← 文献总目录

3. 律广说复注

s0402t.tik17 · 静态文献页 · 38 段 · 打开交互阅读器

13. 律摄类
3. Vinayapeyyālaṃ
201“Atthavasa(义利)”:指增长殊胜、功德殊胜。因为它们是制立学处的两种原因,所以说“依二因”。或者把“attho”理解为目的,那么“atthavaso”就是目的——两个目的就是两种原因。还有一种解释:“attho”指果,它归属于学处,所以称为“atthavaso”,也就是原因的意思。这里应当这样理解它的意义。就像说“无贪欲法句”(anabhijjhā dhammapadaṃ)时,“无贪欲”即是一个法的部分。同样,这里的「学处」(sikkhāpadaṃ)也是指学的一部分,是修学的一个方面,所以说“学处已施设”(paññattaṃ)即学的一部分已经确立。
201.Atthavaseti vuddhivisese ānisaṃsavisese. Tesaṃ pana sikkhāpadapaññattikāraṇattā āha ‘‘dve kāraṇāni sandhāyā’’ti. Atthoyeva vā atthavaso, dve atthe dve kāraṇānīti vuttaṃ hoti. Atha vā attho phalaṃ tadadhīnavuttitāya vaso etassāti atthavaso, kāraṇanti evampettha attho daṭṭhabbo. Yathā ‘‘anabhijjhā dhammapada’’nti vutte anabhijjhā eko dhammakoṭṭhāsoti attho hoti. Evamidhāpi sikkhāpadanti sikkhākoṭṭhāso sikkhāya eko padesoti ayamettha attho daṭṭhabboti āha ‘‘sikkhāpadaṃ paññattanti sikkhākoṭṭhāso ṭhapito’’ti.
2“Saṅghasuṭṭhu”是指僧团的善妙状态(suṭṭhubhāvo),如同“善哉,诸天!”(suṭṭhu devā)这一出处中的用法,又如同“善哉,大德!”这样表示接受的话语。因此说“为僧团善妙故(saṅghasuṭṭhutāya)”,即为了僧团的善妙状态等。 「为调伏倔强的人」:「倔强者」(dummaṅkū)是指无道德的补特伽罗。他们即便面对让自己羞耻的事,也很难生起羞耻心;在违犯戒律的时候,或者违犯之后,也不会感到羞愧。为了调伏这样的人。如果学处不存在,他们就会逼恼僧团说:“你们见到了什么?听到了什么?我做了什么?你们是根据哪件事,判定我犯戒而来惩罚我?”但是,如果学处存在,僧团就可以出示学处,依照法、依照律、依照导师的教法来调伏他们。因此说“为调伏倔强的人”。
Saṅghasuṭṭhu nāma saṅghassa suṭṭhubhāvo ‘‘suṭṭhu devā’’ti (pārā. aṭṭha. 39) āgataṭṭhāne viya ‘‘suṭṭhu, bhante’’ti vacanasampaṭicchanabhāvo. Tenāha ‘‘saṅghasuṭṭhutāyāti saṅghassa suṭṭhubhāvāyā’’tiādi. Dummaṅkūnaṃ puggalānaṃ niggahāyāti dummaṅkū nāma dussīlapuggalā. Ye maṅkutaṃ āpādiyamānāpi dukkhena āpajjanti, vītikkamaṃ karontā vā katvā vā na lajjanti, tesaṃ niggahatthāya. Te hi sikkhāpade asati ‘‘kiṃ tumhehi diṭṭhaṃ, kiṃ sutaṃ, kiṃ amhehi kataṃ, katarasmiṃ vatthusmiṃ katamaṃ āpattiṃ ropetvā amhe niggaṇhathā’’ti saṅghaṃ viheṭhessanti, sikkhāpade pana sati tesaṃ saṅgho sikkhāpadaṃ dassetvā dhammena vinayena satthusāsanena niggahessati. Tena vuttaṃ ‘‘dummaṅkūnaṃ puggalānaṃ niggahāyā’’ti.
3「为清净比丘安住轻利」(pesalānaṃ bhikkhūnaṃ phāsuvihārāya):即为了爱乐戒律、喜修善法的比丘们获得安住轻利。爱乐戒律的比丘们,如果不知道什么是应做的、什么是不应做的,什么是犯、什么是不犯,什么是时节、什么是界限,努力圆满三学时就会过分劳累,受到压制;如果知道了应做不应做、犯与不犯、时节界限,再努力圆满三学,就不会劳累,不受压制。因此为他们制立学处,就能导向安住轻利。另外,调伏倔强的人对于他们来说也是安住轻利。因为如果依赖于无道德的补特伽罗,布萨就不能举行,自恣就不能举行,僧团的羯磨无法进行,和合就不存在,比丘们就不能专一努力地修习教示、遍问、业处等。如果无道德的人被调伏了,所有这些过患就不会发生,于是清净比丘就能安乐地住。这样,「为清净比丘安住轻利」这句话应当从两方面理解其意义。
Pesalānaṃ bhikkhūnaṃ phāsuvihārāyāti pesalānaṃ piyasīlānaṃ bhikkhūnaṃ phāsuvihāratthāya. Piyasīlā hi bhikkhū kattabbākattabbaṃ sāvajjānavajjaṃ velaṃ mariyādaṃ ajānantā sikkhattayapāripūriyā ghaṭamānā kilamanti, ubbāḷhā honti, kattabbākattabbaṃ pana sāvajjānavajjaṃ velaṃ mariyādañca ñatvā sikkhattayapāripūriyā ghaṭentā na kilamanti, na ubbāḷhā honti. Tena tesaṃ sikkhāpadappaññāpanā phāsuvihārāya saṃvattati. Yo vā dummaṅkūnaṃ puggalānaṃ niggaho, sveva etesaṃ phāsuvihāro. Dussīlapuggale nissāya hi uposatho na tiṭṭhati, pavāraṇā na tiṭṭhati, saṅghakammāni nappavattanti, sāmaggī na hoti, bhikkhū anekaggā uddesaparipucchākammaṭṭhānādīni anuyuñjituṃ na sakkonti. Dussīlesu pana niggahitesu sabbopi ayaṃ upaddavo na hoti, tato pesalā bhikkhū phāsu viharanti. Evaṃ ‘‘pesalānaṃ bhikkhūnaṃ phāsuvihārāyā’’ti ettha dvidhā attho veditabbo.
4“我不为仅仅抑制现世漏而说法”(Na vo ahaṃ, cunda, diṭṭhadhammikānaṃyeva āsavānaṃ saṃvarāya dhammaṃ desemī,见《长部》3.182)——在这句引文中,这里的“漏”是指作为争论根源的烦恼。
‘‘Na vo ahaṃ, cunda, diṭṭhadhammikānaṃyeva āsavānaṃ saṃvarāya dhammaṃ desemī’’ti (dī. ni. 3.182) ettha vivādamūlabhūtā kilesā āsavāti āgatā.
5凭借那(功德),我投生天界,或成为乾闼婆,或成为有翅之鸟;
‘‘Yena devūpapatyassa, gandhabbo vā vihaṅgamo;
6凭借那(功德),我获得夜叉之身,并舍弃人身;
Yakkhattaṃ yena gaccheyyaṃ, manussattañca abbaje;
7那些漏,我已灭尽、粉碎、彻底根除。(《增支部》4.36)
Te mayhaṃ āsavā khīṇā, viddhastā vinaḷīkatā’’ti. (a. ni. 4.36) –
8在之前的偈颂中,“漏”这个词指的是属于三界的一切业以及其余的不善法。但在此处的经文中,把诽谤他人、追悔、杀戮、捆绑等行为,以及种种属于恶趣的痛苦灾患称为“漏”。因此,世尊才说:“于现生,也就是于此自身,因违犯为缘可招感的……”等等。因为,假如世尊没有制定学处,那么由于随行罪法、不与取、杀生等因缘,就会生起诽谤等种种现世的过患;并且,由于以此为因,堕入地狱等处后,会遭受五种捆绑、刑罚等次第,领受大苦的种种未来世的过患。正是为了能够制止这些“现世漏”、防护“来世漏”,才说“为制止现世漏故,为防护来世漏故”。“现世”指的是能直接感知的这一期生命,属于这一世的就称为“现世漏”;“来世”是指此后必须经历、死后将前往的他方世界,属于来世的就称为“来世漏”。
Ettha tebhūmakaṃ kammaṃ avasesā ca akusalā dhammā. Idha pana parūpavādavippaṭisāravadhabandhanādayo ceva apāyadukkhabhūtā ca nānappakārā upaddavā āsavāti āha – ‘‘diṭṭhadhamme imasmiṃyeva attabhāve vītikkamapaccayā paṭiladdhabbāna’’ntiādi. Yadi hi bhagavā sikkhāpadaṃ na paññāpeyya, tato asaddhammappaṭisevanaadinnādānapāṇātipātādihetu ye uppajjeyyuṃ parūpavādādayo diṭṭhadhammikā nānappakārā anatthā, ye ca tannimittameva nirayādīsu nibbattassa paññavidhabandhanakammakāraṇādivasena mahādukkhānubhavanappakārā anatthā, te sandhāya idaṃ vuttaṃ ‘‘diṭṭhadhammikānaṃ āsavānaṃ saṃvarāya samparāyikānaṃ āsavānaṃ paṭighātāyā’’ti. Diṭṭhadhammo vuccati paccakkho attabhāvo, tattha bhavā diṭṭhadhammikā. Samparetabbato pecca gantabbato samparāyo, paraloko, tattha bhavā samparāyikā.
9“不善怨”是指杀生等五种恶行。那些行为因为是怨的因由,故称为“怨”;然而,当它们在个人心中生起时,则是(真正的)怨。或者,那些也就是前面所说的“苦法”,即杀戮、捆绑等事。“为截断彼党”:就是为了截断那些具足邪欲者的朋党,而制定了类似于“群食”那样的学处。“有智人”是指世间善于审察的人们。他们因为有了学处的制定,或者了知学处的制定,或者看见比丘们依照所制而行,便生起净信——如同一个邪见者吠陀婆罗门看到了律藏的书本(而生信)那样。他们心想:“世间大众所贪着、染污、愚痴的那些事物,这些释迦子的沙门竟能远远地远离,真是难行,真是重任!”“为层层增上清净”:就是为了让净信能够层层增长。因为即使在教法中原本就有净信的善男子,若了知学处的制定,或看见比丘们依照所制而行,也会想:“啊,大德们!真是行难行之事的人!他们终其一生,一日一食,行梵行,持律,守护防护。”从而净信更加转深。
Akusalaverānanti pāṇātipātādipañcaduccaritānaṃ. Tāni verakāraṇattā ‘‘verānī’’ti vuccanti, puggalesu pana uppajjamānāni verāni. Te eva vā dukkhadhammāti heṭṭhā vuttā vadhabandhanādayo. Tesaṃ pakkhupacchedanatthāyāti tesaṃ pāpicchānaṃ pakkhupacchedāya gaṇabhojanasadisaṃ sikkhāpadaṃ paññattaṃ. Paṇḍitamanussānanti lokiyaparikkhakajanānaṃ. Te hi sikkhāpadapaññattiyā sati sikkhāpadapaññattiṃ ñatvā vā yathāpaññattaṃ paṭipajjamāne bhikkhū disvā vā – ‘‘yāni vata loke mahājanassa rajjanadussanamuyhanaṭṭhānāni, tehi ime samaṇā sakyaputtiyā ārakā viharanti, dukkaraṃ vata karonti, bhāriyaṃ vata karontī’’ti pasādaṃ āpajjanti vinayapiṭake potthakaṃ disvā micchādiṭṭhikatavedibrāhmaṇo viya. Uparūparipasādabhāvāyāti bhiyyo bhiyyo pasāduppādanatthaṃ. Yepi hi sāsane pasannā kulaputtā, tepi sikkhāpadapaññattiṃ vā ñatvā yathāpaññattaṃ paṭipajjamāne bhikkhū vā disvā ‘‘aho, ayyā, dukkarakārino, ye yāvajīvaṃ ekabhattaṃ brahmacariyaṃ vinayasaṃvaraṃ anupālentī’’ti bhiyyo bhiyyo pasīdanti.
10“为了正法的久住”,是指为了使三种正法——教法正法、行道正法、证得正法——得以长久安住。其中,收录于三藏中的所有佛语,称为教法正法;十三头陀功德、十四犍度行仪、八十二大行仪,以及戒、定、观,这称为行道正法;四圣道、四种沙门果以及涅槃,这称为证得正法。当有了学处的制定时,比丘们就会学习学处、它的分别,以及为了阐明其义理的其他佛语;他们依照所制而行,圆满行道之后,便能证得由行道所应证得的出世间法。因此,正因为有了学处的制定,这一切正法得以久住。
Saddhammassaciraṭṭhitatthanti pariyattisaddhammo, paṭipattisaddhammo, adhigamasaddhammoti tividhassapi saddhammassa ciraṭṭhitatthaṃ. Tattha piṭakattayasaṅgahitaṃ sabbampi buddhavacanaṃ pariyattisaddhammo nāma. Terasa dhutaguṇā, cuddasa khandhakavattāni, dveasīti mahāvattāni, sīlasamādhivipassanāti ayaṃ paṭipattisaddhammo nāma. Cattāro ariyamaggā cattāri ca sāmaññaphalāni nibbānañcāti ayaṃ adhigamasaddhammo nāma. So sabbo yasmā sikkhāpadapaññattiyā sati bhikkhū sikkhāpadañca tassa vibhaṅgañca tadatthajotanatthaṃ aññañca buddhavacanaṃ pariyāpuṇanti, yathāpaññattañca paṭipajjamānā paṭipattiṃ pūretvā paṭipattiyā adhigantabbaṃ lokuttaradhammaṃ adhigacchanti, tasmā sikkhāpadapaññattiyā ciraṭṭhitiko hoti.
11“为了摄受五种律”,是指以彼分律等五种分类的律。然而在《律注释》中说,由于有了学处的制定,那么防护律、断除律、止息律、制定律这四种律就都得到摄受、支持和充分支持。因此,他说“为了摄受律”。这其中,“防护律”:即戒防护、念防护、智防护、忍防护、精进防护这五种防护。由于它们能以各自的方式防护应防护的身恶行等,并能调伏它们,所以称为防护;以调伏的意义,称为律。“断除律”:即彼分断、镇伏断、正断、止息断、出离断这五种断。由于以舍断的意义说它是“断”,以调伏的意义说它是“律”,因此称为断除律。“止息律”:即七种灭诤法。“制定律”:就是指学处本身。因为只有学处的制定存在,学处才能产生,因此说学处的制定摄受了名为“制定律”的律。
Pañcavidhassapivinayassāti tadaṅgavinayādivasena pañcappakārassa vinayassa. Vinayaṭṭhakathāyaṃ (pārā. aṭṭha. 39) pana sikkhāpadapaññattiyā sati saṃvaravinayo ca pahānavinayo ca samathavinayo ca paññattivinayo cāti catubbidhopi vinayo anuggahito hoti upatthambhito supatthambhito. Tena vuttaṃ ‘‘vinayānuggahāyā’’ti. Tattha saṃvaravinayoti sīlasaṃvaro, satisaṃvaro, ñāṇasaṃvaro, khantisaṃvaro, vīriyasaṃvaroti pañcavidhopi saṃvaro yathāsakaṃ saṃvaritabbānaṃ vinetabbānañca kāyaduccaritādīnaṃ saṃvaraṇato saṃvaro, vinayanato vinayoti vuccati. Pahānavinayoti tadaṅgappahānaṃ, vikkhambhanappahānaṃ, samucchedappahānaṃ, paṭippassaddhippahānaṃ, nissaraṇappahānanti pañcavidhampi pahānaṃ yasmā cāgaṭṭhena pahānaṃ, vinayanaṭṭhena vinayo, tasmā pahānavinayoti vuccati. Samathavinayoti satta adhikaraṇasamathā. Paññattivinayoti sikkhāpadameva. Sikkhāpadapaññattiyā hi vijjamānāya eva sikkhāpadasambhavato sikkhāpadasaṅkhāto paññattivinayoti sikkhāpadapaññattiyā anuggahito hoti.
202-230“比丘们的五种”,是指以因缘、波罗夷、僧残、不定、小小诵作为类别,而有的比丘们五种诵出。“比丘尼们的四种”,则是指在上述为比丘们所说的五种诵出中,除去不定诵之后,剩下的四种。
202-230.Bhikkhūnaṃ pañcāti nidānapārājikasaṅghādisesāniyatavitthāruddesavasena pañca bhikkhūnaṃ uddesā. Bhikkhunīnaṃ cattāroti bhikkhūnaṃ vuttesu aniyatuddesaṃ ṭhapetvā avasesā cattāro.
13“善来比丘具足戒”,是指仅仅通过“来,比丘”这句话而成立的具足戒。当世尊见到具足成为善来比丘因缘的人时,就从红色粪扫衣中伸出金黄色的右手,发出梵音说:“来,比丘,修梵行,以彻底灭尽痛苦!”就在世尊说这话的同时,那个人的在家人特征消失,出家与具足戒同时成就,他成为剃发、穿着袈裟的人:下身穿一件,上身穿一件,另一件搭在肩上,并将一个颜色犹如青莲花的陶钵挂在左肩窝上。
Ehibhikkhūpasampadāti ‘‘ehi bhikkhū’’ti vacanamattena paññattaupasampadā. Bhagavā hi ehibhikkhubhāvāya upanissayasampannaṃ puggalaṃ disvā rattapaṃsukūlantarato suvaṇṇavaṇṇaṃ dakkhiṇahatthaṃ nīharitvā brahmaghosaṃ nicchārento ‘‘ehi bhikkhu, cara brahmacariyaṃ sammā dukkhassa antakiriyāyā’’ti vadati. Tassa saheva bhagavato vacanena gihiliṅgaṃ antaradhāyati, pabbajjā ca upasampadā ca ruhati, bhaṇḍu kāsāvavasano hoti – ekaṃ nivāsetvā ekaṃ pārupitvā ekaṃ aṃse ṭhapetvā vāmaaṃsakūṭe āsattanīluppalavaṇṇamattikāpatto.
14“三衣与钵,剃刀、针和腰带;
‘‘Ticīvarañca patto ca, vāsi sūci ca bandhanaṃ;
15加上滤水囊,这八样物品,是策励修行的比丘所应具备的。”
Parissāvanena aṭṭhete, yuttayogassa bhikkhuno’’ti. (dī. ni. aṭṭha. 1.215; ma. ni. aṭṭha. 1.294; 2.349; a. ni. aṭṭha. 2.4.198; pārā. aṭṭha. 45 padabhājanīyavaṇṇanā; apa. aṭṭha. 1.avidūrenidānakathā; bu. vaṃ. aṭṭha. 27.avidūrenidānakathā; jā. aṭṭha. 1.avidūrenidānakathā; mahāni. aṭṭha. 206) –
16如此所说的八种资具佩戴在身上,他便如同具足百年戒腊的长老一般,威仪圆满;作为佛陀的弟子、以佛陀为亲教师,他站立着恭敬地礼拜正自觉者。
Evaṃ vuttehi aṭṭhahi parikkhārehi sarīre paṭimukkehiyeva vassasatikatthero viya iriyāpathasampanno buddhācariyako buddhupajjhāyako sammāsambuddhaṃ vandamānoyeva tiṭṭhati.
17「皈依具足戒」:指以“我皈依佛”等方式,将话语分三遍说出,藉由这三种皈依而获准的具足戒。「教诫具足戒」:指接受教诫的具足戒。也就是:“因此,迦叶,你应当这样学:‘于我,对长老、新学、中座,强烈的惭与愧将现起。’迦叶,你应当这样学。因此,迦叶,你应当这样学:‘无论我听到任何与善相应的法,我都将倾耳聆听、作意思惟、全心专注,对这一切法骨血般地(彻底)作意。’迦叶,你应当这样学。因此,迦叶,你应当这样学:‘伴随喜乐的身至念将不离我。’迦叶,你应当这样学。”(《相应部》2.154)大迦叶尊者就是通过接受这段教诫,获准了具足戒。
Saraṇagamanūpasampadāti ‘‘buddhaṃ saraṇaṃ gacchāmī’’tiādinā nayena tikkhattuṃ vācaṃ bhinditvā vuttehi tīhi saraṇagamanehi anuññātaupasampadā. Ovādūpasampadāti ovādappaṭiggahaṇaupasampadā. Sā ca ‘‘tasmātiha te, kassapa, evaṃ sikkhitabbaṃ ‘tibbaṃ me hirottappaṃ, paccupaṭṭhitaṃ bhavissati theresu navesu majjhimesū’ti. Evañhi te, kassapa, sikkhitabbaṃ. Tasmātiha te, kassapa, evaṃ sikkhitabbaṃ ‘yaṃ kiñci dhammaṃ suṇissāmi kusalūpasaṃhitaṃ, sabbaṃ taṃ aṭṭhiṃ katvā manasi karitvā sabbacetasā samannāharitvā ohitasoto dhammaṃ suṇissāmī’ti, evañhi te, kassapa, sikkhitabbaṃ. Tasmātiha te, kassapa, evaṃ sikkhitabbaṃ ‘sātasahagatā ca me kāyagatāsati na vijahissatī’ti, evañhi te, kassapa, sikkhitabba’’nti (saṃ. ni. 2.154) iminā ovādappaṭiggahaṇena mahākassapattherassa anuññātaupasampadā.
18「问题解答具足戒」:指对苏巴卡沙弥所允许的具足戒。据说,世尊在东园经行时,问苏巴卡沙弥:“苏巴卡,‘肿胀想’与‘色想’这些法,是意义不同、文句也不同,还是意义相同、只是文句不同呢?”这样问了十个基于不净的问题。他一一作答。世尊称赞他后,问:“苏巴卡,你多少岁了?”“世尊,我七岁。”世尊说:“苏巴卡,你结合我的全知智来回答这些问题啊!”于是心生欢喜,便允许了他受具足戒。这就是「问题解答具足戒」。
Pañhabyākaraṇūpasampadā nāma sopākassa anuññātaupasampadā. Bhagavā kira pubbārāme anucaṅkamantaṃ sopākasāmaṇeraṃ ‘‘uddhumātakasaññāti vā, sopāka, rūpasaññāti vā ime dhammā nānatthā nānābyañjanā, udāhu ekatthā byañjanameva nāna’’nti dasa asubhanissite pañhe pucchi. So byākāsi. Bhagavā tassa sādhukāraṃ datvā ‘‘kativassosi, tvaṃ sopākā’’ti pucchi. Sattavassohaṃ bhagavāti. Sopāka, tvaṃ mama sabbaññutaññāṇena saddhiṃ saṃsanditvā pañhe byākāsīti āraddhacitto upasampadaṃ anujāni. Ayaṃ pañhabyākaraṇūpasampadā.
19「白四羯磨具足戒」:指现在比丘们所受的具足戒。「重法具足戒」:指通过接受重法而获得的具足戒。也就是摩诃波阇波提通过接受八重法而获准的具足戒。「二部僧具足戒」:指比丘尼先由比丘尼僧团以白四羯磨、再由比丘僧团以白四羯磨,通过这两项羯磨而获准的八语具足戒。「使者具足戒」:指对半迦尸妓女所允许的具足戒。
Ñatticatutthaupasampadā nāma bhikkhūnaṃ etarahi upasampadā. Garudhammūpasampadāti garudhammappaṭiggahaṇena upasampadā. Sā ca mahāpajāpatiyā aṭṭhagarudhammappaṭiggahaṇena anuññātā . Ubhatosaṅghe upasampadā nāma bhikkhuniyā bhikkhunisaṅghato ñatticatutthena, bhikkhusaṅghato ñatticatutthenāti imehi dvīhi kammehi anuññātā aṭṭhavācikūpasampadā. Dūtena upasampadā nāma aḍḍhakāsiyā gaṇikāya anuññātā upasampadā.
20「白事通达九处」:意思是,白事能达到哪九处?即:唤入、遣出、布萨、自恣、委任、施与、接受、唤出,以及业相本身为第九——这样所说的九处。其中:“大德僧伽,请听我说:某某人期望从某某尊者受具足戒,我已教诫过他。如果僧伽认为适宜,应让某某人前来,应对他说:‘你来!’”(《大品》126)这样,对于期望受具足戒者的唤入,就叫做「唤入」。
Ñattikammaṃnava ṭhānāni gacchatīti katamāni nava ṭhānāni gacchati? Osāraṇaṃ, nissāraṇaṃ, uposatho, pavāraṇā, sammuti, dānaṃ, paṭiggahaṃ, paccukkaḍḍhanaṃ, kammalakkhaṇaññeva navamanti evaṃ vuttāni nava ṭhānāni gacchati. Tattha ‘‘suṇātu me, bhante, saṅgho, itthannāmo itthannāmassa āyasmato upasampadāpekkho, anusiṭṭho so mayā, yadi saṅghassa pattakallaṃ, itthannāmo āgaccheyya, āgacchāhīti vattabbo’’ti (mahāva. 126) evaṃ upasampadāpekkhassa osāraṇā osāraṇā nāma.
21「遣出」:“诸位尊者,请听我说:这位某某比丘是说法者,但他既不符合经,也不符合经分别;他未正确把握义理,反而以文句的阴影排斥义理。如果诸位尊者认为适宜,应让这位比丘退出,然后我们其余人平息这起诤事。”在乌跋希伽判事中,这样将说法比丘遣出,就叫做「遣出」。
‘‘Suṇantu me, āyasmantā, ayaṃ itthannāmo bhikkhu dhammakathiko, imassa neva suttaṃ āgacchati, no suttavibhaṅgo, so atthaṃ asallakkhetvā byañjanacchāyāya atthaṃ paṭibāhati. Yadāyasmantānaṃ pattakallaṃ, itthannāmaṃ bhikkhuṃ vuṭṭhāpetvā avasesā imaṃ adhikaraṇaṃ vūpasameyyāmā’’ti evaṃ ubbāhikavinicchaye dhammakathikassa bhikkhuno nissāraṇā nissāraṇā nāma.
22「布萨」:“大德僧伽,请听我说:今天是十五日布萨。如果僧伽认为适宜,僧伽就应举行布萨。”这样,由布萨羯磨所确立的动议,就叫做「布萨」。
‘‘Suṇātu me, bhante, saṅgho, ajjuposatho pannaraso. Yadi saṅghassa pattakallaṃ, saṅgho uposathaṃ kareyyā’’ti evaṃ uposathakammavasena ṭhapitā ñatti uposatho nāma.
23「自恣」:“大德僧伽,请听我说:今天是十五日自恣。如果僧伽认为适宜,僧伽就应举行自恣。”这样,由自恣羯磨所确立的动议,就叫做「自恣」。
‘‘Suṇātu me, bhante, saṅgho, ajja pavāraṇā pannarasī. Yadi saṅghassa pattakallaṃ, saṅgho pavāreyyā’’ti evaṃ pavāraṇākammavasena ṭhapitā ñatti pavāraṇā nāma.
24“大德僧伽,请听我说:某某人是期望从某某尊者受具足戒者。如果僧伽认为适宜,我应当教诫某某人。”“如果僧伽认为适宜,某某人应当教诫某某人。”“如果僧伽认为适宜,我应当询问某某人关于障碍法。”“如果僧伽认为适宜,某某人应当询问某某人关于障碍法。”“如果僧伽认为适宜,我应当询问某某人关于律。”“如果僧伽认为适宜,某某人应当询问某某人关于律。”“如果僧伽认为适宜,我被某某人询问关于律后,就作解答。”“如果僧伽认为适宜,某某人被某某人询问关于律后,就作解答。”像这样,为了委任自己或他人而确立的动议,就叫做「委任」。
‘‘Suṇātu me, bhante, saṅgho, itthannāmo itthannāmassa āyasmato upasampadāpekkho. Yadi saṅghassa pattakallaṃ, ahaṃ itthannāmaṃ anusāseyya’’nti, ‘‘yadi saṅghassa pattakallaṃ, itthannāmo itthannāmaṃ anusāseyyā’’ti, ‘‘yadi saṅghassa pattakallaṃ, ahaṃ itthannāmaṃ antarāyike dhamme puccheyya’’nti, ‘‘yadi saṅghassa pattakallaṃ, itthannāmo itthannāmaṃ antarāyike dhamme puccheyyā’’ti, ‘‘yadi saṅghassa pattakallaṃ, ahaṃ itthannāmaṃ vinayaṃ puccheyya’’nti, ‘‘yadi saṅghassa pattakallaṃ, itthannāmo itthannāmaṃ vinayaṃ puccheyyā’’ti, ‘‘yadi saṅghassa pattakallaṃ, ahaṃ itthannāmena vinayaṃ puṭṭho vissajjeyya’’nti, ‘‘yadi saṅghassa pattakallaṃ, itthannāmo itthannāmena vinayaṃ puṭṭho vissajjeyyā’’ti evaṃ attānaṃ vā paraṃ vā sammannituṃ ṭhapitā ñatti sammuti nāma.
25“大德僧伽,请听我说:这件袈裟是某某比丘的应舍物,已舍给僧团。如果僧伽认为适宜,僧团应将这件袈裟给予某某比丘。”“如果诸位尊者认为适宜,诸位尊者应将这件袈裟给予某某比丘。”像这样,把已舍的袈裟、钵等物品给予出去,就叫做「施与」。
‘‘Suṇātu me, bhante, saṅgho, idaṃ cīvaraṃ itthannāmassa bhikkhuno nissaggiyaṃ saṅghassa nissaṭṭhaṃ. Yadi saṅghassa pattakallaṃ, saṅgho imaṃ cīvaraṃ itthannāmassa bhikkhuno dadeyyā’’ti, ‘‘yadāyasmantānaṃ pattakallaṃ, āyasmantā imaṃ cīvaraṃ itthannāmassa bhikkhuno dadeyyu’’nti evaṃ nissaṭṭhacīvarapattādīnaṃ dānaṃ dānaṃ nāma.
26“大德僧伽,请听我说:这位某某比丘记得罪过,发露、公开、忏悔。如果僧伽认为适宜,我应当接受某某比丘的罪过。”“如果诸位尊者认为适宜,我应当接受某某比丘的罪过。”应如此问他:“你看见了吗?”“是的,我看见了。”“未来你应当防护。”像这样,接受罪过,就叫做「接受」。
‘‘Suṇātu me, bhante, saṅgho, ayaṃ itthannāmo bhikkhu āpattiṃ sarati vivarati uttāniṃ karoti deseti. Yadi saṅghassa pattakallaṃ, ahaṃ itthannāmassa bhikkhuno āpattiṃ paṭiggaṇheyya’’nti, ‘‘yadāyasmantānaṃ pattakallaṃ, ahaṃ itthannāmassa bhikkhuno āpatiṃ paṭiggaṇheyya’’nti, tena vattabbo ‘‘passasī’’ti? Āma passāmīti. ‘‘Āyatiṃ saṃvareyyāsī’’ti evaṃ āpattippaṭiggaho paṭiggaho nāma.
27“诸位住处的尊者请听,如果诸位尊者认为时机合适,我们现在应举行布萨,诵出巴帝摩卡,并在来日适当的时候进行自恣。”比丘们,如果那些制造纠纷、制造诤论、在僧团中制造诉讼的比丘,到时仍然留住在那里,就应由一位有才能、能胜任的住处比丘告知住处的比丘们:“诸位住处的尊者请听,如果诸位尊者认为时机合适,我们现在应举行布萨,诵出巴帝摩卡,并在来日的白半月份进行自恣。”这样所进行的自恣,就称为「提前自恣」。
‘‘Suṇantu me, āyasmantā āvāsikā, yadāyasmantānaṃ pattakallaṃ, idāni uposathaṃ kareyyāma, pātimokkhaṃ uddiseyyāma, āgame kāle pavāreyyāmā’’ti, te ce, bhikkhave, bhikkhū bhaṇḍanakārakā kalahakārakā saṅghe adhikaraṇakārakā taṃ kālaṃ anuvaseyyuṃ, āvāsikena bhikkhunā byattena paṭibalena āvāsikā bhikkhū ñāpetabbā ‘‘suṇantu me, āyasmantā āvāsikā, yadāyasmantānaṃ pattakallaṃ, idāni uposathaṃ kareyyāma, pātimokkhaṃ uddiseyyāma, āgame juṇhe pavāreyyāmā’’ti evaṃ katā pavāraṇā paccukkaḍḍhanā nāma.
28所有人应该在一个地方聚集起来,聚集后,应由一位有才能、能胜任的比丘告知僧团:“大德们,请僧团听我说,我们这些生起纷争、生起诤论、陷入争论而住在一起的人,做了许多不符合沙门行的行为,并且言语上纠缠不清。如果我们因为这些罪过而相互追究,那个诉讼可能会变得粗暴、尖锐,甚至导致分裂。如果僧团认为时机合适,希望僧团以‘草覆地法’来平息这个诉讼,但要除去重大的罪过,也除去与在家人相关的事。”像这样,在以草覆地法进行平息时,最初那个包含了所有内容的动议,就称为「业的相」。
Sabbeheva ekajjhaṃ sannipatitabbaṃ, sannipatitvā byattena bhikkhunā paṭibalena saṅgho ñāpetabbo ‘‘suṇātu me, bhante, saṅgho, amhākaṃ bhaṇḍanajātānaṃ kalahajātānaṃ vivādāpannānaṃ viharataṃ bahu assāmaṇakaṃ ajjhāciṇṇaṃ bhāsitaparikkantaṃ. Sace mayaṃ imāhi āpattīhi aññamaññaṃ kāressāma, siyāpi taṃ adhikaraṇaṃ kakkhaḷattāya vāḷattāya bhedāya saṃvatteyya. Yadi saṅghassa pattakallaṃ, saṅgho imaṃ adhikaraṇaṃ tiṇavatthārakena vūpasameyya ṭhapetvā thullavajjaṃ, ṭhapetvā gihipaṭisaṃyutta’’nti evaṃ tiṇavatthārakasamathe katā sabbapaṭhamā sabbasaṅgāhikañatti kammalakkhaṇaṃ nāma.
29所谓「白二羯磨通达七处」,是指通达哪七处呢?也就是:导入、导出、委任、施与、撤销、开示,以及业的相本身为第七项——这就是所说的通达七处。在这里,应当理解《犍度》中基于对离车族人瓦德哈进行‘覆钵’而说到的「导出」,以及基于对他进行‘启钵’而说到的「导入」。应当通过结界委任、与三衣不分离的委任、敷具委任,以及分食人、分坐卧具人、管库人、接受袈裟人、分袈裟人、分粥人、分果人、分嚼食人、分配微小资具人、分衬衣人、分钵人、寺男派遣人、沙弥派遣人等的委任,来理解「委任」。应当基于迦絺那衣的施与和亡者衣的施与,来理解「施与」。应当基于迦絺那衣的撤销,来理解「撤销」。应当基于小屋地和精舍地的开示,来理解「开示」。然而,除了在草覆地法平息中所用的全摄动议,以及在两方每一方各自的动议——这样一共三个动议之外,又另外说到了在一方的一个白二羯磨语,和在另一方的另一个白二羯磨语这两者。基于这些,应当理解「业的相」。
Ñattidutiyaṃkammaṃ satta ṭhānāni gacchatīti katamāni satta ṭhānāni gacchati? Osāraṇaṃ , nissāraṇaṃ, sammuti, dānaṃ, uddharaṇaṃ, desanaṃ, kammalakkhaṇaññeva sattamanti evaṃ vuttāni satta ṭhānāni gacchati. Tattha vaḍḍhassa licchavino pattanikkujjanavasena khandhake vuttā nissāraṇā, tasseva pataukkujjanavasena vuttā osāraṇā ca veditabbā. Sīmāsammuti ticīvarena avippavāsasammuti santhatasammuti bhattuddesakasenāsanaggāhāpakabhaṇḍāgārika- cīvarappaṭiggāhaka-cīvarabhājaka-yāgubhājaka-phalabhājaka-khajjabhājaka-appamattakavissajjaka- sāṭiyaggāhāpaka-pattaggāhāpaka-ārāmikapesaka-sāmaṇerapesakasammutīti etāsaṃ sammutīnaṃ vasena sammuti veditabbā. Kaṭhinacīvaradānamatakacīvaradānavasena dānaṃ veditabbaṃ. Kaṭhinuddhāraṇavasena uddhāro veditabbo. Kuṭivatthuvihāravatthudesanāvasena desanā veditabbā. Yā pana tiṇavatthārakasamathe sabbasaṅgāhikañattiñca ekekasmiṃ pakkhe ekekaṃ ñattiñcāti tissopi ñattiyo ṭhapetvā puna ekasmiṃ pakkhe ekā, ekasmiṃ pakkhe ekāti dvepi ñattidutiyakammavācā vuttā. Tāsaṃ vasena kammalakkhaṇaṃ veditabbaṃ.
30「白四羯磨通达七处」,是指通达哪七处呢?也就是:纳入、驱出、认可、给予、呵责、劝告,以及羯磨相本身为第七项——这就是所说的通达七处。在这里,依呵责羯磨等七种羯磨而说的就是「驱出」;又依这同一些羯磨的废止而说的就是「纳入」。依比丘尼教诫者的认可而说的就是「认可」。依给予别住及给予摩那埵而说的就是「给予」。依牵回本处羯磨而说的就是「呵责」。依被举者的随顺者、八种乃至三谏、阿利吒、旃陀迦利这些乃至三谏者的十一种劝告而说的就是「劝告」。依具足戒羯磨及出罪羯磨而说的就是「羯磨相」。
Ñatticatutthakammaṃ satta ṭhānāni gacchatīti katamāni satta ṭhānāni gacchati? Osāraṇaṃ, nissāraṇaṃ, sammuti, dānaṃ, niggahaṃ, samanubhāsanaṃ, kammalakkhaṇaññeva sattamanti evaṃ vuttāni satta ṭhānāni gacchati. Tattha tajjanīyakammādīnaṃ sattannaṃ kammānaṃ vasena nissāraṇā, tesaṃyeva ca kammānaṃ paṭippassambhanavasena osāraṇā veditabbā. Bhikkhunovādakasammutivasena sammuti veditabbā. Parivāsadānamānattadānavasena dānaṃ veditabbaṃ. Mūlāyapaṭikassanakammavasena niggaho veditabbo. Ukkhittānuvattakā, aṭṭha yāvatatiyakā, ariṭṭho, caṇḍakāḷī ca imete yāvatatiyakāti imāsaṃ ekādasannaṃ samanubhāsanānaṃ vasena samanubhāsanā veditabbā. Upasampadakammaabbhānakammavasena kammalakkhaṇaṃ veditabbaṃ.
31在「法现前」等名词中,僧团凭借什么法、什么律、什么导师的教法来作羯磨,这也就形成了「法现前」、「律现前」、「师教现前」。其中的「法」,指的是真实的事情本身。「律」,指的是举罪与提醒回忆。「师教」,指的是白文的成就与羯磨语的成就。凡是应该参与羯磨的比丘,他们都已到场;对于那些应送出意欲的人,他们的意欲也已提交;身在现场的人不表示反对,这就是「僧现前」。僧团要为他作羯磨的那个人正在面前,这就是「人现前」。这里面其余的内容,依照已经说过的道理,意义是很明白的了。
Dhammasammukhatātiādīsu yena dhammena, yena vinayena, yena satthusāsanena saṅgho kammaṃ karoti, ayaṃ dhammasammukhatā, vinayasammukhatā, satthusāsanasammukhatā. Tattha dhammoti bhūtavatthu. Vinayoti codanā ceva sāraṇā ca. Satthusāsanaṃ nāma ñattisampadā ceva anusāvanasampadā ca. Yāvatikā bhikkhū kammappattā, te āgatā honti, chandārahānaṃ chando āhaṭo hoti, sammukhībhūtā nappaṭikkosanti, ayaṃ saṅghasammukhatā. Yassa saṅgho kammaṃ karoti, tassa sammukhībhāvo puggalasammukhatā. Sesamettha vuttanayattā uttānatthameva.
33以上是《满足希求》(增支部注疏)中的内容。
Iti manorathapūraṇiyā aṅguttaranikāya-aṭṭhakathāya
34《双集》注释中“阐明隐晦义”的部分已完毕。
Dukanipātavaṇṇanāya anuttānatthadīpanā samattā.
35礼敬彼世尊、阿拉汉、正自觉者
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa
36在《增支部》
Aṅguttaranikāye
37《三集》复注
Tikanipāta-ṭīkā
32第一《五十经篇》
1. Paṭhamapaṇṇāsakaṃ