5. 罗希德萨品复注
15. 赤马天子品
5. Rohitassavaggo
2第一 定修习经注
1. Samādhibhāvanāsuttavaṇṇanā
41「现法乐住」：就是为了就在这个有身中安住于快乐，由于无烦恼，以无染着的快乐而住，这是它的含义。这说明了诸漏尽者的四果等至禅那，以及在证得漏尽之后所获得的色界与无色界禅那。
「为获得天眼智见」：这是为了获得天眼智。因为天眼智能够见到有色天的众生以及其他众生，从‘见’的角度，在这里把它称为‘智见’。
「作光明想」：无论是白天还是夜晚，从太阳、灯、月亮、摩尼珠、火炬、闪电等得到的光明，在白天和夜晚都一样能体验到；就按照实际体验到的那样，对光明作意，把它安放在心里。他这样对光明作意之后，就像善巧修习光明遍的人，其遍相光明在夜晚能够随心所欲、任意长久地现前；靠着那个光明，他在那里安立‘昼想’，如同在白天一样，灭除了昏沉与睡眠。因此说‘如白天那样，那么夜晚也那样’。
41. Pañcamassa paṭhame diṭṭhadhammasukhavihārāyāti imasmiṃyeva attabhāve sukhavihāratthāya, nikkilesatāya nirāmisena sukhena viharaṇatthāyāti attho. Iminā cattāri phalasamāpattijjhānāni khīṇāsavassa āsavakkhayādhigamato aparabhāge adhigatarūpārūpajjhānāni ca kathitāni. Dibbacakkhuñāṇadassanappaṭilābhāyāti dibbacakkhuñāṇappaṭilābhatthāya. Dibbacakkhuñāṇañhi rūpagatassa dibbassa itarassa ca dassanaṭṭhena idha ‘‘ñāṇadassana’’nti adhippetaṃ. Ālokasaññaṃ manasi karotīti divā vā rattiṃ vā sūriyadīpacandamaṇiukkāvijjulatādīnaṃ āloko divā rattiñca upaladdho, yathāladdhavaseneva ālokaṃ manasi karoti citte ṭhapeti, tathā ca naṃ manasi karoti, yathāssa subhāvitālokakasiṇassa viya kasiṇāloko yathicchakaṃ yāvadicchakañca so āloko rattiyaṃ upatiṭṭhati , yena tattha divāsaññaṃ ṭhapeti, divā viya vigatathinamiddho hoti. Tenāha ‘‘yathā divā tathā ratti’’nti.
2「如于白昼作光明想，同样地，他于夜间也作此想」的意思是：如同在白天见到的光明，他在夜晚也作同样的想。
在「如夜，如是昼」这第二句中，理则也一样：如同在夜晚见到的月光等光明，他也以同样的方式在白天作光明想，安放在心里。
「以开放的心」：就是用没有遮盖的心，也就是没有被昏沉睡眠这个盖子封闭的心。
「无周围覆盖」：指从各方面不被缠绕、不被遮蔽。
「尽管……」等，再次说明了由自己所说的意义，即通过‘如白昼，如是夜’等方式，造作出了类似光明的相。
Yathā divā ālokasaññā manasi katā, tatheva naṃ rattimpi manasi karotīti yathā divā diṭṭho āloko, tatheva taṃ rattiṃ manasi karoti. Dutiyapadeti ‘‘yathā rattiṃ tathā divā’’ti imasmiṃ vākye. Esa nayoti iminā yathā rattiyaṃ candālokādi āloko diṭṭho, evameva rattiṃ diṭṭhākāreneva divā taṃ ālokaṃ manasi karoti citte ṭhapetīti imamatthaṃ atidisati. Iti vivaṭena cetasāti evaṃ apihitena cittena, thinamiddhāpidhānena apihitacittenāti vuttaṃ hoti. Apariyonaddhenāti samantato anaddhena asañchāditena. Kiñcāpītiādinā attanā vuttamevatthaṃ samattheti. Ālokasadisaṃ kataṃ ‘‘yathā divā tathā ratti’’ntiādinā.
3「七处行者」：指的是‘于前进时、返回时能保持正知的人’等经文中所说的七处念与正知，这是以此为目的。
「由于已把握事与所缘」：是因为对事和所缘已经如实了知。就像寻找蛇的人，一旦知道了蛇的巢穴，凭借着咒语和药物的力量，就能轻易地了知并抓住那条蛇；同样，当受的依处——事与所缘被知道以后，即使是初学的人也能了知受、把握受，因为从它的自相和共相去把握就变得容易了。更不用说那些已经遍知事处的诸漏尽者了。对于漏尽者，在受生起的刹那、住立的刹那、坏灭的刹那，受都清清楚楚地被了知，正如‘那些受这样生起’等等。不单是受，这里提到的想等，以及经文中未直接说到的思等，也都是在被了知的状态中生起、停留和灭去的。这只是举例，即在经文里拿受、想、寻来做代表。由此显示，一切法都从它们的生起等方面，被无余地了知。
Sattaṭṭhānikassāti ‘‘abhikkante paṭikkante sampajānakārī hotī’’tiādinā (dī. ni. 1.214; 2.376; ma. ni. 1.109) vuttassa sattaṭṭhānikassa satisampajaññassa atthāya. Pariggahitavatthārammaṇatāyāti vatthuno ārammaṇassa ca yāthāvato viditabhāvena. Yathā hi sappaṃ pariyesantena tassa āsaye vidite sopi vidito gahito eva ca hoti mantāgadabalena tassa gahaṇassa sukarattā, evaṃ vedanāya āsayabhūte vatthumhi ārammaṇe ca vidite ādikammikassapi vedanā viditā gahitā eva hoti salakkhaṇato sāmaññalakkhaṇato ca tassā gahaṇassa sukarattā. Pageva pariññātavatthukassa khīṇāsavassa. Tassa hi uppādakkhaṇepi ṭhitikkhaṇepi bhaṅgakkhaṇepi vedanā viditā pākaṭā honti ‘‘tā vedanā evaṃ uppajjitvā’’tiādinā. Na kevalañca vedanā eva, idha vuttā saññādayopi avuttā cetanādayopi viditāva uppajjanti ceva tiṭṭhanti ca nirujjhanti ca. Nidassanamattañhetaṃ, yadidaṃ pāḷiyaṃ vedanāsaññāvitakkaggahaṇaṃ. Tena anavasesato sabbadhammānampi uppādādito viditabhāvaṃ dasseti.
4再者，受的生起被了知，现起被了知，灭去被了知。如何了知受的生起呢？因为无明集起，所以受集起；因为渴爱集起，所以业集起；因为触集起，所以受集起——当见到生起之相时，也就见到了受蕴的集起。这样，受的生起被了知。如何了知受的现起呢？如果作意无常，就了知衰变之现起；如果作意苦，就了知怖畏之现起；如果作意无我，就了知空之现起。这样，受的现起被了知，也就是从衰变、怖畏、空这三个方面来了解的。如何了知受的灭去呢？因为无明灭，所以受灭……（略）……这样，受的灭去被了知。应当用这个方法理解此处所说的意义。
Apica vedanāya uppādo vidito hoti, upaṭṭhānaṃ viditaṃ hoti, atthaṅgamo vidito hoti. Kathaṃ vedanāya uppādo vidito hoti ? Avijjāsamudayā vedanāsamudayo, taṇhāsamudayā kammasamudayo, phassasamudayā vedanāsamudayoti nibbattilakkhaṇaṃ passantopi vedanākkhandhassa samudayaṃ passati. Evaṃ vedanāya uppādo vidito hoti. Kathaṃ vedanāya upaṭṭhānaṃ viditaṃ hoti? Aniccato manasikaroto khayatupaṭṭhānaṃ viditaṃ hoti, dukkhato manasikaroto bhayatupaṭṭhānaṃ viditaṃ hoti, anattato manasikaroto suññatupaṭṭhānaṃ viditaṃ hoti. Evaṃ vedanāya upaṭṭhānaṃ viditaṃ hoti. Iti khayato bhayato suññato jānāti. Kathaṃ vedanāya atthaṅgamo vidito hoti? Avijjānirodhā vedanānirodho…pe… evaṃ vedanāya atthaṅgamo vidito hoti. Imināpi nayenettha attho veditabbo.
5「如是色」：这里的‘如是’是为了毫无遗漏地指出色的自相，所以说‘这是色’，这是在共通方面说明自相；而‘唯此色’，是为了没有剩余地表明：‘除此之外，再没有其他的色’，即否定了除此之外另有色。对于「如是受」等，道理也一样：这是受，唯此受，除此之外再没有其他的受；这是想……这些行……这是识，唯此识，除此之外再没有其他的识。应当这样来理解，所以才会说‘在受等之中，也是同样的道理’。
Iti rūpanti ettha itisaddo anavasesato rūpassa sarūpanidassanatthoti tassa idaṃ rūpanti etena sādhāraṇato sarūpanidassanamāha, ettakaṃ rūpanti etena anavasesato, na ito paraṃ rūpaṃ atthīti tabbinimuttassa aññassa abhāvaṃ. Iti vedanātiādīsupi ayaṃ vedanā, ettakā vedanā, ito paraṃ vedanā natthi. Ayaṃ saññā…pe… ime saṅkhārā…pe… idaṃ viññāṇaṃ, ettakaṃ viññāṇaṃ, ito paraṃ viññāṇaṃ natthīti evamattho daṭṭhabboti āha ‘‘vedanādīsupi eseva nayo’’ti.
6「以智了知胜下」：「胜下」就是胜和下的合称，指殊胜与低下，也就是在他人之身、自己之身等当中的优越与低劣者。
「颤动」：指贪欲和邪见的躁动不安。
「无恼」：指远离了贪等烦恼的逼恼。
「他渡越了」：这样的阿拉汉已经渡越了生和老。
Ñāṇena jānitvā paroparāni. Paroparānīti parāni ca oparāni ca. Uttamādhamānīti parattabhāvasakattabhāvādīni uttamādhamāni. Calitanti taṇhādiṭṭhivipphanditaṃ. Anīghoti rāgādiīgharahito. Atāri soti so evarūpo arahā jātijaraṃ atari.
9《定修习经》的注释结束。
Samādhibhāvanāsuttavaṇṇanā niṭṭhitā.
10《问解答经》等经典的注释（第二至第四）。
2-4. Pañhabyākaraṇasuttādivaṇṇanā
42-44“对这些问题的（解答）”：指对一向解答、分别解答、反问解答、搁置解答这四种问题的解答。在每一个相应的场合，他知道该如何回答。例如，若有人问“眼是否无常？”，应直接以一向解答的方式回答：“是无常的。”若被问“眼被称为无常吗？”，则应分别解答：“并非只有眼无常，耳也是无常的。”若被问“如同眼，耳也如此；如同耳，眼也如此吗？”，则应先反问他：“你是从什么角度问的？”若对方说“我从‘能见色’这个功能的角度来问”，就回答：“不是的”；若对方说“我从‘无常’这个特性来问”，就回答：“是的。”若被问“生命就是身体吗？”等一类问题，则应搁置说：“这类问题世尊不予以记说。”意思是：他知道这问题不该回答。“通过义的和合（atthasamāgamena）”：指通过获得应得的义，也就是以理当获得的方式来理解。“和合、集合、结合”就是“时（samaya）”，也就是获得。这“时”本身就是“现观”；或者从正面直接朝向的角度，“时”就是“现观”——此处应这样理解该词的含义。其余内容容易明白。第三和第四项意义浅显。
42-44. Dutiye etesaṃ pañhānanti ekaṃsabyākaraṇādīnaṃ catunnaṃ pañhānaṃ. Tasmiṃ tasmiṃ ṭhāne byākaraṇaṃ jānātīti ‘‘cakkhuṃ anicca’’nti puṭṭhe ‘‘anicca’’nti ekaṃseneva byākātabbaṃ. ‘‘Aniccā nāma cakkhu’’nti puṭṭhe pana ‘‘na kevalaṃ cakkhumeva, sotampi anicca’’nti evaṃ vibhajitvā byākātabbaṃ. ‘‘Yathā cakkhuṃ tathā sotaṃ, yathā sotaṃ tathā cakkhu’’nti puṭṭhe ‘‘kenaṭṭhena pucchasī’’ti paṭipucchitvā ‘‘dassanaṭṭhena pucchāmī’’ti vutte ‘‘na hī’’ti byākātabbaṃ. ‘‘Aniccaṭṭhena pucchāmī’’ti vutte ‘‘āmā’’ti byākātabbaṃ. ‘‘Taṃ jīvaṃ taṃ sarīra’’ntiādīni puṭṭhena pana ‘‘abyākatametaṃ bhagavatā’’ti ṭhapetabbo, esa pañho na byākātabboti evaṃ jānātīti attho. Atthasamāgamenāti atthassa paṭilābhena laddhabbena. Samiti saṅgati samodhānanti samayo, paṭilābho. Samayo eva abhisamayo, abhimukhabhāvena vā samayo abhisamayoti evamettha padattho veditabbo. Sesaṃ suviññeyyameva. Tatiyacatutthāni uttānatthāneva.
12《问解答经》等经典的注释结束。
Pañhabyākaraṇasuttādivaṇṇanā niṭṭhitā.
13《赤马天子经》等经典的注释（第五至第六）。
5-6. Rohitassasuttādivaṇṇanā
45-46“在一处（ekokāse）”：指在被称为轮围世界边际的那一个点上。“bhummam”：是表示处所的语法格，即“于何处”中的“处所格”。虽然表面上是通泛的说法，但根据“那是世界的尽头”这句话，便可以知道它指的是特定的范围。先说了“不生，也不死”，之后为什么又说“不退失，不转生”呢？这样是为了反复地从不同角度说明……而作如此把握。“以步行（padagamanena）”：指以一步步行走的方式。世尊是就“行世界”的边际而说，因为他想在后面阐明一切。而行世界的边际，就是涅槃。
45-46. Pañcame (saṃ. ni. ṭī. 1.1.107) ekokāseti cakkavāḷassa pariyantasaññite ekasmiṃ okāse. Bhummanti ‘‘yatthā’’ti idaṃ bhummavacanaṃ. Sāmaññato vuttampi ‘‘so lokassa anto’’ti vacanato visiṭṭhavisayameva hoti. ‘‘Na jāyati, na mīyatī’’ti vatvā puna ‘‘na cavati, na upapajjatī’’ti kasmā vuttanti āha ‘‘idaṃ aparāparaṃ…pe… gahita’’nti. Padagamanenāti padasā gamanena. Satthā saṅkhāralokassa antaṃ sandhāya vadati upari sabbāni pakāsetukāmo. Saṅkhāralokassa hi anto nibbānaṃ.
9“持坚固弓者（daḷhadhanvā）”：拥有坚固、强韧之弓的人，他也就被称为“持坚固法者”。因此说“持坚固弓者”。所谓的最高标准，是指“千力弓”。之所以称为“弓箭手（dhanuggaha）”，是因为心意专注于弓箭术的技艺，而不单是能拿弓就算数，所以说“弓箭手即弓术老师”。先说了“弓箭手”，再说“已修学”，便可知是于弓箭学处修学圆满的人。而修学需要经过这么长的时间才达到极致，所以说“十二年修学弓箭技艺”。“一牛吼地量（usabhappamāṇe）”：指二十拃为一牛吼地，就在那样的范围里。“毛尖（vālaggaṃ）”：指毛发的尖端。“熟练手”：指手已练熟。“已作护靶”：为了对他人展示固定靶和移动靶，而练习护靶，所以说“已展示技艺”，也有人说是“已作调练”。“矢（asanaṃ）”：用它射掷，故称矢，也就是箭。“棕榈荫覆处”：指棕榈树的荫下，那荫处只有一颗宝珠般大小，大约一拃又四指宽。
Daḷhaṃ thiraṃ dhanu etassāti daḷhadhanvā, so eva ‘‘daḷhadhammā’’ti vutto. Tenāha ‘‘daḷhadhanū’’ti. Uttamappamāṇaṃ nāma sahassathāmadhanu. Dhanuggaṇhanasippacittakatāya dhanuggaho, na dhanuggahaṇamattenāti āha ‘‘dhanuggahoti dhanuācariyo’’ti. ‘‘Dhanuggaho’’ti vatvā ‘‘sikkhito’’ti vutte dhanusikkhāya sikkhitoti viññāyati. Sikkhā ca ettakena kālena sikkhantassa ukkaṃsagatā hotīti āha ‘‘dvādasa vassāni dhanusippaṃ sikkhito’’ti. Usabhappamāṇeti vīsati yaṭṭhiyo usabhaṃ, tasmiṃ usabhappamāṇe padese. Vālagganti vālakoṭiṃ. Katahatthoti paricitahattho. Katasarakkhepoti thiralakkhe ca calalakkhe ca paresaṃ dassanavasena sarakkhepassa katāpī. Tenāha ‘‘dassitasippo’’ti, ‘‘katayoggo’’ti keci. Asanti etenāti asanaṃ, kaṇḍo. Tālacchādinti tālacchāyaṃ. Sā pana ratanamattā vidatthicaturaṅgulā.
10“东方大海”：指在一个轮围世界中的东方大海。以海为首，是指东方轮围山的口沿。“西海（pacchimasamuddo）”同理。“无繁复”：指未调伏者所造作出来的东西。“到达时”：指以那样的速度行进时，抵达之时。“无热恼池（anotatte）”：此处也须带入“到达时”一词来关联；同样地，“龙王蔓齿丛”处也是如此。“那时（tadā）”：指当那位探寻世界尽头者存在的时候。“长寿时代（dīghāyukakālo）”：即寿命可达好几千岁的时代。“轮围世界（cakkavāḷalokassā）”：从一般意义上用单数，实际上指诸多个轮围世界。由于在过去生中反复熏习而养成的喜爱，他就在这同一个轮围世界中流转。
Puratthimā samuddāti ekasmiṃ cakkavāḷe puratthimā samuddā. Samuddasīsena puratthimacakkavāḷamukhavaṭṭiṃ vadati. Pacchimasamuddoti etthāpi eseva nayo. Nippapañcatanti adantakāritaṃ. Sampatteti tādisena javena gacchantena sampatte. Anotatteti etthāpi ‘‘sampatte’’ti padaṃ ānetvā sambandho, tathā ‘‘nāgalatādantakaṭṭha’’nti etthāpi. Tadāti yadā so lokantagavesako ahosi, tadā. Dīghāyukakāloti anekavassasahassāyukakālo. Cakkavāḷalokassāti sāmaññavasena ekavacanaṃ, cakkavāḷalokānanti attho. Imasmiṃyeva cakkavāḷe nibbattipubbaparicayasiddhāya nikantiyā.
11「在有想的有情中」（sasaññimhi samanake）：并不是仅仅针对单纯的色法，而是指五蕴的和合体。「已寂灭诸恶」（samitapāpo）：指已经断除一切染污法的人。第六项含义浅显明白。
Sasaññimhi samanaketi na rūpadhammamattake, atha kho pañcakkhandhasamudāyeti dasseti. Samitapāpoti samucchinnasaṃkilesadhammo. Chaṭṭhaṃ uttānameva.
18《赤马天子经》等注疏结束。
Rohitassasuttādivaṇṇanā niṭṭhitā.
19第七 《甚远经》注疏
7. Suvidūrasuttavaṇṇanā
47第七项中，「甚远」（suvidūra）和「远」（vidūra）两词意思相同。此处单取一义来解说，是因为这里所要阐明的‘远’的特质，是相对于‘远近’的看待才得以成立的。为了通过某种方式显示其‘不接近’的特性，所以说：‘通过某种方式，成为不接近的’等。其余部分皆浅显易懂。
47. Sattame suvidūravidūra-saddānaṃ samānatthānaṃyeva ekattha gahaṇaṃ idha niddeso dūrāsannabhāvassa apekkhāsiddhattā idhādhippetassa dūrabhāvassa kenaci pariyāyena anāsannabhāvadassanatthaṃ katanti āha ‘‘kenaci pariyāyena anāsannāni hutvā’’tiādi. Sesamettha uttānameva.
21《甚远经》注疏结束。
Suvidūrasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.
22第八 《毗舍佉经》注疏
8. Visākhasuttavaṇṇanā
48在第八经中：由于精通语法而成就了言语殊胜之因，故为‘纯正’（porī）；存在于纯正中者，为‘纯正’（porī）；以那种纯正（而说）。因此说‘以圆满的语言’，意思是词句和字母都圆满的语言。‘无滞著’（apalibuddhāya），是指不被胆汁等所障碍、不被纠缠。‘无瑕疵的’（anelagalāya），是指无过失（anelāya）、不脱落（agalāya），即无过失且词句和字母不脱落的。因为长老说法时，词或字母都不会缺失。因此说‘“无瑕疵的”即是既无过失又不脱落’等。其中，‘无过失’是指在意义和字母两方面都远离了过失。‘词句和字母不脱落’是指词句和字母不缺失。或者，‘无瑕疵的’（anelagalā）是指不流露过失（elaṃ dosaṃ）者，为‘无瑕疵的’（anelagalā）。并非像迟钝的人那样，嘴里流着唾液说话，而是以不间断、无瑕疵的语言，即无过失、清净的语言，这是其含义。开示还灭的语言，在任何时候都不舍弃还灭，因此说‘属于还灭’，意思是它不舍离还灭而转起。因为开示还灭的语言，是在决断了还灭之后，引导（众生）到达而转起的。由于九种出世间法具有超越一切法和高高升起之义，故称为‘幢’，因此说‘以高高升起之义’等。其余在此处的，都是容易了知的。
48. Aṭṭhame vākkaraṇacāturiyato vacanaguṇahetūnaṃ pūriyā porī, poriyaṃ bhavāti porī, tāya poriyā. Tenāha ‘‘paripuṇṇavācāyā’’ti, akkharapadaparipuṇṇāya vācāyāti attho. Apalibuddhāyāti pittādīhi na vibaddhāya ananubundhitāya. Anelagalāyāti anelāya agalāya niddosāya agaḷitapadabyañjanāya ca. Therassa hi kathayato padaṃ vā byañjanaṃ vā na parihāyati. Tenāha ‘‘anelagalāyāti niddosāya ceva agaḷitāya cā’’tiādi. Tattha niddosāyāti atthato ca byañjanato ca vigatadosāya. Apatitapadabyañjanāyāti avirahitapadabyañjanāya. Atha vā anelagalāyāti na elaṃ dosaṃ galatīti anelagalā. Avicchinnavācāya anelagalāya yathā dandhamanussā mukhena kheḷaṃ gaḷantena vācaṃ bhāsanti, na evarūpāya. Atha kho niddosāya visadavācāyāti attho. Vivaṭṭappakāsinī vācā na kadāci vivaṭṭamuttāti katvā āha ‘‘vivaṭṭapariyāpannāyā’’ti, vivaṭṭaṃ amuñcitvā pavattāyāti attho. Vivaṭṭappakāsinī hi vācā vivaṭṭaṃ paricchijja āpādentī pavattati. Navalokuttaradhammo sabbadhammehi samussitaṭṭhena abbhuggataṭṭhena ca dhajo nāmāti āha ‘‘abbhuggataṭṭhenā’’tiādi. Sesamettha suviññeyyameva.
24《毗舍佉经》注疏结束。
Visākhasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.
25第九 颠倒经注
9. Vipallāsasuttavaṇṇanā
49在第九经中：‘把无常等事物颠倒地执为常等，因为是不真实的，所以称为颠倒’。想的颠倒，就叫作‘想颠倒’；其他三种（心颠倒、见颠倒）也是同样的道理。这样，基于四种事物而有四种颠倒，在这些事物上依想等而有十二种。其中，八种由须陀洹道所断除。‘把不净当作净’的想颠倒和心颠倒，由斯陀含道而减弱，由阿那含道而断除。‘把苦当作乐’的想颠倒和心颠倒，则由阿罗汉道所断除，应当这样了知。其余在此处的，都是很明白的。
49. Navame aniccādīni vatthūni niccantiādinā viparītato asantīti vipallāsā , saññāya vipallāso saññāvipallāso. Itaresupi tīsu eseva nayo. Evamete catunnaṃ vatthūnaṃ vasena cattāro, tesu vatthūsu saññādīnaṃ vasena dvādasa honti. Tesu aṭṭha sotāpattimaggena pahīyanti. Asubhe subhanti saññācittavipallāsā sakadāgāmimaggena tanukā honti, anāgāmimaggena pahīyanti. Dukkhe sukhanti saññācittavipallāsā arahattamaggena pahīyantīti veditabbā. Sesamettha uttānameva.
27《颠倒经注》结束。
Vipallāsasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.
28第十 染污经注
10. Upakkilesasuttavaṇṇanā
50在第十经中：‘由于造作染污之故’，意思就是因为造成了污秽的状态。在‘五种酒、四种迷丽耶’当中，饼酒、粉酒、米饭酒、投酵酒、和合酒，这五种是酒。花酒、果酒、蜜酒、糖酒，这四种是迷丽耶。其中，把饼放进容器，加入适量的水，揉捏后制成的，就叫饼酒。其余几种酒也是类似的方法。而‘酵母’（kiṇṇa），就是指那种酒的种子。把那些也称为‘甜丸’的酒投入而制成的，就是投酵酒；与达他基酒等各种原料混合制成的，则是和合酒。将甘草、棕榈、椰子等花朵的汁液长期放置而成的，是花酒；将波罗蜜等果实的汁液制成的，是果酒；用葡萄汁制成的，是蜜酒；用甘蔗汁制成的，是糖酒。
50. Dasame upakkiliṭṭhabhāvakaraṇenāti malīnabhāvakaraṇena. Pañcavidhāya surāya catubbidhassa ca merayassāti ettha pūvasurā, piṭṭhasurā, odanasurā, kiṇṇapakkhittā, sambhārasaṃyuttāti pañca surā. Pupphāsavo, phalāsavo, madhvāsavo, guḷāsavoti cattāro āsavā, catubbidhaṃ merayaṃ nāma. Tattha pūve bhājane pakkhipitvā tajjaṃ udakaṃ datvā madditvā katā pūvasurā. Evaṃ sesasurāpi. Kiṇṇāti pana tassā surāya bījaṃ vuccati. Ye surā ‘‘modakā’’tipi vuccanti, te pakkhipitvā katā kiṇṇapakkhittā. Dhātakiāsavādinānāsambhārehi saṃyojitā sambhārasaṃyuttā.Madhukatālanāḷikerādipuppharaso ciraparivāsito pupphāsavo. Panasādiphalaraso phalāsavo. Muddikāraso madhvāsavo. Ucchuraso guḷāsavo.
30《染污经注》结束。
Upakkilesasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.
31《赤马品注》结束。
Rohitassavaggavaṇṇanā niṭṭhitā.
32第一组五十经结束。
Paṭhamapaṇṇāsakaṃ niṭṭhitaṃ.
16第二五十经
2. Dutiyapaṇṇāsakaṃ