṃsa’’nti, kāle santeyeva ‘‘kālo natthī’’ti, appavāretvā ‘‘pavāritomhī’’ti, patte rajasmiṃ apatiteyeva ‘‘patita’’nti, attānaṃ uddissa macchamaṃse akateyeva ‘‘maṃ uddissa kata’’nti kukkuccāyati. Kukkuccāyitabbaṃ na kukkuccāyatīti kukkuccāyituṃ yuttaṃ na kukkuccāyati. Acchamaṃsaṃ labhitvā ‘‘sūkaramaṃsa’’nti na kukkuccāyati, ‘‘acchamaṃsa’’nti jānantopi ‘‘sūkaramaṃsa’’nti na kukkuccāyati, madditvā vītikkamatīti vuttaṃ hoti. Evaṃ dīpimaṃsaṃ migamaṃsanti…pe… attānaṃ uddissa macchamaṃse kate ‘‘maṃ uddissa kata’’nti na kukkuccāyatīti evamettha attho daṭṭhabbo. Aṭṭhakathāyaṃ pana ‘‘na kukkuccāyitabbanti saṅghabhogassa apaṭṭhapanaṃ avicāraṇaṃ na kukkuccāyitabbaṃ nāma, taṃ kukkuccāyati. Kukkuccāyitabbanti tasseva paṭṭhapanaṃ vicāraṇaṃ, taṃ na kukkuccāyatī’’ti ettakameva vuttaṃ. Tattha saṅghabhogassāti saṅghassa catupaccayaparibhogatthāya dinnakhettavatthutaḷākādikassa, tato uppannadhaññahiraññādikassa ca saṅghassa bhogassa. Apaṭṭhapananti asaṃvidahanaṃ. Tenāha ‘‘avicāraṇa’’nti. Tassevāti yathāvuttasseva saṅghabhogassa.
13《愚人品》的注释结束了。
Bālavaggavaṇṇanā niṭṭhitā.
14第二组五十经结束了。
Dutiyapaṇṇāsakaṃ niṭṭhitaṃ.
12第三组五十经
3. Tatiyapaṇṇāsakaṃ