← 文献总目录

圣足山赞

e1215n.nrf · 静态文献页 · 3057 段 · 打开交互阅读器

1《萨曼德古德》注释
Samantakūṭavaṇṇanā
2礼敬彼世尊、阿拉汉、正自觉者
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa
1
1.
2恒常广布之名声,已摧破爱神之骄慢。
Satatavitata kittiṃ dhastakandappadappaṃ
3为利益三有而设之教法,乃一切世间之独一明灯。
Tibhavahitavidhānaṃ sabbalokekaketuṃ,
4智慧无量离诸垢,施与寂静,坚稳如同须弥之巅。
Amitamatimanagghaṃ santidaṃ merusāraṃ
5我稽首善逝广大崇高者,汇聚一切庄严形相之精髓。
Sugatamahamudāraṃ rūpasāraṃ namāmi;
2
2.
7已摧破罪恶之严霜,灭尽痴暗泥沼与热恼。
Hataduritatusāraṃ mohapaṅkopatāpaṃ
8其余众生心莲的开敷者,
Manakamalavikāsaṃ jantunaṃ sesakānaṃ,
9摧毁邪慧睡莲的过去诸佛之顶极,
Kumatikumudanāsaṃ buddhapubbācalaggā
10我顶礼那已升起的宏大法光。
Uditamahamudāraṃ dhammabhānuṃ namāmi;
3
3.
12戒德清净圆满,涤除诸恶荆棘
Sakalavimalasīlaṃ dhutapāpārijālaṃ
13为天人所尊仰,堪受供养、应受供奉
Suranaramahanīyaṃ pāhuneyyāhuneyyaṃ,
14行于正道,为众生之福田
Ujupathapaṭipannaṃ puññakhettaṃ janānaṃ
15我以至诚之敬,顶礼智慧具足的僧团。
Gaṇamahamabhivande sāradaṃ sādarena;
4
4.
17如是作礼已,摧破一切随眠。
Iti kaḷita paṇāmā hantva sabbopasagge
18善逝无垢莲足所履,即成清净。
Sugatavimala pādambhojasampāta pūtaṃ,
19我将赞叹那为天众所称叹的贤王之城,
Sumanasikharirājaṃ vaṇṇayissaṃ surānaṃ
20栖居此处的亲族善众,请侧耳倾听。
Vasati matulametaṃ sādhujantu suṇantu;
5
5.
22依于听闻、言语、正念与礼敬,
Savaṇā lapanā ceva satiyā cāpi vandanā,
23他得以正确地安乐,并证得涅槃。
Yassa sammā sukhī hotī nibbāṇañcādhigacchati;
6
6.
25因此,那些希求这三种成就的善人,
Tasmā sappurisehe’daṃ patthentehi tisampadaṃ,
26因为善人们应以受教之心来听闻。
Savaṇīyañhi sādhūhi acikkhittena cetasā;
7
7.
28那位世间之顶严、依怙者,已圆满十种波罗蜜,
Yo lokatilako nātho pūretvā dasa pāramī,
29您已生于兜率天身,以“满足”之名著称;
Jātosi tusite kāye santusito’ti vissuto;
8
8.
31诸天等已劝请,仁者,此时正是您的时宜。
Ārādhito surādīhi kālo mārisa te ayaṃ,
32你已度越,亦度此世间,诸尘垢微少者皆得度脱。
Tiṇṇo tārayimaṃ lokaṃ bahū apparajakkhakā;
9
9.
34为此义故,勇士啊,你已圆满十种波罗蜜。
Etadatthāya te vīra pūritā dasa pāramī,
35犹如孩儿依于父亲的手臂,世间亦依止于你。
Bāhuṃ pitussa putto’va loko ālambate tuvaṃ;
10
10.
37大士、大智者听闻他们的话语后,
Tesaṃ taṃ vacanaṃ sutvā mahāsatto mahāmatī,
38仔细观察,洞彻五种垢染;
Vilokane viloketvā pañcāmala vilocano;
11
11.
40如赡部洲最胜莲花中的花蕊,那般美妙迷人,
Jambudīpaggakamale kaṇṇikā’va manoramā,
41你是迦毗罗卫城,犹如露珠般澄净。
Purī kapiḷavatthū’si visāṇā’va sudhāsinaṃ;
12
12.
43如同雄狮具足高昂的鬃毛一般,
Siṅgīnikkhamayābhāsa tuṅgasiṅgasamaṅgitā,
44那里的宫殿散缀着宝狮笼,熠熠生辉;
Maṇisīhapañjarākiṇṇa pāsādā yattha bhāsare;
13
13.
46如同天空中密集的云层,恒常时聚时散一般
Saghane gagane niccaṃ sateratasatāni’va,
47无风而燃的火焰辉光,所在之处有金色旌旗
Anileritapajjota soṇṇaketu ahū yahiṃ;
14
14.
49此城以人们青蓝色的眼睛与嘴唇而著称
Janānaṃ nīlanettehi vadanehi tu yā purī,
50蜂群缭绕,美女如云,为城带来祥瑞荣光。
Madhupālisamonaddha kañjinī sirimāvahe;
15
15.
52楼台高耸,骏马嘶鸣如雷,此城壮丽高峻。
Raṅgatuṅgaturaṅgehi gajjitehi ca yā purī,
53此城犹如大海,浪高声响,动荡不息。
Saghosuttuṅgakallola lolasāgarasantibhā;
16
16.
55犹如天众中炫耀的手臂,却受人轻贱侮辱;
Avhamānā’va devānaṃ puralakhyā bhujā iva,
56犹如微风吹拂下高耸的山峦,遍布种种欲染的旗帜;
Mandānileritā tuṅga nānārāgaddhajā yahiṃ;
17
17.
58那里身着种种服饰,佩戴各式庄严的宝饰。
Nānāvesadharā yasmiṃ nānābhūsaṇa bhūsitā,
59具足种种圆满成就,于种种明处通达彼岸;
Nānāsampattisaṃyuttā nānāvijjāsu pāragā;
18
18.
61青春年少,姿容壮丽,容色悦意,
Navayobbana uddāmā rūpena ca manoharā,
62常乐正法,出身于不受轻贱之种姓。
Saccesu niratā niccaṃ anakkuṭṭhakulā siyuṃ;
19
19.
64那城中常有男女嬉戏娱乐,
Niccaṃ kīḷā vidaddhāhi naranārīhi sevitā,
65城中女子姿容端庄,言语甜蜜;
Yā purī sādhurūpā’si madhurālāpinīhi ca;
20
20.
67在这城中,有具足信心等德、出身甘蔗王族的人,
Tasmiṃ saddhādayopeta okkākakulaketuko,
68有位名为净饭者,在三界中广受称扬。
Suddhodanavhayo āsī vissuto bhuvanattaye;
21
21.
70大地之上,诸国王的王冠宝珠之光,仿佛在他那僧伽足莲处闪耀嬉戏,
Yassaṅghikamale sabba bhubhujānaṃ mahītale,
71那辉光连绵不绝,仿若嬉逐。
Kirīṭamaṇihiṅgāli kīḷantī’va nirantaraṃ;
22
22.
73凭借其炽盛威光,纵使日轮日日高悬于空,亦得辉耀;
Yassa patthaṭatejena puranetāpi divākaro,
74正如药王星宿于白昼,在苍穹中游戏逍遥而行。
Vahanīca’mbare līlaṃ osadhīpatino divā;
23
23.
76其布施之流,犹如瀑流般,涌向种种乞求的众生;
Yassa dānappavāho tu nānāyācaka jantunaṃ,
77如心海中波涛汹涌,奔腾不息;
Manodadhīsu velantetikkamantova sattataṃ;
24
24.
79以其智慧如烈日般炽盛,依其财富如施财者般慷慨,
Matiyā suramantīva dhanena dhanado viya,
80以其容貌在众花间辉耀大地;
Rūpena kusumesu’va yo jumhati mahītale;
25
25.
82她以王后之位受灌顶,名为摩诃摩耶,声名远播,
Tassābhisittā rajjena mahāmāyāti vissutā,
83犹如月之女神辉映明月,犹如山中大王巍峨庄严;
Candikā viya candassa girirājā’va kapālito;
26
26.
85犹如吉祥天女之于婆薮提婆,又如悉多之于罗摩王,
Lakkhī’va vāsudevassa sītā’va rāmarājino,
86她犹如尊圣的女神,腰肢纤丽,容貌端美,下唇秀雅;
Mahesīsi varārohā sundarī sundarādharā;
27
27.
88在她的腹藏之中,犹如无价的宝珠,
Tassā kucchikaraṇḍamhi anaggharatanaṃ viya,
89以三十二种祥相,令诸天悉皆惊叹。
Khattiṃsāhi nimittehi vimhāpento sadevakaṃ;
28
28.
91具白莲花手的圣者,犹如白象幼崽一般,
Sitambujakaro santo sitebhacchāpako viya,
92向母亲右绕之后,他便结生入于母胎;
Katvā padakkhiṇaṃ mātu paṭisandhimagaṇhi so;
29
29.
94在十或十一个月间,他的思惟恒常如是,
Dasekādasamāsena tassevaṃ āsi cetanā,
95为见亲族,即往都城;
Passituṃ sakañātīnaṃ gantvāna nagaraṃ tadā;
30
30.
97既以此事禀于王,王由是善加筹备;
Nivedetvā tamatthaṃ sā rañño tena susajjite,
98随从簇拥,时行于中道。
Saparicchadā tadā magge gacchanti antarāpathe;
31
31.
100宛若令诸天心生欢喜的欢喜园。
Devatānaṃ manonandakara nandana sannibhaṃ,
101看见名为蓝毗尼的悦意园林,
Disvāna lumbiniṃ nāma uyyānaṃ mananandanaṃ;
32
32.
103怀着于其中嬉戏的兴致,进入那座园林之中,
Tasmiṃ kīḷitumussāhā pavisitvāna taṃ vanaṃ,
104他们嬉戏游玩,来至吉祥的沙罗树下。
Kīḷanti upagantvāna maṅgalaṃ sālapādapaṃ;
33
33.
106嫩叶密布,摇曳多姿,繁花盛开,沉甸低垂。
Vilola pallavākiṇṇaṃ suphullakusumonataṃ,
107她手持沙罗树枝,双手红润,犹如嫩叶。
Gahetvā sālasākhaṃ sā surattakara pallavā;
34
34.
109在这充满我慢、诸天共处的世间,诸天执持守护,
Devehi gahitā’rakkhā mahamāne sadevake,
110玛雅在那里诞下儿子——世间的明眼。
Janesi tanayaṃ māyā tatraṭṭhā lokalocanaṃ;
35
35.
112那时,梵天、护世者与人们依次前来,
Brahmāno lokapālā ca manussā kamato tadā,
113众人以金网、鹿皮等接住了这位令世人欢喜之子。
Soṇṇajālājinādīhi gaṇhiṃsu jananandanaṃ;
36
36.
115坚忍者安立于大地,然后观察十方。
Mahiṃ patiṭṭhito dhīro passitvāna tato disā,
116面向北方,行七步后,安立于莲花之上。
Uttarābhimukho sattapadaṃ gaṇtvā’mbuje ṭhito;
37
37.
118眺望远方,目若盛开的莲花,
Disantamavaloketvā suphullambujalocano,
119口出绝妙之音,被称为无上、最尊贵者等;
Nicchāresāsabhiṃ vācaṃ aggo seṭṭho’tiādinā;
38
38.
121受梵天、死神等诸天恭敬礼敬,
Brahmāmaranarādīhi pūjito ca namassito,
122如同白分月渐次增长趋向圆满,
Kamena abhivaḍḍhanto juṇhapakkhe sasī yathā;
39
39.
124在诸梵天之伞盖影下、曼陀罗花丛间,
Brahmūnaṃ chattachāyāya mandārakusumantare,
125由欣悦安乐之天众所持的拂尘轻轻摇动,处其中央。
Sānandāmandadevehi dhutacāmaramajjhago;
40
40.
127凭着天界的色、声、香、味,
Dibbehi rūpasaddehi gandhehi ca rasehi ca,
128以及天界的种种触,内心多般喜悦;
Phoṭṭhabbehi ca dibbehi modamāno anekadhā;
41
41.
130藉由天界美妙的舞蹈与音乐,
Dibbehi ramaṇīyehi naccehi vāditehi ca,
131以无数颂词赞美的功德海,
Padānekasahassehi thūyamānaguṇākaro;
42
42.
133值第十六个雨安居,成为亲族僧团的中坚,
Patvā soḷasamaṃ vassaṃ ñātisaṅghassa majjhago,
134示现其余诸艺,凡世间当时所存,无不遍晓;
Dassetvā’sesasippaṃ taṃ loke vijjati yaṃ tadā;
43
43.
136亲族大众皆欢喜,天与世人亦同悦。
Ñātisaṅghaṃ pamodento deve ca manuje’pi ca,
137得耶输陀罗天妃,生生世世为眷属。
Laddhā yasodharaṃ deviṃ’nukūlaṃ jātijātiyaṃ;
44
44.
139容颜如金镜辉映,柔美庄严殊妙。
Soṇṇadappaṇasaṅkāsa sommānana vibhusitaṃ,
140双眸如无尘的蓝莲花瓣,明净而修长。
Nīlanīrajasaṅkāsa visālāyata locanaṃ;
45
45.
142一双眉毛如展开的旗帜,庄严端立于狮子殿的门楣之上。
Siṅgāramandiradvāre dhajopamabhamudvayaṃ,
143其鼻形犹如金色的铙钹,彰显出相好之庄严。
Hemakāhalasaṅkāsa nāsikaṃ rūpalakkhiyā
46
46.
145蓝白卷发交映,垂缀于髻顶两侧,
Nīlavellitadhammilla jimutobhaya koṭiyaṃ,
146犹如恒常电光之轮,相好耳环,佩戴悦意;
Niccavijjullatācakka manuññakaṇṇapāsakaṃ;
47
47.
148色如金壶之光,双乳丰盈,似水罐相对,
Sātakumbhanibhābhāsa payodharaghaṭadvaṃ,
149黄金打造成的瀑布形璎珞,闪耀如流泉倾泻。
Suvaṇṇadditaṭāyāta nijjharākārahārakaṃ
48
48.
151双臂如天树垂枝,蔓展如悬于颈项的众宝璎珞。
Dehadevaddumālamba pārohābhabhujadvayaṃ,
152指若嫩枝,指尖的指甲列如清澈水珠般明丽。
Aṅgulīpallavantambu binducāru nakhāvaliṃ;
49
49.
154身饰花鬘与璎珞,毫毛之网光明照耀,
Dehamālālimālābha romarājivirājitaṃ,
155形色更胜于波流,三道衣纹巧妙庄严;
Rūpaṇṇavataraṅgāha valittaya vicittakaṃ;
50
50.
157如金蕉柱般匀称圆转,双踝珠环,端严美好,
Soṇṇarambhāsamāvaṭṭa piṇorudvaya sundaraṃ,
158小腿秀美,如精工雕饰,具诸庄严。
Sannirakalikākāra cārujaṅghā vibhūsitaṃ;
51
51.
160诸相昭然,身色端严,犹如嬉戏之聚。
Paccakkharūpalakkhiñca līlānicaya sannibhaṃ,
161功德宝藏,善妙圆满,如喜乐海中潮汐盈满。
Guṇānamākaraṃ sādhu velaṃva ratisāgare;
52
52.
163可爱如春王,美丽如爱神,
Kanto vasantarājā’va kandappo’va surūpavā,
164如月令人悦目,如日充满光辉;
Sasī’va dassanīyo ca sūriyo viya tejavā;
53
53.
166安住不动如须弥山,深邃寂静如大海。
Acalattena merūva gambhīrenaṇṇavo viya,
167他具足梵天之音,说亲切之语,智慧亦无可比拟。
Brahmassaro piyaṃvādī pañgñāya ca anūpamo;
54
54.
169这位大雄正住在迦毗罗卫城,
Vasanto so mahāvīro purasmiṃ kapilavhaye,
170于前往园林的途中,他看见了四种预兆。
Disvā nimitte caturo uyyāna gamanañjase;
55
55.
172那位以出家为乐的依怙者,来到那片园林之地,
Pabbajjābhirato nātho gantvā uyyānabhūmiyaṃ,
173园中盛开着绽放的瞻波、无忧等树,为群象之所庄严守护;
Suphullacampakāsoka nāgādā’gehi maṇḍitaṃ;
56
56.
175盛开的莲花与红睡莲,水塘交织繁盛,
Phullapaṅkaja kaḷhāra jalājalaya satākulaṃ,
176微风徐徐吹送,带着种种芳香。
Mandamandānilāyāta nānāmodehi vāsitaṃ;
57
57.
178柔软舒展的丝绸,平整而光滑,常被覆以蜂蜜般的香膏,供养勤修的比丘们。
Sarā saraṃ samāyāta madhubbata nisevitaṃ,
179果实、花朵洁净端庄,如同天鸟筑巢的僻静处所,羯罗僧众隐居其中。
Phalapuppharasuddāma dvija saṅgha nikūjitaṃ;
58
58.
181陶醉的孔雀翩翩起舞,使殿堂处处洋溢恒久的欢娱。
Naccanta mattamorānaṃ niccaṃ maṇḍapasantibhaṃ,
182天界的鹿群嬉戏游赏,宛如一座欢乐的殿堂。
Dibbanta migasagghānaṃ kīḷāmaṇḍapa sannibhaṃ;
59
59.
184清凉的和风吹拂,带来宽阔的水流与飞溅的水雾。
Samīra sisirodāra dhārāsīkara vārihi,
185水流沿柱廊成列而下,使人心生欢喜,殊为妙胜。
Dhārāmaṇḍapa pantīhi janānandakaraṃ varaṃ;
60
60.
187前往园林,犹如天王进入欢喜苑。
Uyyānavanamāgamma devarājāva nandanaṃ,
188正当与亲子游乐时,听闻了他诞生的教法。
Kīḷanto nijaputtassa sutvāna jātasāsanaṃ;
61
61.
190由一切业所转,如千眼般庄严,
Nivatto vissakammena sahassakkhova bhūsito,
191如入城邑,听闻羸瘦乔达弥所说;
Puraṃ pavisamānova kisā gotami bhāsitaṃ;
62
62.
193听闻那涅槃句,当时心意随顺,
Sutvāna nibbutapadaṃ tadā cittānukūlakaṃ,
194知足且怀爱意,如星光般璀璨;
Santuṭṭho sānurāgo ca lakkhagghaṃ tārabhāsuraṃ;
63
63.
196将给提萨的宝物交付后,便前往自己的殿堂,
Hāraṃ tissāya pesetvā gantvāna sakamandiraṃ,
197世尊以天王般的威仪,安坐于胜妙之座;
Devarājavilāsena nisīdi pavarāsane;
64
64.
199随后,众多修行者从静处返回,四周护卫盘绕其间,
Athāgamma tadā nekanāṭikā parivārayuṃ,
200威猛的护卫向她们发出喝令,将一些女子吓退;
Vajjanti bheriyo tāsu paggayha kāci nāriyo;
65
65.
202有些则合唱着曲调各异、相互交融的歌谣,
Nānālayasamākiṇṇaṃ gītaṃ gāyanti kāci’pi,
203有的吹奏管乐,有的弹拨弦琴。
Dhamanti susiraṃ kāci kāci vādenti tantiyo;
66
66.
205唇若频婆,乳峰丰腴,姿容妍丽动人,
Cāru bimbādharāramma payodharabharā subhā,
206那时,她双眸广长澄碧,面容柔和如月,
Visālāyata nīlakkhā somasommānanā tadā;
67
67.
208在他面前,她们于鼓阵环绕之中起舞,
Naccanti purato tassa bherimaṇḍala majjhagā,
209犹如天女在舞台上,不绝地展现优美情态;
Devakaññāva raṅgamhī rasabhāvanirantaraṃ;
68
68.
211那时,他见此稀有景象,便对诸尘境心生离染,
Disvāna so tamacchariyaṃ viratto visaye tadā,
212又见高耸入云的塔楼,横亘视野,宛如完整的塔阵。
Urattāḷañca addakkhi sabbantaṃ bheritāḷanaṃ;
69
69.
214于轮回大海中,听闻此歌,悲叹生起。
Paridevaṃ’cupaṭṭhāsi gītaṃ saṃsārasāgare,
215领袖思惟此舞,犹如风速变幻。
Vāyuvega vikāraṃ’va naccaṃ cintesi nāyako;
70
70.
217何时能舍弃此家宅,走向出家正道?
’Kadāhaṃ gharamossajja pabbajjāsiri mubbahe?’
218他这样思惟着,便恍如卧在软榻之上一般,
Iccevaṃ cintayanto so supantova sayī tahiṃ;
71
71.
220依此因缘,我们在此沉湎歌舞,何时方能成就此事?
’Yaṃ nissāya mayaṃ ettha naccagītesu vyāvaṭā,
221此时正为良机,应由谁率先而行?
So’yaṃ’dāni supī’ amhe kassadāni karoma taṃ?;
72
72.
223如此思惟已,他们各各于四念处中,一一现起。
Iti cintiya te tattha turiyesu sake sake,
224少女们依倚而卧,容仪端庄,心不他系。
Ālambā sayitā kaññā susaññāññamanissitā;
73
73.
226有些在咀嚼自己的牙齿,有些在淌着涎水;
Khādanti kāci dantāni kāci lālā vahantiyo,
227有些在哭泣,有些在这里哀号悲泣;
Kāci rudantiyo tattha vilapanti athā’parā;
74
74.
229另有些则尖声叫唤,又吞咽痰液,哽咽呻吟。
Kākacchanti’pi semhampi gilanti ca camanti ca,
230以鼻发出声响,时而令人作呕地吐弃;
Karonti nādaṃ nāsāya gharū’ti ca khipanti ca;
75
75.
232那时,有些人离去,有些人秘密潜行;
Muttayanti tadā kāci rahassaṃ vicaranti ca,
233那地方恶臭弥漫,如同未经火化的弃尸坟场一般;
Duggandhaṃ vāti taṃ ṭhānaṃ susānaṃ āmakaṃ yathā;
76
76.
235夜半过后,觉悟者醒觉,即于彼处安坐。
Pabuddho aḍḍharattamhi gate tattha nisīdiya,
236那时,他看见她们现出种种变化之相。
Addakkhi tāsaṃ nekāni vikārāni tahiṃ tadā;
77
77.
238当他如此观察时,于存在中生起畏怖之心。
Tassevaṃ pekkhamānassa bhave saṃviggacetaso,
239心中确然现起三界犹如烈火燃烧之感;
Ādittaṃva upaṭṭhāsi mane khalu bhavattayaṃ;
78
78.
241犹如大林为野火所焚时的大象,
Dāvānala samāditta mahāraññāyathā gajo,
242人王离家的心意,也正是如此。
Tathevāsi narindassa gehato gamane matī;
79
79.
244于是起坐,正欲出离,
Tato vuṭṭhāya sayanā karonto abhinikkhamaṃ,
245大王思量,欲看望己子;
Vitakkesi mahārājā passituṃ sakamatrajaṃ;
80
80.
247进入内室,其心安隐,
Pavisitvā tato gabbhaṃ sanikaṃ santamānaso,
248与儿子一起,望着沉睡的耶输陀罗;
Passitvā saha puttena niddāyantiṃ yasodharaṃ;
81
81.
250将久远而来的大爱,珍护于自心,
Cirāgataṃ mahāpemaṃ dhārayaṃ sakamānase,
251成佛之后,他思惟:‘仍然可以见到她。’
Buddho hutvāpi’maṃ sakkā passituṃ iti cintiya;
82
82.
253那时,导师已从该处离去,一心系于菩提;
Gato nātho tato ṭhānā bodhiyā baddhamānaso
254就在那一天,他成为佛陀,何人不生希求?
Tadahevāsi buddhoti kāmuko ko na cintaye;
83
83.
256犹如从须弥山顶抬起头来,他提起脚迈步而出。
Sineru muddharantova pāduddhariya nikkhamaṃ,
257唤来车匿,牵来骏马犍陟。
Channamāhūya ānītaṃ kanthakaṃ turagādhipaṃ;
84
84.
259夜间,他与车匿一同骑上那骏马王,
Assarājaṃ tamāruyha saha channena rattiyaṃ,
260诸天敞开了城门,他踏上大道前行。
Devehi vivaṭadvarā paṭipajji mahāpathaṃ;
85
85.
262于诸轮围世界,众多天神善来云集,
Cakkavāḷesu nekesu devatā susamāgatā,
263以灯火、薰香、幢幡,及香与花鬘而为供养;
Dīpadhūpaddhajehe ca gandhamālehi pūjayuṃ;
86
86.
265在前方,诸天神各各执持六万炬柱之灯,
Purato saṭṭhīsahassāni daṇḍadīpāni dhārayuṃ,
266同样地,在右侧、左侧及后方布置。
Tathā dakkhiṇapassamhi vāmapasse ca pacchato;
87
87.
268六位天女从空中降下了花雨,
Gaganā pupphavassāni vassāpesuṃ cha devatā,
269有曼陀罗花、红莲花,以及芬芳的心叶莲花;
Mandāravaṃ kokanadaṃ sugandhaṃ cittapāṭa liṃ;
88
88.
271瞻波花、无忧花、天冠花与龙树花竞相绽放;
Campakā soka punnāga nāgapūgāga sambhavaṃ,
272茉莉花、雨季花等种种藤蔓,交缠点缀其间;
Mālatīvassikīyādī nānāvallīhi sambhavaṃ;
89
89.
274红莲、青莲、黄莲、白莲等水生诸花,悉皆盛开。
Padumuppala kalahāra kumudādyāmbu sambhavaṃ,
275蜜般的甜香弥漫,群蜂为之沉醉,嗡嗡鸣唱。
Sugandhamadhu mattāhi chappadālīhi kūjitaṃ;
90
90.
277在绵延三十由旬的明净道路上,花雨缤纷而降。
Pupphavassaṃ pavassittha tiṃsayojanamañjase,
278那骏马当时即从痛苦中解脱而去。
Pasatto tattha turago dukkhato agamī tadā;
91
91.
280他依照供养礼仪,前往那无与伦比的大河;
Evaṃ pūjāvidhānehi gantvā’nomaṃ mahānadiṃ,
281清凉的沙洲散布其间,无数鱼族群聚其中;
Sitasekata saṅkiṇṇaṃ bahumīnakulākulaṃ;
92
92.
283智者立于岸边,眺望恒河带来的甘美水流。
Tīraṭṭho passi so dhīro gaṅgānāriṃ rasāvahaṃ,
284姿态万千而庄严,献上众多鲜花以为供养。
Karontiṃ vīcibābhāti eṇepupphopahārakaṃ;
93
93.
286于是,他渡过那条大河,志向广大而坚定,
Assena taṃ mahānomaṃ laṅghāpetvā mahāmatī,
287立足于彼岸,安住于清净的细沙之地;
Paratīre patiṭṭhāsi vimale vālukā tale;
94
94.
289我正应即于此处出家,不应再沉溺于世间纷扰。
Pabbajituṃ mayettheva yuttaṃ no me papañcituṃ,
290如此思惟之后,他脱下所佩戴的一切饰物,
Iti cintiya obhāya dhāritābharaṇāni so;
95
95.
292将马王犍陟交与阐那后,
Channassa paṭiyādetvā kanthakañca hayādhipaṃ,
293拿起利剑,斩断发髻。
Nisitaṃ khaggamuggayha samoliṃ chindi kuntalaṃ;
96
96.
295这样思惟后,世尊心想:'若我能成为善逝,'
Evamāvajjayaṃ nātho sace’haṃ sugato bhave,
296说着'让它立于空中吧',便将头巾抛向空中。
Tiṭṭhatu gagane gantvā iti ukkhipi ca’mbaraṃ;
97
97.
298于是,帝释天以那珍贵的宝冠,
Tato sakko mahagghena maṇicaṅgoṭakena taṃ,
299承接后戴在头上,返回天宫;
Paṭiggahetvā sirasaṃ netvā devapuraṃ caraṃ;
98
98.
301他建造了一座宝石塔,将头发安奉于头顶之上。
Kāretvā maṇithūpaṃ so nīdhetvā taṃ siroruhaṃ,
302他向诸天众说:“我即是替代者,诸天共为证见。”
Atthāhaṃ patimāneti sahadevehi nekadhā;
99
99.
304由大梵天呈献资具与随从,彼大智者,
Mahābrahmopanītaṭṭhaparikkhāraṃ mahāmatī,
305彼时受持袈裟,如法披覆,整肃端严;
Paṭiggahetvā kāsāvaṃ nivattho pāruto tadā;
100
100.
307往昔导师执持上衣,抛向虚空之际,
Pubbe viyambaraṃ gayha ambare khipi nāyako,
308梵天接取那袈裟后,携之周行于梵天城;
Paṭiggahetvā taṃ brahmā netvā brahmapuraṃ caraṃ;
101
101.
310建起十二由旬高之胜妙塔庙,
Dvādasayojanubbedhaṃ katvā thūpavaraṃ subhaṃ,
311安置于彼处之后,恒常恭敬顶礼;
Tattha taṃ nidahitvāna paṇipāteti sabbadā;
102
102.
313心志圆满具足,我领受出家之祥瑞,
Sampuṇṇa manasaṅkappo pabbajjāsiri mubbahaṃ,
314如以欲窟为覆藏,导师曾游步于旷野;
Chādento kāmaleneva maruṃ caṅakkami nāyako;
103
103.
316于是,他前往芒果林,在其中寻得了由喜所生的安乐,
Tato ambavanaṃ gantvā vindanto pītijaṃ sukhaṃ,
317在那可爱的树下凉亭中,度过了七日;
Vītināmayi sattāhaṃ ramme pādapamaṇḍape;
104
104.
319尔后,他前往王舍城,披上了袈裟,
Tato rājagahaṃ gantvā pārupitvā cīvaraṃ,
320手持摩尼宝色之钵,掌心如莲般托持
Gahetvā maṇivaṇṇaṃ so pattaṃ karatalambujā;
105
105.
322具足三十二相,八十随好庄严
Battiṃsa lakkhaṇūpeto anubyañjana maṇḍito,
323世尊身正如梵天,往诣人中最上者
Brahmujjugatto bhagavā puraseṭṭhamupāgami;
106
106.
325众人望见世间唯一之眼正行走于街巷之间
Visikhantarena gacchantaṃ lokekanayanaṃ janā,
326见后便这样想:‘这不就是那位众生之主吗?’
Disvā evaṃ vicintesuṃ nāyaṃ yo so janādhipo;
107
107.
328「欲」由随眠烦恼与炽然之因缘而生。
Kāmaṃ puravadhusomma vattasambandhakāraṇā,
329今夜这明月已现前,以自身的光辉映照我们的心念。
Cando’yamāgato ajja sakavesena no mati;
108
108.
331当时有人听了这话,含笑接过话头说道:
Sutvāna taṃ tadā keci hasantā vacanantaraṃ,
332“这既不是月亮,不是那无数的星辰,也不是太阳的光芒”,这便是我们的看法。
Nāyaṃ sasī sasaṅekā so bhānumeso’ti no mati;
109
109.
334为觉悟而来,欲望犹如矜持女子莲口之珠,瞬间即逝。
Bodhetumāgato kāmaṃ porīnaṃ vadanambuje,
335以释迦族自身的威容,令往昔之人惊叹不已。
Sakīyeneva rūpena vimhayaṃ porimānuse;
110
110.
337诸位,为何你们如此痴狂?现在不要说这样的话!
Kiṃ bho ummattakā attha evaṃ mā vadathā’dhunā,
338纵使百年寿命,也难敌此无常法则;
Sataraṃsī uṇharaṃsī na so eso aviggaho;
111
111.
340那些耽溺于欲乐之人,来到城中嬉戏玩耍,
Kāmenālasajantuhi kīḷituṃ puramāgato,
341以丑陋之相,在心中毫无疑惑地显现;
Sarūpena na no atthi saṃsayo balu mānase;
112
112.
343有些众生听闻他们的话语,便含笑说道:
Tesaṃ taṃ vacanaṃ sutvā hasantā keci jantuno,
344你们确实不知,他可是身佩弓与箭的人;
Tumhe khalū na jānātha sabāṇe sadhanū hi so;
113
113.
346「国王的宫城,形胜险峻,楼台高耸。」
Issaro kantarūpena tuṅgamandiratā puraṃ,
347你们既已抵达这名为净白之处,便应就在此断除疑惑。
Kelāso iti sampatto jahātha vimatiṃ idha;
114
114.
349当时,有些人听了他们的话,便笑了起来。
Tesampi vacanaṃ sutvā hasanteke janā tadā,
350「此时,非也,此山非三峰,这守城者非有鬃之狮,非金黄之狮从此地来。」
Nāyaṃ haro tinetto so kesaveso idhāgato;
115
115.
352今日,他为寻求吉祥,来到人中最胜者面前,
Viciṇanto siriṃ ajja puraseṭṭhamupāgataṃ,
353凭此异样的装束,我们在此确信无疑,
Vesenaññena maññāma ettha no natthi saṃsayo;
116
116.
355有人举手欲打,听闻世尊之言后,
Paharitvā karaṃ keci sutvā taṃ vacanaṃ narā,
356他们笑着说:“这绝不是婆薮提婆。”
Hasantevaṃ tadāvocuṃ vāsudevo na ve ayaṃ;
117
117.
358确实,他身辉如莲,却身形矮小、肤色黝黑。
Kāmaṃ sarojanābho so vāmano kaṇhaviggaho,
359他凭某种诘难而来,持有令人成熟的教诫。
Ayamaññataracaṇṇena āgato pākasāsano;
118
118.
361昔日,他以为天城内的这位便是大辉耀者,
Puraṃ devapurantetaṃ maññamāno mahājutiṃ,
362既已自认亲见,诸位请勿哀哭。
Passitunti paṭiññāto mā bhonto vilapantu ve;
119
119.
364听闻他们的言语,有些人便以种种方式嬉戏,
Sutvā tesaṃ giraṃ keci keḷiṃ katvāna nekadhā,
365他说:“诸位不识帝释天,这位正是执金刚杵者;”
Tumhe sakkaṃ na jānātha so hi bho vajirāyudho;
120
120.
367诸位,这是从梵天界来到此间的大梵天,
Eso hi bho mahābrahmā brahmalokā idhāgato,
368放逸之人,怎能知晓城中梵亲族之事?
Pamattā kinnu vedamhī brahmabandhu pure idha;
121
121.
370听闻此语后,有些具慧之人,
Athesaṃ vacanaṃ sutvā keci paṇḍitajātikā,
371切勿将月亮等物视为可爱,也不要为之痴迷,朋友啊;
Nete candādayo kāmaṃ mā mohaṃ bho pakāsatha;
122(一二二)
122.
373此即四面大梵天,名为月亮辉煌者。
Caturānano mahābrahmā somasommānano ayaṃ,
374身披遍身衣,手持梵杖,此梵天殊特非凡。
Samantapotthako brahmā pattahattho’yamabbhuto;
123(一二三)
123.
376此人乃是波罗蜜圆满具足的圣者,受人称赞,
Kāmaṃ pāramitāpuṇṇa pasattho puriso ayaṃ,
377常应礼敬、供养,恭敬赞叹这广大光明的圣者;
Niccaṃ vandatha pūjetha thomethetaṃ mahājutiṃ;
124
124.
379当如是称说时,所有那些市民都称扬这位最上人,
Evaṃ vadantā sabbe te nāgarā purisuttamaṃ,
380以香与花供养,恭敬礼拜,随其身后;
Gandhapupphehi pujentā namassantā tamanvaguṃ;
125
125.
382以慧眼为舵,渡过牟尼的色相之海;
Nettārittehi pājentā munino rūpasāgare,
383众生以心意为舟,当时却未见彼岸。
Jantavo mananāvāyo pāraṃ passiṃsu no tadā;
126
126.
385那时,世间眼世尊沿街次第而行,
Tadā lokekanayano sapadānena vīthiyaṃ,
386行乞只为维持身命,得食后便回到城外;
Caraṃ yāpanamattaṃva laddhāgamma purā bahi;
127
127.
388牟尼走近般陀婆山,安坐于山阴之下,
Paṇḍavaṃ girimāsajja tassacchāyāya so muni;
389敷设僧伽梨已,人中之龙寂然端坐;
Saṅghāṭiṃ paññapetvāna nisajja purisāsabho;
128
128.
391见钵中混杂之食,未曾睹见,
Adiṭṭhapubbaṃ disvāna patte missakabhojanaṃ,
392生起厌逆,便舍彼食,转而作意省察。
Sañjātapaṭikūlo taṃ nuditvā paccavekkhaṇā;
129
129.
394如饮不死甘露,漱洗口已,显露面容。
Amataṃ viya taṃ bhutvā vikkhāletvā mukhaṃ dakā,
395犹如叶子随风飘转之后,便在那里稍作歇息。
Patte vattaṃ caritvāna muhuttaṃ tattha vissami;
130
130.
397人主频婆娑罗王听闻此事后,
Pavattiṃ taṃ nisāmetvā bimbisāro narissaro,
398迅速来到他面前,得到许可后坐下;
Sīghaṃ tamupagantvāna katānuñño nisīdiya;
131
131.
400以王权相邀之后,若仍有人不愿,他便竭力促其顺从;
Nimantayitvā rajjena anicchante yatissare,
401为摄受我,佛陀亲临此处,正是合宜。
Anuggahāya me yuttaṃ buddhabhūtenidhāgamaṃ;
132
132.
403如是受邀,大慧者应允而住。
Evaṃ nimantito tenādhivāsetvā mahāmatī,
404遂往优楼频螺,示以宗亲之勇健。
Agamāsuruvelāya matuloru parakkamo;
133
133.
406精进勤修,经六年极难行之苦行。
Padhānaṃ padahitvāna chabbassamatidukkaraṃ,
407若未为世间开示解脱,他的勤苦便无结果;
Pakāsetvāna lokassa mokkhaṃ natthiti tena so;
134
134.
409从此以后,他便行于中道;
Tatoppabhuti vattanto majjhimappaṭi pattiyaṃ,
410调适身体之后,诸根便得圆满;
Kāyassānuggahaṃ katvā tato sampiṇiti’ndriyo;
135
135.
412在阿阇波罗尼拘律树根处,大牟尼
Mūle’japālanigrodhapādapassa mahāmuni,
413以其自身的光辉照耀各方,端坐于彼
Nisīdi nijasobhāhi obhāsento disodisaṃ;
136
136.
415那时,在聚落中,乳粥的供养者苏迦塔
Tadā senāni nigame sujātā khīra dāyikā,
416成就圆满心志,向树神恳请;
Sampuṇṇamanasaṅkappā yācitvā vaṭadevataṃ;
137
137.
418众人欢喜踊跃、心满意足,认定他是具足智慧的天人,
Dhīraṃ devoti maññanti tuṭṭhahaṭṭhā pamoditā,
419供养金钵与蜜粥后,说出如下话语;
Hemapātiṃ sapāyāsaṃ datvāna idama’bruvi;
138
138.
421正如我大天所期愿的神通那般,
Yathā mayhaṃ mahādeva iddhā patthita patthanā,
422愿你的心愿也这般迅速成就;
Tatheva tava saṅkappo khippameva samijjhatu;
139
139.
424说完此语,顶礼之后,便对他行右绕之礼,
Iti vatvāna vanditvā katvā ca naṃ padakkhiṇaṃ,
425善生者濒逝之时,贤者善护其临终;
Pakkantāya sujātāya dhīro pātiṃ samādiya;
140
140.
427他抵达后,越过那湍急的蓝色河流,
Upagantvānātirammaṃ nadiṃ so nīlavāhiniṃ,
428在河岸那安稳的地方坐下;
Suppatiṭṭhitanāmamhi nadītitthe nisīdiya;
141
141.
430食毕约五十饭团,斋食已讫
Bhuñjitvā ūnapaṇṇāsa piṇḍaṃ katvāna bhojanaṃ,
431然后放下钵,人中丈夫逆流而住
Vissajjetvā tato pātiṃ paṭisotaṃ narāsabho;
142
142.
433随后,在沙罗树园中,昼日安歇
Tato sālavanuyyāne vissamanto divādine,
434于梦中见五种相,细细思维其义。
Disvāna supine pañca atthaṃ tesaṃ vicintiya;
143
143.
436菩提根本之道,为诸天所庄严,
Ābodhimūlato magge devehi samalaṅkate,
437以宝珠拱门、满瓶及幢幡等。
Maṇitoraṇapālīhi puṇṇakumbhaddhājādihi;
144
144.
439黄昏时分,世尊向菩提树近处走去。
Sāyaṇhasamaye nātho gacchanto bodhi santikaṃ,
440他看见名为苏提耶的人,正被最上的天人所称赞;
Disvāna sotthiyaṃ nāma thūyamānaṃ dijuttamaṃ;
145
145.
442他接过苏提耶所给的八握吉祥草,草色青翠欲滴,
Tena dinnaṭṭha muṭṭhintu gahetvā nīlasaddalaṃ,
443来到菩提树下,向右绕行致敬;
Bodhimūlamupāgamma katvāna taṃ padakkhiṇaṃ;
146
146.
445当时敷设草座,面朝东方;
Akāsi tīṇasanthāraṃ pācīnābhimukhaṃ tadā,
446于是大地裂分为二,大座席涌出。
Tato mahiṃ dvidhā katvā samuṭṭhāsi mahāsanaṃ;
147
147.
448用一根十四肘高的杖,以种种心思加以彩饰,
Uccaṃ cuddasahatthena nānā citta vicittitaṃ,
449他立于此端紧扶着杖,心意如此坚定,
Abhaṭṭhanahittha tatraṭṭho iccevaṃ daḷhamānaso;
148
148.
451任凭皮、筋、骨残存,
Kāmaṃ taco nahārū ca aṭṭhi ca avasissatu,
452愿我体内一切肌肉与血液悉皆枯竭消散;
Upasussatu me gatte sabbantaṃ maṃsalohitaṃ;
149
149.
454若不觉悟,我终不起,亦不舍弃精进。
Na uṭṭhahāmabujjhitvā na jahe vīriyaṃ mama,
455他如是决意后,便端坐于金刚座上。
Adhiṭṭhahitvā evaṃ so nisīdi vajirāsane;
150
150.
457他安立不动,将脚踝叠放于另一脚踝之上
Anatikkamaṃ ṭhapetvāna caraṇaṃ caraṇupari,
458犹如将莲花叠于莲花,他结跏趺坐,交叠双足
Kamalaṃ kamaleneva maṇibandhaṃ vidhāya so;
151
151.
460恰似柔嫩的无忧树叶,更胜幼嫩的无忧树新枝
Bālāsokadalāsatta paraṃ vā’sokapallavaṃ,
461胜者垂目敛视,双手叠放掌上,严持自制;
Nidhāya nayanānatda pāṇiṃ pāṇitale jino;
152
152.
463犹如暮色中,金色尖峰的高山,
Yathā sañjhāghanālīḍha tuṅgakañcana pabbato,
464身披鲜红袈裟,妙相庄严,光辉无染;
Surattacīvaracchanna cārigatta virājito;
153
153.
466犹如旭日初升,辉耀天际。
Udayāvalakoṭimhi dippantova divākaro
467山顶之上,他的面容映现光芒,庄严璀璨。
Kandharopari dippanta mukhamaṇḍalamaṇḍito;
154一百五十四。
154.
469犹如金色殿堂中深蓝的狮子笼,
Yathā cāmikarabyamhe sunīlaṃ sīhapañjaraṃ,
470以不颤动的睫毛半覆着美目;
Asampakampapamhehi pihitaddhasulocano;
155一五五。
155.
472青莲花束,与那夺人眼目的棕榈叶,
Nīluppalakalāpaṃca jananettālipātanaṃ,
473犹如银杖般紧系的觉枝,他有所触受;
Sajjhudaṇḍasamābaddha bodhikkhandhamaphassi so;
156
156.
475他坐于菩提树下,那如珊瑚般殷红的嫩芽座上。
Nisinno bodhito chejja pavāḷataruṇaṅkurā,
476如同邪慧者四处散发光芒一般;
Patamānā samantāsuṃ tejaṃ viya kubuddhīnaṃ;
157
157.
478十千天众迅即聚集于彼处,
Devā tattha samāgañjuṃ khippaṃ dasasahassiyaṃ,
479莲花座天、龙众,以及持明仙、成就明咒者等,
Kamalāsanoragā ceva siddhavijjādharādayo
158
158.
481娑婆主大梵天,为诸梵众所围绕,
Sahampati mahābrahmā brahmasenāpurakkhato,
482手持白色伞盖,立于正自觉者近旁;
Sitātapattaṃ dhārento ṭhīto sambuddha santike;
159
159.
484那颗名为胜捷的猛毒宝珠,
Vīsaṃ ratana satāyāmaṃ vijayuttara nāmakaṃ,
485他恭敬地吹着法螺,作为教令的宣告者而站立;
Saṅkhaṃ dhamento aṭṭhāsi sādaro pākasāsano;
160
160.
487善调御者与军队一同,称扬着人主,
Suyāmo saha senāya thomayanto narādhipaṃ,
488他手持镶嵌宝珠的扇子,徐徐地扇动。
Maṇitālavaṇṭaṃ paggayha mandamandena vījati;
161
161.
490吉德基提居于藤蔓之顶,那里繁花盛放,
Jitakitti lataggamhi sassa pupphaṃca pupphītaṃ,
491手持牦牛尾拂尘,他怡然安住于彼处;
Vāḷavijanimuggayha aṭṭhā santusito tahiṃ;
162
162.
493取来贝鲁瓦琴,唱起随顺各方的歌谣。
Beluvaṃ vīṇamādāya gītaṃ nānālayānugaṃ,
494五髻站立于彼处,以种种音声歌唱;
Pañcasikho ṭhito tattha gāyamāno anekadhā;
163
163.
496大时亦为龙王,为龙众所簇拥,
Mahākālo’pi nāgindo nāgasaṅghapurakkhato,
497以九重围障等功德称叹,站立于彼处;
Thomento tattha aṭṭhāsi navārahaguṇādihi;
164
164.
499在戏场中搭起坛台,带领着出众的女伎,
Raṅgabhumiṃ māpayitvā gahetvāna varaṅganā,
500做献供时亭亭而立,身着天衣,灿烂如日;
Upahāraṃ karontaṭṭhā timbarū sūriyavaccasā;
165
165.
502他率军一同降临,自身皓白,佩饰洁白,
Āgantvā saha senāya sitaṅgo sitabhusano,
503持国天王曾立于东方,作守护;
Dhataraṭṭho ṭhito pubbe ārakkhaṃ kurumānako;
166
166.
505增长天王以己之军,遍满南方;
Pūrento sakasenāya dakkhiṇassaṃ virūḷhako,
506蓝身蓝色庄严者,正作守护;
Ārakkhaṃ kurumānaṭṭhā nīlaṅgo nīlabhusano;
167
167.
508广目天王也立于西方,守护后方之地。
Virūpakkho’pi aṭṭhāsi pālayaṃ pacchimaṃ disaṃ,
509身披红色衣饰,穿戴盔甲,由本部军众前导护卫;
Rattaṅgābharaṇo vammī nijasenāpurakkhato;
168
168.
511在北方,统率军队履行守护之责。
Uttarassaṃ sasenāya ārakkhaṃ kurumānako,
512身披金色璎珞,以人为乘者,立于此处。
Soṇṇavaṇṇaṅgābharaṇo aṭṭhāsi naravāhano;
169
169.
514为何于此多费言辞,论及生死田地中的诸天?
Kimettha bahulāpena jātikkhettamhi devatā,
515诸龙非凭车乘而至,一切皆聚集于此。
Nāgatā neva vāhesuṃ sabbe etthe’va osaṭā;
170
170.
517旌旗穿越虚空,足立大地之上,
Gaganātotiṇṇaketu pādehi pathavītale,
518若龙象等像未使旗有所染污,则旗帜便有种种称谓;
Nāgādayo na dhutāsuṃ ketunaṃ bahu kā kathā;
171
171.
520旗足不为猛烈之风所吹扬。
Na dhūtā dhajapādehi vāyutuddāmavuttihi,
521譬如夜空中的明星,怎能被旌旗所摇动;
Tārakā gagane brūmo kinnu tattha dhajālutā;
172
172.
523前方四方,轮状石柱,其顶如轮;
Pubbadisā cakkavāḷa silāyuggataketunaṃ,
524其柱脚及各部,皆依附于轮状石体;
Pādāni parabhāgādi cakkavāḷasilanvaguṃ;
173
173.
526铁围山、须弥山、持双山等诸山,
Cakkavāḷa mahāmeru yugandhara nagādayo,
527住于花鬘装饰、各色庄严之处;
Pupphāvataṃsakā’vāsuṃ nānāvaṇṇehi saṅkhatā;
174
174.
529可爱蜜蜂于花中轻柔采粉,蜜滴相融,美不胜收,
Vāmāmandamakaranda bindusandoha sundaraṃ,
530泛起莲花般的波浪,铺展如遍覆的天幕;
Ullola padumākiṇṇa vitānaṃ vāsi ambaraṃ;
175
175.
532诸天、梵天等天界众生,于彼处撒下芬芳的香粉,
Khittasogandhacuṇṇāni devabrahmādinā tahiṃ,
533在轮围之巅的楼阁中,显现如伞盖一般;
Vitānaṃ viya khāyanti cakkavāḷaggamaṇḍape;
176
176.
535其中所燃之乳香与麝香,于各处缭绕升腾,
Kappūrāgarudhūpehī tattha tatthuggatehi mā,
536犹如被时节所覆的蜂巢,令人疑惑此是何物?
Kālabbhakūṭacchannova āsi maññaṃ kathemu kiṃ;
177
177.
538生处诸天以芥花礼敬,
Jātikkhettesu devehi katagghikusumādinā,
539大地不堪此重负,奇哉!诸方之力!
Nosīnā dharaṇī bhārā disebhānaṃ balaṃ aho;
178
178.
541花环悬于空中,遍覆大地。
Ambarālambamānānī pupphadāmāni bhūtalaṃ,
542天人拉紧绳索,犹如绷紧之绳,光明照耀。
Ākaḍḍhanāya devehi baddharajjuva bhāsare
179
179.
544众鸟相携飞腾于虚空,发出悦耳妙音,
Aññoññakaramuggayha gagane surasutdarī,
545回旋飞舞而歌唱,处处令人心旷神怡;
Paribbhamantā gāyanti tattha tattha manoramaṃ;
180
180.
547双翼舒展,庄严华美,妙音婉转,
Ubho bhuje vikāsetvā maṇḍitaṃ surasutdarī,
548于空中处处闪耀,犹如一对日轮辉映其间
Bhamanti bhantabheṇḍuva tattha tatthambare yugā;
181〔一八一〕
181.
550仙女们手持蓝莲花束等
Nīluppalakalāpādī gahetvāna suraṅganā,
551恭敬环绕,供养人中之王;
Ṭhītāsuṃ parivāretvā pūjamānā narissaraṃ;
182
182.
553宝叶、白莲、红莲与青莲交织一处;
Ratnapallavakalahāra kamaluppala saṅgate,
554花中带水,纷然飘洒,馨香之水盈盈满溢;
Sannīrakusumākiṇṇe puṇṇesogandhavārihī;
183
183.
556天女们手捧金瓶等,立于虚空,
Kañcanādighaṭe gayha ambare surasundarī,
557将如来置于中央,从四面一同供养,
Katvāna sugataṃ majjhe pūjayiṃsu samantato
184
184.
559有些少女手持金制拂尘等,亦如是伫立,
Kañcanādāsahatthā ca kācī kaññā tathā ṭhitā,
560手持棕榈扇,端庄地立于众中
Tālavaṇṭe gahetvāna ṭhītāsuṃ kāci devatā;
185
185.
562你所诵念的这些吉祥语句,正是你的祝愿
Kāci maṅgala saṃyutta vacanā tava patthanā,
563高呼“愿得成就”,环绕胜者而立
Samijjhatuti ghosentī parivāretvā ṭhitā jinaṃ;
186
186.
565手执吉祥犍椎等,八种吉祥中最上
Sirivacchādi paggayha aṭṭhamaṅgalamuttamaṃ,
566诸天女伫立虚空,环绕守护牟尼主
Ṭhitāsuṃ gagane nārī parivāretvā munissaraṃ;
187
187.
568有人起舞,有人嬉戏,亦有人扭摆弄姿
Naccanti keci kīḷanti selenti ca lalanti ca,
569有的争论,有的歌唱,有的则挥舞竹杖喧哗;
Vādenti keci gāyanti velukkhepaṃ karonti ca;
188
188.
571犹如众花聚为花团,亦如灯芯集成灯芯束,
Nekapupphagghipantī ca tathā dīpagghipanti ca,
572如宝石与黄金交织的行列,又如蜂房并立成行,
Maṇicāmīkarāsajjhu agghikā pantiyo tathā;
189
189.
574从非梵天界而生起,遍覆轮围山四际
Ābrahmabhavanuggamma cakkavāḷasamantato,
575于佛陀吉祥庆典之际,灯烛辉煌而竖立
Tiṭṭhanti jalamānāyo buddhassa maṅgalussave;
190
190.
577由七宝所成、种种拱门连亘成行
Sattaratanasambhutā nānā toraṇapantīyo,
578既有金色辉耀的,又有晦暗难明的;
Hemarambhāmayā cāpi tathā dussamayā siyuṃ;
191
191.
580有色彩纷呈的众多华盖,绵延无间地覆盖,
Nānāvaṇṇehi nekehi chattehi ca nirantaraṃ,
581犹如轮围山腹之内,又如莲花丛集之池;
Cakkavāḷodaraṃ āsi saraṃca kamalākulaṃ;
192
192.
583那里,大地上陈列着许多光辉灿烂的灯轮之阵,
Tattha tatthujjalāneka yantadīpāvalī mahī,
584犹如繁星之网密布,辉耀于静谧的天穹;
Tārakājālakākiṇṇa gaganaṅganasantibhā;
193
193.
586旌旗与伞盖错落交映,立于轮围山顶,
Dhajantarita chattā’suṃ cakkavāḷagirūpari,
587罐灯与门楼,无间闪耀;
Nirantarā’suṃ tattheva ghaṭadīpā ca toraṇa;
194
194.
589种种乐器之声,种种歌唱雅韵,
Nānāturiyanādehi nānāsaṅgītitāhi ca,
590众多赞叹善语,遍满轮围世界。
Sādhuvādehi nekehi cakkavāḷo phuṭo ahū;
195
195.
592啊!成办吉祥的世尊,其功德又何等广大殊胜,
Aho mahantatā tassa buddhassa katamaṅgale,
593谁能仅凭一张嘴,说尽那供养的种种殊胜?
Pūjāvisesaṃ taṃ ko hi mukhenekena bhāsatī;
196
196.
595那四面千眼者,具足两千只眼,遍观十方一切处,
Catummukho sahassakkho dvisahassanayano phaṇī,
596纵有十颈者,亦不能尽述此一切殊胜;
Dasakaṇṭho’pi taṃ sabbaṃ neva sakkonti bhāsituṃ;
197
197.
598如此,在天、阿修罗、梵天、金翅鸟、龙等众之间,
Evaṃ surāsurabrahma venateyyoragādihi,
599无间地举行着种种盛大的庆典,
Nirantaraṃ katāneka mahāmaha samākule;
198
198.
601在那一天,魔王观察了眼前的世界,
Tasmintu vāsare māro passitvā bhuvanaṃ idaṃ,
602便召集随从,怀着好奇,这样对他们说:
Āmantetvā sānuvare āhevaṃ sakutūhalo;
199
199.
604“喂!一切天宫如今看来尽皆空寂,犹如废舍,已被弃置。”
Sabbe dibbavimānā bho suññā dissanti chaḍḍitā,
605舍离先前供养的花鬘后,他们与诸天一同去了何处?
Purapālampahāpetvā kva gatā’suṃ sadevakā;
200
200.
607魔王,你为何不知?今日你可是迷醉昏睡?
Kimbho māra na jānāsi matto sutto’si ajja kiṃ,
608这是净饭王之子悉达多,摩耶夫人之子。
Suddhodaniya siddhattho māyāya tanayo ayaṃ;
201
201.
610修习一切波罗蜜已圆满,出离世间,
Puretvā pāramī sabbā katvāna abhinikkhamaṃ,
611于菩提树下端坐,今日证得佛果,
Bodhimule nisinno si ajja buddho bhavāmīti;
202
202.
613为兴供养故,十千世界诸天云集,
Tassa pūjāvidhānatthaṃ dasasahassīsu devatā,
614汇聚一处,欢喜踊跃,举行盛大节庆;
Samāgatā haṭṭhatuṭṭhā karontajja mahāmahaṃ;
203
203.
616难道是你们的耳朵聋了,听不到?难道是你们的眼睛坏了,看不见?
Kinnu te badhiraṃ sotaṃ kinnu parihāyi locanaṃ,
617看不见你们的旗帜飘扬,听不到你们的喧哗声响。
Dhajaggā te na dissanti ullolaṃ te na sūyati;
204二百零四。
204.
619他们闻此言:“终者实为恶者,”
Tesaṃ taṃ vacanaṃ sutvā antako khalu pāpimā,
620他忧苦愁伤,为他们悲戚,如是叹曰:
Dukkhito dummano tesaṃ socanto idambruvi;
205二百零五。
205.
622唉!这轮回的衰败何其巨大,真是深重啊。
Aho vatā’tiparihāni saṃsārassa mahā ayaṃ,
623轮回确实无有坚实,当成就归于寂灭。
Asāro khalu saṃsāro siddhatthe vibhavaṃ gate;
206
206.
625唉!这猛烈燃烧的火焰,已将四周焚尽无余
Aho vatā’ti naṭṭhamhā tivaṭṭaṃ paripuritaṃ,
626犹如不祥的烈焰,焚烧之下,寸草无存
Hoti bho dahanā daḍḍhavanaṃvāti alakkhikaṃ;
207
207.
628三界黯然无光,犹如不见太阳的白昼
Nirālokaṃ tilokaṃ bho asuraṃ vāsaraṃ yathā,
629其周边犹如王城、道路与三界一切域;
Parimosaratanaṃ hoti rajjaṃ vedaṃ jagattayaṃ;
208
208.
631悉达多童子已超离他们境界,
Mamesa visayaṃ hitvā yāti siddhatthadārako,
632众人皆由此道而出离世间;
Tena yātena maggena nikkhamanti bahujjanā;
209
209.
634净饭王子尚未成就尊胜之事,
Bhavantaṃ na karoteso yāva suddhodanatrajo,
635来吧,我们前往悉达多那里,令未成之事得以成就!
Etha gacchāma siddhatthamasiddhatthaṃ karoma bho;
210
210.
637勿现恐怖、可厌、难睹、粗厉之相,
Māpetha bheravaṃ vaṇṇaṃ bībhacchaṃ duddasaṃ kharaṃ,
638以名声便可令其传扬,犹如风将棉絮吹散。
Saddeneva palāpetha tūlabhaṭṭaṃva vāyunā;
211
211.
640听闻其语后,魔军便前来聚集,
Tassa taṃ vacanaṃ sutvā mārasenā samāgamuṃ,
641化作种种形貌,手持各样兵器;
Nānāvesadharā hutvā nānāyudha samaṅgino;
212
212.
643那时,魔王率领着一支长达一百五十由旬的军队,从高处前来。
Yojanānaṃ tadā māro diyaḍḍhasatamuccato,
644他登上基利美卡拉象,率军急速而来;
Girimekhalamāruyha senāya sahasā’gamī;
213
213.
646天众们远远望见魔王和他的军队正向这边来,
Disvāna durato ettaṃ devā māraṃ savāhiniṃ,
647惊惶失措,急速向四方奔逃;
Bhayaṭṭāpagamuṃ khippaṃ dhāvamānā disodisaṃ;
214
214.
649梵天匆忙收起华盖,转身疾驰;
Saṃkhippa khippaṃ sacchattaṃ brahmā dhāvi parammukho,
650帝释天将法螺负于背后,仓皇逃窜。
Katvāna piṭṭhiyaṃ saṅkhaṃ sakko dhāvi visaṅkito;
215
215.
652那时,大黑龙王亦潜入地中,
Mahākālo’pi nāgindo nimujja mahiyaṃ tadā,
653尽义务者心生怖畏,倒卧在自己床上;
Vattadattakaro bhīru sake nipati mañcake;
216二百一十六。
216.
655诸天众舍弃了种种供养仪轨,
Saṃ saṃ pūjāvidhānantu chaḍḍetvāna sadevakā,
656于是,当时此轮围世界空然无物;
Gatāsuṃ suññakaṃ āsi cakkavāḷamidaṃ tadā;
217217.
217.
658那处所黯淡无光,既不美观,亦不调和,
Nissirīkaṃ padesaṃ taṃ asobhaṃ asamañjasaṃ,
659众多供养器具散落在地,杂乱不堪;
Ahosi patitāneka pūjābhaṇḍasamākulaṃ;
218二百一十八。
218.
661唯有世尊独坐于金刚宝座之上,
Ekova tattha sugato nisīdi vajirāsane,
662犹如天际之日,以自身光辉照耀;
Pajjalaṃ nijasiriyā sūriyova yugandhare;
219219.
219.
664不动不惧,远离了毛发竖立的恐惧;
Akampo ca asantrāsī lomahaṃsa vivajjito,
665无畏犹如狮子王,处群兽之中;
Abhīto sīharājāva migacchāpānamaggato;
220
220.
667彼时,在法主面前,凶兆显现,
Tato dhammissarassagge dunnimittāni jāyaruṃ,
668黑暗笼罩四方,空中现出彗星;
Andhakāraṃ disā āsuṃ dhūmaketu ca ambare;
221
221.
670这一天阴沉昏暗,太阳敛去了光芒,
Dinaṃ duddinakaṃ āsi hataraṃsi divākaro,
671流星也显现陨落,四方烈焰炽燃而起。
Ukkāpato’pi paññāyi disāḍāhopapajjatha;
222
222.
673空中雷声轰鸣,闪电明净辉煌。
Aghane gagane āsuṃ indacāpavirajjutī,
674无情猛烈燃烧,四处纷纷坠落;
Analāsaniyo’dittā tattha tattha patantī ca
223
223.
676乌鸦群于雨季滞留在湿润的沙鸥之处,
Kākolasaṅghā vassiṃsu uṇṇa sakuṇakosiyā,
677这些无头鬼魅令人怖畏,在空中游荡。
Cariṃsu ambare’petā kabandhā ca bhayāvahā;
224
224.
679魔王整编军队后,随即猛冲过来。
Senaṃ saṃvidahitvāna tato māro abhiddavi,
680他来到这轮围世界,站定后,凝视着那位胜利者。
Āgantvā cakkavāḷamhi ṭhito jinamudikkhiya;
225
225.
682有人当面与我为敌,
Ekakassa manussassa santikopagamaṃ mama,
683若大象未至,象自不入豺狼穴;
Na yuttañhi gajo yāti gajaṃ no yāti kotthukaṃ;
226
226.
685思惟此刻不可心生放逸,
Netaṃ garu palāpetuṃ kālo iti vicintiya,
686切莫发怒,应迅速平息怒气,如同调伏火焰一般。
Māpesi kupito khippaṃ kappanila samānilaṃ;
227
227.
688迅疾地抛向空中,又将树木连根拔起,
Khipanto gagane khippaṃ uddharitvā vanaspatī,
689将整片树林连根拔起,彻底摧毁,无所残留;
Katvāna vanamummūlaṃ viddhaṃsento asesakaṃ;
228
228.
691摇撼拔起棕榈树等,掷向虚空,
Cāletvā tālasālādiṃ luñcitvā gagane khipaṃ,
692将马、狮、象等掷落于轮围山边;
Pātento cakkavāḷante vājisīha gajādayo;
229
229.
694击打掀翻群山峰顶,高高抛起,
Paharitvā vivattetvā girikūṭāni ukkhipaṃ,
695在空中翻腾旋转,四处奔走;
Bhamayanto nabhomajjhe dhāvateva tato tato;
230
230.
697岩石与岩石相互撞击,发出巨大的轰鸣之声,
Silāhi silāsaṅghaṭṭa mahānādaṃ pavattayaṃ,
698投下岩石,燃起火焰,并喷出浓烟,弥漫天空;
Pātento dahanañcāpi dhūmamambara mukkhipaṃ;
231
231.
700挥舞执持着空中的伞盖,
Bhamayanto gahetvāna ambare chadaniṭṭhikā,
701于宫殿中旋绕,击打于诸龙之间;
Pāsāde parivattetvā paharanto nagādisu;
232
232.
703掘地取土,握持泥土,于虚空中,
Khananto pathaviṃ paṃsuṃ gahetvāmbaramaṇḍale,
704如同捆缚周围大地,并撕裂高峻的山岳;
Bandhantova paraṃ bhumiṃ bhindanto tuṅgapabbate;
233
233.
706以令人怖畏的声音逼近大圣,
Bhayānakena saddena upagamma mahāmuniṃ,
707他连那僧衣的一丝一毫也无法撼动;
Cāletuṃ neva so sakkhi aṃsumattampi cīvare;
234
234.
709那时,是那位具足祥瑞的正自觉者的胜利——
Tadāsi vijayo tassa sambuddhassa sirīmato,
710在第一场与魔罗的战斗中,魔罗败下阵来。
Paṭhame mārayuddhamhi mārassāsi parājayo;
235
235.
712对人中最上的调御者,他如是思惟:‘此具大威德者’。
Evaṃ mahānubhāvoti mantvāna narasārathiṃ,
713应当恒常敬礼、供养他,他永远是你们的依止处。
Niccaṃ vandatha pūjetha so hi vo saraṇaṃ sadā;
716如是第一胜。
Iti paṭhamo vijayo.
236
236.
715见到智者,那牟迟纵然以花鬘相诱,也不能为害。
Disvā namuci dhīrassa mālutenānupaddavaṃ,
716忧愁且愤恨,心怀愁苦激烈怒意;
Dukkhī ca dummano āsi kodhenāturamānaso;
237
237.
718现在,就让我以洪流冲走这位修行者吧!
Hotu dāni mahoghena pavāhemi imaṃ yatiṃ,
719制造这般大云,实足令我忧愁。
Māpetvāna mahāmeghaṃ socanāya alaṃ mama;
238
238.
721魔王这样思惟后,便化现出大云。
Iti cintiya so māro mahāmeghamamāpayi,
722一切方向皆被遮蔽,黑暗漫布,笼罩世间;
Disāsumpihitā sabbā andhakāro avatthari;
239
239.
724功德层层增益,纵有成千乃至上百,
Uparūpari guṇā hutvā sahassāni satāni’pi,
725云聚如峦,倾盆大雨从四面八方奔流而下;
Dhārādharā mahādhārā vattayiṃsu samantato;
240二百四十
240.
727彼时,天空犹如被六千道闪电交织所成。
Sodāminīsahassehi vinaddhaṃva nabhaṃ ahū,
728于各处方位,彩虹相继显现。
Tattha tattha disābhāge indacāpā avattatha;
241二百四十一
241.
730犹如被大王的金箍所束紧的天空,
Mahārajatarajjūhi sibbitāva nabhāvanī,
731以山岳与洪流之姿,无间相续而运转着;
Dharādharorudhārāhi nirantarapavattihi;
242
242.
733处处落下恐怖的百雷。
Tattha tattha patantāni ghorāsanisatā ahuṃ,
734大恐怖犹如天鼓,轰然震响于各处。
Mahābhīma nabho bherissanā āsuṃ tahiṃ tahiṃ;
243
243.
736同时,巨石被拔起,大洪水随之涌出。
Uddharanto mahāsele mahogho ca tadubbhave,
737它形似凯拉萨峰顶,如羚羊肩堆般高高涌起;
Kelāsa sikharākāra eṇepuñje samubbahaṃ;
244
244.
739其量如大塔,又如巨大泡沫般涌起;
Mahāthūpappamāṇādi mahābubbulamubbahaṃ,
740它深邃、广阔而猛烈,直逼胜利者近前;
Gambhīro puthulo caṇḍo upagamma jinantikaṃ;
245
245.
742身中毛发,亦无点滴沾润之能;
Sarīre lomamattampi temetumasamatthako,
743佛陀之大流已逝,其广大威德亦已隐没;
Gato mahogho buddhassa’bho’nubhāvamahantatā;
246
246.
745彼时,荣耀正自觉者之胜利,已然成就。
Tadāsi vijayo tassa sambuddhassa sirīmato,
746于第二次魔战中,魔王的希冀唯有败北。
Dutiye mārayuddhamhi mārassāsī parājayo;
247
247.
748如此,思量“此乃大威德者”后,便对车夫说:
Evaṃ mahānubhāvoti mantvāna nara sārathiṃ,
749你们应恒常礼敬、供奉他,因他确是你们永久的依止处。
Niccaṃ vandatha pūjetha so hi vo saraṇaṃ sadā;
753第二胜。
Dutiyo vijayo.
248二百四十八
248.
751之后,魔王无能为力,便降下暴雨洪水来扰乱,
Tato māro asakkonto vassoghena upaddavaṃ,
752当时,他满怀嫉妒与愤怒,意欲加害于他;
Kātuṃ tassa usūyādi kopākulamano tadā;
249二百四十九
249.
754尊者,此事于他又有何妨?在此死亡之中,何者为重?
Bhavatajja kimetena māraṇe tassa kiṃ garu,
755今以炽燃炭火,我当急速将其焚化。
Idānaṅgāravuṭṭhīhi jhāpemi sahasā imaṃ;
250二百五十
250.
757如是思惟后,魔化作了炭火之雨,
Iti cintiya so māro māpetvāṅgāra vuṭṭhiyo,
758从空中向那位正自觉者身旁投去;
Pesesi nabhasā tassa sambuddhassa upantikaṃ;
251二百五十一。
251.
760犹如炽燃炭堆的大山,
Mahāpabbatasaṅkāsa jalitaṅgāra rāsayo,
761众多燃烧者从天空疾驰而下,景象极为恐怖,
Dhāviṃsu nahasā tattha accimanto mahabbhayā;
252
252.
763噼啪爆裂之声,充塞四方远近。
Cicciṭāyana saddehi pūrayanto disantaraṃ,
764浓烟漫涌,火星迸射,魔王见之亦生怖畏。
Dhūpāyanto phuliṅgehi mārassāpi bhayāvahā;
253
253.
766光焰映彻巨树,照曜面前山岭。
Ujjālentā mahārukkhe pabbate’pi ca sammukhe,
767地狱中炽燃的烈火,如堆积的火焰般可怖,令人畏惧;
Narakodaruggatā aggī rāsīvāti bhayāvahā;
254二百五十四。
254.
769片刻后走近,在至圣牟尼前坐下,
Upagantvā muhuttena nisinnaṃ munipuṅgavaṃ,
770蜂群醉蜜,嗡鸣之声响彻四方;
Madhumattālijhaṅkāra nādākuladisāmukhā;
255二百五十五。
255.
772常洒不尽的蜜滴,
Pātenti satatāmanda makarandaja bindavo,
773化为花鬘冠冕,散落于足下。
Mālāvataṃsakā hutvā pādamule patiṃsu tā;
256二百五十六。
256.
775当时,那是祥瑞具足的正自觉者的胜利,
Tadāsi vijayo tassa sambuddhassa sirīmato,
776在第三次与魔的战斗中,魔遭遇了失败;
Tatiye māra yuddhamhi mārassāsi parājayo;
257二百五十七。
257.
778思惟人中最上调御者‘此大威德者’。
Evaṃ mahānubhāvoti mantvāna narasārathiṃ,
779应当恒常礼敬、供养,因为他确实是你们永远的皈依。
Niccaṃ vandatha pūjetha so hi vo saraṇaṃ sadā;
784第三胜。
Tatiyo vijayo.
258二百五十八。
258.
781见到那寂静无扰的佛陀后,波阇波提便唱颂道:
Tenānupaddutaṃ buddhaṃ passitvāna pajāpati,
782他内心愁苦,满怀忧恼,便这样懊丧地思惟;
Dukkhito dummano hutvā evaṃ cintesi dummati;
259二百五十九。
259.
784他降下石雨,将这位修行者粉身碎骨,
Pāsāṇavassaṃ māpetvā cuṇṇetvā panimaṃ yatiṃ,
785思惟:勿以炽火毁坏土地;
Viddhaṃsemīti cintetvā māpesūpalavassakaṃ;
260
260.
787在那雨季,怖畏的烟火弥漫,火焰炽然;
Tasmiṃ vasse’ti bībhacchā dhūmāyantā sajotikā,
788犹如炽燃的炭火,高低参差的石块遍布众多。
Jalitaṅgārasaṅkāsā pāsāṇuccāvacā bahū;
261
261.
790众多工匠在制造工具,相互击打,发出巨大而可怖的喧嚣,
Karānaññoññasaṅghaṭṭā mahantaṃ bheravaṃ ravaṃ,
791处处弥漫着烟网,令四下昏暗迷蒙;
Duddinaṃ dhūmajālāhi kurumānā samantato;
262
262.
793他们来到世尊面前,犹如安静的蜂群,
Satthūpagantvābhimukhaṃ santamālāgulā viya,
794它们带着不竭的喜悦,落在世尊吉祥的足上;
Patiṃsu siripāde te amandāmodavāhino;
263
263.
796那时,正是那位具足庄严的正自觉者的胜利,
Tadāsi vijayo tassa sambuddhassa sirīmato,
797在第四次与魔交战时,魔遭到挫败。
Catutthe mārayuddhamhi mārassāsi parājayo;
264
264.
799如是想念那位大威德的众生调御者,
Evaṃ mahānubhāvoti mantvāna narasārathiṃ,
800应当恒常礼敬供养,因为他即是你们永久的依怙;
Niccaṃ vandatha pūjetha so hi vo saraṇaṃ sadā;
806第四胜。
Catuttho vijayo.
265
265.
802魔罗见此,心生不悦,顿时燃起愤怒之火。
Disvānattamano māro ditto kodhagginā tadā,
803他展示武力后,便派遣大军前往攻击。
Māpetvā’yudhavassaṃ so pesesi tadupantikaṃ;
266
266.
805诸如长弯刀、匕首、短矛、短棍、铁锤等各类兵器,
Nettiṃsacchūrikā satti heṇḍivāla gadādayo,
806三叉刃炽热燃烧,散发着炽热光芒,如同闪电般令人怖畏。
Tiṇgadhārā pajjalitā acirajjuti sannibhā;
267
267.
808犹如鲜花被风卷起,飘离原处,飘荡于虚空,
Yathā pupphopahāropagantvāna gaganaṅganā,
809同样地,在正自觉者足下,它们回旋飘落;
Evaṃ sambuddhapādesu patiṃsu parivattitā;
268
268.
811那时,吉祥庄严的正自觉者获得了胜利。
Tadāsi vijayo tassa sambuddhassa sirīmato,
812第五次与魔交战时,魔便败退。
Pañcame mārayuddhamhi mārassāsi parājayo;
269
269.
814思惟“如是大威德”,称叹人中之师,
Evaṃ mahānubhāvoti mantvāna narasārathiṃ,
815应常礼敬、常供养,他永远是你们的依止。
Niccaṃ vandatha pūjetha so hi vo saraṇaṃ sadā;
822第五胜利。
Pañcamo vijayo.
270二百七十
270.
817恶魔看见他,心生愤怒,心想:“我要对他做这做那。”
Taṃ disvā pāpimā kuddho yaṃ yaṃ tassa karoma’haṃ,
818然而如今,他连任何一点邪恶的企图都无法实现。
Taṃ taṃ’dānī na sakkoti kiñci kākumu’pakkamaṃ;
271二百七十一。
271.
820莫催促这炎热的雨季,为魔所逼迫的牟尼如今,
Māpesi kukkulaṃ vassaṃ māramīta’dhunā muniṃ,
821他炽燃,如空中升腾的烟云般璀璨;
So’gā’kāsā sampaditto dhūmāyantova pajjalaṃ;
272二百七十二。
272.
823他来到胜利者面前,将火炭翻转,
Jinassābhimukhaṃ gantvā kukkulo parivattiya,
824便化作清凉的旃檀粉末,纷纷飘散。
Candanassa sitabbhassa dhūlī hutvāna pagghari;
273二百七十三
273.
826那时,具足吉祥的正自觉者已得胜利;
Tadāsi vijayo tassa sambuddhassa sirīmato,
827在第六次战斗中,魔罗彻底败北;
Chaṭṭhe namuci yuddhamhi mārassāsī parājayo;
274二百七十四
274.
829如是思惟,这位具有大神力的众生导师,
Evaṃ mahānubhāvoti mantvāna narasārathiṃ,
830应当恒常敬礼、恭敬,因为他就是你们永恒的皈依。
Niccaṃ vandatha pūjetha so hi vo saraṇaṃ sadā;
838第六胜利。
Chaṭṭho vijayo.
275二百七十五
275.
832于是,他见到那黑魔,率同黑暗军队在前方,
Tato disvāna taṃ kaṇho kaṇhasenā purakkhato,
833他勃然大怒,在那里降下了一场沙雨;
Saṅkuddho pesayi tattha vassaṃ so sikatāmayaṃ;
276
276.
835犹如酢浆草荆棘丛生密布,又如沙丘堆积,高耸入云,
Khadīraṅgāra saṅkāsā vālukā gaganāgatā,
836在胜者足端闪耀,便成为最宜居住之处——或为房舍,或为草庐;
Bhassantā jinapādante vāsacuṇṇattamāgatā;
277
277.
838那时,这便是具足光辉的正自觉者的胜利,
Tadāsi vijayo tassa sambuddhassa sirīmato,
839第七次魔战中,魔王遭遇失败;
Sattame mārayuddhamhi mārassāsi parājayo;
278
278.
841如是,思惟‘彼大威德’已,于人中御者,
Evaṃ mahānubhāvoti mantvāna nara sārathiṃ,
842恒常礼敬供养,他即是你们永久的依止;
Niccaṃ vandatha pūjetha so hi vo saraṇaṃ sadā;
851第七胜利。
Sattamo vijayo.
279
279.
844见到此人时,因其不相应、无羞耻且易怒,而心生不悦。
Tampi disvā asajjanto ahirī kopaketuko,
845不曾亲近那些污秽,因而得以自处清净。
Māpetvā palipandāni tattha osīdayāmi taṃ;
280
280.
847如此思惟后,未曾亲近污秽,却派遣出深厚的泥沼。
Iti cintiya māpetvā pesesi palipaṃ ghanaṃ,
848它如香被点燃,轻散于空中;
Dhūpāyanto pajjalanto gantvā so nabhasā lahuṃ;
281
281.
850抵达正自觉者殊胜足下,即入涅槃,
Sambuddhasiripādamhi sampatto nibbuto tato,
851化为种种妙香和合的香泥。
Nānāsugandhasambhuta gandhakaddamataṃ gato;
282
282.
853那时,那吉祥的正自觉者获得了胜利;
Tadāsi vijayo tassa sambuddhassa sirīmato,
854在第八次与魔的战斗中,魔被击败;
Aṭṭhame mārayuddhamhi mārassāsi parājayo;
283
283.
856思惟那人中御者‘实有大威神力’,
Evaṃ mahānubhāvoti mantvāna narasārathiṃ,
857应当恒常恭敬礼拜,他实是你们永远的依止。
Niccaṃ vandatha pūjetha so hi vo saraṇaṃ sadā;
284二百八十四。
284.
859魔王望去,见魔敌赫奕光明,
Olokento tato māro mārāriṃ siriyujjalaṃ,
860见后,不能令心欢喜,心生嗔怒;
Disvā cittampasādetumasakkonto’ti kopavā;
285二百八十五。
285.
862将彼投入这黑暗之中,令其迷惑迷乱。
Ajjetamandhakārasmiṃ pakkhipitvā pamohituṃ,
863我心中思虑:'此事是我的负担。' 思惟不止,却无法驱除这浓重的黑暗。
Mayhaṃ bhāroti cintetvā māpesi timiraṃ ghanaṃ;
286
286.
865这犹如恐怖的黑暗,生于诸世界之间,
Lokantaresu sambhuta timiso’va bhayāvaho,
866他从空中远行而来,仿佛飞翔,将至圣者近旁。
Gantvāna gaganā so hi patvāna munisantikaṃ;
287
287.
868犹如日轮升起时,黑暗归于灭尽,
Yathā timiramāyāti vināsaṃ suriyuggate,
869同样地,在胜者的教法中,那样的无明黑暗亦复如是消亡。
Evamāsi jinaggamhi andhakāro tathāvidho;
288二八八。
288.
871那时,具足祥瑞的正自觉者赢得大捷;
Tadāsi vijayo tassa sambuddhassa sirīmato,
872在第九番魔战中,魔军败阵;
Navame mārayuddhamhi mārassāsi parājayo;
289二百八十九。
289.
874如是思惟:'此为尊者者',应敬礼人中御者;
Evaṃ mahānubhāvoti mantvāna narasārathiṃ,
875常应礼敬、供养,他确是你们永久的皈依处;
Niccaṃ vandatha pūjetha so hi vo saraṇaṃ sadā;
885第九胜利。
Navamo vijayo.
290
290.
877如是,魔王以九种新的现起,制造了大的恐怖;
Evaṃ navahi vuṭṭhihi katvā māro mahā bhavaṃ,
878不见其过,心却被炽燃的怒火所乱;
Na tassopaddavaṃ disvā dittakopānalākulo;
291
291.
880拿起之后,便迅速安放,用以自我保护;
Gahetvāna tato khippaṃ ṭhapitaṃ attaguttiyā,
881愤怒者急速掷出威光炽盛的轮宝;
Cakkāyudhaṃ mahātejaṃ kupito khipi vegasā;
292第二百九十二。
292.
883如果愤怒者抓住那坚硬如山峰之物猛击,
Dhārādharaṃ tamuggayha kuddho paharate yadī,
884如同嫩笋不被粘着而破碎,主人也是如此。
Kalīraṃva asajjanto vikhaṇḍeti pajāpati;
293第二百九十三。
293.
886同样地,愤怒的魔罗猛烈地掷向大地,
Tatheva so mahiṃ kuddho māro khipati vegavā,
887药草与众生不会枯竭,湖泊等亦不干涸。
Na bhavantosadhā pāṇā visussanti sarādayo;
294
294.
889同样地,因愤怒之故,他将此投向大海,
Tatheva kupito tena khipate so mahambudhiṃ,
890海中诸水消散,浩瀚大海亦随之枯竭;
Vilayaṃ jalajā yanti sussate so mahaṇṇavo;
295
295.
892如此,具大威神力者,正行于水天之际,
Evaṃ mahānubhāvo so gacchanto jalambare,
893俯伏于地,化作花鬘,向世尊敬礼。
Patvāna patito nāthaṃ hutvāna pupphacumbaṭaṃ;
296
296.
895那时,胜利归属于那位吉祥的正自觉者。
Tadāsi vijayo tassa sambuddhassa sirīmato,
896在第十次与魔的战斗中,魔王败北。
Dasame mārayuddhamhi mārassāsi parājayo;
297
297.
898思惟“彼为尊者”,即应对此人间导者,恒常顶礼敬拜;
Evaṃ mahānubhāvoti mantvāna narasārathiṃ,
899恒常礼敬供养吧,因他永远是你们的依止;
Niccaṃ vandatha pūjetha so hi vo saraṇaṃ sadā;
910第十胜利。
Dasamo vijayo.
298二百九十八。
298.
901如是,彼时胜者以忿怒之火,朝向那炽燃心意的魔;
Iti kopagginā dittamanaṃ māraṃ tadā jino,
902复以悲悯之水浇洒,令其熄灭,而后端坐入定。
Karuṇājalasekena nibbāpento nisīdi so;
299二百九十九。
299.
904这样做了之后,当时那位愤怒者仍未得胜,
Evaṃ katvāpi so kuddho aladdhavijayo tadā,
905他召集自己的军队,传令撤退。
Āmantesi sakaṃ senaṃ palayānalabheravaṃ;
300此为三百。
300.
907来啊,我的魔使们,如今你们当顺从我!
Ethāsu vata’re mayhaṃ assavā mārakiṅkarā,
908你们要穿上种种服饰,手中各持各式兵器。
Nānāvesadharā hotha dhāretha vividhāyudhe;
301301.
301.
910以声宣说此法,你们去执取、去束缚,
Saddehetaṃ palāpetha yātha gaṇhatha bandhatha,
911执其双足,从此处抛向轮围之外;
Pāde gahetvā khipatha cakkavāḷantaraṃ ito;
302三〇二。
302.
913随之而来的,是与言语相伴、令人怖畏、为魔所驱遣者;
Athagā saha vācāhi bhiṃsā sā māravāhinī,
914如马、虎、象、狮等种种可怖威猛之形;
Turaṅga vyaggha mātaṅga sīhādirūpa bhiṃsanā;
303三百零三。
303.
916她在魔王两侧显现,各广二十四由旬;
Sā mārassubhato passe catuvīsatiyojane,
917立于西方,以轮围山石为边界;
Ṭhitā pacchimabhāgamhī cakkavāḷasilāvadhiṃ;
304
304.
919其厚度圆满具足九由旬。
Bahalattena sā āsi sampuṇṇa navayojanā,
920夜叉、饿鬼、毕舍遮等以种种形相散布怖畏;
Yakkha peta pisācādi vesehi bhayavāhinī;
305
305.
922如同劫风猛吹,大海随之激荡一般;
Saṃvaṭṭa vātasampāta khubhītambudhino viya,
923巨浪滔天,发出怖畏巨响,远达梵天城界;
Ullola bhimaghoso tu gato brahmapurāvadhiṃ;
306
306.
925齿牙相啮,化作网蔓交缠,纷纭杂乱。
Danta saṅghaṭṭa sañjāta jālāmālā samākulā,
926那些狱卒怒目圆睁,炽焰灼然,满眼愤怒。
Tesaṃgārā’va dittāsuṃ kodhummīlita locanā
307
307.
928他们从口鼻之间,喷出滚滚烟云。
Vahanti dhūmakkhandhāni mukhakoṭara koṭihī,
929舌头一次次被引出又送回,已然探入那令人怖畏的深处。
Nīhaṭā nīhaṭā jivhā subhīmoragataṃ gatā;
308三百零八。
308.
931拔起之后,即用手掌拍打座位。
Uddharitvāna tālādi karitvāna sarāsane,
932又有些人,会将蛇的某些功德坚硬地拽扯。
Bhujaṅge ca guṇe keci gāḷhamākaḍḍhayanti ca;
309三百零九。
309.
934当时,白莲花便掷出狮子等兵器,迎向对面之敌。
Puṇḍarīkaccha sīhādī khipantābhimukhe tadā,
935他们拿起武器奔跑着,前方是炽燃的山峰;
Dhāvanteke samuggayha purato dittapabbate;
310
310.
937有众多恐怖的头颅与身体,
Bhayānakāti nekāni sīsāneka kalebare,
938有些侍从化现种种形态后,向前奔来。
Māpayitvāna purato dhāvanti keci kiṅkarā;
311
311.
940头如狮子,身似人形,
Sīsena sīhasaṅkāsā gattena manujopamā,
941有些魔王的仆从朝着世尊奔去,
Buddhassābhimukhaṃ keci dhāvanti māra kiṅkarā;
312312.
312.
943颈项粗硬,身形如罗刹,面目凶恶,
Kaṇṭhīravākāradehā mukhena khalu rakkhasā,
944化作魔王的仆从,奔走效力;
Hutvāna abhidhāvanti kecimārassa kiṅkarā;
313三百一十三。
313.
946执杖者以首为杖,其威可怖。
Daṇḍamānavakā sīsabhāgenā’tibhayāvahā,
947有些仆役化作罗刹之身,四处奔窜;
Gattena rakkhasā hutvā keci dhāvanti kiṅakarā;
314
314.
949犹如岛上的大象、骏马,又如猛虎、犀牛等角尖锋利的野兽,
Dīpacchebha turaṅgānaṃ vyaggha khaggavisāṇinaṃ,
950如野猪、水牛之类,以耳为衣的诸龙;
Varāha mahisādīnaṃ kaṇṇapāvura bhoginaṃ;
315
315.
952于与所显之头形相违的巨大身躯中,
Sīsākāra mahāsīse tabbiruddhe kalebare,
953有些魔罗的奴仆,将它造作出来之后,便向彼冲去;
Māpetvā abhidhāvanti keci mārassa kiṅkarā;
316
316.
955以手臂揪扯着面颊,当面便
Ākaḍḍhentā kapolānaṃ karasākhāhi sammukhe,
956显出巨大的獠牙,有魔仆如此行;
Dassayantā mahādāṭhaṃ kecenti mārakiṅkarā;
317
317.
958有些则以锋利如刀的指甲撕剖自己的腹部,
Tikhiṇagganakhā keci phālayantā sakodare,
959在颈项末端处搔抓后,便奔逃避开;
Ante gale pilandhitvā dhāvanti kiṅkarāpare;
318
318.
961有些蛇类身体扭动,也往往如此;
Gilantā keci phaṇino uggirantā tatheva ca,
962又用头部、肩部、耳部、臂膀、手指等处抓挠。
Sīsa kandhara kaṇṇanta bāhu aṅguli ādisu;
319
319.
964有人遍身皆被毒烟与火焰所笼罩,
Sakalesu sarīresu visadhūmaggi saṅkule,
965手执利刃,东奔西窜,状极可怖;
Dhārentā’sivise keci dhāvantyagge bhayāvahā;
320
320.
967有人抓起燃烧的火球,四下投掷。
Padittāyogule gayha khipanteke anekadhā,
968山顶烈火炽然时,有些护火者
Dittapabbatamuddhacca keci aggikapālake,
969紧咬嘴唇,目露恐惧,仓皇奔走。
Khipannā abhidhāvanti daṭṭhoṭṭhā bhīmalocanā;
321三百二十一。
321.
971以舌翻搅肉块,在砧板边咀嚼,
Lālayantā sakā jivhā khandhe katvāna muggare,
972扮作醉蛇般的模样,其余侍者急速奔跑;
Mattabhujaṅga vesena dhāvanti apare bhaṭā;
322322.
322.
974有些饮血,有些啖食腐肉;
Pibantā lohitāneke khādantā pisite pare,
975有些如同鬼魅般游荡,聚集于牟尼王面前;
Pisācāva’caruṃ keci munirājassa aggato;
323三百二十三。
323.
977有些夜叉纵身跳跃,游走奔驰,手持燃烧的武器;
Ullaṅghantā ca selentā dhāvantā jalitāyudhā,
978有些夜叉形貌恐怖,皱着怒容;
Bhimavesadharā yakkhā kecenti bhakuṭīmukhā;
324三百二十四。
324.
980全身覆满如甘蔗叶般的刺,尖端锋利突出。
Paṇuṇṇa saravassehi kuntatomara vuṭṭhihi,
981以状如削尖矛头的眼睛,遍观四方辽阔的天地。
Bheṇḍivālā’sicakkehi nibbharāsi digantaraṃ;
325第三百二十五偈。
325.
983若仅凭见闻之量,心已迷乱,死亡如是,
Yaṃ diṭṭha suta mattena maraṇaṃ citta vibbhamaṃ,
984世间流转,何人能无余尽说?
Yāti loko kathaṃ ko taṃ nissesaṃ bhāsate naro;
326第三百二十六偈。
326.
986具足千万强牙,头顶冒出火焰之顶,
Nekadantasahassehi nikkhantaggisikhāyutaṃ,
987布施如瀑布般倾泻,发出可怖的象吼雷鸣;
Dānanijjharasampātaṃ bhīmagajjanagajjitaṃ;
327三百二十七。
327.
989以数百臂手持铁杵等器,
Nekasata karaggehi dhatāyolaguḷādikaṃ,
990身披铠甲等,如山岳及其环带;
Sannaddhaṃ kavacādīhi giriṃca girimekhalaṃ;
328三百二十八。
328.
992恶魔登上那里,高擎胜利旗帜,
Ārūḷho pāpimā tattha ussāpetvā jayaddhajaṃ,
993面庞宽阔而圆,獠牙尖锐,鼻梁塌陷折断;
Visālāvatta dāṭhaggo cipiṭagga bhagga nāsiko;
329三百二十九。
329.
995龇露其齿,面如怒尊,双眉紧蹙,额现深纹;
Daṭṭhoṭṭha bhīmavadano bhakuṭī vali lalāṭako,
996为忿火所炽燃,巨目圆睁,齿若赤铜;
Kodhānalehi sandiddha mahakkho tambadāṭhīko;
330三三〇
330.
998形似青山,肢体畸形,大腹便便,
Nīlapabbata saṅakkāsa visamaṅgo mahodaro,
999齿如铠甲,爪如利钩,形貌凶猛可怖;
Gonasoraga sappādi aṅgīkata subhiṃsano;
331三百三十一。
331.
1001现千臂身,持短刀、棍杖与短矛,
Sahassabāhuṃ māpetvā chūrikā yaṭṭhi satti ca,
1002并持硬弓、毒箭,以及轮、枪、杵等。
Kodaṇḍacaṇḍabāṇe ca cakka kuntagadādi ca;
332三百三十二。
332.
1004手持曲戟、斧、套索、锤矛与钩镰。
Saṅku vetālikā pharasu pāsamuggara aṅkuse,
1005执持锤、三叉戟与金刚杵等武器。
Gahetvā kaṇayañcātha tisūla vajirāyudhe;
333三百三十三。
333.
1007它们彼此相似的覆盖物在空中旋转,
Parivattesi ākāse tesamaññoñña ghaṭṭanā,
1008火花向上飞溅,奔驰四方,从四面八方环绕;
Uggatehi phuliṅgehi dhāvantehi samantato;
334三百三十四。
334.
1010火轮环绕自身,
Aggi cakkaparītaṃca kurumāno nijaṃ tanuṃ,
1011令梵天、诸天、圣者及成就者等心生恐惧,
Āvahanto bhayaṃ brahma sura siddhādīnaṃ tadā,
1012那统领魔军的魔罗,来到世尊面前;
Sa māraseno so māro bhagavantamupāgami;
335三百三十五
335.
1014犹如旭日临于云峰,照耀辉煌
Udayāvalakūṭamhi bhāsantova pabhākaro,
1015又如须弥山,牢固耸立于三峰之巅,安住不动
Suppatiṭṭhitamerū’va tikūṭācala muddhani;
336三百三十六。
336.
1017背靠菩提树,坐于金刚座,
Katvāna piṭṭhito bodhiṃ bhūruhaṃ vajirāsane,
1018世尊端坐,极其安稳不动,光辉灿烂。
Nisinno bhagavā’tīva niccalo atirocati;
337三百三十七
337.
1020那位牟尼不动不摇,于道中展现了自身的力量;
Akampo so munī evamagge’kāsi nijaṃ balaṃ,
1021他具足正精进与悲悯,是为大圣者。
Sammappadhānasaṃyutto dayāmetto mahesiko;
338三百三十八。
338.
1023于名为四佛地的胜利之地,瞻见显现。
Catubuddhabhumisaṅkhāta jayabhumimudikkhiya,
1024将四摄事联结于门垛之中。
Catussaṅgahavatthūnaṃ yojetvā dvārakoṭṭhake;
339三百三十九
339.
1026于此,将信根与力根坚固地建立为门垛后,
Yojetvāna thiraṃ tattha saddhādibalakoṭṭhake,
1027以念处为城墙,以不可破坏的根门为城楼;
Satipaṭṭhānapākāre abhejjindriya gopure;
340三百四十。
340.
1029于智慧坚定的战场,披慈心铠甲,
Thirañāṇayudhākiṇṇe mettā sannāha vammito,
1030无畏之语,以众鼓与螺为前导,
Abhīta bhāratī bhuri bherisaṅkha purakkhato;
341
341.
1032具足四正勤之崇高勇猛,汇聚如同象肩之躯;
Caturaṅgaviriyuttuṅga mātaṅgakkhandhasaṅgato,
1033以功德积聚的广大重担,震动大地表面;
Puññasambhārabhārena kampayaṃ vasudhātalaṃ;
342
342.
1035高举名为三学之胜利幢旗。
Cariyattaya saṅkhāta’mussāpita jayaddhajo,
1036如是安排已,破魔者布开魔军大战的坛场;
Evaṃ vidhāya mārāri mārasaṅgāma maṇḍalaṃ;
343
343.
1038召集了布施等大勇士,连同俱生众;
Dānādayo mahāyodhe āhūya sahajātake,
1039“诸君,请听我言:今日汝等将有大威德!”
Suṇātha bho giraṃ mayhaṃ bhavatajja mahā bhavo;
344
344.
1041来吧,一同和合而住,莫生退堕,清净自身。
Etha yātha samaggattha na ossakkatha sujjhatha,
1042仅凭残存之众,无法在魔战中获胜。
Vijetuṃ mārayuddhamhī na sakkā’sesajantuhi;
345
345.
1044今日,那位波罗蜜勇士正趋向究竟之地。
Ajja gacchati niṭṭhānaṃ so bho pāramitābhaṭā,
1045当以欢喜与精进,于我的道上展现自身的精进;
Sahussāhā mamaggamhi dassetha vīriyaṃ sakaṃ;
346
346.
1047于是,施舍的勇士拍了拍自己强壮的双臂,说道:
Atha dānabhaṭo āha apphoṭaṃ diguṇaṃ bhujaṃ,
1048内心清净的勇士啊,请令我在魔障逼迫中坚牢不动;
Passadāni mahāvīra balaṃ me māradhaṃsane;
347三百四十七。
347.
1050勇士成就了胜义波罗蜜,同样也成就了近波罗蜜;
Paramatthapārami yodhaṃ tathe’va upapāramiṃ,
1051他在两翼作战之后,便率领军队勇猛奔驰;
Ubho passe karitvāna saseno dhāvi dappavā;
348三百四十八
348.
1053同样地,名为戒的波罗蜜军,最为殊胜。
Tatheva sīlanāmavho pāramībhaṭa’muttamo,
1054出离之后,与大军一同攻破魔军。
Nikkhamma saha senāya mārasenamabhiddavī;
349
349.
1056同样地,这位名为出家者,也是整装备甲的勇士,勇猛无畏,
Tathānekkhammanāmopi sannaddho’sabhaṭo bhaṭo,
1057如豹般勇敢奔去,击杀魔军中的鹿群;
Mārasenāmige hantuṃ dhāvi dīpī’va sāhaso;
350
350.
1059智慧之战士前行时,也满怀倨傲,奋威疾驰,
Paññāyodho’pi gacchanto sāṭopo dhāvi dappavā,
1060今日,我必将如大须弥山般的魔王连同其军队一并根除!
Māramerumahā ajja sasenummūlayāmiti;
351
351.
1062精进巴拉密的勇士,牙关紧咬,发出令人畏惧的咆哮,
Vīriyapāramitā yodho daṭṭhoṭṭho bhīmagajjano,
1063我以自身威光令魔海枯竭——此誓坚定不移!
Sosemi mama tejena vadaṃ’gā māra sāgaraṃ;
352
352.
1065有以忍辱与真谛为名者,复有坚如城堡的决意战士,
Khantisaccavhayā ceva tato’dhiṭṭhānako bhaṭo,
1066急速奔走,为击倒魔罗的鳄鱼幢;
Āsu dhāviṃsu pātetuṃ mārassa makaraddhajaṃ;
353三百五十三。
353.
1068此魔虽名为大勇士,实则染污我心意。
Mettānāmo mahāyodho māro mayhamalanti’gā,
1069纵是那泰然自若的勇士,也被魔军所诳惑而败。
Upekkhako’pī so yodho mārasenaṃ padālituṃ;
354三百五十四
354.
1071胜者如是布列军阵,其身坚实,勇健而行。
Pesetvevaṃ jino senaṃ’sarīraṃ daḷhavikkamaṃ,
1072依彼威光,彼军魄力尽失而溃散。
Nisidi tassa tejena nirussāhāsi sā camū;
355三百五十五
355.
1074诸君,今请聆听我牟尼所说的稀有之事;
Aho bho vimhayaṃ dāni suṇātha munino mama,
1075他独自安坐,便胜伏了魔与魔军;
Jeti eko nisinnova samāraṃ māravāhiniṃ;
356三百五十六。
356.
1077那被嗔火焚烧、邪恶凶暴的生主,
Kopānalena sandittaṃ duṭṭha ruṭṭhaṃ pajāpatiṃ,
1078无嗔的正自觉者降伏了他,这便是他的威神之力。
Aduṭṭho jeti sambuddho ānubhāvo hi tādiso;
357
357.
1080即使自在者投出炽燃的武器、射中之时,
Dittāyudhe khipante’pi vijjhante vasavattinī,
1081无有武器,他却战胜了他;这即是那样的威神力。
Nirāyudho’va taṃ jeti ānubhāvo hi tādiso;
358
358.
1083那时,魔王带着骄慢、我执与炫耀的排场,
Sahāṭopaṃ sahaṅakāraṃ māraṃ sāḍambaraṃ tadā,
1084正自觉者安住不动,便战胜了他;这即是那样的威神力。
Niccalo jeti sambuddho ānubhāvo hi tādiso;
359三百五十九。
359.
1086如同骏马拉着车,由坚固的车辕牵引而疾驰,
Hatthassa rathapattīhi dhāvantaṃ tamitocito,
1087胜者即便端坐亦能降伏他们——其威德力确实如此殊胜;
Nisinnova jino jeti ānubhāvo hi tādiso;
360三百六十。
360.
1089其人言语种种,粗厉刺耳,骤然洪大而止息;
Bhāsantaṃ nekadhā kaṇṇa kaṭhora giramantakaṃ,
1090寂静者却能胜伏,正自觉者,确有如此威德。
Nissaddo jeti sambuddho ānubhāvo hi tādiso;
361三百六十一。
361.
1092魔罗前来,站立于彼,无法跨越,不能胜任,
Māropāgamma aṭṭhāsi laṅghituṃ asamatthako,
1093佛光辉映的火焰壁垒,闪耀高耸,坚固不动;
Buddhatejaggi pākāraṃ dittamabbhuggataṃ thiraṃ;
362三百六十二
362.
1095那时,忿怒的纳木支高举手臂,现出这样的形相,
Tadāha namuci kuddho bhujamukkhippa’mīdisaṃ,
1096速速成办你的事,去吧,离开属于我的这个座位。
Khippaṃ siddhattha he gaccha santakedaṃ mamāsanaṃ;
363三百六十三
363.
1098若你不去,我便用指甲剖开你的心脏,
No ce gacchasi te hadayaṃ phālemi nakhasattihi,
1099抓住你的双脚,在地上将你碾碎。
Vicuṇṇemi tuvaṃ pāde gahetvā pathavītale;
364三百六十四
364.
1101看我浩荡军阵,看这兵器堆叠。
Passa me mahatiṃ senaṃ passa āyudhasañcayaṃ,
1102我以此摧伏你,你速速远离此地!
Tena taṃ abhimaddāmi tuvaṭaṃ gacchidaṃ mama;
365三百六十五。
365.
1104听了他的话之后,胜者便说出如甘露般甜美的话语,
Athassa vacanaṃ sutvā jino’ha madhuraṅgiro,
1105你何时圆满了那魔床的波罗蜜?
Kadā te pūritā māra pallaṅkatthāya pāramī;
366三百六十六。
366.
1107你何时曾布施头发等物?你的布施与持戒如何?
Kadā adāsi sīsādī dānaṃ sīlaṃ kathaṃ tava,
1108为此,请说:谁是你的对治者?
Tadatthāya kathāpehi ke te paccakkhakārakā;
367三百六十七。
367.
1110这时,粗野的魔罗说道:“牟尼尊者,这不是我的;”
Athā’ha pharuso māro netaṃ garu mune mama,
1111这整个僧团,都是他的对治者。
Ayaṃ sā parisā sabbā tassa paccakkhakārakaṃ;
368三百六十八。
368.
1113大军齐声呼喊,众鸟亦各各啼鸣,彼伏此起。
Ugghosesi mahāsenā pakkhī’hanti visuṃ visuṃ,
1114犹如大地震动一般,随即生起一阵喧腾。
Bhumudriyana mattova tato kolāhalo ahu;
369三百六十九。
369.
1116接着,魔对沙门说:“我作证——可为你作证。
Athāha māro samaṇa ahaṃ sakkhi kathāpayiṃ,
1117你的证人是谁?请速速说给我听;你凭什么轻易开口?
Tava ko sakkhi yajjatthi kathāpehi lahuṃ mama;
370三百七十。
370.
1119接着,世尊说出甚深而甜美的言语,
Athāha bhagavā tassa gambhīraṃ madhuraṃ giraṃ,
1120如同孔雀垂下羽毛、发出悦耳的鸣声,
Nicchārentā mayūrassa sunādaṃ phaṇino yathā;
371三百七十一
371.
1122那时你对我尚无有心的现量,
Taveva me na santīdha paccakkhatthaṃ sacetanā,
1123如今我的现量论者却成了无心的。
Acetanāva medāni santi paccakkhavādino;
372三百七十二
372.
1125如是说已,魔王镇伏内心,
Iti vatvāna mārāri sañtdhā jimūta gabbhato,
1126以离系之相,如电光闪耀,手持金光之索;
Nikkhanta vijjusaṅkāsaṃ karaṃ cāmīkarajjutiṃ;
373三百七十三。
373.
1128那时,胜者取出红色袈裟,面向大地,
Ratta cīvaragabbhamhā nīharitvā jino tadā,
1129向地居女神示意。
Dharaṇyabhimukhaṃ’kāsi uddissa bhumikāminiṃ;
374三百七十四。
374.
1131布施、礼敬等我所造诸善业,于每一生中皆在动摇。
Dānamānādikamme me kampantī jātijātiyaṃ,
1132胜者开口问道:“今日,你依何而住?”
Kimajja nissaṇāsī’ti jino vācamudāharī;
375
375.
1134犹如大地的殊胜之女,说道:“我今为证。”
Sakkhi’hanti vadantīva tato bhumivaraṅganā,
1135水陆相接之处,咆哮着,即刻翻腾如舞;
Saḷilāvanipariyantā gajjanti nacci tāvade;
376
376.
1137大地涌起如同海洋般的巨浪,
Mahī sāgara ūmī’va uṭṭhāpenti mahūmiyo,
1138云层布满天空,犹如陶匠旋转的轮盘般回旋。
Chaddhā kampi kulālassa cakkaṃvāti paribbhami;
377三百七十七。
377.
1140雪山——群山之王,以及持双山等诸山。
Himavā girirājā ca yugandhara nagādayo,
1141他们聚在一处,如同叠起的尖阁,又如演员般起舞歌唱;
Kūṭabāgā samukkhippa nacciṃsu naṭakā viya;
378三百七十八。
378.
1143见闻了那暗夜的奇景,因歌声而内心惊惶不安;
Disvā sutvā tamaccheraṃ gayenubbigga mānasā,
1144魔军溃散,犹如波涛破碎的大海;
Mārasenā pabhinnāsi bhinnavelova sāgaro;
379
379.
1146恐惧惨叫、慌乱失措,彼此互相冲撞搏击,
Bhayenaṭṭassarā bhantā patantaññoñña ghaṭṭanā,
1147披头散发,转身奔逃,魔众四散逃窜。
Vikiritvā kace piṭṭhe dhāviṃsu mārakiṅkarā;
380
380.
1149丢弃手中武器,徒手击打他人面部者
Gahitāyudhāni chaḍḍentā pidahantānanaṃ karā,
1150即使仅穿着身上衣物,他们仍不顾一切地奔跑
Nivatthavatthamatte’pi dhāviṃsu anapekkhakā;
381
381.
1152有人将手指塞入口中,哭泣不止
Aṅguliyo mukhe keci pakkhipanti rudanti ca,
1153有些人顶礼致敬,他们祈请:“尊主,请赐予我们无畏。”
Keci vandanti yāvanti abhayaṃ sāmi dehi no;
382
382.
1155这位成就义利者是谁?他已得胜,何以如此?气息、言辞之障已断除。
Siddhattho’yaṃ jito kinnu nissāsā ruddhabhāsanā,
1156彼辈展翅奔飞,急速疾行,目光炯炯,超越群众;
Piṭṭhipassamudikkhanti dhāviṃsu cakitā pare;
383三百八十三。
383.
1158那时,基利梅卡拉象王亦以膝跪倒,
Girimekhalo’pi nāgindo jannukena patī tadā,
1159魔王亦迅速坠落,疾驰而去,隐没不见;
Māro’pi patito khippaṃ dhāvitvā’dassanaṃ gato;
384三百八十四。
384.
1161在敦卡山顶,升起了导师美名的胜利旗帜。
Taṅkaṇe uggato āsi satthu kitti jayaddhajo,
1162他断除了酒等放逸之缘,往生至乃至梵天界。
Avahentova surādīnaṃ brahmalokāvadhiṃ gato;
385三百八十五
385.
1164那时,具足光辉的正自觉者取得了胜利,
Tadāsi vijayo tassa sambuddhassa sirīmato,
1165在最后的魔战中,魔罗遭遇了败绩。
Carime mārayuddhamhi mārassāsi parājayo;
386三百八十六
386.
1167思惟“人中御者具大威力”后,如是称赞:
Evaṃ mahānubhāvoti mantvāna narasārathiṃ,
1168应常礼敬、供养,因为他永远是你们的皈依。
Niccaṃ vandatha pūjetha so hi vo saraṇaṃ sadā;
1180第十一胜利。
Ekādasamo vijayo.
387三百八十七。
387.
1170已得最胜胜利的世尊,安坐于金刚座上时,
Laddhābhivijaye buddhe nisinne vajirāsane,
1171诸天前来围绕卫护,犹如城中的诸神护卫一般。
Parivārayuṃ gatāgamma pure viya surādayo;
388三百八十八。
388.
1173彼诸天众悉皆前来,以种种供养仪轨;
Devā te nikhilā netvā nānāpūjāvidhiṃ tato,
1174知足的牟尼成就了广大胜利吉祥;
Santuṭṭhā munino’kāsuṃ mahantaṃ jayamaṅgalaṃ;
389三百八十九
389.
1176夜尽时分已至,应礼敬圣尊牟尼,
Sampattātha nisākantā mānetuṃca munissaraṃ,
1177前后垂布于虚空,犹如清凉耳庄严;
Pubbāparambare lagga sasīṇakkaṇṇa bhusaṇa;
390三百九十。
390.
1179深蓝天空的发髻上,佩戴着繁星缀成的花环,
Sunīlākāsa dhammille dhatta tārālimālikā,
1180四方仿佛伸出手臂,摇曳着开满花的芒果树拂尘;
Vījentīva disā bāhā phullacūtaka cāmare;
391
391.
1182当时,茉莉花蕾含苞待放,簇聚如同成熟的葡萄;
Mallikā mukulāsatta sammattāligaṇā tadā,
1183犹如吹奏的法螺,发出甜美悦耳的音声;
Dhamentā viya saṅkhāni kūjenti madhuraṃ giraṃ;
392
392.
1185和煦的微风携着花蜜的香甜,轻轻吹拂,
Sāmoda makarandehi mandamandānilāgatā,
1186新人在胜者的圣影前,沐浴着清凉之水。
Sajuṇhā jinabimbamhi utuṃ gāhenti sītalaṃ;
393三百九十三。
393.
1188无明是极根本,犹如巨网之根本法藏。
Avijjādi mahāmūlaṃ tivaṭṭatthira khandhakaṃ,
1189为拔轮回毒树,彼时他即着手根除;
Saṃsāra visarukkhaṃ so āraddhummulituṃ tadā;
394三百九十四。
394.
1191初夜修习时,随念蕴之相续,
Bhāvento purime yāme saranto khandhasantatiṃ,
1192已得宿命随念智,人中最胜者
Pubbenivāsānussati ñāṇaṃ laddhā narissaro;
395
395.
1194复于中夜时分,净其天眼
Tathā majjhima yāmamhi dibbacakkhu visodhanā,
1195并证死生智已,悉皆圆满
Cutupapāta ñāṇañca adhigaṃtvāna sabbaso;
396
396.
1197后夜时分,思惟老死等事
Rattiyā pacchime yāme cintayanto jarādayo,
1198观照名色,安立三相
Vipassitvā nāmarūpe āropetvā tilakkhaṇaṃ;
397
397.
1200正思维已,自心离染清净
Sammasanto kilesehi vivecetvā sakaṃ manaṃ,
1201于漏尽智成就,此时证得无上果;
Āsavānaṃ khaye ñāṇā laddhā aggaphalaṃ tadā;
398
398.
1203已至涅槃城,以觉支为宝自在主,
Patto nibbāṇanagaraṃ bojjhaṅga ratanissaro,
1204既成正法王,演说欢喜之语。
Saddhammarājā hutvāna pītivācamudāharī;
399
399.
1206多生轮回中,我流转寻觅而未得见——
Anekajāti saṃsāraṃ sandhāvissaṃ anibbisaṃ,
1207寻找造屋者,反复经历痛苦的生死;
Gahakārakaṃ gavesanto dukkhā jāti punappunaṃ;
400
400.
1209造屋者!你已被见,你将不再建造这屋舍。
Gahakāraka diṭṭhosi puna gehaṃ na kāhasi,
1210你所有的肋骨都已破碎,屋梁已被拆毁;
Sabbā te phāsukā bhaggā gahakūṭaṃ visaṅkhitaṃ,
1211心已达无作,证知渴爱灭尽;
Visaṅkhāragataṃ cittaṃ taṇhānaṃ khayamajjhagā;
401四〇一
401.
1213如是善巧指明正道者,
Icceva maggamatadānavidhippavīṇa,
1214以广大慈悲福德之心,
Kāruññapuññahadayena mahodayena,
1215度越有海,超越无边之苦,
Patvā bhavaṇṇavamapāramanantadukkhaṃ,
1216这便是胜者(阿拉汉)所成就的无上波罗蜜。
Yenocitā paramapāramitā jinena;
402第四百零二
402.
1218他舍弃了一切财富与王位,
Yoceva sabbavibhavaṃ paṇuditva rajjaṃ
1219离家出离之后,如同行云以大地为根基,
Nikkhamma patva calapattamahīruhassa,
1220安住于根基之下,他便降伏了那斑杂而强大的魔王,
Mūle nisajja sabalaṃ pabalañca māraṃ,
1221亦降伏了诸罪恶之群,这位胜者愿赐予祥和与安宁。
Pāpārayo ca vijito sa dadātu santiṃ;
1234现正觉之论。
Abhisambodhi kathā.
403
403.
1223那时,三界之主、善逝世尊,
Tilokanātho sugato tato tadā
1224宣说此感兴之语:
Udānavācaṃ samudāharitvā,
1225于树王之下结跏趺坐——
Pallaṅkamābhujja dumindamūle
1226于金刚座上,如是思维;
Cintesi evaṃ vajirāsanasmiṃ;
404
404.
1228思维布施等波罗蜜,
Dānādayo pāramitā cinitvā
1229舍弃无数劫数,
Asaṅkhakappāni ca khepayitvā,
1230如同床座破损的缘故,
Asseva pallaṅkavarassa hetu
1231将其舍弃、远离、摒弃;
Sandhāvitaṃ taṃ bhajitaṃ vayajja;
405
405.
1233只要我的心愿依然充盈,
Yāvassu puṇṇa mama cetanāyo
1234我安然住此,不复起身,
Tāvettha acchāmi na vuṭṭhahāmi,
1235他忆念那无数众生,
Maṃtvāna so nekasahassasaṅkhā
1236胜者于彼处入等至;
Jino samāpatti valañji tattha;
406第四百零六
406.
1238天中至上,三界唯一依怙,
Devātidevo tibhavekanātho
1239已摧魔障,战胜五魔,
Hatāvakāso jitapañcamāro,
1240大智慧者犹如伟大的祖父一般受到尊敬。
Pitāmahādīhi mahīyamāno
1241导师度过七日。
Khepesi satthā divasāni satta;
1255第一七日如是。
Iti paṭhama sattāhaṃ.
407第四百零七。
407.
1243因他始终不舍此座,
Yasmāsanaṃ neva jahāti tasmā
1244如同关节紧密契合般端坐,
Tisandhiyuttena nisīditeva,
1245至今仍有所应作之事。
Ajjāpi kattabbamanena atthi
1246对天人之所欲,心中生疑;
Devānamicchāsi manamhi kaṅkhā;
408第四百零八
408.
1248如来以心察知其心念,
Tesaṃ manaṃ so manasā viditvā
1249为消除他们的疑惑,令心生欢喜,
Vinodanatthaṃ vimatintu tesaṃ,
1250从彼处起身,飞腾虚空,
Uṭṭhāya tamhā nabhamuppatitvā
1251向他们示现了牟尼的神通变化。
Dassesi tesaṃ munipāṭiheraṃ;
409
409.
1253善逝如此驱散已,
Vinodayitvā sugato tadevaṃ
1254涤荡心窍中积聚的疑惑,
Sudhāsinaṃ cetasi kaṅkharāsiṃ,
1255于东北隅结跏趺坐,
Pallaṅkato uttarapubbakaṇṇaṃ
1256如天降雨水,如日放光明,
Ākāsatoruyha jalaṃ ravīva;
410
410.
1258胜者坐于树王座,威仪庄严,
Jino dumindassa ca āsanassa
1259随念众多饶益恩德,
Bahūpakārattamanussaranto,
1260安住其位,毫无动摇,
Ṭhito padaṃ kiñci akopayanto
1261于诸世间,不取不舍,心无迷乱;
Ito cito loka na mujjahanto;
411
411.
1263青眸修长,如净水般澄澈可爱,
Nīlāyatakkhāmalakantitoya
1264以沉重之击,降伏那恶魔王,
Dhārānipātena dumindarājaṃ,
1265七日之中,端坐不卧,
Nisiñcamāno divasāni satta
1266以不瞬的目光瞻礼于彼;
Pūjesi taṃ’nimisalocanehi;
412
412.
1268至今,在那片土地上
Ajjāpi tasmiṃ dharaṇippadese
1269所造之塔,正以此名称之
Katassa thūpassa tadeva nāmaṃ,
1270天人、人与龙皆无嫉恨之心
Ahosi devā ca naro’ragā ca
1271因此他们庄严辉煌地往生天界;
Mahenti te tena divaṃ payanti;
1286第二七日如是。
Iti dutiya sattāhaṃ.
413
413.
1273于是天人们将那位天王的圣洁经行处,
Devā tato devavarassa tassa
1274以种种宝石装点得无比庄严。
Sucaṅkamaṃ’kaṃsu maṇīhi nānā,
1275在铺设了宽敞坐卧之具的场地中央。
Pallaṅkato ṭhānavarassa majjhe
1276前分与后分之间的过渡阶段。
Pubbāparāsāyanamantarāle;
414第四百一十四。
414.
1278受人王、龙王与天王所恭敬供养,
Narinda nāginda surinda pūjito
1279以六色光芒辉映闪耀,
Chabbaṇṇaraṃsīhi samujjalanto,
1280如同蓝色天幕中闪耀的星月。
Nīlambare tārakito sasī’va
1281这位尊者在那里经行七日;
So caṅkamī satta ahāni tattha;
415
415.
1283至今在那个地方,
Ajjāpi tasmiṃ dharaṇippadese
1284那座塔正是以此名号著称。
Katassa thūpassa tadeva nāmaṃ,
1285天人、人与诸龙皆知,
Ahosi devā ca naroragā ca
1286他们崇敬彼塔,因而得生于天界;
Mahenti te tena divaṃ payanti;
1302第三七日如是。
Iti tatiya sattāhaṃ.
416
416.
1288于是,树王前的众天神与阿修罗主,
Tato dumindassa surāsurindā
1289于大地西北方,
Mahītale pacchimottarāyaṃ,
1290建立众宝所成之殿堂顶;
Māpiṃsu nānāratanālayaggaṃ
1291彼即在此处,安坐殊胜座榻之上。
Nisajja pallaṅkavare tahiṃ so;
417第四百一十七;
417.
1293极难见、甚深,涉及此岸与彼岸的法。
Sududdasāgādhamapārapāraṃ
1294于一切处生起、有如波浪般变化的相,
Samantapaṭṭhānataraṅgabhaṅgiṃ,
1295于法海中,智慧之光璀璨闪耀,
Dhammodadhiṃ ñāṇasumerumatthā
1296七种波浪,激荡翻腾,
Sālolayaṃ khepayahāni satta;
418
418.
1298至今,在那片土地上,
Ajjāpi tasmiṃ dharaṇippadese
1299所造之塔,其名即彼;
Katassa thūpassa tadeva nāmaṃ,
1300曾有天人、人类与龙族;
Ahosi devā ca naroragā ca
1301他们礼敬此塔,由此升入天界。
Mahenti te tena divaṃ payanti;
1318第四七日如是。
Iti catuttha sattāhaṃ.
419第四百一十九
419.
1303于是,胜者行至牧羊人树根下,
Tato jino gantva’japālamūle
1304体验着解脱所生的妙果,
Vimuttijaṃ sāduphalaṃ’nubhonto,
1305他超越了生死众生的界限。
Sattāhamattaṃ ativattayī so
1306天中之天,慈悲功德至上,
Devātidevo karuṇāguṇaggo;
420
420.
1308当时,魔子欲扰乱圣者,
Tadāgatā māravadhū munitdaṃ
1309为迷惑其父,
Palobhituṃ yā pituno sakāsā,
1310她们于此所施的方便,仅如一滴水,
Tāsaṃ payogampidha bindumattaṃ
1311因其现起,故述说此事。
Kathīyate taṃ samupāgatattā;
421四百二十一
421.
1313彼时,魔王于战阵中被胜利者所败,
Tadā sa māro samare jinena
1314溃败而去,忧恼悲戚,威势尽失,
Parājito socanako’pagaṃtvā,
1315心生惭耻,低头面朝下;
Pajjhāyamāno’tha adhomukho’ca
1316默然独坐,以指划地,满怀怨恨与懊恼;
Nisīdi tuṇhī vilikhaṃ chamāyaṃ;
422四二二
422.
1318失败在我,过失亦在我。
Parājayaṃ mayha mameva doso
1319我对此既无怨恨,亦无恼怒。
Na tassa kasmāhamayaṃ’ca nāsiṃ,
1320头颅、眼睛、血肉等,以及妻子儿女。
Sīsakkhimaṃsādi ca puttadāre
1321未曾咒骂,仅在心中如此思惟。
Nādanti evaṃ manasī karonto;
423四百二十三。
423.
1323这件事起于那巨蟹座之人。
Pavattimetaṃ makaraddhajassa
1324听说渴爱、不满与贪染,
Sutvāna taṇhā aratī ragā ca,
1325魔罗于彼处盘旋折磨,
Yatthacchi māro parisocayanto
1326她们便惊慌地瞬间离去。
Tatthāgamuṃ tā cakitā khaṇena;
424
424.
1328见他那样安坐
Disvāna taṃ tattha tathā nisinnaṃ
1329屏住呼吸,发出言语
Nissāsaruddhaṃ giramuggirantī,
1330犹如霜珠凝结的精粹
Tusāra bindunivahehi’sāra
1331那宽大的双眼,宛如莲瓣一般。
Paṅkeruhākāra visālanettā;
425
425.
1333唉,吾儿啊!唉,吾儿啊!你为何落到这般光景?
Hā tāta hā tāta kimāsi tedaṃ
1334你已失却一切,还能说些什么?即便痛斥,又有什么益处?
Naṭṭhannu te kiṃ vada patthasī kiṃ,
1335你被谁从何方击败?
Ko te diso kena parājito’si
1336我们将杀谁?
Kimānayissāma hanāma kaṃ no;
426
426.
1338此刻为何不见此?
Kimhotiyodāni na passathetaṃ
1339净饭王子,声名迸发如流,
Suddhodanīyaṃ tatakittighosaṃ,
1340于我口中,如残月般隐灭,
Mukhamhi mayhaṃ masimakkhayantaṃ
1341超越欲界,摧伏众敌;
Aticca yantaṃ visayaṃ pasayha;
427四百二十七。
427.
1343妻子并不能使人成为人,
Na bhāriyā tāta manussabhūtaṃ
1344谁又能令人臣服、受其奴役呢?
Kattuṃ vasaṃ ko vasameti nāmhaṃ,
1345犹如被贪欲之网所缚的醉象。
Taṃ rāgapāsena gajaṃ’va mattaṃ
1346将它牢牢系缚后,我们便可牵引而来。
Subandhakaṃ bandhiya ānayema;
428四百二十八。
428.
1348由无贪欲故,确实没有贪欲罗网的系缚之苦,
Na rāgapāsena hi ānanīyo
1349犹如超越魔王的领域,
Mārassa dheyyaṃ samatikkamīva,
1350无贪无染的阿拉汉,坚定不动。
Apetarāgo arahā akampo
1351因此,他是幸福之子,能得安眠;
Sovāma tasmā subhagā tanujā;
429四二九。
429.
1353他既生而为人,便有思惟之心,
Sacetano so hi manussabhuto
1354若入无心之境,
Acetanañce samupāgamāma,
1355我们所为,悉随他意,于此何怪?
Karoma taṃ no vasagaṃ kimettha
1356请看此心力,刹那便显现;
Cittaṃ balaṃ passatha no khaṇena;
430
430.
1358以形色悦目,以容颜令人欢喜,
Rūpena nettaṃ sumanoharena
1359以香悦鼻,以声悦耳,
Gandhena ghāṇaṃ savaṇaṃ sarena,
1360以触悦身,以味悦舌心,
Phassena gattaṃ rasasā rasaññaṃ
1361其心为欲所生之套索所缚,
Manañca pāsena ca kāmajena
431
431.
1363其颈为善臂之套索所系,
Subāhupāsena ca tassa gīvaṃ
1364双臂佩戴花鬘链饰,
Bāhudvayaṃ dhāritamāladāmā,
1365如同被绳索牢牢捆缚,挣脱不得。
Bandhitvadāneva tamā’nayāma
1366现在,孩子,看我们的力量吧!
Balañhi no passatha tāta’dāni;
432四百三十二。
432.
1368说完父亲这番话,
Vatvāna evaṃ vacanaṃ pitussa
1369俯身恭敬捧起双足,
Paṇamma pādāni pagabbhitantā,
1370当魔敌闪耀着光辉时,
Yatthacchi mārāri virocamāno
1371他们当即奔赴,心意决然。
Tatthā’gamuṃ khippamudaggacittā;
433四百三十三。
433.
1373发髻庄严,聚以华鬘,以为顶严。
Sāmodamālākulakesabhāra
1374她丰满的胸脯佩戴藏红花环,引人注目,
Payodharā kuṅakkumahārihārā,
1375红唇明艳,光彩照人,
Bimbādharā cārusabhā pabhāsā
1376令众人心神陶醉。
Ummādayantī janamānasāni;
434四百三十四。
434.
1378以蜜调和,深浸于甜美之中,
Muddhena missaṃ madhure nimuggaṃ
1379以爱润泽,以味彻透,
Snehena tintaṃ rasato’nuviddhaṃ,
1380他们所说的话语,深入人心。
Bhāsiṃsu vācaṃ hadayaṅgamantā
1381仅仅以目光,便夺人智慧。
Vilokaneneva dhitiṃ harantī;
435四百三十五。
435.
1383春意悦人,你正年少青春。
Vasantakanto navayobbano’si
1384你色如真金,端庄悦心。
Suvaṇṇavaṇṇo hadayaṅgamo’si
1385你独坐榕树根下,寂静端严。
Eko nisinno’si vaṭassa mūle
1386贤淑的夫人啊,您如今身在何处?
Simantinī sāmi kuhinnu tuyhaṃ;
436
436.
1388虽无波浪,却依然泛起浪花,
Taraṅgahīno’pi taraṅgamālī
1389夜晚也同样毫无疑惧,夫人啊,
Sasaṅkahīnā rajanī ca sāmī,
1390天鹅不畏寒冷,池中莲花盛放。
Haṃsā’lihīnā sarasī suphullā
1391不显艳丽,亦非沉寂,河流依然流淌不息;
Nābhāti kantā virato dhavo’pi;
437
437.
1393正是春季,林间繁花盛开,
Vasantakālo ca vanaṃ suphullaṃ
1394夜晚月色照耀,群蜂低吟轻唱,
Nisākarābhā bhamarāligītaṃ,
1395甜香弥漫,微风徐徐吹拂。
Sugandhamandopagatā samīrā
1396你亦以青春焕发出光彩。
Virocasi tvampi ca yobbanena;
438四百三十八
438.
1398如今我们已聚集于此,
Mayampi cettheva samāgatamha
1399顺合心意、形貌悦意,
Mano’nukūlā ca manuññarūpā,
1400今日心中为何燃起这般的欲火?
Karoti kiṃtva’jja sakāmadāho
1401如今,欲焰已熊熊燃起,缠住了我们。
Kāmākaro’dāni samāgato no;
439
439.
1403莫让这青春美貌的精华就此衰萎。
Mā tedisaṃ yobbanarūpasāraṃ
1404用袈裟遮蔽这难持之相,
Suviggahaṃ chādaya cīvarena,
1405正以此故,主人啊,置我等于轻蔑之地——
Teneva no nettamanamhi sāmi
1406莫让我陷入成为你奴仆的炽燃之苦;
Mā dehi dāhaṃ tava dāsibhute;
440
440.
1408指甲上红白纹路交错,
Nakhaṃsu sutte’ruṇapānipāde
1409犹如眼角下的青色斑痕,
Nettindanīlāni’va āvuṇanto,
1410你是我们的主人,在那莲花般的面容上,
Tvamacchi no sāmi mukhambujesu
1411没有这样的色泽,是什么缘故呢?
Na enti kinte nayanālimālā;
441第四四一节。
441.
1413洁白如石灰,砖如金,有铁木;
Sudhāsilāgīñjaka lohadāru
1414‘汝生时’,意为:你并非迷惑之人,而是智者,亦非由外缘所造作。
Jātehi tvaṃ dhīra na nimmito’si,
1415‘有形貌者’,意为:你容貌端正、品德尊贵,然而形貌虽如此庄严,
Rūpī’si sommo’si tathāpi sāmi
1416‘为何欲贪从心中驱遣’:意即为何心中生起对欲乐的渴爱,而被其牵引。
Kiṃ kāmarāgaṃ manasā nudesi;
442
442.
1418『此人亦如愚者,喜好四种乐事』,意谓此处所说之人犹如愚昧之众,耽著于四种欲乐。
Ayañca bālā caturā ratīsu
1419『愚者啊,除却心中疑惧』,意为劝谕愚者断除心中生起的猜疑与忧虑。
Bāleti kaṅkhaṃ jaha mānasamhi,
1420那盛放的花簇,为何会凋零散落?
Kiṃ mañjarī bhijjati sampaphullā
1421犹如狂蜂在花丛中采蜜时的亲密,
Mattālirāje paricumbamāne;
443第四四三。
443.
1423又如这位美丽迷人的女子,
Ayañca rāmā ramaṇīyarūpā
1424胸脯丰满,腰肢柔细,腰臀圆润,
Pīṇorugaṇḍā kuvamaṇḍalā ca,
1425在繁花丛中,对那女子心生爱恋。
Taṃ kāminiṃ kāmaya phullakañje
1426如天鹅深深迷恋莲蕊的花粉;
Haṃso yathā kesara sampagiddho;
444四四四。
444.
1428宝珠与善瓶,
Cintāmaṇiṃ bhaddaghaṭañca kappa
1429入于树,得离贫穷之身。
Taruṃ samāpajja daḷiddabhāvā,
1430众生确实不会陷于不幸。
Nāpenti sattā khalu dubbhagattā
1431正如你对我双足的侍奉一样;
Tatheva no’sī tava pādasevā;
445四百四十五。
445.
1433如此,以悦耳动人的言辞,
Evañhi tā rañjanamañjubhāsā
1434一千八百,
Sahassamekañca satāni aṭṭha,
1435巧妙化作种种装扮,
Vesāni sammā abhinimmiṇitvā
1436以种种方式诱惑牟尼王。
Palobhayuntaṃ bahūdhā munindaṃ;
1454由此而有渴爱吗?
Tato taṇhā?.
446四百四十六。
446.
1438是夜叉,是迷醉者,是石心者。
Yakkhosi mattosi silāmayosi
1439是无意识者,或是铁制的无情之物
Acetanosā’tha ayomayosi,
1440是未离贪爱而有意识者
Avītarāgañhi sacetanañce
1441依此方法而前往
Anenupāyenu’pasaṅkamāma;
447
447.
1443他的心应当迅速结出果实,
Phaleyya khīppaṃ hadayañhi tassa
1444犹如赤日当空高悬,
Uṇhaṃva rattaṃ mukhatu’ggameyya,
1445亦当迅捷,心无散乱。
Siyāva khippaṃ api cittakhepaṃ
1446他便达到癫狂的状态;
Ummādabhāvaṃca sa pāpuṇeyya;
448
448.
1448正如被砍断的甘蔗,
Yathā palutto haritopalamhi
1449又如被抛弃的芦苇,在烈日下干枯。
Khitto naḷo sussati ātapena,
1450如此,他便解除了愁忧,得以安稳。
Evaṃ visusseti visādameti
1451他得以解脱,超越迷惑,灭尽诸苦。
So mucchati muyhati dukkhameti;
449四四九。
449.
1453你满怀忧伤,却在林中独自禅观?
Sokāvakiṇṇe nu vanamhi jhāyasi
1454是丧失财富,还是心存期盼?
Vittannu jito uda patthayāno,
1455是在村落中造了什么过失吗?
Āgunnū gāmasmiṃ akāsi kiñci
1456你为何不以人为证?
Janena kasmā na karosi sakkhiṃ;
1475「导师」者,
Satthā?.
450第四百五十
450.
1458获得了义利与心的寂静。
Atthassa pattiṃ hadayassa santiṃ
1459断除可爱乐相之军,
Chetvāna senaṃ piyasātarūpaṃ
1460我独自禅修,体证了安乐,
Eko’haṃ jhāyaṃ sukhamanubodhiṃ
1461因此,我不与世人作见证;
Janena tasmā na karoma sakkhiṃ;
1481「此二于圣典中」者,
Imā dve pāliyaṃ?.
451
451.
1463猕猴为烈火所焚,
Paluṭṭhagattaṃ dahanena makkaṭiṃ
1464冢间景象,令人厌离,
Susānapetiñca jigucchanīyaṃ,
1465见彼移动、可厌的秽聚。
Jegucchiyaṃ jaṅgama mīḷharāsiṃ
1466智者见后,谁还会希求它?
Disvāna ko taṃ varaye sapañño;
1487「然则不乐」者,
Atha arati?.
452
452.
1468比丘应如何多修而住?
Kathaṃ vihārī bahulo ca bhikkhu
1469已渡五重暴流者,今更渡越第六(瀑流)。
Pañcoghatiṇṇe atarīdha chaṭṭhaṃ,
1470禅修者如何才能多起彼欲想?
Kathaṃ jhāyiṃ bahulaṃ kāmasaññā
1471未得彼欲想者,即属外在。
Paribāhirā honti aladdha yo taṃ;
1493「导师」者,
Satthā?.
453453.
453.
1473身已轻安,心善解脱。
Passaddhakāyo suvimuttacitto
1474无有造作,具念,无著。
Asaṅkharāno satimā anoko,
1475了知法者,无寻禅修者。
Aññāya dhammaṃ avitakka jhāyī
1476不愤怒,不散乱,不昏沉
Na kuppatī nassaratī na thīno;
454
454.
1478如是安住而精勤修习的比丘
Evaṃ vihārī bahulo ca bhikkhu
1479已渡五重暴流,更渡第六重
Pañcoghatiṇṇe atarīdha chaṭṭhaṃ,
1480如是,常修禅那时,欲想便断。
Evaṃ jhāyiṃ bahulaṃ kāmasaññā
1481未能得此者,即处外境,为外所缚。
Paribāhirā honti aladdha yo taṃ;
1504「然则从贪」者,
Atha ragā?.
455
455.
1483行于众中,已断渴爱。
Acchecchi taṇhaṃ gaṇasaṅghacārī
1484确实,众多具足信根者将得超越。
Addhā tarissantī bahū ca saddhā,
1485众多乡里人,诚然以种种方式听闻此一切法。
Bahuṃ vatāyaṃ janata’manoko
1486断除恶行,便达死王彼岸。
Acchijja nessati maccurājassa pāraṃ;
1510「导师」者,
Satthā? .
456
456.
1488大雄如来,以正法引导众生,
Nayanti ve mahāvīrā saddhammena tathāgatā,
1489以正法引导者之中,智者何来嫉妒?
Dhammena nayamānānaṃ kā usūyā vijānataṃ;
1514这五项是否见于圣典本文中?
Imā pañca pāliyaṃ?.
457
457.
1491闻彼胜者之殊胜法,
Sutvāna taṃ dhammavaraṃ jinassa
1492放逸者以贪欲等为伴,
Pamattabandhussa ragādirāmā,
1493它们根本无力诱惑此人;
Palobhituṃ ne’va samatthakā taṃ
1494他很快就来到了父亲身边。
Agaṃsu khippaṃ pituno sakāsaṃ;
458
458.
1496魔王在旁如情人般注视着,
Māro tadārā’va samekkhamāno
1497看见她们来到,仅此而已;
Disvāgatā kevalameva tāyo,
1498切勿将我所说视为欲贪。
Mā kattha kāmaṃ mama bhāsitāni
1499我为那饥渴的鹿求食;
Kāmattha pātuṃ migataṇhikāpaṃ;
459
459.
1501愚者以水草茎搅动山岳;
Bālā kumudanāḷehi pabbataṃ abhimanthatha,
1502用爪挖掘山岭,用铁齿啃啮山石。
Giriṃ nakhena khaṇatha ayo dantehi khādatha;
460
460.
1504应自头顶将石头沉入地底深处,
Selaṃva sirasi ūhacca pātāle gādhamesatha,
1505应在胸前掘出深坑,令乔达摩陷入其中;
Khānuṃva urasā’sajja nibbijjāpetha gotamā;
1531这两项是否见于圣典本文中?
Imā dve pāliyaṃ?.
461
461.
1507魔这样说罢,心中忧恼,
Vatvāna evaṃ vimano sa māro
1508苦恼已经生起;
Saṭītuko sambhavanaṃ payāsi,
1509因导师之心已从贪欲解脱。
Satthātha rāgā parimuttacitto
1510你于那七日中度过了;
Jahāsi tasmiṃ divasāni satta;
462
462.
1512现今有你这位证悟者,
Ajjāpi taṃ sākhivarampitena
1513以所证悟的自心之力,使一切皆成庄严,
’Nubhutamattena mahenti sabbe,
1514由此你在天界的宫殿之中,
Teneva te saggagatā vimāne
1515于无比的爱欲中欢喜愉悦;
Modanti kāmehi anūpamehi;
1542如是为第五个七日。
Iti pañcama sattāhaṃ.
463
463.
1517随后,牟尼王来到目真邻陀树根下,
Tato munindo mucalindamūle
1518到达后,坐于殊胜之座。
Nisīdi gantvā pavarāsanamhi,
1519如同朝日从持双山升起,放射光芒;
Yugandhare bālaravī’va raṃsi
1520以光网遍满世间;
Jālāhi lokaṃ paripūrayanto;
464
464.
1522于时,百千雨云聚集,
Athāna megho jaladā satehi
1523满盈天空,雷鸣电闪,
Papūrayaṃ khaṃ thanayaṃ savijju,
1524清凉之风,拂掠水流,
Sasītavāto kiramambudhāraṃ
1525绽放辉光,带着锐利的闪电;
Virocamāno visakaṇṭhikāhi;
465
465.
1527安然无畏,不喜不忧,于目真邻陀湖中自在饮食者
Amandanaṇdo mucalindabhogī
1528见牟尼王端坐于目真邻陀树下
Disvā munindaṃ mucalindamūle,
1529以宽广盘绕之身周匝环绕
Parikkhipitvāna visālabhogā
1530有冠之蛇以其头冠严加覆盖
Chādetva sammā saphaṇo phaṇena;
466
466.
1532他为摄益他而请他就座
Ajjhesi so tassa anuggahāya
1533他走到那里,坐于蛇座上
Nisīdi gantvā bhujagā’sanamhi,
1534那时,导师正安住于银殿。
Satthā tadā rūpiyamandireva
1535心意清净,得大自在,成就七种殊胜。
Sattāmahattaṃ suvimuttacitto;
467
467.
1537至今那位长者亦因其实证。
Ajjāpi taṃ sākhivarampi tena
1538他们仅凭亲身体证,便了知那广大境界,
’Nubhutamattena mahenti sabbe,
1539正是由他,他们现身于天上的宫殿之中,
Teneva te saggagatā vimāne
1540享受那无与伦比的诸欲乐;
Modanti kāmehi anūpamehi;
1568如是为第六个七日。
Iti chaṭṭhama sattāhaṃ.
468
468.
1542随后,苦行之王来到,
Tato’pagantvā yatirāja rājā
1543安坐于王树的根部,
Nisīdi rājāyatanassa mūle,
1544受用着解脱所生的喜乐。
Vimuttijaṃ pītisukhaṃ’nubhonto
1545对众生满怀无量悲悯的功德之巅。
Sattāhamattaṃ karuṇāguṇaggo;
469
469.
1547时至今日,即便是这树枝,
Ajjāpi taṃ sākhivarampi tena
1548仅凭其自身的广大与殊胜,便能庄严一切,
’Nubhutamattena mahentī sabbe,
1549正因如此,那些生在天界的诸宫殿,
Teneva te saggagatā vimāne
1550以无与伦比的欲乐而欢喜;
Modanti kāmehi anūpamehi;
1579如是为第七个七日。
Iti sattama sattāhaṃ.
470
470.
1552断除饮食等事务者,
Āhāra kiccādi vivajjitassa
1553享安乐者,得解脱智
Sukhānubhontassa vimuttijāni,
1554彼胜者,诸根悦豫
Sampīṇitaṅgassa jinassa tassa
1555如是,度过七日七夜
Iccaccaguṃ sattadināni satta;
471
471.
1557由天帝释从彼处引导
Devānamindena tato’panīta
1558受用了口粮与水等资具之后
Mukhodakādimparibhuñjiyāna,
1559当安坐于苦行王与国王之间时
Nisinnamatte yatirāja rāje
1560在那里,有两位以采矿为业的商人恰巧来到;
Tatthā’gamuṃ dve vāṇijā khaṇena;
472
472.
1562得到殊胜天神的善加策励,
Ussāhitā devavarena sammā
1563被火焰灼烧者,即苦行者投掷的石块者,
Sālohitā tassa tapussa-bhallikā,
1564可口的炒面与蜜团
Manthañca sāduṃ madhupiṇḍikañca
1565带上前去,对主人这样说道:
Ādāya nāthaṃ idamabruvunte;
473四百七十三。
473.
1567这实非贤者所依止之处,
Idañhi no dhīra anuggahāya
1568接受之后,当善加受用此布施,
Paṭiggahetva paribhuñja dānaṃ,
1569它能带来利益与安乐。
Hitāya taṃ hoti sukhāya ceva
1570于未来尚未达彼岸者,
Anappakappesu anāgatesu;
474第四百七十四。
474.
1572受取后,牟尼乃天神所赐——
Paṭiggahetvā muni devadinna
1573以已证得、极珍貴的戒行,
Pattena paccagghasilāmayena,
1574为成就他们之随喜,
Bhutvāna tesaṃ anumodanatthaṃ
1575宣说了能赐予殊胜、备受称赞的法。
Desesi dhammaṃ varadaṃ pasatthaṃ;
475
475.
1577有两位商人姐妹,于佛陀处
Dve bhātikā vāṇījakā jinassa
1578听闻正法,心生欢喜,
Dhammaṃ suṇitvāna pasannacittā,
1579便成为优婆夷。
Dve vācikopāsakataṃ gatāsuṃ
1580她们恳求那位应供者再受供养;
Yāciṃsu te taṃ puna pūjanīyaṃ;
476
476.
1582他俯首顶礼之后,
Parāmasitvāna siraṃ tato so
1583胜者便赐予一握髻发舍利。
Adā jino kuntala dhātumuṭṭhiṃ,
1584他们因此喜悦满足,满心欢喜。
Te tena tuṭṭhā sumanā patītā
1585带领他们去往与财富相称之处;
Mahiṃsu netvā vibhavānurūpaṃ;
477第四百七十七。
477.
1587导师便前往阿阇波罗树根处,
Satthā’tha gantvā ajapālamūle
1588犹如千道光耀于须弥山间,
Sahassa raṃsīva yugandharamhi,
1589安坐之后,他观照着世间众生,
Nisajja lokaṃ anulokayanto
1590心意如是思惟;
Vitakki evaṃ manasā vitakkaṃ;
478
478.
1592他已沉浸于殊胜法之精髓,
Mayajjhapanno varadhammasāro
1593犹如深广无垠的江海,
Sasassa sindhū’va agādhapāro,
1594于未觉悟的众生中,今日他属于谁?
Abuddhasattehi tamajja kassa
1595因这世间确然昏暗,我将为之开显;
Pakāsayissañhi jaḷo hi loko;
479四百七十九
479.
1597若我说示此殊胜微妙之法,
Desemi ce dhammavaraṃ paṇītaṃ
1598犹如那燃尽之焰,于我心中——
Kilantabhāvova mamassa asmā,
1599在此般苦难中,竟仍有人思虑此事?
Kimattadukkhe niti cintayanto
1600牟尼在教说中,开示了这条由受具足戒者所宣说、戒师所阐明的法。
Nuyyāmamākā muni desanamhi;
480第四百八十
480.
1602其时,有一位名为娑婆主的造化者。
Sahampatī nāma tato vidhātā
1603他以明澈之心了知对方的心意,
Sacetasā tassa manaṃ viditvā,
1604宣说“一切世间必定毁灭”之语,
Vinassatīdaṃ khalu sabbalokaṃ
1605因此惊惧而向他宣说。
Adesite teni’ti kampamāno;
481四百八十一。
481.
1607当他亲近彼胜利者时,
Sakāsamāgamma jinassa tassa
1608于彼处,于梵天众中具大敬重,
Sagāravo brahmagaṇena tattha,
1609屈膝至地,
Nihacca jānuṃ pathavītalamhi
1610恭敬顶礼,而作如是言:
Namassamāno idamabrūvī so;
482四八二。
482.
1612您作为天中天,在善慧时代,
Tvaṃ devadevo sa sumedhakāle
1613观察世界,凝望世间,
Palokitaṃ lokamudikkhamāno,
1614离开了燃灯佛的足下,
Vihāya dīpaṅkarapādamūle
1615以悲悯之功德,证得无死涅槃;
Laddhā’mataṃ taṃ karuṇāguṇena;
483
483.
1617步入轮回之险难丛林,
Pavissa saṃsāravanaṃ viduggaṃ
1618施舍肉、眼、头等为布施,
Maṃsakkhisīsādima’dāsi dānaṃ,
1619他体受了无量、不可忍受的苦
Vedesi dukkhaṃ amitaṃ asayhaṃ
1620因此,这于你只是为他人之利,并非为你自己;
Taṃ te paratthaṃ’va na attahetuṃ;
484
484.
1622确实,此间有贪欲微薄的众生
Santīdha sattā khalu mandarāgā
1623善逝所说之法,甚深难解,
Ñātuṃ samatthā sugatassa dhammaṃ,
1624他那无上的悲悯功德,已然感召于我,
Ārādhito me karuṇāguṇaggo
1625恳请您以哀愍之心,开示正法;
Desehi dhammaṃ anukampamāno;
485四百八十五
485.
1627时节到来时,连坚硬粗糙之物也会绽放,
Kāle vikāsanti kharaṃsu missā
1628如同生长于旱地与水中那各色各样的花朵,
Thalambujātā kusumāni nānā,
1629正如那些开显法义的教化者。
Tathe’va te dhammakarābhiphuṭṭhā
1630种种众生,现起变化。
Vikāsamāyantī janā anekā
486四百八十六。
486.
1632明行具足,正念具足
Sampanna vijjācaraṇo satīmā
1633持最后身,光辉具足
Jutindharo antimadehadhārī,
1634接受了他的邀请
Paṭiggahetvāssa nimantaṇaṃ so
1635于心中,对众生生起慈悲。
Janesi satte karuṇā manasmiṃ;
487
487.
1637不死之门已为他们敞开。
Apārutā tesaṃ amatassa dvārā
1638让诸具闻者,生起信心。
Ye sotavanto pamuñcantu saddhaṃ,
1639不怀害想,不说粗恶之语,
Vihiṃsasaññī paguṇaṃ na bhāsiṃ
1640梵天,于人间宣说殊胜法;
Dhammaṃ paṇītaṃ manujesu brahme;
488
488.
1642心生欢喜,因彼已纳受,
Paṭiggahesīti udaggacitto
1643四面者应允了我的请求,
Ajjhesanaṃ me caturāṇano so,
1644偕同眷属礼拜怙主后
Natvāna nāthaṃ sahapārisajjo
1645刹那之间便离去了那处居所;
Pakkāmi tamhā bhavanaṃ khaṇena;
489
489.
1647此时,世尊得到他的迎请而应允,
Tato jino tena gahitanuñño
1648我正欲宣说,并观察应为谁宣说,
Desemi kasseti udikkhamāno,
1649正如智者观察阿拉拉高台而安然登临。
Āḷāra-udde samudikkha dhīro,
1650思惟这些众生的心如此迅速地消散
Mantvāna tesaṃ aciraccutittaṃ;
490
490.
1652我何时宣说此无上法轮
Kahannukho’haṃ varadhammacakkaṃ
1653非由他人所能转动者
Aññena kenāpi avattanīyaṃ,
1654世间烦恼如珍宝般纷繁多样,
Lokassa cintāmaṇisantibhaggaṃ
1655辗转生起,因而反复思虑;
Pavattayissantī vicintayanto;
491第四九一节。
491.
1657五比丘见到牟尼
Disvāna bhikkhū muni pañcavagge
1658手持钵与三衣
Ādāya pattañca ticīvarañca,
1659前往波罗奈的鹿野苑
Bārāṇasīyaṃ migadāyamento
1660导师踏上了内观之道;
Addhānamaggaṃ paṭipajji satthā;
492四百九十二。
492.
1662在那里,由天众与梵众所清净。
Tatthāmarabrahmagaṇehi pūta
1663道上有蛇、鸟,以及种种四足走兽,
Pathe phaṇī pakkhi catuppadā ca,
1664还有林天神祇与树神山神,
Āraññadevā tarupabbatā ca
1665众多众生以种种奇妙之姿住于大地上;
Mahiṃsu nekehi suvimhayehi;
493四百九十三。
493.
1667于是,他顺着鹿野苑之路而去;
Tatopagā so migadāyamagge
1668见到多位修行者,修行者们来到近前后,
Disvā yatīsaṃ yatayo’pagantvā,
1669了知修行的要义,
Akaṃsu vattaṃ paṭipattisārā
1670在那里转起法轮;
Pavattayī tattha sa dhammacakkaṃ;
494四百九十四。
494.
1672种种根本与分支法门,
Aññādikoṇḍaññavasippadhānā
1673其数无量,繁茂如草木丛生,
Koṭīnamaṭṭhārasa kañjayonī,
1674即便达到八十亿,僧团依然明净清明,
Asītikoṭī’pi sudhāsi saṅghā
1675那时,他们为求正法、引导众生而同心勉励。
Aññāsumaggaṃ kamato tadā te;
495第四百九十五。
495.
1677正值酷暑时节
Aticcayātamhi nidāghakāle
1678当雨季来临时,
Vassānakāle samupāgatasmiṃ,
1679智者便在此入雨安居,
Tattheva vassaṃ upagamma dhīro
1680具足调御者安住了整整三个月。
Temāsamattaṃ avasī vasīso;
496第四百九十六节。
496.
1682接着,又将这份荣耀安立在他的同伴之中,
Tato yasaṃ tassa sahāyakepi
1683令其坚定于阿拉汉道。
Patiṭṭhapetvā arahattamagge,
1684使众生获得增长与成熟。
Bhutiṃ janānaṃ anubrūhayanto
1685他在那里结束了雨季。
Vassassa antaṃ akarī tahiṃ so;
497第四百九十七。
497.
1687雨季结束时,世间明解者、牟尼王,
Vassaccaye lokavidū munindo
1688曾召唤你们这些修行者与子嗣,
Āmantayī te yatayo saputte,
1689他们于是前来,合掌礼敬,向着涅槃,
Te’thāgamuṃ nibbaṇathā katañjalī
1690无量慧者为他们宣说了调伏法
’Damabruvi tesama’nanta pañño;
498
498.
1692你们宣说我的法音
Ugghosayantā mama dhammaghosaṃ
1693你们擂响我的法鼓
Samāhanantā mama dhammabheriṃ,
1694善妙地吹奏我之法螺,
Sādhuṃ dhamentā mama dhammasaṅkhaṃ
1695你们当游行于人天之中;
Carātha tumhe sanarāmarānaṃ;
499
499.
1697高举我胜利幢于世间者。
Jayaddhajaṃ me bhuvanukkhipantā
1698高扬我法幢者,
Ussāpayantā mama dhammaketuṃ,
1699高举我正法幢者,
Athukkhipantā mama dhammakuntaṃ
1700游化于诸天世间。
Carātha lokesu sadevakesu;
500
500.
1702善加庄严的不死之道,
Susajjitattaṃ amatassa maggaṃ
1703充满荆棘的地狱众生,
Sakaṇṭakattaṃ narakāyanassa,
1704魔罗之面被炭黑涂抹,
Mārānanasmiṃ masimakkhitattaṃ
1705应向包含诸天的世间宣说;
Kathetha lokassa sadevakassa;
501五百零一。
501.
1707世尊涅槃后,恶行被善加覆藏,
Buddhantaraṃ suppihitaṃ acāraṃ
1708往昔为解脱者敞开的广大门户,
Purassa mokkhassa visāladvāraṃ,
1709世尊如今不再为我们开启——
Avāpurī no bhagavā’dhunā bho
1710请如他今日这般,宣告一切吧。
Yathajja sabbetī nivedayavho;
502五百零二
502.
1712今日,我于此世间生起的存在,
Uppannabhāvaṃ bhuvane mamajja
1713佛法之显现也是如此,
Tatheva dhammassa ca pātubhāvaṃ,
1714已生起之事物,与如幻般的虚妄状态
Uppannabhāvañca mamorasānaṃ
1715昭然示现于世间,游行于其间
Pakāsayantā jagatiṃ carātha;
503
503.
1717在幽林之中,在深山岩窟深处
Vanamhi pante girigabbharāyaṃ
1718或于树下,或于空屋,
Rukkhassa mūle’pi ca suññā’gāre,
1719我调伏自身,住持于正法之道。
Vasaṃ yatattā mama dhammamaggaṃ
1720当为世间宣说正法,令诸天与人脱离争战之苦。
Desetha loke sanarāmarānaṃ;
504五百零四。
504.
1722行者如是说后,便各自朝向诸方而去,
Vatvāna evaṃ yatayo disāsu
1723世尊遣散众比丘后,前往优楼频螺。
Pesetva nātho uruvelagāmī,
1724随后踏上旅途,行至中途,
Paṭipajji maggaṃ atha antarāle
1725如入白棉密林,穿行丛莽之间;
Kappāsikavhaṃ vipinaṃ pavissa;
505五百零五。
505.
1727于中,安住不动寂静,
Tasmiṃ ramante samatiṃsamatte
1728如王蜜之至纯,彼殊胜者已调伏,
Rājorase so pavaro vinetvā,
1729授与那不灭的法,并且广为宣扬,
Datvā’mataṃ dhammamathuddisitvā
1730犹如象王,行步不缓。
Agoruvelaṃ gajarājagāmī;
506五百零六。
506.
1732其中,有一位优楼频螺迦叶长老。
Tatthoruvelādhikakassapoti
1733他声名远扬,携弟子众,
Pasiddhanāmassa sasissakassa,
1734他使最上之果圆满成熟,
Aggaṃ phalaṃ so paripāvayanto
1735安居时节,于诸自在者中,最为尊上;
Vasī vasante vasīnaṃ variṭṭho;
507五百零七
507.
1737那一天,乡村与城镇居民都会集而来,
Tadāharuṃ negama nāgarā ca
1738大迦叶苦行者的那场祭祀,
Yaññaṃ mahākassapa tāpasassa,
1739世尊以心知其心,
Jino viditvāssa manaṃ manena
1740世尊因彼之净信,各别安住;
Vasī visuṃ tassa pasāda hetu;
1741如何?
Kathaṃ?
508
508.
1743那时,世尊前往北拘卢洲
Gantvāna uttarakuruṃ bhagavā tadāni
1744托钵乞食后,游历于秀丽的喜马拉雅山
Piṇḍañcaritva ramaṇīya himālayaddiṃ,
1745来到水味甘美、极为可意的处所
Āgamma sādurasa nīra bharābhirāme
1746在那崖壁之旁,供养尊贵的圣者。
’Notattake munivaro paribhuñjiyāna;
509
509.
1748我便如此默默思惟:恰似时刻即将来临。
Cintesi evamahamappataraṃva kālaṃ
1749我将安住于自己未来的教法之中。
Ṭhassāmi sāsana mamañhi anāgatesu,
1750于兰卡岛境内,现有一处非人所在;
Laṅkātale bhavati tattha idāni yakkha
1751我的教法存于此处,因此我当往彼处;
Sambādhamatthi mama tattha gatesu’dāni;
510
510.
1753一切由非人生起之恐惧,皆当灭尽。
Sabbā’manussaja bhayaṃ pavinassatī’ti
1754如此思惟后,那位最胜牟尼出于悲悯,对诸众生,
Mantvā tato yativaro karuṇāya satte,
1755犹如被厚云笼罩的红日,
Sañjhāghanehi parinaddha ravīva ratta
1756如同尼拘律果般的粪扫衣;
Nigrodhapakka sadisaṃ carapaṃsukūlaṃ;
511
511.
1758手持美丽的石钵
Dhāretva selamaya sundara pattahattho
1759放射六色光辉,遍满十方
Chabbaṇṇaraṃsi nivahaṃ disi pūrayanto,
1760自证悟后,于第九个普沙月的满月之夜
Sambodhito navama phussaja puṇṇamāyaṃ
1761为降伏楞伽岛,他自虚空降临;
Laṅkātalaṃ vijayituṃ nabhasā’gamāsi;
512
512.
1763梵天、阿修罗、天人、龙、金翅鸟,以及诸成就者,
Brahmāsurāmara phaṇi garuḷā ca siddha
1764持明者等众,并其眷属,
Vijjādharādi janatā sahapārisajjā,
1765他们以幢幡、伞盖、宝瓶、灯炬与高大的拱门,在广阔天穹中
Ketā’tapatta ghaṭa dīpuru toraṇehi
1766在天空大道上作了盛大的供养。
Pūjaṃ akaṃsu mahatiṃ gaganāyanamhi;
513
513.
1768楞伽女神胸前佩戴着光芒闪耀的星月项链,
Laṅkaṅganā urasi bhāsura tāra hāra
1769其水清凉甘美,令人心悦,洋溢迷人光彩。
Saṅkāsa sītala manohara nīra pūrā,
1770那里有一片名为瓦鲁卡(沙)的广袤平原,宛如大地之基座。
Tasmiṃ mahādipada vāluka nāma gaṅgā
1771众人齐聚于此,眼目沉醉于那夺目的美景。
Bhumajjhagāsi jana netta harābhirāmā;
514
514.
1773在距此不远一处清净而更为怡人的地方,
Tassāvidūra suci rammatare padese
1774纵向绵延二十由旬,横向
Āyāmato mitatiyojana vitthatena,
1775方圆四十伽浮他,景致悦目赏心,
Cattāri gāvutamitaṃ nayanābhirāmaṃ
1776泉流清冽,水声潺潺而洪盛;
Āsāra sītajala nijjhara bhurighosaṃ;
515五百一十五。
515.
1778鸟群结队,吟唱和合悦意之歌。
Mattālipāli khaga gītija missarāgaṃ
1779那片林间,为心神安适的鹿群所依止、所栖居,
Sammatta citta migasaṅgha nisevitaṃ taṃ,
1780众多孔雀聚集一处,翩翩起舞,足趾相并,
Naccanta nekasikhi saṅgata pādapiṇḍaṃ
1781这是一座名为优楼那迦林的园林;
Uyyānamāsi urunāgavanābhidhānaṃ;
516
516.
1783那时,在宝岛胜境兰卡的庄严秀美之地,
Ramme tadā ratanadīpavaramhi laṅkā
1784在名为诃利坎达咖的夜叉众仆役之中,
Lokābhidhāna harikaṇḍaka yakkhadāse,
1785在邬昙跋罗、苏玛那峰、丹都莱耶等地,
Odumbare sumanakūṭaka taṇḍuleyye
1786在塞利苏山、摩拉吉里山与米撒迦里提塔那山这些山中,
Selesu māragiri missakariṭṭhanāme;
517
517.
1788还有其他诸山,即是森林中令人悦意的游息之处,
Ye’ññepi santi girayo vanarāmaṇeyyā
1789恒河、山窟与沙石底地,
Gaṅgā nadī giriguhā sikatātalā ca,
1790那里住着隐秘而粗暴、不受禁制者,
Tatthāvasanti rahasā pharusāniruddā
1791耽于杀生,狡诈虚伪的夜叉。
Pāṇātipāta niratā saṭhakūṭa yakkhā;
518五百一十八
518.
1793他们汇聚于那片广大的龙林之中,
Saṅgamma te mahati nāgavanamhi tamhi
1794与一众扈从及随侍共同计议;
Sammantayiṃsu sabhaṭā saha pārisajjā,
1795'你算何等人物!'彼此以尖刻言辞质问,
Tvaṃ ko’si re! Iti paro aparaṃ kharena
1796以尖刻的言辞互相刺痛,犹如猛兽用利齿撕咬。
Tikkhena vādakaṇayena aruntudantā;
519五百一十九。
519.
1798他们因种种不愉快的缘由而彼此忿怒、憎嫌。
Kujjhiṃsu te athitarītara kāraṇena
1799因言辞上的争斗、激愤之情与轻率鲁莽,
Vākyena yuddha pariraddha pagabbhitattā,
1800心被种种烦恼所烧灼,躁动不安,犹如遭遇风暴般激荡,
Saṅkhābhitāpaga patīva’navaṭṭhacittā
1801并因贪欲、嫉妒等心念炽盛,彼此怨恨排斥;
Sārambhagabbitamanā parirāvayanti;
520第五百二十节。
520.
1803此时,正自觉者世尊心怀善意,现于虚空。
Tasmiṃ khaṇe’bhimatado sugato nabhamhi
1804以大悲心,降临他们的所在。
Āgamma tesa’manukampita mānasena,
1805他如同屋脊般端严,身具令人悦意的光鬘,
Gopānasī sama manohara raṃsimāli
1806在此时此处,他如摩尼宝珠一般,又如缀着摩尼珠的耳环,具足功德之宝;
Tatthacchi khe guṇamaṇī maṇikaṇṇikāva;
521
521.
1808为平息他们的纷争,胜者(佛陀)便成为其中的因缘。
Tesaṃ jino kalahavūpasamāya hetu
1809驱散暴雨、黑暗、狂风、严寒与恐惧,
Māpesi vuṭṭhi timirā’nilasītabhītiṃ,
1810在那里,乌云密布、雷声轰鸣,彩虹横空;
Tatthāsi gajjitaghano suracāpakhitta
1811如瀑流奔涌击打,令僧众四散。
Dhārāsarehi vitudaṃ nisivāra saṅghaṃ;
522
522.
1813他们恰如失明者,深陷于浓重的黑暗之中,
Andhāva te ghanatare timire nimuggā
1814他们愚昧迷妄,在恐惧中既不辨方向,也不识四方。
Muḷhā disañca vidisaṃ na vidiṃsu bhītā,
1815犹如狂风摧折山巅巨树,
Caṇḍāniluddhaṭa mahā girikūṭarukkha
1816他们惊恐交集,啜泣着向远处逃去。
Sampāta bhīta ruditā gatimesayanti;
523五百二十三。
523.
1818他们又用寒冷的气息彼此缭绕。
Sītena te atha dije parikoṭayantā
1819相互攀扶着力图起身,
Aññoññagattamavalamba parodayiṃsu,
1820种种令人惊惧的景象与警告声,
Rūpāni nekabhayadāni ca ghosaṇāni
1821因此,各式各样的恐惧在他们当中生起;
Vattiṃsu tena vividhaṃ bhayamāsi tesaṃ;
524
524.
1823即便是佛陀,内心虽感忧苦,却不会因他人所加的苦难而动摇煎熬。
Buddhāpi dukkhitamanā paradukkhakena
1824“为何会如此?”对此不应妄加思惟。
Kasmā karonti anayaṃ’ti na cintanīyaṃ,
1825世间因嗔恨而摧毁,正如农夫在收获季节除灭害虫一般。
Loko hanāti viṭapi phaladāna hetu
1826世尊如同清凉月光,能摧破众敌暴虐之苦;
Satthena soma ripugāhaka vāsaramhi;
525
525.
1828世尊于时为除暗者,于恐惧忧愁中抚慰众人,令离忧恼;
Satthā tato tamanudo sabhaye sasoke
1829见众生如同待死,心生悲悯,
Disvāna guyhaka jane karuṇāyitatto,
1830驱散雨、暗与风,扫除一切障碍,
Vuṭṭhiṃ tamañca pavanaṃ paṇuditva sabbaṃ
1831他彰显了自己无有悭吝的胸怀,犹如忍辱中的明珠;
Dassesi attamakhilaṃ dumaṇīva khamhi;
526第五百二十六
526.
1833见此情景,诸圣者合掌礼敬,犹如莲花般清净庄严。
Disvāna te munivara’ñjali paṅkajehi
1834他们低头合掌,这样说道:
Sajjetva sīsa sarasī idama’bruviṃsu,
1835我们恳请您,愿您亲自赐予我们无畏的庇护。
Yācāma no’bhayapadaṃ bhavato sakāsā
1836对于仆役,智者应当行持悲悯。
Dāsesu dhīra karuṇaṃ karaṇīyameva;
527五百二十七
527.
1838那时,世尊以柔和甜美的音声这般说道:
Evaṃ tadā’vaca jino madhurassarena
1839散居的游方者啊,我召唤你们,请同等观察。
Āmanta te nisicare’vanate samekkha,
1840你们若能赐予某一处所,
Tumhe dadātha yadi ṭhānamamekadesaṃ
1841令一切为厚重风寒所苦者,皆得止息;
Sabbe apentī ghanavātaja sītadukkhā;
528
528.
1843若由此能除灭苦恼,我等便当行之。
Yajjevamītima’payāti karoma bho taṃ
1844具足智慧者,若欲遍渡一切洲渚,应当摄持。
Gaṇhāhi dhīra yadi icchasi sabbadīpaṃ,
1845以此广说,即为断除生死之道。
Vatvāna tehi paridinna chamāya maggo
1846接着,以水浸树皮制成一块树皮片;
Ogamma tattha puthu patthari camma kaṇḍaṃ;
529第五百二十九。
529.
1848坐于彼处,入火遍定,显现火焰光辉,
Tasmiṃ nisajja kasiṇaṃ samāpajja tejo
1849犹如藤蔓缠绕的火炬炽然燃烧,照亮大地,
Jālākulaṃ jalita maggīmamāpayī so,
1850烟焰如柱,升入高空,犹如高耸的山峰,
So dhūmaketu gaganuggata tuṅgasiṅgo
1851炽燃轰鸣,如雷震响,令山林回声,惊动四方;
Sandaḍḍhayaṃ girivanānu’rughosayanto;
530
530.
1853攀越树木、丛林与山冈
Rukkhehi rukkhavana pabbata laṅghanena
1854犹如缠绕枝干与枝叶一般
Sākhāmige ca vihage anubandhayaṃ’va,
1855即便是大象、野猪与猛兽
Vessānaro vanamarū migasūkare’pi
1856心想它们也如同林中野兽,成群聚集,
Sandhāvi guyhaka jane iti cintayanto;
531
531.
1858见那烈火燃烧之处,火焰炽盛,火花四散飞溅。
Disvāna tattha pacurātana vipphuliṅga
1859此火交织如网,隐密而汇聚,宛如在深洞内燃烧的幽火。
Sammissa jāla dahanaṃ guhakā samecca,
1860风势迅猛,火星迸散,犹如风中星火闪烁不定。
Dhāvuṃ vikiṇṇakaca bappajala’ddanettā
1861火焰随枯枝败叶聚合,彼此相连,飞腾奔窜,势不可挡;
Dārattajehi sahitā gatimesamānā;
532
532.
1863正觉者之光焰炽盛,身心遍照,威光赫奕,无比庄严。
Sambuddhateja paridaḍḍha sarīracittā
1864奔至海岸边,
Āhacca sāgarataṭaṃ paridhāvamānā,
1865纵然在那里也未能寻得庇护,
Tasmimpi te pavisituṃ saraṇaṃ na laddhā
1866随即众人皆齐集于地面;
Chamhi tato sapadi sannipatiṃsu sabbe;
533
533.
1868见那位圣者与同伴共处悲伤
Disvāna te munivaro sahaye sasoke
1869当时,大海中央那广大而可爱之物
Rammaṃ tadā jaladhimajjhagataṃ mahantaṃ,
1870以自身神通将山岛移来此地
Iddhīhi sehi giridīpami’dhānayitvā
1871统合提升后,复令四方归趣于彼
Āropayitva nikhile puna tattha’kāsi;
534
534.
1873宣说此‘无分彼此,平等周遍’之义
Katvevame’samasamo’pasamanta’mītiṃ
1874世尊即于彼处,身光赫奕,端然而坐
Tattheva bhāsurataro bhagavā nisīdi,
1875梵天、魔众、阿修罗、迦楼罗等诸成就者,
Brahmāmarā’suraphaṇī garuḷādi siddhā
1876齐聚一堂,成就了一场盛大而庄严的集会;
Saṅgamma’kaṃsu mahatiṃ mahama’ggarūpaṃ;
535第五三五节。
535.
1878胜者于会中宣说微妙善法;
Desesi saṃsadi jino sutisādhu dhammaṃ
1879其法常断诸漏,施予众生清凉吉祥;
Tasmiṃ sadāsavanudaṃ sivadaṃ janānaṃ,
1880闻法之众,数以百千亿计,
Sutvāna nekasatakoṭi pamāṇa pāṇā
1881那时,他们一同获得了照见诸行法的法眼。
Laddhā tadā samabhavuṃ caradhammacakkhuṃ;
536
536.
1883那一天,安住于殊胜的善妙峰顶上,
Tasmiṃ dine sumanakūṭa varādhivāso
1884具足光明、神通、智慧与威德,名为善妙者,
Tejiddhibuddhivibhavo sumanābhidhāno,
1885天人以清净欢喜之心,于三宝前
Devo pasannahadayo ratanattayamhi
1886他已证得那最初、最殊胜的果位;
Sampāpuṇittha paṭhamaṃ phalamuttamaṃ so;
537
537.
1888起身面带喜悦,双手合十。
Uṭṭhāya tuṭṭhavadano katapañjalīko
1889如愚象在清波中搅动摧折。
Muggo jinagga nakharaṃsi payodadhimhi
1890敬礼之后,对无与伦比、英勇沉稳者如此说道。
Vanditva evamavacā’tula vīra dhīra
1891世间无上之士,圣主贤哲,我今称扬。
Lokagga puggala varaṃ dada sāmi dhīsa;
538第五百三十八
538.
1893我是您的仆人,是您莲足的礼敬者。
Dāsosmi te caraṇa paṅkaja pūjakohaṃ
1894我拥有信等之财,是您的儿子。
Saddhādayādi vibhavo tanayo’hamasmi,
1895若无你们,我片刻不愿存留世间。
Tumhe vinā khaṇalavaṃ vasituṃ na icche
1896故请世尊赐我应受礼敬者。
Tasmā dadātu bhagavā mama pūjanīyaṃ;
539
539.
1898智慧女子闻已,抚头致敬。
Sutvāna taṃ dhitimatī parimajja sīsaṃ
1899如同群蜂簇拥莲花一般
Saṃsatta chappada saroruha sannibhena,
1900以手握持自身青黑发所成的舍利之拳
Hatthena nīla saka kuntala dhātumuṭṭhiṃ
1901应以宝珠容器供养之
Dajjātha so maṇimayena karaṇḍakena;
540
540.
1903他双手合十,高举过顶,躬身而立,
Paggayha bāhuyugalena ṭhīto namitvā
1904满心欢喜,犹如将冠冕戴在头上,
Muddhā dadhāsi makuṭaṃ viya pīṇitatto,
1905随后,他与三十三天众一同,作了殊胜的供养,
Katvā’tha so vara mahaṃ tidivehi saddhi
1906智者应以宽恕与慈悲对待世间众生;
’Mappetva dhīra pharibhutta vasundharāyaṃ;
541五百四十一。
541.
1908他以蓝宝石与殊胜的宝石,
So’kāsi nīlaratanehi mahārahehi
1909筑成一座七宝高的塔,
Ubbedhato ratana satta pamāṇa thūpaṃ,
1910那座塔于导师住世之时便已矗立;
Nāthe dharantasamayeva patiṭṭhahī so
1911此塔犹如能赐予三界安乐的如意宝珠一般。
Thūpo tilokasukhado maṇi kāmado’va;
542五百四十二
542.
1913于三界皈依处已般涅槃之后
Pacchā tilokasaraṇe parinibbutamhi
1914漏尽者、至寂者、萨兰弗苦行王
Khīṇā savo samahimo sarabhu yatindo,
1915从火葬堆取来胜者颈骨舍利,
Ādāya taṃ citakato jinagīvadhātuṃ
1916于彼处安奉,建造了手塔十二座;
Tasmiṃ nidhāya’kari bārasa hatthathūpaṃ;
543五百四十三。
543.
1918转至他处,于小无畏林之时,
Cūḷābhayahvavanipo samaye’parasmiṃ
1919以三十二肘建成的殊胜高塔,
Battiṃsa hatthama’kariyattha varoruthūpaṃ,
1920恶徒首领未能调伏,反将其杀害,
Duṭṭhādigāmaṇi nupo damiḷe hananto
1921造作肩披,长六十四手;
Kāresi kañcukamatho catusaṭṭhihatthaṃ;
544
544.
1923如此,他犹如峭壁耸立于狮子国的大山;
Evaṃ sa sīhalamahāsaramajajharūḷhaṃ
1924如白莲花,为蜂群所亲近
Setambujaṃ’va madhupāvali sevanīyaṃ,
1925大地之上,掌中清凉露水,如甘露般的美妙嬉戏,
Bhumaṅganā karatale sitavitthalīlo
1926愿宝塔赐予众生内心的清凉安乐;
Thūpo dadātu masamopasamaṃ janānaṃ;
545第五百四十五。
545.
1928除去了兰卡的依附,安立安稳,
Laṅkopasaggama’vadhūya vidhāya khemaṃ
1929那属于自己的兰卡,以殊胜的宝石玉饰为庄严,
Laṅkaṃ nijāya varakuntala dhātuyā taṃ,
1930圣者便以精妙圆满之说为因,
Katvāna bhāsurataraṃ muni maṅgalāya
1931如护明灯,于其航路,令不闪灭;
Pāyāsi tāraka pathe’nuruvelameva;
546第五百四十六。
546.
1933于彼处,展现了种种甚深神变,
Tasmiṃ vidhāya bahuvimhita pāṭiheraṃ
1934他以千智破除坚固的邪见之网,
Bhetvā sasissaki’sino puna diṭṭhijālaṃ,
1935为千眼者授予了涅槃寂静之地。
Datvāna nibbutipadaṃ sahasissakassa
1936涅槃——那座殊胜之城,他已令其圆满。
Nibbāṇa sundara puraṃ paripūrayittha;
547第五百四十七
547.
1938从那绽放的莲花林之辉耀
Tamhā vikāsita kusesaya kānanābha
1939为诸漏尽者所围绕,行向善逝
Vītāsavehi nivuto sugatebhagāmī,
1940你前往王舍城,踏上无上快乐之路。
Pāyāsi rājagaha gāmī’mudāramaggaṃ
1941应当如同莲花般洁净的太阳,远离众生。
Veneyya jantu kamalākara bhānurūpo;
548第五四八节。
548.
1943当那位胜者离去时,殊胜的频婆娑罗王
Tasmiṃ gate jinavare vara bimbisāro
1944与诸天众一同举行了盛大的供养
Pūjaṃ akāsi mahatiṃ saha devatāhi,
1945在那集会中,众生皆获得了无过
Tasmiñhi saṃsadi labhiṃsu anappapāṇā
1946于道、果与皈依皆得安立。
Magge phale ca saraṇe ca patiṭṭhahiṃsu
549第五百四十九节。
549.
1948国王便来到那处宽广而可爱怡人的竹林园。
Rājā tato vipula veluvanābhirāmaṃ
1949其间缀以种种树木所成的亭阁,
Sālaṅkataṃ vividha pādapa maṇḍapehi,
1950南侧水瀑悬泻,
Pādāsi dakkhiṇakare jalapātanena
1951其声能令群山与雪山为之动摇。
Katvā dharādharadharaṃ himavañca kampaṃ;
550
550.
1953于彼处环顾四方,眼目得悦,心生欢喜。
Tasmiṃ samantanayano nayanābhirāmo
1954恒常增长众生之福德,
Bhutiṃ janassa satataṃ abhivaḍḍhayanto,
1955普降法雨之流,周遍洒落。
Dhammambu vuṭṭhi nikaraṃ parivassayanto
1956第二年雨季时,他独自安住雨安居;
Vassaṃ vasī adutiyo dutiyamhi vasse;
551
551.
1958天帝以顶髻庄严您的双足,
Devinda moli samalaṅkata pādapiṭṭho
1959恒常精勤于利益世间之行,
Lokassa atthacaraṇe satatābhiyutto,
1960正是在那里,世尊于第三年乃至第四年,
Tattheva so hi tatiye’pi catutthavasse
1961善逝在此吉祥安稳的住处而住;
Vāsaṃ akāsi sugato sirisantivāso;
552552.
552.
1963恒常运持世间无垢之法
Lokassa dhamma ma’malaṃ satataṃ vahanto
1964于舍卫城可爱庄严之祇园
Sāvatthiyaṃ rucira jetavane’bhirāme,
1965于第五年,施安乐之牟尼在此安住
Vāsaṃ akāsi sukhado munipañcamasmiṃ
1966观察着可调众生之时节
Veneyya sattasamayaṃ samudikkhamāno;
1996如是为初次来到兰卡。
Iti laṅkāya paṭhamā’gamanaṃ.
553
553.
1968那时,世尊正住在名为祇园的园林中
Atha bhagavati tasmiṃ jetanāme vanasmiṃ
1969此林庄严华美,具足吉祥之相
Nivasati satilaṅkā maṅgalā’vāsarūpā,
1970犹如天界天众的欢喜园,
Upavanamiva nāke nandanaṃ devatānaṃ
1971不死龙之居处,形色悦意;
Amara uragavāsā rammarūpā babhūva;
554
554.
1973在那极其光耀、渐次增长的山上,
Tahimati rucirasmiṃ vaḍḍhamānādi sele
1974甜美的河水缓缓流淌,悦意而祥和,
Madhura salilavāhe rammakalyāṇikādo,
1975大海之中有群蛇栖居,龙岛之畔,
Udadhi bhujagavāse nāgadīpantike ca
1976拥有广大威力的龙众群聚而住。
Mahati mahima yuttā nāgasaṅghā vasanti;
555
555.
1978往昔具大威神,住于增长不动山中,
Pacura mahima yutto vaḍḍhamānācalasmiṃ
1979曾是众蛇之主,名为小腹者,
Adhipati bhujagānaṃ āsi cūlodaravho,
1980名为大腹者,居于龙洲海中。
Mahudara iti nāmo nāgadīpodadhimhi
1981尔时,那位山岳之中的龙王正居住在他们那里,
Nivasati atha tesaṃ pabbateyyo’ragindo;
556
556.
1983而另一位龙王之女,乃是龙女,
Itara bhujaga rañño dhītaraṃ nāgakaññaṃ
1984当时,她作了迦尸龙极可爱、极美丽的妻子,
Piyatarama’bhirūpaṃ’kāsi dāraṃ tadā hi,
1985那时,他将给女儿的赠礼递过去,
Atha ca duhituyā so dīyamānaṃ dadanto
1986便送上光洁如宝石的坐具;
Rucira maṇīmayagghaṃ āsanañcāpadāsi;
557
557.
1988当女儿出嫁的恰当时候,为了铺设床座,
Duhitari matakāle te’tha pallaṅkahetu
1989水生与陆生的诸龙,皆已列阵,准备交战。
Jalaja thalaja nāgā yuddhasajjā ahesuṃ,
1990此时,那些陆生的蛇群,纠结如同碎浪之环,
Atha thalaja bhujaṅgā bhaṅgakallolamālā
1991他们心神散乱,如同怀妊者一般哀号;
Sadisa lūlita cittā gabbitevaṃ ravanti;
558
558.
1993水中毒蛇的名声与财富,对我们有何用?
Kimu’dadhija phaṇīnaṃ kitti sampattiyā no
1994或论名声与随从,其力量与成就又有何用?
Api yasaparivārā kiṃ baleniddhiyā kiṃ,
1995以我、我见而生的执取,对他们有何意义?
Ahamahamīti gabbā kiṃ kimissāya tesaṃ
1996驱散黑暗之敌,令日轮之道高扬;
Bhavati timira’rīnaṃ bhānumaggunnatī kā;
559
559.
1998继而,水中之龙发出雷鸣般的咆哮,
Atha jalaja’lagaddā gajjanaṃ gajjayantā
1999那令人怖畏的凶猛吼声,在树林间轰然震响,
Bhayajanaka pagabbhā phoṭayantā bhūjānaṃ,
2000我啊,光明之声!啊!在山岳之上,
Ahamaha pabhū re!Re! Pabbateyyāna’metaṃ
2001犹如晨露初升时,鸟群的啼鸣般响亮。
Paṭutaraḍasitoṭṭhā kakkha’ḷevaṃ ravanti;
560
560.
2003犹如愈加猛烈的雷霆,牙齿咔嚓作响。
Paṭutara garunādā tāva gajjanti dantī
2004目光所及的通路尚未断灭,直至喉咙迸出咆哮,
Nayana pathamu’pente yāva kaṇṭhiravānaṃ,
2005犹如大地所生的洪流,奔腾汇聚于一处,
Tathariva thalajātā jumhayantā samaggā
2006眼前的景象便不显空寂虚无;
Nayana pathagatā no suññadappā bhavanti;
561
561.
2008如是,两军互相怒吼,彼此冲击。
Iti tadubhayasenā ghaṭṭayantā’ññamaññaṃ
2009挥舞种种兵器,互相砍杀,喊声震天。
Vividha paharaṇho uggirantī giranti,
2010恒时激荡,犹如大海波涛般翻腾。
Satata khubhita velā sāgarūmīva bhantā
2011他们心潮涌动,一心迎战,立于阵中;
Lulita lulita cittā yuddhaninnā ṭhitāsuṃ;
562
562.
2013于是,在那夜晚结束时,牟尼主来到阵前说:
Atha tadahu munindo yāminīyāma’mante
2014观察世间,已陷入思惟之网,
Patiniya matijālaṃ lokamolokayanto,
2015见那些沉溺于争战的享乐者,未来的荣华
Samara vasagatānaṃ bhogīnaṃ bhāvibhutiṃ
2016继而,他看见了楞伽洲的增盛
Tadupari ca’bhivuddhiṃ passi laṅkātalassa;
563
563.
2018于是,牟尼于蜜月的布萨日,值黑半月时
Atha muni madhumāse’posathe kālapakkhe
2019圆满成就一切律仪,执持僧伽梨等法,
Kata nikhila vidhāno gayha saṅghāṭikādiṃ,
2020五眼者从四方遍观随顺者,
Anugatikamudikkhaṃ pañcanetto samantā
2021善意者见到名为‘善意’、具足圆满的天人;
Sumana sumana nāmaṃ passi devaṃ samiddhiṃ;
564
564.
2023其时,善天天人正住于祇园
Tadahu sumanadevo jetanāme suramme
2024于近门楼之处,有座名为胜妙之精舍
Adhivasati vihāre dvārakoṭṭhopakaṭṭhe,
2025他立于枝叶繁茂的乳树之下
Ṭhita viṭapa samiddhe khīrikāpādapasmiṃ
2026日日以赞颂礼敬善逝者
Sugata mabhinamanto anvahaṃ pūjayanto;
565五百六十五
565.
2028见到那位暗暗的沙门,诵其偈后,于他去世之后
Tamasammuni disvā’mantayitvā’gate taṃ
2029我这样说道:“尊者,请与我同往楞伽,
Idamavaca mayā bho saddhimāgaccha laṅkaṃ,
2030与我共居于昔日所住之地,
Saha tava bhavanamhā pubbavutthappadese
2031愿你成为诸有福者的依止与繁荣;”
Tava bhavati patiṭṭhā bhoginañjā’bhivuddhi;
566
566.
2033于是,他将这名为“心”的要点从圣者言教中把握之后,
Atha munivacanaṃ so muddhanāma’ggahetvā
2034内心好似从那树根里拔起而生的嫩芽一般升起,
Samuditahadayo taṃ rukkhamuddhacca mūlā,
2035尊崇并将如来供奉于头顶,以此托持着全然绽放的,
Sugatamupari katvā dhārayanto suphullaṃ
2036以层层密叶展为伞盖,悬于天际;
Barihi barihi chattākāramāgā nabhamhī;
567
567.
2038依于自身而结聚十力者,是名傲慢之人。
Dasabala tanubhā’bhissaṅgamā so dumando
2039如宝石般闪烁摇荡,以其种种光辉而令人喜爱,
Tarala maṇīva nānā’bhāhi sambhāvanīyo,
2040犹如树木、岩石等一切也都焕发光彩。
Vilasita iva sabbe rukkhaselādayo’pi
2041失去自有的色泽,变得黯淡无光,遂逐渐枯萎凋谢。
Apagata sakavaṇṇāvaṇṇavantā virejuṃ;
568五百六十八。
568.
2043飞鸟、龙蛇与诸天等,皆掩其六种光辉。
Khaga bhujaga surādi massitā chappabhāhi
2044自主主宰其本生,常于彼此之间迷妄,
Nijapati nijajāyā svaññamaññāsu muyhuṃ,
2045于无染虚空之中,辉耀放光之牟尼王,
Asita gagana majjhe sobhamāno munindo
2046放射种种光芒,犹如绚烂的光鬘。
Vitata vividha raṃsī raṃsimālīva gañchi;
569
569.
2048于浓密云层之中,迸发雷电,击裂而出。
Jalada paṭala saṇḍe vajjhamuddāḷayitvā
2049其身光明闪耀于外,犹如皎洁的明月。
Bahi vilasitakāyo sommadosākaro,va
2050树荫覆蔽,光明照耀,于此处安住。
Katupari taruchāyo jotamāno samāno
2051‘乌拉嘎’者,于众蛇争斗之处聚集,在虚空中端坐;
Uraga samaraṭhānaṃ ganthvā’kāse nisajja;
570此处数字570为章节标记,不译。
570.
2053他以神通力,将那浓密深重的黑暗收摄拢聚,
Ghanatara timiraṃ so iddhiyā saṅgharitvā
2054于彼处威猛可怖、气势汹汹,
Tahimatirava bhīmaṃ ghorasaṃrambhavantaṃ,
2055犹如百道霹雳齐落、暴雨倾盆、面目狰狞;
Asani sata nipātaṃ vassadhārā karālaṃ
2056乌鲁塔拉即令浓云涌起,化作凉风;
Urutara tata meghaṃ māpayī sītavātaṃ;
571
571.
2058如是,三界之主为除其骄,面对骄慢的龙众,
Iti tibhuvananātho dappite nāgasaṅghe
2059为令清净,示现可怖之相,
Vimada karaṇa hetu dassayī bheravānī,
2060而后导师察知险恶将至,
Atha’pagata pagabbhe te viditvāna satthā
2061当即于彼处驱除所生恐惧;
Apanudi bhayajātaṃ taṅkhaṇaṃyeva tattha;
572
572.
2063如旭日之光辉,如华鬘之璀璨闪耀,
Taruṇa taraṇisobhā ketumālāvilāsiṃ
2064面容光泽明净,身布诸相庄严。
Subharuci mukhavandaṃ lakkhaṇākiṇṇagattaṃ,
2065众龙王了知彼能灭三有者之后,
Tibhava vibhavadāyiṃ taṃ viditvāna nāgā
2066即手执尾饰供品,恭敬作礼,犹如顶礼大地。
Cutapaharaṇa hatthā vandamānā mahiṃsu;
573
573.
2068头枕双手,身涂鼠灰与泥土等颜料。
Sirasī nihitapāṇī rattapaṅkeruhehi
2069双唇微启,眉眼含笑,饰以细花嫩叶。
Vikaca vadana nettā’manda kañjuppalehi,
2070双肩以种种颜色与花纹等彩绘严饰。
Saka saka dhata nānāvaṇṇa vammādikehi
2071点缀着各色花朵、布幔与微灯般的小幡。
Vividha kusumavatthā’manda dīpaddhajehi;
574574
574.
2073那些同住在蛇宫中的龙女们
Uraga bhavanavāsā nāgakaññā samecca
2074她们肩荷上千只盛水的罐子,仪态优雅,
Kuca kalasa sahassaṃ dhārayanti salīlaṃ,
2075她们身佩优美华丽的金饰,怡然自得,
Lalita kaṇaka valli līlamādhatta gattā
2076她们口中赞语连连,音声悦耳,演示了善妙的戏乐;
Thuti mukhara mukhā tā sādhu kīḷaṃ akaṃsu;
575
575.
2078于是,牟尼与诸蛇之身相会,
Atha muni uragānaṃ viggahaṃ taṃ sametuṃ
2079多闻者发出悦耳动人的梵音,
Sutimana kamanīyaṃ niccharaṃ brahmaghosaṃ,
2080为清净者所善赞叹的不老不死之道,
Ajaramamara maggaṃ suppasatthaṃ sudhihi
2081那善希求者宣说殊胜之法,为如毒蛇的众生。
Varamati varadhammaṃ desayī naṃ phaṇīnaṃ;
576五百七十六。
576.
2083诚然,于轮回之中,无有坚实,连些许核心亦不可得。
Na bho bho saṃsāre khalu bhavati sāraṃ lavampi
2084寒冷与那焚烧的烈火,何时能有差别?
Visesā taṃ sītaṃ jalita dahane vijjati kadā,
2085众生常被贪爱之病所恼,种种苦难相随。
Sadā rāgaṃ rogaṃ byadhati janataṃ nekaduritaṃ
2086即便如此,亦如清晨的露水迎着太阳一般,
Tathāpā’yuṃ pāto ravirabhimukhussāva sadisaṃ;
577
577.
2088此身乃三十二分所成之躯,犹如尸骸,无有坚实。
Sarīro’yaṃ battiṃsa vidha kuṇapo sāra rahito
2089短暂的青春,如花一般凋谢,已然失去光彩。
Parittaṃ yobbaññaṃ kusuma sadisaṃ niggatasiri,
2090终须弃舍,往赴这由有与无所集起的轮回。
Pahantvā gantabbaṃ bhavaja vibhavaṃ sambhatamidaṃ
2091朋友,即使如此,有谁能阻止生死流转?智者亦不能例外。
Athevaṃ sante bho varayati bhavaṃ ko nu hi budho;
578
578.
2093残暴的苍蝇,为瞋怒所噬而死,令人类颤栗。
Palāsī makkhī kodhūpaha mato mānavibhavo
2094朋友,人死后便堕入极为惨烈的地狱。
Jano’tīto’to bho payati narakaṃ dāruṇataraṃ,
2095毒蛇、猫与穴居的猿猴,为数众多。
Phaṇī majjāro sā guhaka kapayo bhūya bahuso
2096他们相互残杀,所感受的此苦,何其无依无怙。
Vadhentaññoññaṃ te nanubhavamidaṃ dukkhama’nisaṃ;
579
579.
2098往昔,乌鸦与猫头鹰;其后是森林中现起的晃动之箭。
Pure kāko’lukā atha vanabhavā phandana isā
2099他们筑巢于彼处已久,长时忍受着痛苦与困苦。
Karitvā’ṭṭhāne’ghaṃ ciramanubhavuṃ dukkhamanisaṃ,
2100唉,你们应当忆念这历劫以来的恶行与由怨结所生之苦。
Aho kappaṭṭhantaṃ saratha duritaṃ verajamidaṃ
2101此处毫无乐味,于争斗中亦无些许慈心与不死。
Na hetthassādo bho’ṇumapi kalahe mettima’mataṃ;
580五百八十
580.
2103愚人的力量啊,正是自取灭亡。
Balaṃ bālānaṃ bho saka saka vadhāyeva bhavati
2104过去有一只小鹌鹑,迷失了道路。
Atītekā khuddā laṭukikadijā naṭṭhatanayā,
2105愚痴如醉象,徒具形体,无力成为依怙,
Gajaṃ bālaṃ mattaṃ pavidhi na balaṃ hoti saraṇaṃ
2106此时此地,当如何作为?是精勤努力,还是奋力摧破?
Athaṭṭhāne kiṃ bho kurutha vīriyaṃ bhuti hananaṃ;
581
581.
2108那些远离纷诤、心意专一的人,便无苦迫。
Na dukkhaṃ tesaṃ ye vigata kalahā ekamanasā
2109往昔那些无益的言语、傲慢与亲昵之词,全都消散了。
Atīte bho lāpā aghaṭita mānā peyyavacanā,
2110宣说至善之法,善哉!正是明朗的示现。
Sukhaṃ vāsaṃ’kāsuṃ yadahani bhavuṃ te’tha vidhurā
2111当时,因疾病所苦而安住,唉!那正是殊胜明利的力用。
Vasaṃ vyādhassāguṃ tadahani aho!Medhaga balaṃ;
582
582.
2113如此,于合议中应当作出明锐的善智,
Iti tikhiṇa sudhimā kattumete samagge
2114他宣说殊胜之法,善哉,为智者所赞叹;
Avadi pavara dhammaṃ sādhu viññuppasatthaṃ,
2115当时,这些龙满心欢喜,得到了满足。
Atha muditamanā te pīṇitā tassa nāgā
2116众人供养了那由宝珠所成、无与伦比的座位。
Maṇimayama’tulaṃ taṃ āsanaṃ pūjayiṃsu;
583五百八十三。
583.
2118于是,牟尼从天空降下,来到大地之上。
Atha muni gaganamboruyha bhumippadesaṃ
2119年少的太阳,端坐于彼庄严座中,绽放光明。
Taruṇa raviva tasmiṃ āsane āsi bhāsaṃ,
2120随后,龙众们以天界的种种妙食等
Atha bhujagagaṇā te dibba khajjādikehi
2121供养圣者之后,善听正法。
Parivisiya munindaṃ sādhu dhammaṃ suṇiṃsu;
584五百八十四
584.
2123其次,水中与陆地之众生,遭遇战争者,
Atha jala thalajānaṃ tattha yuddhā’gatānaṃ
2124无数无量的蛇族,冰冷彻骨,亿万的蛇,
Agaṇita bhūjagānaṃ’sītikoṭī bhujaṅgā,
2125无垢的皈依与戒律,善安住、善满足。
Vimala saraṇasīle suppatiṭṭhā sutuṭṭhā
2126不行极恶之事,如是敬行供养佛陀之仪轨;
Akaru’matimuḷāraṃ satthu pūjāvidhānaṃ;
585五百八十五。
585.
2128那时,大腹王的舅父乃是龙王,
Atha mahudara rañgño mātulo nāgarājā
2129名为摩尼那耶那迦,居于瑞丽吉祥之地,
Maninayanakanāmo rammakaḷyāṇadesā,
2130因与龙族交战,而来到那伽岛。
Uraga samara hetū āgato nāgadīpaṃ
2131见到尊贵的如来之身,便止步默然不语。
Sugatavara sarīraṃ disva natvālapevaṃ;
586
586.
2133善逝尊者!您定是此处那伽之主。
Yadi sugata! Imaṃ tvaṃ nāgato assa ṭhānaṃ
2134让我们将过去所生的生命彼此毁灭。
Mayamapagata pāṇā homa jhatvā’ññamaññaṃ,
2135血流染遍这片土地,
Rudhiravaha vikiṇṇo assa bhumippadeso
2136我见这炽燃之物,你当如云以水覆灭它;
Pasami dahana dittaṃ ambudeneva taṃ tvaṃ;
587五百八十七。
587.
2138世尊!我往昔曾见过您这般身相,
Mama bhagava! Purāme diṭṭhapubbaṃ tavetaṃ
2139光耀庄严之身,遍满光芒之网,
Rucira sirisarīraṃ raṃsijālā’bhikiṇṇaṃ,
2140乃至在天众中,宣说极为甜美的正法。
Api sumadhura dhammaṃ desayante surānaṃ
2141十力尊,往昔所闻之法与您的威德,您皆已亲证。
Dasabala sutapubbaṃ ānubhāvañca tuyhaṃ;
588五百八十八。
588.
2143我于昔日,在那城中,实为汝闻名之奴仆。
Ahamasama pure te vissutoyeva dāso
2144若心中尚对奴仆怀有悲悯,便依旧是为奴之人。
Yadi manasi dayā te hoti dāse punā’pi,
2145犹如最胜之宝灯,犹如善妙的恒河。
Pavara ratanadīpe hoti kaḷyāṇigaṅgā
2146我愿安住于彼,渴仰亲见,故诚心祈请。
Mama vasati tahiṃ taṃ daṭṭhukāmo’bhiyāce;
589
589.
2148于是,这位修行者领受了她的礼敬,
Iti yatipati tassā’rādhanaṃ paggahetvā
2149在自己熟悉的土地上,建立了一座塔庙,
Saka paricita bhumyā cetiyatthaṃ vidhāya,
2150并为他们设下了由宝石严饰的座位,
Maṇimaya paribhuttaṃ āsanaṃ cā’pi tesaṃ
2151采集美丽的树王之花,布置供养。
Sa sumana taru rājaṃ pūjanatthaṃ vidhāya;
590
590.
2153这一切皆为具足十力者所受用,
Dasabala paribhuttaṃ sabbametaṃ bhujaṅgā
2154因此,您的舍利正如宝石般光泽明亮。
Maṇiriva rucīdaṃ te dhātuyoyeva tasmā,
2155常以巨大威力驱散,犹如天界降下的食物
Mahatha namatha niccaṃ maṃva saggā’pavaggaṃ
2156说法者如是言:‘他施与’,并教导受持者
Dadati iti ca vatvā ovaditvāna satthā;
591
591.
2158众神与巨龙来到天界之下
Nabhatala’mu’pagantvā devanāge mahente
2159遍满十方,散放蓝、黄等辉光,
Disi disi visaranto nīlapītādi raṃsi,
2160摄受众生的心与眼目,世间之精华
Mana nayana haranto jantunaṃ lokasāro
2161犹如太阳从空中来到祇园精舍;
Agami ravi’va khamhā jetanāmaṃ vihāraṃ;
592
592.
2163此后,于人天世间中,对于那些未得成就等的众生,
Atha manujamarānaṃ nattasiddhādikānaṃ
2164持续为诸毒蛇宣说甘露法者,
Satata’mamata dhammaṃ desayanto phaṇīnaṃ,
2165于美妙可爱的山林住处,在曼古罗龙王之处。
Vanabhavana suramme maṅkulavhe naginde
2166在第六年,牟尼作了安居。
Akari muni nivāsaṃ chaṭṭhame hāyanamhi;
593五百九十三。
593.
2168在天城附近的园林中,于波利质多树根处。
Surapurupavane’tho pārijātassa mūle
2169牟尼之主的光辉,映照在柔滑赤石上,正是这位尊者。
Aruṇa mudusilāyaṃ bhāsamāno munindo
2170向诸天众宣说极其精妙的阿毗达摩,
Sunipuṇa’mabhidhammaṃ desayanto surānaṃ
2171于第七年,在此处作了殊胜的安居;
Akari varanivāsaṃ sattame tattha vasse;
594
594.
2173那时,施予安乐的世尊,安住于祇陀林中。
Atha sukhada munindo jetanāme vihāre
2174第八年的秋季,无垢慧者(世尊)于此安住。
Avasi vimalapañño aṭṭhame sāradasmiṃ,
2175自证无老、无死的寂静,为诸众生。
Ajara’mamara santiṃ phasamāno paresaṃ
2176以种种方便宣说教法,
Vividha naya vicittaṃ desanaṃ desayanto;
2207如是第二次来到兰卡。
Iti laṅkāya dutiyāgamanaṃ.
595五百九十五。
595.
2178如此,胜利者住于祇树给孤独园,
Evaṃ jino jetavane vasanto
2179依止舍卫城而住,
Nīssāya sāvatthipuraṃ vihāsi,
2180那时,这座城是怎样的呢?
Sā kidisī āsi purī tadānī
2181那祇树给孤独园的精舍又是何种样貌?
Taṃ kīdisaṃ jetavanaṃ vihāraṃ;
596
596.
2183于大地之上,置于最殊胜之处,
Bhūmaṅganāyāhita uttamaṅge
2184光明闪耀,种种宝石交相辉映,
Bhāsanta nānāratanābhirāmā,
2185富丽堂皇,如宽广的坛城,具足广大财宝。
Visālamolīva visālabhogā
2186那在南赡部洲成为了一处妙境。
Sā jambudīpamhī babhuva rammā;
597
597.
2188吉祥之居,携来吉祥,
Sirīnikete sirimāvahantī
2189她照耀在大地之上,
Virājate yā vasudhā talasmiṃ,
2190它犹如天王的天城,
Sā devarājassa’marāvatī’va
2191又如俱毗罗王的乐园那样怡人;
Rañño kuverassa’lakāva rammā;
598
598.
2193这处所,居住着具足福德与智慧的人们。
Sā puññapaññālu janādhivutthā
2194黄金等物铺满、遍洒的大道,
Soṇṇādi puṇṇāpanākiṇṇavīthī,
2195高大的象、骏马与华丽的车辇,
Uttuṅga mātaṅga turaṅga raṅgā
2196那黄金的宫殿楼阁闪耀光辉。
Sā rājate kañcana mandirālī;
599
599.
2198这些王子们,显赫明朗,
Rarāja sā bhāsura rājaputtā
2199以德行美观嬉乐,华丽奢华,
Puññaṅganālāsa vilāsayantī,
2200通晓经藏范畴、善于辩论的学者,
Vedaṅgapāraṅgata vippacārā
2201五种音声常恒轰响
Dvipañca saddehi ca niccaghosā;
600
600.
2203种种手工技艺,聚集成百
Anekasippī sata sampakiṇṇā
2204来自各方的传法者
Nānādisāhā’gata satthavāhā,
2205众多漏尽者所踏足的清净之地
Pahutakhīṇāsavapādapūtā
2206她的光辉宛如吉祥的殿堂;
Babhāsa sā maṅgala mandiraṃ’va;
601601.
601.
2208他在此世间修习梵行之时,
Bhavantare yo cariyaṃ caranto
2209依善德而安住,吉祥无忧,
Suvo’panissāya vasaṃ guṇena,
2210以身作证,心得寂止,
Yaññaṅgasākhiṃ matasīnapattaṃ
2211不为果实与树叶之火所烧毁。
Akā samiddhaṃ phalapallavehi;
602
602.
2213如今,已达有的边际。
Idāni patvāna bhavassa antaṃ
2214依止于那位牟尼王所安住之处,
Nissāya yaṃ so vasate munindo,
2215谁又能不偏不倚地述说她的功德呢?
Tassā guṇaṃ ko hi asesayitvā
2216她以雨季之雨为其譬喻而演说。
Katheti sā vassū’pamāya tassā;
603
603.
2218犹如无价之宝,与之相契。
Tassopakaṭṭhe ratanaṃva’nagghaṃ
2219悦意美妙,为最上众生所依止,
Manoharo uttamasattasevi,
2220其精舍清净无秽,不染众人,
Janānamākakhiṅatado vihāro
2221即是祇园等林苑中的清净庄严;
Babhuva jetādi vanavhayena;
604
604.
2223繁花盛开,花香芬芳,层层花瓣,令人欢喜。
Samaphulla puppharasa modita chappadālī
2224嗡鸣之声回荡,丝弦之音缭绕,
Jhaṅkāra nāda parivādita tantinādā,
2225沉醉无尽,飞鸟的歌声嘶哑,
Sammatta’nanta dija kujita gītavantā
2226树木如同精妙的舞者般挺立之处
Tiṭṭhanti yattha taravo naṭakāva chekā;
605
605.
2228泛着乳色的水流,涌起乳汁般的波浪
Khīraṇṇavāhariya dhoviya khīranīrā
2229月光流照,青山澄净,辉映世间
Sosetva sajjhumalaye sasikanti massaṃ
2230仿佛被扬起的那堆沙土,
Yatthokiritva tanitā viya vālukāyo
2231她的花环项链璀璨闪耀,犹如乳海;
Sā mālakāvali babhāsa payodadhi’va;
606
606.
2233在那闪耀的珍宝之巅,
Vijjotamāna ratanappamukhānanamhi
2234阶梯花环以珠链严饰,带来欢笑。
Sopāna māla padagaṇṭhidujehi hāsaṃ,
2235此时,我对天宫生起了厌离。
Katveva devabhavanānamahaṃ virāga
2236「香炉」者,指放置香料以供熏香之处也。
Vantī’ti gandhakuṭi yattha pahāsayittha;
607第六〇七
607.
2238铁匠的熔炉口及其上方,满是炽热熔铁,
Kammāra gaggari mukho’pari sampapuṇṇā
2239如同在炽燃密林中窜出的火焰之网,
Aṅgāra kantara viniggata jālakāva,
2240佛陀的身躯放射出如同火柱般炽盛的光鬘。
Sambuddhadeha pariniggata raṃsimālā
2241具足炽热之力的手,于中放出焰火,遍散而去。
Dāyagga niggata karā visaranti yasmiṃ;
608
608.
2243「汝等因与人交往而生贪染。」
Tumhe sarāga janasaṅgamato’ti gītā
2244如谷物般净妙美好,齐声歌唱,
Dhaññā mayantī vimalehī samaṅgitattā,
2245满怀欢喜,笑声如狮,在美酒佳肴之间,
Tuṭṭhāva hāsa makarā surapādapānaṃ
2246光辉遍洒彼处,众苦修士依足而坐;
Rājenti yattha yatinissita pādapindā;
609
609.
2248蓬那伽树、尼波树、巴库拉树、阿周那王树
Punnāga nīpa vakula’jjuna rājarukkha
2249那伽树、阿伽树、芒果树、对叶树、黄玉兰
Nāgā’ga cūta yugapattaka campakānaṃ,
2250大地为繁花与种种珍宝所遍满
Pupphābhikiṇṇa dharaṇī ratanehi nānā
2251犹如隐匿的天宫,于此熠熠生辉;
Pacchanna dibbabhavanaṃ viya bhāti yattha;
610第六一〇
610.
2253梵天、魔罗、阿修罗、人、龙、持明仙众,
Brahmāsurāsura naroraga liṅgisiddha
2254持明等众,恭敬礼赞已,
Vijjādharādi janatā katavandanehi,
2255他们所宣之吉祥赞颂歌咏,
Teheva ghuṭṭha thutimaṅgala gītikāhi
2256于此处,令有心之众欢喜愉悦;
Yatthopagāna mananettagaṇā mudenti;
611六百一十一。
611.
2258清净无垢、清凉的泉水涌流,
Nigghositāmala susītala nijjharehi
2259汇流成池,层层叠聚,似齐而非齐。
Sammatta nekadija ghuṭṭha jalāsayehi,
2260岩石表面散落着片片树叶。
Kiñjakkha patta parikiṇṇa silātalehi
2261在那里,修行者们恒常心生喜悦。
Tussanti yattha satataṃ yatīnaṃ manāti;
612六百一十二。
612.
2263若有于无数劫中,积集善根聚藏者,
Yo neka kappa sata sañcita puññarāsi
2264亦能舍离迦毗罗卫城那般无量的荣华,
Hitvā’mitaṃ kapilavatthu mahāsirimpi,
2265来到此处,而善逝大仙于此欣乐安住。
Āgamma yattha nīrato sugato mahesi
2266此处,谈话者所谓的‘佛陀之母的姨母’是谁?——说话者如此说道。
Ko tattha bhuti matulaṃ kathiko katheti;
613第六百一十三。
613.
2268那时,胜利者住在祇树给孤独园。
Tasmiṃ jino vasati jetavane vihāre
2269犹如印度那瑞丽而悦意的欢苑中,
Indo yathā rucira nandana kānanamhi,
2270又如梵天在梵天宫中,与诸位祖辈梵天共聚一处;
Brahmā’va brahmabhavane sapitāmahehi
2271又如星鬘周匝环拱,严饰于太虚之上。
Tārāvalī parivuto gagane’va vando;
614六百一十四
614.
2273那时,有一条名叫摩尼眼珠的大龙,
Tadāgamma mahānāgo maṇi akkhikanāmako,
2274从兰伽岛来到圣者足下,折断蛇头,如是说,
Laṅkāto jinapādasmiṃ phaṇiṃ pacceda’mabruvi;
615六百一十五。
615.
2276正自觉者、贤者,为世间众生的利益与增长而出现于世,
Sambuddhā dhīra lokasmiṃ lokassatthābhivuddhiyā,
2277诸位君王啊,我们因慈悲而诞生于此世间。
Jāyanti sāmi tumhākaṃ dayāyanto’gadhā mayaṃ;
616六百一十六。
616.
2279因此,我这身为奴仆者,于轮回波涛中,舟航坚固安稳,
Tena me dāsabhutassa saṃsārandugharā thirā,
2280若你愿我得解脱,当接受此皈依之请;
Muttiṃ yadicchase mayhaṃ gahaṇīyaṃ nimantaṇaṃ;
617六百十七。
617.
2282大龙王听闻此邀请,
Sutvāna taṃ mahānāgo mahānāga nimantaṇaṃ,
2283他默然悲悯地接受了这邀请。
Paṭiggahesi taṃ tuṇhībhāvena karuṇāya so;
618
618.
2285善心之龙闻知此事,随即来到斯里兰卡,
Ñatvā taṃ sumano nāgo lahumāgamma sīhalaṃ,
2286于此令心愉悦的大地之上,贤善河畔一带;
Kaḷyāṇāpagapassamhi manonandana bhutale;
619
619.
2288白银、黄金、摩尼珠、真珠、珊瑚与金刚等宝所成,
Sajjhu kambumaṇi mutta pavāla vajirāmaye,
2289于大神通者所依之巨柱处,安置诸般器具等物。
Vahārahe mahāthūne ghaṭakādiṃ nidhāpiya;
620六百二十。
620.
2291交付秤砣等物及剩余诸具,并如是安置于殿堂各处。
Datvā tulādayo sesa mandiraṅge tatheva ca,
2292蜿蜒曲折的纹饰,以及狮子等猛兽的行列图案,亦如是安置。
Viṭaṅka vyāla sīhādi pantiyo’pi tathevahi;
621六百二十一。
621.
2294以百俱胝种种心意,善加庄严。
Sātakumhamayā’neka cittehi sādhu cittitaṃ,
2295建起围墙,并在屋檐旁开一小口。
Nimmāya gopānasiyo pakkhapāse ca kaṇṇikaṃ;
622
622.
2297悬挂铜铃、铃铛以及种种装饰珠玉,
Siṅgi nikkhena siṅgañca chadanindamaṇīhi ca,
2298还制作了金铃串、项链及耳环等庄严。
Soṇṇa kiṅkiṇi mālāyo kaṇṇamālā ca māpiya;
623
623.
2300织成绚丽华盖,悬垂珍珠璎珞处处
Cittavitānaṃ bandhitvā muttolambe tahiṃ tahiṃ,
2301复以香鬘花鬘,周匝交络庄严
Katvāna gandhadāmehi pupphadāmehi saṅkulaṃ;
624
624.
2303靛青宝地之上,中央设无价大宝座
Indanīlamayaṃ bhumi majjhe’naggha mahāsanaṃ,
2304于其四周,为诸比丘建造了善妙说法处;
Māpesi parito sesa bhikkhūnañca subhāsane;
625
625.
2306宝石围栏,藤蔓装点;
Ratanehe’vāpassaye vedikā eḷikāmaye,
2307珍珠细沙铺陈,花环点缀,赏心悦目。
Muttā vāluka saṅkiṇṇaṃ mālakañca manoramaṃ;
626
626.
2309七宝所成之拱门上方,
Satta ratana sambhuta toraṇū’pari toraṇe,
2310鲜花遍布,金瓶罗列充盈;
Santīra kusumā’kiṇṇa hāṭakādi ghaṭākulaṃ;
627
627.
2312遍悬众多彩旗,华盖庄严,
Neka rāgaddhajākiṇṇa vitāna samalaṅkataṃ,
2313灯烛与熏香辉映,芬芳与鲜花弥漫;
Dīpa dhūpāli saṅkiṇṇa gandhapuppha samākulaṃ;
628
628.
2315以如是种种色彩而为庄严,
Evamādihi nekehi vaṇṇehi samalaṅkataṃ,
2316建造起最胜殿堂,宛如天宫。
Māpetvā maṇḍapaṃ seṭṭhaṃ devamaṇḍapa santibhaṃ;
629
629.
2318铺上清凉细沙,敷以柔软草叶,
Sīta vāluka sañchannaṃ mudu pādapaṭatthataṃ,
2319如是建造了这宏伟庄严的大道,光明璀璨,端严妙好。
Māpetvevaṃ mahāmaggaṃ surañjasa samañjasaṃ;
630六百三十。
630.
2321那些龙族聚集了各种嚼食、啖食与果物,
Sañcinitvāna te nāgā khajja bhojja phalāphale,
2322备办了丰盛的天食天饮,当时便前往迎接。
Dibbannapāne pacure paṭimaggaṃ gamuṃ tadā;
631六百三十一。
631.
2324此后,慈悲的导师于成道第八年的同一时节,
Tato kāruṇiko nātho bodhito aṭṭhame same,
2325在卫塞节月圆之日,与诸弟子集会;
Vesākha puṇṇamāsimhi sannipātiya sāvake;
632六百三十二。
632.
2327诸比丘,以此摄护那迦众,
Ethajja bhikkhavo laṅkaṃ nāgānaṃ’nuggahāya bho,
2328马尼阿奇卡净信世尊教法,欢喜邀请;
Maṇiakkhiko nimantesi pasanno buddhasāsane;
633六百三十三。
633.
2330听闻了那位吉祥正自觉者之语,
Sutvāna vacanaṃ tassa sambuddhassa sirīmato,
2331比丘们信乐和善,皆摄心专注而闻。
Assavā pesalā bhikkhū paccassosuṃ samāhitā;
634六百三十四。
634.
2333那时,长老舍利弗以智慧第一、能负重担而卓越,
Sāriputto tato thero paññāya’gga dhurandharo,
2334持衣钵,前往胜者的近前;
Pattacīvaramā’dāya agamā jinu’pantikaṃ;
635六百三十五。
635.
2336大长老目犍连是第二位上首弟子。
Moggallāno mahāthero dutiyo aggasāvako,
2337手持衣钵,来到胜者近前。
Pattacīvaramādāya sopāga jina santikaṃ;
636
636.
2339弃除恶行,头陀行最胜,名为大迦叶。
Dhūtapāpo dhutaṅgaggo mahākassapa nāmako,
2340持衣与钵,前往胜者之处。
Pattacīvaramādāya āgamā jinasantikaṃ;
637
637.
2342于教法中,他以律仪为道,因此远离了卑劣与堕落,
Sāsane vinayañña namaggo’ pālivhayo yata,
2343持衣与钵,来到了胜者跟前。
Pattacīvaramādāya jinantikamu’pāgami;
638
638.
2345天眼道之先行者,是调伏诸恶、折服慢心者,
Dibbacakkhūnamaggo yo ruddhapāpāri dappako,
2346长老阿那律,殊胜之赐予者,已来至牟尼跟前;
Thero’nuruddho varado sopāga munisantikaṃ;
639
639.
2348如摩尼宝般能满所欲,却已断尽欲望——他以此著称,
Maṇiva kāmado kāmamu’pavāno’ti vissuto,
2349具智慧者,有徒众,应受供养的长老,已近胜利者之侧。
Ñāṇī gaṇī dakkhiṇeyyo theropāga jinantikaṃ;
640
640.
2351巴库罗尊者,清净无垢,是戒、定等功德之宝藏,
Bakkulo vimalo sīla samādhādi guṇākaro,
2352当时,他携带资具,来到比丘众的集会中;
Āgato saparikkhāro bhikkhūnaṃ samitiṃ tadā;
641
641.
2354荷担佛法传承的长老,正是央掘魔罗。
Buddhasāsana dhorayho thero aṅgulimālako,
2355他整装与世尊同行,迅疾而去。
Sahā’gantuṃ munindena sannaddho sahasā gato;
642
642.
2357他犹如太阳,在教法兴隆的山峰之巅,光芒普照。
Sāsanodaya selagge sūriyo viya bhāti yo,
2358这位便是罗睺罗长老,他轻快敏捷,常亲近父亲身旁;
So’yaṃ rāhulathero’pi lahu’gā pitu santikaṃ;
643
643.
2360那位名为跋提的长老,品行端正,如同满载吉祥之罐,
Bhaddācāro bhaddiyavho thero bhaddaghaṭo viya,
2361他在世间闻名遐迩,也已前往正自觉者座前。
Pākaṭo bhuvane so’pi gato sambuddha santikaṃ;
644六百四十四。
644.
2363如同天火炬,赐予世间所欲求,
Devaddumo’va lokassa yo dadāti’cchiti’cchitaṃ,
2364胜义者也如同火炬,前往正自觉者近前;
Jinorasopi selavho gato sambuddhasantikaṃ;
645六百四十五
645.
2366犹如夜晚的主宰者,照耀在教法的虚空中,
Yāminī sāmiko’vāti bhāti yo sāsanambare,
2367大名大长老,来到圣者近前;
Mahānāma mahāthero sopāga munisantikaṃ;
646
646.
2369在犹如宝石般明净的心地上,闪耀如狮子,
Manosilātalaggamhi jumhamāno’va kesarī,
2370须菩提大长老,已来至佛陀近前;
Subhutivha mahāthero buddhupantika māgato;
647
647.
2372佛法宛若六牙白象湖中的水鸟,
Buddhasāsana chaddanta sarasī sāraso viya,
2373著名的提萨长老也前往比丘集会;
Vissuto tissathero’pi gato bhikkhusamāgamaṃ;
648
648.
2375进入胜者教法这朵盛开的莲花之中;
Jinasāsana samphullasarasīruha majjhago,
2376如蜜蜂般的罗陀长老,亦迅速前往。
Madhubbata nibho rādhathero’pi sahasā gato;
649
649.
2378跋古、达巴与优婆塞那、憍陈如、阿说示、尸婆利,
Bhagu dabbopa’seno ca koṇḍañña’ssaji sīvali,
2379这些胜者之子——大长老们,已往诣牟尼面前。
Ete jinatrajā therā gatāsuṃ munisantikaṃ;
650六百五十
650.
2381拘摩罗迦叶、富楼那、须那、输毗陀、离婆多,
Kumārakassapo puṇṇosoṇosobhita revatā,
2382此诸长老已证得神通,往诣世尊之所;
Therāpete abhiññātā gatāsuṃ satthusantikaṃ;
651651.
651.
2384婆耆舍、娑竭陀、难陀、跋罗堕婆阇、憍梵波提
Vaṅgīso sāgato nando bhāradvājo gavampati,
2385持衣钵,往诣如来所
Pattacīvaramādāya gatāsuṃ jinasantikaṃ;
652
652.
2387如这些大龙象,五百位如来之子
Evamādi mahānāgā pañcasata jinorasā,
2388他们齐聚,一同前来亲近牟尼、世间主;
Samāgañchuṃ sahāgantuṃ muninā lokasāminaṃ;
653
653.
2390于是,那位世间喜悦者,为悲心所充盈,
Tato so jagadānando karuṇāyābhirādhito,
2391犹如闪电以种种光辉环绕须弥山;
Meruṃ parikkhipantova anekajjuti vijjuyā;
654
654.
2393穿上下衣,清净光洁,内裳舒展映辉,
Nivāsetvā suddharaṃsi visarantaravāsakaṃ,
2394胜者复于其上,系好红色腰带;
Tassūpari jino rattaṃ bandhitvā kāyabandhaṃ;
655
655.
2396巍然挺拔如大宝塔,焕发柔和美妙金色光芒,
Accuggataṃ mahāthūpaṃ cāru cāmīkarajjutiṃ,
2397如同用红色毛毯覆盖着。
Paṭicchādayamānova rattakambala kañcunā;
656
656.
2399色泽犹如榕树嫩芽般深红的粪扫衣。
Vaṇṇa nigrodhapakkaṃva surattaṃ paṃsukulikaṃ,
2400将僧伽梨制成了一件具足褶纹的上衣。
Saṅghāṭiyā karitvāna saguṇaṃ uttarīyakaṃ;
657
657.
2402如火烧后残存的茅草,身着整洁,披覆得体,
Hutvāna supaṭicchanto pārupitvāna sādhukaṃ,
2403为覆护身体,将红棕色如桑叶纹理交错的染衣展开,搭于肩上。
Pattatthāya pasāresi jālākulakarañjino;
658
658.
2405藉世尊之光明,从此方出而取钵,
Lokanāthappabhāvena tato pattamadhubbato,
2406犹如伸手指向天空,你已触及彼岸;
Pāṇi saroruhassanto sampattosi tamaggahi;
659
659.
2408于是,导师仰起面庞,望向天空深处,
Tato sasissako nātho uggantvā gaganaṅganaṃ,
2409在那里,他驱散种种彩云,欣然准备前往。
Nānāvaṇṇambude tattha maddanto gantumārahabhi;
660
660.
2411于是,从正自觉者的身体放射出六道光芒,
Tato sambuddha dehasmā nikkhantāsuṃ cha raṃsiyo,
2412如同从金色花蕊放射,犹如宝石椽子一般;
Hemakaṇṇikato yāta maṇigopānasī yathā;
661
661.
2414如同蓝莲花之箭与水晶的光芒,
Bāṇindīvara pupphehi meva’kindamaṇihi ca,
2415仿佛星辰掩覆了牟尼清净身中流出的蓝色光明,环聚缭绕。
Chādenti viya nakkhattā nīlaṃ’su munidehato;
662
662.
2417以瞻波花与乌达拉花编成的花环,以及洒有金粉的衣袍,
Campakuddālamālābhī hemacuṇṇambarehi ca,
2418胜者身上放射的黄色光芒,似乎遍覆为衣。
Pūrayanti viyāsaṅga pītaṃsū jinadehato;
663
663.
2420以红色花簇与红宝石而为严饰,
Bhaṇḍīpupphakadambehi lohitaṅkamaṇihi ca,
2421从牟尼之身放出红光,遍满诸方。
Lohitābhā papūrenti disā’gā munidehato;
664六百六十四。
664.
2423他们以茉莉花串和水晶等饰品,
Hāra mallika mālāhi somaṃsu phalikādihi,
2424铺满从牟尼身上垂下的洁白璎珞;
Pūrayanti viyāsaṅga odātā munidehato;
665665.
665.
2426以红荨麻花鬘与莲花宝珠,
Piñjumañjeṭṭharāsīhi padumābhamaṇīhi ca,
2427胜者身放紫红光芒,辉映十方。
Disaṃ chādayamānāgā mañjiṭṭhābhā jinaṅgato;
666六百六十六。
666.
2429犹如鲜花美果在一日间盛放,
Nekindacāpa kiṇṇaṃva divasaṃ ratanutthataṃ,
2430心壁崩摧,弃舍好善,行如战胜者;
Cittapaṭaṃva muñcantaṃ missābhāgā jinaṅgato;
667六百六十七。
667.
2432六色光芒,宛若山顶殿阁般恢弘。
Girikūṭa kūṭāgāra mattā chabbaṇṇa raṃsiyo,
2433相逐奔涌,彼此交相辉映。
Āvelavelā dhāvanti dippamānetaretarā;
668
668.
2435行进中激荡冲撞,直抵铁围山的峰峦。
Gacchamānā’hanitvāna cakkavāḷa siluccaye,
2436水涌出后,流向远方,如同瀑布一般;
Uggantvā parato yantī nīra nijjhara sannībhā;
669
669.
2438树木、山峦等彼此迎面相对,
Sammukhe sammukhe tāyo rukkhapabbata ādayo,
2439展现各自色彩,河流亦在奔流不息;
Kārayantā sakaṃ vaṇṇaṃ dhāvantā’pi ca sindhavo;
670
670.
2441那时,天空的云朵被向上涌起的光芒染成金黄,
Uddhamuggataraṃsīhi rañjitā jaladā tadā,
2442新生的日轮再次穿上缤纷霞衣,辉耀天空;
Nānāvaṇṇe punevāsi nūtano ravimaṇḍalo;
671
671.
2444诸天们已隐没于胜者所流布的清净光辉之中。
Jinappahā pavāhesu nimuggā devatā gatā,
2445那时,他们以各自绚丽多彩的形相恭敬礼赞他。
Pūjetuṃva nijattehi nānāvaṇṇā siyuṃ tadā;
672六百七十二。
672.
2447天女们进入佛光之中。
Paviṭṭhā buddharaṃsīnamantaraṃ devadhītaro,
2448不可测知,一时迷昧,忘失自性。
Asañjānīya muyhiṃsu muhuttaṃ attano dhavaṃ;
673六百七十三。
673.
2450天、龙、梵天、成就者,及持明咒者等。
Surā suroraga brahma siddha vijjādharādayo,
2451以拂尘、伞盖与幢幡作供养,赞叹胜者的功德。
Cāmaracchattaketuhi pūjayantā jinantvaguṃ;
674
674.
2453有些拱环成行地悬挂在门楼之上,
Agghikaṃ pantiyo keci toraṇūpari toraṇe,
2454陶罐灯盏排列成行,于彼处四周环绕悬挂;
Ghaṭadīpāliyo tantha karonti abhito’bhito;
675
675.
2456于树叶之上,铺展石片,如网覆盖;
Pādapaṭe pattharanti vitatvanti vitānake,
2457其上更有无数鲜花,开放散布其间。
Tatthūpari anekānī kusumāno’kiranti ca;
676
676.
2459何者是诸天之所皈依,世间之最上导师?
Katamaṃ devalokannuyāti lokagganāyako,
2460他去向哪里?是梵天界,还是我们的住处?
Yāti kiṃ buhmalokannu amhākaṃ bhavanannu kho;
677
677.
2462那么,诸天之天,依凭谁的摄受智慧而皈依?
Kattha nu kho devadevo kassanuggahabuddhīyā,
2463有些对此心怀‘他往何处去’疑惑的人,便从此处流转到彼处。
Yātī’ti kaṅkhitā keci saṃsaranti itocito;
678第六百七十八节:
678.
2465于道路两侧建造了宝石所成的亭阁,
Māpetvā abhito magge maṇḍape ratanāmaye,
2466敷设坐卧具后,有诸天女恭立其间;
Sayanāsanaṃ paññapetvā kāci tiṭṭhanti devatā;
679第六百七十九节:
679.
2468于各处排列,献上纯净甘美的甘露水,
Tahiṃ tahiṃ paṭṭhapentā sudhanta madhurodakaṃ,
2469或短或长,诸胜者与大众侍立。
Yāvamānā jinaṃ keci tiṭṭhanti ca mahanti ca;
680
680.
2471如是,伟大的世尊,在这无可比拟的世间,
Evaṃ mahāmahe nātho vattamāne anūpame,
2472正如新生的太阳,以正自觉者的光辉照耀,
Jalaṃ sambuddhasiriyā nūtano sūriyo viya;
681
681.
2474梵天军队列于两侧,车乘护卫,娑婆主梵天亦相伴而行,
Brahmasenābhito yāna brahmāvātha sahampati,
2475天军两侧护卫,车乘如帝释之座般庄严华丽。
Surasenābhito yāna sakkova samalaṅkato;
682
682.
2477宝石四面簇拥,车乘如星宿珍宝般璀璨。
Gagālimabhito yāna gahaṅgā maṇi sannibho,
2478恰如持国天王的金翅鸟王,为天鹅大军作前导。
Dhataraṭṭhakhagindova haṃsasenāli pubbago;
683
683.
2480远离贪欲与嗔恨,灭尽无明,究竟清净无染,
Apeta rāgadosehi vītamohehi sabbaso,
2481证得无碍解智,为声闻弟子所追随;
Paṭisambhidatta sampatta sāvakehi anuggato;
684六百八十四。
684.
2483凡于心中所存种种疑惑者,
Yesaṃ yesaṃ manasmiṃ yaṃ yamatthi kiñci saṃsayaṃ,
2484即为他们一一消释其疑,宣说甘露之法;
Tesaṃ taṃ taṃ paṇudento desanāya sudhāsinaṃ;
685六百八十五。
685.
2486在那些时刻,他善用与彼相应的神变方便,
Tattha tatthānurūpena pāṭihāriya kambunā,
2487令世间众生的眼目沉入喜悦与安乐之中,
Lokassa nayanālī so tosassusu nimujjayaṃ;
686
686.
2489是时,那广作庄严的龙,来到了楞伽岛,他的大威光遍布四方。
Sampatto’laṅkataṃ laṅkamathāgu phaṇino tadā,
2490他们于各处开辟道路,极为宏大而辉煌;
Paṭimaggaṃ karontā te tattha tattha mahāmahaṃ;
687
687.
2492在诸龙之间,天人与梵天往来其中;
Uragānamantare devā brahmāsuṃ tesamantare,
2493如此,梵天界遍满世间。
Evaṃ sammissako loke brahmalokā papūrayi;
688
688.
2495那些见到胜者的人,双眸明净如月映澄水;
Ye passanti jinaṃ tattha sasissaṃ siriyā jalaṃ,
2496他们由此善获眼目,那才是真正的双眼。
Suladdhā tehi nettāni tesamakkhīni locanā;
689
689.
2498那些当时听闻法、被法的声音所照耀的人们,
Ye suṇanti tadā dhammaṃ dhammissara pabhāvitaṃ,
2499他们善得清净耳根,此即是他们的听觉。
Suladdhā tehi sotāni tesaṃ sotāni sotakā;
690第六百九十节。
690.
2501那时,那些称赞佛陀功德的人,自身便以功德为庄严。
Ye lapanti tadā buddhaguṇañhi guṇabhūsaṇā,
2502他们善用舌头品尝,舌头因而成为知味的感官。
Suladdhā tehi ve jivhā tesaṃ jivhā rasaññakā
691第六百九十一节。
691.
2504那些在虚空中礼敬胜者、已度者及僧团的人们。
Ye vandanti jinaṃ yantaṃ sasaṅghaṃ gaganaṅgane,
2505他们以手触及,其手与臂皆灵巧善用。
Suladdhā tehi hatthāni tesaṃyeva bhujā bhujā;
692
692.
2507那时,见到如来的人,心中欢喜满足,他们即是如来。
Tadā tathāgataṃ disvā ye santuṭṭhā tathāgataṃ,
2508愿诸如来常受众人的欢喜爱戴。
Tathāgatānaṃ sabbesaṃ yo toso hotu sabbadā;
693
693.
2510世尊已往善处,如同在天界中那般尊大。
Gato kalyāṇīyaṃ nātho mahentevaṃ sadevake,
2511谁又能凭一张口,说尽对他们的供养仪式?
Tesaṃ pūjāvidhānaṃ ko mukhenekena bhāsati;
694
694.
2513就在这时,令人悦意的恒河已至,那人携子一同到来。
Tato gaṅgā manuññañhi sampattaṃ taṃ saputtakaṃ,
2514柔软的水波如手臂般,轻托起那双莲足;
Taraṅga mudu bāhāhi gahetvā caraṇambuje;
695
695.
2516以泡沫与花瓣,将双足清净洗濯;
Pāde pakkhālayi sammā pheṇa pupphupahārikā,
2517随后取水,不为身体求安乐;
Tato tatotuṃ gaṇhitvā akā dehassanuggahaṃ;
696六百九十六。
696.
2519于是,受恳请的导师在诸龙礼敬中,
Tato so yācito satthā nāgasaṅghehi vandiya,
2520来到那座令人心旷神怡的华丽殿阁。
Agamā maṇḍapaṃ rammaṃ manonandanamāvahaṃ;
697六百九十七
697.
2522步入殿阁中央,在堪受佛陀的大座上,
Gantvā maṇḍapa majjhamhi buddhāraha mahāsane,
2523安坐后,如旭日初升般绽放光辉。
Nisīdobhāsayaṃ āsā ravīva udayāvale;
698
698.
2525那时,比丘们便各自坐于蒲团之上,蒲团陈列如簇簇莲花。
Tato bhikkhu nisīdiṃsu patta pattāsane tadā,
2526这些蒲团如同光灿的莲花池,清净美妙,莲花丛生。
Babhāsa maṇḍapaṃ’tīva saraṃva padumākulaṃ;
699
699.
2528远离诸烦恼与生死之苦,安住于如甘露般殊胜的清净心中。
Jananettālino’gamma vasī sommamukhambuje,
2529他们早已得尝善法之喜,踊跃欢欣,抵达无过之境;
Patantā kusalāmode gaṇhantā tittino gatā;
700
700.
2531同样,牟尼弟子中的诸大龙象比丘,在这色法之海中——
Tathā sabhikkhukā nāgā munino rūpasāgare,
2532若无引导之宝舟为桨,他们亦不能渡抵彼岸。
Nettinda maṇināvāhi pāraṃ gantuṃ na te pabhu;
701七百零一。
701.
2534于是,众人以如宝石般的净信之眼,
Tato sasaṅghaṃ sugataṃ sajano maṇi akkhiko,
2535恭敬地亲手以饮食供养善逝及僧众,令得饱足;
Sakkaccaṃ sakahatthehi annapānena tappayī;
702七百零二。
702.
2537卸下肩上重担之后,世尊如来被尊者迎请,为宣说法义而作随喜;
Athonīta pattapāṇima’ccayitvā tathāgataṃ,
2538七百零三。
Bhattininno nimantesi desanatthānumodanaṃ;
703于是,那位梵音导师,从天而降,发出梵音宣告,
703.
2540向众生宣示,一切人皆闻其声,同心响应佛陀的教诲;
Tato brahmassaro satthā niccharaṃ brahmaghosanaṃ,
2541以自身音声说法,令一切众生得以了知。
Viññāpento jane sabbe sakasaddena desanaṃ;
704
704.
2543世尊于此教法中,示现灭烦恼等诸法,
Desesvevaṃ jino dhamma’manilāsanakādinaṃ,
2544能生起喜与悦乐,带来涅槃甘露;
Pītipāmojja jananaṃ nibbāṇāmata’māvahaṃ;
705
705.
2546诸龙啊,请谛听!在轮回大海中,
Bho bho suṇātha bhujagā bhavasāgaramhi
2547众生沉沦于恶行的泥淖,越过苦难极其艰难,
Pāpārinakkamakarākula duggamamhi,
2548何时才能于正道中得立身?
Maggā janā khalu labhanti kadā patiṭṭhaṃ,
2549若是舍离了佛陀这艘坚固、深广的智慧巨舟,
Ohāya buddhathirasāratariṃ visālaṃ;
706
706.
2551已证此难得殊胜之牟尼果
Laddhāna dullabhataraṃ munipātubhūta
2552如蛇一般,于长时中不放逸
Kālaṃ cirena bhujagā na pamādayittha,
2553生、老、死、苦与忧悲
Jātī jarā maraṇa dukkha pariddavā ca
2554流转于轮回者,即使未赴彼世,亦无这般安稳;
Saṃsārikassa na tatopa’gatassa hoti;
707第七百零七偈。
707.
2556青春年华,如水莲之盛美,仅暂住须臾。
Tāruññamambujasiriṃva parittakālaṃ
2557世人怀带的渴望,犹如片霜般虚脆;
Pāṇaṃ tusāralava’sārataraṃ janānaṃ,
2558将受用置于浪花飞溅的浩海中。
Bhogaṃ dadhāti jaladhimhi taraṅgabhaṅgiṃ
2559内心恒常被种种悲恸的焰火所烧灼;
Niccaṃ mano dahati sokasikhībhi nānā;
708
708.
2561即使已断除贪欲之箭,猿鸟之类仍是愚钝无慧。
Katvāna rāgamisayo’pi khagā dupaññā
2562哪怕是贪著色相的妇女,对花朵也心生染著。
Thirūpi nārikusumesupi rūpagiddhā,
2563到达此城者,往昔确已退失禅那。
Pattā’nayaṃ khalu pure parihīna jhānā
2564勿于色法生贪染,由此方生善慧。
Rūpe na rajjatha tato khalu sādhupaññā;
709
709.
2566于声起贪爱者,犹如古昔的肩甲刺猬。
Saddānurāgamanugopi pure sikhaṇḍī
2567闻彼孔雀甜美之音,身如涂朱那般绚丽。
Sutvāna mori madhuraṃ giramañjitaṅgo,
2568因疾病而趋近有海之岸,故而,
Vyādhassa hatthamagamāsi bhavesu tasmā
2569世间确实没有比声音更令心受苦的事物;
Nattheva saddasamadukkhakaraṃ janānaṃ;
710
710.
2571于种种香花般的外道欲望中,舍弃了对他方的爱染,
Ohāya nekakusumesu parāgarāgaṃ
2572那贪恋醉象颞颥所散香气的蜜蜂,
Mattebhakumbha magamā madagandhaluddho,
2573在象耳的拍击之下,身体支离破碎;
Bhiṅgo pabhagga tanuko karikaṇṇatālā
2574三界之中,实无系缚能如香气这般诱人。
Nattheva gandhasadisaṃ tibhavesu pāsaṃ;
711
711.
2576深重的水灾与旱灾,
Gambhīra nīradhibhavo pavurāsano’pi
2577因贪著味道而错吞鱼钩,
Miccho gilitva balisaṃ rasagedhahetu,
2578得难量之苦,而非于诸味中得乐。
Pappoti dukkhamatulaṃ na rasesu sāta
2579心生骄慢,自以为有所恃,便沉溺于感官欲乐的滋味。
Matthiti mantva pajabhātha rasesu gedhaṃ;
712七百一十二
712.
2581从梵天界而来的清净众生。
Bho buhmalokā’gata suddhasatto
2582菩萨亦注定成就佛果。
Buddhattameva niyato api bodhisatto,
2583虽舍三毒,却犹有染着。
Thisaṅgamāya parihāyi sarajjato’pi
2584因此,犹如触之灾祸,此处实不存在。
Tasmā hi phassasadiso anayo navatthi;
713七百一十三。
713.
2586以恐吓、搅扰、愚弄之因而无实际利益,
Bheraṇḍa pelaka kapu’ddaka hetuhīna
2587众生虽喜布施,却如施与摩尼宝光辉之假象,
Sattāpi dānaruci dānamaṇippabhāvā,
2588犹如蛇缠绕于树枝,紧握着丰硕的庄稼果实。
Pattā’pavagga varasārapuraṃ bhujaṅgā
2589又有哪位富有者不能明辨,这些行为不过是虚妄的美好假象呢?
Ko nappadāti dhaniko siva’mesamāno;
714第七百一十四节。
714.
2591持守无垢戒律者,纵有种种烦恼障碍,
Pāletva sīlama’malaṃ visakaṇṭhikāpi
2592亦如因陀罗欢喜园中亲爱之王妃,
Indassa nandanavane’si piyā mahesī,
2593是故若你希求此殊胜境界,
Tasmā pasatthavibhavaṃ yadi patthayavho
2594你们应当守护清净无垢的戒律,正如爱惜自己的生命。
Pāletha sīlama’malaṃ khalu jivitaṃ’va;
715715.
715.
2596天界广阔,众多的宝殿遍布其中,聚足圆满。
Saggo visāla ratanālaya sampakiṇṇo
2597众神之子,姿容秀美,形貌殊丽
Sānanda’manda surasundari sundaro so,
2598如盛开的莲花,似林中的佳木,令人喜悦
Phullambujākara vanādihi nandanīyo
2599犹如不死之天,恒常喜乐,自在安然
Tatthāmarā viya’marā’virataṃ ramanti;
716七一六(此为编号,无译文)。
716.
2601于彼亦然,美妙婆罗门女的庄严。
Tamhāpi bho rucira brahmanikāya bhuti
2602美妙者,于此亦受尊崇,为不死最胜。
Rammā tatopi mahitaṃ amataṃ variṭṭhaṃ,
2603因此,有智慧的人不沉溺于欲乐。
Tasmāttakāma niratā janatā sapaññā
2604为断尽渴爱,应恒常精进。
Taṇhakkhayāya satataṃ vīriyaṃ karotha;
717
717.
2606如是,善逝为有慧者宣说了这最上的正法之道。
Evaṃ saddhammamaggaṃ varamati sugato desayi pannagānaṃ
2607听闻之后,他们内心清净,欢喜踊跃,与无漏法等共作广大庆慰。
Sutvā te sampahaṭṭhā mahamahamakaruṃ nijjarādīhi saddhiṃ,
2608他们的教说犹如天树,具足义利,在那里生起。
Tesaṃ ve desanāyaṃ suraviṭapi samā sātthikā tattha jātā
2609愿依怙主世尊、那法、以及世尊的弟子们,护佑你们。
So nātho tañca dhammaṃ bhagavati tanayā te ca vo pālayantu
2641来到咖喇亚尼地方。
Kalyāṇi desāgamanaṃ.
718七百一十八。
718.
2611龙王名善心,具大威严,
Nagādhirāje sumanābhidhāne
2612善慧与善名,安住于此处。
Vasaṃ sumedho sumanābhidhāno,
2613那时,天神携同众眷属降临。
Devo tadā’gamma sapārisajjo
2614在那里,应当与善友亲近。
Kalyāṇiyaṃ tattha phaṇīhi saddhiṃ;
719第七百一十九。
719.
2616向离欲者施予布施的礼物,
Datvā’pavaggassa nidānadānaṃ
2617听闻正法,心生清凉,
Sutvāna dhammaṃ sutisītibhutaṃ,
2618心怀欢喜,前往礼敬世尊。
Pahaṭṭhacitto upagamma buddhaṃ
2619合掌恭敬,如是礼拜。
Natvāha evaṃ katapañjalīko;
720
720.
2621蛇类非为众人所敬,
Na ve phaṇīnaṃ napi mānusānaṃ
2622亦非诸天神、非诸祖灵,
Nānimmisānaṃ na pitāmahānaṃ,
2623一切世间护主,皆以利益众生为念;
Hitattha mevākhila lokanāthā
2624慈悲的最胜功德,在世间生起;
Jāyantī loke karuṇāguṇaggā;
721
721.
2626内在的护主啊,我确实也向您恳请。
Antogadhā nūna mayampi tuyhaṃ
2627以慈悲故,请拔除毒蛇的毒牙;
Dayāya tasmā phaṇīnaṃ vimesaṃ,
2628贤者,请让我于此住处安隐无虞;
Karohi mayhaṃ bhavanamhi dhīra
2629双足清净,远离一切罪恶之行。
Pādaṃ’sunā’tīva pavittarūpaṃ;
722
722.
2631那位从此处向前方显现的裸身者,
Yo’yaṃ nago dissati’to purattha
2632大地女神,承载着顶髻之辉煌,
Bhumaṅganā molisiriṃ vahanto,
2633名为‘遍峰’者,即是‘遍眼’。
Samantakūṭoti samantacakkhu
2634他知晓众生所住之处,此即我的领域。
Jānāti loko vasatiṃ mametaṃ;
723七百二十三
723.
2636那以种种青色林丛而绚丽者
Yo nīla nānā vanarāji rājito
2637瀑流充盈满溢的山峦
Āsāra dhārā giri nijjharākulo,
2638披覆着黄、蓝、红诸色嫩芽的枝丛
Āpīta nīlāruṇa pallavāvalī
2639宛如升起的云峰般显现
Jimūtakūṭo viya bhāti uggato;
724第七百二十四。
724.
2641他以胸膛劈开河水,
Yo sindhuvāriṃ urasā pabhejja
2642为向众树顶礼而来此处的缘故,
Āgamma te pādapaṇāma hetu,
2643光辉闪耀,手如轮者。
Vijjotamāno viyacakkapāṇi
2644巍然高耸的持地王。
Mahāti tuṅgagga dharādharindo;
725七百二十五。
725.
2646恒河之新娘,头戴峰冠威仪者,
Gaṅgāvadhū kuṭakirīṭadhārī
2647边塞铁骑军团的统领者,
Sāmanta selinda camūpatīko,
2648正是这位持地之主、伟大的国君。
Yo’yaṃ dharādhāra mahāmahīpo
2649他统治着兰卡的城市与乡野。
Ra rāja laṅkā nagaraṅgaṇamhi;
726
726.
2651顶上束发,结成尖耸的髻冠。
Pāroha danto citakūṭa kumbho
2652手执多根银针。
Aneka soṇḍikkha savanti hattho,
2653他如激流奔涌,酣醉而威猛,
Yo nijjharāsāra madappavāho
2654如象王示现,是诸天之主的威严;
Gajorivā’bhāti surādhipassa;
727
727.
2656繁花盛开,随风舒展,
Samphūlla pupphatthabakā’napattā
2657如朱红色的蔓延嫩枝所成的花环,
Satdhatta rattaṅkuramolimālā,
2658藤蔓缠绕紧贴的肩躯,
Kantālatā’liṅgita khandhadehā
2659立在地上,在那偏斜之地;
Tiṭṭhanti bhūpāva yahiṃ kujindā;
728
728.
2661成熟的果实,犹如红莲花瓣般绚丽。
Siddhaṅganā rattapadambujālī
2662手佩齐整的璎珞串。
Samhinna hatthābharaṇāli yuttā,
2663佩戴着孔雀尾翎、青莲花与花环。
Kekīkalāpuppala mālamālī
2664纤细的石枝与藤蔓交缠之处;
Silātalākañja nibhanti yattha;
729第七百二十九
729.
2666蒙古拉鱼、帕提那鱼、蛇形鱼与辛古鱼
Maṅgura pāṭhīna savaṅka siṅgu
2667红珊瑚与茅草绳,沾满雨季的泥泞,
Rohicca muñjā?Mara pāvusehi,
2668身上带著螃蟹抓痕般的疮,
Kulīranakkāda’nimesakehi
2669溃烂的皮肤被夜露所浸湿。
Nikīḷītaṃ daddara rattapehi;
730
730.
2671那些常流液而化脓的,
Niccañhi saṃrāva virācitānaṃ
2672如幼小的柑橘树与柑橘果子,
Balāka kādamba kadambakānaṃ,
2673犹如蓄液的水池一般。
Āpānasālā viya sārasānaṃ
2674如天鹅羽般皎洁的吉祥所依,
Haṃsālinaṃ maṅgala vāsabhūtaṃ;
731
731.
2676由无间欢悦而心生意乐,
Nirantarāmoda mudāvagehi
2677如盛开的莲花芬芳馥郁,
Suphulla kokāsa’ravindakehi,
2678如芬芳的乳香与皎洁的白莲,
Sogandhi’kindīvara keravehi
2679心似嫩叶覆盖的池塘,清净明澈。
Kiñjakkha channaṇṇatalehi cittaṃ;
732
732.
2681清凉甘美的甘露,满盈充盈。
Sītaccha sātodaka sampapuṇṇa
2682大地遍饰莲花,宛若莲池庄严。
Sarojinī laṅkata bhumibhāgo,
2683此处于城中闪耀,形貌悦意可爱。
Yo’yaṃ pure bhāti manuññarūpo
2684彼山名为遍峰,正是四面环山之地。
Samantakūṭo sa samantakūṭo;
733
733.
2686林丛四散而开,岩石环抱之处,
Dalita vipinasaṇḍā yattha sele samantā
2687令前来聚集的大众心生欢喜,
Samupagata janānaṃ cittamāmodayanti,
2688摩杜咖树、榕树、咖雷利树、菩提树、柠檬树与帕利树,
Madhuka vaṭa kareri bodhi jambīra bhalli
2689竭地罗、诃子树、迦昙波、芬芳的萨罗、波罗奢树;
Khadira’bhaya kadambā phulla sellū palāsā;
734
734.
2691波罗蜜树、余甘子、毕罗迦、黑柄树、阿迦树、甄叔迦树,
Paṇasa’mata pilakkhā kaṇhavaṇṭa’kkha ciñcā
2692优昙钵、跋陀利、尼波、芬陀利、清雅的因底婆罗。
Labuja badari nīpā phandani’ndīvarāva
2693摩俱罗、阿萨那、毗耶拉、迦达婆汉达、阿周那
Makula’sana piyālā gaddabhaṇḍa’jjunā ca
2694迦木迦、萨罗、真度迦、优昙婆罗、庵婆、迦纳
Kamuka salla tindu’dumbarambassa’kaṇṇā;
735
735.
2696奔那伽、瞻卜迦、杜摩、优钵罗与达提玛
Punnāga campaka dumuppala dāḍimā ca
2697佉阇利树、多罗树、山茉莉、阿输迦树、多罗树
Khajjūri tāla girimallika’soka tālā,
2698欣达罗树、那伽树、尼普罗树、瑜伽波陀树、阿梨吒树
Hintāla nāga nivulā yugapatta’riṭṭha
2699悉昙婆树、伊罗婆陀迦树,以及劫他迦树
Setamba eravatakāpi ca ketakā ca
736
736.
2701盛开的班迪花、须摩那花、阿迦花与优提迦花
Samaphullabhaṇḍi sumana’jjaka yūthikā ca
2702婆散提花、质多迦花、迦波花与罗毗摩罗提花
Vāsanti cittaka japā ravimālatī ca,
2703君陀花、余甘子果、古兰达花与枸橼
Kundassa’māraka kuraṇḍaka bījapūra
2704素馨花、草尖与微风
Sephālikā ca tiṇasūla samīraṇā ca;
737
737.
2706伏古、竹、姜黄、毗朗基与宾比
Vocu’cju kīcaka haliddi viḷaṅgi bimbi
2707蓝靛、菖蒲、大葫芦与那伽藤
Nīlī vacā’tivisālābu ca nāgavallī,
2708藤蔓、秋生、无敌花、瓦鲁与香根草
Vallīha sārada’parājitavāru’sīrā
2709种种果实与无数树林辉耀其间;
Phalādi neka vanarāji virājito so;
738
738.
2711有些树木亭亭而立,散发着芬芳,
Tiṭṭhanti keci taravo surabhiṃ kirantā
2712就在那里,有些结满了甜美的果实,
Tattheva keci phalitā madhurapphalāni,
2713藤蔓摇曳,花果枝叶繁茂,
Andolitā phalitapallavitā latāyo
2714有些树枝在适当的时节将它们支撑,显得格外绚丽;
Sandhārayaṃ viṭapa jattusu bhanti keci;
739
739.
2716世间大众之中,恒有愚昧之辈;
Sāmantage janagaṇe satataṃ dumindā
2717在那里,鲜花绽放、果实累累,令人生起欢喜;
Sampīṇayanti dalitā phalino ca yasmiṃ,
2718它们仿佛在目光所及之处,向人发出召唤。
Te avhayanti viya locana gocarehi
2719犹如被风吹动的新红嫩叶,
Vāte’ritehi taruṇāruṇa pallavehi;
740
740.
2721在此林间,林神们与各自的美女,
Tasmiṃ vane vanasurā nijavasundarīhi
2722于悦意的石地、湖泊与沙地旁,
Ramme silātaladahe sikatātale ca,
2723舞者起舞,乐器奏响,
Naccanti tanti turiyāni ca vādayanti
2724持花鬘者引吭高歌,恒常欢喜;
Gāyanti mālabharino satataṃ patītā;
741
741.
2726他们成就者与成就之女众,在各处,
Siddhā ca siddhavanitā hi tahiṃ tahiṃ te
2727他们以天花、天果、天叶、天汁为乐,
Dibbanti pupphaphala pattarasāhinandi,
2728他们安住于山麓林木的怡悦美景之中,
Acchanti tattha giripādapa rāmaṇeyye
2729与修行者同聚的心,亦有众多苦行者居住其中。
Yogehi saṅgata manā bahitāpasāpi;
742
742.
2731在这片林中,有鹿、赤鹿、白莲色鹿,
Tasmiṃ vane hariṇa rohita puṇḍarīka
2732有牛耳鹿、豪猪、兔、豺狼、野猪,
Gokaṇṇa salla sasa jambuka sūkarā ca,
2733枝头的猿猴、羚羊之群、猫鼬、鲁鲁鹿与羚羊。
Sākhāmige’ṇivaga babbu rurū kuruṅga
2734瞪羚、猕猴以及种种牛类众生,
Godhā’khu pampaka kapī gavayā ca’nekā;
743第七四三。
743.
2736他们各自成群,栖居于马虎类等之处,
Te vagga vagga carino hayamārakādī
2737种种四足群类欢喜安居,
Nānā catuppadagaṇā muditā vasanti,
2738飞鸟则有猫头鹰、鸽与蓝颈鸟等,
Pakkhīpi kosiya kapotaka nīlagīva
2739乌鸦、鹦鹉、杜鹃与蜜蜂,其声啾啾,如蜜般悦耳。
Dhaṅkā’ṭa lāpa parapuṭṭha madhubbatāva;
744
744.
2741尼基瓦鸟、丁迪哈鸟、恰国拉咖鸟与沙利咖鸟,
Nijjivha dindiha cakoraka sāḷikā ca
2742恰咖瓦鸟、吉拉鸟、咕拉拉鸟、谷拉拉鸟与康咖鸟,
Cakkavha kīra kurarā kulalā ca kaṅkā,
2743杂色翼鸟、甜鸣鸟与种种鸟类,
Citracchadā madhura kūjaka nekapakkhī
2744聚集彼处者,形色皆可意;
Saṅgamma yattha nivasanti manuññarūpā;
745
745.
2746他们林端,宛如舞伎之场;
Tesaṃ vanantamatha nāṭakamaṇḍalā’ca
2747恰似歌者之堂,歌声缭绕。
Gītālayaṃ viya ahosi ca gāyakānaṃ,
2748对禽兽而言,犹如饮水之地,
Āpānabhumi sadisaṃ migapakkhikānaṃ
2749常年欢庆,令人喜乐,赏心悦目;
Niccussavaṃ ratikaraṃ nayanābhirāmaṃ;
746
746.
2751如此这般的林野间,闪耀着种种辉煌庄严,
Evaṃ vidho vipinarāji virājitehi
2752以诸峰顶而为庄严,
Kūṭehi nekasura sundari maṇḍitehi,
2753其色极似高昂的孔雀颈项之蓝,
Atyucca nīlasikhigīva samāna vaṇṇo
2754这为群山环抱的山,正是牟尼主所居。
Eso samantagiri me vasatī muninda;
747
747.
2756心怀欢喜,名为善意者,
Evaṃ patīta manaso sumanābhidhāno
2757说完这番话,他礼拜无与伦比者,并安排好适合出行的准备,
Vatvāna natvamasamaṃ gamanopayuttaṃ,
2758迦尸国的那位牟尼,也因他这番话,
Kāsātha sopi muni tassa vacaṃ paṭicca
2759一切比丘随胜者出,游于虚空
Sabbhikkhu nikkhami jino gaganāyanamhi;
748
748.
2761常意者、山足树根住者、龙、妙翅鸟、走兽、飞鸟、有因者
Niccetanāpi giripādapa ādayopi
2762龙、妙翅鸟、走兽、飞鸟、有因者
Nāgā supaṇṇa miga pakkhika hetukāpi,
2763明咒持者、天人、阿修罗,乃至四面梵天
Vijjādharāmara’surā caturāṇanāpi
2764诸天人欢喜聚集,赞叹彼之大稀有
Saṅgamma’kaṃsu sumanā mahamabbhutaṃ te;
749
749.
2766当牟尼主照耀之际,三界盛隆
Muninde payante samiddhaṃ tilokaṃ
2767山王欢喜,树王觉醒,
Girindābhinandā dumindā pabuddhā,
2768兽王极喜,鸟王善鸣,
Migindā sutuṭṭhā khagindā sughuṭṭhā
2769大因陀罗降雨,热恼止息;
Pavuṭṭho mahindo paṇaṭṭho nidāgho;
750
750.
2771当您乘虚空之道而行,彼时您是善逝者中的光明,
Gacchante gaganāyanena sugate bhānu’si santo tadā
2772云层遮蔽了日光与炎热,大地涌出清凉之水,
Vāresuṃ sūriyātapañca jaladā siñjiṃsu bhumyā jalaṃ,
2773微风徐徐,芬芳馥郁,带来清凉与安乐,
Mandāmanda sugandha muddha pavano pāpeti sitaṃ sukhaṃ,
2774天人等众手持旗帜、华盖与拂尘,供养并恭敬。
Devādi dhaja chatta cāmarakarā pūjenti mānenti ca;
751
751.
2776萨尼罗藤、兴达拉树、辛达棕榈与槟榔树,
Sannīra hintāla’ga sindi pūga
2777多罗树、芒果树、婆罗树等诸大树木,
Tālambasālādi mahīruhitdā,
2778他们犹如手持拂尘者般挺立,
Tiṭṭhanti te cāmarahatthakā’va
2779无垠虚空,亦为花所遍布;
Pupphehi channo gaganaṅganopi;
752
752.
2781以此方式,世间无上怙主
Anena vidhinā jagadeka nātho
2782当盛大庆典正在举行之时,
Pavattamānesu mahāmahesu,
2783以六色光芒遍满四方四隅,
Disañca vidisaṃ paripūrayanto
2784世尊趋近那山王。
Jabbaṇṇaraṃsīhi agā nagindaṃ;
753
753.
2786在那山王顶上,世间之护者
Tasmiṃ samantanagamuddhani lokanātho
2787将六色光芒之聚遍散诸方,
Chabbaṇṇaraṃsi nikaraṃ disi pattharanto,
2788他由比丘众所围绕,朝向大海彼岸。
Bhikkhūhi so parivuto parasāgarantaṃ
2789伫立而观,成就了无上色相者
Olokayaṃ ṭhitimakāsi aanomavaṇṇo;
754
754.
2791楞伽新妇——以须摩那峰为宝冠之巅
Laṅkāvadhū sumanakūṭa kirīṭa kūṭaṃ
2792以无价的人王摩尼大宝庄严
Sajjesi’naggha jana rāja maṇī mahanto,
2793彼于三界中,无与伦比,赐予吉祥,覆护所欲;
Icchatthadaṃ sivadamappaṭimaṃ tiloke
2794是故,诸贤今当亲近、侍奉,恒时追随彼世尊;
Taṃ’dāni bho bhajatha sevatha sabbakālaṃ;
755
755.
2796尔时,诸天中尊胜者与诸天女,
Kāsuṃ tadā suravarā surasundarīhi
2797在楞伽山峰之巅,盛大集会共聚,
Laṅkāya selasikharesu mahāsamajjaṃ,
2798一切鼓自然齐鸣,
Vajjiṃsu bheri vikatī sayameva sabbā
2799天界的众花鬘与饰物,从空中缤纷飘落,
Bhassiṃsu dibbakusumābharaṇā nabhamhā;
756
756.
2801兰卡全境,遍布华盖与伞盖,
Laṅkambaraṃ nikhilamāsi ca chattachattaṃ
2802种种离尘幢幡,纷繁交织,
Nānā virāga dhaja ketu samākulañca,
2803种种妙香花等,遍满十方界,
Nānāsugandha kusumādi disantarālaṃ,
2804种种灯鬘,辉映虚空。
Nānagghikāvali virājita mantaḷikkhaṃ;
757
757.
2806那一天,宝石与摩尼宝门楼交相辉映,
Tasmiṃ dine’si ratanaṃ maṇitoraṇehi
2807灯火成列,满瓶成行,庄严殊胜。
Dīpāli puṇṇaghaṭapantīhi dassanīyaṃ,
2808正自觉者全身所散发的六色光芒
Sambuddha dehaparitogata chappabhāhi
2809令整夜天空中一切动静之物悉染红光;
Rattaṃ nabhāvani carācara sabbadabbaṃ;
758
758.
2811四周群山如花鬘与耳饰般整齐庄严
Mālāvataṃsa samakā girayo samantā
2812形成之后,有情众生皆来礼敬、旋绕,
Hutvā namanti ca bhamanti sacetanā’va,
2813彼处一切树木、藤蔓等物,
Sabbepi tattha taravoca latādayo ca
2814低垂其顶而舞动,犹如天舞者;
Naccanti dibbanaṭakā viya onataggā;
759
759.
2816那时,由佛陀威力所生的广大稀有神变
Evaṃ tadā mahata vimhaya pāṭihere
2817在此显现的当下
Buddhānubhāva janite idha vattamāne,
2818如此,那位沙门饮用了智者之行的甘露。
Tatvāna dhīracaraṇaṃ samano sudhāsī
2819他如此宣说后,心中极喜,欢喜踊跃;
Evaṃ vadī parama pitimano udaggo;
760
760.
2821那双柔软、娇嫩、红润的双足,
Ye te mudu komala rattapādā
2822宛似盛开的红莲花一般,
Suratta phullamburuhopamānā,
2823足趾圆润,依次修长,
Vaṭṭānupubbāyata aṅgulikā
2824趾甲铜色光洁,趾端高隆;
Sutambatuṅgagga nakhāvalīkā;
761
761.
2826足背隆起,犹如金龟之背,
Suvaṇṇakummu’nnata pādapiṭṭhi
2827踝骨隐而不显,足跟丰满修长。
Niguḷha gopphāyata paṇhibhāgā
2828整个足底平正安稳。
Samacchamāyaṃ sakalaṃ patiṭṭhitā
2829皮肤细滑洁净,不为尘垢所染。
Na limpate succhavitā rajādi;
762
762.
2831如同调伏的象王、鹅王、狮王,
Sammatta hatthosabha haṃsa sīha
2832以一如的威仪行至之处,
Samāna līlāya yahiṃ payāti,
2833大地犹如被擂动的鼓面,高低凹凸。
Ninnunnatā bheritalā’va bhumi
2834又以种种花卉,庄严妙饰;
Hotātha pupphādi sumaṇḍitā ca;
763
763.
2836道路自成障碍,桩杌遍布;
Apenti maggā sayameva khāṇu
2837一切荆棘根株与碎石硬地,
Sakaṇṭamūlā kaṭhalā ca sabbe,
2838深水无流,泥沼难行
Gambhīra nīrāpaga paṅkaduggā
2839舍弃自性,便成悦意处
Hitvā sabhāvaṃ ramaṇīyamenti;
764
764.
2841诸山自东方入于大地
Vajanti bhumiṃ girayo purattha
2842当胜者舒展足掌时,
Pasārite pādavare jinassa,
2843纵在地狱腹中,烈焰亦皆熄灭;
Nibbāti aggī narakodarepi
2844莲花等亦来捧承其足。
Gaṇhanti pāde padumādayo ca;
765
765.
2846苦行之主,此即您足底之
Idañhi te pādatale yatīsa
2847具毂、辋,辐条齐列者,
Sanābhi nemi ghaṭikāvalīhi,
2848形态端正,具足千辐,
Susaṇṭhitaṃ cā’rasahassavantaṃ
2849殊胜宏大的轮相,朗然显现;
Sandissate cakkavaraṃ mahantaṃ;
766
766.
2851周匝围绕此轮相,
Tameva cakkaṃ parivārayitvā
2852有吉祥草、卍字与花鬘诸相,
Sirivaccha sovatthi’vataṃsakā ca,
2853殿阁、宝座、满盛之钵
Pāsāda bhadrāsana puṇṇapāti
2854持白伞盖者与执孔雀羽扇者;
Sitātapattāsi mayūrahatthā;
767
767.
2856种种青、莲、优钵罗等各色莲花,
Nīlādibhedā kamaluppalā ca
2857须弥山、七重山、大海洋,
Sameru sattaddi mahāsamuddā,
2858七大河、七大湖,
Sattāpagā satta mahāsarā ca
2859喜马拉雅山与轮围山等。
Himālayo cakkavāḷaddiko ca;
768
768.
2861月、星辰及六欲天界,
Candakkatārā ca chadevalokā
2862梵天住处与人间,
Pitāmahāvāsa manussalokaṃ,
2863金船、肩舆与法螺
Suvaṇṇa nāvā sivikā ca saṅkhaṃ
2864凯拉萨山、旗帜与牌坊;
Kelāsaselaṃ dhajatoraṇā ca;
769
769.
2866如意宝珠、头巾与有犊的母牛,
Cintāmaṇuṇhīsa savaccha dhenū
2867双鱼、转轮王及其军队,
Mīnadvayaṃ cakkavatti saseno,
2868狮子、骏马、象王、虎王,
Sīha’ssa mātaṅga viyaggharājā
2869天鹅、公牛、紧那罗、孔雀;
Haṃsosabho kimpuriso mayūro;
770
770.
2871鹤与伊罗婆那象王,
Koñcā ca erāvaṇa hatthirājā
2872轮宝、摩竭鱼等诸相,
Sacakkavākā makarādayo ca,
2873种种广大吉祥之相,他们
Nānā mahāmaṅgala lakkhaṇā te
2874恒常光辉闪耀,粲然灿烂;
Virocamānā vilasanti niccaṃ;
771
771.
2876降诞刹那,大地为之震动;
Jātakkhaṇe yassa mahiṃ pabhejja
2877七百俱胝广大莲华,
Visāla sattuddaya paṅkajāni,
2878承接着彼之足印。
Paṭiggahesuṃ caraṇāni yāni
2879那些世间稀有的行迹
Te tānimānacchariyāni loke;
772
772.
2881在带去礼拜之时
Vandāpanatthāyu’panītakāle
2882父亲们带他去拜见天仙苦行林主
Pitūhi te devala tāpasindaṃ,
2883去到他的足下,又在他的发髻之处。
Pādāni gantvāna jaṭāsu tassa
2884啊,尊者!您这双足曾真实存在。
Āsuṃ tave’taṅghiyugaṃ aho bho;
773
773.
2886净饭王,这位人主。
Suddhodanavhassa narādhipassa
2887他以喜悦之水充盈身心,
Santosa toyehi papūritassa,
2888以清净之水,灌沐头顶;
Siro visuddhambu ruhākarassa
2889您的双足,即如莲池。
Saroru hāsuṃ caraṇāni tuyhaṃ;
774
774.
2891那些在经行结束时的经行道上,
Ye caṅkame caṅkamaṇāvasāne
2892须弥山等诸山峰顶皆俯首低垂,
Onamma merūdaya pabbaniṇdā,
2893承接了彼之足迹——
Paṭiggahesuṃ caraṇāni yāni
2894这些事在世间,其实并不稀奇;
Te tānimā’nacchariyāni loke;
775
775.
2896那位三十三天之主所礼敬者,
Yaṃ vandamāno tidivādhipo so
2897凭其威神力,即使寿尽之人
Yassānubhāvena gatāyukopi,
2898于释迦族之地,复能如是
Sakiyaṭhāne’sinapunāpi te’vaṃ
2899贤者!大威力之莲足
Pādambujaṃ dhīra!Mahānubhāvaṃ;
776
776.
2901有身者之道,亦如月敌
Dehīnamaggopi nisākarāri
2902纵使他抬高身形,也见不到你躺卧之足的末端;
Mānunnato so sayitassa tuyhaṃ,
2903连你足的末端也无法看见;
Pādassa antampi na sakkhi daṭṭhuṃ
2904这双足的形貌真是稀有奇特!
Acchera rūpaṃ idamaṅghikañjaṃ;
777
777.
2906在恒河之主面前
Gaṅgāya gaṅgāpati sannidhāne
2907那时,在南摩达河弯曲的岸边
Tīre tadā nammada jimhagassa,
2908牟尼主留下了足印
Pādassa lañchaṃ akarī muninda
2909愿彼慈悲亦属于我。
Mayhaṃ’pi hotaṃ karuṇā tavesā;
778
778.
2911萨咤咖已为苦行者所满足。
Ārādhito saccaka tāpasena
2912萨咤咖,你在缚石处作了。
Akā tuvaṃ saccaka baddhasele,
2913为利益世间,作足印记
Pādassa lañchaṃ jagato hitāya
2914愿我亦能随喜彼
Mayhampi hotaṃ tamanuggahante;
779
779.
2916护主闻此语后
Sutvāna nātho girametamassa
2917预见未来世之大利益,
Passaṃ mahābhuti’manāgatesu,
2918于世间,受诸世间所敬仰者
Lokassa lokehi mahīya māno
2919以左脚留下了印记;
Akāsi vāmena padena lañchaṃ;
780
780.
2921正觉后的第八个秋季月,
Sambodhito aṭṭhama sāradasmiṃ
2922牟尼于毗舍佉月满月之日正觉,
Vesākhamāse muṇi puṇṇamāyaṃ,
2923于午后时分示现了足下圣智。
Pādassa’bhiññāṇamakā’paraṇhe
2924于包括天人、沙门的大众中;
Sadevake sassamaṇe mahente;
781
781.
2926蜂蜡的火漆印封于顶端,
Pataṅakgikā sitthaka matthakamhi
2927正如刹帝利以印章所作的印记,
Yathaṅkitā khattiya muddikāya,
2928如是,这胜者足下的印记
Āseva’mevaṃ jinapādalañchaṃ
2929于沙曼达拘达山上,堪受礼敬;
Samantakūṭamhi namassanīyaṃ;
782
782.
2931而后,非时之云降下甘霖
Akālamegho ca tato pavassi
2932种种珍宝从大地纷纷降下,
Vassiṃsu nānāratanāni khamhā,
2933同样地,四方遍布花云,
Tathā parito kusumambarāni
2934金粉,其色如胜者之光;
Suvaṇṇacuṇṇāni jinekavaṇṇā;
783
783.
2936从那里启程,便前往善逝的居所。
Tato’pagantvā sugatebhagāmī
2937在那座山的山腰岩窟之中,
Tasmiṃ nitambe girigabbharāyaṃ,
2938为了日间禅住,他于此地坐下。
Divāvihārāya nisīdi yattha
2939那山洞,世尊是清楚明了的。
Supākaṭaṃ taṃ bhagavāguhā’ti;
784
784.
2941于是,诸阿拉汉,善逝之精华——
Tatorahantā sugatorasā te
2942以香等物,善加供养一切,
Gandhādinā sādhu mahetva sabbe,
2943顶礼并右绕之后——
Vanditva katvāna padakkhiṇantaṃ
2944他们各于其处,作昼住;
Tahaṃ tahaṃ’kaṃsu divāvihāraṃ;
785
785.
2946藤蔓攀附,枝条摇曳,
Lataṅganāyo viṭapīdhavāna
2947花鬘悬垂,枝叶四布繁茂,
Mālamba sākhāputhulaṃ’sapasse,
2948盛开的悦意花序芬芳,
Suphulla namañjūkara mañjarīhi
2949恍若俯首致敬,枝梢常自低垂。
Namassamānā’va sadonataggā;
786
786.
2951那里,树木如同舞者伫立,
Tiṭṭhanti rukkhā naṭakā’va tattha
2952盛开着花朵的枝条高高扬起,
Suphulla sākhākara’mukkhipitvā,
2953树梢低垂,宛如在恭敬顶礼。
Namassamānā viya onataggā
2954慢与悭的烦恼,恒常流转;
Vattanti mānacchariyāni niccaṃ;
787
787.
2956同样地,高低错落的群山,
Tatheva uccāvaca pabbatā ca
2957仿佛正恭敬地顶礼那双足印,
Namassamānā viya pādalañchaṃ,
2958四面八方的群峰皆垂首肃立——
Tiṭṭhanti ninnagga sikhā samantā
2959此处,这也正是恒常之相;
Idampi niccababhutameva tattha;
788
788.
2961在那座印有佛陀胜足印迹的山岳之上,
Tasmiṃ nage pādavaraṅkitasmiṃ
2962在打谷场般空旷的处所,
Khalamaṇḍalokāsa padesamatte,
2963纵使众人聚集,
Samosarante bahuke janepi
2964仍有空间,可容立足;
Hoteva okāsama,ho padaṅkaṃ;
789
789.
2966诸有情集会,成为大众,
Samosaritvāna mahetva satte
2967雨云初现时即已汇集,
Nikkhantamatte jaladā samecca,
2968以水流善巧地净化诸垢,
Sodhenti māla’mbuvahehi sādhu
2969这也是那里常有的不寻常之事。
Idampi niccabbhutameva tattha;
790
790.
2971脚踏着的石板地
Pādena phuṭṭhassa silātalassa
2972而现如这些种种稀有之事
Etādisānacchariyāni honti,
2973世间唯一怙主、无漏者
Lokekanāthassa anāsavassa
2974如此殊胜之事,谁能言说?
Mahabbhutaṃ konu kathaṃ bhaṇeyya;
791
791.
2976世尊与僧团共住昼间安住
Divāvihāraṃ bhagavā sasaṅgho
2977在那里停留片刻后,
Katvāna tasmiṃ pana kiñcikālaṃ,
2978当为诸天所崇仰之时,
Mahīyamānesu sadevakesu
2979随即从空中离去,前往罗哈纳。
Tato gato rohaṇamambaramhā;
792
792.
2981牟尼与僧团安住于长瓦毕湖畔,
Tasmiṃ sasaṅgho muni dīghavāpiyaṃ
2982在塔基所在的最胜之地上,
Thūpassa ṭhāne paramāya bhumiyā,
2983然而,为了恭敬此大地的缘故,
Garuṃ karonto pana taṃ mahītalaṃ
2984敌子以灭尽定而坐;
Nirodhabhāvena nisīdi satrajo;
793
793.
2986尔后,世尊自虚空
Tato’nurādhaṃ bhagavā nabhamhā
2987赴菩提树立足之地,
Gantvāna bodhiṭṭhitabhumiyā ca,
2988住于大吉祥塔之处,
Ṭhāne mahāmaṅgalacetiyassa
2989同样地,住于不能容忍者所在之处;
Tatheva akkhantinahitassa ṭhāne;
794
794.
2991到达无阿努拉达之喜后,便坐下
Nisīdi patvāna nirādhapītiṃ
2992他与弟子们观察未来之事,
Sasāvako pekkhama’nāgataddhaṃ,
2993而我安住于觉的体性,
Patiṭṭhitā me pana bodhidhātu
2994在世间为众生带来增长。
Karonti loke’ti janassa vuddhiṃ;
795第七九五偈
795.
2996世尊从灭尽定起身,心满意足,
Vuṭṭhāya tuṭṭho bhagavā nirodhā
2997来到铁柱塔之处。
Gato silāthūpavarassa ṭhānaṃ,
2998安立彼处,宣说法义,阐明真理,
Ṭhito tahiṃ dhammamathuddisitvā
2999从虚空去至可爱的祇园;
Gato nabhā jetavanaṃ surammaṃ;
796
796.
3001如是,那位法王为利益众生而住,已离嗔恚,敌对尽除,
Evaṃ so dhammarājā janahitavihito vīta dosārivaggo
3002在那可爱的楞伽园、秀丽的须摩那山巅,他留下了那足迹。
Laṅkārāmāya ramme sumanagirisire’kāsi yaṃ pādalañchaṃ
3003当心纯净、净信生起时,那足迹便赐予你们天界与解脱,令你们等同牟尼。
Taṃ vo saggā’pavaggaṃ dadati munisamaṃ citta matte pasanne
3004因此,诸位!请满怀欢喜,礼敬那伟大、善妙、为善士所称叹的足迹!
Tasmā bho!Bho! Pahaṭṭhā namatha mahatha taṃ sādhu sādhuppasatthaṃ;
3037如是萨曼德古德的解释完毕。
Iti samantakūṭa vaṇṇanā niṭṭhitā.
3038论书圆满。
Grantha samāptiya.
1
1.
3006紧接着,这圆满如妙花鬘般的解说得以显现。
Anantarā samattāyaṃ sumaṇaddisu vaṇṇanā,
3007同样地,愿那善巧的思惟能迅速成就众生。
Tatheva sādhū saṅakappā khippaṃ pappontu pāṇinaṃ;
2
2.
3009那位受人恳求的森林住者,是功德的依处,具足妙慧。
Yo yācito’raññavāsī guṇādhāra sudhīmatā,
3010罗睺罗长老,以其名号,于这辽阔大地上广为人知,
Rāhulattheranāmena vissutena mahītale;
3
3.
3012如同日轮朗照于晴空,他的智慧明耀于天地之间,
Bhuvanodaramhi paññāto ravīvambara maṇḍale,
3013阿兰若宝喜大长老,为众中尊、大众之师;
Araññaratanānanda mahāthero mahāgaṇī;
4
4.
3015如同生命一般,他是世尊教法的伟大诗人;
Jīvitaṃ viya yo satthusāsanassa mahākavī,
3016他是正行中的精髓,已渡世尊法海彼岸者;
Sāro suppaṭipattīsu satthasāgara pārago;
5
5.
3018你是他的弟子——那位远离俗尘、于传承中如炬独耀的阐扬者。
Tassa sisso’si yo vippagāma vaṃseka ketuko
3019他是族姓的传承者、林栖者,以戒等功德为庄严。
Ñātāgamo’raññavāsī sīlādi guṇabhūsaṇo;
6
6.
3021他唯以锡兰语为母语,通达锡兰语的音声特征。
Yo’kā sīhalabhāsāya sīhalaṃ saddalakkhaṇaṃ,
3022此由当时的韦提希长老——那位仁爱具戒者——所作。
Tena vedehatherena katāyampiyasīlinā;
3057愿成就。
Siddhiratthu.