词华丛
1词花鬘
Padamañjarī
2礼敬彼世尊、阿拉汉、正自觉者
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa
1他称赞那越度言辞之海的胜利者,
Niruttikāyodadhipāragaṃ jinaṃ,
2与那清净之法、及那无上的僧团。
Visuddhadhammañca gaṇaṃ anuttaraṃ;
3我今稽首彼足莲,如是三礼致恭敬,
Tidhā namitvā padamañjarī mayā,
4为令愚童之智慧,得以增长而造此。
Karīyato bālakabuddhivuddhiyāti.
7于是说以 a 结尾的阳性词 buddha(觉者)。
Atha akārantapulliṅgo buddhasaddo vuccate.
5佛陀为诸天与人,善宣无上微妙法,
Buddho devamanussānaṃ dhammaṃ desesi
6历代诸佛为天与人宣说正法。
Buddhā devamanussānaṃ dhammaṃ adesiṃsu
7佛陀啊,愿您护佑我。
Bho buddha tvampikho maṃ pālaya
8诸位佛陀啊,愿你们也护佑我。
Bho buddhā tumhepi kho maṃ pāletha.
9我至诚恭敬地礼拜那佛陀、世尊。
Buddhaṃ bhagavantaṃ sakkaccaṃ vandāmahaṃ
10我等至诚恭敬地礼拜那佛陀、世尊。
Buddhe bhagavante sakkaccaṃ vandāma mayaṃ
11此法乃是由佛陀、世尊所宣说。
Buddhena bhagavatā dhammo desīyate
12法由诸佛世尊所宣说。
Buddhehi bhagavantehi dhammo desito
13依佛世尊,大众行于善。
Buddhena bhagavatā mahājano sucarati
14依诸佛世尊,众生达安稳境。
Buddhehi bhagavantehi sivapadaṃ yanti
15以鲜花供养佛陀世尊。
Buddhassa bhagavato pupphaṃ yajati
16以种种花供养诸佛世尊。
Buddhānaṃ bhagavataṃ pupphāni yajati
17愿诸佛由世尊获得安乐之地。
Buddhā bhagavatā sivapadaṃ labheyya
18诸佛世尊身光远照。
Buddhehi bhagavantehi pabhā niccharati
19世尊佛陀有何不能为?
Buddhassa bhagavato iddhi kiṃ na kare
20诸佛世尊所示现的神通神变,广大无边。
Buddhānaṃ bhagavantānaṃ iddhipāṭihāriyāni
21大众于佛陀世尊处生起净信。
Buddhe bhagavante mahājano pasīdati.
22于诸佛世尊,心坚固安住。
Buddhesu bhagavantesu manaṃ patiṭṭhitaṃ.
26第一课至此。
Iti paṭhamo pāṭho.
27说以 a 结尾的阳性词 atta(自我)。
Akārantapulliṅgo attasaddo vuccate.
23自身承受着轮回之苦。
Attā saṃsāradukkhaṃ pāpuṇāti
24自身承受乐与苦。
Attāno sukhadukkhaṃ pāpuṇanti
25自己承受自己的乐与苦。
Bho atta sukhadukkhaṃ anubhosi
26自己承受自己的乐与苦。
Bho attano sukhadukkhaṃ anubhotha
27佛陀世尊观察自己。
Attānaṃ passati buddho bhagavā
28正自觉者如实地观察自己。
Attāno passati sammā sambuddho
29亲身经历过乐与苦。
Attanā sukhadukkhaṃ anubhuttaṃ
30亲自领受了业果。
Attanehi kammaphalaṃ anubhuttaṃ
31自身实无轮回之安乐。
Attanā saṃsārasukhaṃ nāma natthi
32自身实无有之安乐。
Attanehi bhavasukhaṃ nāma natthi
33应以自己为依止。
Attano attāva patiṭṭhā siyā
34自己唯应以自业为依止。
Attānaṃ kammameva patiṭṭhā siyā
35于自身也会生起极大怖畏。
Attanāpi mahabbhayaṃ uppajjati
36从自身也会生起众多大怖畏。
Attanehi mahabbhayāni jāyanti
37父母正是自身的亲人。
Attano mātāpitaro honti
38自身则有五种趣向。
Attānaṃ pañcagatiyo honti
39疾病夺去自身所有力量。
Attani sabbaṃ balaṃ harati rogo
40疾病夺去众人之中的一切力量。
Attanesu sabbaṃ balaṃ haranti rogā.
46第二课至此。
Iti dutiyo pāṭho.
47今说明以 a 结尾的阳性名词 rāja(王)一词。
Akāranta pulliṅgo rājasaddo vuccate.
41国王也使大众欢喜。
Rājāpi mahājanaṃ toseti
42诸王令大众欢喜。
Rājāno mahājanaṃ tosenti
43大王,请护卫人民大众。
Bho rājā mahājanaṃ pālaya
44诸王啊,请护卫人民大众。
Bho rājāno mahājanaṃ pāletha
45众人看见国王。
Rājānaṃ passati mahājano
46国王们看见众人。
Rājāno passanti mahājanā
47由国王令人建造宏伟宫殿。
Raññā kārīyate mahāpāsādo
48诸王所敕建之大寺院。
Rājūhi kārāpitā mahāvihārā
49民众与国王一同安乐而住。
Raññā mahājano sukhaṃ carati
50众多民众与诸王一同安乐而住。
Rājūhī mahājanā sukhaṃ caranti
51广大民众向国王呈献诸多礼物。
Rañño paṇṇākāraṃ deti mahājano
52广大民众向众多国王呈献诸多礼物。
Rājūnaṃ paṇṇākāraṃ denti mahājanā
53国王生起极大的怖畏。
Raññā mahabbhayaṃ uppajjati
54诸王生起大怖畏。
Rājūhi mahabbhayāni uppajjanti
55国王举行播种庆典。
Rañño vappamaṅgalaṃ hoti
56诸王具足一切庄严具。
Rājūnaṃ sabbābharaṇāni honti
57然而,大众对国王生起净信。
Raññe mahājano pana pasīdati
58而大众也对诸王生起净信。
Rājusu mahājanā pana pasīdanti.
66如是第三课。
Iti tatiyo pāṭho.
67今说明以 a 结尾的阳性名词 guṇavattu(具德者)一词。
Akārantapulliṅgo guṇavattusaddo vuccate.
59具德者证入殊胜的涅槃。
Guṇavā puriso sundaraṃ nibbāṇaṃ gato
60具德之人已美妙地证入涅槃。
Guṇavanto purisā sundaraṃ nibbāṇaṃ gatā
61善男子,你也应当行布施。
Bho guṇavaṃ purisa tvampi dānaṃ dehi
62诸善男子,你们当行布施。
Bho guṇavanto purisā tumhe dānaṃ detha
63老师教化有德男子通达法义。
Guṇavantaṃ purisaṃ dhammaṃ bodheti ācariyo
64老师为有德男子教授法义。
Guṇavante purise dhammaṃ pāṭhayati ācariyo
65由有德男子所建造的精舍。
Guṇavantena purisena kārito vihāro
66有德者所建造的诸住所。
Guṇavantehi purisehi kāritā vihārā
67与有德者相处,世间便得安乐。
Guṇavantena purisena loko sucarati
68与有德者们相处,诸世间皆得安乐。
Guṇavantehi purisehi lokā sucaranti
69对有德之人,致以尊敬。
Guṇavato purisassa sakkāraṃ karoti
70对有德之众,致以尊敬。
Guṇavataṃ purisānaṃ sakkāraṃ karonti
71有德之人,不生恐惧。
Guṇavatā purisasmā bhayaṃ nūppajjati
72具德之人不起怖畏。
Guṇavantehi purisehi bhayāni nūppajjanti
73有德者的名声远扬四方。
Guṇavato purisassa kittisaddo aṅguggacchati
74有德之人,嘉誉流传。
Guṇavataṃ purisānaṃ guṇaghoso hoti
75我心欢喜有德之人。
Guṇavante purise me ramati mato
76在诸有德之人中,贤善者心生欢悦。
Guṇavantesu purisesu sappuriso pasīdati.
86如是第四课。
Iti catuttho pāṭho.
87今说明以 a 结尾的阳性名词 gacchanta(正在行走者)一词。
Akārantapulliṅgo gacchantasaddo vuccate.
77有德之人出行,犹如牵牲以行,卸下重担。
Gacchaṃ yaññadatto purisaṃ bhāraṃ hārayati
78正在行走的祭祀施予者们,使那人造作其业。
Gacchantā yaññadattā purisaṃ kammaṃ kārayanti
79喂,行走着的祭祀施予者,你应当保护我。
Bho gacchaṃ yaññadatta tvaṃ maṃ pālaya
80喂,诸位行走着的祭祀施予者,请保护我。
Bho gacchantā yaññadattā maṃ pāletha
81婆罗门向正在行走的祠授求取毛毯。
Gacchantaṃ yaññadattaṃ kambalaṃyācayati dvijo
82当祠授行走时,婆罗门向他求取毛毯。
Gacchante yaññadatte kambalaṃ yācayati dvijo
83祠授行走时,采摘了树上的花朵。
Gacchatā yaññadattena rukkho pupphāni avacīyate
84前去祭祀的人们走过时,树上的花朵被摘下。
Gacchantehi yaññadattehi rukkho pupphāni avacito
85在前往祭祀的行者中,有人知道道路。
Gacchatā yaññadattena koci maggaṃ jānāti
86在前往祭祀的行者中,有些人知道道路。
Gacchantehi yaññadattehi kecimaggaṃ jānanti
87行进时,他为施主撑着伞盖。
Gacchato yaññadattassa chattaṃ dhārayate
88行进时,他们为施主们撑着伞盖。
Gacchataṃ yaññadattānaṃ chattāni dhārayante
89行进时,于施主而无所畏惧生起。
Gacchatā yaññadattasmā bhayaṃ nūppajjati
90献祭者们在前行中,无所畏惧。
Gacchantehi yaññadattehi bhayāni nūppajjanti
91献祭者前行之时,伞盖随身。
Gacchato yaññadattassa chatto hoti
92献祭者们前行之时,佩戴着庄严饰品。
Gacchataṃ yaññadattānaṃ ābharaṇāni honti
93在行祭祀的人当中,有人心得清净。
Gacchante yaññadatte koci pasīdati
94在行祭祀的众人当中,有些人心得清净。
Gacchantesu yaññadattesu keci pasīdanti.
106如是第五课。
Iti pañcamo pāṭho.
107说明以短伊音(i)结尾的阳性名词例词 aggi。
Ikārantapulliṅgo aggisaddo vuccate.
95火则令薪柴化为余烬。
Aggi pana kaṭṭhamaṅgāraṃ karoti
96火焰将木柴化为灰烬。
Aggayo kaṭṭhamaṅgāraṃ karonti
97火啊,请你消除寒冷吧。
Bho aggi tvaṃ sītaṃ vinodehi
98火群啊,你们消除寒冷吧。
Bho aggī tumhe sītaṃ vinodetha
99任何人都能熄灭这火焰。
Aggiṃ nibbāpeti yo koci
100有些人能熄灭这火焰。
Aggayo nibbāpenti ye keci
101有人用火焰将某件器物烧制得坚实。
Agginā koci akāro daḍḍho
102火焰烧毁了某些房屋。
Aggīhi keci agārā daḍḍhā
103火焰会烧毁某些房屋。
Agginā kiñci āgāraṃ jhāpeti
104火焰烧毁了某些房屋。
Aggīhi keci agāre jhāpeti
105婆罗门施予火焰作为执持,火焰即是他所执持的对象。
Aggino upādānaṃ dadāti brāhmaṇo
106众婆罗门施予火焰作为执持,他们都执持火焰。
Aggīnaṃ upādānaṃ dadanti brāhmaṇā
107火焰恒常地冒出烟尘。
Agginā dhūmo apeti niccaṃ
108烟尘也从火焰中持续不断地升起。
Aggīhi’dhūmāpi apenti niccaṃ
109火具有光明。
Aggino āloko ca hoti
110火焰也具有光明。
Aggīnaṃ ālokāpi honti
111于火中,凡净信者皆得澄净。
Aggimhi yo koci pasīdati
112于诸火中,凡净信者,其心得澄净。
Aggīsu ye keci pasīdanti.
126以上为第六课。
Iti chaṭṭho pāṭho.
127说明以短伊音(i)结尾的阳性名词例词 ādi。
Ikārantapulliṅgo ādisaddo vuccate.
113最初,乃依和合僧团而结成的。
Ādi bandhīyate samaggena saṅghena
114起初,由和合的比丘们结集而成。
Ādayo bandhīyante samaggehi bhikkhuhi
115「Bho」是尊称;此句意为:「尊者,请您长时坚持修行。」
Bho ādi tvaṃ dīghakālaṃ pavattehi
116「Bho」是尊称;此句意为:「诸位尊者,请你们长时坚持修行。」
Bho ādī tumhe dīghakālaṃ pavattetha
117以起始为依,可见和合的僧团。
Ādiṃ passati samaggo saṅgho ca
118可见以起始为本的比丘僧团。
Ādayo passati bhikkhu saṅgho ca
119由清净的起始,僧团更为清净。
Ādinā parisuddhena pana bhūyate
120以资具清净故,僧团便更为增上。
Ādīhi parisuddhehi pana bhūyate
121以资具故,和合僧团得以善行。
Ādinā samaggo saṅgho sucarati
122以种种资具故,比丘僧团得以善行。
Ādīhi bhikkhu saṅgho sucarati
123有人施与贫困者所需资具。
Ādino koci upakaraṇaṃ deti
124有些人施与贫困者们所需资具。
Ādīnaṃ keci upakaraṇaṃ denti
125由于利养,和合的僧团便背离。
Ādinā samaggo saṅgho apeti
126若以财物等事为起因,比丘僧团便会发生背离。
Ādīhi bhikkhu’saṅgho apeti
127确实,此因缘是具有助益的。
Ādissa upakārikā kho pana hoti
128即便是种种初始因缘,也同样具有助益。
Ādīnaṃ upakārikāyopi honti
129最初,僧团和合而安坐。
Ādimhi samaggo saṅgho nisīdati
130在起始之时,比丘与僧团俱安坐。
Ādīsū bhikkhu saṅghopi nisīdati.
146以上为第七课。
Iti sattamo pāṭho.
147说明以长伊音(ī)结尾的阳性名词例词 daṇḍī。
Īkārantapulliṅgo daṇḍīsaddo vuccate.
131持杖者,亦当放下其杖。
Daṇḍī purisopi daṇḍaṃ chaḍḍetu
132持杖者们,应当放下各自的杖。
Daṇḍino purisā daṇḍaṃ chaḍḍentu
133喂,持杖者!丢弃你的杖!
Bho daṇḍī purisa daṇḍaṃ chaḍḍehi
134喂,持杖者们!丢弃你们的杖!
Bho daṇḍino purisā daṇḍaṃ chaḍḍetha
135有人令持杖者造作了业行。
Daṇḍiṃ purisaṃ kammaṃ kārayati puriso
136执杖的众人令诸人众造作种种业。
Daṇḍī purise kamme kārenti purisā
137应令持杖之人弃舍其杖。
Daṇḍinā purisena daṇḍo chaḍḍīyatu
138由持杖者所持之杖,应当被众人舍弃。
Daṇḍīhi purisehi daṇḍā chaḍḍīyantu
139人由执杖者而得以站立。
Daṇḍinā purisena puriso tiṭṭhati
140众人由执杖者们而得以站立。
Daṇḍīhi purisehi purisā tiṭṭhanti
141持杖惩罚者,其心不喜。
Daṇḍino purisassa cittaṃ na ruccati
142持杖惩罚的众人,其心不喜。
Daṇḍīnaṃ purisānaṃ cittaṃ na ruccati
143恐惧因持杖惩罚者而生起。
Daṇḍinā purisasmā bhayaṃ uppajjati
144种种恐惧因执杖者而生起。
Daṇḍīhi purisehi bhayāni uppajjanti
145执杖者有其所握持。
Daṇḍino purisassa pariggaho hoti
146执杖者们有其所握持。
Daṇḍīnaṃ purisānaṃ pariggahā honti
147对于受刑者,心不得安宁。
Daṇḍismiṃ purise cittaṃ na ramati
148对执杖者中的某个人,心不生净信。
Daṇḍīsu purisesu ekacco nappasīdati.
166以上为第八课。
Iti aṭṭhamo pāṭho.
167以 u 音结尾的阳性名词「比丘」被讲解。
Ukārantapulliṅgo bhikkhusaddo vuccate.
149比丘为大王说法。
Bhikkhu mahārājānaṃ dhammaṃ bhaṇati
150比丘们为大王们宣说法要。
Bhikkhū mahārājānaṃ dhammaṃ bhaṇanti
151比丘,请宣说殊胜之法。
Bho bhikkhu paṇītaṃ dhammaṃ desehi
152诸比丘,请宣说殊胜之法。
Bho bhikkhū paṇītaṃ dhammaṃ desetha
153我恭谨礼敬比丘。
Bhikkhuṃ sakkaccaṃ paṇamāmahaṃ
154我们恭谨礼敬比丘们。
Bhikkhū sakkaccaṃ paṇamāma mayaṃ
155正法由比丘所宣说。
Bhikkhunā saddhammo desīyate
156正法由比丘们善巧宣说。
Bhikkhūhi saddhammo sudesito
157世间因比丘而得生天界。
Bhikkhunā loko saggaṃ gacchati
158大众依凭比丘们的力量往生天界。
Bhikkhūhi mahājanā saggaṃ tacchanti
159善人供养比丘。
Bhikkhussa dānaṃ deti sappuriso
160善人们供养比丘众。
Bhikkhūnaṃ dānaṃ denti sappurisā
161比丘尼得生天界。
Bhikkhunā saggaṃ labheyya saṅo
162善人凭藉比丘而得生天道。
Bhikkhūhi saggaṃ labheyyuṃ sappurisā
163比丘有衣钵。
Bhikkhuno pattacīvarampi bhavati
164比丘们有衣钵。
Bhikkhūnaṃ pattacīvarāni bhavanti
165我心安住于比丘之中。
Bhikkhusmiṃ me ramati mano
166于比丘有净信者,即是善士。
Bhikkhūsu saddho sappuriso pasīdati.
186第九课毕。
Iti navamo pāṭho.
187以 u 音结尾的阳性名词「生类」被讲解。
Ukārantapulliṅgo jantusaddo vuccate.
167此人令提婆达多完成所作之事。
Jantu devadattaṃ kaṭaṃ kārāpeti
168人们使人为提婆达多造作供养。
Jantuno devadatte kaṭe kārāpenti
169喂,人!你也为提婆达多造作供养。
Bhojantu tvampi devadattaṃ kaṭaṃ kāresi
170喂,诸位!你们为提婆达多造作供养吧。
Bho jantuno devadatte kaṭe kāretha.
171我为众生作供养,亦当于其所在之处造作。
Jantumpetaṃ kaṭaṃ kāremi teneva kaṭe vā
172我们为众生作供养,亦当于其所在之处造供养。
Jantupete kaṭaṃ kārema teneva kaṭe vā
173人应为众生建造住处,若为住处,便应建造。
Jantunā puriso vihāraṃ vihārevā kārāpīyate
174人为众生建造住处,方可称为真正建造了住处。
Jantūhi puriso vihāraṃ vihārevā kārito
175任何众生,依某众生之所行而得安乐。
Jantunā riyena yo koci sukhaṃ pāpuṇati
176某些众生,依诸圣者而得安乐。
Jantūhi ariyehi ye keci sukhaṃ pāpuṇanti
177财富者将圣财施予众生。
Jantuno ariyassa dhanaṃ dadāti dhanavanto
178财富者们将圣众之财施予众生。
Jantunamariyānaṃ dhanaṃ dadanti dhanavantā
179若有任何人,从圣者与众生中隐没。
Jantunāriyamhā antaradhāyati yo koci
180某些众生,因圣者而得以灭尽。
Jantūhi ariyehi antaradhāyanti ye keci
181一切众生的所有果报,皆是异熟。
Jantuno sakalassa phalaṃvipāko hoti
182一切众生,共有五趣。
Jantūnaṃ sakalānaṃ pañcagatiyo honti
183于众生中、于圣者中,若有信顺者。
Jantumhi ariye yo koci pasīdati
184于诸众生中、于诸圣者中,凡是信顺者。
Jantusu ariyesu ye keci pasīdanti.
206第十课毕。
Iti dasamo pāṭho.
207以 u 音结尾的阳性名词「导师」被讲解。
Ukārantapulliṅgo satthusaddo vuccate.
185天人师为天与人宣说法义。
Satthā devamanussānaṃ dhammadesanaṃ akāsi
186诸位导师为天人与人类宣说了法义。
Satthāro devamanussānaṃ dhammadesanaṃ akāsuṃ
187啊,导师,愿你护持此天人世间。
Bho satthā tvaṃ sadevakaṃ lokaṃ pālaya
188啊,诸位导师,愿你们护持此天人世间。
Bho satthāro sadevakaṃ lokaṃ pāletha
189我恭敬顶礼导师、法王。
Satthāraṃ dhammarājānaṃ sakkaccaṃ paṇamā mahaṃ
190我们恭敬顶礼导师、法王。
Satthāre dhammarāje sakkaccaṃ paṇamāma mayaṃ
191世间依导师、法王而得安乐与觉悟。
Satthārā dhammarājena sīvaṃ bodhīyate loko
192世间众生因诸导师与法王而获得安乐与觉悟。
Satthārehi dhammarājehi sivaṃ bodhito loko
193依止导师与法王,他到达不动的境地。
Satthārā dhammarājena accutaṃ padaṃ gacchati
194由诸导师与法王,他能证得不动的境界。
Satthārehi dhammarājehi accutaṃ padaṃ labheyya
195世间向导师法王献花;
Satthu dhammarājassa pupphāni yajati loko
196世间向诸导师、诸法王献花;
Satthānaṃ dhammarājānaṃ pupphāni yajati loko
197外道被导师与法王所降伏;
Satthārā dhammarājasmā parājenti aññatitthiyā
198从诸导师、法王的足下,常流注光芒。
Satthārehi dhammarājehi charaṃsiyo niccharanti
199我礼敬导师、法王之足。
Satthuno dhammarājassa caraṇaṃ paṇamāmyahaṃ
200我以头面礼敬诸导师、法王之足。
Satthānaṃ dhammarājānaṃ pāde sirasā paṇāma
201对于师长、法王,谁会不精勤于归敬庇佑呢?
Satthari dhammarāje ko bhattiṃ na ghaṭīyati
202愿对诸师长、诸法王的敬信,于生生世世中恒常存续。
Satthāresu dhammarājesu bhatti bhavabhave atthu.
226第十一课毕。
Iti ekādasamo pāṭho.
227以 u 结尾的阳性词称为 nantu 词。
Ukārantapulliṅgo nantusaddo vuccate.
203他恭恭敬敬地以饮食奉养祖父。
Tattā pitāmahaṃ bhojanaṃ bhojayati
204孙儿们供养祖父饮食。
Nattāro pitāmahaṃ bhojanaṃ bhojayanti
205孙儿啊,你也要学习技艺。
Bho nattā tvampi sippaṃ uggaṇhāhi
206孙儿们啊,你们应当学习技艺。
Bho nattāro tumhe sippāni uggaṇhātha
207老师教授侍者技艺。
Nattāraṃ sippaṃ pāṭheti ācariyo
208老师们教授侍者们技艺。
Nattāre sippāni pāṭhenti ācariyā
209侍者们从树上采摘花朵。
Nattārā rukkho pupphāni avacīyate
210孙子们采下了树上的花朵。
Nattārehi rukkho pupphāni avacito
211孙子们与祖父快乐地出生。
Nattārā pitāmaho sukhī jāto
212凭借孙子们,祖父们快乐地出生。
Nattārehi pittāmahā sukhījātā
213祖父给予孙子田地财产。
Nattussa khettavatthuṃ dadāti pitāmaho
214祖父们给予孙子们田地财产。
Nattārānaṃ khettavatthuṃ dadanti pitāmahā
215祖父未得孙子。
Nattārā pitāmaho apeto hoti
216祖父已不在诸孙之中。
Nattārehi pitāmaho apeto hoti
217然而,衣饰不可被视作货物。
Nantuno vatthābharanaṃ pana hoti
218然而,诸孙却拥有衣饰。
Nattārānaṃ kho pana vatthābharanāni honti
219若任何一位祖父不满,
Nattari yo koci pitāmaho nappasīdati
220在诸位祖父中,确实有些人不满意。
Nattāresu ye keci pitāmahā nappasīdanti.
246如是第十二课。
Iti dvādasamo pāṭho.
247以 u 结尾的阳性词称为 pitu 词。
Ukāranta pulliṅgo pitusaddo vuccate.
221父亲也让儿子进食。
Pitāpi puttaṃ bhojanaṃ bhojayati
222父亲们供给子女食物。
Pitaro putte bhojanaṃ bhojayanti
223你也应当享用食物。
Bhopitā tvampi bhojanaṃ bhojehi
224父亲们,你们应当享用食物。
Bho pitaro tumhe bhojanaṃ bhojetha
225儿子恭敬地赡养父亲。
Pitaraṃ sakkaccaṃ poseti putto
226子女们恭敬地赡养父母。
Pitare sakkaccaṃ posenti puttā
227父亲令儿子行善。
Pitarā putto kusalaṃ kārāpīyate
228儿子因父亲们而行善。
Pitarehi putto kusalaṃ kārāpīyate
229儿子也因父亲而获得快乐。
Pitarā puttopi sukhaṃ pāpuṇāti
230姐妹们因父亲们而获得快乐。
Pitarehi bhaginiyo sukhaṃ pāpuṇanti
231儿子将饮食给予父亲。
Pitussa annapānaṃdeti putto
232儿子们将饮食给予父亲们。
Pitarānaṃ annapānaṃ denti puttā
233儿子为父亲消除忧虑。
Pitarā antaradhāyāti putto
234儿子向父亲的双足稽首行礼。
Pituno pāde abhivandati putto
235儿子们向父亲的双足稽首行礼。
Pitarānaṃ pāde abhivandati puttā
236儿子净信父亲为三分之一的依怙。
Pitari putto trajo pasīdati
237儿子对父亲生起欢喜。
Pitaresu puttoraso pasīdati.
265如是第十三课。
Iti terasamo pāṭho.
266以 u 结尾的阳性词称为 bhātu 词。
Ukāranta pulliṅgo bhātusaddo vuccate.
238兄弟令姐妹行善得安乐。
Bhātā bhaginiṃ kusalaṃ kārāpayati
239兄弟们令姐妹们行诸善法。
Bhātaro bhaginī kusalāni kārāpayanti
240贤友兄弟,你也当行善法。
Bho bhātā tvampi kusalaṃ karohi
241诸位兄弟,你们应当行诸善法。
Bho bhātaro tumhe kusalāni karotha
242兄长令兄弟从事劳作。
Bhātaraṃ kammaṃ kārayati pubbajo
243先世者令兄弟们造作诸业。
Bhātare kamme kārayanti pubbajā
244僧团因兄弟而得享饮食供养。
Bhātarā saṅgho bhattaṃ bhojāpīyate
245僧团由众兄弟供养了饮食。
Bhātarehi saṅgho bhattaṃ bhojāpito
246兄弟与姐妹皆得安乐。
Bhātarā bhaginīpi sukhaṃ pāpuṇāti
247弟兄们与姐妹们得安乐。
Bhātarehi bhaginiyo sukhaṃ pāpuṇanti
248长兄给予弟弟衣物。
Bhātussa vatthañca dadāti pubbajo
249长兄给予诸弟衣物。
Bhātarānaṃ vatthāni dadanti pubbajā
250兄长使姐妹消失不见。
Bhātarā antaradhāyati bhaginipi
251众弟兄使姐妹们消失不见。
Bhātarehi antaradhāyanti bhaginiyo
252而兄弟拥有田地和宅地。
Bhātuno khettavatthūni pana vijjanti
253而兄弟们拥有田地和宅地。
Bhātarānaṃ khettavatthūni pana vijjanti
254于兄弟中,年长者具足净信。
Bhātari jeṭṭho sammā pasīdati
255在众兄弟中,年长者生起净信,心智明净。
Bhātaresu jeṭṭhā sammā pasīdanti.
285如是第十四课。
Iti cuddasamo pāṭho.
286「阿毗胡」者,以 ū 为尾音之阳性词也。
Ūkāranta pulliṅgo abhibhūsaddo vuccate.
256胜伏一切的如来,宣说法义。
Abhibhū tathāgato dhammadesanaṃ akāsi
257胜伏一切的诸如来,宣说法义。
Abhibhū tathāgatā dhammadesanaṃ akāsuṃ
258胜者如来,请为我说法。
Bho abhibhū tathāgata dhammaṃ desehi
259胜者如来们,请说法。
Bho abhibhū tathāgatā dhammaṃ desetha
260我以头面顶礼胜者如来。
Abhibhuṃ tathāgataṃ sirasā namāmyahaṃ
261我们以头顶礼那位胜者如来。
Abhibhuvo tathāgate sirasā namāma mayaṃ
262由胜者如来所宣说的正法。
Abhibhunā tathāgatena dhammo desito
263由诸胜者如来所宣说的诸法。
Abhibhūhi tathāgatehi dhammā desitā
264诸牟尼依止已胜伏一切的如来,生起安乐。
Abhibhunā tathāgatena munayo sukhījātā
265诸世间依止已胜伏一切的如来,生起安乐。
Abhibhūhi tathāgatehi lokā sukhījātā
266他向已胜伏一切的如来献花供养。
Abhibhūno tathāgatassa pupphāni yajati
267众人向诸胜者如来供养鲜花。
Abhibhūnaṃ tathāgatānaṃ pupphāni yajanti
268胜者如来放射光辉。
Abhibhunā tathāgatamhā pabhā niccharati
269诸胜者如来放射光辉。
Abhibhūhi tathāgatehi pabhāyo niccharanti
270我向尊胜的如来足下顶礼。
Abhibhuno tathāgatassa pāde paṇamāmi
271我敬礼诸尊胜如来之足迹。
Abhibhūnaṃ tathāgatānaṃ caraṇaṃ paṇamāma
272我心于尊胜如来生起喜悦。
Abhibhumhi tathāgate me ramati mano
273心安立于诸如来的威德中。
Abhibhūsu tathāgatesu manaṃ patiṭṭhitaṃ.
305如是第十五课。
Iti pañcadasamo pāṭho.
306「萨般若」者,以 ū 为尾音之阳性词也。
Ūkāranta pulliṅgo sabbaññusaddo vuccate.
274全知的世间怙主——世尊,宣说法义。
Sabbaññu lokanātho dhammaṃ deseti
275诸全知的世间怙主——诸如来,宣说法义。
Sabbaññu lokanāthā dhammaṃ desenti
276一切知者、世间怙主,请宣说法。
Bho sabbaññu lokanātha dhammaṃ desehi
277一切知者、世间怙主们,请宣说法。
Bho sabbaññu lokanāthā dhammaṃ desetha
278大众亲见一切知者、世间怙主。
Sabbaññuṃ lokanāthaṃ passati mahājano
279大众得以亲见那一切知的世界主。
Sabbaññuno lokanāthe passati mahājano
280由一切知的世界主所宣说之法。
Sabbaññunā lokanāthena dhammo desīyate
281由诸一切知的世界主们所宣说之法。
Sabbaññūhi lokanāthehi dhammo desito
282由一切知者的世间主,众生走向吉祥之道。
Sabbaññunā lokanāthena sivapadaṃ yanti
283藉由诸一切知者的世间主,世间得以安乐。
Sabbaññūhi lokanāthehi lokā sukhījātā
284我为一切知者的世间主舍弃生命。
Sabbaññuno lokanāthassa jīvitaṃ pariccajāmi
285我舍此身命于一切知者、世间主。
Sabbaññūnaṃ lokanāthānaṃ jīvitaṃ pariccajāmi
286愿从一切知者、世间主,获得清净妙足。
Sabbaññunā lokanāthasmā sivapadaṃ labheyya
287愿从诸一切知者、世间主,获得清净之足迹。
Sabbaññūhi lokanāthehi sivapadi labheyyuṃ
288我顶礼一切知者、世间怙主的双足。
Sabbaññuno lokanāthassa caraṇaṃ vandāmi
289我等顶礼一切知者、世间怙主诸佛的双足。
Sabbañuñūnaṃ lokanāthānaṃ pāde vandāma
290世间对一切知者、世间怙主,生起了净信与欢喜。
Sabbaññusmiṃ lokanāthe loko pasīdati
291世间众生对一切知者、世间怙主们生起净信与欢喜。
Sabbaññūsu lokanāthesu lokā pasīdanti.
325如是第十六课。
Iti solasamo pāṭho.
326「牛」者,以 o 为尾音之阳性词也。
Okāranta pulliṅgo gosaddo vuccate.
292牛王端直前行。
Go usabho ujuṃ gacchati
293牛群与诸牛王端直前行。
Gāvo usabhā ujuṃ gacchanti
294诸牛与野牛们,请笔直而行。
Bho go usabhā ujuṃ gacchāhi
295牧牛人将牛群驱入栏中。
Gāvuṃ vajaṃ rundhati gopālo
296牛群被牧牛人驱入栏中。
Gāvo vaje rundhati gopālā
297以牛拉车。
Gāvena sakaṭo ānīyate
298以众牛牵引车辆。
Gohi sakaṭā ānīyante
299牧牛人以牛维持生计。
Gāvena gomiko jīvikaṃ kappeti
300以牛维生的农夫,靠牛谋生。
Gohi gomikā jīvikaṃ kappenti
301牧牛人给牛施饲草料。
Gāvassa tiṇaṃ dadāti gopālo
302牧牛人们喂给牛群草料。
Gonaṃ tiṇaṃ dadanti gopālā
303牛对公牛生起了畏惧。
Gāvā usabhasmā bhayaṃ upjajjati
304因公牛故,牛群生起恐惧。
Gohi usabhehi bhayāni jāyanti
305牛具有公牛的白色特征。
Gāvassa usabhassa dhavalo guṇo
306牛具有公牛的特性与数量。
Gavaṃ usabhānaṃ guṇā pamāṇaṃ
307修习时,粗劣的牧童心生安乐。
Bhāve usabhe gomiko pasīdati
308在粗劣的牛群中,牧女们心生安乐。
Gosu usabhesu gomikā pasīdanti.
344如是第十七课。
Iti sattadasamo pāṭho.
345《词鬘》中阳性名词部分至此结束。
Iti padamañjariyā pulliṅganāmānaṃ.
346第一章。
Paṭhamo paricchedo.
347接着说明以 ā 音结尾、属阴性的“kaññā”(少女)一词。
Atha akārantetthiliṅgo kaññāsaddo vuccate.
309少女令女仆作务。
Kaññā dāsiṃ kammaṃ kārāpayati
310少女们令女仆们作种种务。
Kaññāyo dāsī kamme kārāpayanti
311少女,你也应当行善。
Bho kaññe tvampi kusalaṃ karohi
312诸位少女,请行善业。
Bho kaññāyo tumhe kusalaṃ karotha
313母亲令女儿行善。
Kaññaṃ kusalaṃ kārāpeti mātā
314女儿们令父母行善。
Kaññāyo kusalāni kārenti mātāpitaro
315凭借女儿,连谷物也能分得。
Kaññāya tilānipi bhajjīyante
316凭借女儿,连财富也能分得。
Kaññāhi dhaññānipi bhajjīyante
317凭借女儿,有些男子也会行善。
Kaññāya koci puriso sucarati
318有些男子通过女儿而行善。
Kaññāhi keci purisā sucaranti
319男子赠予那位女子装饰品。
Kaññāya ābharaṇāni dadāti puriso
320男子将装饰品赠予众女子。
Kaññānaṃ ābharaṇāni dadāti puriso
321有一男子侵害女子。
Kaññāya apeti koci puriso
322有些男子侵害女子。
Kaññāhi apenti keci purisā
323女子也有衣服与装饰品。
Kaññāya vatthābharaṇānipi honti
324少女也有衣物与装饰品。
Kaññānaṃ vatthābharaṇānipi honti
325有些男子会喜欢某位少女。
Kaññāyaṃ koci puriso pasīdati
326有些男子会喜欢多位少女。
Kaññāsu keci purisā pasīdanti.
366第一课至此结束。
Iti paṭhamo pāṭho.
367说明以 i 音结尾、属阴性的“ratti”(夜)一词。
Ikāranta itthiliṅgo rattisaddo vuccate.
327夜晚,月光恰如其分地照耀。
Ratti juṇhā sammā virocati
328诸夜晚,月光遍照明耀。
Rattiyo juṇhāyo virocanti
329啊!夜晚,月光恰如其分地照耀吧。
Bho ratti juṇhā sammā viroca
330啊,月光皎洁的夜晚,正闪耀着璀璨的光华!
Bho rattiyo juṇhāyo virocatha
331我不顾夜色,一心听闻正法。
Rattiṃ na oloketvā dhammaṃ suṇomi
332我们不顾夜色,一心听闻正法。
Rattiyo na oloketvā dhammaṃ suṇoma
333夜间,无论哪条道路被阻断,
Rattiyā yo koci maggo rundhīyati
334夜间,诸道路被阻断,
Rattīhi ye keci maggā rundhīyanti
335夜间,贼首行窃。
Rattiyā corajeṭṭho corayati
336夜晚,盗贼之首们共同行窃。
Rattīhi corajeṭṭhā corayanti
337夜晚,于燃灯时分,他布施灯。
Rattiyā dīpaṃ dadāti dīpakāle
338夜晚,于燃灯时分,他们布施灯。
Rattīnaṃ dīpaṃ dadanti dīpakāle
339于夜间饮食不加节制。
Rattiyā bhojanā appaṭivirato
340于夜间种种饮食不加节制。
Rattīhi bhojanehi appaṭivirato
341夜晚纵有甚深浓重的黑暗。
Rattiyā ghanāndhakāropi hoti
342夜晚亦有浓重的黑暗。
Rattīnaṃ ghanāndhakārāpi honti
343夜晚,太阳不出现。
Rattiyaṃ sūriyo na pātubhavati
344夜晚,夜枭觅食而行。
Rattīsu uhuṅkārā gocaraṃ gaṇhanti.
386第二课至此结束。
Iti dutiyo pāṭho.
387「以 ī 为尾的阴性词,称为 nadī 词。」
Īkāranta itthiliṅgo nadīsaddo vuccate.
345河流相续不断,涓涓不息。
Nadī avicchedappavatti sandati
346众河流相续不断地流淌着。
Nadiyo avicchedappavattī sandantī
347河流啊,你相续不断,赠予水源。
Bho nadī avicchedappavatti jalaṃ dada
348河流啊,你流注不断,请赐予水吧。
Bho nadī avicchedappavattī jalaṃ dadatha
349见河流流注不断。
Nadiṃ avicchedappavattiṃ passati
350见诸河流注不断。
Nadiyo avicchedappavattiyo passati
351河水恒常流淌
Nadiyā āpo niccaṃ vuyhate
352众河之水恒常流淌
Nadīhi āpo niccaṃ vuyhate
353农夫在河畔耕作
Nadiyā khettaṃ vapati kassako
354农夫们在河边耕种田地。
Nadīhi khettāni vapanti kassakā
355有些愚人向河中投毒。
Nadiyā visaṃ dadāti koci bālo
356有些愚人向河流投毒。
Nadīnaṃ visaṃ dadanti keci bālā
357小河自大河衍生。
Nadiyā pabhavanti kunnadiyo
358而河川实为大水汇聚。
Nadiyā kho pana mahogho bhavati
359而诸河实为广大的水流。
Nadīnaṃ kho pana mahogho bhavati
360鱼群在河中游动。
Nadiyaṃ macchasamūho pana vicarati
361河流中,鱼、龟等游动。
Nadīsu macchakacchapādayo vicaranti.
405「如是第三课。」
Iti tatiyo pāṭho.
406「以 u 为尾的阴性词,称为 yāgu 词。」
Ukāranta itthiliṅgo yāgusaddo vuccate.
362延那达多正在煮粥。
Yāgu paccate yaññadattena
363粥是由献祭者们煮的。
Yāguyo paccante yaññadattehi
364喂,粥,那你就吃饥饿吧。
Bho yāgu tvaṃ pana khudaṃ bhana
365喂,诸粥,你们吃饥饿吧。
Bho yāguyo tumhe khudaṃ bhanatha
366无论谁饮用这粥,
Yāguṃ pibati yo koci jano
367凡是饮用诸粥的人们,
Yāguyo pibanti ye keci janā
368然而,腹火却因粥而受损伤。
Yāguyā pana udaraggi haññati
369而饮粥能平息腹中的热恼。
Yāgūhi pana udaraggī haññanti
370某些疾病即以粥而得到止息。
Yāguyā koci rogo vupasammati
371某些疾病通过饮粥而得以缓解。
Yāgūhi keci rogā vupasammanti
372而厨师则在粥中放入盐。
Yāguyā pana lavaṇaṃ dadāti sūdo
373厨师们将盐一一放入各碗粥中。
Yāgūnaṃ lavaṇāni dadanti sūdā
374而粥的热气则消散而去。
Yāguyā kho pana dhūmo apeti
375而粥确实会升起烟。
Yāgūhi kho pana dhūmā apenti
376而粥中确实有热量。
Yāguyā kho pana uṇho vijjati
377而诸粥确实有热量。
Yāgūnaṃ kho pana uṇhā vijjanti.
378然而,粥中则有米粒。
Yāguyaṃ pana sitthāni honti
379在粥中则有米粒。
Yāgūsu pana sitthāni honti.
425「如是第四课。」
Iti catuttho pāṭho.
426「以 ū 为尾的阴性词,称为 mātū 词。」
Ukāranta itthiliṅgo mātusaddo vuccate.
380母亲给儿子喂食。
Mātā puttaṃ bhojanaṃ bhojayati
381母亲们以饮食哺育儿子们。
Mātaro putte bhojanaṃ bhojayanti
382母亲啊,愿您长寿。
Bho mātā tvaṃ pana ciraṃ jīva
383母亲们,愿你们长寿。
Bho mātaro tumhe ciraṃ jīvatha
384儿子与孙子也赡养母亲。
Mātaraṃ poseti puttotrajopi
385儿子与孙子们也赡养母亲。
Mātare posenti puttotrajāpi
386儿子由母亲喂以饭食。
Mātarā putto bhattaṃ bhojāpīyate
387孩子由母亲们喂食,得以饮食。
Mātarehi putto bhattaṃ bhojāpito
388孩子亦由母亲而获得安乐。
Mātarā puttopi sukhaṃ pāpuṇāti
389子女们亦由母亲们而获得安乐。
Mātarehi puttāpi sukhaṃ pāpuṇanti
390母亲施予食物,儿子也施予食物。
Mātuyā annaṃ dadāti puttopi
391儿子们奉献物品给母亲。
Mātarānaṃ vatthāni dadanti puttāpi
392儿子却因母亲而消失。
Mātarā pana antaradhāyati putto
393儿子们因母亲而隐没。
Mātarehi antaradhāyanti puttā
394而母亲也会有许多儿子。
Mātuyā pana puttāpi bahavo honti
395母亲们也会有许多儿子。
Mātarānaṃ puttāpi bahavo honti
396而亲生子则对母亲生起净信。
Mātari pana oraso putto pasīdati
397凡于母亲们生起净信的诸子。
Mātaresu ye keci puttā pasīdanti.
445「如是第五课。」
Iti pañcamo pāṭho.
446今说明以 ū 音结尾的阴性名词 jambu 一词。
Ūkāranta itthiliṅgo jambusaddo vuccate.
398而如来曾所受用的阎浮洲。
Jambū pana anubhuttā tathāgatena
399诸如来所享用的阎浮树。
Jambuyo anubhuttāyo tathāgatehi
400阎浮树,也请赐予阎浮檀金!
Bho jambū jambonadampi dehi
401阎浮树们,也请赐予阎浮檀金!
Bho jambuyo jambonadampi detha
402凡是见到阎浮树的人,
Jambuṃ pana passati yo koci
403所有见到阎浮树的人,
Jambuyo passanti ye keci
404被阎浮树果的胃火所阻碍,
Jambuyā udaraggi pana paṭihaññate
405当腹部受到阎浮果阻碍时,则会向内收缩,
Jambūhi udaraggī pana paṭihaññante
406而在迦毕罗卫,但凡有任何一个存活的,
Jambuyā kho pana yo koci jīvati
407在迦毕罗卫,那些所有存活的众生,
Jambūhi kho pana ye keci jīvanti
408若有人以石击打阎浮树,
Jambuyā pana silāghate yo koci
409大众以石击打阎浮树,
Jambūnaṃ pana silāghate mahājano
410而从阎浮树却生出阎浮果。
Jambuyā kho pana jambonadaṃ jāyati
411由阎浮树产生阎浮金。
Jambūhi kho pana jambonadaṃ uppajjati
412阎浮树中有甜汁。
Jambuyā pana madhurarasojā hoti
413阎浮树有甜汁。
Jambūnaṃ madhurarasojāyo honti
414然而,阎浮树上确有阎浮金。
Jambuyaṃ kho pana jambonadaṃ atthi
415然而,在阎浮树中确有诸阎浮金。
Jambusu pana jambonadāni vijjanti.
465第六课至此。
Iti chaṭṭho pāṭho.
466《词鬘》中阴性名词部分至此。
Iti padamañjariyā itthiliṅganāmānaṃ.
467第二章。
Dutiyo paricchedo.
468接着说明以 a 音结尾的中性名词 citta(心)一词。
Atha akārantapuṃsakaliṅgo cittasaddo vuccate.
416心了知其自身的相续。
Cittaṃ attano santānaṃ vijānāti
417诸心识了知自身的存在。
Cittāni attano sattānaṃ vijānanti
418愿心识了知自身的相续。
Bho citta attano santānaṃ vijānāhi
419愿诸心识了知自身的相续。
Bho cittāni attano santānaṃ vijānātha
420某些人能识别心与想。
Cittaṃ saññamessanti ye keci janā
421有些人将诸心识别为想。
Cittāni saññamessanti ye keci
422一切众生皆由心所牵引。
Cittena sabbopi jano nīyyate
423一切众生皆被诸心所牵引。
Cittehi sabbopi jano nīyyate
424人由心而杂染。
Cittena saṃkilissati mānavo
425有人由诸心而得清净。
Cittehi visujjhati kocimānavo
426有人对心宣说教诫。
Cittassa ovādaṃ deti koci jano
427有人对诸心宣说教诫。
Cittānaṃ ovādaṃ denti keci janā
428由心生起所缘。
Cittasmā ārammaṇaṃ uppajjati
429诸境界由心生起。
Cittehi ārammaṇāni uppajjanti
430随逐心之无常法。
Cittassa aniccadhammassa vasamanvagū
431诸心中生起忧思。
Cittānaṃ parivitakko udapādi
432心若未得守护,身业便不得守护。
Citte arakkhite kāyakammaṃ arakkhitaṃ
433心得守护时,身业亦得守护。
Cittesu guttesu kāyakammaṃ rakkhitaṃ.
487第一课至此。
Iti paṭhamo pāṭho.
488「意」词,以 a 结尾的中性名词。
Akārantanapuṃsakaliṅgo manasaddo vuccate.
434将意视为自己的相续。
Manaṃ attano santānaṃ maññati
435诸心执取众生为我。
Manāni attano sattānaṃ maññanti
436心啊,你当执取此相续为我。
Bho mana attano santānaṃ maññāhi
437诸心啊,你们当执取此相续为我。
Bho manāni attano santānaṃ maññatha
438心得净信,我将往生天界。
Manaṃ pasādetvā saggaṃ gamissāmi
439心得净信,我们将往生天界。
Mane pasādetvā saggaṃ gamissāma
440由心而造善恶业。
Manena kusalākusalakammaṃ kataṃ
441心所造作的善与不善业。
Manehi kusalākusalakammāni katāni
442修行者以意了知法。
Manasā dhammaṃ vijānāti yogāvacaro
443修行者们以意了知法。
Manehi dhammaṃ vijānanti yogāvacarā
444对于心已染污者,则给予教诫。
Manaso paduṭṭhassa ovādaṃ dadāti
445心念染污者,则受其教诲。
Manānaṃ padūṭṭhānaṃ ovādaṃ dadanti
446而由心生起所缘。
Manasāpana ārammanaṃ uppajjati
447种种所缘由心生起。
Manehi ārammaṇāni uppajjanti
448心随无常法而转。
Manaso aniccadhammassa vasamanvagū
449然而,心中生起了寻思。
Manānaṃ pana parivitakko udapādi
450心若不防护,身业便不防护。
Mane arakkhite kāyakammaṃ arakkhitaṃ
451心得防护时,身业即得防护。
Manesu guttesu kāyakammaṃ rakkhitaṃ.
507如是第二课。
Iti dutiyo pāṭho.
508「具德」词,以 a 结尾的中性名词。
Akārantanapuṃsakaliṅgo guṇavantusaddo vuccate.
452有德者使家族成就功德。
Guṇavaṃ kulaṃ pana puññaṃ karoti
453具足德行的家族们行持功德。
Guṇavantā kulāni puññaṃ karonti
454具德者,愿你使家族成就功德。
Bho guṇavaṃ kulaṃ puññaṃ karohi
455具德者们,愿你们使家族成就功德。
Bho guṇavantā kulāni puññaṃ karotha
456凡是见到有德行的家族的人。
Guṇavantaṃ kulaṃ passati yo koci
457那些见到有德行的家族的人,即称为“见有德行家族者”。
Guṇavante kule passanti ye keci
458由有德行的家族所建造的住所,称为“由有德行家族所建之住所”。
Guṇavantena kulena vihāro kārito
459由有德行的家族们所建造的住所,称为“有德行之家族所建之住所”。
Guṇavantehi kulehi vihārā kāritā
460因有德行的家族,世间得以安稳运行,这正是“有德行之家族令世间安稳运行”之义。
Guṇavantena kulena loko sucarati
461因诸多有德行的家族,诸世间得以安稳运行,这正是“诸有德行之家族令世间安稳运行”之义。
Guṇavantehi kulehi lokā sucaranti
462富人将财富给予有德行的家族。
Guṇavato kulassa dhanaṃ dadāti dhanavā
463富人们将财富给予那些有德行的家族。
Guṇavataṃ kulānaṃ dhanaṃ dadanti dhanavantā
464没有人会离开有德行的家族。
Guṇavatā kulamhā na apeti yo koci
465无德之人,不得列入有德行的家族。
Guṇavantehi kulehi na apenti ye keci
466有德的家族,必有美名远闻。
Guṇavato kulassa guṇaghoso hoti
467诸有德行的家族,皆具善名。
Guṇavantānaṃ kulānaṃ guṇaghosā honti
468我心喜爱有德的家族,即便是在自己的家族中也是如此。
Guṇavante kulepi me ramati mano
469于有德的家族中,心便得安住。
Guṇavantesu kulesu manaṃ patiṭṭhitaṃ.
527如是第三课。
Iti tatiyo pāṭho.
528「行者」词,以 a 结尾的中性名词。
Akārantanapuṃsakaliṅgo gaccantasaddo vuccate.
470前往吧,有德者,走向美好的涅槃。
Gacchaṃ guṇavaṃ sundaraṃ nibbāṇaṃ gacchati
471有德者们往趣涅槃。
Gacchantā guṇavantā nibbāṇaṃ gacchanti
472喂,正在前行的有德者,愿你往生善趣。
Bho gacchaṃ guṇavaṃ tvaṃ pana sugatiṃ gacchāhi
473喂,正在前行的有德者们,请往善趣去吧。
Bho gacchantā guṇavantā sugatiṃ gacchatha
474有些人见到行路中的具德者。
Gacchantaṃ guṇavantaṃ passati ekacco
475或有人见行路中的具德者。
Gavchante guṇavante passati ekacco
476因行路中的具德者,世间大放光明。
Gacchatā guṇavantena satthaṃ sūyate
477往诣有德者,鲜花自奉上。
Gacchantehi guṇavantehi pupphaṃ gayhate
478随逐有德者,世间得善行。
Gacchatā guṇavantena loko sucarati
479亲近有德者,便获得安乐。
Gacchantehi guṇavantehi sukhaṃ pāpuṇāti
480有德者行时,众人随从。
Gacchato guṇavantassa anugiṇāti jano
481于行进的具德者中,众人得辨明。
Gacchataṃ guṇavantānaṃ patigiṇāti jano
482具德者行时,有人却离他而去。
Gacchatā guṇavantamhā apeti ekacco
483与有德者同行,有些人因此去往彼方。
Gaccantehi guṇavantehi apenti ekacce
484有德者前行,父母亦随之而去。
Gacchato guṇavantassa mātāpitaro
485有德者们前行,姓名与氏族等皆随之而行。
Gacchataṃ guṇavantānaṃ nāmagottādi
486随有德者而行时,我心便得欢喜。
Gacchante guṇavante me ramani mano
487于行进中的有德者之中,我心得以安住。
Gacchantesu guṇavantesu manaṃ patiṭhitaṃ.
547如是第四课。
Iti catuttho pāṭho.
548「以 i 结尾的中性词『aṭṭhi』(骨)如是说。」
Ikārantanapuṃsakaliṅgo aṭṭhisaddo vuccate.
488此骨锁相连之身,实为可厌。
Aṭṭhi saṅkhalikaṃ sarīraṃ paṭikkūlaṃ hoti
489骨所堆积之物,是可厌的。
Aṭṭhini puñjakitāni paṭikkūlāni honti
490朋友,你当观骨锁为无常。
Bho aṭṭhi saṅkhalikaṃ tvaṃ aniccato passa
491朋友,你们当观这些白骨为无常。
Bho aṭṭhini setāni aniccato passatha
492见带血肉之骨为不净。
Aṭṭhiṃ samaṃsalohitaṃ asubhato passati
493见堆积之骨为无常。
Aṭṭhini puñjakitāni aniccato passati
494由骨身所化作的任何色。
Aṭṭhinā kāyena yaṃ kiñci rūpaṃ nimmitaṃ
495以诸骨为身而化作的任何色法,
Aṭṭhīhi kāyehi yaṃ kiñci rūpaṃ nimmitaṃ
496比丘以骨为相修习道,
Aṭṭhinā nimittena bhikkhū maggaṃ bhāveti
497比丘们以诸骨相修习道,
Aṭṭhīhi nimittehi bhikkhū maggaṃ bhāventi
498有少数比丘以骨体之法作教诫。
Aṭṭhino kāyassa ovādaṃ deti ekacco
499有些比丘教诫:骨骼是身体的部分,是身体的构成。
Aṭṭhīnaṃ kāyānaṃ ovādi denti ekacce
500瑜伽行者从骨身中得出离。
Aṭṭhimhā kāyasmā apeti yogāvacaro
501修行者以骨骼等身分为所依,修持正行。
Aṭṭhīhi kāyehi apenti yogāvacarā
502骨骼即是身体的执取处,执取骨骼便执取了身体。
Aṭṭhino kāyassa pariggaho hoti
503执取诸骨骼,即是执取诸身。
Aṭṭhīnaṃ kāyānaṃ pariggaho hoti
504瑜伽行者对身中的骨骼不生喜乐。
Aṭṭhinī kāye yogāvacaro nappasīdati
505瑜伽行者们对身中的诸骨不生喜乐。
Aṭṭhīsu kāyesu yogāvacarā nappasīdanti.
567第五课毕。
Iti pañcamo pāṭho.
568「以 ī 结尾的中性词『daṇḍi』(杖)如是说。」
Īkārantanapuṃsakaliṅgo daṇḍisaddo vuccate.
506持杖者则令男子劳作。
Daṇḍī pana purisaṃ kammaṃ kārāpayati
507执杖者们令男子作务。
Daṇḍīni purisaṃ kammaṃ kārāpayanti
508喂,执杖者,你应当作务。
Bho daṇḍī tvaṃ pana kammaṃ karohi
509喂,执杖者们,你们应当作务。
Bho daṇḍīni tumhe kammaṃ karotha
510大臣使持杖者执行惩罚的工作。
Daṇḍiṃ daṇḍakammaṃ kārayati amacco
511大臣们使持杖者们从事惩罚的工作。
Daṇḍīni daṇḍakamme kārayanti amaccā
512人们由持杖者而得知惩罚的工作。
Daṇḍinā jano daṇḍakammaṃ vedīyate
513因有执杖者,众人了知杖罚之事。
Daṇḍīhi jano daṇḍakammaṃ vedito
514然而,凡有某人被执杖者所威吓,
Daṇḍinā yo koci pana santajjeti
515然而,凡有某些人被执杖者们所威吓,
Daṇḍīhi ye keci pana santajjenti
516执杖者施以杖罚,此即主事之臣。
Daṇḍino daṇḍakammaṃ deti amacco
517诸臣属对执杖者施以杖罚之业。
Daṇḍīnaṃ daṇḍakammaṃ denti amaccā
518执杖者,谓任何受杖责之人。
Daṇḍinā apeti yo koci puriso
519持杖者,是指所有持杖的人。
Daṇḍīhi apenti ye keci purisā
520持杖者,是指任何执持权杖的人。
Daṇḍino yo koci pariggaho hoti
521持杖者,是指一切执持权杖的人。
Daṇḍīnaṃ ye keci pariggahā honti
522然我的心意不欢喜持杖者。
Daṇḍini pana me mano na ramati
523然而,对于持杖者,我心不悦。
Daṇḍīsu kho pana me manā na ramanti.
587第六课毕。
Iti chaṭṭho pāṭho.
588「以 u 结尾的中性词『āyu』(寿)如是说。」
Ukāranta napuṃsakaliṅgo āyusaddo vuccate.
524而他的寿命已尽。
Āyu cassā pana parikkhiṇo ahosi
525他们的寿命已然耗尽。
Āyūni pana tesaṃ parikkhīṇā ahesuṃ
526愿你护持生命。
Bho āyu tvaṃ pana jīvitaṃ pālehi
527愿你们护持生命。
Bho āyūni tumhe jīvitaṃ pālathe
528正自觉者彻见寿命是无色法。
Āyuṃ arūpadhammaṃ passati sammā sambuddho
529世尊于无色法中,照见诸寿命。
Āyūni arūpadhamme passati lokanātho
530生命依寿命这一无色法而延续。
Āyunā arūpadhammena jīvitaṃ pavattitaṃ
531依寿命与无色法,生命得以运转。
Āyūhi arūpadhammehi jīvitaṃ pavattitaṃ
532依寿命与无色法,世间得以生存。
Āyunā arūpadhammena loko jīvati
533依寿命与无色法,世间众生得以生存。
Āyūhi arūpadhammehi loko jīvanti
534一切众生皆以寿命为乐。
Āyuno ruccati sabbopi jano
535一切众生皆乐于寿命。
Āyūnaṃ ruccanti sabbepi janā
536然而,当寿命终结时,生命也随之灭尽。
Āyūnā kho pana apeti jīvitampi
537寿命消尽,生命也随之消逝。
Āyūhi kho pana apenti jīvitāni
538寿命恒遭毁坏。
Āyūno pana parihāro hoti sabbadā
539寿命无时不遭毁坏。
Āyūnaṃ pana parihāro hoti sabbadā
540然而,心确实恒时安住于寿命之中。
Āyūmhi kho pana manaṃ patiṭhitaṃ sabbadā
541然而,心确实恒时安住于诸寿命中。
Āyūsu kho pana manaṃ patiṭṭhitaṃ sabbadā.
607第七课毕。
Iti sattamo pāṭho.
608如是,于《词花鬘》中,中性名词已毕。
Iti padamañjariyā napuṃsakaliṅganāmānaṃ.
609第三品。
Tatiyo paricchedo.
542此后,我将宣说一切名及其相应之义。
Ito paraṃ pavakkhāmi sabbanāmaṃca tassamaṃ;
543名称由种种名称组合而成,而当各名称又自有差别。
Nāmaṃca yojitaṃ nānā nāmeheva visesato.
544三种性别标志中,有随顺之相,亦有相应之相;
Yāni honti tiliṅgāni anukūlāni yāni ca;
545依三种性标志之差别,便以名称施设这些。
Tiliṅgānaṃ visesena padānetāni nāmato.
546凡是普遍共通之法,其名称从义理上皆为无常。
Sabbasādhāraṇā kāni nāmānicceva atthato;
547一切名称,总说为二十七种。
Sabbanāmāni vuccanti sattavīsati saṅkhato.
548其中,有些名称依色法而立,其余则依其他诸法而立。
Tesu kānici rūpehi sesāññehica yujjare;
549然而,有些情形,这些特征本身即是标志。
Kānici pana saheva etesaṃ lakkhaṇaṃ idaṃ.
550因此,若脱离这些特征,任何词都不能成为通名;
Etasmā lakkhaṇā muttaṃ napadaṃ sabbanāmikaṃ;
551因此,如“过去”等词,便被称为性质名称。
Tasmātītādayo saddā guṇanāmāni vuccareti.
620今说阳性形。
Atha pulliṅgarūpāni vuccante.
552一切声闻众,犹如大渡口之大船,又如大智者。
Sabbo sotari nāvāhi mahātitthe mahājano;
553当寿命穷尽之时,一切众生悉皆灭尽。
Sabbe antaradhāyanti satamāyugate sati.
554善哉!愿你常行一切有情的利益,恒为善行。
Bho sabbā bhuta kalyāṇaṃ karohi kusalā sadā;
555愿诸位常作吉祥,恒行善业。
Bho sabbe purisā bhaddaṃ karotha kusalaṃ sadā.
556大地之主满心欢喜,将一切资具汇集。
Sabbaṃ bhaṇḍaṃ samodhāya tuṭṭhacitto mahīpati;
557她令众人皆得饱食,而食物美味不损。
Sabbe bhojāpayī te tu sā nakhīyittha bhojanaṃ.
558愿汝以清净正法,常享善妙之果。
Sabbena sādhulokena anubhuttaṃ subhaṃ phalaṃ;
559众善友所共受之业果,亦复如是。
Sabbehi sādhujantuhi anubhuttaṃ kammaphalaṃ.
560由此一切善业,得获广大安乐。
Sabbena puññakammena pappoti vipulaṃ sukhaṃ;
561一切具德者皆得广大安乐。
Sabbehi guṇavantehi papponti vipulaṃ sukhaṃ.
562且向全体比丘僧团作大布施。
Sabbassa bhikkhusaṅghassa mahādānaṃ dadanti ca;
563大众向一切持戒者施以布施。
Sabbesaṃ sīlavantānaṃ dānaṃ denti mahājanā.
564恶慧者则以为从一切善趣退转。
Sabbasmā sādhulokasmā apentīti dubuddhino;
565一切世尊皆放射威仪之光。
Sabbehi bhagavantehi niccharanti charaṃsiyo.
566一切善业,其果报恒常不坏。
Sabbassa puññakammassa vipāko hoti sabbadā;
567一切具戒者的戒香,最为无上。
Sabbesaṃ silavantānaṃ sīlagandho anuttaro.
568我的心恒时欣乐于一切佛法。
Sabbasmiṃ buddhadhamme ca sadā ramati me mano;
569于诸住处兴建佛塔者,即是刹帝利。
Sabbesu ca vihāresu thūpe kāresi khattiyoti.
639如是,第一课。
Iti paṭhamo pāṭho.
640今说阴性形。
Itthiliṅgarūpāni vuccante.
570整座楞伽城遍满庄严,如同长老一般。
Sabbā alaṅkatā laṅkā therassa viya āsi ca;
571你所有的肋骨皆已折碎,屋顶的栋梁也已摧毁。
Sabbā te phāsukā bhaggā gahakūṭaṃ visaṃ khitaṃ.
572你也应当恒常对众生布施,始终不间断地施予。
Bho sabbe ca paje tvampi dānaṃ dadāhi sabbadā;
573诸众生啊,你们当恒常守护戒律。
Bho sabbāyo pajā tumhe sīlaṃ rakkhatha sabbadā.
574舍弃一切见已,当修习正见。
Sabbaṃ diṭṭhiṃ jahitvāna sammādiṭṭhiṃca bhāvaye;
575诸智者断除一切见,走向安稳之处。
Sabbāyo diṭṭhiyo hantvā khemaṃ gacchanti paṇḍitā.
576一切众生恒常以无明为伴,于一切法中,不断造作诸业。
Sabbassā assu kaññāya niccaṃ kammaṃ karīyyate;
577一切女性亦皆造作恶业。
Sabbāhi cāpi itthīhi pāpakammaṃ karīyyate.
578然而,众生因智慧而被称为有命者。
Sabbassā pana vijjāya jīvantīti mahājanā;
579犹如众流汇注于田,农夫从而耕作。
Sabbāhi ca nadīheva khettaṃ vapati kassako.
580而智者于诸女子间,令心如河般流转;
Sabbassā assu kaññāya cittaṃ nadeti paṇḍito;
581智者亦于众流之中,令毒如河般流转。
Sabbāsānaṃ nadīnaṃca visaṃ nadeti paṇḍito.
582然而,从一切渴爱中解脱者,已无怖畏。
Sabbassā pana taṇhāya vimuttassa natthi bhayaṃ;
583而此女子在一切女子之中,容貌最为端庄美丽。
Sabbāhi pana kaññāhi abhirūpāṅganā ayaṃ.
584这位女子全身的饰物,皆甚悦目。
Sabbassā assu kaññāya ābharaṇaṃ manoramaṃ;
585然而,一切河流中,常有大水浩荡;
Sabbāsaṃ pana gaṅgānaṃ mahogho hoti sabbadā.
586智者之心,不为任何女子所动;
Sabbassā neva kaññāya cittaṃ ramati paṇḍito;
587同样地,一切河流中,鱼类常时游动。
Sabbāsu ceva gaṅgāsu macchā caranti sabbadāti.
659如是,第二课。
Iti dutiyo pāṭho.
660现说中性词形。
Napuṃsakaliṅgarūpāni vuccante.
588一切福德,皆于人中成就圆满。
Sabbaṃ puññañhi nissesaṃ manussatte samijjhati;
589诸心终将自行灭坏。
Sabbāni assu cittāni sayamevapi bhijjare.
590诸位众生,应恒时修习善德福德。
Bho sabbā bhūta kalyāṇaṃ puññaṃ karohi sabbadā;
591诸位,常为一切众生行善,恒时造福。
Bho sabbānica bhūtāni puññaṃ karotha sabbadā.
592婆罗门,持一切财物,你已渡至彼岸。
Sabbaṃ bhaṇḍaṃ samādāya pāraṃ tiṇṇosi brāhmaṇo;
593他作了这些善业之后,便生到天界。
Sabbāni assu puññāni katvāna tidivaṃ gato.
594以一切有身,亲证业果。
Sabbena pana bhūtena anubhuttaṃ kammaphalaṃ;
595一切具德者,应行善业。
Sabbehi guṇavantehi puññakammaṃ karīyyate.
596由一切善业,获得广大安乐。
Sabbena puññakammena pappoti vipulaṃ sukhaṃ;
597众多人随一切具德者而行善。
Sabbehi guṇavantehi sucaranti bahujjanā.
598智者应当向一切具德者行布施;
Sabbassa guṇavantassa dānaṃ dadeyya paṇḍito;
599智者应当向一切具戒者行布施。
Sabbesaṃ sīlavantānaṃ dānaṃ dadeyya paṇḍito.
600应当防护内心,令离一切恶业。
Sabbasmā pāpakammasmā cittaṃ pana nivāraye;
601有一些众生,由于具有大威力,故不堕地狱。
Sabbehi balavantehi apentīti keci janā.
602一切恶业之果,即名为罪恶。
Sabbassa pāpakammassa vipāko hoti kibbisaṃ;
603一切善业的果报皆美好而光明;
Sabbesaṃ puññakammānaṃ vipāko hoti sobhano.
604于一切善业中,我心常怀欢喜;
Sabbasmiṃ puññakammeca sadā ramati me mano;
605于诸持戒者中,大众生起净信。
Sabbesu sīlavantesu pasīdati mahājano.
679第三课终。
Iti tatiyo pāṭho.
680现说阳性词形。
Pulliṅgarūpāni vuccante.
606往昔的时节已经过去,
Pubbo kālo atikkanto ahosi
607往昔的各个时节,都已过去,
Pubbe kālā ca atikkantā ahesuṃ
608尊者,往昔的时节确实已经过去。
Bho pubba kāla atikkanto abhavi
609过去时已被超越。
Bho pubbe kālā atikkantā abhavittha
610世间之主照见过去时。
Pubbaṃ kālaṃ passati lokanātho
611世间解于过去时照见。
Pubbe kāle passati lokavidū
612往昔由导师,弟子得觉悟。
Pubbenācariyena sisso bodhīyī.
613往昔诸师的弟子们得到了觉悟,
Pubbehi ācariyehi sissā bodhīyiṃsu
614因先前的导师,弟子获得安乐。
Pubbenācariyena sisso sukhījāto
615先前的老师们所教导的弟子们安乐地生活。
Pubbehi ācariyehi sissā sukhījāti
616他们没有对先前的老师表示尊重。
Pubbassācariyassa sakkāraṃ akarī
617他们未曾对先前的诸位老师表示尊敬。
Pubbesaṃ ācariyānaṃ sakkāraṃ akaruṃ
618前师隐没后留存的住持弟子。
Pubbācariyasmā antaradhāyī antevāsiko
619先前的诸师隐没后,留下的弟子便成为住持者。
Pubbehi ācariyehi antaradhāyiṃsu antevāsikā
620先前那位老师的住持弟子为数众多。
Pubbassācariyassa antevāsikā bahavo
621先前诸位老师的美德声名曾远播四方。
Pubbesaṃ ācariyānaṃ guṇaghosā ahesuṃ
622往昔曾有名为燃灯佛的导师出现于世。
Pubbe dīpaṅkaro nāma satthā udapādi
623过去曾有二十八位转轮圣王出现于世。
Pubbesu aṭṭhavīsati cakkavattirājāno ahesuṃ.
699第四课终。
Iti catuttho pāṭho.
700现说阴性词形。
Itthiliṅgarūpāni vuccante.
624往昔若有某位女子曾积集众多功德
Pubbā yā kāci kaññā bahuṃ puññaṃ akarī
625往昔某些女子曾积集了众多功德。
Pubbā yā kāci kaññāyo bahuṃ puññaṃ akaruṃ
626诸贤,往昔某些女子曾积集众多功德
Bho pubbe kaññe bahuṃ puññaṃ akaro
627往昔的诸位女子啊,你们曾广修善业。
Bho pubbā kaññāyo bahuṃ puññaṃ akarittha
628过去,你们教引任何女子所修的一切善业。
Pubbaṃ yaṃ kiṃci kaññaṃ puññaṃ kārāpayī
629往昔的诸位女子啊,凡是你们教人修习的功德。
Pubbā yā kāci kaññāyo puññe kārāpayī
630先前某一位女子所修之善业
Pubbāya yāya kāyaci kaññāya puññaṃ kataṃ
631先前某些少女所造之善业
Pubbāhi yāhi kāhici kaññāhi puññāni katāni
632曾有人追随先前某一位少女
Pubbāya yāya kāyaci kaññāya koci anucarī
633曾有某些人追随过先前的某几位少女,
Pubbāhi yāhi kāhici kaññāhi keci anucariṃsu
634先前曾将饰物给予某位少女,
Pubbāya yāya kāyaci kaññāya ābharaṇaṃ adadī
635他们曾将饰物分与先前的某几位少女。
Pubbāsaṃ yāsaṃci kaññānaṃ ābharaṇāti adadiṃsu
636某个男子离开了先前与他在一起的某个女子。
Pubbāya yāya kāyaci kaññāya koci puriso apeto.
637某些男子离开了先前与他们在一起的某些女子。
Pubbāhi yāya kāhici kaññāhi keci purisā apetā
638先前某个女子曾有过父母。
Pubbāya yāya kāyaci kaññāya mātāpitaro ahesuṃ
639往昔,某些女子的衣服与装饰品,
Pubbāsaṃ yāsaṃ kāsaṃci kaññānaṃ vatthābharaṇāni
640过去,此心曾系着于某一位女子,
Pubbāyaṃ yāya kāyaci kaññāyaṃ cittaṃ patiṭṭhitaṃ
641过去,此心曾系着于某些女子。
Pubbāsu yāsu kāsuci kaññāsu cittaṃ patiṭṭhitaṃ.
719第五课终。
Iti pañcamo pāṭho.
720宣说中性名词形式。
Napuṃsakaliṅgarūpāni vuccante.
642于过去时,纵有所问,虽曾屡屡发问
Pubbaṃ yaṃ kiṃci pana bahuṃ puccaṃ akarī
643于过去时,凡他们已作之诸多善业
Pubbāni yāni kānici bahuṃ puññaṃ akaruṃ
644贤者,汝于宿世,曾作众多善业
Bho pubba bhūta tvaṃ bahuṃ puññaṃ akaro
645往昔多世,你们曾广积众多善业。
Bho pubbāni bhūtāni bahuṃ puññaṃ akarittha
646过去所造的任何善业,有些人曾促使其成就。
Pubbaṃ yaṃ kiṃci puññaṃ kārāpayī ekacco
647往昔无论何种善业,曾经有一些人令其得以造作。
Pubbāni yāni kānici puññe kārāpayiṃsu ekacce
648在过去,由某处或某人所建造的住处
Pubbena yena kenaci vihāro kārāpito
649过去由某些人所建造的住处
Pubbehi yehi kehici vihārā kārāpitā
650过去由某位或以某种方式而生于安乐的人
Pubbena yena kenaci puriso sukhījāto
651过去因某些人而获得安乐者,
Pubbehi yehi kehici purisā sukhījātā
652过去某人身体所经历的病痛,
Pubbassa yassa kassaci silāghate ekacco
653过去某些人身体所经历的病痛,
Pubbesaṃ yesaṃ kesaṃci silāghate ekacco
654过去,有人因某种缘故而未被捕获。
Pubbā yasmā kasmāca ekacco apeto
655过去,有些人因某些事物而得以脱出。
Pubbehi yehi kehici ekacce apetā
656过去,曾有人持有某物。
Pubbassa yassa kassaci pariggaho ahosi
657过去某些人所执取之物。
Pubbesaṃ yesaṃ kesaṃci pariggahā ahesuṃ
658过去,心曾安住于某处某物。
Pubbe yasmiṃ kasmiṃci cittaṃ patiṭṭhitaṃ
659过去,心于某些所执取之物安住者。
Pubbesu yesu kesuci cittaṃ patiṭṭhitaṃ.
739如是第六课。
Iti chaṭṭho pāṭho.
740宣说阳性名词形式。
Pulliṅgarūpāni vuccante.
660有一人烹煮天施之粥。
Eko puriso devadattaṃ odanaṃ pāceti
661有数人烹煮天施之粥。
Eke purisā devadattaṃ odanaṃ pācenti
662老师教导一位弟子修学法义。
Ekaṃ sissaṃ dhammaṃ pāṭheti ācariyo
663有些老师教授弟子们法义。
Eke sisse dhammaṃ pāṭhenti ācariyā
664弟子由一位严师启发法义。
Ekena garunā sisso dhammaṃ bodhāpīyate
665弟子由多位严师启发法义。
Ekehi garūhi sisso dhammaṃ bodhāpito
666由一位尊长,弟子便得安乐。
Ekena garunā antevāsiko sukhījāto
667由诸尊长,弟子们便得安乐。
Ekehi garūhi antevāsikā sukhījātā
668弟子向一位尊长致敬。
Ekassa garuno sakkāraṃ karoti sisso
669学徒们向多位尊长导师表示恭敬。
Ekesaṃ garūnaṃ sakkāraṃ karonti sissā
670学徒从一位尊长导师处接受教导。
Ekamhā garunā sikkhaṃ gaṇhāti sisso
671学徒们从若干尊长导师处接受教导。
Ekehi garūhi sikkhaṃ gaṇhanti sissā
672然而,某一位尊长确有资具。
Ekassa garuno kho pana parikkhāro hoti
673而有些尊长,则有功德的美誉。
Ekesaṃ garūnaṃ kho pana guṇaghoso hoti
674而弟子,则对某一位尊长心生净信。
Ekamhi garusmiṃ pana sisso pasīdati
675在诸师长之中,弟子们心生欢喜信服。
Ekesu garūsu pana sissā pasīdanti.
757如是第七课。
Iti sattamo pāṭho.
758宣说阴性名词形式。
Itthiliṅgarūpāni vuccante.
676确有一位少女向提婆达多乞求袈裟。
Ekā kaññā pana devadattaṃ kambalaṃ yācate
677确有几位少女向提婆达多乞求袈裟。
Ekā kaññāyo devadattaṃ kambalaṃ yācante
678一位男子让一位少女煮粥饭。
Ekaṃ kaññaṃ odanaṃ pācāpayati puriso
679男子们令一位少女煮粥饭。
Ekā kaññāyo odanaṃ pācāpayanti purisā
680粥饭由一位少女煮熟后,便被受用了。
Ekāya kaññāya odano pacitvā bhujjate
681由一位妇人煮好饭后受用了,
Ekāhi kaññāhi odano pacitvā bhutto
682有某一人,凭一位妇人而得安乐,
Ekāya kaññāya sukhaṃ pāpuṇāti ekacco
683有一些人,凭一位妇人而得安乐,
Ekāhi kaññāhi sukhaṃ pāpuṇanti ekacce
684一位男子给一位女子饰物。
Ekāya kaññāya ābharaṇaṃ deti puriso
685男子们给某些女子饰物。
Ekāsaṃ kaññānaṃ ābharaṇāni denti purisā
686在某一位女子那里,品行端正的人生起害怕。
Ekāya kaññāya bhayaṃ uppajjati silavataṃ
687某些女子会使持戒者生起种种畏惧。
Ekāhi kaññāhi bhayāni uppajjanti sīlavataṃ
688然而,某一位女子却仅有衣服与裹身衣。
Ekāya kaññāya pana vatthābharaṇaṃ hoti
689然而,某些女子却有衣服与裹身衣。
Ekāsaṃ kaññānaṃ pana vatthābharaṇāni honti
690有人对某一位女子心生欢喜。
Ekāyaṃ kaññāyaṃ yo kocipasīdati
691有人对某些女子心生欢喜。
Ekāsu kaññāsu ye keci pasīdanti.
775如是第八课。
Iti aṭṭhamo pāṭho.
776今说明中性词形。
Napuṃsakaliṅgarūpāni vuccante.
692而一个家族却能积累众多功德。
Ekaṃ kulaṃ pana bahuṃ puññaṃ pasavati
693有些家族广生众多善业。
Ekāni kulāni bahuṃ puññaṃ pasavanti
694某一家族中,有具德者促成善行。
Ekaṃ kulaṃ puññaṃ kārāpeti guṇavā
695众多家族中,有具德者促成善行。
Ekāni kulāni puññaṃ kārāpeti guṇavā
696一位比丘由某个家族供养了饭食。
Ekena kulena bhikkhu bhattaṃ bhojāpito
697比丘们由某些家族供养了饭食。
Ekehi kulehi bhikkhū bhattaṃ bhojāpitā
698一位比丘便从一个家族得到了安乐。
Ekena kulena sukhaṃ pāpuṇāti bhikkhu
699在一些家族中,比丘们能获得安乐。
Ekehi kulehi sukhaṃ pāpuṇanti bhikkhū
700然而,在一个家族中,却有恶人生起嫉妒。
Ekassa kulassa pana usūyati dujjano
701在某些家族中,有些恶人生起嫉妒。
Ekesaṃ kulānaṃ pana usūyanti dujjanā
702凡是从某一家族出家者
Ekasmā kulamhā yo koci pabbajito
703凡是从某些家族出家者
Ekehi kulehi ye keci pabbajitā
704然而,单一家族的名称,即氏族、种姓等
Ekassa kulassa pana nāma gottādi
705某些家族的名称、种姓等则各有不同。
Ekesaṃ kulānaṃ pana nāma gottādayo
706若于某一族姓中,有人生起净信。
Ekasmiṃ kulamhi yo koci pasīdati
707若于某些族姓中,凡有生起净信者。
Ekesu kulesu ye keci pasīdanti.
793第九课至此。
Iti navamo pāṭho.
794今说明阳性词形。
Pulliṅgarūpāni vuccante.
708任何令人为那男子煮饭者
Yo koci taṃ purisaṃ odanaṃ pācāpeti
709凡是令人为那男子煮饭者
Ye keci taṃ purisaṃ odanaṃ pācāpenti
710任何差遣奴仆前往村落的主人
Yaṃ kiṃci dāsaṃ gāmaṃ gamayati sāmiko
711凡是主人差使奴仆往来于村落者,
Ye keci dāse gāmaṃ gamayati sāmiko
712无论以何种酬劳请人烹煮饭食,
Yena kenaci sūdena odano pācāpīyate
713无论被哪些酬劳所请的人烹煮出的饭食,
Yehi kehici sūdehi odano pācāpito
714比丘僧团因何种敬奉而得安乐,
Yena kenaci sukhaṃ pāpuṇāti bhikkhusaṅgho
715比丘僧团因何种因缘而获安乐,
Yehi kehici sukhaṃ pāpuṇāti bhikkhusaṅgho
716具信善士向任何人行布施,
Yassa kassaci dānaṃ deti saddho sappuriso
717善人们向某些人施舍。
Yesaṃ kesaṃci dānaṃ denti sappurisā
718无论因何缘故,弟子从师长处隐没。
Yasmā kasmāci garuṇā antaradhāyati sisso
719弟子们因某些师长而隐没。
Yehi kehici garūhi antaradhāyanti sissā
720我礼敬某位比丘的双足。
Yassa kassaci bhikkhuno pāde vandāmi
721我们礼敬任何比丘的双足。
Yesaṃ kesaṃci bhikkhūnaṃ pāde vandāma
722有某人在某个座位上坐下。
Yasmiṃ kasmiṃci āsane nisīdati koci
723有些人坐在某些座位上。
Yesu kesuci āsanesu nisīdanti keci.
811第十课至此。
Iti dasamo pāṭho.
812今说明阴性词形。
Itthiliṅgarūpāni vuccante.
724某位妇人让女仆做某项工作。
Yā kāci vanitā pana dāsiṃ kammaṃ kārāpeti
725有些妇人让女仆们做种种工作。
Yā kāci vanitāyo dāsī kamme kārāpenti
726凡是男人令妇女所作的任何善业。
Yaṃ kiṃci vanitaṃ puññaṃ kārāpeti puriso
727凡是使妇女们行善业的男子们。
Yā kāci vanitāyo puññaṃ kārenti purisā
728因由某位女子,主人方得受用饭食。
Yāya kāyaci vanitāya sāmi bhattaṃ bhojāpīyate
729因何女子,主人得以饮食饱足。
Yāhi kāhici vanitāhi sāmi bhattaṃ bhojāpito
730因何女子,主人获得安乐。
Yāya kāyaci vanitāya sukhaṃ pāpuṇāti sāmiko
731因何女子,主人们获得安乐。
Yāhi kāhici vanitāhi sukhaṃ pāpuṇanti sāmikā
732若主人赠与某位女子饰物
Yāya kāyaci vanitāya ābharaṇaṃ deti sāmiko
733若主人赠与某些女子饰物
Yāsaṃ kāsaṃci vanitānaṃ ābharaṇaṃ deti sāmiko
734若某人离开某位女子
Yāya kāyaci vanitāya apeti yo koci
735某人由某妇女所生
Yāhi kāhici vanitāhi apeti yo koci
736某人亲近某妇女,子女众多
Yāya kāyaci vanitāya puttāpi bahavo
737某些妇女的装饰品
Yāsaṃ kāsaṃci vanitānaṃ ābharaṇāni honti
738任何一位妇女,都不能令我心生欢喜。
Yāyaṃ kāyaṃci vanitāyaṃ me cittaṃ na ramati
739对于一切妇女,我心皆不欢喜。
Yāsu kāsuci vanitāsu me cittāni na ramanti.
829第十一课至此。
Iti ekādasamo pāṭho.
830今说中性词形。
Napuṃsakaliṅgarūpāni vuccante.
740然而,无论哪个家族,若广积功德,
Yaṃ kiṃci kulaṃ pana bahuṃ puññaṃ pasavati
741凡广积功德之家族,
Yāni kānici kulāni bahuṃ puññaṃ pasavanti
742若有人能令人广积功德,
Yaṃ kiṃci bahuṃ puññaṃ kārāpeti koci
743凡广积功德之人,
Yāni kānici bahuṃ puññaṃ kārenti keci
744无论出自何种家族,所受到的尊敬,
Yena kenaci kulena sakkāro kato
745因某些家族而获得的诸般尊敬,
Yehi kehici kulehi sakkārā katā
746因某个家族而某人赖以维生,
Yena kenaci kulena ekacco jīvati
747依凭某个家族而生活者
Yehi kehici kulehi ekacce jīvanti
748曾利益某个家族者
Yassa kassaci kulassa upakāraṃ akāsi
749曾利益某些家族者
Yesaṃ kesaṃci kulānaṃ upakāraṃ akāsuṃ
750有某人从某一家族中离去。
Yasmā kasmāci kulamhā apeti ekacco
751有某些人从某些家族中离去。
Yehi kehici kulehi apenti ekacce
752无论何种家族,其名称、族姓等,
Yassa kassaci kulassa nāma gottādi
753这些家族的名字与族姓等,
Yesaṃ kesaṃci kulānaṃ nāma gottādayo
754在某个家族中,某些人生起信心,
Yasmiṃ kasmiṃci kule ekacco pasīdati
755在这些家族中,某些人生起信心。
Yesu kesuci kulesu ekacce pasīdanti.
847第十二课至此。
Iti dvādasamo pāṭho.
848今说阳性词形。
Pulliṅgarūpāni vuccante.
756那位厨师长让厨师煮了米饭。
So sūdajeṭṭho sūdena odanaṃ pāceti
757那些厨师长们让厨师们煮了米饭。
Te sūdajeṭṭhā sūdehi odanaṃ pācenti
758那位婆罗门乞求祭祀所赐的毯子。
Taṃ yaññadattaṃ kambalaṃ yācate brāhmaṇo
759那些婆罗门向施主乞求所布施的毯子。
Te yaññadattena kambalaṃ yācante brāhmaṇā
760那个婆罗门向家主乞求财物。
Tena brāhmaṇena gahapati dhanaṃ yācīyate
761那些弟子向师长请问经典。
Tehi sissehi garu satthaṃ pucchīyate
762善人以此花供养佛陀。
Tena pupphena buddhaṃ yajati sappuriso
763善众以诸花供养佛陀。
Tehi pupphehi buddhaṃ yajanti sappurisā
764善人施与那位比丘布施。
Tassa bhikkhussa dānaṃ deti sappuriso
765富有者将财物布施给这些乞求者。
Tesaṃ yācakānaṃ dhanaṃ dadāti dhanavā
766五条大河发源于喜马拉雅山。
Tamhā himavatā pabhavanti pañcamahā nadiyo
767于这些令人贪爱的法中,佛陀纯净无染。
Tehi lobhanīyehi dhammehi suddho asaṃsaṭṭho
768众人紧随佛陀身后,次第相随而行。
Tassa buddhassa pacchato pacchato anubandhiṃsu
769那些比丘便各自拥有了衣钵。
Tesaṃ bhikkhūnaṃyeva pattacīvarāni honti
770比丘就在那座座位上坐下。
Tasmiṃ āsaneyeva nisīdati bhikkhu
771在那些比丘中,我心生欢喜。
Tesu bhikkhūsu pana me mano ramati.
865第十三课至此。
Iti terasamo pāṭho.
866今说阴性词形。
Itthiliṅgarūpāni vuccante.
772那位刹帝利女子积累了很多功德。
Sā khattiyakaññā pana bahuṃ puññaṃ pasavati
773那些刹帝利女子积累了很多功德。
Tā khattiyakaññāyo bahuṃ puññaṃ pasavanti
774国王令那位刹帝利女子作功德。
Taṃ khattīyakaññaṃ puññaṃ kārāpeti rājā
775国王令那些刹帝利女子作功德。
Tā khattiyakaññāyo puññaṃ kārāpeti rājā
776由那位刹帝利女子,而成就功德。
Tāya khattiyakaññāya puññaṃ kārāpīyate
777由那些王族少女,功德已得成办。
Tāhi khattiyakaññāhi puññaṃ kārāpito
778依凭那位王族少女,大众皆行善业。
Tāya khattiyakaññāya mahājano sucarati
779由那些王族少女,大众皆行善业。
Tāhi khattiyakaññāhi mahājanā sucaranti
780大臣当依止那位王族女。
Tāya khattiyakaññāya upatiṭṭheyya amacco
781众大臣当依止那些王族女。
Tāsaṃ khattiyakaññānaṃ upatiṭṭheyyuṃ amaccā
782而那位王族女,便生起了恐惧。
Tāya khattiyakaññāya pana bhayaṃ uppajjati
783由他们刹帝利少女,诸多恐怖随之生起。
Tāhi khattiyakaññāhi pana bhayāni uppajjanti
784而那位刹帝利少女的衣服与饰品,
Tāya khattiyakaññāya pana vatthābharaṇāni
785彼即是诸刹帝利少女的衣服与饰品。
Tāsaṃ khattiyakaññānaṃ vatthābharaṇāni honti
786谁能令这位贵族少女心生欢喜?
Tāyaṃ khattiya kaññāyaṃ pasīdati yo koci
787那些贵族少女,无不心生欢喜。
Tāsu khattiyakaññāsu pasīdanti ye keci.
883第十四课至此。
Iti cuddasamo pāṭho.
884宣说中性词形。
Napuṃsakaliṅgarūpāni vuccante.
788那个家族常常积聚广大福德。
Taṃ kulaṃ niccaṃ bahuṃ puññaṃ pasavati
789这些家族则生起丰厚功德,
Tāni kulāni pana bahuṃ puññaṃ pasavanti
790有人特意为该家族而作福德,
Taṃ kulaṃ uddissa puññaṃ karoti koci
791也有人特意为那些家族而作诸福德,
Tāni kulāni uddissa puññāni karonti keci
792由那个家族,成就了善业。
Tena kulena puññakammaṃ kārāpīyate
793由这些家族,善业得以成就。
Tehi kulehi puññakammaṃ kārāpito
794因那个家族,众人行于善道。
Tena kulena bahujjano sucarati
795这些家族中,众人行于善法。
Tehi kulehi bahujjanā sucaranti
796为那个家族施以利益。
Tassa kulassa upakārañca akāsi
797他们为那些家族施以利益。
Tesaṃ kulānaṃ upakārañca akaṃsu
798因此,凡离开此家族者……
Tasmā kulamhā yo koci apeti
799凡是出离这些家族的人……
Tehi kulehi ye keci apenti
800该家族拥有大财富。
Tassa kulassa mahābhogo hoti
801这些家族拥有丰厚的财产。
Tesaṃ kulānaṃ mahaddhano ca hoti
802于此家族中,无论何人皆生起净信。
Tamhi kulasmiṃ pasīdati yo koci
803于此诸家族中,无论何人皆生起净信。
Tesu kulesu pasīdanti ye keci.
901如是第十五课。
Iti pañcadasamo pāṭho.
902宣说阳性词形。
Pulliṅgarūpāni vuccante.
804此弟子询问重大法义。
Eso sisso ca garuṃ dhammaṃ pucchati
805这些弟子询问重大法义。
Ete sissā ca garuṃ dhammaṃ pucchanti
806导师向此弟子宣说法义。
Etaṃ sissaṃ dhammaṃ bodhayati garu
807这些导师教导沙弥法义,
Ete sisse dhammaṃ bodhayanti garū
808这位导师使沙弥得以通达法义,
Etena garunā sisso dhammaṃ bodhāpīyate
809依诸导师,沙弥已受教于法义。
Etehi garūhi sisso dhammaṃ bodhāpito
810依止这位师长,弟子获得安乐。
Etena garunaṃ sukhaṃ pāpuṇāti sisso
811依止这些师长,弟子们获得安乐。
Etehi garūhi sukhaṃ pāpuṇanti sissā
812弟子对这位师长恭敬侍奉。
Etassa garuno sakkāraṃ karoti sisso
813弟子们对这些师长行恭敬礼。
Etesaṃ garūnaṃ sakkāraṃ karonti sissā
814然而,弟子却背离了这位师长。
Etasmā garunā pana antaradhāyati sisso
815而弟子们则背离了这些师长。
Etehi garūhi pana antaradhāyanti sissā
816这位师长有众多弟子。
Etassa garuno antevāsikā bahavo
817这些师长有众多弟子。
Etesaṃ garūnaṃ antevāsikā bahavo
818弟子对这位师长心生净信。
Etasmiṃ garumhi pasīdati antevāsiko
819随学的弟子们对这些尊贵的长老生起净信。
Etesu garūsu pasīdanti antevāsikā.
919如是第十六课。
Iti soḷasamo pāṭho.
920宣说阴性词形。
Itthiliṅgarūpāni vuccante.
820而这位女子让女仆做活。
Esā vanitā pana dāsiṃ kammaṃ kārāpeti.
821这些女子让女仆做活。
Etā vanitāyo dāsiṃ kammaṃ kārāpenti
822这位女人令那男子成就福业。
Etaṃ vanitaṃ puññaṃ kārayati puriso
823这些女人令男子们成就福业。
Etā vanitāyo puññaṃ kārayanti purisā
824男子为这位女人做饭后食用。
Etāya vanitāya odano pacitvā bhujjate
825人们与这些女人一起煮了饭并受用了。
Etāhi vanitāhi odano pacitvā bhutto
826有人为这位女人营办生活所需。
Etāya vanitāya koci jīvikaṃ kappeti
827有些人依傍这些女人谋取生计。
Etāhi vanitāhi keci jīvikaṃ kappenti
828有一男子因此女子而施与庄严具。
Etissā vanitāya pilandhanaṃ deti puriso
829男子们施与这些女子庄严具。
Etāsaṃ vanitānaṃ pilandhanaṃ denti purisā
830然而,若有人远离此女子。
Etāya vanitāya pana yo koci apeti
831此外,也有一些人亲近这些女子。
Etāhi vanitāhi pana ye keci apenti
832而这女子则有衣饰与严具。
Etissā vanitāya pana vatthābharaṇāni honti
833这些女子的名字、族姓等(如下所述)。
Etāsānaṃ vanitānaṃ nāma gottādayo
834有人于此女子心生欢喜。
Etissaṃ vanitāyaṃ abhiramati ekacco
835于这些女子中,有人心生欢喜。
Etāsu vanitāsu abhiramanti ekacce.
937如是第十七课。
Iti sattadasamo pāṭho.
938今说中性词形。
Napuṃsakaliṅgarūpāni vuccante.
836而这个家族则产生广大福德。
Etaṃ kulaṃ pana bahuṃ puññaṃ pasavati
837这些家族能积聚广大福德。
Etāni kulāni bahuṃ puññaṃ pasavanti
838然而,有这样一类人能看清这个家族。
Etaṃ kulaṃ pana passati yo koci
839然而,也有那样一类人能看清这些家族。
Etāni kulāni pana passanti ye keci
840由此家族,僧团得到了饮食的供养。
Etena kulena saṅgho bhattaṃ bhojāpīyate
841由这些家族,僧团得到了饮食的供养。
Etehi kulehi saṅgho bhattaṃ bhojāpīto
842而由此家族,人们获得了幸福安乐。
Etena kulena pana jano sukhaṃ pāpuṇāti
843正是由于这些家族,人们得以安享幸福与安乐。
Etehi kulehi pana janā sukhaṃ pāpuṇanti
844在这个家族之中,富有者行财施。
Etassa kulassa kho pana dhanaṃ dadāti dhanavā
845在这些家族之中,富有者行财施。
Etesaṃ kulānaṃ pana dhanaṃ dadanti dhanavantā
846然而,从这些家族中,有些人并未弃之而去。
Etasmā kulamhā kho pana ekacco na apeti
847而这些家族中,有些却并不殷实。
Etehi kulehi kho pana ekacce na apenti
848但那个家族,则资财丰厚。
Etassa kulassa pana mahābhogo hoti
849这些家族都拥有丰厚的财富。
Etesaṃ kulānaṃ pana mahābhogā honti
850我心欢喜的是这一家族。
Etasmiṃ kulamhi pana me mano ramati
851对于这些家族,我心不欢喜。
Etesu kulesu me manāni na ramanti.
955第十八课完。
Iti aṭṭhādasamo pāṭho.
956今说阳性词形。
Pulliṅgarūpāni vuccante.
852这个人却让那位丈夫造了善业。
Ayaṃ jano pana taṃ purisaṃ puññaṃ kārāpeti
853这些人使那些人造了善业。
Ime janā te purise puññaṃ kārāpenti
854这位善士令人们造此善业。
Imaṃ janā puññaṃ kārāpeti sappuriso
855这些贤善之人,令人们造作善业。
Ime jane puññaṃ kārāpenti sappurisā
856此人由此感受着业果。
Iminā janena kammaphalaṃ anubhūyate
857诸业果已被这些人领受。
Imehi janehi kammaphalāni anubhuttāni
858由此人中,凡行善者。
Iminā janena yo koci sucarati
859在这些诸人之中,凡有行善者。
Imehi janehi ye keci sucaranti
860他向此人致以恭敬。
Imassa janassa sakkārañca karoti
861他们对这些人表示恭敬。
Imesaṃ janānaṃ sakkāraṃ karonti
862我正是从这些人中证得觉悟。
Imamhā janamhā viññutaṃ pattosmi
863因这些人,恐惧便生起。
Imehi janehi bhayāni uppajjanti
864这些人拥有田园与土地。
Imassa janassa khettavatthūni honti
865这些人中,多有财富丰厚、粮食富足者。
Imesaṃ janānañca pahūtadhanadhaññāni
866若有人于此众人中生起净信,他便得内心安宁。
Imamhi janasmiṃ pasīdati yo koci
867凡此种种人等,于中皆生净信。
Imesu janesu pasīdanti ye keci.
973第十九课完。
Iti ekūnavīsatimo pāṭho.
974今说阴性词形。
Itthiliṅgarūpāni vuccante.
868而这女子则生起广大的福德。
Ayaṃ kaññā pana bahuṃ puññaṃ pasavati
869这些女子生起广大的福德。
Imā kaññāyo bahuṃ puññaṃ pasavanti
870母亲让这位少女培植了功德。
Imaṃ kaññaṃ puññaṃ kārāpeti mātā
871母亲让这些少女们培植功德。
Imā kaññāyo puññaṃ kārāpeti mātā
872这位少女正在炒芝麻。
Imāya kaññāya pana tilāni bhajjīyante
873而这几位少女以稻谷为食。
Imāhi kaññāhi pana dhaññāni bhajjīyante
874母亲因这位少女获得安乐。
Imāya kaññāya sukhaṃ pāpuṇāti mātā
875母亲因这些少女获得安乐。
Imāhi kaññāhi sukhaṃ pāpuṇāti mātā
876这位少女将宝饰赠予主人。
Imissā kaññāya ābharaṇaṃ deti sāmi
877这些女子将宝饰赠予主人。
Imāsaṃ kaññānaṃ ābharaṇaṃ deti sāmi
878然而,无论何人,皆从此少女处退离。
Imāya kaññāya pana apeti yo koci
879然而,若有任何人从这些女子中离去。
Imāhi kaññāhi pana apeti yo koci
880然而,这位女子拥有饰物。
Imissā kaññāya pana ābharaṇāni honti
881然而,这些女子拥有饰物。
Imāsaṃ kaññānaṃ pana ābharaṇāni honti
882此女子之心念,已得安住。
Imissaṃ kaññāyaṃ pana cittaṃ patiṭṭhitaṃ
883于诸女子,心却未得安住。
Imāsu kaññāsu cittaṃ pana napatiṭṭhitaṃ.
991第二十课完。
Iti vīsatimo pāṭho.
992说中性词形。
Napuṃsakaliṅgarūpāni vuccante.
884此心则了知自心的相续。
Imaṃ cittaṃ pana attano santānaṃ vijānāti
885这些心识了知自身的相续。
Imāni cittāni attano santānaṃ vijānanti
886凡是某些人,对此心识将起识别想。
Imaṃ cittaṃ saññamessanti ye keci
887凡是某些人,对这些心识将起识别想。
Ime citte saññamessanti ye keci
888以此心,一切众生皆被牵引。
Iminā cittena sabbopi jano nīyyati
889以这些心,一切众生皆被引导。
Imehi cittehi sabbe janā nīyyanti
890以此心,若有众生染污。
Iminā cittena yo koci saṃkilissati
891若有人依这些心念而清净,
Imehi cittehi yo koci visujjhati
892若有人为这心念作教诫,
Imassa cittassa ovādaṃ deti yo koci
893若诸人为这些心念作教诫,
Imesaṃ cittānaṃ ovādaṃ denti ye keci
894所缘由此心生起。
Imasmā cittamhā ārammaṇaṃ uppajjati
895诸所缘由这些心生起。
Imehi cittehi ārammaṇāni uppajjanti
896随此无常心的势力而转。
Imassa cittassa aniccadhammassa vasaṃ anvagū
897于诸心所起之寻思,由彼而生。
Imesānaṃ cittānaṃ parivitakko udapādi
898若心未得守护,身业亦未得守护。
Asmiṃ citte arakkhite kāyakammaṃ arakkhitaṃ
899若这些心悉得守护,身业亦得守护。
Imesu cittesu guttesu kāyakammaṃ rakkhitaṃ.
1009如是第二十一课。
Iti ekavīsatimo pāṭho.
1010说阳性词形。
Pulliṅgarūpāni vuccante.
900那位大王以四种摄事令民众欢喜。
Asu mahārājā catuhi saṅgahavatthūhi janaṃ toseti
901那些大王以四种摄事令民众欢喜。
Amū mahārājā catūhisaṅgahavatthūhi janaṃ tosenti
902大众恭敬地亲近那位大王。
Amuṃ mahārājānaṃ sakkaccaṃ upasaṅkamati mahājano
903众人至诚亲近这位阿穆大王。
Amūyo mahārāje sakkaccaṃ upasaṅkamati mahājano
904这座壮丽的宫殿亦由这位阿穆大王敕建。
Amunā mahārājenapi mahāpāsādo kārāpīyate
905这座广大的寺院亦由诸阿穆大王所敕建。
Amūhi mahārājehi mahāvihāropi kārāpito
906然而,大众因这位阿穆大王而行于善道。
Amunā mahārājena kho pana mahājano sucarati
907然而,大众因那些阿穆大王们而行于善道。
Amūhi mahārājehi kho pana mahājano sucarati
908大众向那位阿穆大王献上礼物。
Amussa mahārājassa paṇṇākāraṃ deti mahājano
909众人向那些愚昧的大王们献上供养。
Amūsānaṃ mahārājānaṃ paṇṇākāraṃ denti mahājanā
910从那位愚昧的大王那里,生起大恐怖。
Amusmā mahārājamhā pana mahabbhayaṃ uppajjati
911从那些愚昧的大王们那里,生起种种大恐怖。
Amūhi mahārājehi mahabbhayāni uppajjanti
912那愚昧的大王,却享有播种仪式之庆典。
Amūssa mahārājassa vappamaṅgalañca hoti
913那些愚昧的大王们,各自都有播种仪式之庆典。
Amūsānaṃ mahārājānaṃ vappamaṅgalāni honti
914然而,对于这愚昧的大王,广大民众却心生欢喜与净信。
Amusmiṃ mahārāje kho pana mahājano pasīdati
915而对于那些众大王,广大民众确实怀有净信。
Amūsu mahārājesu kho pana mahājanā pasīdanti.
1027如是第二十二课。
Iti dvevīsatimo pāṭho.
1028说阴性词形。
Itthiliṅgarūpāni vuccante.
916然而,那位近事女确实恭敬地听闻正法。
Asu upāsikā pana sakkaccaṃ dhammaṃ suṇāti
917然而,那些近事女们也确实恭敬地听闻正法。
Amuyo upāsikāyo sakkaccaṃ dhammaṃ suṇanti
918那具信者令此近事女修习功德。
Amuṃ upāsikaṃ puññaṃ kārāpeti saddho
919那具信者令那些近事女修习功德。
Amuyo upāsikāyo puññaṃ kārāpeti saddho
920比丘由那位近事女供养食物。
Amuyā upāsikāya bhikkhu bhattaṃ bhojāpīyate
921这些优婆夷以饮食供养僧团。
Amūhi upāsikāhi saṅgho bhattaṃ bhojāpito
922此优婆夷所供养者中,若有行持善法者,
Amuyā upāsikāya yo koci pana sucarati
923此诸优婆夷所供养者中,若有诸行善法者,
Amūhi upāsikāhi ye keci pana sucaranti
924善士施与那位优婆夷布施。
Amussā upāsikāya dānaṃ deti sappuriso
925诸善士施与那些优婆夷布施。
Amūsaṃ upāsikānaṃ dānaṃ denti sappurisā
926即便是那位优婆夷,也有人前来亲近。
Amuyā upāsikāyapi yo koci apeti
927然而有些人却背离了不愚痴的居士。
Amūhi upāsikāhi ye keci pana apenti
928不愚痴的居士也有不少子女。
Amussā upāsikāya puttāpi bahavo honti
929不愚痴的居士们的集会也很广大。
Amūsānaṃ upāsikānaṃ parisāpi bahavo
930若有人对那位优婆夷生起净信。
Amussaṃ upāsikāyaṃ yo koci pasīdati
931而在那些优婆夷中,凡有人生起净信。
Amūsu upāsikāsu pana ye keci pasīdanti.
1045如是第二十三课。
Iti tevīsatimo pāṭho.
1046今说中性词形。
Napuṃsakaliṅgarūpāni vuccante.
932那富有者,常能积集广大功德。
Aduṃ dhanavaṃ niccaṃ bahuṃ puññaṃ pasavati
933那些富有之人,能积集广大功德。
Amūni dhanavantāni bahuṃ puññaṃ pasavanti
934信心坚定者,令那位富有之人积集功德。
Aduṃ dhanavantaṃ puññaṃ kārāpeti saddho
935信心坚定者,令那些富有之人积集功德。
Amūni dhanavantāni puññaṃ kārāpeti saddho
936比丘由那位富有者供养饮食。
Amunā dhanavantena bhikkhu bhattaṃ bhojāpīyate
937比丘已由那些富有者供养饮食。
Amūhi dhanavantehi bhikkhu bhattaṃ bhojāpito
938由于那位富有者,广大民众也获得了安乐。
Amunā dhanavantena mahājanopi sukhījāto
939无智者与富有者,令大众皆得安乐。
Amūhi dhanavattehi mahājanopi sukhījāto
940无知的富有者手持金色伞盖。
Amuno dhanavantassa suvaṇṇachattaṃ dhārayate
941于无智者与富有者之中,有人随侍在侧。
Amūsaṃ dhanavantānaṃ upatiṭṭheyya ekacco
942应当从那位富有者处获得利养与恭敬。
Amusmā dhanavantamhā lābhasakkāraṃ labheyya
943应当从那些富有者处获得利养与恭敬。
Amūhi dhanavantehi lābhasakkārāni labheyyuṃ
944那位富有者拥有众多随从。
Amuno dhanavantassa mahāparivāro atthi
945那些愚痴的富者,随从众多,显而易见。
Amūsānaṃ dhanavantānaṃ mahāparivārā vijjanti
946于彼愚痴富者身上,若有人生起净信,
Amumhi dhanavantasmiṃ yo koci pasīdati
947于那些愚痴富者之中,若某些人生起净信。
Amūsu dhanavantesu ye keci pasīdanti.
1063第二十四课终。
Iti catuvīsatimo pāṭho.
1064今说阳性词形。
Pulliṅgarūpāni vuccante.
948世间哪里有智者,能容纳忿怒而安住呢?
Kohi nāma budho loke vasaṃ kodhassa gacchati;
949舍弃了人身,获得了天界的果报。
Ke hitvā mānusaṃ dehaṃ dibbaṃ yogaṃ upaccaguṃ.
950朋友,你为了什么缘故而出家呢?
Kaṃsi tvaṃ assu uddissa pabbajito ca āvuso;
951有些人作了善业,往生何等天界?
Keci puññāni katvāna kittakā tidivaṃ gatā.
952这个众生由谁所造?众生的作者在何处?
Kenāyaṃ pakato satto kuvaṃ sattassa kārako;
953这个身体由谁所造?身体的作者在何处?
Kehidaṃ pakataṃ bimbaṃ kvannu bibbassa kārako.
954你何故有如此容貌?在此何故受损?
Kena te tādiso vaṇṇo kena te idha mijjhati;
955我以何等善行,而得诸天护佑?
Kehi me puññakammehi mamaṃ rakkhanti devatā.
956又,乐着于谁的有情,能从一切苦中解脱?
Kassa cābhirato satto sabbadukkhā pamuccati;
957凡在白昼与黑夜,其善业常时增长之人。
Kesaṃ divāca rattoca sadā puññaṃ pavaḍḍhati.
958面对这样的大恐怖,你为何不悲泣?
Kasmā naparidevesi evarūpe mahabbhaye;
959这凡夫与圣者们何其有别啊。
Kehi nāma ariyehi puthageva jano ayaṃ.
960你因理解谁的法义,而说出此番话语?
Kassa tvaṃ dhammamaññāya vācaṃ bhasayi īdisaṃ;
961你因理解谁的法义,而断除了有之系缚?
Kesaṃ te dhammamaññāya acchiduṃ bhavabhandhanaṃ.
962勇者啊,你于何时发愿求证最胜菩提?
Kamhi kāle tayā vīra patthitā bodhimuttamā;
963在何等清净圣众之中,牟尼弟子堪称遍知?
Kesuddhānesu muninda sāvako paritibbutoti.
1081第二十五课终。
Iti pañcavīsatimo pāṭho.
1082今说阴性词形。
Itthiliṅgarūpāni vuccante.
964又曾以何等柔适之施,供养床榻等物?
Kā ca suphassayaṃ dānaṃ mañcapīṭhādikaṃ adā;
965何等女子造诸功德,往生天界?
Kāyo nānāvidhaṃ puññaṃ katvāna tidivaṃ gatā.
966修习何种禅法,护持何种戒律?
Kaṃ bhāvanañca bhāveti kaṃ sīlaṃ paripālayī;
967何谓婢女?即是受主人差遣作务者。
Kā nāma dāsiyo kamme kārāpayati sāmiko.
968何为近事女?即恒常听闻法义,无有懈怠者。
Kāya upāsikāyassu dhammo ca sūyate sadā;
969以何等具戒的女性,正法常得听闻?
Kāhi ca sīlavatīhi dhammo ca sūyate sadā.
970以何等智慧,令我子得此安乐?
Kāya vijjāya me putto pāpuṇāti idaṃ sukhaṃ;
971以何等学处,令我诸子得此安乐?
Kāhi sikkhāhi me puttā pāpuṇanti idaṃ sukhaṃ.
972有财物者,应布施于哪一位近事女呢?
Kassā upāsikāyassu dānaṃ dadeyya dhanavā;
973有德者,又应布施于哪些近事女呢?
Kāsaṃ upāsikānañca dānaṃ dadeyya guṇavā.
974恒河及一切溪涧,由何处生起?
Kāya gaṅgāya sabbāca pabhavantīti kunnadī;
975那么,大河流是从哪些河流发源而出的呢?
Kāhi ca pana nadīhi pabhavanti mahānadī.
976然而,哪一条恒河的激流是常恒不断的呢?
Kassā kho pana gaṅgāya mahogho hoti sabbadā;
977又有哪些少女是以装饰品为庄严的呢?
Kāsaṃ kho pana kaññānaṃ ābharaṇā bhavanti ca.
978而鱼群又在哪条河中,恒常游走不息?
Kassaṃ nadiṃ pana macchā niccaṃ vicaranti sadā;
979鱼群究竟常在哪些河中,恒常游走不息。
Kāsu gaṅgāsu kho macchā niccaṃ vicaranti sadā.
1099第二十六课终。
Iti chabbīsatimo pāṭho.
1100现在讲述中性词形。
Napuṃsakaliṅgarūpāni vuccante.
980愚痴的人啊,你的结缚又有何用?你的羚羊皮衣又有何用?
Kiṃ te jaṭāhi dummedha kiṃ te ajinasāṭiyā;
981诸心如何生起?我们又当如何了知?
Kāni cittāni jāyanti kathaṃ jānema taṃ mayaṃ.
982你出于何种自身的考量,而将这财物给予我?
Kiṃ tvaṃ attavasaṃ disvā mama dajjāsimaṃ dhanaṃ;
983造作了何等善业,便能往生三十三天?
Kāni puññāni katvāna kittakā tidivaṃ gatā.
984世间被何所牵引?又被何所拖曳?
Kenassu nīyati loko kenassu parikassati;
985我的善业福德,以何因缘竟全然不见边际?
Kehi me puññakammassa nāntamevañca dissati.
986以何因缘,孩子,你闷闷不乐?你亲近奉承的又是何人?
Kenāsi dummano tāta purisaṃ kannu yocasi;
987虔诚者以何等花恭敬供养乔达摩?
Kehi pupphehi sakkaccaṃ saddho yajati gotamaṃ.
988他应于谁修习慈心?智者称此为修行之道。
Kassa so kayirā mettiṃ tamāhu cariyaṃ budhā;
989此殊胜布施,应恒时恭敬施与谁?
Kesaṃ dānavaraṃ etaṃ dātabbañca sadādarā.
990“你如何成了我的盗贼?”国王曾如此发问。
Kasmā coro ahu me tvaṃ iti rājā apucchitaṃ;
991这些人,依种种因缘而出生。
Kehi nāmapi hetūhi jāyantīti ime janā.
992谁悟解你的法,而断除有之缠缚?
Kassa te dhammamaññāya acchiduṃ bhavabhandhanaṃ;
993犹如月亮在云间照耀。
Kesaṃ majjhagato bhāti candova nabhamajjhago.
994我的豺狼们在何处发怒?我却不见自己有任何过失。
Kasmiṃ me sivayo kuddhā nāhaṃ passāmi dukkaṭaṃ;
995能以种种善业引导朋友的人,才是真正的朋友。
Kesu puññesu yojeti sakhīnaṃ so sakhāhitoti.
1117第二十七课终。
Iti sattavīsatimo pāṭho.
1118《词鬘》中关于一切代名词的部分终。
Iti padamañjariyā sabbanāmānaṃ.
1119第四章。
Catuttho paricchedo.
1120现在讲述不分性别的“你、你们”与“我、我们”二词。
Atha aliṅgatumhāmhasaddā vuccante.
996而你这个人,应当行善。
Tvaṃ pana puriso puññaṃ karohi
997你们这些人,应当行善。
Tumhe purisā puññaṃ karotha
998而你让那个人行善。
Tuvaṃ pana purisaṃ puññaṃ kārāpeti
999你们令人行诸善事。
Tumhe purise puññāni kārāpeti
1000那人为这人煮了饭。
Tayā purisena odano paccate
1001你们使那些人煮了饭。
Tumhehi purisehi odanā paccante
1002因为有这个人,有些人得以存活。
Tayā purisena ekacco jīvati
1003因为你们这些人,有些人得以存活。
Tumhehi purisehi ekacce jīvanti
1004财主给予你的那个人财富。
Tuyhaṃ purisassa dhanaṃ deti dhanī
1005财主把财富给予你们那些人。
Tumhākaṃ purisānaṃ dhanaṃ deti dhanī
1006若有人因你而从那人处取走财物,
Tayā purisamhā apeti yo koci
1007若有人从你们那些人处取走财物,
Tumhehi purisehi apenti ye keci
1008你对此人的名字、族姓等的了解
Tuyhaṃ purisassa nāma gottādayo
1009你们对所拥有男子的执取
Tumhākaṃ purisānaṃ pariggaho
1010于你,这位男子令某人心生欢喜
Tayi purisasmiṃ koci pasīdati
1011你们之中,有些男子心生欢喜。
Tumhesu purisesu keci pasīdanti.
1137第一课终。
Iti paṭhamo pāṭho.
1012你身为女子,用饭后而行。
Tvaṃ itthīpi odanaṃ bhutvā gacchāhi
1013你们身为女子,用饭后而行。
Tumhe itthiyo odanaṃ bhutvā gacchatha
1014男子令你这位女子造作功德。
Tuvaṃ itthiṃ puññaṃ kārayati puriso
1015男人们令你们这些女人造作功德。
Tumhe itthiyo puññāni kārenti purisā
1016由你,也由这女人,粮食得以受用。
Tayā itthiyāpi dhaññaṃ bhajjate
1017女人们因你们而得到粮食。
Tumhehi itthīhi dhaññāni bhajjante
1018有人因这个女人而受苦。
Tayā itthiyā dukkhaṃ pāpuṇāti koci
1019主人因你们女人而得安乐。
Tumhehi itthīhi sukhaṃ pāpuṇāti sāmi
1020主人因那个女人而给你饰物。
Tuyhaṃ itthiyā ābharaṇaṃ deti sāmi
1021主人因那些女人而给你们饰物。
Tumhākaṃ itthīnaṃ ābharaṇaṃ deti sāmi
1022某个女人因你而离去,不论他是谁。
Tayā itthiyā apeti yo koci
1023你们女人所轻视的那些人,
Tumhehi itthīhi apenti ye keci
1024为你所有的这位女人,子女也甚多,
Tuyhaṃ itthiyā puttāpi bahavo honti
1025你们女人拥有衣物与饰物,
Tumhākaṃ itthīnaṃ vatthābharaṇāni honti
1026然而,你的心却住着于女人。
Tvayi itthiyā pana manaṃ patiṭṭhitaṃ
1027然而,你们的心却住着于女人。
Tumhesu itthīsu pana manāni patiṭṭhitāni.
1154以上为第二课。
Iti dutiyo pāṭho.
1028然而,你却在思惟心之所缘。
Tvaṃ cittaṃ pana ārammaṇaṃ cintesi
1029你们应当思惟心的所缘。
Tumhe cittāni ārammaṇaṃ cintetha
1030有些人说:“你能了知此心。”
Tvaṃ cittaṃ saññamessanti ye keci
1031有些人说:“你们能了知这些心。”
Tumhe cittāni saññamessanti ye keci
1032以此心,业果已得领受。
Tayā cittena kammaphalaṃ anubhuttaṃ
1033汝等以心,已领受所造之业果。
Tumhehi cittehi kammaphalaṃ anubhuttaṃ
1034以此心,贤者忆念佛陀。
Tayā cittena buddhaṃ sarati sappuriso
1035善士们以汝等之心,忆念佛陀。
Tumhehi cittehi buddhaṃ saranti sappurisā
1036有人为你的心施与教诫。
Tuyhaṃ cittassa ovādaṃ deti koci
1037有人为你们的心施与教诫。
Tumhākaṃ cittānaṃ ovādaṃ denti keci
1038然而,恐惧却从你的心中生起。
Tayā cittamhā kho pana bhayaṃ uppajjati
1039而恐惧便从你们的心中生起。
Tumhehi cittehi pana bhayāni uppajjanti
1040你的心中便生起了疑惑不定。
Tuyhaṃ cittassa parivitakko udapādi
1041你们的心中,生起了疑惑与动摇。
Tumhākaṃ cittānaṃ parivitakko udapādi
1042而在那心中,善心已安立。
Tayi citte kho pana kusalacittaṃ patiṭhitaṃ
1043在你们的诸心中,善心已安立。
Tumhesu cittesu kusalacittāni patiṭṭhitāni.
1171以上为第三课。
Iti tatiyo pāṭho.
1044我这个人也行于善业。
Ahaṃ purisopi puññaṃ karomi
1045我们这些人确实造作善业。
Mayaṃ purisā pana puññaṃ karoma
1046他让我这个人造作善业。
Mamaṃ purisaṃ puññaṃ kārāpeti
1047他们让我们这些人造作诸善业。
Amhe purise puññāni kārāpeti
1048我这个人已领受了此业果。
Mayā purisena kammaphalaṃ anubhuttaṃ
1049我们这些人已领受了此业果。
Amhehi purisehi kammaphalaṃ anubhuttaṃ
1050以我这个人来说,有些人行善。
Mayā purisena ekacco sucarati
1051以我们这些人来说,有些人行善。
Amhehi purisehi ekacce sucaranti
1052有富人将财富布施给我们的人。
Amhaṃ purisassa dhanaṃ dadāti dhanavā
1053具足果报者,将果报施与我们。
Amhākaṃ purisānaṃ phalaṃ dadāti phalavā
1054有人离我而去。
Mayā purisasmā apeti ekacco
1055我们这些人中生起了恐惧。
Amhehi purisehi bhayāni uppajjanti
1056我们这位男子的名字、族姓等称谓。
Amhaṃ purisassa nāma gottādi
1057它是我们这些男子的财产。
Amhākaṃ purisānaṃ pariggaho hoti
1058凡有任何人对我这位男子生起净信,
Mayi purisasmiṃ pasīdati yo koci
1059在我们这些男子当中,有一位最为端严。
Amhesu purisesu ekacco sūratamo.
1188以上为第四课。
Iti catuttho pāṭho.
1060我这位女子则行善业。
Ahaṃ kaññā pana puññaṃ karomi
1061我们这些女子们行诸善业。
Mayaṃ kaññāyo puññāni karoma
1062我的女儿使我造作善业。
Mamaṃ kaññaṃ puññaṃ kārāpeti
1063那些女子使我们造作善业。
Amhe kaññāyo puññaṃ kārāpeti
1064那位女子为我煮了饭。
Mayā kaññāya odano paccate
1065我们因女子而煮饭。
Amhehi kaññāhi odano paccate
1066我因女子而经历苦乐。
Mayā kaññāya sukhadukkhā pāpuṇāti
1067我们因女子而经历苦乐。
Amhehi kaññāhi sukhadukkhaṃ pāpuṇāti
1068她给予我女儿饰物。
Amhaṃ kaññāya ābharaṇaṃ deti
1069她给予我们的女儿们饰物。
Amhākaṃ kaññānaṃ ābharaṇaṃ deti
1070与我相比,此女子更卑下。
Mayā kaññāya ayaṃ kaññā hīṇā
1071在我们这些女子当中,这位女子更为尊贵。
Amhehi kaññāhi ayaṃ kaññā adhikā
1072这位女子拥有我们的衣物与饰物。
Amhaṃ kaññāya vatthābharaṇāni honti
1073他是我们这些女子的依止。
Amhākaṃ kaññānaṃ pariggaho hoti
1074于我而言,此女子的心并未安住。
Mayi kaññāyaṃ me manaṃ napatiṭṭhitaṃ
1075于我众少女之中,我心则已安住。
Amhesu kaññāsu me manaṃ patiṭṭhitaṃ.
1205以上为第五课。
Iti pañcamo pāṭho.
1076而我,你当了解心之所缘。
Ahaṃ cittaṃ pana ārammaṇaṃ vijānāhi
1077我们这些心应当了知所缘。
Mayaṃ cittāni ārammaṇaṃ vijānātha
1078有些人会把我的心执为这样那样的想。
Mamaṃ cittaṃ saññamessanti ekacce
1079有些人会把我们这些心执为这样那样的想。
Amhe cittāni saññamessanti keci
1080我以心领受了业果。
Mayā cittena kammaphalaṃ anubhuttaṃ
1081我们以心领受了业果。
Amhehi cittehi kammaphalaṃ anubhuttaṃ
1082善士以我之心随念佛。
Mayā cittena buddhaṃ sarati sappuriso
1083具信者以心忆念佛陀。
Amhehi cittehi buddhaṃ sarati saddho
1084有人给予我心教诫。
Mamaṃ cittassa ovādaṃ deti koci
1085有些人给予我们的心教诫。
Amhākaṃ cittānaṃ ovādaṃ denti keci
1086由于我的心,恐惧便生起。
Mayā cittasmā pana bhayaṃ uppajjati
1087由我们的心,恐惧便生起。
Amhehi cittehi bhayāni uppajjanti
1088我的心中,生起了思虑。
Mamaṃ cittassa parivitakko udapādi
1089我们的心中便有寻思生起。
Amhākaṃ cittānaṃ parivitakko hoti
1090而在我心中,已有善心安住。
Mayi citte pana kusalacittaṃ patiṭṭhitaṃ
1091而在我们心中,已有诸善心安住。
Amhesu cittesu kusalacittāni patiṭṭhitāni.
1222以上为第六课。
Iti chaṭṭho pāṭho.
1092而你们应前往村庄。
Gāmaṃ vo pana gaccheyyātha
1093而我们则不去村庄。
Gāmaṃ no pana gaccheyyāma
1094比丘们,我将离开你们而去。
Pahāya vo bhikkhave gamissāmi
1095今日你们切莫惊慌。
Mā no ajja pana vikantisu
1096你们究竟造了什么业?
Katameva te pana taṃ kammaṃ
1097我究竟造了什么业?
Katameva me pana taṃ kammaṃ
1098那么,你们究竟是作了什么善业呢?
Katameva vo pana kusalakammaṃ
1099那么,我们的善业究竟是什么呢?
Katameva no pana kusalakammaṃ
1100那么,我赐予你们五座最殊胜的村庄。
Dadāmi te pana gāmavarāni pañca
1101请您也将最好的村庄赠与给我。
Dadāhi me gāmavaraṃ tvampi
1102比丘们,我将为你们宣说法。
Dhammaṃ vo bhikkhave desissāmi
1103愿国王将国土分享给我们。
Saṃvibhājetha no rajjena
1104然而你的头颅仍与人无异。
Manussasseva te sīsaṃ pana
1105萨咖,我的财富确实丰饶。
Pahūtaṃ me pana dhanaṃ sakka
1106我因你们的知足而心生欢喜。
Tuṭṭhosmiyā vo pana pakatiyā
1107我们的导师世尊已经到来。
Satthā no bhagavā anuppatto.
1108这些形色如你们所见依止于足之所在;
Vo no te meti rūpāni padāni padato yato;
1109此后,那些被称作‘律条’者,并非由我宣说;这些都只是我的见解。
Tato nāmikapantīsu natū vuttāni tāni me.
1110在具体的运用与行为当中,它们是适宜而完备的。
Paccatte upayoge ca karaṇe sampadāniye;
1111唯有主人的话语,音声才真正得以流传。
Sāmissa vacane ceva vo no saddo pavattati.
1112即关乎行为、所与及主人利益而来的;
Karaṇe sampadāne ca sāmiatthe ca āgato;
1113这正是具智慧、明察理趣者所应了知的音声。
Te me saddoti viññeyyo viññunā nayadassināti.
1245以上为第七课。
Iti sattamo pāṭho.
1246至此,为《词鬘》中无性代名词的说明。
Iti padamañjariyā aliṅgasabbanāmānaṃ.
1247第五章。
Pañcamo paricchedo.
1114这些称为阳性单数形态。
Imāni pulliṅgarūpāni vuccante
1115两位大王治理国政。
Dve mahārājāno rajjaṃ kārenti
1116两位大王也都亲自前来。
Dvepi mahārājāno upasaṅkamati
1117两位大王之间发生了战事。
Dvīhi mahārājehi saṅgāmo kato
1118两位大王治下的国民各于其国中生活。
Dvīhi mahārājehi raṭṭhavāsino jīvanti
1119他向两位大王呈献礼物。
Dvinnaṃ mahārājānaṃ pannākāraṃ deti
1120恐惧从两位大王那里生起。
Dvīhi mahārājehi bhayāni uppajjanti
1121他受到两位大王的摄受。
Dvinnaṃ mahārājānaṃ pariggaho hoti
1122两位大王心念已决。
Dvīsu mahārājesu manāni patiṭṭhitāni.
1257这些称为阴性形。
Imāni itthiliṅgarūpāni vuccante.
1123两位少女修积福德。
Dve kaññāyo puññāni karonti
1124两位少女令福德成就。
Dve kaññāyo puññāni kārāpeti
1125由这两位少女所成就的善业。
Dvīhi kaññāhi puññāni katāni
1126由这两位少女的缘故,经历了快乐与苦楚。
Dvīhi kaññāhi sukhadukkhaṃ pāpuṇāti
1127以饰物供养这两位少女。
Dvinnaṃ kaññānaṃ ābharaṇāni deti
1128在这两位少女中,此少女更为尊长。
Dvīhi kaññāhi ayaṃ kaññā adhikā
1129两位少女拥有衣物与饰品。
Dvinnaṃ kaññānaṃ vatthābharaṇaṃ hoti
1130两位少女心意安住不移。
Dvīsu kaññāsu manāni patiṭṭhitāni
1266这些称为中性形。
Imāni napuṃsakaliṅgarūpāni vuccante.
1131两个家族行布施等善法。
Dve kulāni dānādikusalaṃ karonti
1132促使两个家族行布施等善法。
Dve kulāni dānādikusalaṃ kārāpeti
1133僧团由这两个家族供养了饮食。
Dvīhi kulehi saṅgho bhattaṃ bhojāpito
1134僧团由这两个家族而获得安乐。
Dvīhi kulehi sukhaṃ pāpuṇāti saṅgho
1135有些人向这两个家族表示恭敬。
Dvinnaṃ kulānaṃ sakkāraṃ karonti keci
1136有个别的人则往来于这两个家族之间。
Dvīhi kulehi apeti ekacco puggalo
1137“两姓”即指族姓等。
Dvinnaṃ kulānaṃ nāma gottādayo
1138我的心系于两家。
Dvīsu kulesu me cittaṃ patiṭṭhitaṃ.
1275第一课到此结束。
Iti paṭhamo pāṭho.
1276这些称为阳性形。
Imāni pulliṅgarūpāni vuccante.
1139不过,这三个人共同营造了一座精舍。
Tayo purisā pana vihāraṃ karonti
1140在这三种人中,有某一种人会亲近。
Tayo purise upagacchati ekacco
1141由三位人士所建造的住处。
Tīhi purisehi vihāro kārāpito
1142那些依靠三人而生活的人们。
Tīhi purisehi jīvanti ye keci
1143富人将财物给予三人。
Tiṇṇannaṃ purisānaṃ dhanaṃ deti dhanavā
1144怖畏从三人生起。
Tīhi purisehi bhayāni uppajjanti
1145为三人所摄受。
Tiṇṇannaṃ purisānaṃ pariggaho hoti
1146对三种人心生净信。
Tīsu purisesu pasīdati yo koci.
1285这些称为阴性形。
Imāni itthiliṅgarūpāni vuccante.
1147三位妇人行于善业。
Tisso itthiyo puññāni karonti
1148三位妇人令他人行善业。
Tisso itthiyo puññāni kārāpeti
1149三位妇人供养僧团饮食。
Tīhi itthīhi saṅgho bhattaṃ bhojāpito
1150有些男子依靠三位妇人存活。
Tīhi itthīhi jīvanti ekacco puriso
1151他将饰物赠与三位妇人。
Tissannaṃ itthīnaṃ ābharaṇāni deti
1152某男子远离三种妇人。
Tīhi itthīhi apeti ekacco puriso
1153三种妇人拥有饰物。
Tissannaṃ itthīnaṃ ābharaṇāni honti
1154某男子对三种妇人生起欢喜。
Tīsu itthīsu pasīdati ekacco puriso.
1294这些称为中性形。
Imāni napuṃsakaliṅgarūpāni vuccante.
1155三种家族造作功德。
Tīni kulāni puññāni karonti
1156三种家族令功德得以成就。
Tīni kulāni puññāni kārāpeti
1157由三种家族而造作功德。
Tīhi kulehi puññāni kariyyante
1158凡是由这三种家族所维生者。
Tīhi kulehi jīvanti ye keci
1159财富之主将财富施与三种家族。
Tiṇṇannaṃ kulānaṃ dhanaṃ deti dhanavā
1160于三种家族中,诸怖畏不生。
Tīhi kulehi bhayāni na uppajjanti
1161三种家族,资财丰足。
Tiṇṇannaṃ kulānaṃ mahābhogo hoti
1162于三种家族之中,或有生净信者。
Tīsu kulesu pasīdati ekacco puriso.
1303如是第二课。
Iti dutiyo pāṭho.
1304这些称为阳性形。
Imāni pulliṅgarūpāni vuccante.
1163四大君主,治理国土。
Cattāro mahārājā rajjaṃ karonti
1164有人前去亲近四大王。
Cattāro mahārāje upagacchati ekacco
1165四大王行诸功德。
Catūhi mahārājehi puññāni kariyyante
1166大众依靠四大王而生存。
Catūhi mahārājehi jīvanti mahājanā
1167四大王受诸供养。
Catunnaṃ mahārājānaṃ pannākāraṃ denti
1168由四大王故,诸恐怖生起。
Catūhi mahārājehi bhayāni uppajjanti
1169此为四大王之所严饰。
Catunnaṃ mahārājānaṃ ābharaṇaṃ hoti
1170大众对四位大王心生净信与敬重。
Catūsu mahārājesu pasīdati mahājano.
1313这些称为阴性形。
Imāni itthiliṅgarūpāni vuccante.
1171四种少女行善积德。
Catasso kaññāyo puññāni karonti
1172四种少女令人行善积德。
Catasso kaññāyo puññāni kārāpeti
1173由四种少女向僧团供养饭食。
Catūhi kaññāhi saṅgho bhattaṃ bhojāpito
1174四种少女令男子遭受杀业之苦。
Catūhi kaññāhi vadhaṃ pāpuṇanti purisā
1175赠与四种少女装饰品。
Catassannaṃ kaññānaṃ ābharaṇāni denti
1176此女以四种少女为尊。
Catūhi kaññāhi ayaṃ kaññā adhikā
1177这是四种女子的装饰。
Catassannaṃ kaññānaṃ ābharaṇaṃ hoti
1178于四种女子中,有些男子心生喜爱。
Catūsu kaññāsu pasīdati ekacco puriso.
1322这些称为中性形。
Imāni napuṃsakaliṅgarūpāni vuccante.
1179四种种姓广修功德。
Cattāri kulāni bahuṃ puññaṃ karonti
1180有些人前往亲近四种种姓。
Cattāri kulāni upagacchanti ekacce
1181四种种姓令建精舍。
Catūhi kulehi vihāro kārāpīyate
1182有些人依四种姓而生活。
Catūhi kulehi jīvanti ekacce purisā
1183他们对四种姓作恭敬。
Catunnaṃ kulānaṃ sakkāraṃ karonti
1184有些人归于四种姓之一。
Catūhi kulehi apenti ekacce
1185四种家族的名称即族姓等。
Catunnaṃ kulānaṃ nāma gottādayo
1186大众对四种家族生起敬信。
Catusu kulesu pasīdati mahājano.
1331如是第三诵。
Iti tatiyo pāṭho.
1187五大元素常住于世。
Pañca mahābhūtā tiṭṭhanti
1188他见到的是五大元素。
Pañca mahābhūte passati
1189由五大元素所造。
Pañcahi mahābhūtehi katāni
1190在五大元素中运行。
Pañcahi mahābhūtehi sucarati
1191奉献给五大元素
Pañcannaṃ mahābhūtānaṃ dīyate
1192消归于五大元素
Pañcahi mahābhūtehi apeti
1193归属于五大元素
Pañcannaṃ mahābhūtānaṃ santakaṃ
1194安立于五大元素
Pañcasu mahābhūtesu patiṭṭhitaṃ.
1340说三性色。
Tiliṅgarūpāni vuccante.
1195五大元素存在
Pañca-mahābhūtā pana tiṭṭhanti
1196五种胜伏者存在
Pañca-abhibhavitāro tiṭṭhanti
1197有五种人。
Pañca-purisā pana tiṭṭhanti
1198有五种地。
Pañca-bhūmiyo pana honti
1199有五种少女。
Pañca-kaññāyo pana tiṭṭhanti
1200五大元素存在。
Pañca-mahābhūtāni tiṭṭhanti
1201有五种心生起。
Pañca-cittāni uppajjanti
1202如此应于一切处加以运用。
Evaṃ sabbattha yojetabbaṃ.
1349如是第四诵。
Iti catuttho pāṭho.
1350说三性色。
Tiliṅgarūpāni vuccante.
1203然而,六种大种是存在的。
Cha mahābhūtā pana tiṭṭhanti
1204见到六种能胜者。
Cha abhibhavitāro passati
1205业由六种人所作。
Chahi purisehi kammaṃ kataṃ
1206有人喜爱大地所覆盖的事物。
Channaṃ bhūmīnaṃ ruccati koci
1207有人因六少女而离去。
Chahi kaññāhi apeti ekacco
1208那是覆盖众生的所有物。
Channaṃ bhūtānaṃ santakaṃ hoti
1209意识则安住于六法之中。
Chasu pana cittesu patiṭṭhitaṃ.
1358说三性色。
Tiliṅgarūpāni vuccante.
1210而七大元素却存在。
Satta mahābhūtā pana tiṭṭhanti
1211见到七种能覆者。
Satta abhibhavitāro passati
1212有七种人所作业。
Sattahi purisehi kammaṃ kataṃ
1213有人于七种地中生欢喜。
Sattannaṃ bhūmīnaṃ ruccati koci
1214有某人追逐七女。
Sattahi kaññāhi apeti ekacco
1215七类众生皆归于灭。
Sattannaṃ bhūtānaṃ santakaṃ hoti
1216心识则安立于七者之中。
Sattasu pana cittesu patiṭṭhitaṃ.
1366如是第五诵。
Iti pañcamo pāṭho.
1367说明三性词形。
Tiliṅgarūpāni vuccante.
1217八大元素则常住不灭。
Aṭṭha mahābhūtā pana tiṭṭhanti
1218见八种能制伏者。
Aṭṭha abhibhavitāro passati
1219由八种人造作了业。
Aṭṭhahipurisehi kammaṃ kataṃ
1220有人好乐八种地基。
Aṭṭhannaṃ bhūmīnaṃ ruccati koci
1221有人远离八种少女
Aṭṭhahi kaññāhi apeti koci
1222八种根基所成者有其终结
Aṭṭhannaṃbhūtānaṃ santakaṃ hoti
1223然而,于八种心中安立
Aṭṭhasu pana cittesu patiṭṭhitaṃ.
1375说明三性词形。
Tiliṅgarūpāni vuccante.
1224九种大种则存在。
Nava mahābhūtā pana tiṭṭhanti
1225见九种支配者。
Nava abhibhavitāro passati
1226有九种人已作业。
Navahi purisehi kammaṃ kataṃ
1227有人喜欢九种土地。
Navannaṃ bhūmīnaṃ ruccati koci
1228某人离开九种少女。
Navahi kaññāhi apeti koci
1229属于九类众生。
Navannaṃ bhūtānaṃ santakaṃ hoti
1230则安住于九种心中。
Navasu pana cittesu patiṭṭhitaṃ.
1383第六课终。
Iti chaṭṭho pāṭho.
1384说明三性词形。
Tiliṅgarūpāni vuccante.
1231十种大种,则得以安立。
Dasa mahābhūtā pana tiṭṭhanti
1232见十种能胜伏者。
Dasa abhibhavitāro passati
1233由十种人所作之业。
Dasahi purisehi kammaṃ kataṃ
1234有人喜爱此十种元素。
Dasannaṃ bhūtānaṃ ruccati koci
1235有人厌弃此十种少女。
Dasahi kaññāhi apeti koci
1236这十种元素所摄之物。
Dasannaṃ bhūtānaṃ santakaṃ hoti
1237然而,依止于十种心。
Dasasu pana cittesu patiṭṭhitaṃ.
1392说明三性词形。
Tiliṅgarūpāni vuccante.
1238有十一种大元素安立。
Ekādasa-mahābhūtā tiṭṭhanti
1239有十二种支配者。
Dvādasa-abhibhavitāro tiṭṭhanti
1240然而,有十三种人。
Terasa-purisā pana tiṭṭhanti
1241然而,有十四种境界。
Cuddasa-bhūmiyo pana honti
1242然而,十五位少女依然存在。
Pañcadasa-kaññāyo pana tiṭṭhanti
1243然而,十六种存在者依然存在。
Solasa-bhūtāni pana tiṭṭhanti
1244十七种心生起。
Sattarasa-cittāni uppajjanti.
1400说明三性词形。
Tiliṅgarūpāni vuccante.
1245此十八种大种仍存续。
Aṭṭhārasa mahābhūtā pana tiṭṭhanti
1246他看见十八种能支配者。
Aṭṭhārasa abhibhavitāro passati
1247有业乃由十八种人所造作。
Aṭṭhārasahi purisehi kammaṃ kataṃ
1248欢喜十八种地界。
Aṭṭhārasannaṃ bhūmīnaṃ ruccati
1249有因十八位少女而离去者。
Aṭṭhārasahi kaññāhi apeti koci
1250属于十八类众生的所有物。
Aṭṭhārasannaṃ bhūtānaṃ santakaṃ
1251安住于十八种心。
Aṭṭhārasasu cittesu patiṭṭhitaṃ.
1408至此为第七课。
Iti sattamo pāṭho.
1409至此为《词鬘》中复数数名词的第六章。
Iti padamañjariyā bahuvacanasaṅkhyānāmānaṃ chaṭṭho paricchedo.
1410以下说明三性词形。
Tiliṅgarūpāni vuccante.
1252十九种、十九种等亦复如是。
Ekūnavīsati ekūnavīsaṃ iccādipi
1253给二十一者也,给二十一者。
Ekūnavīsāya ekūnavīsāyaṃ
1254有十九位比丘也站立着。
Ekūnavīsati bhikkhūpi tiṭṭhanti
1255见到十九位比丘。
Ekūnavīsaṃ bhikkhūpi passati
1256向十九位比丘宣说了法。
Ekūnavīsāya bhikkhūhi dhammo desito
1257对十九位比丘尼作羯磨。
Ekūnavīsāya kaññāhi kammaṃ kataṃ
1258以十九种心造业。
Ekūnavīsāya cittehi kammaṃ kataṃ
1259施与十九位比丘袈裟。
Ekūnavīsāya bhikkhūnaṃ cīvaraṃ deti
1260以财物布施十九位少女。
Ekūnavīsāya kaññānaṃ dhanaṃ deti
1261在十九种心之中,确有喜乐者。
Ekūnavīsāya cittānaṃ pana ruccati
1262有比丘从十九位比丘中离开。
Ekūnavīsāya bhikkhūhi apeti koci
1263有人回避十九种女子。
Ekūnavīsāya kaññāhi apeti koci
1264有人回避十九种心。
Ekūnavīsāya cittehi apeti koci
1265十九位比丘的所属物。
Ekūnavīsāya bhikkhūnaṃ santakaṃ
1266十九位少女之所有物
Ekūnavīsāya kaññānaṃ santakaṃ
1267十九种心之所有物
Ekūnavīsāya cittānaṃ santakaṃ
1268安住于十九位比丘之中
Ekūnavīsāya bhikkhūsu patiṭṭhitaṃ
1269安住于十九位沙弥尼中
Ekūnavīsāya kaññāsu patiṭṭhitaṃ
1270安住于十九种心识中
Ekūnavīsāyaṃ cittesu patiṭṭhitaṃ.
1430至此为第一课。
Iti paṭhamo pāṭho.
1431阳性词形。
Pulliṅgarūpāni.
1271十九位比丘亦安立
Ekūnavīsati bhikkhūpi tiṭṭhanti
1272亦见十九位比丘。
Ekūnavīsatiṃ bhikkhūpi passati
1273由十九位比丘所宣说。
Ekūnavīsatiyā bhikkhūhi desito
1274于十九位比丘中确立。
Ekūnavīsatiyaṃ bhikkhūsu patiṭṭhitaṃ.
1436阴性词形。
Itthiliṅgarūpāni.
1275十九位少女并立。
Ekūnavīsati kaññāyo tiṭṭhanti
1276遥见十九位少女。
Ekūnavīsatiṃ kaññāyo passati
1277十九位少女中,业行已作。
Ekūnavīsatiyā kaññāhi kammaṃ kataṃ
1278安住于十九位女尼之中。
Ekūnavīsatiyaṃ kaññāsu patiṭṭhitaṃ.
1441中性词形。
Napuṃsakaliṅgarūpāni.
1279十九种心生起。
Ekūnavīsati cittāni uppajjanti
1280亲见十九种心。
Ekūnavīsatiṃ cittāni passati
1281以十九种心造了业。
Ekūnavīsatiyā cittehi kammaṃ kataṃ
1282依止于十九种心。
Ekūnavīsatiyaṃ cittesu patiṭṭhitaṃ.
1446如是第二课。
Iti dutiyo pāṭho.
1447阳性词形。
Pulliṅgarūpāni.
1283二十位比丘站立。
Vīsati bhikkhavo tiṭṭhanti
1284看见二十位比丘。
Vīsatiṃ bhikkhavo passati
1285由二十位比丘所宣说。
Vīsatiyā bhikkhūhi desito
1286安立于二十位比丘之中。
Vīsatiyaṃ bhikkhūsu patiṭṭhitaṃ.
1452阴性词形。
Itthiliṅgarūpāni.
1287二十位少女之中,亦有站立者。
Vīsati kaññāyopi tiṭṭhanti
1288亦见二十位少女。
Visatiṃ kaññāyopi passati
1289二十位少女所作之业。
Vīsatiyā kaññāhi kammaṃ kataṃ
1290安住于二十位女子之中
Vīsatiyaṃ kaññāsu patiṭṭhitaṃ.
1457中性词形。
Napuṃsakaliṅgarūpāni.
1291二十种心生起
Vīsati cittāni uppajjanti
1292亦观察二十种心
Vīsatiṃ cittānipi passati
1293以此二十种心所造之业已作。
Vīsatiyā cittehi kammaṃ kataṃ
1294安住于这二十种心之中。
Vīsatiyaṃ cittesu patiṭṭhitaṃ
1295各各二十,各各二十;于各各二十中,于各各二十中。
Vīsaṃ vīsaṃ vīsāya vīsāyaṃ
1296同样地,二十一、二十二、二十三。
Tathā ekavīsa dvāvīsa bāvīsa
1297二十三、二十四等等。
Tevīsa catuvīsa-iccādipi.
1465如是第三课。
Iti tatiyo pāṭho.
1466阳性词形。
Pulliṅgarūpāni.
1298有三十位比丘站立在那里。
Tiṃsa bhikkhavo tiṭṭhanti
1299三十位比丘得见。
Tiṃsa bhikkhavo passati
1300由三十位比丘所宣说。
Tiṃsāya bhikkhūhi desito
1301安立于三十位比丘之中。
Tiṃsāyaṃ bhikkhūsu patiṭṭhitaṃ.
1471阴性词形。
Itthiliṅgarūpāni.
1302三十位少女也站立着。
Tiṃsa kaññāyopi tiṭṭhanti
1303三十位少女也观看。
Tiṃsa kaññāyopi passati
1304由这三十位少女,业已被造作。
Tiṃsāya kaññāhi kammaṃ kataṃ
1305她于这三十位女儿之中安立。
Tiṃsāyaṃ kaññāsu patiṭṭhitaṃ.
1476中性词形。
Napuṃsakaliṅgarūpāni.
1306三十种心生起。
Tiṃsa cittāni uppajjanti
1307亦见三十种心。
Tiṃsa cittānipi passati
1308以三十种心造作业
Tiṃsāya cittehi kammaṃ kataṃ
1309于三十心中安立
Tiṃsāyaṃ cittesu patiṭṭhitaṃ.
1481如是第四课。
Iti catuttho pāṭho.
1482阳性词形。
Pulliṅgarūpāni.
1310四十名比丘站立
Cattālīsa bhikkhavo tiṭṭhanti
1311见四十名比丘。
Cattālīsaṃ bhikkhavo passati
1312由四十名比丘宣说。
Cattālīsāya bhikkhūhi desito
1313于四十名比丘中确立。
Cattālīsāyaṃ bhikkhūsu patiṭṭhitaṃ.
1487阴性词形。
Itthiliṅgarūpāni.
1314亦有四十名少女站立。
Cattālīsa kaññāyopi tiṭṭhanti
1315他看见四十名少女。
Cattālīsaṃ kaññāyopi passati
1316与四十名少女造下了业。
Cattālīsāya kaññāhi kammaṃ kataṃ
1317安住于四十四位女子之中。
Cattālīsāyaṃ kaññāsu patiṭṭhitaṃ.
1492中性词形。
Napuṃsakaliṅgarūpāni.
1318四十四个心识也生起,
Cattālīsa cittānipi uppajjanti
1319他见四十四种心识,
Cattālīsaṃ cittānipi passati
1320以四十种心造作此业。
Cattālīsāya cittehi kammaṃ kataṃ
1321于四十种心中安立。
Cattālīsāyaṃ cittesu patiṭṭhitaṃ.
1322亦为四十等。
Cattārīsa iccādipi.
1498第五课至此结束。
Iti pañcamo pāṭho.
1499阳性词形。
Pulliṅgarūpāni.
1323比丘们依慧而安立。
Paññāya bhikkhavo tiṭṭhanti
1324比丘依慧而见。
Paññāyaṃ bhikkhavo passati
1325以慧为诸比丘所宣说。
Paññāsāya bhikkhūhi desito
1326此智慧安立于比丘之中。
Paññāsāyaṃ bhikkhūsu vatiṭṭhitaṃ.
1504阴性词形。
Itthiliṅgarūpāni.
1327智慧也于眼识中安住。
Paññāya kaññāyopi tiṭṭhanti
1328智慧能照见眼识。
Paññāsaṃ kaññāyopi passati
1329以智慧为基,眼识成办业,
Paññāsāya kaññāhi kammaṃ kataṃ
1330智慧安稳地住立于眼识之中。
Paññāsāyaṃ kaññāsu patiṭṭhitaṃ.
1509中性词形。
Napuṃsakaliṅgarūpāni.
1331智慧亦依心识而生起,
Paññāsa cittānipi uppajjanti
1332以智慧照见种种心识。
Paññāsaṃ cittānipi passati.
1333依智慧之心所造作之业。
Paññāsāya cittehi kammaṃ kataṃ
1334此业安立于智慧之心中。
Paññāsāyaṃ cittesu patiṭṭhitaṃ.
1335如是,五十对五十。
Tathā paṇṇāsa paṇṇāsaṃ
1336五十与五十相应。
Paṇṇāsāya paṇṇāsāyaṃ.
1516第六课至此结束。
Iti chaṭṭho pāṭho.
1517阳性词形。
Pulliṅgarūpāni.
1337六十位比丘亦得存立。
Saṭṭhi bhikkhavopi tiṭṭhanti
1338又看见六十位比丘。
Saṭṭhiṃ bhikkhavopi passati
1339由六十位比丘宣说。
Saṭṭhiyā bhikkhūhi desito
1340安立于六十位比丘之中。
Saṭṭhiyaṃ bhikkhūsu patiṭṭhitaṃ.
1522阴性词形。
Itthiliṅgarūpāni.
1341六十位比丘尼也站立着。
Saṭṭhi kaññāyopi tiṭṭhanti
1342也看见六十位比丘尼。
Saṭṭhiṃ kaññāyopi passati
1343由六十位比丘尼所作业。
Saṭṭhiyā kaññāhi kammaṃ kataṃ
1344确立于六十位比丘尼之中。
Saṭṭhiyaṃ kaññāsu patiṭṭhitaṃ
1527中性词形。
Napuṃsakaliṅgarūpāni.
1345亦有六十种心生起。
Saṭṭhi cittānipi uppajjanti
1346亦见此六十种心。
Saṭṭhiṃ cittānipi passati
1347以六十种心识造业。
Saṭṭhiyā cittehi kammaṃ kataṃ
1348安住于六十种心识中。
Saṭṭhiyaṃ cittesu patiṭṭhitaṃ.
1532第七课至此。
Iti sattamo pāṭho.
1533阳性词形。
Pulliṅgarūpāni.
1349亦有七十位比丘站立着。
Sattati bhikkhavopi tiṭṭhanti
1350见有七十位比丘。
Sattatiṃ bhikkhavopi passati
1351由七十位比丘所宣说,
Sattatiyā bhikkhūhi desito
1352在七十位比丘中确立。
Sattatiyaṃ bhikkhūsu patiṭṭhitaṃ.
1538阴性词形。
Itthiliṅgarūpāni.
1353甚至有七十名妇女也站在那里。
Sattati kaññāyopi tiṭṭhanti
1354他见到七十名妇女。
Sattatiṃ kaññāyopi passati
1355由七十名妇女造作了业。
Sattatiyā kaññāhi kammaṃ kataṃ
1356于七十位女子中确立。
Sattatiyaṃ kaññāsu patiṭṭhitaṃ.
1543中性名词的形式。
Napuṃsakaliṅgarūpāni.
1357七十种心亦生起。
Sattati cittānipi uppajjanti
1358观察此七十种心。
Sattatiṃ cittānipi passati
1359依此七十种心,业已造作。
Sattatiyā cittehi kammaṃ kataṃ
1360安住于此七十种心中。
Sattatiyaṃ cittesu patiṭṭhitaṃ
1361又有四种愿求。
Sattari iccādipi.
1549如是第八课。
Iti aṭṭhamo pāṭho.
1550阳性形。
Pulliṅgarūpāni.
1362八十位比丘亦站立。
Asīti bhikkhavopi tiṭṭhanti
1363亦见到八十位比丘。
Asītiṃ bhikkhavopi passati
1364由八十位比丘所宣说。
Asītiyā bhikkhūhi desito
1365此事已于比丘众中确立。
Asītiyaṃ bhikkhūsu patiṭṭhitaṃ.
1555阴性形。
Itthiliṅgarūpāni.
1366少女们也安住于此。
Asīti kaññāyopi tiṭṭhanti
1367少女们也观见于此。
Asītiṃ kaññāyopi passati
1368此业由八十位少女作成。
Asītiyā kaññāhi kammaṃ kataṃ
1369于八十种女相中得以确立。
Asītiyaṃ kaññāsu patiṭṭhitaṃ.
1560中性名词的形式。
Napuṃsakaliṅgarūpāni.
1370八十种心亦会生起。
Asīti cittānipi uppajjanti
1371亦能彻见八十种心。
Asītiṃ cittānipi passati
1372藉由八十种心所造之业。
Asitiyā cittehi kammaṃ kataṃ
1373于八十种心中得以安立。
Asītiyaṃ cittesu patiṭṭhitaṃ.
1565如是第九课。
Iti navamo pāṭho.
1566阳性形式。
Pulliṅgarūpāni.
1374九十位比丘亦安住。
Navuti bhikkhavopi tiṭṭhanti
1375亦见九十位比丘。
Navutiṃ bhikkhavopi passati
1376由九十位比丘所宣说。
Navutiyā bhikkhūhi desito
1377在九十位比丘中得以确立。
Navutiyaṃ bhikkhūsu patiṭṭhitaṃ.
1571阴性形式
Itthiliṅgarūpāni
1378在女众之中,也有九十人立于其中。
Navuti kaññāyopi tiṭṭhanti
1379于女众中,亦见有九十人。
Navutiṃ kaññāyopi passati
1380以九十位女子造作了业。
Navutiyā kaññāhi kammaṃ kataṃ
1381于九十位女子中确立了。
Navutiyaṃ kaññāsu patiṭṭhitaṃ.
1576中性形式。
Napuṃsakaliṅgarūpāni.
1382九十种心识亦生起。
Navuti cittānipi uppajjanti
1383观见九十种心。
Navutiṃ cittānipi passati
1384以九十种心造业。
Navutiyā cittehi kammaṃ kataṃ
1385安立于九十种心中。
Navutiyaṃ cittesu patiṭṭhitaṃ.
1581同样,「九十一」等亦然。
Tathā ekanavuti iccādipi.
1582如是第十课。
Iti dasamo pāṭho.
1386有一百位比丘则安住。
Sataṃ bhikkhavo pana tiṭṭhanti
1387有数百位比丘则安住。
Satāni bhikkhavo pana tiṭṭhanti
1388他则看见一百位比丘。
Sataṃ bhikkhavo pana passati
1389他见到正直的比丘们。
Satāni bhikkhavo pana passati
1390此法由正直的比丘们所宣说。
Satena bhikkhūhi dhammo desito
1391诸法为正直的比丘们所宣说。
Satehi bhikkhūhi dhammā desitā
1392应布施于具足正念之比丘。
Satassa bhikkhūnaṃ dānaṃ dadeyya
1393应布施于百位比丘。
Satānaṃ bhikkhūnaṃ dānaṃ dadeyyuṃ
1394某人因有百位比丘而离去。
Satasmā bhikkhūhi apeti koci
1395有比丘百人,一同前来。
Satehi bhikkhūhi apenti keci
1396百位比丘的衣与钵。
Satassa bhikkhūnaṃ pattacīvarāni
1397属于百位比丘的衣与钵。
Satānaṃ bhikkhunaṃ pattacīvarāni
1398在百位比丘之中,心得安住。
Satasmiṃ bhikkhūsu manaṃ patiṭṭhitaṃ
1399在具足信心的比丘中,心安住不动。
Satesu bhikkhūsu manaṃ patiṭṭhitaṃ.
1597如是「千」「诸千」。
Evaṃ sahassaṃ sahassānīti.
1400应集为一万之数。
Yojetabbaṃ dasasahassaṃ
1401即十万、百万等。
Satasahassaṃ dasasatasahassanti
1402这里的说法也是如此。
Etthāpi esevanayo
1403然而,此处的方法是:
Ayaṃ panettha nayo
1404比丘的数量确实达到一百。
Sataṃ kho bhikkhū honti
1405女性的数量确实达到一百。
Sataṃ kho itthiyo honti
1406所爱恋者的数量确实达到一百。
Sataṃ kho piyāti honti
1407数目达到千时,亦依此理类推。
Sahassādisupi eseva nayo.
1606如是第十一课。
Iti ekādasamo pāṭho.
1408将十乘以十倍,即得一百。
Dasassa gaṇanassa dasaguṇitaṃ katvā sataṃ hoti.
1409将一百乘以十倍,即得一千。
Satassa dasaguṇitaṃ katvā sahassaṃ hoti.
1410以十千的十倍计,即为十万。
Dasasahassassa dasaguṇitaṃ katvā satasahassaṃ hoti.
1411所言“Taṃ lakkhanti”,意即称说、标记;以十万的十倍计,即为百万。
Taṃ lakkhanti vuccati, satasahassassa dasaguṇitaṃ katvā dasasatasahassaṃ hoti.
1412以百万的十倍计,即为千万。
Dasasatasahassassa dasaguṇitaṃ katvā koṭi hoti.
1413一百个十万的百倍,如是说名为百亿。
Satasahassānaṃ sataṃ koṭi nāmāti attho.
1414千万的百倍,名为百千万。
Koṭisatasahassānaṃ sataṃ pakoṭi.
1415百千万的百倍,名为百千之百千。
Pakoṭisatasahassānaṃ sataṃ koṭippakoṭi.
1416百千万亿之百倍,称为一个百千万亿。
Koṭippakoṭi satasahassānaṃ sataṃ nahutaṃ.
1417百千万亿的百倍,称为一个‘那由他已除’。
Nahutasatasahassānaṃ sataṃ ninnahutaṃ
1418‘那由他已除’的百倍,称为一个‘尼那胡他已除’。
Ninnahutasatasahassānaṃ sataṃ akkhohiṇi.
1419另有一说:一、十、百、千。
Aparo nayo-ekaṃ dasaṃ sataṃ sahassaṃ
1420一万、十万、百万。
Dasasahassaṃ satasahassaṃ dasasatasahassaṃ
1421千万、十亿、百亿、那由他。
Koṭi pakoṭi koṭippakoṭi nahutaṃ
1422如是名为“微尘数”。
Ninnahutaṃ akkhohiṇīti evaṃ
1423从一开始累乘,即是不可计数。
Ekato paṭṭhāya guṇīyamānā akkhohiṇi
1424它成为第十三位而确立。
Terasama ṭhānaṃ hutvā tiṭṭhati.
1425九千头龙象,一一龙象各有百乘战车。
Nava nāgasahassāni nāge nāge sataṃ rathā
1426一一战车各有百匹马,一一马各有百名勇士。
Rathe rathe sataṃ assā asse asse sataṃ narā
1427一一勇士各有百名少女,这些上千的女子究竟是谁的眷属?
Nare nare sataṃ kaññā eke kissaṃ satitthiyo
1428这便是前辈诸师所说的“阿克霍希尼”之数。
Esā akkhohiṇī nāma pubbācariyehi bhāsitāti.
1429阿克霍希尼、频度、阿部陀、尼拉部陀,
Akkhohiṇīca bhindūca abbudaṃca nirabbudaṃ
1430阿哈哈、阿巴巴、阿达达,乃至苏干提咖,
Ahahaṃ ababañceva aṭaṭaṃca sugandhikaṃ
1431优钵罗、拘物头,与芬陀利、钵头摩,
Uppalaṃ kumudañceva puṇḍarīkaṃ padumaṃ tathā
1432诸论说、诸大论说,悉皆名为阿僧祇。
Kathānaṃ mahākathānaṃ asaṃkheyyanti bhāsito.
1433此迦旃延之说,与巴利原典相违。
Kamo kaccāyane eso pāliyā so virujjhati
1434在巴利经典中,其次第应如此了知:尼罗部陀。
Pāliyantu kamo evaṃ veditabbo nirabbudā
1435阿波波、阿吒吒、阿呵呵、古木达、苏甘地迦。
Ababaṃ aṭaṭaṃ ahahaṃ kumudaṃca sugandhikaṃ
1436优钵罗、芬陀利迦、波头摩——此为胜者所说。
Uppalaṃ puṇḍarīkaṃca padumanti jinobravīti.
1636如是第十二课。
Iti dvādasamo pāṭho.
1637如是《词花鬘》之数名章。
Iti padamañjariyā saṅkhyānāmānaṃ.
1638第七品。
Sattamo paricchedo.
1639《词花鬘》论书已竟。
Padamañjariyā pakaraṇī samattā.
1640愿成就。
Siddhi ratthu.