3. 不适业品释义
3. 不适业品释义
3. Akammaniyavaggavaṇṇanā
21第三品第一章所说的“不成熟”是指因止观修习未成就而导致的未成熟状态。所谓“未成熟”,乃因相反意念的强力反复而无法成熟。世尊因此说:‘无所作用’。
21. Tatiyassa paṭhame abhāvitanti samathavipassanābhāvanāvasena na bhāvitaṃ tathā abhāvitattā. Tañhi ‘‘avaḍḍhita’’nti vuccati paṭipakkhābhibhavena paribrūhanābhāvato. Tenāha bhagavā – ‘‘akammaniyaṃ hotī’’ti.
22第二章说的是用以了解义理的反义。这里的“第一”指第三品第一经。‘轮转’是指果报轮转。三界轮转是世俗果报的轮转。为获得轮转果报的业,是与果报因缘相依的业,该业及其相关的染污轮转业,应视为业的集合,理应观察。解脱轮转果报的业,是修出离的业。最终生死所起的业,即为解脱轮转业;不是其他。生死轮回之始与终的缘起,确实可以理解为轮转之依止。绝无未由三因缘相续而得特殊成就之理。此类经文,即第一、第二经,皆如实论述轮转与解脱轮转之理。
22. Dutiye vuttavipariyāyena attho veditabbo. Paṭhameti tatiyavaggassa paṭhamasutte. Vaṭṭavasenāti vipākavaṭṭavasena. Tebhūmakavaṭṭanti tebhūmakavipākavaṭṭaṃ. Vaṭṭapaṭilābhāya kammanti vipākavaṭṭassa paṭilābhāya upanissayabhūtaṃ kammaṃ, tassa sahāyabhūtaṃ kilesavaṭṭampi kammaggahaṇeneva saṅgahitanti daṭṭhabbaṃ. Vivaṭṭapaṭilābhāya kammanti vivaṭṭādhigamassa upanissayabhūtaṃ kammaṃ. Yaṃ pana carimabhavanibbattakaṃ kammaṃ, taṃ vivaṭṭappaṭilābhāya kammaṃ hoti, na hotīti? Na hoti vaṭṭapādakabhāvato. Carimabhavapaṭisandhi viya pana vivaṭṭūpanissayoti sakkā viññātuṃ. Na hi kadāci tihetukapaṭisandhiyā vinā visesādhigamo sambhavati. Imesu suttesūti imesu pana paṭhamadutiyasuttesu yathākkamaṃ vaṭṭavivaṭṭameva kathitaṃ.
23第三章所说的“不成熟”是指修习禅定的生起。此定应当专心修习,不染染欲及非善心念,属大善心修行。世尊谓此为“天人及众生的功德”。
23. Tatiye abhāvitanti ettha bhāvanā nāma samādhibhāvanā. Sā yattha āsaṅkitabbā, taṃ kāmāvacarapaṭhamamahākusalacittādiabhāvitanti adhippetanti āha – ‘‘devamanussasampattiyo’’tiādi.
24第四章说:心已生起轮转果报的状态。此心乃生起轮转因缘的相续,是对生死、老病、死苦等痛苦难以解除,故应知其大意义。
24. Catutthe yasmā cittanti vivaṭṭavaseneva uppannacittaṃ adhippetaṃ, tasmā jātijarābyādhimaraṇasokādidukkhassa anibbattanato mahato atthāya saṃvattatīti yojanā veditabbā.
25-26第五、六章述说的是尚未生起的根本生起业因——恚怒与贪欲未起,称为“无生起”等,这是一切贤者所共认尚未成就的业。譬如未曾成就父子功用,世间谓之“不去父子之名”。世尊曰:“何以故?”此等法包括超世间的根本三禅之类。长老示现的意识乃真实修成之法,称之为“道心”。
25-26. Pañcamachaṭṭhesu uppannanti avigatuppādādikhaṇattayampi abhāvitaṃ bhāvanārahitaṃ apātubhūtameva paṇḍitasammatassa uppannakiccassa asādhanato yathā ‘‘aputto’’ti. So hi samattho hutvā pitu puttakiccaṃ asādhento aputtoti loke vuccati, evaṃ sampadamidaṃ. Tenāha – ‘‘kasmā’’tiādi. Tesu dhammesūti lokuttarapādakajjhānādīsu. Thero pana matthakappattameva bhāvitaṃ cittaṃ dassento ‘‘maggacittamevā’’ti āha.
27-28第七、八章说的是因多次未做而未生起的修习。现在也有两个经、两种心态涉及此义。
27-28. Sattamaṭṭhamesu punappunaṃ akatanti bhāvanābahulīkāravasena punappunaṃ na kataṃ. Imānipi dveti imesu dvīsu suttesu āgatāni imānipi dve cittāni.
29-3029-30. 『带来』者,迎取也。『以苦』者,以艰难也。『难以差遣』者,以须以苦差遣故也。观之乐达于顶点,较寻常禅那之乐更为寂静殊胜——故云『禅那之乐不及观之乐』。因此,世尊乃言——
29-30. Navame adhivahatīti āneti. Dukkhenāti kicchena. Duppesanatoti dukkhena pesetabbato. Matthakappattaṃ vipassanāsukhaṃ pākatikajjhānasukhato santatarapaṇītataramevāti āha – ‘‘jhānasukhato vipassanāsukha’’nti. Tenāha bhagavā –
8佛陀说:“空室之中,心定息灭的比丘,
‘‘Suññāgāraṃ paviṭṭhassa, santacittassa bhikkhuno;
9生起非人欲的喜乐,正如实观察法义者所体验的,
Amānusī rati hoti, sammā dhammaṃ vipassato.
10凡所正念觉察处,皆见色蕴等五阴生灭,
‘‘Yato yato sammasati, khandhānaṃ udayabbayaṃ;
11由此得获喜悦欢喜,获悉无死不灭之法。” (出自《法句经》第374偈)
Labhatī pītipāmojjaṃ, amataṃ taṃ vijānata’’nti. (dha. pa. 374);
8此时心念沉稳,犹如良马踏实坚固,性情安稳无碍。
Tañhi cittaṃ vissaṭṭhaindavajirasadisaṃ amoghabhāvato.
13不适业品释义完毕。
Akammaniyavaggavaṇṇanā niṭṭhitā.