词华丛
词花鬘
Padamañjarī
1礼敬彼世尊、阿拉汉、正自觉者
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa
2称赞超越言说的胜利者,
Niruttikāyodadhipāragaṃ jinaṃ,
3称颂清净教法及无上僧团;
Visuddhadhammañca gaṇaṃ anuttaraṃ;
4我于是顶礼此莲足光彩,
Tidhā namitvā padamañjarī mayā,
5因其令愚童智慧增长。
Karīyato bālakabuddhivuddhiyāti.
6于是说以 a 结尾的阳性词 buddha(觉者)。
Atha akārantapulliṅgo buddhasaddo vuccate.
1佛陀为天人及人间宣说法义,
Buddho devamanussānaṃ dhammaṃ desesi
2历代诸佛为天人及人间宣说法义。
Buddhā devamanussānaṃ dhammaṃ adesiṃsu
3世尊啊,愿您保护我。
Bho buddha tvampikho maṃ pālaya
4世尊啊,你们诸位也当保护我。
Bho buddhā tumhepi kho maṃ pāletha.
5我确实恭敬礼拜世尊、尊贵的佛陀。
Buddhaṃ bhagavantaṃ sakkaccaṃ vandāmahaṃ
6我们确实恭敬礼拜世尊、尊贵的佛陀。
Buddhe bhagavante sakkaccaṃ vandāma mayaṃ
7佛陀世尊所宣说的是正法。
Buddhena bhagavatā dhammo desīyate
8法已由诸佛陀世尊宣说。
Buddhehi bhagavantehi dhammo desito
9贤劫世尊所证悟者,众大德行安然自在。
Buddhena bhagavatā mahājano sucarati
10诸尊世尊之行足善妙,众生向彼行善之路。
Buddhehi bhagavantehi sivapadaṃ yanti
11信徒以鲜花供养公觉世尊。
Buddhassa bhagavato pupphaṃ yajati
12供养于众佛尊世之花。
Buddhānaṃ bhagavataṃ pupphāni yajati
13诸佛愿由世尊得安乐之地。
Buddhā bhagavatā sivapadaṃ labheyya
14诸尊世尊功德光明广流照耀。
Buddhehi bhagavantehi pabhā niccharati
15世尊佛陀岂不具足神通?
Buddhassa bhagavato iddhi kiṃ na kare
16诸佛世尊的神通变化广大奇妙无比,
Buddhānaṃ bhagavantānaṃ iddhipāṭihāriyāni
17众生皆敬信觉者世尊。
Buddhe bhagavante mahājano pasīdati.
18众佛世尊的内心坚牢坚定不移,
Buddhesu bhagavantesu manaṃ patiṭṭhitaṃ.
25第一课至此。
Iti paṭhamo pāṭho.
26说以 a 结尾的阳性词 atta(自我)。
Akārantapulliṅgo attasaddo vuccate.
19自身遭受轮回苦难,
Attā saṃsāradukkhaṃ pāpuṇāti
20自身经历安乐与苦难。
Attāno sukhadukkhaṃ pāpuṇanti
21自己亲自经历安乐与不安。
Bho atta sukhadukkhaṃ anubhosi
22当亲自体验自己的安乐与不安时。
Bho attano sukhadukkhaṃ anubhotha
23世尊如来观察自己。
Attānaṃ passati buddho bhagavā
24正自觉者正确地观察自己。
Attāno passati sammā sambuddho
25亲身经历过安乐与不安。
Attanā sukhadukkhaṃ anubhuttaṃ
26亲自经历了业果报。
Attanehi kammaphalaṃ anubhuttaṃ
27自身没有所谓轮回的安乐可言。
Attanā saṃsārasukhaṃ nāma natthi
28自己本身没有所谓生存的安乐存在。
Attanehi bhavasukhaṃ nāma natthi
29自身的立足应当确立于我身。
Attano attāva patiṭṭhā siyā
30自己应当立足于自作业果的主体。
Attānaṃ kammameva patiṭṭhā siyā
31自身也会生起极大的怖畏心。
Attanāpi mahabbhayaṃ uppajjati
32自己也会因此生起极大的诸种恐怖。
Attanehi mahabbhayāni jāyanti
33父母是自己的亲人。
Attano mātāpitaro honti
34自己有五种亲属关系。
Attānaṃ pañcagatiyo honti
35疾病夺取自己体内的一切力量。
Attani sabbaṃ balaṃ harati rogo
36疾病夺取众人之中一切的力量。
Attanesu sabbaṃ balaṃ haranti rogā.
45第二课至此。
Iti dutiyo pāṭho.
46今说明以 a 结尾的阳性名词 rāja(王)一词。
Akāranta pulliṅgo rājasaddo vuccate.
37国王使大众感到欢喜。
Rājāpi mahājanaṃ toseti
38众王使大众感到欢喜。
Rājāno mahājanaṃ tosenti
39吁!王护卫广大人民。
Bho rājā mahājanaṃ pālaya
40吁!诸王当护卫广大人民。
Bho rājāno mahājanaṃ pāletha
41广大人民观察国王。
Rājānaṃ passati mahājano
42国王们观察广大人民。
Rājāno passanti mahājanā
43为王造立宏伟宫殿。
Raññā kārīyate mahāpāsādo
44诸王为自己建造宏大寺院。
Rājūhi kārāpitā mahāvihārā
45国王与广大民众安乐地生活。
Raññā mahājano sukhaṃ carati
46众多的国王们与广大民众安乐地生活。
Rājūhī mahājanā sukhaṃ caranti
47广大民众给国王献上许多礼物。
Rañño paṇṇākāraṃ deti mahājano
48广大民众给众多国王献上许多礼物。
Rājūnaṃ paṇṇākāraṃ denti mahājanā
49国王生起极大的恐惧。
Raññā mahabbhayaṃ uppajjati
50众多国王生起极大的恐惧。
Rājūhi mahabbhayāni uppajjanti
51国王是最吉祥的存在。
Rañño vappamaṅgalaṃ hoti
52国王拥有所有的装饰品和标志。
Rājūnaṃ sabbābharaṇāni honti
53国王受到众多贵族的敬仰和欢喜。
Raññe mahājano pana pasīdati
54贵族也对国王表示尊敬和欢喜。
Rājusu mahājanā pana pasīdanti.
65如是第三课。
Iti tatiyo pāṭho.
66今说明以 a 结尾的阳性名词 guṇavattu(具德者)一词。
Akārantapulliṅgo guṇavattusaddo vuccate.
55品德高尚的人美好地进入了涅槃。
Guṇavā puriso sundaraṃ nibbāṇaṃ gato
56品德高尚的众人美好地进入了涅槃。
Guṇavanto purisā sundaraṃ nibbāṇaṃ gatā
57「善男子,汝当行布施。」
Bho guṇavaṃ purisa tvampi dānaṃ dehi
58「诸善男子,当以布施予有德男子。」
Bho guṇavanto purisā tumhe dānaṃ detha
59「老师教诲有德男子学法。」
Guṇavantaṃ purisaṃ dhammaṃ bodheti ācariyo
60「老师为有德男子教授法义。」
Guṇavante purise dhammaṃ pāṭhayati ācariyo
61「以有德男子所建造之居所。」
Guṇavantena purisena kārito vihāro
62「由有德男子所建诸居所。」
Guṇavantehi purisehi kāritā vihārā
63品德高尚的人,世间与之相处安乐。
Guṇavantena purisena loko sucarati
64品德高尚的人们,世间与之相处安乐。
Guṇavantehi purisehi lokā sucaranti
65品质高尚的人受到尊重。
Guṇavato purisassa sakkāraṃ karoti
66品质高尚的人们受到尊重。
Guṇavataṃ purisānaṃ sakkāraṃ karonti
67品德高尚的人不会生惧怕。
Guṇavatā purisasmā bhayaṃ nūppajjati
68品德高尚的人们不会生惧怕。
Guṇavantehi purisehi bhayāni nūppajjanti
69有德之人,其名声如同风声般传播。
Guṇavato purisassa kittisaddo aṅguggacchati
70有德之人的声音如同美妙的赞歌。
Guṇavataṃ purisānaṃ guṇaghoso hoti
71我心欢喜于有德之人。
Guṇavante purise me ramati mato
72在有德之人当中,贤善之人得以欢悦。
Guṇavantesu purisesu sappuriso pasīdati.
85如是第四课。
Iti catuttho pāṭho.
86今说明以 a 结尾的阳性名词 gacchanta(正在行走者)一词。
Akārantapulliṅgo gacchantasaddo vuccate.
73有德者出行,如同牵牲以去,卸下负担。
Gacchaṃ yaññadatto purisaṃ bhāraṃ hārayati
74行走者,身负有德之人的业行。
Gacchantā yaññadattā purisaṃ kammaṃ kārayanti
75哎,你去吧!你应当保护给予祭祀者的我。
Bho gacchaṃ yaññadatta tvaṃ maṃ pālaya
76哎,诸位前去给予祭祀者者,应当保护我。
Bho gacchantā yaññadattā maṃ pāletha
77一位婆罗门去行进时,向给予祭祀者请求袈裟。
Gacchantaṃ yaññadattaṃ kambalaṃyācayati dvijo
78行进时,给予祭祀者的袈裟被婆罗门请求。
Gacchante yaññadatte kambalaṃ yācayati dvijo
79以给予祭祀者者前去时,树木的花朵被折落。
Gacchatā yaññadattena rukkho pupphāni avacīyate
80以前去给予祭祀者者,树上的花朵被打落。
Gacchantehi yaññadattehi rukkho pupphāni avacito
81行者中有人知晓所依止之道。
Gacchatā yaññadattena koci maggaṃ jānāti
82行者们之中有人知晓所依止之道。
Gacchantehi yaññadattehi kecimaggaṃ jānanti
83行者行走时,为所依止者撑持遮盖。
Gacchato yaññadattassa chattaṃ dhārayate
84行者群中,为所依止者撑持遮盖。
Gacchataṃ yaññadattānaṃ chattāni dhārayante
85行者因依止而无所畏惧。
Gacchatā yaññadattasmā bhayaṃ nūppajjati
86行者群因依止而无所畏惧。
Gacchantehi yaññadattehi bhayāni nūppajjanti
87正在进行牺牲祭祀的人,会成为伞盖的象征。
Gacchato yaññadattassa chatto hoti
88在进行牺牲祭祀的人当中,会有装饰品。
Gacchataṃ yaññadattānaṃ ābharaṇāni honti
89在进行牺牲祭祀的人中,有人会安静祥和。
Gacchante yaññadatte koci pasīdati
90在进行牺牲祭祀的人中,有些人是安静祥和的。
Gacchantesu yaññadattesu keci pasīdanti.
105如是第五课。
Iti pañcamo pāṭho.
106说明以短伊音(i)结尾的阳性名词例词 aggi。
Ikārantapulliṅgo aggisaddo vuccate.
91火焰燃烧木柴与灰烬。
Aggi pana kaṭṭhamaṅgāraṃ karoti
92火焰燃烧木柴与灰烬。
Aggayo kaṭṭhamaṅgāraṃ karonti
93噫,火啊,你请消除凉意吧。
Bho aggi tvaṃ sītaṃ vinodehi
94噫,火啊,你们请消除凉意吧。
Bho aggī tumhe sītaṃ vinodetha
95任何人都能熄灭火焰。
Aggiṃ nibbāpeti yo koci
96若干人能熄灭火焰。
Aggayo nibbāpenti ye keci
97有些人以火焰成为坚固的工具。
Agginā koci akāro daḍḍho
98借助火焰,有些工具是坚固的。
Aggīhi keci agārā daḍḍhā
99火焰能够烧毁某些房屋。
Agginā kiñci āgāraṃ jhāpeti
100借助火焰,某些房屋被烧毁。
Aggīhi keci agāre jhāpeti
101婆罗门给予火焰作为执持;火焰是其所执持的对象。
Aggino upādānaṃ dadāti brāhmaṇo
102婆罗门们给予火焰作为执持;众婆罗门皆执持火焰。
Aggīnaṃ upādānaṃ dadanti brāhmaṇā
103火焰不断地放出烟尘。
Agginā dhūmo apeti niccaṃ
104由火焰所生的烟尘也持续不断地放出。
Aggīhi’dhūmāpi apenti niccaṃ
105火有光明。
Aggino āloko ca hoti
106火焰也有光明。
Aggīnaṃ ālokāpi honti
107在火焰中,任何人都能被照亮。
Aggimhi yo koci pasīdati
108在多种火中,有些人得到光明。
Aggīsu ye keci pasīdanti.
125以上为第六课。
Iti chaṭṭho pāṭho.
126说明以短伊音(i)结尾的阳性名词例词 ādi。
Ikārantapulliṅgo ādisaddo vuccate.
109开始时,因团结之故而被束缚。
Ādi bandhīyate samaggena saṅghena
110开始阶段,因比丘们和合而被束缚。
Ādayo bandhīyante samaggehi bhikkhuhi
111「Bho」者,是对尊者的敬称;此句意为:尊者,请你长期坚持修行。
Bho ādi tvaṃ dīghakālaṃ pavattehi
112「Bho」者,此为尊称;此句谓:尊者们,请你们长期坚持修行。
Bho ādī tumhe dīghakālaṃ pavattetha
113以起始为依据,彼处可见和谐一致的僧团。
Ādiṃ passati samaggo saṅgho ca
114可见以起始为本的比丘僧团。
Ādayo passati bhikkhu saṅgho ca
115借由清净的起始,僧团更加清净。
Ādinā parisuddhena pana bhūyate
116因诸起始清净,僧团更趋清净。
Ādīhi parisuddhehi pana bhūyate
117由财物开始,僧团方得安稳法行。
Ādinā samaggo saṅgho sucarati
118比丘们以财物为起点,僧团方能安稳法行。
Ādīhi bhikkhu saṅgho sucarati
119有人捐赠了财物器具。
Ādino koci upakaraṇaṃ deti
120一些人捐赠了财物器具。
Ādīnaṃ keci upakaraṇaṃ denti
121若由财物开始,僧团便违犯正行。
Ādinā samaggo saṅgho apeti
122若比丘们以财物为起点,僧团便发生违背。
Ādīhi bhikkhu’saṅgho apeti
123确实,那因缘是有助益的。
Ādissa upakārikā kho pana hoti
124即使是初始的因缘,也同样是有助益的。
Ādīnaṃ upakārikāyopi honti
125在原初的和合中,僧团安坐。
Ādimhi samaggo saṅgho nisīdati
126在诸初中,比丘与僧团一同安坐。
Ādīsū bhikkhu saṅghopi nisīdati.
145以上为第七课。
Iti sattamo pāṭho.
146说明以长伊音(ī)结尾的阳性名词例词 daṇḍī。
Īkārantapulliṅgo daṇḍīsaddo vuccate.
127持杖者也应当放下其杖。
Daṇḍī purisopi daṇḍaṃ chaḍḍetu
128持杖者们理当放下各自的杖。
Daṇḍino purisā daṇḍaṃ chaḍḍentu
129当杖使者扔下了杖,吩咐他的人应当丢弃杖。
Bho daṇḍī purisa daṇḍaṃ chaḍḍehi
130当持杖者,应当把杖丢掉,吩咐的人也应丢弃杖。
Bho daṇḍino purisā daṇḍaṃ chaḍḍetha
131用杖的人安排杖的行为,正是此人所为。
Daṇḍiṃ purisaṃ kammaṃ kārayati puriso
132持杖者以杖施行行为,众人因此种种行动。
Daṇḍī purise kamme kārenti purisā
133被杖者用其杖攻击时,应当由持杖者弃去该杖。
Daṇḍinā purisena daṇḍo chaḍḍīyatu
134众人应当使持杖者和被杖者所持的杖都被丢弃。
Daṇḍīhi purisehi daṇḍā chaḍḍīyantu
135由执持惩罚杖者维持人的立场。
Daṇḍinā purisena puriso tiṭṭhati
136由执持惩罚杖的众人维持众人的立场。
Daṇḍīhi purisehi purisā tiṭṭhanti
137执持惩罚杖的人的心意不欢喜。
Daṇḍino purisassa cittaṃ na ruccati
138执持惩罚杖的众人的心意不欢喜。
Daṇḍīnaṃ purisānaṃ cittaṃ na ruccati
139因执持惩罚杖的人生起恐惧。
Daṇḍinā purisasmā bhayaṃ uppajjati
140因执持惩罚杖的众人生起种种恐惧。
Daṇḍīhi purisehi bhayāni uppajjanti
141刑具是人之所握持者。
Daṇḍino purisassa pariggaho hoti
142刑具是众人所握持者。
Daṇḍīnaṃ purisānaṃ pariggahā honti
143人在刑具时,心意不安宁。
Daṇḍismiṃ purise cittaṃ na ramati
144在刑徒中,有些人不感满足。
Daṇḍīsu purisesu ekacco nappasīdati.
165以上为第八课。
Iti aṭṭhamo pāṭho.
166以 u 音结尾的阳性名词「比丘」被讲解。
Ukārantapulliṅgo bhikkhusaddo vuccate.
145比丘陈说大王之法。
Bhikkhu mahārājānaṃ dhammaṃ bhaṇati
146比丘们陈说大王之法。
Bhikkhū mahārājānaṃ dhammaṃ bhaṇanti
147比丘啊,请宣说清净正法。
Bho bhikkhu paṇītaṃ dhammaṃ desehi
148比丘们啊,请宣说清净正法。
Bho bhikkhū paṇītaṃ dhammaṃ desetha
149我诚敬礼比丘。
Bhikkhuṃ sakkaccaṃ paṇamāmahaṃ
150我们诚敬礼比丘们。
Bhikkhū sakkaccaṃ paṇamāma mayaṃ
151正法由比丘尼宣说。
Bhikkhunā saddhammo desīyate
152正法由比丘们善说。
Bhikkhūhi saddhammo sudesito
153比丘尼往生天道。
Bhikkhunā loko saggaṃ gacchati
154比丘与大众共往天道。
Bhikkhūhi mahājanā saggaṃ tacchanti
155善人供养比丘。
Bhikkhussa dānaṃ deti sappuriso
156善人施比丘供养。
Bhikkhūnaṃ dānaṃ denti sappurisā
157比丘尼得生天道。
Bhikkhunā saggaṃ labheyya saṅo
158善人为比丘得生天道。
Bhikkhūhi saggaṃ labheyyuṃ sappurisā
159比丘有法衣。
Bhikkhuno pattacīvarampi bhavati
160比丘们有法衣。
Bhikkhūnaṃ pattacīvarāni bhavanti
161我心安乐于比丘中。
Bhikkhusmiṃ me ramati mano
162对比丘信解者,善人欢喜。
Bhikkhūsu saddho sappuriso pasīdati.
185第九课毕。
Iti navamo pāṭho.
186以 u 音结尾的阳性名词「生类」被讲解。
Ukārantapulliṅgo jantusaddo vuccate.
163众生使天人所作之事完成。
Jantu devadattaṃ kaṭaṃ kārāpeti
164众生在天人所作之事中使之完成。
Jantuno devadatte kaṭe kārāpenti
165愿你也为迭瓦达德造作供养。
Bhojantu tvampi devadattaṃ kaṭaṃ kāresi
166愿为供养者于迭瓦达处造作供养。
Bho jantuno devadatte kaṭe kāretha.
167我为众生造供养,亦当为其所处处所造作。
Jantumpetaṃ kaṭaṃ kāremi teneva kaṭe vā
168为众生造供养,亦当于其所处处所造供养。
Jantupete kaṭaṃ kārema teneva kaṭe vā
169人应为众生造设居所,若为居所,便应造此。
Jantunā puriso vihāraṃ vihārevā kārāpīyate
170人应为众生造设居所,若为居所,便已造作。
Jantūhi puriso vihāraṃ vihārevā kārito
171由众生依其根本所作之缘,任何众生得受快乐。
Jantunā riyena yo koci sukhaṃ pāpuṇati
172由圣者众生中,某些圣者众生得受快乐。
Jantūhi ariyehi ye keci sukhaṃ pāpuṇanti
173财富者赠与众生圣者财富。
Jantuno ariyassa dhanaṃ dadāti dhanavanto
174财富者赠与众生圣圣财富。
Jantunamariyānaṃ dhanaṃ dadanti dhanavantā
175由众生圣者中,若有某人消灭灭尽。
Jantunāriyamhā antaradhāyati yo koci
176由圣者众生中,若有某些人消灭灭尽。
Jantūhi ariyehi antaradhāyanti ye keci
177众生的所有果报皆因其业所感而现。
Jantuno sakalassa phalaṃvipāko hoti
178众生有五种流转的境界状态。
Jantūnaṃ sakalānaṃ pañcagatiyo honti
179在众生中,圣者中若有信顺者。
Jantumhi ariye yo koci pasīdati
180在圣者中,某些众生信顺追随。
Jantusu ariyesu ye keci pasīdanti.
205第十课毕。
Iti dasamo pāṭho.
206以 u 音结尾的阳性名词「导师」被讲解。
Ukārantapulliṅgo satthusaddo vuccate.
181导师为天人及人类宣说法义。
Satthā devamanussānaṃ dhammadesanaṃ akāsi
182导师们为天人及人类宣说法义。
Satthāro devamanussānaṃ dhammadesanaṃ akāsuṃ
183啊,世尊,愿您护持这众多弟子世间。
Bho satthā tvaṃ sadevakaṃ lokaṃ pālaya
184啊,世尊,愿您护持这众多弟子世间。
Bho satthāro sadevakaṃ lokaṃ pāletha
185愿我恭敬师长,恭敬这法王导师。
Satthāraṃ dhammarājānaṃ sakkaccaṃ paṇamā mahaṃ
186愿我们恭敬师长,恭敬这法王导师。
Satthāre dhammarāje sakkaccaṃ paṇamāma mayaṃ
187众生因师侣、因法王而得安乐与觉悟。
Satthārā dhammarājena sīvaṃ bodhīyate loko
188众生因师者及法王而获安乐与觉悟。
Satthārehi dhammarājehi sivaṃ bodhito loko
189师长们在法王阿拘陀那里往来;
Satthārā dhammarājena accutaṃ padaṃ gacchati
190师长们从法王们那里得正道;
Satthārehi dhammarājehi accutaṃ padaṃ labheyya
191世间向师长法王献花;
Satthu dhammarājassa pupphāni yajati loko
192世间向师长们法王献花;
Satthānaṃ dhammarājānaṃ pupphāni yajati loko
193异方外道由师长和法王而被打败;
Satthārā dhammarājasmā parājenti aññatitthiyā
194众师长与法王们相处,老者们除去烦恼。
Satthārehi dhammarājehi charaṃsiyo niccharanti
195我礼敬师长法王的脚。
Satthuno dhammarājassa caraṇaṃ paṇamāmyahaṃ
196我以头面礼拜师长这法王的足。
Satthānaṃ dhammarājānaṃ pāde sirasā paṇāma
197谁能不受师长法王的福报所覆护?
Satthari dhammarāje ko bhattiṃ na ghaṭīyati
198师长法王中,福报于生死轮回中确有存在。
Satthāresu dhammarājesu bhatti bhavabhave atthu.
225第十一课毕。
Iti ekādasamo pāṭho.
226以 u 结尾的阳性词称为 nantu 词。
Ukārantapulliṅgo nantusaddo vuccate.
199他(这)祖父供养饮食。
Tattā pitāmahaṃ bhojanaṃ bhojayati
200他们(这些)祖父供养饮食。
Nattāro pitāmahaṃ bhojanaṃ bhojayanti
201侍者,请你也要掌握技艺。
Bho nattā tvampi sippaṃ uggaṇhāhi
202侍者啊,你们应当学习技艺。
Bho nattāro tumhe sippāni uggaṇhātha
203老师为侍者教导技艺。
Nattāraṃ sippaṃ pāṭheti ācariyo
204老师们为侍者们教导技艺。
Nattāre sippāni pāṭhenti ācariyā
205侍者们被形容为树木与花朵。
Nattārā rukkho pupphāni avacīyate
206侍者们被喻为被花朵环绕的树木。
Nattārehi rukkho pupphāni avacito
207祖父不快乐地出生,
Nattārā pitāmaho sukhī jāto
208祖父们不快乐地出生,
Nattārehi pittāmahā sukhījātā
209祖父给予其子田地财产,
Nattussa khettavatthuṃ dadāti pitāmaho
210祖父们给予他们的子女田地财产,
Nattārānaṃ khettavatthuṃ dadanti pitāmahā
211祖父未得,
Nattārā pitāmaho apeto hoti
212祖父们未得。
Nattārehi pitāmaho apeto hoti
213不可谓衣物是货物。
Nantuno vatthābharanaṃ pana hoti
214确不可谓衣物是财富。
Nattārānaṃ kho pana vatthābharanāni honti
215无论哪位祖父不满意,
Nattari yo koci pitāmaho nappasīdati
216在那些祖父中有些人确实不满意。
Nattāresu ye keci pitāmahā nappasīdanti.
245如是第十二课。
Iti dvādasamo pāṭho.
246以 u 结尾的阳性词称为 pitu 词。
Ukāranta pulliṅgo pitusaddo vuccate.
217父亲为子供食物。
Pitāpi puttaṃ bhojanaṃ bhojayati
218父亲们供养子女食物。
Pitaro putte bhojanaṃ bhojayanti
219你自己也应当享用食物。
Bhopitā tvampi bhojanaṃ bhojehi
220你们应当供养父母饮食。
Bho pitaro tumhe bhojanaṃ bhojetha
221子女确实养育父母。
Pitaraṃ sakkaccaṃ poseti putto
222子女确实养育父母。
Pitare sakkaccaṃ posenti puttā
223父母使子女行善。
Pitarā putto kusalaṃ kārāpīyate
224子女因父母而行善。
Pitarehi putto kusalaṃ kārāpīyate
225父亲与儿子都获得快乐。
Pitarā puttopi sukhaṃ pāpuṇāti
226父亲们与姐妹们都获得快乐。
Pitarehi bhaginiyo sukhaṃ pāpuṇanti
227儿子给父亲饮食。
Pitussa annapānaṃdeti putto
228儿子们给父亲们饮食。
Pitarānaṃ annapānaṃ denti puttā
229儿子为父亲除去忧虑。
Pitarā antaradhāyāti putto
230儿子在父亲的脚下行礼敬拜。
Pituno pāde abhivandati putto
231子女对父亲的双足行礼敬拜。
Pitarānaṃ pāde abhivandati puttā
232儿子悦于父亲成为三分之一的依怙。
Pitari putto trajo pasīdati
233在父亲身上儿子获得快乐。
Pitaresu puttoraso pasīdati.
264如是第十三课。
Iti terasamo pāṭho.
265以 u 结尾的阳性词称为 bhātu 词。
Ukāranta pulliṅgo bhātusaddo vuccate.
234兄弟使其姐妹安乐行善。
Bhātā bhaginiṃ kusalaṃ kārāpayati
235兄弟们使姐妹们行诸善法。
Bhātaro bhaginī kusalāni kārāpayanti
236啊,兄弟,你也当行善法。
Bho bhātā tvampi kusalaṃ karohi
237善知识啊,你们应当行有益之事。
Bho bhātaro tumhe kusalāni karotha
238先世作何业,则现世之兄弟承受其业。
Bhātaraṃ kammaṃ kārayati pubbajo
239兄弟们继承前世业报而作业。
Bhātare kamme kārayanti pubbajā
240众兄弟共修行团体,得饮食供养。
Bhātarā saṅgho bhattaṃ bhojāpīyate
241众兄弟与僧团同享饮食供养。
Bhātarehi saṅgho bhattaṃ bhojāpito
242兄弟及姐妹皆能获得安乐。
Bhātarā bhaginīpi sukhaṃ pāpuṇāti
243众弟兄与姐妹们获得安乐。
Bhātarehi bhaginiyo sukhaṃ pāpuṇanti
244长兄给弟弟衣物。
Bhātussa vatthañca dadāti pubbajo
245长兄给弟兄们衣物。
Bhātarānaṃ vatthāni dadanti pubbajā
246弟兄使姐妹失踪。
Bhātarā antaradhāyati bhaginipi
247众弟兄使姐妹失踪。
Bhātarehi antaradhāyanti bhaginiyo
248唯有弟弟知道田地和衣物。
Bhātuno khettavatthūni pana vijjanti
249夫人们知道田地的事物。
Bhātarānaṃ khettavatthūni pana vijjanti
250丈夫中年长者心智明达稳重。
Bhātari jeṭṭho sammā pasīdati
251在众丈夫中年长者们心智明达稳重。
Bhātaresu jeṭṭhā sammā pasīdanti.
284如是第十四课。
Iti cuddasamo pāṭho.
285「阿毗胡」者,以 ū 为尾音之阳性词也。
Ūkāranta pulliṅgo abhibhūsaddo vuccate.
252世尊——超越者,于法义开示说法。
Abhibhū tathāgato dhammadesanaṃ akāsi
253多位超越者于法义开示说法。
Abhibhū tathāgatā dhammadesanaṃ akāsuṃ
254哦,超越者,我请您为我说法。
Bho abhibhū tathāgata dhammaṃ desehi
255世尊作为主宰者宣说教法,
Bho abhibhū tathāgatā dhammaṃ desetha
256我以顶礼敬重那位主宰世尊,
Abhibhuṃ tathāgataṃ sirasā namāmyahaṃ
257我们以顶礼敬奉那位主宰世尊,
Abhibhuvo tathāgate sirasā namāma mayaṃ
258由主宰世尊所宣说的正法,
Abhibhunā tathāgatena dhammo desito
259由主宰世尊们所宣说的诸法,
Abhibhūhi tathāgatehi dhammā desitā
260由主宰世尊及圣者们,使众生生起安乐。
Abhibhunā tathāgatena munayo sukhījātā
261诸界因如来(即世尊)的统摄而生起安乐。
Abhibhūhi tathāgatehi lokā sukhījātā
262人们献花以礼敬已成统摄者如来。
Abhibhūno tathāgatassa pupphāni yajati
263众人敬献花朵以礼敬那些已成统摄的如来们。
Abhibhūnaṃ tathāgatānaṃ pupphāni yajanti
264被统摄的如来光辉四射。
Abhibhunā tathāgatamhā pabhā niccharati
265光辉从诸如来之统摄者处流出。
Abhibhūhi tathāgatehi pabhāyo niccharanti
266我向成为统摄者的如来足下顶礼。
Abhibhuno tathāgatassa pāde paṇamāmi
267敬礼诸如来中尊贵的足迹。
Abhibhūnaṃ tathāgatānaṃ caraṇaṃ paṇamāma
268我心欢喜于如来的光辉。
Abhibhumhi tathāgate me ramati mano
269心已坚定立于诸如来的威德中。
Abhibhūsu tathāgatesu manaṃ patiṭṭhitaṃ.
304如是第十五课。
Iti pañcadasamo pāṭho.
305「萨般若」者,以 ū 为尾音之阳性词也。
Ūkāranta pulliṅgo sabbaññusaddo vuccate.
270全知世尊世间的主宰宣说法义。
Sabbaññu lokanātho dhammaṃ deseti
271诸全知世尊世间的主宰宣说法义。
Sabbaññu lokanāthā dhammaṃ desenti
272哦,全知世间主宰,请宣说法义。
Bho sabbaññu lokanātha dhammaṃ desehi
273博学多闻的世界主,应当宣说法。
Bho sabbaññu lokanāthā dhammaṃ desetha
274博学多闻的世界主,大众得以见知。
Sabbaññuṃ lokanāthaṃ passati mahājano
275大众得以见知博学多闻的世界主。
Sabbaññuno lokanāthe passati mahājano
276由博学多闻的世界主而宣说法。
Sabbaññunā lokanāthena dhammo desīyate
277由众多博学多闻的世界主而宣说法。
Sabbaññūhi lokanāthehi dhammo desito
278由博学多闻的世界主,大众通达正道。
Sabbaññunā lokanāthena sivapadaṃ yanti
279诸上智的世间主者,世间因之得成安乐。
Sabbaññūhi lokanāthehi lokā sukhījātā
280我舍弃为诸上智世间主者的生命。
Sabbaññuno lokanāthassa jīvitaṃ pariccajāmi
281我舍弃诸上智世间主者的生命。
Sabbaññūnaṃ lokanāthānaṃ jīvitaṃ pariccajāmi
282愿得诸上智世间主者清净善妙的步履。
Sabbaññunā lokanāthasmā sivapadaṃ labheyya
283愿诸上智的世间主者得清净善妙的步履。
Sabbaññūhi lokanāthehi sivapadi labheyyuṃ
284我顶礼诸上智世间主者的足迹。
Sabbaññuno lokanāthassa caraṇaṃ vandāmi
285所有智慧广博的世尊,我恭敬顶礼于足下。
Sabbañuñūnaṃ lokanāthānaṃ pāde vandāma
286在所有具足智慧的世尊中,世间因之安乐欢喜。
Sabbaññusmiṃ lokanāthe loko pasīdati
287在诸多智慧圆满的世尊中,诸世界因此而欢悦安适。
Sabbaññūsu lokanāthesu lokā pasīdanti.
324如是第十六课。
Iti solasamo pāṭho.
325「牛」者,以 o 为尾音之阳性词也。
Okāranta pulliṅgo gosaddo vuccate.
288牛与野牛笔直地前行。
Go usabho ujuṃ gacchati
289牛群与野牛群笔直地前行。
Gāvo usabhā ujuṃ gacchanti
290请诸牛与野牛们笔直地行走。
Bho go usabhā ujuṃ gacchāhi
291牧牛人驱赶牛群。
Gāvuṃ vajaṃ rundhati gopālo
292牛群由牧牛人驱赶。
Gāvo vaje rundhati gopālā
293用牛拉车。
Gāvena sakaṭo ānīyate
294用牛拉车的牛被牵来。
Gohi sakaṭā ānīyante
295以牛为生的农夫谋生。
Gāvena gomiko jīvikaṃ kappeti
296以牛为生的农夫们谋生。
Gohi gomikā jīvikaṃ kappenti
297牧牛人给牛草料。
Gāvassa tiṇaṃ dadāti gopālo
298牧牛人们给予牛群草料。
Gonaṃ tiṇaṃ dadanti gopālā
299牛对公牛生起了畏惧之心。
Gāvā usabhasmā bhayaṃ upjajjati
300因为公牛,牛产生了恐惧。
Gohi usabhehi bhayāni jāyanti
301牛具有公牛的白色特征。
Gāvassa usabhassa dhavalo guṇo
302牛拥有公牛的特性和数量。
Gavaṃ usabhānaṃ guṇā pamāṇaṃ
303在修习中,粗劣的牧童心生安乐。
Bhāve usabhe gomiko pasīdati
304在粗劣的牛群中,牧女们心生安乐。
Gosu usabhesu gomikā pasīdanti.
343如是第十七课。
Iti sattadasamo pāṭho.
344《词鬘》中阳性名词部分至此结束。
Iti padamañjariyā pulliṅganāmānaṃ.
345第一章。
Paṭhamo paricchedo.
346接着说明以 ā 音结尾、属阴性的“kaññā”(少女)一词。
Atha akārantetthiliṅgo kaññāsaddo vuccate.
305少女使仆人作业。
Kaññā dāsiṃ kammaṃ kārāpayati
306少女们使仆人在作业。
Kaññāyo dāsī kamme kārāpayanti
307请你这少女也行善作业。
Bho kaññe tvampi kusalaṃ karohi
308请你们这些少女们行善作业。
Bho kaññāyo tumhe kusalaṃ karotha
309女儿行善事者,是母亲。
Kaññaṃ kusalaṃ kārāpeti mātā
310女儿们行善事者,是父母。
Kaññāyo kusalāni kārenti mātāpitaro
311用女儿,连谷物也能分配。
Kaññāya tilānipi bhajjīyante
312用女儿,连财富也能分配。
Kaññāhi dhaññānipi bhajjīyante
313通过女儿,有些男子行善。
Kaññāya koci puriso sucarati
314凭女儿,有些男子行善。
Kaññāhi keci purisā sucaranti
315男子赠与女子装饰品。
Kaññāya ābharaṇāni dadāti puriso
316男子赠与女子的装饰品。
Kaññānaṃ ābharaṇāni dadāti puriso
317有男子对女子行加害。
Kaññāya apeti koci puriso
318有男子对女子行加害。
Kaññāhi apenti keci purisā
319女子也有衣服装饰品。
Kaññāya vatthābharaṇānipi honti
320女子也有衣服装饰品。
Kaññānaṃ vatthābharaṇānipi honti
321有的男子喜欢少女。
Kaññāyaṃ koci puriso pasīdati
322有的男子喜欢多位少女。
Kaññāsu keci purisā pasīdanti.
365第一课至此结束。
Iti paṭhamo pāṭho.
366说明以 i 音结尾、属阴性的“ratti”(夜)一词。
Ikāranta itthiliṅgo rattisaddo vuccate.
323夜晚成熟女女光彩照人。
Ratti juṇhā sammā virocati
324夜晚成熟女女光彩照耀。
Rattiyo juṇhāyo virocanti
325啊,夜晚的成熟女女光彩照人。
Bho ratti juṇhā sammā viroca
326啊,夜晚的成熟女女光彩照耀。
Bho rattiyo juṇhāyo virocatha
327我于夜晚不视察,而专心聆听法义。
Rattiṃ na oloketvā dhammaṃ suṇomi
328诸夜不视察,而专念聆听法义。
Rattiyo na oloketvā dhammaṃ suṇoma
329有人于夜间临近的道路恪守戒律。
Rattiyā yo koci maggo rundhīyati
330诸夜间亦有多人恪持诸道。
Rattīhi ye keci maggā rundhīyanti
331夜间行窃者之为首盗窃行为。
Rattiyā corajeṭṭho corayati
332夜间行窃之众中,头目盗贼们共同行窃。
Rattīhi corajeṭṭhā corayanti
333夜晚给予灯火于灯时。
Rattiyā dīpaṃ dadāti dīpakāle
334夜众于灯时给予灯火。
Rattīnaṃ dīpaṃ dadanti dīpakāle
335夜晚饮食无节制。
Rattiyā bhojanā appaṭivirato
336夜众饮食无节制。
Rattīhi bhojanehi appaṭivirato
337夜晚即使深重黑暗亦有。
Rattiyā ghanāndhakāropi hoti
338夜众即使深重黑暗亦有。
Rattīnaṃ ghanāndhakārāpi honti
339夜间太阳不出现,
Rattiyaṃ sūriyo na pātubhavati
340夜间猛禽们占据它们的领域活动。
Rattīsu uhuṅkārā gocaraṃ gaṇhanti.
385第二课至此结束。
Iti dutiyo pāṭho.
386「以 ī 为尾的阴性词,称为 nadī 词。」
Īkāranta itthiliṅgo nadīsaddo vuccate.
341河流不断流动,静止不息,永续流淌,
Nadī avicchedappavatti sandati
342河流不断流动,持续流淌着,互相汇合,
Nadiyo avicchedappavattī sandantī
343啊,河流啊,汩汩不息地流动着,给予水源,
Bho nadī avicchedappavatti jalaṃ dada
344啊,河流啊,汩汩不息地流动着,请继续给予水源。
Bho nadī avicchedappavattī jalaṃ dadatha
345见河流不断地流动不息
Nadiṃ avicchedappavattiṃ passati
346见河流众多不断地流动不息
Nadiyo avicchedappavattiyo passati
347河水恒常流淌
Nadiyā āpo niccaṃ vuyhate
348众河水恒常流淌
Nadīhi āpo niccaṃ vuyhate
349农夫在河边耕作
Nadiyā khettaṃ vapati kassako
350众农夫在河边耕种田地
Nadīhi khettāni vapanti kassakā
351有癫癎者给河流投毒者,愚痴无知的人也有之。
Nadiyā visaṃ dadāti koci bālo
352有些愚痴之人向河流投毒。
Nadīnaṃ visaṃ dadanti keci bālā
353沿江而生的是河狸。
Nadiyā pabhavanti kunnadiyo
354河流确实是大的水域。
Nadiyā kho pana mahogho bhavati
355河流果真是广大无边。
Nadīnaṃ kho pana mahogho bhavati
356鱼群在河流中游动。
Nadiyaṃ macchasamūho pana vicarati
357在河流中,鱼类和龟类游动。
Nadīsu macchakacchapādayo vicaranti.
404「如是第三课。」
Iti tatiyo pāṭho.
405「以 u 为尾的阴性词,称为 yāgu 词。」
Ukāranta itthiliṅgo yāgusaddo vuccate.
358献祭者用祭品供养。
Yāgu paccate yaññadattena
359献祭者以祭品被供养。
Yāguyo paccante yaññadattehi
360哎,献祭者,你自己饥饿时应当吃饥饿。
Bho yāgu tvaṃ pana khudaṃ bhana
361哎,献祭者们,你们饥饿时应当彼此吃饥饿。
Bho yāguyo tumhe khudaṃ bhanatha
362无论是谁饮用献祭之物,
Yāguṃ pibati yo koci jano
363所谓饮用烈酒者,指的是一切人群中那些饮酒的人。
Yāguyo pibanti ye keci janā
364所谓饮烈酒者的腹中,必然生出恼恨与烦乱。
Yāguyā pana udaraggi haññati
365饮烈酒者们的腹中,亦由此生起恼恨与烦乱。
Yāgūhi pana udaraggī haññanti
366有些饮酒者的疾病会因此得到止息平缓。
Yāguyā koci rogo vupasammati
367某些饮酒者群中,疾病因之而获缓解。
Yāgūhi keci rogā vupasammanti
368而饮酒者中,有的因此而付出咒骂之恶报。
Yāguyā pana lavaṇaṃ dadāti sūdo
369给予牺牲祭品盐分的,这些是仪式的盐。
Yāgūnaṃ lavaṇāni dadanti sūdā
370然而,因仪式而生的烟会冒出。
Yāguyā kho pana dhūmo apeti
371仪式所产生的烟亦会冒出。
Yāgūhi kho pana dhūmā apenti
372仪式里确实存在热气。
Yāguyā kho pana uṇho vijjati
373仪式确实有热量存在。
Yāgūnaṃ kho pana uṇhā vijjanti.
374但是,仪式中则有寒凉的存在。
Yāguyaṃ pana sitthāni honti
375祭祀中存在牺牲动物的情况。
Yāgūsu pana sitthāni honti.
424「如是第四课。」
Iti catuttho pāṭho.
425「以 ū 为尾的阴性词,称为 mātū 词。」
Ukāranta itthiliṅgo mātusaddo vuccate.
376母亲给儿子供养饮食。
Mātā puttaṃ bhojanaṃ bhojayati
377母亲们给儿子们供养饮食。
Mātaro putte bhojanaṃ bhojayanti
378愿母亲你长久安乐长寿。
Bho mātā tvaṃ pana ciraṃ jīva
379愿众母亲你们长久安乐长寿。
Bho mātaro tumhe ciraṃ jīvatha
380儿子和孙子也供养母亲。
Mātaraṃ poseti puttotrajopi
381母亲养育孩子,给他哺乳。
Mātare posenti puttotrajāpi
382孩子从母亲那里接受饭食与饮水。
Mātarā putto bhattaṃ bhojāpīyate
383孩子受到母亲的供养,得以食饮。
Mātarehi putto bhattaṃ bhojāpito
384孩子因母亲而获得幸福安乐。
Mātarā puttopi sukhaṃ pāpuṇāti
385诸多子女由母亲所哺育,皆得安乐。
Mātarehi puttāpi sukhaṃ pāpuṇanti
386母亲施予食物,孩子也因此得食。
Mātuyā annaṃ dadāti puttopi
387儿子们奉献母亲的财产。
Mātarānaṃ vatthāni dadanti puttāpi
388母亲却因儿子而消失。
Mātarā pana antaradhāyati putto
389儿子们因母亲而消失。
Mātarehi antaradhāyanti puttā
390但多有儿子也因母亲而生。
Mātuyā pana puttāpi bahavo honti
391母亲的儿子们亦多。
Mātarānaṃ puttāpi bahavo honti
392然而儿子因母亲的关怀而安乐。
Mātari pana oraso putto pasīdati
393在母亲当中,若有诸子得受安乐者。
Mātaresu ye keci puttā pasīdanti.
444「如是第五课。」
Iti pañcamo pāṭho.
445今说明以 ū 音结尾的阴性名词 jambu 一词。
Ūkāranta itthiliṅgo jambusaddo vuccate.
394然则,曾受如来体验的胭浮洲,
Jambū pana anubhuttā tathāgatena
395胭浮洲经历者,即为诸如来所经历。
Jambuyo anubhuttāyo tathāgatehi
396噫,胭浮洲众生,亦当给予胭浮洲上。
Bho jambū jambonadampi dehi
397噫,胭浮洲众生,亦应赐予胭浮洲上。
Bho jambuyo jambonadampi detha
398凡见胭浮洲者,
Jambuṃ pana passati yo koci
399所有观察迦毕罗卫的人群,
Jambuyo passanti ye keci
400迦毕罗卫众中的腹部是逆向收缩的,
Jambuyā udaraggi pana paṭihaññate
401而迦毕罗卫众的腹部则是顺向收缩的,
Jambūhi udaraggī pana paṭihaññante
402迦毕罗卫中仍有某些个体活着,
Jambuyā kho pana yo koci jīvati
403那些在迦毕罗卫活着的众生,
Jambūhi kho pana ye keci jīvanti
404迦毕罗卫中若有人受石击者,
Jambuyā pana silāghate yo koci
405然于栴檀树上,众生广大。
Jambūnaṃ pana silāghate mahājano
406由栴檀叶而生出栴檀果实。
Jambuyā kho pana jambonadaṃ jāyati
407由栴檀树而生出栴檀果实。
Jambūhi kho pana jambonadaṃ uppajjati
408于栴檀叶中有甘甜汁液。
Jambuyā pana madhurarasojā hoti
409栴檀树中有甘甜汁液。
Jambūnaṃ madhurarasojāyo honti
410确实于栴檀叶中存在栴檀果实。
Jambuyaṃ kho pana jambonadaṃ atthi
411然而,在树胶中现今仍然见到树胶的本质。
Jambusu pana jambonadāni vijjanti.
464第六课至此。
Iti chaṭṭho pāṭho.
465《词鬘》中阴性名词部分至此。
Iti padamañjariyā itthiliṅganāmānaṃ.
466第二章。
Dutiyo paricchedo.
467接着说明以 a 音结尾的中性名词 citta(心)一词。
Atha akārantapuṃsakaliṅgo cittasaddo vuccate.
412心识认识自身的连续性。
Cittaṃ attano santānaṃ vijānāti
413众心识认识自身的存在。
Cittāni attano sattānaṃ vijānanti
414愿心识认识自身的连续性。
Bho citta attano santānaṃ vijānāhi
415愿众心识认识自身的连续性。
Bho cittāni attano santānaṃ vijānātha
416心识与色识为某些人所识别。
Cittaṃ saññamessanti ye keci janā
417一切的心念皆能显现心识。
Cittāni saññamessanti ye keci
418众生皆由一心所牵引。
Cittena sabbopi jano nīyyate
419众生皆由诸多心所牵引。
Cittehi sabbopi jano nīyyate
420有人因一心而生污染。
Cittena saṃkilissati mānavo
421有人因诸心而得清净。
Cittehi visujjhati kocimānavo
422有人为他者而宣说教诲。
Cittassa ovādaṃ deti koci jano
423有人为心提出教诲。
Cittānaṃ ovādaṃ denti keci janā
424因心而生起境界。
Cittasmā ārammaṇaṃ uppajjati
425诸心生起诸境界。
Cittehi ārammaṇāni uppajjanti
426心之无常法,因缘相续而转变。
Cittassa aniccadhammassa vasamanvagū
427对诸心远离者,忧患由此生起。
Cittānaṃ parivitakko udapādi
428心若不受护,身业亦不能守护。
Citte arakkhite kāyakammaṃ arakkhitaṃ
429心绪集聚之处,身体行为得以维护。
Cittesu guttesu kāyakammaṃ rakkhitaṃ.
486第一课至此。
Iti paṭhamo pāṭho.
487「意」词,以 a 结尾的中性名词。
Akārantanapuṃsakaliṅgo manasaddo vuccate.
430心以为己有之自身延续。
Manaṃ attano santānaṃ maññati
431诸心以为自身诸存在。
Manāni attano sattānaṃ maññanti
432但愿心识以为己有自身延续。
Bho mana attano santānaṃ maññāhi
433但愿诸心集聚以为己有自身延续。
Bho manāni attano santānaṃ maññatha
434心已悦纳,必将往生天界。
Manaṃ pasādetvā saggaṃ gamissāmi
435若心安乐,便当往生天界。
Mane pasādetvā saggaṃ gamissāma
436以心行善恶业而成。
Manena kusalākusalakammaṃ kataṃ
437由心所作的善恶业已建立。
Manehi kusalākusalakammāni katāni
438心识法,则知正行者。
Manasā dhammaṃ vijānāti yogāvacaro
439以心识法,正行者了知之。
Manehi dhammaṃ vijānanti yogāvacarā
440恶心则发出谬争论争论言。
Manaso paduṭṭhassa ovādaṃ dadāti
441心念之所污染者,受其教诲。
Manānaṃ padūṭṭhānaṃ ovādaṃ dadanti
442心所起恼乱障碍。
Manasāpana ārammanaṃ uppajjati
443种种心所之所缘起。
Manehi ārammaṇāni uppajjanti
444心是无常法之所支配、随顺。
Manaso aniccadhammassa vasamanvagū
445然则心念被警觉反复观察所激发。
Manānaṃ pana parivitakko udapādi
446心若不防护,则身业亦无所防护。
Mane arakkhite kāyakammaṃ arakkhitaṃ
447身中所作的身业被保护。
Manesu guttesu kāyakammaṃ rakkhitaṃ.
506如是第二课。
Iti dutiyo pāṭho.
507「具德」词,以 a 结尾的中性名词。
Akārantanapuṃsakaliṅgo guṇavantusaddo vuccate.
448有德者使家族成就功德。
Guṇavaṃ kulaṃ pana puññaṃ karoti
449有德者的家族成就功德。
Guṇavantā kulāni puññaṃ karonti
450愿你使有德的家族成全功德。
Bho guṇavaṃ kulaṃ puññaṃ karohi
451愿你们这些有德者使家族成就功德。
Bho guṇavantā kulāni puññaṃ karotha
452凡是观见家族有德者。
Guṇavantaṃ kulaṃ passati yo koci
453见有德行的家族者,谓之『见有德行之家族者』。
Guṇavante kule passanti ye keci
454由有德行的家族所成就住宿,谓之『由有德行之家族所建立的住所』。
Guṇavantena kulena vihāro kārito
455由诸有德行之家族所成就住所,谓之『由有德行之家族们所建造的住所』。
Guṇavantehi kulehi vihārā kāritā
456有德行的家族中,世间得以安乐运行,谓之『由德行之家族所住故,世间运作安稳』。
Guṇavantena kulena loko sucarati
457由有德行之家族群,诸世间安稳运行,谓之『诸有德行之家族中,世间得以安宁运行』。
Guṇavantehi kulehi lokā sucaranti
458财主给予有德行之家族财富者,谓之『富人授予德行之家族财富』。
Guṇavato kulassa dhanaṃ dadāti dhanavā
459富有德行的家族为富有之人所给予财富。
Guṇavataṃ kulānaṃ dhanaṃ dadanti dhanavantā
460没有德行的人不会从有德行的家族中去取财。
Guṇavatā kulamhā na apeti yo koci
461那些德行充足的家族,缺德者不得进入。
Guṇavantehi kulehi na apenti ye keci
462有德行的家族必然名声显赫。
Guṇavato kulassa guṇaghoso hoti
463富有德行的家族们具有美好的声誉。
Guṇavantānaṃ kulānaṃ guṇaghosā honti
464我心喜爱有德行的家族,甚至我所属的家族也是如此。
Guṇavante kulepi me ramati mano
465在有德之家族中,心意坚定不移。
Guṇavantesu kulesu manaṃ patiṭṭhitaṃ.
526如是第三课。
Iti tatiyo pāṭho.
527「行者」词,以 a 结尾的中性名词。
Akārantanapuṃsakaliṅgo gaccantasaddo vuccate.
466去吧,有德者往美好涅槃去。
Gacchaṃ guṇavaṃ sundaraṃ nibbāṇaṃ gacchati
467有德者们往涅槃道路上去。
Gacchantā guṇavantā nibbāṇaṃ gacchanti
468唉,你去吧,有德者,你当往善趣去。
Bho gacchaṃ guṇavaṃ tvaṃ pana sugatiṃ gacchāhi
469唉,有德者们去往善趣吧。
Bho gacchantā guṇavantā sugatiṃ gacchatha
470有些人见到正在去的有德者。
Gacchantaṃ guṇavantaṃ passati ekacco
471趋向贤德者者,或有人见之。
Gavchante guṇavante passati ekacco
472趋向贤德者,世间因之光明照耀。
Gacchatā guṇavantena satthaṃ sūyate
473趋向贤德者者,诸花恭敬供献。
Gacchantehi guṇavantehi pupphaṃ gayhate
474趋向贤德者,因之世间安稳圆满。
Gacchatā guṇavantena loko sucarati
475趋向贤德者者,获得清静乐趣。
Gacchantehi guṇavantehi sukhaṃ pāpuṇāti
476趋向贤德者者,众生随其所趋,反之不随。
Gacchato guṇavantassa anugiṇāti jano
477行于有德之人群中,众生因而认知辨别。
Gacchataṃ guṇavantānaṃ patigiṇāti jano
478行走于有德之人中,少数人由此去往彼处。
Gacchatā guṇavantamhā apeti ekacco
479随行于有德之人者中,有些人因此去往彼方。
Gaccantehi guṇavantehi apenti ekacce
480随行于有德之人者中,父母亦随之而去。
Gacchato guṇavantassa mātāpitaro
481行于有德之人群中,无论姓名氏族皆随之行。
Gacchataṃ guṇavantānaṃ nāmagottādi
482随行于有德之人,我心欢喜乐意随从。
Gacchante guṇavante me ramani mano
483于行者当中,具德者,心已坚定不动。
Gacchantesu guṇavantesu manaṃ patiṭhitaṃ.
546如是第四课。
Iti catuttho pāṭho.
547「以 i 结尾的中性词『aṭṭhi』(骨)如是说。」
Ikārantanapuṃsakaliṅgo aṭṭhisaddo vuccate.
484骨为络缚之躯体,性质相反。
Aṭṭhi saṅkhalikaṃ sarīraṃ paṭikkūlaṃ hoti
485骨中所积之垢,亦为性相相反。
Aṭṭhini puñjakitāni paṭikkūlāni honti
486汝当观骨为无常之物。
Bho aṭṭhi saṅkhalikaṃ tvaṃ aniccato passa
487汝当观骨中白色者亦为无常。
Bho aṭṭhini setāni aniccato passatha
488骨表之肉血,观察之则显不净。
Aṭṭhiṃ samaṃsalohitaṃ asubhato passati
489骨头堆积之物被见为无常,
Aṭṭhini puñjakitāni aniccato passati
490以骨体为身,诸种形色所显现者,
Aṭṭhinā kāyena yaṃ kiñci rūpaṃ nimmitaṃ
491以诸骨体为身,诸种形色所显现者,
Aṭṭhīhi kāyehi yaṃ kiñci rūpaṃ nimmitaṃ
492比丘以骨头为相而修习道法,
Aṭṭhinā nimittena bhikkhū maggaṃ bhāveti
493比丘以诸骨相为缘而修习道法,
Aṭṭhīhi nimittehi bhikkhū maggaṃ bhāventi
494少数比丘劝诫骨体之法。
Aṭṭhino kāyassa ovādaṃ deti ekacco
495有些比丘训诂骨骼属于身体部分,说明骨骼为身体的组成。
Aṭṭhīnaṃ kāyānaṃ ovādi denti ekacce
496骨骼是身体的基础,身体因此有骨骼作为依靠并保持形式。
Aṭṭhimhā kāyasmā apeti yogāvacaro
497修行者以骨骼及其他身体部分为依止,实践正行。
Aṭṭhīhi kāyehi apenti yogāvacarā
498骨骼是身体的根本所在,持守骨骼即等于持守身体整体。
Aṭṭhino kāyassa pariggaho hoti
499骨骼是身体的把持部分,身体的把持即依托骨骼。
Aṭṭhīnaṃ kāyānaṃ pariggaho hoti
500骨骼中存在的正行不生灭、不消散,持续稳定。
Aṭṭhinī kāye yogāvacaro nappasīdati
501八肢之中,身的诸支配活动不灭除。
Aṭṭhīsu kāyesu yogāvacarā nappasīdanti.
566第五课毕。
Iti pañcamo pāṭho.
567「以 ī 结尾的中性词『daṇḍi』(杖)如是说。」
Īkārantanapuṃsakaliṅgo daṇḍisaddo vuccate.
502杖者使男子作业。
Daṇḍī pana purisaṃ kammaṃ kārāpayati
503杖者们使男子作业。
Daṇḍīni purisaṃ kammaṃ kārāpayanti
504哎,杖者,你应当作业。
Bho daṇḍī tvaṃ pana kammaṃ karohi
505哎,杖者们,你等当作业。
Bho daṇḍīni tumhe kammaṃ karotha
506父亲使杖者执行杖的工作。
Daṇḍiṃ daṇḍakammaṃ kārayati amacco
507执杖者使杖法得以行使者谓杖作。
Daṇḍīni daṇḍakamme kārayanti amaccā
508由执杖者,众人知杖法显露也。
Daṇḍinā jano daṇḍakammaṃ vedīyate
509由执杖者,众人知晓杖法行使也。
Daṇḍīhi jano daṇḍakammaṃ vedito
510虽然有人由执杖者受生残破者,亦作其义。
Daṇḍinā yo koci pana santajjeti
511曾由执杖者,诸生残破者皆复如是也。
Daṇḍīhi ye keci pana santajjenti
512执杖者使杖法既行显现者即为杖主。
Daṇḍino daṇḍakammaṃ deti amacco
513持杖者执行杖责之业的,是诸臣民。
Daṇḍīnaṃ daṇḍakammaṃ denti amaccā
514被杖者,是指任何被人用杖责打的人。
Daṇḍinā apeti yo koci puriso
515被杖者,是指所有受杖打的众人。
Daṇḍīhi apenti ye keci purisā
516持杖者,是指任何具权力执法者。
Daṇḍino yo koci pariggaho hoti
517持杖者,是指一切具有执法腕力之人。
Daṇḍīnaṃ ye keci pariggahā honti
518然我的心意却不欢喜于施杖者。
Daṇḍini pana me mano na ramati
519然而,我对鞭杖心意不悦。
Daṇḍīsu kho pana me manā na ramanti.
586第六课毕。
Iti chaṭṭho pāṭho.
587「以 u 结尾的中性词『āyu』(寿)如是说。」
Ukāranta napuṃsakaliṅgo āyusaddo vuccate.
520寿命渐尽已然到终结。
Āyu cassā pana parikkhiṇo ahosi
521他们的寿命已经消尽。
Āyūni pana tesaṃ parikkhīṇā ahesuṃ
522但愿你能护持生命。
Bho āyu tvaṃ pana jīvitaṃ pālehi
523但愿你们护持生命。
Bho āyūni tumhe jīvitaṃ pālathe
524寿命非色法,如来说者正觉悉见。
Āyuṃ arūpadhammaṃ passati sammā sambuddho
525以寿命为所见者乃无色法,乃见为世尊。
Āyūni arūpadhamme passati lokanātho
526以寿命无色法为标准,生命得以运转。
Āyunā arūpadhammena jīvitaṃ pavattitaṃ
527以寿命与无色法为共事者,生命得以运转。
Āyūhi arūpadhammehi jīvitaṃ pavattitaṃ
528以寿命无色法为依归,世间生存。
Āyunā arūpadhammena loko jīvati
529以寿命无色法诸因缘,世间众生得以生存。
Āyūhi arūpadhammehi loko jīvanti
530众生皆因寿命而乐。
Āyuno ruccati sabbopi jano
531众生皆乐于寿命。
Āyūnaṃ ruccanti sabbepi janā
532然则寿命终结,生命亦随之灭尽。
Āyūnā kho pana apeti jīvitampi
533寿命消尽,生命亦随之消尽。
Āyūhi kho pana apenti jīvitāni
534寿命终为一切所摧毁。
Āyūno pana parihāro hoti sabbadā
535寿命无时不受摧毁。
Āyūnaṃ pana parihāro hoti sabbadā
536然则,心识常住于寿命中。
Āyūmhi kho pana manaṃ patiṭhitaṃ sabbadā
537寿命于心中恒常确立不动。
Āyūsu kho pana manaṃ patiṭṭhitaṃ sabbadā.
606第七课毕。
Iti sattamo pāṭho.
607如是,于《词花鬘》中,中性名词已毕。
Iti padamañjariyā napuṃsakaliṅganāmānaṃ.
608第三品。
Tatiyo paricchedo.
609今释此义及其名称整体相应无缺;
Ito paraṃ pavakkhāmi sabbanāmaṃca tassamaṃ;
610名称乃是由各异词而集合成,实则各异名称自具差别。
Nāmaṃca yojitaṃ nānā nāmeheva visesato.
611诸标志中,既有顺利之相,亦有相应之相;
Yāni honti tiliṅgāni anukūlāni yāni ca;
612标志特殊之处即显揽其名称之意。
Tiliṅgānaṃ visesena padānetāni nāmato.
613凡一切普遍之物,其名称从本质上皆属无常。
Sabbasādhāraṇā kāni nāmānicceva atthato;
614一切名称共有二十七种谓法。
Sabbanāmāni vuccanti sattavīsati saṅkhato.
615其中有些以色相为标志,有些以余染为标志;
Tesu kānici rūpehi sesāññehica yujjare;
616但也有些正是它们本身即为标志。
Kānici pana saheva etesaṃ lakkhaṇaṃ idaṃ.
617因此,此等标志并非超脱一切名称;
Etasmā lakkhaṇā muttaṃ napadaṃ sabbanāmikaṃ;
618故此,此等名称称为性质名称。
Tasmātītādayo saddā guṇanāmāni vuccareti.
619今说阳性形。
Atha pulliṅgarūpāni vuccante.
620诸声闻,如大海中的大船,如大智者。
Sabbo sotari nāvāhi mahātitthe mahājano;
621一切众生在有情生起时皆当消失。
Sabbe antaradhāyanti satamāyugate sati.
622愿汝常行一切众生之善,恒为善行。
Bho sabbā bhuta kalyāṇaṃ karohi kusalā sadā;
623愿汝诸人常作吉祥,恒行善业。
Bho sabbe purisā bhaddaṃ karotha kusalaṃ sadā.
624当释怀一切苦恼,心意满足如大地主。
Sabbaṃ bhaṇḍaṃ samodhāya tuṭṭhacitto mahīpati;
625愿汝常供养众生,但勿令食物失去其正味。
Sabbe bhojāpayī te tu sā nakhīyittha bhojanaṃ.
626愿汝以清净正法,常享受成熟美好之果。
Sabbena sādhulokena anubhuttaṃ subhaṃ phalaṃ;
627众善友们所经历的业果皆为如是。
Sabbehi sādhujantuhi anubhuttaṃ kammaphalaṃ.
628依凭一切善净功德之业,得享广大安乐;
Sabbena puññakammena pappoti vipulaṃ sukhaṃ;
629一切具德者皆得增长广大安乐。
Sabbehi guṇavantehi papponti vipulaṃ sukhaṃ.
630整个比丘僧团常获大布施;
Sabbassa bhikkhusaṅghassa mahādānaṃ dadanti ca;
631一切持戒具德者,众生大德施予其布施。
Sabbesaṃ sīlavantānaṃ dānaṃ denti mahājanā.
632从一切善良世界到不善世界,恶人则引为修入不善。
Sabbasmā sādhulokasmā apentīti dubuddhino;
633诸所有的世尊们皆以行为示现。
Sabbehi bhagavantehi niccharanti charaṃsiyo.
634一切善业之果报恒永不缺;
Sabbassa puññakammassa vipāko hoti sabbadā;
635所有具戒者,其戒香不可匹敌。
Sabbesaṃ silavantānaṃ sīlagandho anuttaro.
636我心常乐于一切佛法之中;
Sabbasmiṃ buddhadhamme ca sadā ramati me mano;
637诸处安住之地,兴建塔者即为士族。
Sabbesu ca vihāresu thūpe kāresi khattiyoti.
638如是,第一课。
Iti paṭhamo pāṭho.
639今说阴性形。
Itthiliṅgarūpāni vuccante.
640皆庄严华盛,如同长老一般。
Sabbā alaṅkatā laṅkā therassa viya āsi ca;
641一切恶劣的肉体犹如巢穴中被毒蛇咬伤的毒蛇般丧失活力。
Sabbā te phāsukā bhaggā gahakūṭaṃ visaṃ khitaṃ.
642但愿诸众生恒常布施,不间断地施予财物。
Bho sabbe ca paje tvampi dānaṃ dadāhi sabbadā;
643但愿诸众生恒守戒律,常随时保持清净。
Bho sabbāyo pajā tumhe sīlaṃ rakkhatha sabbadā.
644当舍弃一切错误见解,同时修习正确见解。
Sabbaṃ diṭṭhiṃ jahitvāna sammādiṭṭhiṃca bhāvaye;
645诸智慧者斩断一切错误见,往安稳之处前行。
Sabbāyo diṭṭhiyo hantvā khemaṃ gacchanti paṇḍitā.
646众生对于所有事物,恒常以无明为伴,持续造作业行。
Sabbassā assu kaññāya niccaṃ kammaṃ karīyyate;
647一切女性亦皆行诸恶业。
Sabbāhi cāpi itthīhi pāpakammaṃ karīyyate.
648但众生因智慧称为有命者;
Sabbassā pana vijjāya jīvantīti mahājanā;
649犹如诸河流注汇入大田,农夫耕作。
Sabbāhi ca nadīheva khettaṃ vapati kassako.
650但智者以女子如水流动其心;
Sabbassā assu kaññāya cittaṃ nadeti paṇḍito;
651智者亦如流毒之水流动诸河。
Sabbāsānaṃ nadīnaṃca visaṃ nadeti paṇḍito.
652但对于涅槃解脱者,渴爱已无惧怕。
Sabbassā pana taṇhāya vimuttassa natthi bhayaṃ;
653总而言之,此女为所有女子中容貌最为端庄美丽之人。
Sabbāhi pana kaññāhi abhirūpāṅganā ayaṃ.
654若说这女子全身饰以华丽美丽的装饰,甚为悦目;
Sabbassā assu kaññāya ābharaṇaṃ manoramaṃ;
655如恒河水长流不息,常常恒定浩荡;
Sabbāsaṃ pana gaṅgānaṃ mahogho hoti sabbadā.
656然而,这位聪明人心不为任何女子所动;
Sabbassā neva kaññāya cittaṃ ramati paṇḍito;
657同样,在所有河流中,鱼类无时无刻都在游动;
Sabbāsu ceva gaṅgāsu macchā caranti sabbadāti.
658如是,第二课。
Iti dutiyo pāṭho.
659现说中性词形。
Napuṃsakaliṅgarūpāni vuccante.
660凡所有的善业之果,全然于人类中皆令人称羡。
Sabbaṃ puññañhi nissesaṃ manussatte samijjhati;
661诸心悉皆如蚁,亦如蛆于腐物中。
Sabbāni assu cittāni sayamevapi bhijjare.
662但愿汝常行一切善法,诸法皆为善德福德。
Bho sabbā bhūta kalyāṇaṃ puññaṃ karohi sabbadā;
663愿常为一切众生行善,恒常作福得利益。
Bho sabbānica bhūtāni puññaṃ karotha sabbadā.
664持一切财物,超越彼岸,婆罗门由此渡脱。
Sabbaṃ bhaṇḍaṃ samādāya pāraṃ tiṇṇosi brāhmaṇo;
665已作众多善业,如三昼夜逝去之人。
Sabbāni assu puññāni katvāna tidivaṃ gato.
666然以遍行诸有,亲证所作业果。
Sabbena pana bhūtena anubhuttaṃ kammaphalaṃ;
667一切具德者应当行善业。
Sabbehi guṇavantehi puññakammaṃ karīyyate.
668凭此广大善业,获得广大安乐;
Sabbena puññakammena pappoti vipulaṃ sukhaṃ;
669众多人民因具足各种优良品质而行善。
Sabbehi guṇavantehi sucaranti bahujjanā.
670一切具德者,智者应当布施。
Sabbassa guṇavantassa dānaṃ dadeyya paṇḍito;
671一切具戒者,智者应当布施。
Sabbesaṃ sīlavantānaṃ dānaṃ dadeyya paṇḍito.
672应常常护念内心,不起任何恶业;
Sabbasmā pāpakammasmā cittaṃ pana nivāraye;
673有些众生,因具强大的力量而不入地狱。
Sabbehi balavantehi apentīti keci janā.
674一切恶业必有恶果,果报猖獗如恶狼嚎叫;
Sabbassa pāpakammassa vipāko hoti kibbisaṃ;
675一切善业亦必有善果,其果美好光明耀眼;
Sabbesaṃ puññakammānaṃ vipāko hoti sobhano.
676我心常常欢悦于一切善业中;
Sabbasmiṃ puññakammeca sadā ramati me mano;
677广大贤达众生中,守持善戒者尤为令人欢喜敬重。
Sabbesu sīlavantesu pasīdati mahājano.
678第三课终。
Iti tatiyo pāṭho.
679现说阳性词形。
Pulliṅgarūpāni vuccante.
538当过去之时已超越而不复存在,
Pubbo kālo atikkanto ahosi
539过去曾经超越了时序。
Pubbe kālā ca atikkantā ahesuṃ
540过去的时序确实被超越了。
Bho pubba kāla atikkanto abhavi
541过去的时间曾被超越过。
Bho pubbe kālā atikkantā abhavittha
542世间之主观察到过去的时序。
Pubbaṃ kālaṃ passati lokanātho
543知世者在过去时见到了。
Pubbe kāle passati lokavidū
544过去由导师引导,弟子由觉悟者所启发。
Pubbenācariyena sisso bodhīyī.
545先前的老师们的弟子们得到了觉悟,
Pubbehi ācariyehi sissā bodhīyiṃsu
546先前的老师所教导的弟子们生活安乐,
Pubbenācariyena sisso sukhījāto
547先前的老师们所教导的弟子们安乐地生活,
Pubbehi ācariyehi sissā sukhījāti
548他们没有对先前的老师表示尊重,
Pubbassācariyassa sakkāraṃ akarī
549他们未曾对先前的诸位老师行尊敬,
Pubbesaṃ ācariyānaṃ sakkāraṃ akaruṃ
550正因先前的老师们消失而最后一代住持者
Pubbācariyasmā antaradhāyī antevāsiko
551先前的老师们都已经灭尽,称为后期住世者。
Pubbehi ācariyehi antaradhāyiṃsu antevāsikā
552许多属于先前老师的后期住世者曾经存在。
Pubbassācariyassa antevāsikā bahavo
553先前老师们的美德名声广为流传。
Pubbesaṃ ācariyānaṃ guṇaghosā ahesuṃ
554曾有一位名叫荼毘迦罗的导师在过去诞生。
Pubbe dīpaṅkaro nāma satthā udapādi
555过去共有二十八位转轮圣王出现。
Pubbesu aṭṭhavīsati cakkavattirājāno ahesuṃ.
698第四课终。
Iti catuttho pāṭho.
699现说阴性词形。
Itthiliṅgarūpāni vuccante.
556过去若有某女行了诸多功德
Pubbā yā kāci kaññā bahuṃ puññaṃ akarī
557先前某些女子曾经行了大量善业。
Pubbā yā kāci kaññāyo bahuṃ puññaṃ akaruṃ
558请看,过去某些女子曾行大量善业。
Bho pubbe kaññe bahuṃ puññaṃ akaro
559从前,女子曾大量行善。
Bho pubbā kaññāyo bahuṃ puññaṃ akarittha
560过去女子所作的一切善业。
Pubbaṃ yaṃ kiṃci kaññaṃ puññaṃ kārāpayī
561先前三些女子所修功德。
Pubbā yā kāci kaññāyo puññe kārāpayī
562先前某位女子已成就善业。
Pubbāya yāya kāyaci kaññāya puññaṃ kataṃ
563先前的某些少女造作了善行,
Pubbāhi yāhi kāhici kaññāhi puññāni katāni
564先前归依的某些身躯,跟随了某个少女;
Pubbāya yāya kāyaci kaññāya koci anucarī
565先前的某些少女跟随了某些人,
Pubbāhi yāhi kāhici kaññāhi keci anucariṃsu
566先前归依的某些身躯,给予了少女饰物。
Pubbāya yāya kāyaci kaññāya ābharaṇaṃ adadī
567先前的某些少女分给了饰物,
Pubbāsaṃ yāsaṃci kaññānaṃ ābharaṇāti adadiṃsu
568先前归依的某些身躯,有某个人不良。
Pubbāya yāya kāyaci kaññāya koci puriso apeto.
569过去曾与某些女人有过交往的男人们,
Pubbāhi yāya kāhici kaññāhi keci purisā apetā
570过去某时曾作为母亲养育身体的女人,
Pubbāya yāya kāyaci kaññāya mātāpitaro ahesuṃ
571过去某时女人们所用的衣物和装饰品,
Pubbāsaṃ yāsaṃ kāsaṃci kaññānaṃ vatthābharaṇāni
572过去某时身体女人心意所立定,
Pubbāyaṃ yāya kāyaci kaññāyaṃ cittaṃ patiṭṭhitaṃ
573过去某处的某些女人中,心念已稳固者。
Pubbāsu yāsu kāsuci kaññāsu cittaṃ patiṭṭhitaṃ.
718第五课终。
Iti pañcamo pāṭho.
719宣说中性名词形式。
Napuṃsakaliṅgarūpāni vuccante.
574过去任何事情虽多次被询问,
Pubbaṃ yaṃ kiṃci pana bahuṃ puccaṃ akarī
575过去曾经做过的许多善业行事
Pubbāni yāni kānici bahuṃ puññaṃ akaruṃ
576阿呵,你过去世中曾做许多善业
Bho pubba bhūta tvaṃ bahuṃ puññaṃ akaro
577阿呵,过去的诸世你曾多作许多善行
Bho pubbāni bhūtāni bahuṃ puññaṃ akarittha
578过去所造作的任何善业,有些人曾促使发生
Pubbaṃ yaṃ kiṃci puññaṃ kārāpayī ekacco
579过去曾有些人曾造作某些善业
Pubbāni yāni kānici puññe kārāpayiṃsu ekacce
580过去某时候由某处所作的生活行为
Pubbena yena kenaci vihāro kārāpito
581过去由某些人所建造的起居处,
Pubbehi yehi kehici vihārā kārāpitā
582从前借助某个人而获得快乐出生,
Pubbena yena kenaci puriso sukhījāto
583先前由某些人而快乐出生的,
Pubbehi yehi kehici purisā sukhījātā
584过去某人所受的身体创伤或疾病,
Pubbassa yassa kassaci silāghate ekacco
585过去某些人所受的身体创伤,
Pubbesaṃ yesaṃ kesaṃci silāghate ekacco
586因此过去某些人因何而未被捕获
Pubbā yasmā kasmāca ekacco apeto
587过去之中,有些人曾经验过某些事物。
Pubbehi yehi kehici ekacce apetā
588过去曾有某人持有或掌握某事。
Pubbassa yassa kassaci pariggaho ahosi
589过去之中,某些人持有某些物。
Pubbesaṃ yesaṃ kesaṃci pariggahā ahesuṃ
590过去在某处某地,心已安住。
Pubbe yasmiṃ kasmiṃci cittaṃ patiṭṭhitaṃ
591过去所持有之物中,心已安住者。
Pubbesu yesu kesuci cittaṃ patiṭṭhitaṃ.
738如是第六课。
Iti chaṭṭho pāṭho.
739宣说阳性名词形式。
Pulliṅgarūpāni vuccante.
592有一人烹煮萨咖达德的米粥。
Eko puriso devadattaṃ odanaṃ pāceti
593有人奉献天施的粥食。
Eke purisā devadattaṃ odanaṃ pācenti
594一名沙玛内诵讲法义,老师教导之。
Ekaṃ sissaṃ dhammaṃ pāṭheti ācariyo
595数名沙玛内们承受老师的法义讲授。
Eke sisse dhammaṃ pāṭhenti ācariyā
596由一位严厉的老师,对沙玛内进行法义启发。
Ekena garunā sisso dhammaṃ bodhāpīyate
597众严师们共同启发沙玛内法义。
Ekehi garūhi sisso dhammaṃ bodhāpito
598一位严师在临终时安乐离生。
Ekena garunā antevāsiko sukhījāto
599由若干尊长的教导抚育,学徒们得以安乐出生。
Ekehi garūhi antevāsikā sukhījātā
600一位尊长的导师对学徒表现敬意。
Ekassa garuno sakkāraṃ karoti sisso
601多位尊长的导师共同受到学徒的尊敬。
Ekesaṃ garūnaṃ sakkāraṃ karonti sissā
602学徒从某一尊长导师处接受教导。
Ekamhā garunā sikkhaṃ gaṇhāti sisso
603学徒们从若干尊长导师处接受教导。
Ekehi garūhi sikkhaṃ gaṇhanti sissā
604然而,对于某一尊长导师而言,确实存在生活的物质供养。
Ekassa garuno kho pana parikkhāro hoti
605确有一位师尊因其德行而声名远扬。
Ekesaṃ garūnaṃ kho pana guṇaghoso hoti
606在某一位师尊当中,弟子因此而欢喜信服。
Ekamhi garusmiṃ pana sisso pasīdati
607在若干师尊之中,弟子们因此而欢喜信服。
Ekesu garūsu pana sissā pasīdanti.
756如是第七课。
Iti sattamo pāṭho.
757宣说阴性名词形式。
Itthiliṅgarūpāni vuccante.
608确有一位少女向德瓦达乞求袈裟。
Ekā kaññā pana devadattaṃ kambalaṃ yācate
609确有几位少女向德瓦达乞求袈裟。
Ekā kaññāyo devadattaṃ kambalaṃ yācante
610一位男子为一位少女煮熟粥饭。
Ekaṃ kaññaṃ odanaṃ pācāpayati puriso
611一位妇女煮饭以供养男子,
Ekā kaññāyo odanaṃ pācāpayanti purisā
612一位妇女煮熟了饭后食受,
Ekāya kaññāya odano pacitvā bhujjate
613由一位妇女煮熟的饭食已受用,
Ekāhi kaññāhi odano pacitvā bhutto
614由一位妇女得到了幸福,少数人如此,
Ekāya kaññāya sukhaṃ pāpuṇāti ekacco
615由一位妇女得到了幸福,少数众人如此,
Ekāhi kaññāhi sukhaṃ pāpuṇanti ekacce
616一位妇女给男子供养饰物。
Ekāya kaññāya ābharaṇaṃ deti puriso
617男人们给某一位女子佩戴装饰品。
Ekāsaṃ kaññānaṃ ābharaṇāni denti purisā
618在某一位女子那里,品行端正的人生起害怕。
Ekāya kaññāya bhayaṃ uppajjati silavataṃ
619品行端正的人对某些女子生起多种害怕。
Ekāhi kaññāhi bhayāni uppajjanti sīlavataṃ
620某一位女子却只有衣服和裹身衣。
Ekāya kaññāya pana vatthābharaṇaṃ hoti
621某些女子却有衣服和裹身衣。
Ekāsaṃ kaññānaṃ pana vatthābharaṇāni honti
622在这一位女子身上,有人感到快乐。
Ekāyaṃ kaññāyaṃ yo kocipasīdati
623在某些女子中,确有一些人表现出清净纯洁。
Ekāsu kaññāsu ye keci pasīdanti.
774如是第八课。
Iti aṭṭhamo pāṭho.
775今说明中性词形。
Napuṃsakaliṅgarūpāni vuccante.
624一个家族中,却有许多善行出现。
Ekaṃ kulaṃ pana bahuṃ puññaṃ pasavati
625众多家族中,普遍散布着许多善业。
Ekāni kulāni bahuṃ puññaṃ pasavanti
626一个家族当中,有品德高尚的人促成了善行。
Ekaṃ kulaṃ puññaṃ kārāpeti guṇavā
627众多个家族当中,有品德高尚者促成了善行。
Ekāni kulāni puññaṃ kārāpeti guṇavā
628由一个家族,一位比丘得以被供养饮食。
Ekena kulena bhikkhu bhattaṃ bhojāpito
629某些家族中,比丘们有衣食住行之资。
Ekehi kulehi bhikkhū bhattaṃ bhojāpitā
630由一个家族,比丘能够获得安乐。
Ekena kulena sukhaṃ pāpuṇāti bhikkhu
631多家族中,比丘们能够获得安乐。
Ekehi kulehi sukhaṃ pāpuṇanti bhikkhū
632可是,在一个家族中,有恶人怀嫉妒心。
Ekassa kulassa pana usūyati dujjano
633在一个家族中,有众多恶人怀嫉妒心。
Ekesaṃ kulānaṃ pana usūyanti dujjanā
634从某一族出家的那人,
Ekasmā kulamhā yo koci pabbajito
635一切出家者所属的家族
Ekehi kulehi ye keci pabbajitā
636单一家族的名称,如氏族或种姓等
Ekassa kulassa pana nāma gottādi
637多个家族中各自的名称,如氏族或种姓等
Ekesaṃ kulānaṃ pana nāma gottādayo
638在某一个家族中,某个人感到欢喜或满意
Ekasmiṃ kulamhi yo koci pasīdati
639在多个家族中,所有感到欢喜满意的人
Ekesu kulesu ye keci pasīdanti.
792第九课至此。
Iti navamo pāṭho.
793今说明阳性词形。
Pulliṅgarūpāni vuccante.
640任何熬煮该男子所需的菜饭者
Yo koci taṃ purisaṃ odanaṃ pācāpeti
641凡是烹煮该男子之饭食者,
Ye keci taṃ purisaṃ odanaṃ pācāpenti
642凡是任何主人差使奴仆出入村落者,
Yaṃ kiṃci dāsaṃ gāmaṃ gamayati sāmiko
643凡是主人差使奴仆出入村落者,
Ye keci dāse gāmaṃ gamayati sāmiko
644由何种酬谢而令饭食被烹煮者,
Yena kenaci sūdena odano pācāpīyate
645由何等酬谢的若干人使饭食被烹煮者,
Yehi kehici sūdehi odano pācāpito
646由何种酬谢而使比丘僧团得安乐者,
Yena kenaci sukhaṃ pāpuṇāti bhikkhusaṅgho
647以何种缘故,比丘僧团获得某种快乐,
Yehi kehici sukhaṃ pāpuṇāti bhikkhusaṅgho
648是因某个善人恭敬地布施,
Yassa kassaci dānaṃ deti saddho sappuriso
649是因某些善人向其施舍,
Yesaṃ kesaṃci dānaṃ denti sappurisā
650何者因何故而使弟子从严厉者中隐匿,
Yasmā kasmāci garuṇā antaradhāyati sisso
651以何种缘故,弟子从严厉者中退隐,
Yehi kehici garūhi antaradhāyanti sissā
652我恭敬地礼拜某个比丘之足。
Yassa kassaci bhikkhuno pāde vandāmi
653凡是比丘的脚,我等皆以礼足敬拜。
Yesaṃ kesaṃci bhikkhūnaṃ pāde vandāma
654有人安坐于某一座位之上。
Yasmiṃ kasmiṃci āsane nisīdati koci
655有些人安坐于那些洁净的座位中。
Yesu kesuci āsanesu nisīdanti keci.
810第十课至此。
Iti dasamo pāṭho.
811今说明阴性词形。
Itthiliṅgarūpāni vuccante.
656某位妇人使奴仆作某种工作。
Yā kāci vanitā pana dāsiṃ kammaṃ kārāpeti
657某些妇人使其奴仆作工作。
Yā kāci vanitāyo dāsī kamme kārāpenti
658凡是妇人所做的善业,或为之作善业者,皆由男人所成就。
Yaṃ kiṃci vanitaṃ puññaṃ kārāpeti puriso
659凡是有妇女行善功德者,于人间造福。
Yā kāci vanitāyo puññaṃ kārenti purisā
660因何女子,主人方得食饮充足。
Yāya kāyaci vanitāya sāmi bhattaṃ bhojāpīyate
661因何女子,主人得以食饮饱足。
Yāhi kāhici vanitāhi sāmi bhattaṃ bhojāpito
662因何女子,主人因之获得安乐。
Yāya kāyaci vanitāya sukhaṃ pāpuṇāti sāmiko
663因何女子,主人因之获得安乐。
Yāhi kāhici vanitāhi sukhaṃ pāpuṇanti sāmikā
664因何女子,主人因之受赠首饰。
Yāya kāyaci vanitāya ābharaṇaṃ deti sāmiko
665「某一男子施予某些妇女装饰品,」
Yāsaṃ kāsaṃci vanitānaṃ ābharaṇaṃ deti sāmiko
666「某人去亲近某妇女,」
Yāya kāyaci vanitāya apeti yo koci
667「某人来自某妇女,」
Yāhi kāhici vanitāhi apeti yo koci
668「某人与某妇女亲近者,其子女众多,」
Yāya kāyaci vanitāya puttāpi bahavo
669「某些妇女的装饰品,」
Yāsaṃ kāsaṃci vanitānaṃ ābharaṇāni honti
670「某妇女使我的心不欢喜。」
Yāyaṃ kāyaṃci vanitāyaṃ me cittaṃ na ramati
671对于那些放荡无常的女子,我心不欢喜。
Yāsu kāsuci vanitāsu me cittāni na ramanti.
828第十一课至此。
Iti ekādasamo pāṭho.
829今说中性词形。
Napuṃsakaliṅgarūpāni vuccante.
672无论任何家族,若多生功德,
Yaṃ kiṃci kulaṃ pana bahuṃ puññaṃ pasavati
673任何诸多家族,皆能积聚丰厚功德,
Yāni kānici kulāni bahuṃ puññaṃ pasavanti
674无论是谁,若多行诸多功德,
Yaṃ kiṃci bahuṃ puññaṃ kārāpeti koci
675任何人等,无论是谁,多行诸多功德者,
Yāni kānici bahuṃ puññaṃ kārenti keci
676由任何家族,若受尊敬者,
Yena kenaci kulena sakkāro kato
677以某些家族为缘故施以尊敬者,
Yehi kehici kulehi sakkārā katā
678因某个家族而有人依赖生存者,
Yena kenaci kulena ekacco jīvati
679凭某些家族而有人生活者,
Yehi kehici kulehi ekacce jīvanti
680曾为某些家族中某人施予帮助者,
Yassa kassaci kulassa upakāraṃ akāsi
681为某些家族中的众人施以帮助者,
Yesaṃ kesaṃci kulānaṃ upakāraṃ akāsuṃ
682因为某个家族而有人依止亲近者,
Yasmā kasmāci kulamhā apeti ekacco
683某些家族中或某些世系中,
Yehi kehici kulehi apenti ekacce
684无论何种家族,其名字和族谱等,
Yassa kassaci kulassa nāma gottādi
685这些家族中的名字与族谱等,
Yesaṃ kesaṃci kulānaṃ nāma gottādayo
686在某个家族中,有些人欢喜,
Yasmiṃ kasmiṃci kule ekacco pasīdati
687在这些家族中,有些人欢喜。
Yesu kesuci kulesu ekacce pasīdanti.
846第十二课至此。
Iti dvādasamo pāṭho.
847今说阳性词形。
Pulliṅgarūpāni vuccante.
688那位称为“白须长者”的,用米粥煮制糌粑。
So sūdajeṭṭho sūdena odanaṃ pāceti
689那些施主长辈用施主给的饭食供养。
Te sūdajeṭṭhā sūdehi odanaṃ pācenti
690婆罗门乞讨那以祭祀礼供养所赠之毯。
Taṃ yaññadattaṃ kambalaṃ yācate brāhmaṇo
691那些婆罗门请求施主所赐的毯子。
Te yaññadattena kambalaṃ yācante brāhmaṇā
692由彼婆罗门向家主乞求财物。
Tena brāhmaṇena gahapati dhanaṃ yācīyate
693止住于此人群中庄严,恭敬地向圣贤询问。
Tehi sissehi garu satthaṃ pucchīyate
694以此花供养佛陀,如实之人行礼敬拜。
Tena pupphena buddhaṃ yajati sappuriso
695善人以花供养佛陀。
Tehi pupphehi buddhaṃ yajanti sappurisā
696善人给予比丘布施。
Tassa bhikkhussa dānaṃ deti sappuriso
697富有者布施给这些乞求者。
Tesaṃ yācakānaṃ dhanaṃ dadāti dhanavā
698由此,五大河流自喜马拉雅山涌现。
Tamhā himavatā pabhavanti pañcamahā nadiyo
699以这些令人贪爱的法中,佛陀纯净、无垢。
Tehi lobhanīyehi dhammehi suddho asaṃsaṭṭho
700众人于佛后方,次第随顺。
Tassa buddhassa pacchato pacchato anubandhiṃsu
701那些比丘们确实有袈裟衣服。
Tesaṃ bhikkhūnaṃyeva pattacīvarāni honti
702比丘正是在那个座位上坐下。
Tasmiṃ āsaneyeva nisīdati bhikkhu
703在那些比丘中,我的心意欢悦。
Tesu bhikkhūsu pana me mano ramati.
864第十三课至此。
Iti terasamo pāṭho.
865今说阴性词形。
Itthiliṅgarūpāni vuccante.
704那位士族女子积累了很多功德。
Sā khattiyakaññā pana bahuṃ puññaṃ pasavati
705那些士族女子们积累了很多功德。
Tā khattiyakaññāyo bahuṃ puññaṃ pasavanti
706国王使那位士族女子获得功德。
Taṃ khattīyakaññaṃ puññaṃ kārāpeti rājā
707那位王的众多侍女作功德。
Tā khattiyakaññāyo puññaṃ kārāpeti rājā
708因那位王的侍女而成就功德。
Tāya khattiyakaññāya puññaṃ kārāpīyate
709由那些王族的侍女们所作功德已成。
Tāhi khattiyakaññāhi puññaṃ kārāpito
710依凭那位王族的侍女,众多贤士俱行善业。
Tāya khattiyakaññāya mahājano sucarati
711由那些王族侍女们,有众多贤士行善。
Tāhi khattiyakaññāhi mahājanā sucaranti
712借由那位王族侍女,父亲得以安住不乱。
Tāya khattiyakaññāya upatiṭṭheyya amacco
713当护卫贵族女儿们安全,令其安稳立于宫廷之中。
Tāsaṃ khattiyakaññānaṃ upatiṭṭheyyuṃ amaccā
714于是,这贵族女儿便生起恐惧感。
Tāya khattiyakaññāya pana bhayaṃ uppajjati
715这些贵族女儿因而相继生起诸多恐怖。
Tāhi khattiyakaññāhi pana bhayāni uppajjanti
716这贵族女儿所佩戴的服饰和饰物,
Tāya khattiyakaññāya pana vatthābharaṇāni
717正是那些贵族女儿的衣服与装饰。
Tāsaṃ khattiyakaññānaṃ vatthābharaṇāni honti
718谁能令这贵族女儿安宁、安心,
Tāyaṃ khattiya kaññāyaṃ pasīdati yo koci
719某些贵族女子因持戒洁净而清凉安乐。
Tāsu khattiyakaññāsu pasīdanti ye keci.
882第十四课至此。
Iti cuddasamo pāṭho.
883宣说中性词形。
Napuṃsakaliṅgarūpāni vuccante.
720那个家族常常积聚大量善行功德,
Taṃ kulaṃ niccaṃ bahuṃ puññaṃ pasavati
721这些家族反复积聚大量善行功德,
Tāni kulāni pana bahuṃ puññaṃ pasavanti
722有些人为该家族特意作善行,
Taṃ kulaṃ uddissa puññaṃ karoti koci
723有些人则为了那些家族而作善行,
Tāni kulāni uddissa puññāni karonti keci
724因那个家族而成就善行业。
Tena kulena puññakammaṃ kārāpīyate
725以这些家族为因,修行善业。
Tehi kulehi puññakammaṃ kārāpito
726因该家族,众生善行而生活。
Tena kulena bahujjano sucarati
727这些家族中的众生,善行而生活。
Tehi kulehi bahujjanā sucaranti
728为该家族施以利益。
Tassa kulassa upakārañca akāsi
729他们为这些家族施以利益。
Tesaṃ kulānaṃ upakārañca akaṃsu
730因此,任何从家族中远离者……
Tasmā kulamhā yo koci apeti
731凡属于这些家族的人
Tehi kulehi ye keci apenti
732彼家族中具有大财富
Tassa kulassa mahābhogo hoti
733这些家族的财产丰厚广大
Tesaṃ kulānaṃ mahaddhano ca hoti
734在该家族中,某人获得信服
Tamhi kulasmiṃ pasīdati yo koci
735那些家族中所有的人皆获得信服。
Tesu kulesu pasīdanti ye keci.
900如是第十五课。
Iti pañcadasamo pāṭho.
901宣说阳性词形。
Pulliṅgarūpāni vuccante.
736此学生提出重要教义的问题
Eso sisso ca garuṃ dhammaṃ pucchati
737这些沙玛内拉询问庄严的法义,
Ete sissā ca garuṃ dhammaṃ pucchanti
738庄严者向沙玛内拉宣说此法,
Etaṃ sissaṃ dhammaṃ bodhayati garu
739这些庄严者向沙玛内拉宣说法义,
Ete sisse dhammaṃ bodhayanti garū
740由此庄严者,沙玛内拉得以被教化法义,
Etena garunā sisso dhammaṃ bodhāpīyate
741借诸庄严者,沙玛内拉得被教化法义,
Etehi garūhi sisso dhammaṃ bodhāpito
742由此庄严者,沙玛内拉获得快乐安乐。
Etena garunaṃ sukhaṃ pāpuṇāti sisso
743由这些长者们,比丘们获得安乐。
Etehi garūhi sukhaṃ pāpuṇanti sissā
744比丘对这位长者行恭敬礼。
Etassa garuno sakkāraṃ karoti sisso
745比丘们对这些长者们行恭敬礼。
Etesaṃ garūnaṃ sakkāraṃ karonti sissā
746因此,比丘却被这位长者所违背。
Etasmā garunā pana antaradhāyati sisso
747由这些长者们,比丘们被违背。
Etehi garūhi pana antaradhāyanti sissā
748在这些长者的最后阶段,有许多人。
Etassa garuno antevāsikā bahavo
749在这些重大的长老中,许多人是居住在他方的长老。
Etesaṃ garūnaṃ antevāsikā bahavo
750在此重大长老之中,居住于他方的长老受到欢迎。
Etasmiṃ garumhi pasīdati antevāsiko
751这些重大长老中,居住在他方的长老受到欢迎。
Etesu garūsu pasīdanti antevāsikā.
918如是第十六课。
Iti soḷasamo pāṭho.
919宣说阴性词形。
Itthiliṅgarūpāni vuccante.
752这位女人使仆人们作业。
Esā vanitā pana dāsiṃ kammaṃ kārāpeti.
753这些女人使仆人们作业。
Etā vanitāyo dāsiṃ kammaṃ kārāpenti
754这位女人使善业得以成就,由那个人完成。
Etaṃ vanitaṃ puññaṃ kārayati puriso
755这些女人造作功德,作为男子的善行基础。
Etā vanitāyo puññaṃ kārayanti purisā
756男子为这女人煮熟食物,然后食用。
Etāya vanitāya odano pacitvā bhujjate
757男子与这些女人一起煮熟食物并共同食用。
Etāhi vanitāhi odano pacitvā bhutto
758有些人为这女人准备生活资粮。
Etāya vanitāya koci jīvikaṃ kappeti
759有些人与这些女人一起准备生活资粮。
Etāhi vanitāhi keci jīvikaṃ kappenti
760因为这女人,男子给予供养。
Etissā vanitāya pilandhanaṃ deti puriso
761男人们给予这些女子丰厚的财物。
Etāsaṃ vanitānaṃ pilandhanaṃ denti purisā
762然而,有人亲近这女子。
Etāya vanitāya pana yo koci apeti
763也有一些人亲近这些女子。
Etāhi vanitāhi pana ye keci apenti
764这女子们身上有华美的衣物和装饰。
Etissā vanitāya pana vatthābharaṇāni honti
765这些女子被称为家族等名号。
Etāsānaṃ vanitānaṃ nāma gottādayo
766在这些女子中,有些人心生欢喜。
Etissaṃ vanitāyaṃ abhiramati ekacco
767在这些妇女中有些非常喜欢(美丽、悦目)。
Etāsu vanitāsu abhiramanti ekacce.
936如是第十七课。
Iti sattadasamo pāṭho.
937今说中性词形。
Napuṃsakaliṅgarūpāni vuccante.
768然而有人能见此家族福德广大。
Etaṃ kulaṃ pana bahuṃ puññaṃ pasavati
769这些家族广泛展现福德。
Etāni kulāni bahuṃ puññaṃ pasavanti
770然而有人能见此家族。
Etaṃ kulaṃ pana passati yo koci
771然而有些人能见这些家族。
Etāni kulāni pana passanti ye keci
772因这家族,僧团获得了饮食供养。
Etena kulena saṅgho bhattaṃ bhojāpīyate
773借由这些家族,僧团得到食物和饮食的供养
Etehi kulehi saṅgho bhattaṃ bhojāpīto
774因为这个家族,人们获得幸福安乐
Etena kulena pana jano sukhaṃ pāpuṇāti
775正因这些家族,人们获得幸福安乐
Etehi kulehi pana janā sukhaṃ pāpuṇanti
776在这个家族中,有财产者施舍财物
Etassa kulassa kho pana dhanaṃ dadāti dhanavā
777在这些家族中,富有人施舍财物
Etesaṃ kulānaṃ pana dhanaṃ dadanti dhanavantā
778因此从这些家族,没有人离弃僧团
Etasmā kulamhā kho pana ekacco na apeti
779这些家族中却有一些不富足。
Etehi kulehi kho pana ekacce na apenti
780那个家族却拥有丰厚的财富。
Etassa kulassa pana mahābhogo hoti
781这些家族当中都有丰厚的财富。
Etesaṃ kulānaṃ pana mahābhogā honti
782我心喜欢的是这一家族。
Etasmiṃ kulamhi pana me mano ramati
783这些家族中我的心不欢喜。
Etesu kulesu me manāni na ramanti.
954第十八课完。
Iti aṭṭhādasamo pāṭho.
955今说阳性词形。
Pulliṅgarūpāni vuccante.
784这个人却激发了那位丈夫的善行。
Ayaṃ jano pana taṃ purisaṃ puññaṃ kārāpeti
785这些人们为他人作善业。
Ime janā te purise puññaṃ kārāpenti
786这人作善业,是贤善之人。
Imaṃ janā puññaṃ kārāpeti sappuriso
787这些人们作善业,是贤善之妇女。
Ime jane puññaṃ kārāpenti sappurisā
788由此人得享业果。
Iminā janena kammaphalaṃ anubhūyate
789由这些人享受业果已成。
Imehi janehi kammaphalāni anubhuttāni
790由此人中无论谁行善者。
Iminā janena yo koci sucarati
791这些人中,有一些是善良的人。
Imehi janehi ye keci sucaranti
792他们当中有人对此生灵施以敬重。
Imassa janassa sakkārañca karoti
793这些人彼此之间相互表示敬重。
Imesaṃ janānaṃ sakkāraṃ karonti
794正是在这些人生中,我达到了觉悟的境地。
Imamhā janamhā viññutaṃ pattosmi
795正因这些人,恐惧和惶恐之心由此生起。
Imehi janehi bhayāni uppajjanti
796这些人中有农田和田地。
Imassa janassa khettavatthūni honti
797这些人当中也有许多富有财富和丰富粮食者。
Imesaṃ janānañca pahūtadhanadhaññāni
798在这人群中,若有人心安然、宁静,称为心安者。
Imamhi janasmiṃ pasīdati yo koci
799在这些人中,许多人心中皆感安然。
Imesu janesu pasīdanti ye keci.
972第十九课完。
Iti ekūnavīsatimo pāṭho.
973今说阴性词形。
Itthiliṅgarūpāni vuccante.
800这女子反而得享大量的功德福报。
Ayaṃ kaññā pana bahuṃ puññaṃ pasavati
801这些女子们同样享有丰厚的功德福报。
Imā kaññāyo bahuṃ puññaṃ pasavanti
802这女子的母亲为她种下了这般功德的因缘。
Imaṃ kaññaṃ puññaṃ kārāpeti mātā
803这位少女积累功德,供养母亲。
Imā kaññāyo puññaṃ kārāpeti mātā
804这位少女所食用的是小米。
Imāya kaññāya pana tilāni bhajjīyante
805这几位少女所食用的是稻谷。
Imāhi kaññāhi pana dhaññāni bhajjīyante
806这位少女使母亲获得安乐。
Imāya kaññāya sukhaṃ pāpuṇāti mātā
807这些少女使母亲获得安乐。
Imāhi kaññāhi sukhaṃ pāpuṇāti mātā
808这位少女为主人赠送宝饰。
Imissā kaññāya ābharaṇaṃ deti sāmi
809这女子给与佩戴饰物。
Imāsaṃ kaññānaṃ ābharaṇaṃ deti sāmi
810然而,有人向这女子投射目光。
Imāya kaññāya pana apeti yo koci
811这女子上有人投射目光。
Imāhi kaññāhi pana apeti yo koci
812这女子身上有佩戴的饰物。
Imissā kaññāya pana ābharaṇāni honti
813然而,这女子确实佩戴着饰物。
Imāsaṃ kaññānaṃ pana ābharaṇāni honti
814这女子心念确立稳定。
Imissaṃ kaññāyaṃ pana cittaṃ patiṭṭhitaṃ
815在这些心中,心识却未住定。
Imāsu kaññāsu cittaṃ pana napatiṭṭhitaṃ.
990第二十课完。
Iti vīsatimo pāṭho.
991说中性词形。
Napuṃsakaliṅgarūpāni vuccante.
816这一心识则了知自身之心系。
Imaṃ cittaṃ pana attano santānaṃ vijānāti
817这些心识皆了知自身之心系。
Imāni cittāni attano santānaṃ vijānanti
818若干人将对此心识生起分别认识。
Imaṃ cittaṃ saññamessanti ye keci
819对这些心识,若干人将生起分别认识。
Ime citte saññamessanti ye keci
820借此心识,一切众生皆被牵引。
Iminā cittena sabbopi jano nīyyati
821借由这些心念,诸众生皆被引导。
Imehi cittehi sabbe janā nīyyanti
822以此心念,众中若有染污者,
Iminā cittena yo koci saṃkilissati
823借由这些心念,若有人清净,
Imehi cittehi yo koci visujjhati
824其中若有人为此心念作教诲,
Imassa cittassa ovādaṃ deti yo koci
825彼此诸心所源之教诲,由若干人所分别给予,
Imesaṃ cittānaṃ ovādaṃ denti ye keci
826由此心所生起了境界。
Imasmā cittamhā ārammaṇaṃ uppajjati
827由这些心念所依缘的对象而生起。
Imehi cittehi ārammaṇāni uppajjanti
828这心,具无常法的特性,依此而转变。
Imassa cittassa aniccadhammassa vasaṃ anvagū
829由众多这些心念的环绕而产生涌现。
Imesānaṃ cittānaṃ parivitakko udapādi
830在此心若未得守护,则身业未得守护。
Asmiṃ citte arakkhite kāyakammaṃ arakkhitaṃ
831在这些具足的心念中,身业得以守护。
Imesu cittesu guttesu kāyakammaṃ rakkhitaṃ.
1008如是第二十一课。
Iti ekavīsatimo pāṭho.
1009说阳性词形。
Pulliṅgarūpāni vuccante.
832阿苏大王以四种聚合因缘使人民欢喜。
Asu mahārājā catuhi saṅgahavatthūhi janaṃ toseti
833阿穆大王以四种集合之物使民众欢喜。
Amū mahārājā catūhisaṅgahavatthūhi janaṃ tosenti
834众人确实亲近阿穆大王。
Amuṃ mahārājānaṃ sakkaccaṃ upasaṅkamati mahājano
835众人确实亲近这位阿穆大王。
Amūyo mahārāje sakkaccaṃ upasaṅkamati mahājano
836通过这位阿穆大王而建造壮丽的宫殿。
Amunā mahārājenapi mahāpāsādo kārāpīyate
837通过这些阿穆大王们而建造广大寺院。
Amūhi mahārājehi mahāvihāropi kārāpito
838然而,众人因这位阿穆大王而安乐行住。
Amunā mahārājena kho pana mahājano sucarati
839然则愚昧无知之大王所统治者中,有贤达人民安住于善行。
Amūhi mahārājehi kho pana mahājano sucarati
840贤达人民为彼愚昧大王,献上赞礼资用。
Amussa mahārājassa paṇṇākāraṃ deti mahājano
841众贤达者同为愚昧多愚之大王,献上供养资施。
Amūsānaṃ mahārājānaṃ paṇṇākāraṃ denti mahājanā
842由此愚昧大王,生起极大恐惧。
Amusmā mahārājamhā pana mahabbhayaṃ uppajjati
843对愚昧无知诸大王,随之出现大恐怖烦恼。
Amūhi mahārājehi mahabbhayāni uppajjanti
844彼愚昧大王却得其应有之尊荣与吉祥。
Amūssa mahārājassa vappamaṅgalañca hoti
845非真诚的广大国王,不是吉祥的存在。
Amūsānaṃ mahārājānaṃ vappamaṅgalāni honti
846然而,在这非真诚的广大国王中,广大人民是欢喜信受的。
Amusmiṃ mahārāje kho pana mahājano pasīdati
847但在这些非真诚的广大国王中,广大人民确实欢喜信受。
Amūsu mahārājesu kho pana mahājanā pasīdanti.
1026如是第二十二课。
Iti dvevīsatimo pāṭho.
1027说阴性词形。
Itthiliṅgarūpāni vuccante.
848然而,有些近事女确实听闻正法。
Asu upāsikā pana sakkaccaṃ dhammaṃ suṇāti
849这些非真诚的近事女们,确实听闻正法。
Amuyo upāsikāyo sakkaccaṃ dhammaṃ suṇanti
850非真诚的近事女能成就功德,因信心而成就。
Amuṃ upāsikaṃ puññaṃ kārāpeti saddho
851那些特定的居士以信心修习功德。
Amuyo upāsikāyo puññaṃ kārāpeti saddho
852这些特定居士供养比丘食饮。
Amuyā upāsikāya bhikkhu bhattaṃ bhojāpīyate
853由这些特定居士供养的比丘团体,得以食饮。
Amūhi upāsikāhi saṅgho bhattaṃ bhojāpito
854凡由这些特定居士所供养者,若其行持善法者,
Amuyā upāsikāya yo koci pana sucarati
855凡由这些特定居士所供养者中,诸行善法者,
Amūhi upāsikāhi ye keci pana sucaranti
856由这些居士布施,有德行的人受其施恩。
Amussā upāsikāya dānaṃ deti sappuriso
857贤良之人施与无愚之居士布施。
Amūsaṃ upāsikānaṃ dānaṃ denti sappurisā
858对于无愚之居士,也有人前来归依。
Amuyā upāsikāyapi yo koci apeti
859而对无愚之居士,有些人却背弃。
Amūhi upāsikāhi ye keci pana apenti
860无愚之居士亦多有子女。
Amussā upāsikāya puttāpi bahavo honti
861无愚之居士的众会亦是多众。
Amūsānaṃ upāsikānaṃ parisāpi bahavo
862谁若亲近无愚之居士,必得安乐。
Amussaṃ upāsikāyaṃ yo koci pasīdati
863在某些女性近事者当中,有些人信受。
Amūsu upāsikāsu pana ye keci pasīdanti.
1044如是第二十三课。
Iti tevīsatimo pāṭho.
1045今说中性词形。
Napuṃsakaliṅgarūpāni vuccante.
864有些不富有者,常常积集大量功德。
Aduṃ dhanavaṃ niccaṃ bahuṃ puññaṃ pasavati
865有些不富有的人,积集大量功德。
Amūni dhanavantāni bahuṃ puññaṃ pasavanti
866信心坚定者使不富有的富有人获得功德。
Aduṃ dhanavantaṃ puññaṃ kārāpeti saddho
867信心坚定者使不富有的人获得功德。
Amūni dhanavantāni puññaṃ kārāpeti saddho
868由这个富有者供养,比丘得以饮食。
Amunā dhanavantena bhikkhu bhattaṃ bhojāpīyate
869无智者与富有者共餐食饮食分盛。
Amūhi dhanavantehi bhikkhu bhattaṃ bhojāpito
870因无智者或富有者,众多人民皆安乐出生。
Amunā dhanavantena mahājanopi sukhījāto
871无智者与富有者,众多人民皆由此安乐出生。
Amūhi dhanavattehi mahājanopi sukhījāto
872富有者手持金色伞盖。
Amuno dhanavantassa suvaṇṇachattaṃ dhārayate
873富有者之中,有人立起(防护)无智者。
Amūsaṃ dhanavantānaṃ upatiṭṭheyya ekacco
874应当自此富有者处获得利益与尊重。
Amusmā dhanavantamhā lābhasakkāraṃ labheyya
875愚痴人对于富有者,应该获得利益与敬重。
Amūhi dhanavantehi lābhasakkārāni labheyyuṃ
876在那个富有者身边,有众多随从陪伴。
Amuno dhanavantassa mahāparivāro atthi
877对那些愚痴的富有者,他们的随从众多清楚明了。
Amūsānaṃ dhanavantānaṃ mahāparivārā vijjanti
878在这些富有的愚痴人中,若有人感到安心,
Amumhi dhanavantasmiṃ yo koci pasīdati
879在那些愚痴的富有者中,有些人获得安乐。
Amūsu dhanavantesu ye keci pasīdanti.
1062第二十四课终。
Iti catuvīsatimo pāṭho.
1063今说阳性词形。
Pulliṅgarūpāni vuccante.
1064世间哪里有智者能容纳忿怒而安住呢?
Kohi nāma budho loke vasaṃ kodhassa gacchati;
1065舍弃了人身,获得了天上的果报。
Ke hitvā mānusaṃ dehaṃ dibbaṃ yogaṃ upaccaguṃ.
1066你为了什么缘故而出家呢,朋友?
Kaṃsi tvaṃ assu uddissa pabbajito ca āvuso;
1067有的人从事善业,名闻三界。
Keci puññāni katvāna kittakā tidivaṃ gatā.
1068这生命是由何而生,为谁而作?
Kenāyaṃ pakato satto kuvaṃ sattassa kārako;
1069这身体是何所造,为谁受用?
Kehidaṃ pakataṃ bimbaṃ kvannu bibbassa kārako.
1070你为何具有这样的容貌,何故在此受损?
Kena te tādiso vaṇṇo kena te idha mijjhati;
1071有些天人因我的善行而保护我。
Kehi me puññakammehi mamaṃ rakkhanti devatā.
1072归于谁的喜悦之人,能够解脱一切苦恼;
Kassa cābhirato satto sabbadukkhā pamuccati;
1073谁之白昼与黑夜,善业总是增长不减?
Kesaṃ divāca rattoca sadā puññaṃ pavaḍḍhati.
1074为何你不畏惧如斯巨大恐怖?
Kasmā naparidevesi evarūpe mahabbhaye;
1075此人与某些圣者是同类众生。
Kehi nāma ariyehi puthageva jano ayaṃ.
1076你因理解法义而如是说此语;
Kassa tvaṃ dhammamaññāya vācaṃ bhasayi īdisaṃ;
1077因何若不认识诸法,要断除生死之缚?
Kesaṃ te dhammamaññāya acchiduṃ bhavabhandhanaṃ.
1078于何时此英勇者证得最胜觉悟?
Kamhi kāle tayā vīra patthitā bodhimuttamā;
1079于何纯净圣众中,尊者弟子完全了知?
Kesuddhānesu muninda sāvako paritibbutoti.
1080第二十五课终。
Iti pañcavīsatimo pāṭho.
1081今说阴性词形。
Itthiliṅgarūpāni vuccante.
1082又作何等柔和惠施,布施床榻诸供具?
Kā ca suphassayaṃ dānaṃ mañcapīṭhādikaṃ adā;
1083身造种种功德,三界中得往生。
Kāyo nānāvidhaṃ puññaṃ katvāna tidivaṃ gatā.
1084修习何种禅法,守护何种戒律?
Kaṃ bhāvanañca bhāveti kaṃ sīlaṃ paripālayī;
1085何谓奴仆?便是为主人作事者。
Kā nāma dāsiyo kamme kārāpayati sāmiko.
1086何为近事女?是指恒持法义不懈怠者。
Kāya upāsikāyassu dhammo ca sūyate sadā;
1087又何为有戒女性?是指常行具足戒法者。
Kāhi ca sīlavatīhi dhammo ca sūyate sadā.
1088以何智慧使我子得此安乐?
Kāya vijjāya me putto pāpuṇāti idaṃ sukhaṃ;
1089又以何种教诲令我子得此安乐?
Kāhi sikkhāhi me puttā pāpuṇanti idaṃ sukhaṃ.
1090何人于近事女中,应当布施者,是有财主。
Kassā upāsikāyassu dānaṃ dadeyya dhanavā;
1091善行者应当布施予近事女。
Kāsaṃ upāsikānañca dānaṃ dadeyya guṇavā.
1092身体之水,大河名称皆起于芥蓝河。
Kāya gaṅgāya sabbāca pabhavantīti kunnadī;
1093但众大河起自众大江河。
Kāhi ca pana nadīhi pabhavanti mahānadī.
1094然则,恒常浑浊广阔者乃是恒河。
Kassā kho pana gaṅgāya mahogho hoti sabbadā;
1095而芥蓝河则为林木与装饰品之所。
Kāsaṃ kho pana kaññānaṃ ābharaṇā bhavanti ca.
1096鱼儿则常在河水中游动不息。
Kassaṃ nadiṃ pana macchā niccaṃ vicaranti sadā;
1097河中鱼常常活动不息。
Kāsu gaṅgāsu kho macchā niccaṃ vicaranti sadā.
1098第二十六课终。
Iti chabbīsatimo pāṭho.
1099现在讲述中性词形。
Napuṃsakaliṅgarūpāni vuccante.
1100你在愚昧的烦恼中作什么,在无知的遮蔽中作什么?
Kiṃ te jaṭāhi dummedha kiṃ te ajinasāṭiyā;
1101心念如何生起,我们又如何了知它?
Kāni cittāni jāyanti kathaṃ jānema taṃ mayaṃ.
1102你见我有本身之物,便将财物分与我吗?
Kiṃ tvaṃ attavasaṃ disvā mama dajjāsimaṃ dhanaṃ;
1103造作了什么善业,三天之内就名闻天下?
Kāni puññāni katvāna kittakā tidivaṃ gatā.
1104世间由谁所转移,由谁来掌控?
Kenassu nīyati loko kenassu parikassati;
1105于我而言,善业的利益从未显现减少过。
Kehi me puññakammassa nāntamevañca dissati.
1106以何因缘,顽钝儿啊,你亲近并奉承那人?
Kenāsi dummano tāta purisaṃ kannu yocasi;
1107有人以何种花朵诚敬供养乔达摩?
Kehi pupphehi sakkaccaṃ saddho yajati gotamaṃ.
1108谁将施行那般慈爱?智者称之为教行。
Kassa so kayirā mettiṃ tamāhu cariyaṃ budhā;
1109那赠予者为何应获尊敬?当恒时馈赠给予。
Kesaṃ dānavaraṃ etaṃ dātabbañca sadādarā.
1110为何我是盗贼?王曾发问于我。
Kasmā coro ahu me tvaṃ iti rājā apucchitaṃ;
1111有些人因各种缘由而生起。
Kehi nāmapi hetūhi jāyantīti ime janā.
1112谁知晓这法而断除轮回之缠绵?
Kassa te dhammamaññāya acchiduṃ bhavabhandhanaṃ;
1113好比月亮在云层之间闪耀,
Kesaṃ majjhagato bhāti candova nabhamajjhago.
1114何处我烦躁愤恨,却未见恶事发生?
Kasmiṃ me sivayo kuddhā nāhaṃ passāmi dukkaṭaṃ;
1115若有人以善业来利益朋友,彼此即为真正朋友。
Kesu puññesu yojeti sakhīnaṃ so sakhāhitoti.
1116第二十七课终。
Iti sattavīsatimo pāṭho.
1117《词鬘》中关于一切代名词的部分终。
Iti padamañjariyā sabbanāmānaṃ.
1118第四章。
Catuttho paricchedo.
1119现在讲述不分性别的“你、你们”与“我、我们”二词。
Atha aliṅgatumhāmhasaddā vuccante.
880你应当努力积累善业,
Tvaṃ pana puriso puññaṃ karohi
881你们为人行善。
Tumhe purisā puññaṃ karotha
882但你使人为善。
Tuvaṃ pana purisaṃ puññaṃ kārāpeti
883你们使人作善事。
Tumhe purise puññāni kārāpeti
884因此,有人因这人而获得食物。
Tayā purisena odano paccate
885你们因这些人获得食物。
Tumhehi purisehi odanā paccante
886因这人,有些人活着。
Tayā purisena ekacco jīvati
887你等诸人中有些尚存者,
Tumhehi purisehi ekacce jīvanti
888财主赠与你所归之人财富,
Tuyhaṃ purisassa dhanaṃ deti dhanī
889财主赠与你们众人所有之人财富,
Tumhākaṃ purisānaṃ dhanaṃ deti dhanī
890因彼者而取财物于人者若有,
Tayā purisamhā apeti yo koci
891你等诸人中取财物者所有,
Tumhehi purisehi apenti ye keci
892你所归人之名号及族姓等,
Tuyhaṃ purisassa nāma gottādayo
893你们男子的取舍选择
Tumhākaṃ purisānaṃ pariggaho
894在那些男子中,有一人欢喜
Tayi purisasmiṃ koci pasīdati
895你们之中有些男子欢喜
Tumhesu purisesu keci pasīdanti.
1136第一课终。
Iti paṭhamo pāṭho.
896你乃女子也,应备齐供养后而行
Tvaṃ itthīpi odanaṃ bhutvā gacchāhi
897你们女子应备齐供养后而行
Tumhe itthiyo odanaṃ bhutvā gacchatha
898你为女子,男子成就功德
Tuvaṃ itthiṃ puññaṃ kārayati puriso
899你们女人造作善业,男人们也因此得福报。
Tumhe itthiyo puññāni kārenti purisā
900因这女人而男人们享用粮食。
Tayā itthiyāpi dhaññaṃ bhajjate
901女人们也因你们而获得粮食。
Tumhehi itthīhi dhaññāni bhajjante
902因这女人有人成受苦楚,
Tayā itthiyā dukkhaṃ pāpuṇāti koci
903你们女人所得之福令主人获得安乐。
Tumhehi itthīhi sukhaṃ pāpuṇāti sāmi
904你因女人而得饰物,主人赠与于你。
Tuyhaṃ itthiyā ābharaṇaṃ deti sāmi
905主人赐予你们女人饰物,
Tumhākaṃ itthīnaṃ ābharaṇaṃ deti sāmi
906某个女人以此来贬损的人,
Tayā itthiyā apeti yo koci
907你们女人所贬损的那些人,
Tumhehi itthīhi apenti ye keci
908你之女人甚至有众多子女,
Tuyhaṃ itthiyā puttāpi bahavo honti
909你们女人拥有衣服饰物,
Tumhākaṃ itthīnaṃ vatthābharaṇāni honti
910但你心念立足在女人身上。
Tvayi itthiyā pana manaṃ patiṭṭhitaṃ
911你等于女人中,心意已安立者。
Tumhesu itthīsu pana manāni patiṭṭhitāni.
1153以上为第二课。
Iti dutiyo pāṭho.
912汝思惟心意所缘。
Tvaṃ cittaṃ pana ārammaṇaṃ cintesi
913汝等思惟心意所缘。
Tumhe cittāni ārammaṇaṃ cintetha
914有些人能辨识此心。
Tvaṃ cittaṃ saññamessanti ye keci
915你等中有些人能辨识此心。
Tumhe cittāni saññamessanti ye keci
916由这心意,已体验业果报。
Tayā cittena kammaphalaṃ anubhuttaṃ
917汝等以心体验所作业果,
Tumhehi cittehi kammaphalaṃ anubhuttaṃ
918以此心念,贤者敬礼觉者,
Tayā cittena buddhaṃ sarati sappuriso
919贤者们以汝等之心敬礼觉者,
Tumhehi cittehi buddhaṃ saranti sappurisā
920有人为汝心所劝诫,
Tuyhaṃ cittassa ovādaṃ deti koci
921有人为汝众心给予劝诫,
Tumhākaṃ cittānaṃ ovādaṃ denti keci
922然以此心则生惧怖。
Tayā cittamhā kho pana bhayaṃ uppajjati
923你们内心中便生起恐惧。
Tumhehi cittehi pana bhayāni uppajjanti
924你的心中生起疑惑不定。
Tuyhaṃ cittassa parivitakko udapādi
925你们的心中生起疑惑不定。
Tumhākaṃ cittānaṃ parivitakko udapādi
926在那内心中,善心是已安立的。
Tayi citte kho pana kusalacittaṃ patiṭhitaṃ
927在你们诸心中,善心是已安立的。
Tumhesu cittesu kusalacittāni patiṭṭhitāni.
1170以上为第三课。
Iti tatiyo pāṭho.
928我这个人也行于善业。
Ahaṃ purisopi puññaṃ karomi
929我们这些人确实造作善业。
Mayaṃ purisā pana puññaṃ karoma
930他使我成为有德之人。
Mamaṃ purisaṃ puññaṃ kārāpeti
931他们使人为诸善业的造作者。
Amhe purise puññāni kārāpeti
932我由此人已身受其业报。
Mayā purisena kammaphalaṃ anubhuttaṃ
933我们因这些人已身受业果。
Amhehi purisehi kammaphalaṃ anubhuttaṃ
934我与此人中有些人行善自守。
Mayā purisena ekacco sucarati
935我们之中有人修习善法。
Amhehi purisehi ekacce sucaranti
936富有人将财富施予我。
Amhaṃ purisassa dhanaṃ dadāti dhanavā
937拥有果报的人将果报给予我们。
Amhākaṃ purisānaṃ phalaṃ dadāti phalavā
938有些人因此从人处离去。
Mayā purisasmā apeti ekacco
939我们这群人中生起恐惧。
Amhehi purisehi bhayāni uppajjanti
940在我们之间有人以家族名号等称谓称呼我。
Amhaṃ purisassa nāma gottādi
941这是我们男人的庄园。
Amhākaṃ purisānaṃ pariggaho hoti
942如果有人在我之中感到满意,
Mayi purisasmiṃ pasīdati yo koci
943在我们这些男人中,有一个最英俊的。
Amhesu purisesu ekacco sūratamo.
1187以上为第四课。
Iti catuttho pāṭho.
944而我是少女,行善业。
Ahaṃ kaññā pana puññaṃ karomi
945我们少女们行善业。
Mayaṃ kaññāyo puññāni karoma
946我的少女使我建立善业。
Mamaṃ kaññaṃ puññaṃ kārāpeti
947我们因女子而造作善业。
Amhe kaññāyo puññaṃ kārāpeti
948我因女子而获得饭食。
Mayā kaññāya odano paccate
949我们因女子而获得饭食。
Amhehi kaññāhi odano paccate
950我因女子而经历苦乐。
Mayā kaññāya sukhadukkhā pāpuṇāti
951我们因女子而经历苦乐。
Amhehi kaññāhi sukhadukkhaṃ pāpuṇāti
952女子予我饰物。
Amhaṃ kaññāya ābharaṇaṃ deti
953她赐给我们的女子饰物。
Amhākaṃ kaññānaṃ ābharaṇaṃ deti
954于我而言,此女子较为卑下。
Mayā kaññāya ayaṃ kaññā hīṇā
955在我们这些女子中,此女子更为尊贵。
Amhehi kaññāhi ayaṃ kaññā adhikā
956对我而言,女子拥有衣物和饰物。
Amhaṃ kaññāya vatthābharaṇāni honti
957她是我们女子的依附。
Amhākaṃ kaññānaṃ pariggaho hoti
958在我这里,此女子的心意未安定。
Mayi kaññāyaṃ me manaṃ napatiṭṭhitaṃ
959在我等少女中,我的心念已立定。
Amhesu kaññāsu me manaṃ patiṭṭhitaṃ.
1204以上为第五课。
Iti pañcamo pāṭho.
960我请你们了解心念所缘之处。
Ahaṃ cittaṃ pana ārammaṇaṃ vijānāhi
961我们诸心应当了解所缘之处。
Mayaṃ cittāni ārammaṇaṃ vijānātha
962有些人将我的心与色等所执的境相认定。
Mamaṃ cittaṃ saññamessanti ekacce
963有人会将我们诸心断为种种分别。
Amhe cittāni saññamessanti keci
964我以心获得了业果的体验。
Mayā cittena kammaphalaṃ anubhuttaṃ
965我们以心领会业果的经历。
Amhehi cittehi kammaphalaṃ anubhuttaṃ
966我以心供养如来圣者。
Mayā cittena buddhaṃ sarati sappuriso
967我们以信心供养如来圣者。
Amhehi cittehi buddhaṃ sarati saddho
968有人给予我的心指引劝诫。
Mamaṃ cittassa ovādaṃ deti koci
969有人对我们的心理给予劝诫指引。
Amhākaṃ cittānaṃ ovādaṃ denti keci
970由于我的心,产生了恐惧。
Mayā cittasmā pana bhayaṃ uppajjati
971由我们的心念起恐惧,恐惧就生起。
Amhehi cittehi bhayāni uppajjanti
972对我心念的盘绕起了牵挂情绪。
Mamaṃ cittassa parivitakko udapādi
973对我们的心念们生起盘绕纠缠。
Amhākaṃ cittānaṃ parivitakko hoti
974然而在我心中立着善心念。
Mayi citte pana kusalacittaṃ patiṭṭhitaṃ
975在我们心中立着善心念。
Amhesu cittesu kusalacittāni patiṭṭhitāni.
1221以上为第六课。
Iti chaṭṭho pāṭho.
976但你们要去村庄。
Gāmaṃ vo pana gaccheyyātha
977我们今天不去村子。
Gāmaṃ no pana gaccheyyāma
978比丘们啊,我要离开你们而去。
Pahāya vo bhikkhave gamissāmi
979今天你们不要惊慌。
Mā no ajja pana vikantisu
980你们这些人所作的究竟是什么业?
Katameva te pana taṃ kammaṃ
981我所作的究竟是什么业?
Katameva me pana taṃ kammaṃ
982你们所作的究竟是什么善业?
Katameva vo pana kusalakammaṃ
983什么才是我们的善业呢?
Katameva no pana kusalakammaṃ
984我赠与你们五个村庄为最佳之地。
Dadāmi te pana gāmavarāni pañca
985请将最佳村庄也赠与我。
Dadāhi me gāmavaraṃ tvampi
986比丘们,我将为你们宣说佛法。
Dhammaṃ vo bhikkhave desissāmi
987愿国王为我们分配出土地。
Saṃvibhājetha no rajjena
988但你的头颅仍如人类一般。
Manussasseva te sīsaṃ pana
989行人萨咖说:我确实拥有大量财富。
Pahūtaṃ me pana dhanaṃ sakka
990我因你们的满足与欢喜而心生喜悦。
Tuṭṭhosmiyā vo pana pakatiyā
991世尊是我们坚定不移的导师,超凡绝伦。
Satthā no bhagavā anuppatto.
1238这些形色如你们所见依止于足之所在;
Vo no te meti rūpāni padāni padato yato;
1239之后并未谓之为规范律条,这些都是我的见解。
Tato nāmikapantīsu natū vuttāni tāni me.
1240在具体的运用与行为当中,它们是适宜、完备的。
Paccatte upayoge ca karaṇe sampadāniye;
1241唯有所有主人的话语,才是真正流传的语音。
Sāmissa vacane ceva vo no saddo pavattati.
1242即在行为、所得与主人利益方面而来的;
Karaṇe sampadāne ca sāmiatthe ca āgato;
1243这正是应当由有智慧者去认识、以智慧观察显现的语音。
Te me saddoti viññeyyo viññunā nayadassināti.
1244以上为第七课。
Iti sattamo pāṭho.
1245至此,为《词鬘》中无性代名词的说明。
Iti padamañjariyā aliṅgasabbanāmānaṃ.
1246第五章。
Pañcamo paricchedo.
992这些称为阳性单数形态,
Imāni pulliṅgarūpāni vuccante
993两位大王管理着国土,
Dve mahārājāno rajjaṃ kārenti
994两位大王还亲自接近。
Dvepi mahārājāno upasaṅkamati
995两位大王之间发生了战争。
Dvīhi mahārājehi saṅgāmo kato
996两位大王的国民生活在各自的国家中。
Dvīhi mahārājehi raṭṭhavāsino jīvanti
997两位大王都展现出明慧的才干。
Dvinnaṃ mahārājānaṃ pannākāraṃ deti
998两位大王之间生起了恐惧。
Dvīhi mahārājehi bhayāni uppajjanti
999两位大王都处于戒备和防护之中。
Dvinnaṃ mahārājānaṃ pariggaho hoti
1000两位大王的心念各自确立。
Dvīsu mahārājesu manāni patiṭṭhitāni.
1256这些称为阴性形。
Imāni itthiliṅgarūpāni vuccante.
1001两位少女行善积德。
Dve kaññāyo puññāni karonti
1002两位少女使善业得以成就。
Dve kaññāyo puññāni kārāpeti
1003由这两位少女而成就善业。
Dvīhi kaññāhi puññāni katāni
1004这两位少女分别获得欢乐与苦楚。
Dvīhi kaññāhi sukhadukkhaṃ pāpuṇāti
1005供养这两位少女以饰物。
Dvinnaṃ kaññānaṃ ābharaṇāni deti
1006在这两位少女中,此少女为尊长。
Dvīhi kaññāhi ayaṃ kaññā adhikā
1007两位少女拥有衣物饰品。
Dvinnaṃ kaññānaṃ vatthābharaṇaṃ hoti
1008两位少女心意坚定不移。
Dvīsu kaññāsu manāni patiṭṭhitāni
1265这些称为中性形。
Imāni napuṃsakaliṅgarūpāni vuccante.
1009两个家族因施舍而修习善法。
Dve kulāni dānādikusalaṃ karonti
1010两个家族促使行施舍善法。
Dve kulāni dānādikusalaṃ kārāpeti
1011僧团因这两个家族得到衣食供养。
Dvīhi kulehi saṅgho bhattaṃ bhojāpito
1012僧团因这两个家族获得安乐。
Dvīhi kulehi sukhaṃ pāpuṇāti saṅgho
1013有些人对两姓表示尊敬。
Dvinnaṃ kulānaṃ sakkāraṃ karonti keci
1014有个别的人在两个家族中游走。
Dvīhi kulehi apeti ekacco puggalo
1015两姓即族姓等。
Dvinnaṃ kulānaṃ nāma gottādayo
1016我的心安住于两个家族。
Dvīsu kulesu me cittaṃ patiṭṭhitaṃ.
1274第一课到此结束。
Iti paṭhamo pāṭho.
1275这些称为阳性形。
Imāni pulliṅgarūpāni vuccante.
1017然而,有三种人在生活。
Tayo purisā pana vihāraṃ karonti
1018在这三种人中,有个别人接近。
Tayo purise upagacchati ekacco
1019由三人同住而成的僧团。
Tīhi purisehi vihāro kārāpito
1020由三人同住而生活的那些人。
Tīhi purisehi jīvanti ye keci
1021富有人将财富给予经过三人考验的人。
Tiṇṇannaṃ purisānaṃ dhanaṃ deti dhanavā
1022在三人中生起恐怖。
Tīhi purisehi bhayāni uppajjanti
1023经过三人考验的人被视为可靠之人。
Tiṇṇannaṃ purisānaṃ pariggaho hoti
1024在三个人中有人信服者。
Tīsu purisesu pasīdati yo koci.
1284此等称为阴性形。
Imāni itthiliṅgarūpāni vuccante.
1025三位妇人行善业。
Tisso itthiyo puññāni karonti
1026三位妇人促使他人行善业。
Tisso itthiyo puññāni kārāpeti
1027三位妇人供养供给僧团饮食。
Tīhi itthīhi saṅgho bhattaṃ bhojāpito
1028三位妇人中有些男子得以生存。
Tīhi itthīhi jīvanti ekacco puriso
1029为这三位妇人授予饰物。
Tissannaṃ itthīnaṃ ābharaṇāni deti
1030三位妇人中有些男子前来侍奉。
Tīhi itthīhi apeti ekacco puriso
1031三种妇女佩戴饰物。
Tissannaṃ itthīnaṃ ābharaṇāni honti
1032三种妇女中,有些人令男人欢喜。
Tīsu itthīsu pasīdati ekacco puriso.
1293此等称为中性形。
Imāni napuṃsakaliṅgarūpāni vuccante.
1033三种家族造作功德。
Tīni kulāni puññāni karonti
1034三种家族使功德成就。
Tīni kulāni puññāni kārāpeti
1035借助三种家族将作功德。
Tīhi kulehi puññāni kariyyante
1036借助这三种家族而生活的众生。
Tīhi kulehi jīvanti ye keci
1037若遣散了恶劣家族,富有之家则施与财富者。
Tiṇṇannaṃ kulānaṃ dhanaṃ deti dhanavā
1038在三种家族中,恐惧不再产生。
Tīhi kulehi bhayāni na uppajjanti
1039若遣散了恶劣家族,必成大富豪。
Tiṇṇannaṃ kulānaṃ mahābhogo hoti
1040在这三种家族中,偶有人愉悦满意。
Tīsu kulesu pasīdati ekacco puriso.
1302如是第二课。
Iti dutiyo pāṭho.
1303此等称为阳性形。
Imāni pulliṅgarūpāni vuccante.
1041四大君主治理国土。
Cattāro mahārājā rajjaṃ karonti
1042四大君主中,有人随侍亲近。
Cattāro mahārāje upagacchati ekacco
1043四位大王行善功德。
Catūhi mahārājehi puññāni kariyyante
1044众多大众依靠这四位大王而生存。
Catūhi mahārājehi jīvanti mahājanā
1045这四位大王给予臣民福泽的利益。
Catunnaṃ mahārājānaṃ pannākāraṃ denti
1046四位大王也会遇到恐怖危险。
Catūhi mahārājehi bhayāni uppajjanti
1047这四位大王各有庄严装饰。
Catunnaṃ mahārājānaṃ ābharaṇaṃ hoti
1048众多大众因这四位大王而欢喜敬重。
Catūsu mahārājesu pasīdati mahājano.
1312此等称为阴性形。
Imāni itthiliṅgarūpāni vuccante.
1049四种少女行善积德。
Catasso kaññāyo puññāni karonti
1050四种少女使善业增长。
Catasso kaññāyo puññāni kārāpeti
1051僧团以四种少女供养饮食。
Catūhi kaññāhi saṅgho bhattaṃ bhojāpito
1052四种少女令男子遭受杀业果报。
Catūhi kaññāhi vadhaṃ pāpuṇanti purisā
1053四种少女赠与装饰品。
Catassannaṃ kaññānaṃ ābharaṇāni denti
1054这就是以四种少女为尊者。
Catūhi kaññāhi ayaṃ kaññā adhikā
1055四种女子具有装饰品。
Catassannaṃ kaññānaṃ ābharaṇaṃ hoti
1056在四种女子中,有些男人感到喜爱。
Catūsu kaññāsu pasīdati ekacco puriso.
1321此等称为中性形。
Imāni napuṃsakaliṅgarūpāni vuccante.
1057四种姓氏行许多功德。
Cattāri kulāni bahuṃ puññaṃ karonti
1058四种姓氏中,有些人前去往诣。
Cattāri kulāni upagacchanti ekacce
1059在四种姓氏中作居所。
Catūhi kulehi vihāro kārāpīyate
1060有些男人在四种姓氏中生活。
Catūhi kulehi jīvanti ekacce purisā
1061四种家族之间彼此表示敬重。
Catunnaṃ kulānaṃ sakkāraṃ karonti
1062有些人进入四个家族中的某一个。
Catūhi kulehi apenti ekacce
1063四种家族名为族姓等范畴。
Catunnaṃ kulānaṃ nāma gottādayo
1064大人物在四个家族中享有威望。
Catusu kulesu pasīdati mahājano.
1330如是第三诵。
Iti tatiyo pāṭho.
1065五大元素存在于世间。
Pañca mahābhūtā tiṭṭhanti
1066见到的是五大元素。
Pañca mahābhūte passati
1067由五大元素所构成的
Pañcahi mahābhūtehi katāni
1068运行于五大元素之中
Pañcahi mahābhūtehi sucarati
1069给予五大元素的
Pañcannaṃ mahābhūtānaṃ dīyate
1070归于五大元素
Pañcahi mahābhūtehi apeti
1071五大元素的终结
Pañcannaṃ mahābhūtānaṃ santakaṃ
1072安立于五大元素之中
Pañcasu mahābhūtesu patiṭṭhitaṃ.
1339说三性色。
Tiliṅgarūpāni vuccante.
1073五大元素存在着。
Pañca-mahābhūtā pana tiṭṭhanti
1074五种超越元素存在着。
Pañca-abhibhavitāro tiṭṭhanti
1075五类人类存在着。
Pañca-purisā pana tiṭṭhanti
1076五种土地存在着。
Pañca-bhūmiyo pana honti
1077五种地域存在着。
Pañca-kaññāyo pana tiṭṭhanti
1078五大元素存在着。
Pañca-mahābhūtāni tiṭṭhanti
1079有五种心分别生起。
Pañca-cittāni uppajjanti
1080如此应当在一切处加以用转。
Evaṃ sabbattha yojetabbaṃ.
1348如是第四诵。
Iti catuttho pāṭho.
1349说三性色。
Tiliṅgarūpāni vuccante.
1081六大元素实在存在。
Cha mahābhūtā pana tiṭṭhanti
1082见有六种统摄者。
Cha abhibhavitāro passati
1083有六类人分别作业。
Chahi purisehi kammaṃ kataṃ
1084有人喜爱被大地所覆盖之物。
Channaṃ bhūmīnaṃ ruccati koci
1085有些人拥有六根识界。
Chahi kaññāhi apeti ekacco
1086众生的根本相续是覆盖的。
Channaṃ bhūtānaṃ santakaṃ hoti
1087意识却安立于六法之中。
Chasu pana cittesu patiṭṭhitaṃ.
1357说三性色。
Tiliṅgarūpāni vuccante.
1088七大元素却存在。
Satta mahābhūtā pana tiṭṭhanti
1089看到七种所覆现象。
Satta abhibhavitāro passati
1090有七种人作过业。
Sattahi purisehi kammaṃ kataṃ
1091七种地之中,有人欢喜。
Sattannaṃ bhūmīnaṃ ruccati koci
1092有少数人分别追逐七女。
Sattahi kaññāhi apeti ekacco
1093七类众生具有寿命终止的性质。
Sattannaṃ bhūtānaṃ santakaṃ hoti
1094但心识立于七者之中。
Sattasu pana cittesu patiṭṭhitaṃ.
1365如是第五诵。
Iti pañcamo pāṭho.
1366说明三性词形。
Tiliṅgarūpāni vuccante.
1095八大元素则永存不灭。
Aṭṭha mahābhūtā pana tiṭṭhanti
1096见八大元素彼此相互支配。
Aṭṭha abhibhavitāro passati
1097八种人进行了业行
Aṭṭhahipurisehi kammaṃ kataṃ
1098有人爱好八种根基
Aṭṭhannaṃ bhūmīnaṃ ruccati koci
1099有人亲近八种少女
Aṭṭhahi kaññāhi apeti koci
1100八种根基所成者有终结
Aṭṭhannaṃbhūtānaṃ santakaṃ hoti
1101然而心中立于八种法
Aṭṭhasu pana cittesu patiṭṭhitaṃ.
1374说明三性词形。
Tiliṅgarūpāni vuccante.
1102九种大根本则存在
Nava mahābhūtā pana tiṭṭhanti
1103见九种支配者。
Nava abhibhavitāro passati
1104有九种人已作业。
Navahi purisehi kammaṃ kataṃ
1105没有人喜欢九种土地。
Navannaṃ bhūmīnaṃ ruccati koci
1106没有人向九种少女求爱。
Navahi kaññāhi apeti koci
1107对九类众生是终结者。
Navannaṃ bhūtānaṃ santakaṃ hoti
1108但安住于九种心中。
Navasu pana cittesu patiṭṭhitaṃ.
1382第六课终。
Iti chaṭṭho pāṭho.
1383说明三性词形。
Tiliṅgarūpāni vuccante.
1109然而,有十种大元素存在。
Dasa mahābhūtā pana tiṭṭhanti
1110能观察的是十种主宰者。
Dasa abhibhavitāro passati
1111由十种人所造作业。
Dasahi purisehi kammaṃ kataṃ
1112有人喜爱这十种元素。
Dasannaṃ bhūtānaṃ ruccati koci
1113有人厌弃这十种少女。
Dasahi kaññāhi apeti koci
1114这十种元素是终结者。
Dasannaṃ bhūtānaṃ santakaṃ hoti
1115然而,心中存在着十种基础。
Dasasu pana cittesu patiṭṭhitaṃ.
1391说明三性词形。
Tiliṅgarūpāni vuccante.
1116有十一种大元素存在。
Ekādasa-mahābhūtā tiṭṭhanti
1117有十二种支配者存在。
Dvādasa-abhibhavitāro tiṭṭhanti
1118然而,有十三种人存在。
Terasa-purisā pana tiṭṭhanti
1119然而,有十四种境界存在。
Cuddasa-bhūmiyo pana honti
1120然而,有十五种根源存在。
Pañcadasa-kaññāyo pana tiṭṭhanti
1121十六大者却依然存在。
Solasa-bhūtāni pana tiṭṭhanti
1122七种心所随之而生起。
Sattarasa-cittāni uppajjanti.
1399说明三性词形。
Tiliṅgarūpāni vuccante.
1123十八大者依然存在。
Aṭṭhārasa mahābhūtā pana tiṭṭhanti
1124观察到十八种外境的支配者。
Aṭṭhārasa abhibhavitāro passati
1125十八种人已经造作了业。
Aṭṭhārasahi purisehi kammaṃ kataṃ
1126喜欢十八种地界。
Aṭṭhārasannaṃ bhūmīnaṃ ruccati
1127年十八岁的少女来临者有之。
Aṭṭhārasahi kaññāhi apeti koci
1128十八岁的众生已成为寿终者。
Aṭṭhārasannaṃ bhūtānaṃ santakaṃ
1129十八种心已然安住。
Aṭṭhārasasu cittesu patiṭṭhitaṃ.
1407至此为第七课。
Iti sattamo pāṭho.
1408至此为《词鬘》中复数数名词的第六章。
Iti padamañjariyā bahuvacanasaṅkhyānāmānaṃ chaṭṭho paricchedo.
1409以下说明三性词形。
Tiliṅgarūpāni vuccante.
1130二十一,二十一欲望亦然。
Ekūnavīsati ekūnavīsaṃ iccādipi
1131给二十一者也,给二十一者。
Ekūnavīsāya ekūnavīsāyaṃ
1132二十一比丘也同样站立。
Ekūnavīsati bhikkhūpi tiṭṭhanti
1133见有十九名比丘。
Ekūnavīsaṃ bhikkhūpi passati
1134向十九名比丘宣说了法。
Ekūnavīsāya bhikkhūhi dhammo desito
1135对十九名比丘尼作了业。
Ekūnavīsāya kaññāhi kammaṃ kataṃ
1136以十九心作了业。
Ekūnavīsāya cittehi kammaṃ kataṃ
1137付与十九名比丘袈裟。
Ekūnavīsāya bhikkhūnaṃ cīvaraṃ deti
1138付与十九名比丘尼财物。
Ekūnavīsāya kaññānaṃ dhanaṃ deti
1139二十九种心中,确有喜爱者。
Ekūnavīsāya cittānaṃ pana ruccati
1140二十九种比丘中,有人避开某种。
Ekūnavīsāya bhikkhūhi apeti koci
1141二十九种尼女中,有人避开某种。
Ekūnavīsāya kaññāhi apeti koci
1142二十九种心中,有人避开某种。
Ekūnavīsāya cittehi apeti koci
1143二十九种比丘中的灭尽者。
Ekūnavīsāya bhikkhūnaṃ santakaṃ
1144二十九种尼女中的灭尽者。
Ekūnavīsāya kaññānaṃ santakaṃ
1145十九种心识的总数
Ekūnavīsāya cittānaṃ santakaṃ
1146十九位比丘中安住者
Ekūnavīsāya bhikkhūsu patiṭṭhitaṃ
1147十九位沙玛内莉中安住者
Ekūnavīsāya kaññāsu patiṭṭhitaṃ
1148十九心识中安住者
Ekūnavīsāyaṃ cittesu patiṭṭhitaṃ.
1429至此为第一课。
Iti paṭhamo pāṭho.
1430阳性词形。
Pulliṅgarūpāni.
1149十九位比丘亦立定
Ekūnavīsati bhikkhūpi tiṭṭhanti
1150十九位比丘亦见。
Ekūnavīsatiṃ bhikkhūpi passati
1151由十九比丘所宣说
Ekūnavīsatiyā bhikkhūhi desito
1152确立于十九比丘中。
Ekūnavīsatiyaṃ bhikkhūsu patiṭṭhitaṃ.
1435阴性词形。
Itthiliṅgarūpāni.
1153十九女尼立于此。
Ekūnavīsati kaññāyo tiṭṭhanti
1154见于十九女尼。
Ekūnavīsatiṃ kaññāyo passati
1155十九女尼中有行为已作。
Ekūnavīsatiyā kaññāhi kammaṃ kataṃ
1156确立于十九女尼中。
Ekūnavīsatiyaṃ kaññāsu patiṭṭhitaṃ.
1440中性词形。
Napuṃsakaliṅgarūpāni.
1157二十九种心起现。
Ekūnavīsati cittāni uppajjanti
1158亲见二十九种心。
Ekūnavīsatiṃ cittāni passati
1159以二十九种心造业已。
Ekūnavīsatiyā cittehi kammaṃ kataṃ
1160依止于二十九种心。
Ekūnavīsatiyaṃ cittesu patiṭṭhitaṃ.
1445如是第二课。
Iti dutiyo pāṭho.
1446阳性词形。
Pulliṅgarūpāni.
1161二十比丘立住。
Vīsati bhikkhavo tiṭṭhanti
1162见二十比丘现。
Vīsatiṃ bhikkhavo passati
1163二十人比丘所宣说,
Vīsatiyā bhikkhūhi desito
1164立定于二十比丘之中。
Vīsatiyaṃ bhikkhūsu patiṭṭhitaṃ.
1451阴性词形。
Itthiliṅgarūpāni.
1165二十女众之中亦有立定者,
Vīsati kaññāyopi tiṭṭhanti
1166亦见于二十女众之中。
Visatiṃ kaññāyopi passati
1167与二十女众共作业,
Vīsatiyā kaññāhi kammaṃ kataṃ
1168立定于二十女众之中。
Vīsatiyaṃ kaññāsu patiṭṭhitaṃ.
1456中性词形。
Napuṃsakaliṅgarūpāni.
1169二十种心起分别出现。
Vīsati cittāni uppajjanti
1170亦观察这二十种心。
Vīsatiṃ cittānipi passati
1171以这二十种心行事已经作成。
Vīsatiyā cittehi kammaṃ kataṃ
1172稳定于这二十种心之中。
Vīsatiyaṃ cittesu patiṭṭhitaṃ
1173逐二十而二十,逐二十而二十地进行。
Vīsaṃ vīsaṃ vīsāya vīsāyaṃ
1174如二十一、二十二、二十三般。
Tathā ekavīsa dvāvīsa bāvīsa
1175三十二种欲望及其余者。
Tevīsa catuvīsa-iccādipi.
1464如是第三课。
Iti tatiyo pāṭho.
1465阳性词形。
Pulliṅgarūpāni.
1176三十位比丘站立着。
Tiṃsa bhikkhavo tiṭṭhanti
1177三十位比丘见闻着。
Tiṃsa bhikkhavo passati
1178向三十位比丘所宣说的。
Tiṃsāya bhikkhūhi desito
1179立于这三十位比丘之中。
Tiṃsāyaṃ bhikkhūsu patiṭṭhitaṃ.
1470阴性词形。
Itthiliṅgarūpāni.
1180还有三十位比丘尼也站立着。
Tiṃsa kaññāyopi tiṭṭhanti
1181三十女儿也观察。
Tiṃsa kaññāyopi passati
1182以这三十女儿作业。
Tiṃsāya kaññāhi kammaṃ kataṃ
1183立于这三十女儿中。
Tiṃsāyaṃ kaññāsu patiṭṭhitaṃ.
1475中性词形。
Napuṃsakaliṅgarūpāni.
1184三种心起。
Tiṃsa cittāni uppajjanti
1185三种心也观察。
Tiṃsa cittānipi passati
1186以这三种心作业。
Tiṃsāya cittehi kammaṃ kataṃ
1187三十心中坚定不移。
Tiṃsāyaṃ cittesu patiṭṭhitaṃ.
1480如是第四课。
Iti catuttho pāṭho.
1481阳性词形。
Pulliṅgarūpāni.
1188四十四名比丘站立。
Cattālīsa bhikkhavo tiṭṭhanti
1189见四十四名比丘。
Cattālīsaṃ bhikkhavo passati
1190由四十四名比丘宣说。
Cattālīsāya bhikkhūhi desito
1191在四十四名比丘中确立。
Cattālīsāyaṃ bhikkhūsu patiṭṭhitaṃ.
1486阴性词形。
Itthiliṅgarūpāni.
1192四十四名少女中亦有站立者。
Cattālīsa kaññāyopi tiṭṭhanti
1193他见到四十有四个女子,
Cattālīsaṃ kaññāyopi passati
1194与四十四个女子作了业,
Cattālīsāya kaññāhi kammaṃ kataṃ
1195立足于四十四女子之中。
Cattālīsāyaṃ kaññāsu patiṭṭhitaṃ.
1491中性词形。
Napuṃsakaliṅgarūpāni.
1196四十四个心识也产生,
Cattālīsa cittānipi uppajjanti
1197他见到四十四种心识,
Cattālīsaṃ cittānipi passati
1198以四十四种心识作了业。
Cattālīsāya cittehi kammaṃ kataṃ
1199于四十一种心识中建立。
Cattālīsāyaṃ cittesu patiṭṭhitaṃ.
1200亦为四十一种。
Cattārīsa iccādipi.
1497第五课至此结束。
Iti pañcamo pāṭho.
1498阳性词形。
Pulliṅgarūpāni.
1201比丘们以慧而存立。
Paññāya bhikkhavo tiṭṭhanti
1202比丘以慧而观见。
Paññāyaṃ bhikkhavo passati
1203以智慧向比丘们宣说。
Paññāsāya bhikkhūhi desito
1204智慧在比丘中得以稳固。
Paññāsāyaṃ bhikkhūsu vatiṭṭhitaṃ.
1503阴性词形。
Itthiliṅgarūpāni.
1205智慧也存于眼识中,
Paññāya kaññāyopi tiṭṭhanti
1206智慧能够观察眼识,
Paññāsaṃ kaññāyopi passati
1207以智慧为基础,由眼识造作业,
Paññāsāya kaññāhi kammaṃ kataṃ
1208智慧坚定地立于眼识之中。
Paññāsāyaṃ kaññāsu patiṭṭhitaṃ.
1508中性词形。
Napuṃsakaliṅgarūpāni.
1209智慧亦生于心识,
Paññāsa cittānipi uppajjanti
1210智慧能见心识。
Paññāsaṃ cittānipi passati.
1211以智慧之心造作业行。
Paññāsāya cittehi kammaṃ kataṃ
1212业行立基于智慧之心。
Paññāsāyaṃ cittesu patiṭṭhitaṃ.
1213如是,五十对应五十。
Tathā paṇṇāsa paṇṇāsaṃ
1214五十归于五十。
Paṇṇāsāya paṇṇāsāyaṃ.
1515第六课至此结束。
Iti chaṭṭho pāṭho.
1516阳性词形。
Pulliṅgarūpāni.
1215六十位比丘亦当立。
Saṭṭhi bhikkhavopi tiṭṭhanti
1216亦见六十比丘。
Saṭṭhiṃ bhikkhavopi passati
1217由六十名比丘所宣说。
Saṭṭhiyā bhikkhūhi desito
1218建立于六十名比丘之中。
Saṭṭhiyaṃ bhikkhūsu patiṭṭhitaṃ.
1521阴性词形。
Itthiliṅgarūpāni.
1219六十名比丘尼亦站立。
Saṭṭhi kaññāyopi tiṭṭhanti
1220六十名比丘尼中见此成立。
Saṭṭhiṃ kaññāyopi passati
1221六十名比丘与比丘尼中作业。
Saṭṭhiyā kaññāhi kammaṃ kataṃ
1222建立于六十名比丘尼之中。
Saṭṭhiyaṃ kaññāsu patiṭṭhitaṃ
1526中性词形。
Napuṃsakaliṅgarūpāni.
1223六种心识亦随之产生。
Saṭṭhi cittānipi uppajjanti
1224见有六种心识。
Saṭṭhiṃ cittānipi passati
1225以六种心识作业。
Saṭṭhiyā cittehi kammaṃ kataṃ
1226安立于六种心识中。
Saṭṭhiyaṃ cittesu patiṭṭhitaṃ.
1531第七课至此。
Iti sattamo pāṭho.
1532阳性词形。
Pulliṅgarūpāni.
1227七十位比丘亦站立。
Sattati bhikkhavopi tiṭṭhanti
1228见有七十位比丘。
Sattatiṃ bhikkhavopi passati
1229由七十名比丘所宣说,
Sattatiyā bhikkhūhi desito
1230在七十名比丘中确立。
Sattatiyaṃ bhikkhūsu patiṭṭhitaṃ.
1537阴性词形。
Itthiliṅgarūpāni.
1231甚至有七十名妇女也立足于此;
Sattati kaññāyopi tiṭṭhanti
1232他见到有七十名妇女;
Sattatiṃ kaññāyopi passati
1233以七十名妇女作出了业;
Sattatiyā kaññāhi kammaṃ kataṃ
1234在七十名妇女中确立。
Sattatiyaṃ kaññāsu patiṭṭhitaṃ.
1542中性名词的形式。
Napuṃsakaliṅgarūpāni.
1235七十个心意亦随之生起。
Sattati cittānipi uppajjanti
1236观察这七十个心意。
Sattatiṃ cittānipi passati
1237借由这七十个心意作业已成。
Sattatiyā cittehi kammaṃ kataṃ
1238立于这七十心意中。
Sattatiyaṃ cittesu patiṭṭhitaṃ
1239复有四种愿求。
Sattari iccādipi.
1548如是第八课。
Iti aṭṭhamo pāṭho.
1549阳性形。
Pulliṅgarūpāni.
1240三十位比丘亦站立。
Asīti bhikkhavopi tiṭṭhanti
1241比丘们也观察见此。
Asītiṃ bhikkhavopi passati
1242此事由比丘们所宣说。
Asītiyā bhikkhūhi desito
1243此事已在比丘们中确立。
Asītiyaṃ bhikkhūsu patiṭṭhitaṃ.
1554阴性形。
Itthiliṅgarūpāni.
1244少女们也同样安住此。
Asīti kaññāyopi tiṭṭhanti
1245少女们也观察见此。
Asītiṃ kaññāyopi passati
1246少女们已作此业。
Asītiyā kaññāhi kammaṃ kataṃ
1247于八十(种)女性中得以确立。
Asītiyaṃ kaññāsu patiṭṭhitaṃ.
1559中性名词的形式。
Napuṃsakaliṅgarūpāni.
1248八十种心亦得生起。
Asīti cittānipi uppajjanti
1249亦见八十种心。
Asītiṃ cittānipi passati
1250以八十种心所造之业。
Asitiyā cittehi kammaṃ kataṃ
1251于八十种心中得以确立。
Asītiyaṃ cittesu patiṭṭhitaṃ.
1564如是第九课。
Iti navamo pāṭho.
1565阳性形式。
Pulliṅgarūpāni.
1252九十位比丘亦驻立。
Navuti bhikkhavopi tiṭṭhanti
1253比丘中也有九十人。
Navutiṃ bhikkhavopi passati
1254以九十名比丘为对象传授。
Navutiyā bhikkhūhi desito
1255在九十名比丘中建立。
Navutiyaṃ bhikkhūsu patiṭṭhitaṃ.
1570阴性形式
Itthiliṅgarūpāni
1256女子中也有九十人站立。
Navuti kaññāyopi tiṭṭhanti
1257女子中也见有九十人。
Navutiṃ kaññāyopi passati
1258以九十名女子为分别作业。
Navutiyā kaññāhi kammaṃ kataṃ
1259九十岁在女子中确立。
Navutiyaṃ kaññāsu patiṭṭhitaṃ.
1575中性形式。
Napuṃsakaliṅgarūpāni.
1260九十种心识亦生起。
Navuti cittānipi uppajjanti
1261观察九十种心识。
Navutiṃ cittānipi passati
1262以九十种心识作业。
Navutiyā cittehi kammaṃ kataṃ
1263九十种心识中确立。
Navutiyaṃ cittesu patiṭṭhitaṃ.
1580同样,「九十一」等亦然。
Tathā ekanavuti iccādipi.
1581如是第十课。
Iti dasamo pāṭho.
1264比丘们则立于一百。
Sataṃ bhikkhavo pana tiṭṭhanti
1265诸比丘保持正直。
Satāni bhikkhavo pana tiṭṭhanti
1266比丘观察正直。
Sataṃ bhikkhavo pana passati
1267诸比丘观察正直。
Satāni bhikkhavo pana passati
1268正直者被比丘以法所宣说。
Satena bhikkhūhi dhammo desito
1269正直者被比丘们以诸法所宣说。
Satehi bhikkhūhi dhammā desitā
1270应当施与正直比丘以布施。
Satassa bhikkhūnaṃ dānaṃ dadeyya
1271应当布施予百名比丘。
Satānaṃ bhikkhūnaṃ dānaṃ dadeyyuṃ
1272正因有百比丘而某人前来。
Satasmā bhikkhūhi apeti koci
1273有些人前来,由于有百名比丘。
Satehi bhikkhūhi apenti keci
1274百名比丘的受用支领衣。
Satassa bhikkhūnaṃ pattacīvarāni
1275属百名比丘的受用支领衣。
Satānaṃ bhikkhunaṃ pattacīvarāni
1276百名比丘中,内心安住。
Satasmiṃ bhikkhūsu manaṃ patiṭṭhitaṃ
1277于具足信解的比丘中,心念安立不动。
Satesu bhikkhūsu manaṃ patiṭṭhitaṃ.
1596如是「千」「诸千」。
Evaṃ sahassaṃ sahassānīti.
1278应当调摄的数量为一万。
Yojetabbaṃ dasasahassaṃ
1279即为十万,一百万,诸如此类。
Satasahassaṃ dasasatasahassanti
1280在此亦同,此说也是这样。
Etthāpi esevanayo
1281此处所言的调摄亦是如此。
Ayaṃ panettha nayo
1282比丘乃集聚至一百。
Sataṃ kho bhikkhū honti
1283女性确实是一百。
Sataṃ kho itthiyo honti
1284所爱恋的确实是一百。
Sataṃ kho piyāti honti
1285这一点的数目也如同一千。
Sahassādisupi eseva nayo.
1605如是第十一课。
Iti ekādasamo pāṭho.
1286将十的计数乘以十倍,便成一百。
Dasassa gaṇanassa dasaguṇitaṃ katvā sataṃ hoti.
1287将一百乘以十倍,便成一千。
Satassa dasaguṇitaṃ katvā sahassaṃ hoti.
1288将一千乘以十倍,便成十万。
Dasasahassassa dasaguṇitaṃ katvā satasahassaṃ hoti.
1289「Taṃ lakkhanti」者,谓某事被标示、称说;若以十万倍增长,则为一百万。
Taṃ lakkhanti vuccati, satasahassassa dasaguṇitaṃ katvā dasasatasahassaṃ hoti.
1290以一百万为基数,再乘以十,便成千万。
Dasasatasahassassa dasaguṇitaṃ katvā koṭi hoti.
1291一百万的亿名词义如是。
Satasahassānaṃ sataṃ koṭi nāmāti attho.
1292千万的一百倍称为一百千万。
Koṭisatasahassānaṃ sataṃ pakoṭi.
1293一百千万的一百倍称为百万千万。
Pakoṭisatasahassānaṃ sataṃ koṭippakoṭi.
1294百万千万的一百万倍称为千万亿。
Koṭippakoṭi satasahassānaṃ sataṃ nahutaṃ.
1295若干百万数目之一百位中的一百个已被消除,称为“百已消除”。
Nahutasatasahassānaṃ sataṃ ninnahutaṃ
1296百已消除者,诸百万数之一百个已被除去,称作“灰尘数”。
Ninnahutasatasahassānaṃ sataṃ akkhohiṇi.
1297另外,十个一百个一千个,总共一个十个一百个一千个的上加。
Aparo nayo-ekaṃ dasaṃ sataṃ sahassaṃ
1298一万、一万的百倍、一万的千倍。
Dasasahassaṃ satasahassaṃ dasasatasahassaṃ
1299千万、十亿、亿的亿倍的消除数目。
Koṭi pakoṭi koṭippakoṭi nahutaṃ
1300诸如此类,称为“已消除”、“灰尘数”。
Ninnahutaṃ akkhohiṇīti evaṃ
1301专心用心注视着,不起散乱、凝神一心。
Ekato paṭṭhāya guṇīyamānā akkhohiṇi
1302经过十三处位而立住。
Terasama ṭhānaṃ hutvā tiṭṭhati.
1303九千九百九十九条龙众聚集。
Nava nāgasahassāni nāge nāge sataṃ rathā
1304一百辆车一辆接一辆排列。
Rathe rathe sataṃ assā asse asse sataṃ narā
1305一百人中一百个少女,有一人是谁的客人?
Nare nare sataṃ kaññā eke kissaṃ satitthiyo
1306此即前辈老师们所说的『阿克霍希尼』(极大数名)。
Esā akkhohiṇī nāma pubbācariyehi bhāsitāti.
1307阿克霍希尼、频度、阿部陀、尼拉部陀,
Akkhohiṇīca bhindūca abbudaṃca nirabbudaṃ
1308阿哈哈、阿巴巴,以及阿达达、苏干提咖,
Ahahaṃ ababañceva aṭaṭaṃca sugandhikaṃ
1309乌巴拉、库穆达,以及本达里咖、巴度玛,
Uppalaṃ kumudañceva puṇḍarīkaṃ padumaṃ tathā
1310诸说、诸大说,皆被称为『无数』(阿僧祇)。
Kathānaṃ mahākathānaṃ asaṃkheyyanti bhāsito.
1311此乃咖咤那之说法,然于巴利原典中则相抵牾。
Kamo kaccāyane eso pāliyā so virujjhati
1312此处关于巴利文的理解方式,应当如此知晓:无有障碍。
Pāliyantu kamo evaṃ veditabbo nirabbudā
1313我不曾受过诽谤,也不曾争斗,我既是莲花,又香洁芬芳。
Ababaṃ aṭaṭaṃ ahahaṃ kumudaṃca sugandhikaṃ
1314藕花、白莲花,也称为“吉祥吉语”者,也即尊者所称。
Uppalaṃ puṇḍarīkaṃca padumanti jinobravīti.
1635如是第十二课。
Iti dvādasamo pāṭho.
1636如是《词花鬘》之数名章。
Iti padamañjariyā saṅkhyānāmānaṃ.
1637第七品。
Sattamo paricchedo.
1638《词花鬘》论书已竟。
Padamañjariyā pakaraṇī samattā.
1639愿成就。
Siddhi ratthu.