1. 天人相应义注
礼敬彼世尊、阿拉汉、正自觉者
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa
1在《相应部》中
Saṃyuttanikāye
2《有偈品注释》
Sagāthāvagga-aṭṭhakathā
1结集起始说
Ganthārambhakathā
4具悲悯柔和清净之心,智慧之灯驱除最甚之无明;
Karuṇāsītalahadayaṃ , paññāpajjotavihatamohatamaṃ;
5敬礼慈祥悦人世间而庄严殊胜之如来,解脱自在者。
Sanarāmaralokagaruṃ, vande sugataṃ gativimuttaṃ.
6佛陀虽为觉者,亦修习并证实佛陀果位;
Buddhopi buddhabhāvaṃ, bhāvetvā ceva sacchikatvā ca;
7我敬礼其所证得之无上净法,远离污秽。
Yaṃ upagato gatamalaṃ, vande tamanuttaraṃ dhammaṃ.
8如来的诸弟子,为断灭魔王及其蛊惑者。
Sugatassa orasānaṃ, puttānaṃ mārasenamathanānaṃ;
9八项聚集,我以头顶礼敬圣众。
Aṭṭhannampi samūhaṃ, sirasā vande ariyasaṅghaṃ.
10如是我心欢喜,此为三宝礼敬所产生之功德;
Iti me pasannamatino, ratanattayavandanāmayaṃ puññaṃ;
11诸恶障如云散去,因受其利益而得解脱。
Yaṃ suvihatantarāyo, hutvā tassānubhāvena.
12此乃结集部属所护持,经藏系列之书;
Saṃyuttavaggapaṭimaṇḍitassa, saṃyuttaāgamavarassa;
13为佛及诸如来所赞,开示智慧差别之义理。
Buddhānubuddhasaṃvaṇṇitassa, ñāṇappabhedajananassa.
14为明义故,注疏由诸长老最初编著。
Atthappakāsanatthaṃ, aṭṭhakathā ādito vasisatehi;
15被五[百]结集的,及其随结集,即使其后仍然连贯相续。
Pañcahi yā saṅgītā, anusaṅgītā ca pacchāpi.
16至于锡兰岛,是由大摩诃明陀所住持。
Sīhaḷadīpaṃ pana ābhatātha, vasinā mahāmahindena;
17为锡兰语者而设,旨在适合岛上居民。
Ṭhapitā sīhaḷabhāsāya, dīpavāsīnamatthāya.
18取出后,即锡兰语,是悦意美妙之言。
Apanetvāna tatohaṃ, sīhaḷabhāsaṃ manoramaṃ bhāsaṃ;
19由弦乐器演唱,断续轻声,而无瑕疵。
Tantinayānucchavikaṃ, āropento vigatadosaṃ.
20适时唱出,乃长老们长老系谱之传灯。
Samayaṃ avilomento, therānaṃ theravaṃsadīpānaṃ;
21以详尽深密的分析,针对大寺内居住者论述。
Sunipuṇavinicchayānaṃ, mahāvihāre nivāsīnaṃ.
22放下重复往返的边际,将要阐明其义理;
Hitvā punappunāgata-matthaṃ, atthaṃ pakāsayissāmi;
23及善护法者获得满足、久住法义之意。
Sujanassa ca tuṭṭhatthaṃ, ciraṭṭhitatthañca dhammassa.
24对舍卫城诸繁华城邑,下方已作详尽叙述;
Sāvatthipabhūtīnaṃ, nagarānaṃ vaṇṇanā katā heṭṭhā;
25是两种汇集,包含我所将论述的本义。
Saṅgītīnaṃ dvinnaṃ, yā me atthaṃ vadantena.
26以详细完备之方式,说明此处所说的各种事理。
Vitthāravasena sudaṃ, vatthūni ca yāni tattha vuttāni;
27这部分我不再作更详尽的阐述。
Tesampi na idha bhiyyo, vitthārakathaṃ karissāmi.
28经文之义,非借助诸外在事物,不能明朗可知;
Suttānaṃ pana atthā, na vinā vatthūhi ye pakāsanti;
29为显明其义,我亦当说明相关事物。
Tesaṃ pakāsanatthaṃ, vatthūnipi dassayissāmi.
30戒律之论述,清析法则,及一切修习业处;
Sīlakathā dhutadhammā, kammaṭṭhānāni ceva sabbāni;
31连同行为之规范,及禅那得入之详细展开。
Cariyāvidhānasahito, jhānasamāpattivitthāro.
32以及一切神通,智慧汇聚之圆满等。
Sabbā ca abhiññāyo, paññāsaṅkalananicchayo ceva;
33蕴、界、处、根等,以及圣者所知的四种法。
Khandhādhātāyatanindriyāni, ariyāni ceva cattāri.
34真实义谛的因缘性质,具备圆满清净和精熟的说法;
Saccāni paccayākāradesanā, suparisuddhanipuṇanayā;
35断除无明的正确之行以及观照修习的行法。
Avimuttatantimaggā, vipassanābhāvanā ceva.
36因此,所有法因我曾周密清净而成就的净道,
Iti pana sabbaṃ yasmā, visuddhimagge mayā suparisuddhaṃ;
37已宣说过故,我不再于此反复思量。
Vuttaṃ tasmā bhiyyo, na taṃ idha vicārayissāmi.
38在净道之中,此道乃四法所共到的中心。
‘‘Majjhe visuddhimaggo, esa catunnampi āgamānañhi;
39破译之后当会阐明义理,如前所说的那样。
Ṭhatvā pakāsayissati, tattha yathābhāsitamatthaṃ’’.
40此事既已完成,因此亦应取此以资信解;
Icceva kato tasmā, tampi gahetvāna saddhimetāya;
41应当精究本注疏,因其义理已归纳于《会议》之中。
Aṭṭhakathāya vijānatha, saṃyuttavinissitaṃ atthanti.