← 文献总目录

胜者世系灯

e1208n.nrf · 静态文献页 · 9906 段 · 打开交互阅读器

1胜者世系灯
Jinavaṃsadīpaṃ
2礼敬彼世尊、阿拉汉、正自觉者
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa
1
1.
2大悲之心即是根本心,为一切心的根本。
Mahādayo yo hadayo’dayo’dayo
3为了利益,在苦难的体验中,在世间生生灭灭。
Hitāya dukkhānubhave bhave bhave,
4未曾造作那觉悟之道,每一步都如是。
Akāsi sambodhipadaṃ padaṃ padaṃ
5我礼敬那胜者、胜者、胜者(双结);
Tamābhivandāmi jinaṃ jinaṃ jinaṃ; (Yamakabandhanaṃ)
2
2.
7舍离那随处之欣喜、爱乐、爱乐,
Pahāya yatthā’bhiratiṃ ratiṃ ratiṃ
8诸牟尼唯乐法、乐法、乐法,
Ramanti dhammeva munī munī munī,
9解脱者,已超越一切有与非有。
Vimuttidaṃ sabbabhavā bhavā’bhavā
10我今敬礼,至尊无比、极饶益者;(双结缚)
Tamābhivande mahitaṃ hitaṃ hitaṃ; (Yamakabandhanaṃ)
3
3.
12畅饮正法味,已超越味与无味。
Nipītasaddhammarasā rasā’rasā
13善行福田,远离诸恶,清净坚固。
Supuññakhetto’rasataṃ sataṃ sataṃ,
14依律法已净除往昔一切不善之行。
Gatā vidhūtā vinayena yena ye
15于此敬礼,含摄无量法门深义。
Tamābhivande’sigaṇaṅgaṇa’ṅgaṇaṃ; (Yamakabandhanaṃ)
4
4.
17胜者尊严之高峰,胜利之王者。
Jinā’natambhoruha haṃsarājinī
18胜者之金口,犹如牢笼,洁净明澈。
Jinorasānaṃ mukhapañjarā’li nī,
19真实义之精髓,清净明澈无垢。
Sadatthasāraṃ sarasaṃ visūda nī
20愿您的言语如我心之所向,常住心间。
Upetu me mānasameva vāṇi nī;
5
5.
22余业了尽,超越生死轮回。
Kammāvasesā vicito’pajātyā
23种种结缚,如蛇缠绕,系缚于我。
Ganthā’hisaṅkhāravibandhakā me,
24以殊胜功德作礼,
Paṇāma puññātisayena’nena
25愿不成为放逸懈怠之缘;
Mā pākadānā’vasarā bhavantu;
6
6.
27胜者那金色之身的光辉,
Suvaṇṇavaṇṇassa jinassa vaṇṇaṃ
28纵使乌鸦在纯金前炫耀它的颜色,
Vaṇṇeyya kapakpampi kajito suvaṇṇo,
29即便这夸耀长达劫末之久,
Kappassi’vosāna manattatāya
30也绝不能企及佛陀功德的甚深密意。
Na pāpuṇe buddhaguṇāna mantaṃ;
7
7.
32如精炼黄金之端严妙色
Niddhanta cāmīkara cāru rūpaṃ
33如辩才天女,严饰悦目,言辞华美
Sarassatī bhūsaṇa bhāsanaṃca,
34具不共、无与等伦之智
Anañña sādhāraṇa ñāṇamassa
35不应诽谤,亦不应妄加测度。
Avāviyā’cintiya mapakpameyyaṃ;
8
8.
37何处有非凡的形相嬉戏,
Kuhiṃ asādhāraṇa rūpa līlā
38何处有非凡的言辞嬉戏,
Kuhiṃ asādhāraṇa vāṇi līlā,
39不共智慧的妙用在何处?
Kuhiṃ asādhāraṇañāṇa līlā
40而我心愚钝的妙用,又在何处?
Kuhiṃ nu me mandamatissa līlā;
9
9.
42那些自恃智慧、轻慢他人者
Vibhāvimānī paravamhino ye
43被嫉妒与傲慢所撕裂,
Issā’bhimānena vibhaññamānā,
44在此世间搜寻他人的过失,
Gavesayantī’dha parassa ravdhaṃ
45对这些人,称赞与呵责又有何用?
Tesaṃ pasaṃsāgarahāhi kimme;
10
10.
47赞叹导师降临世间,示现度脱彼岸的殊胜法义,
Pasattha satthāgama pāradassī
48那些为善妙功德而心生欢喜的贤善者,
Ye sādhavo sādhu guṇappasantā,
49以智慧成就身心的利益与安乐,并解除一切痛苦疲劳为所成办,
Ganthassa nimmāṇaparissamaṃ no
50正是他们能了知此法之广大根柢,尽在此中开示。
Jānanti teyeva idhappamāṇā;
11
11.
52于日种所生者,彼无始无终之相续,
Ādiccavaṃsappabhavassa tassa
53由此,那为精通导师教法者所知的胜利者,
Jinassa satthāgamakovidehi,
54即使在过去诸师所造的论著中,
Vuttopi pubbācariyehi yesu
55以简略的方式叙述了如来的世系;
Ganthesu saṅkhepavasena vaṃso;
12
12.
57但凭借那些论著,仍然无法完整地阐明善逝的世系,
Na tehi sakkā sugatassa vaṃsaṃ
58更不消说详尽地说明,
Kiñcāpi viññātu masesayitvā,
59为阐明完整的世系,
Sampuṇṇavaṃsassa vibhāvanāya
60因此,应怀谦逊谨慎之心来对待。
Tasmā samussāhita mānasena;
13
13.
62于三宝具足净信
Abhippasanno ratanattayamhi
63为诸有能者所称颂的族姓之源
Pasatthavaṃsappabhavo pabhunaṃ,
64端严具足,声名远闻
Vibhusaṇo vissutakittighoso
65彼于楞伽岛,具足最胜祥瑞而闪耀;
Yo bhāti laṅkāya muḷārabhāgyo;
14
14.
67无瞋慢者,常乐广大布施,
Amandacāgā’bhiratassa
68仍怀柔和恩慈且悲悯众生,
Punandu nāmassa dayādhanassa,
69他对世尊生起了至深的净信与恭敬,
Buddhe pasādātisayassa tassa
70并领受世尊的教诲;
Ajjhesanañcāpi paṭiggahetvā;
15
15.
72舍弃了从前依止的老师所授教法,
Nassāya pubbācariyo’padesaṃ
73为听者之利益而作,
Sotūna matthāya mayā hitāya,
74以纯正的摩揭陀语,
Niruttiyā māgadhikāya sammā
75宣说此《胜者世系灯》。
Vidhīyate’daṃ jinavaṃsadīpaṃ;
16
16.
77信根随顺,慧具足,
Saddhāsinehānugatāya paññā-
78依凭十耳根与心解脱,
Dasāya sotūhi manovimāne,
79此乃引导众生的胜者传承之灯,
Padīpito’yaṃ jinavaṃsadīpa-
80破除黑暗,引人出离罪业;
Dīpoharepāpatamappabandhaṃ;
17
17.
82于胜宝庄严的南瞻部洲(赡部洲)东方,
Puraṅgapuṇṇā sirijambudīpe
83成就与庄严之重,涌现在世间,
Sampattibhārena divā’vatiṇṇā,
84那天帝的亚马喇瓦帝城
Yā devarājassa’marāvatī’vā-
85曾有一座名为亚马喇瓦帝的城
Marāvatīnāma purī pure’sī;
18
18.
87持明者与诸飞鸟
Vijjādharānañca vihaṅgamānaṃ
88留驻此地,发出阵阵嘹亮的鸣叫,
Vibandha vehāsagatiṃ bahāsa,
89于彼城中,有人以智降伏怨敌之轮,
Yasmiṃ purasmiṃ jitaveri cakkaṃ
90犹如护城之轮围绕城墙一般,周匝环绕。
Pākāracakkaṃ viya cakkavāḷaṃ;
19
19.
92所沾濡的尘埃,成为系缚。
Sañcumbitamhoja rajo pabandha-
93犹如金笼中的妙音鸟,为栏栅所困,
Supiñjarāpā parikhāhirāmā,
94如城垣般堆积于臀部的赘肉,
Puritthi pākāra nitambabhāge
95以金链为饰,
Samubbahī kañcana mekhalā’bhaṃ;
20
20.
97昼夜闪耀着红宝石与蓝宝的光彩,
Rattindivā rattamaṇi’ndanīla-
98种种宝石之光映照的王城,
Maṇippabhārañjita rājadhāni,
99犹如辉耀的神王所造之虹桥,
Babandha yā’mandasurindacāpa-
100于灿烂的虚空展布光华;
Samujjalākāsatalabbilāsaṃ;
21
21.
102此间诸新娘以莲花般的容颜……
Yahiṃvadhūnaṃ vadanambujehi
103犹如垂首行礼的月轮之影
Katāvamānaṃ hariṇaṅkabimbaṃ,
104辉映于青玉拱门的光辉中
Pabhāhi nīlopalatoraṇātaṃ
105被忧愁所压,容颜失色
Sokābhībhūtaṃca vivaṇṇamāpa;
22
22.
107宝殿辉映,耀若琼宫,
Saroruha’ntī maṇimandirābhā-
108如触满月之圆轮,
Sañcumbitaṃ puṇṇasasaṅkabimbaṃ;
109仪态端严,令众人心生爱乐。
Saṅkāya rāmājanatā’bhirāmā
110于所居城邑之中,铺展开来;
Kare pasāresi puramhi yasmiṃ;
23
23.
112其中,众多佳丽的身影,
Yattha’ṅganānaṃ paṭibimbitāni
113映现于镜壁之上,如朵朵面庞之莲。
Ādāsabhittīsu mukhambujāni,
114为了摧毁蜂群
Āsuṃ vighātāya madhubbatānaṃ
115为捕捉眼镜蛇
Vilocanālīna manuggahāya;
24
24.
117醉象为大地所承载
Sammatta mātaṅga dharādharehi
118沉陷于泥沼之中,
Yasmiṃ abhissanda madassavanti,
119马场上,波浪如花环,
Turaṅga raṅgehī taraṅga mālā
120聚集成团,犹如被风吹散的尘埃;
Samākulevā’si vidhūta dhūlī;
25
25.
122放下琵琶与宝石脚铃,
Nikkhittavīṇā maṇinupurānaṃ
123华丽女子们手足柔软,
Vilāsinīnaṃ mudupāṇi pāde,
124麝香花环、水葫芦藤项链,是何含义?
Mattālimālā kalanādinī kiṃ
125于可得间,竟不加严饰之时;
Nālaṅkaruṃ yattha katāvakāsā;
26
26.
127奔走的女子们,脚踏小簸箕,
Dhavatthinīnaṃ kucasārasehi
128头佩飘带,面不施妆,
Nettālibhārā’nananīrajehi,
129她洋溢着欢笑与娇媚,
Yā hāsavīcīhi purī rajanyā
130犹如一朵盛开的王后莲花般璀璨,
Rarāja samaphullasarojinī’va;
27
27.
132脸庞被月光轻吻,宛若明媚的月亮宝石,
Candappabhā cumbita candakanta
133如同镶嵌在岩石上的宝石,又如晶莹的月光宝珠,
Pāsāṇadhārā maṇicandikāsū,
134那皎月般的容颜,令我心中生起吉祥与喜悦,
Candānanānaṃ yahi maṅganāhaṃ
135我心中的疲惫与烦恼,因此得到了止息与解脱。
Parissamasso’pasamāya’hesuṃ;
28
28.
137从前,上下紧密相连,
Yasmiṃ pūre uddhamadho vinaddha-
138犹如宝石宫殿之间辉光相连的链索,
Jutippabandho maṇimandirānaṃ,
139又如甘蔗茎干紧密相连,沾带着泥土。
Samubbahī geruka paṅka diddha-
140华盖铺展,闪耀如璎珞般的纹饰,
Vitāna paccattharaṇabbilāsaṃ
29
29.
142其色泽如黄金、珍珠、宝石、翠竹般灿烂,
Suvaṇṇa muttā maṇi vaṃsavaṇṇā-
143如珊瑚、白银与金刚石般的颜色,
Pavāḷa rūpī vajirehiñcā’pi,
144她们拥有七谷之财,殷实富有,
Yā sattadhaññehi dhanehi phītā
145这些女子往昔犹如拥有丰饶谷物的城市(戒律之系缚),
Ahū puri dhaññavatī’va nārī; (Silesabandhanaṃ)
30
30.
147铺陈在众多市镇的大街小巷之中,
Pasāritā’nekadisāmukhesu
148种种衣饰,华美繁盛,
Vicittavatthā’bharaṇādipūrā,
149那里如意树胜于市廛,
Yatthā’paṇā nijjitakapparukkhā
150他们成就了世间所希求的义利。
Kariṃsu lokābhimatatthasiddhiṃ;
31
31.
152花粉染身而红,啜饮甘蜜而醉。
Parāgarattā madhupātimattā
153岸岸相连,密布深青细沙。
Samhinnavelā ghananīlavālā,
154天鹅栖居其间,爱神五箭令人心醉神迷——
Haṃsāsayā pañcasarābhirāmā
155受用欲乐之人沉溺其中,如同陷入湖沼;(此是结缚之语)
Yasmiṃ taḷākā viya kāmabhogī; (Silesabandhanaṃ)
32
32.
157于城中,诸珍贵宝物之间,
Purantarasmiṃ ratanagghikānaṃ
158由光焰交织而成的罗网,驱散了重重黑暗,
Raṃsippabandhehi hatandhakāre,
159在此处,须弥山巅之树的花朵初初绽放,
Kundāravindabbhudayenayasmiṃ
160世间了别昼夜的区分;
Rattindivābheda mavedi loko;
33
33.
162如大象怒吼,如大钟震响,
Mātaṅgajīmūtaghaṭāya ghaṇṭā-
163深沉的钟声于其间回荡
Ṭaṅkāragambhīraravāya yasmiṃ,
164摇曳低垂,如紫色鬃冠般的花簇
Palambhītā mattasikhaṇḍimālā
165纵非时节,亦不凋零,亦不损缺
Akā vikālepi akhaṇḍakīḷaṃ;
34
34.
167于城中,身浸泉池
Puramhi yasmiṃ caraṇambujehi
168浸泡于那缚住新娘身躯的池水中
Vadhūjato bandhitanūpurehi,
169头被竹编所缚,张口豁开
Vikāsa kokāsana sīsa baddha
170余下的莲花池征服了醉蜂;
Mattāli sesa’mbujinī ajesi;
35
35.
172至底之渊,如被龙冠所覆;
Rasātalaṃ nāgaphaṇāvanaddhaṃ
173虚空之顶,如为闪电之藤所缠绕;
Nabhotalaṃ vijjulatāvanaddhaṃ,
174那为金银所覆的色相,
Yā chāditā rūpiyajātarūpa-
175如同旗帜、焰火与烟雾的光华,汇聚于王都;
Dhajāvalīhā’jini rājadhānī;
36
36.
177色彩纷呈,各具韵致,彼此调和,宛如大地之色,
Nānatthasāraṃ mitadhātuvaṇṇaṃ
178心离渴爱,犹如众宝聚集,悦意而安适,
Chandārahaṃ pāṇagaṇā’bhirāmaṃ,
179通达智慧且清净无染,宛如泉水清澈,清凉宜人,
Kavippasatthaṃ sarasaṃ silesā-
180如同华饰繁茂的壮丽城邑,被严密的墙垣所环护;(此处谓污染与障碍的缚束)
Laṅkārapajjaṃ’va puraṃ yamāsi; (Silesabandhanaṃ)
37
37.
182于此城中,悲藏之所在,
Puramhi tasmiṃ karuṇānidhāno
183佛种,出自婆罗门胜族,
Buddhaṅkuro brāhmaṇasāravaṃse,
184历尽四不可数劫,圆满
Asaṅkhakappāna mito catunnaṃ
185诸特征与相状,先前已现;
Lakkhādikānaṃ udapādi pubbe;
38
38.
187犹如自称“尊”者世系中,那如日轮般独一无二之人,
Bhovādivaṃse’kadivākarassa
188善行之威德,自无始时来,便以吉祥或不祥而显现。
Puññānubhāvo’dayamaṅgalehi,
189众生诞生的那一刻,便有一片名为赡部洲的大陆,遍布繁荣与吉祥。
Jātassa kho sampati jambudīpo
190这片大陆展现着吉祥与庄严的种种妙姿;
Vilumpayī maṅgalavāsalīlaṃ;
39
39.
192当他出生的那一刹那,以其身躯
Jātakkhaṇe tassa sarīrajena
193依其香气、色泽与栖居之处,
Gandhena vaṇṇena sake nikete,
194犹如旃檀油灯,光辉已灭,
Hatappabhā candanateladīpā
195他们仅凭相状便得以了知;
Saṇṭhānamattehi vijāniyāsuṃ;
40
40.
197远离诸恨者,成就诸乐者,
Vimuttadosāhi sukhedhitāhi
198由乳母以乳瓶般乳房哺育者,
Dhātīhi kumbhorupayodharāhi,
199备受宠爱的童子,身相柔和者,
Bhato kumāro sukumārakāyo
200他便如此度过了若干时日;
Khepesi so kānici vāsarāni;
41
41.
202当大祭典正当进行之时,
Mahāmahecā’tha pavattamāne
203通达吠陀及诸吠陀支,于智者中堪称智者,
Saveda vedaṅakga vidū vidūhi,
204是你的先人让你成为婆罗门的。
Kārāpayuṃ te pitaro’rasassa
205名为‘苏墓陀’,意即洞彻词义之说;
Nāmaṃ sumedho’ti padatthasāraṃ;
42
42.
207以优越的禀赋,不输于同龄少年,
Uḷārabhāgyena samaṃ kumāre
208母亲在养育之时,从不感到满足;
Saṃvaddhamāne jananī na tittiṃ,
209她以那双青黑无垢的眼眸,饱饮他的容颜;
Pāyāsi nīlāmakalalocanāliṃ
210亲吻他那莲花般的面庞。
Mukhambujaṃ tassa’bhicumbamānā;
43
43.
212“肢节安乐养育者”,是指王子在安乐中得到滋养,身体的肢节与诸部分都成长得健壮圆满之义。
Sukhedhita’ṅgāvayavo kumāro
213“Vimāna”指天宫;“bhūmiyā”为地、处所;“maṇi”即宝石;“nimmitāya”意谓所造、化现。合起来指宝石化现的天宫之地,即以宝石构成的宫殿处所。
Vimānabhumyā maṇinimmitāya,
214“哭泣祈求父母”,意为他哭泣着向父母恳切祈求。
Parodi mātāpitaro’bhiyācaṃ
215他以双膝爬行,趋向那幼儿的像。
Bimbaṃ kanijaṃ jānuyugena gacchaṃ;
44
44.
217形相端严,如同黄金铸就之像,光彩照人。
Suvaṇṇabimbo’pamacārurūpo
218「随行于乳母之臂所扶持中」,谓其步履随顺,手臂倚靠乳母之臂,得其扶持而行之义。
Samācaraṃ dhātibhujā’valambaṃ,
219识足指尖,纤如花簇
Viññāsapāda’ṅgulimañjarīhi
220水波荡漾,如华饰般庄严其间
Salīlamāvāsamalaṅkarittha;
45
45.
222以自身光辉照耀有情世间
Nijena tejena ca jivalokaṃ
223以他的光辉,照彻前后一切方所;
Yasena’pubbācarimaṃ phusanto,
224令日月之光皆黯然失色,
Tirokaritvā ravicandasobhaṃ
225智者于自他两方面善生而得增长;
Saṃvaḍḍhi dhīro ubhato sujato;
46
46.
227乃至七代祖父,
So sattamā yāva pitāmahassa
228你是心意纯净的同伴,
Yugā sagabbhāsayasuddhiko’si,
229所谓“出身低贱”,并非种姓之论,
Nihīnajacco’ti na jātivādā
230虽遭毁谤而不瞋恚,是为最胜智者;
Khitto’pakuṭṭho bhavi vippaseṭṭho;
47
47.
232他是通达苦集灭道的导师,
Vedantayaṃ so sanighaṇṭu satthaṃ
233是断除犹疑的导师。
Sakeṭubhaṃ sākkharabheda satthaṃ,
234具信持戒、通达史传的师长
Sādhabbatabbedi’tihāsa satthaṃ
235通晓吠陀支的师长
Avedi vedaṅgayutaṃ pa satthaṃ;
48
48.
237诵习者、持咒者、通达者
Ajjhāyako mantadharo pavīṇo
238通晓世间诸论种种特征,
Kalāsu lokāyatalakkhaṇesu,
239含义充实、言辞圆妙的诗人,
Papūrakāri padako kavīnaṃ
240他正是善为解说者、众人之师。
Tetā’si veyyākaraṇo gaṇiso;
49
49.
242火焰、烟云、光芒与炽焰,犹如王中之焰
Kandappadappā’naladhumarāji-
243变现嬉戏,自为主宰的魔王
Līlāvalambi nijamassurāji,
244非仅对心性柔弱者
Na kevalaṃ komalagaṇḍabhāgaṃ
245并使三种心陷于染污堕落;
Manampi thīnaṃ malinīkarittha;
50
50.
247在那名色所依处与六处之海中,
Tandebhavaṇṇāyatana’ṇṇavamhi
248众生为名色渴爱之流所牵引,
Narūpataṇhātaraṇi narānaṃ,
249眼处为可爱者
Pāyāsi cakkhāyatanappiyāhi
250持续不断地调御心者
Tīrantaraṃ cittaniyāmakaṭṭhā;
51
51.
252婆罗门具善慧与极清净慧
Dvijo sumedho suvisuddhamedho
253在父母去世之后,
Mātāpitunnaṃ nidhanāvasāne,
254依凭福报所感的殷实家业,
Puññānubhāvappabhavaṃ agāra-
255他过中等家境的在家生活,享受欲乐。
Majjhāvasaṃ kāmasukhaṃ’nubhuñjī;
52
52.
257一时,安坐殿堂之下,
Nisajja pāsādatale’kadā so
258独处靜室,结跏趺坐,
Pallaṅkamādhāya rahogatova,
259身坏命终,复有再生,
Punabbhavuppatti sarīrabhedo
260“是苦”——集会中的思虑者这样思惟,并这样忧虑;
Dukkho’ti cintesi sabhāvacintī;
53
53.
262既已出生,便有生、老、病、死等法,
Jāto sa’haṃ jātijarārujādi-
263因此,我所居之处,没有苦难。
Dhammo’mhi tasmā bhavadukkhasuññaṃ,
264恒常、不生、不老、无病
Niccaṃ ajātiṃ ajaraṃ arogaṃ
265应寻求此涅槃
Gavesituṃ vaṭṭati nibbuti’nti;
54
54.
267正如苦中亦有乐
Yathāpidukkhe sati ca’tthisātaṃ
268然枯木中已无生命
Tadaññamuṇhe sati sītamatthi,
269处于世间者,虽威力强盛
Bhavamhi sante vibhavo’pi evaṃ
270涅槃之义,尚包含三种灭尽
Nibbāṇamatthī tividhaggisante;
55
55.
272有漏法存于其中,
Sāvajjadhamme ihavijjamāne
273尊者们,无漏法是存在的,
Saṃvijjate bho niravajjadhammo,
274所谓‘生者生于生’,忆念者则了知‘生’。
Ajāti hoti sati jātiyā’ti
275思惟真实义者,如是思惟:
Evaṃ vicintesi sadatthavintī;
56
56.
277如见被粪秽覆盖的水池,
Disvā yathā guthagato taḷākaṃ
278既无过失,亦不应进入。
Na tassa doso na tamotareyya,
279在涤除烦恼的甘露涅槃中
Kilesadhove amatamhi sante
280如是,他不再亲近,便无过失
Tathā na sevetha na tassa doso;
57
57.
282恶已遏止,于安稳道正念而住
Pāpāriruddho sati khemamagge
283他无有过失,快乐亦不减损。
Na tassa doso na sukhaṃ vajeyya,
284恶事被遏止时,即安住于安稳之道。
Pāpāriruddho sati khemamagge
285如是,应远离烦恼,因他无有过失(即此为对句相持之故)。
Tathā nagaccheyya na tassa doso; (Yamakabandhanaṃ)
58
58.
287犹如良医在世时,有人罹患重病,
Yathāpi vejje sati ghorarogī
288若他不得疗治,并非医者之过;
Na tassa doso ta labhe tikicchaṃ,
289同样,烦恼病患者,值遇佛陀良医住世,
Rāgādirogī sati buddhavejje
290他对法的良药无有希求,这又是谁的过失?
Dhammosadhaṃ ne’cchati kassa doso;
59
59.
292他舍弃了那系缚在颈上的腐尸,
Yo kaṇṭhabaddhaṃ kuṇapaṃ pahāya
293便如自由自在的水鸟,随心而行,
Yathāsukhaṃ gacchati sericārī,
294同样地,此污秽腐臭之身
Tathevi’maṃ kucchita pūtikāyaṃ
295我当舍弃而去
Yaṃnūna gaccheyyamahaṃ jahitvā;
60
60.
297于粪秽之处,众人亦无顾惜
Uccāraṭhānamhi janā’napekkhā
298人们所造作的行为,将趋往何处,
Katvā karīsāni kayathā vajanti,
299身体亦如死尸般充满,
Tathā sarīraṃ kuṇapehi pūraṃ
300我当舍此而去;
Yaṃnūna gaccheyyamahaṃ jahitvā;
61
61.
302犹如破旧的船为水所浸损,
Nāvaṃ yathā jajjaramāpagāhiṃ
303船师应当舍离,不再对它寄予期望,
Vajeyya netā atapekkhakova,
304同样,这具九窍常漏的身体。
Tathā navadvārasavaṃ sarīraṃ
305我若舍离它而前去,必能安然前行;
Yaṃnūna gaccheyyamahaṃ jahitvā;
62
62.
307因畏惧盗贼劫掠而逃离,
Corehi gacchaṃ avahārabhītyā
308明智者当入安稳之城。
Khemaṃ sumedho puramotareyya,
309如是,此身即为善法之载体。
Tathā sarīraṃ kusalāvahāraṃ
310我若舍弃而去,
Yaṃnūna gaccheyyamahaṃ jahitvā;
63
63.
312应坚住出离之思,无可比伦。
Nekkhamma saṅkappa paro’pamāhi
313心无忘失,不退转,不懈怠,
Anussaritve’vamuḷāravīro,
314纵遭杀害,于无实的三界中,心无所寄,
Hato’rapāre tibhave asāre
315他安住于心意坚定,毫无动摇。
Vihāsi ukkaṇṭhitamānaso so;
64
64.
317黄金、珍珠、宝石、银等诸物,
Suvaṇṇa muttā maṇi rūpiyādi-
318装满了财物与粮食,
Dhanehi dhaññehi ca pūritāni,
319填满之后,库房之内
Avāpuritvāna,tha kosakoṭṭhā-
320彼处显现大铁钩,此乃庄园主财富增长之相;
Gārāni taṃ dassayi rāsivaḍḍho;
65
65.
322祖父、曾祖父,
Pitāmahānaṃ pakapitāmahānaṃ
323父母双亲的福德皆于此处显现,
Mātāpitunnaṃ vibhavā panettha,
324无瑕无疵,无障碍而能移动
Anappakāthāvarajaṅgamāte
325贤明智者向他人展示其智慧
Saṃdissare dhīra sumedhavippa;
66
66.
327他是第七者,直至相续的轮回
So sattamā yāva paveṇivaṭṭā
328展现其如明亮宝聚般的辉煌,
Vibhāvayitvā vibhavassarāsiṃ,
329甚至连财富的聚散之道,
Dhanāgamassāpi dhanabbayassa
330也被此开显量度之洞察者所揭示。
Pamāṇa’mācīkkhipamāṇadassiṃ;
67
67.
332当如此履行家庭义务时
Kuṭumbametaṃ paṭipajjamāno
333于诸欲中,如天神般运用诸根
Kāmesu devoviya indriyāni,
334随心所欲地受用欲乐
Icchānurūpaṃ paricārayassu
335对于期望之事切莫加以阻碍,正如火焰一触即燃;
Icceva mārocayi rāsivaḍḍho;
68
68.
337那堆积如山、数量庞大的财富谷物,
Amuṃ mahantaṃ dhanadhaññarāsiṃ
338纵使积聚到仅余一枚铜币,
Samāvinitve’ka kahāpaṇampi,
339不应舍弃父母,这也是应当的。
Nā’dāya mātāpitaropya’ho to
340因为依于法,从此处前往彼方。
Gatā yathākamma mito parattha;
69
69.
342勇猛坚定,犹如坚铁而执持精要之士。
Tabbatthusāraggahaṇātisūro
343由舍离而得寂静,这便是众生中的精髓。
Vossaggasanto atha sattasāro,
344向国王禀明此义,
Rañño samārociya etamatthaṃ
345令人击鼓巡行于自己的城中。
Bheriṃ carāpesi sake puramhi;
70
70.
347令心满足,带有雄狮浓烈气味的,
Santappayi bherivirāvagandha-
348由成熟而生,含有污垢的,
Māghāya sampattajātā’lijātaṃ,
349尊称种种宝物等享乐、口称“尊者”的,
Bhovādi nānāratanādibhoga-
350如蜜一般,是众生心灵之依止与救护;
Madhūhi sattāha’manāthanātho;
71
71.
352是最殊胜的祭祀场,如水般汇流聚集;
Tadagga yaññālaya vārivāha-
353是水流落下而致丰饶与增长的因缘;
Dhārānipātaddhanavuṭṭhihetu,
354众生愈多,贪欲亦随之增长。
Mahā janassā’dhikavatthutaṇhā-
355心湖之堤岸已然崩裂。
Taṭāni bhinnāni manodahesu;
72
72.
357寻求安乐者,舍弃欲乐。
Sukhedhito kāmasukhaṃ pahāya
358出离家宅,善慧生起,
Gharā’bhīnikkhamma tato sumedho,
359专精深入,抵达雪山,
Ajjhogahetvā himavanta’māpa
360为求法者,达法峰巅。
Dhammesako dhammakapakabbata’ntaṃ;
73
73.
362了知寻思之后,彼为天中王,
Vitakkamaññāya’tha devaraññā
363毗首羯磨受委而化作,
Vyāpārito māpayi vissakammo,
364于彼处,堪忍远离之静修林,
Tahiṃ vivekakkhamaka massamañca
365是令人欢喜的经行场地;
Manoramaṃ caṅkamabhumibhāgaṃ;
74
74.
367那如暗般的迷惑,为出家者所远离,便成空寂;
Tamassamaṃ pabbajitehi suññaṃ
368他舍弃贪求,断绝往返流转,充满清净,
Upecca soñcāramavāpuritvā,
369了知其中所刻写的字迹,
Ñatvā tadantolikhita’kkharāni
370察看扁担与资具的负载;
Khāriṃparikkhārabharaṃavekkhi;
75
75.
372所着之衣,已染新垢——
Nivatthavatthaṃnavavadosupetaṃ
373洞见过失,远离应离与不应离,非有漏行的清净法,
Vivajjiyāvajjiyavajjadassi,
374恰当持守,坚如瓷器的法宝,
Dhāresitaṃbārasadhānisaṃsa-
375心如妙花敷展,语辞清朗宽广;
Manojapupphattharavākacīraṃ;
76
76.
377以红紫花覆为庄严、令人悦意之处,
Punnāgapupphattharakā’bhirāmaṃ
378将片片羚羊皮覆于肩头,
Aṃse vidhāyā’jinacammakhaṇḍaṃ,
379于身上编成发髻之环,结撮为团。
Katvā jaṭāmaṇḍala mittamaṅge
380拿起那三弯的象钩,
Tivaṅka mādāya’tha khārikājaṃ;
77
77.
382坚定者以粗壮的手臂握着蛇身般弯曲之钩,
Bhujaṅgabhogo’rubhujena dhīro
383并握住支撑杖的顶端。
Ādāya cālambanadaṇḍakoṭiṃ,
384大众和合,如法恭敬,
Samaggahī tāpasavesamevaṃ
385于心离染,于有亦复如是;
Virattacittoka vibhaveva bhave’pi;
78
78.
387他身为经行者,步入经行处,
So caṅkamī caṅkamamotaritvā
388白日里,他坐在石板上;
Silātalasmiñca divā nisajji,
389傍晚,他进入并住在树叶搭成的草舍中;
Sāyaṃ paviṭṭho vasi paṇṇasālaṃ
390卧在铺着树枝和草垫的床上。
Nipajji kaṭṭhattharasesamañce;
79
79.
392病苦中,他从睡眠醒来,
Pacacūsakālamhi pabujjhito so
393省察了来往的行止,
Āvajjayitvā’gamanappavattiṃ,
394此是我乐求远离的住处,
Vivekakāmassa mame’ttha vāso
395确实,这就如同居家享受欲乐一般;
Kāmaṃ gharāvāsasamo siyā’ti;
80
80.
397你看这仅以树叶为蔽的斑鸠,
Aduñhi paṇṇacchadanaṃ kapota-
398双脚赤红,如成熟木苹果的颜色,
Pādāruṇaṃ beluvapakkavaṇṇā,
399大地与墙壁,银白明净。
Bhūmīpi bhittī rajatāvadātā
400床榻铺着彩色褥垫,如水般柔和美妙。
Mañco’pi cittattharavārurūpo;
81
81.
402我这美丽可意的叶屋,是我心所悦乐之处。
Subhāka manāpā mama pakaṇṇasālā
403此具诸过患,极难负持。
Sādīnavā dupparibhāriyā’yaṃ,
404而对殊胜乞食的寻求,正是根本所在。
Paṇītabhikkhā pariyeṭṭhi mūla-
405以‘苦不存在’为衡准,是为智者。
Dukkhassa natthi’ti pamāṇa manto;
82
82.
407摒弃家想,
Agārasaññāya paṭikkhapitvā
408舍弃那具有八种过失的俗家房舍,
Tañca’ṭṭhadosā kulapaṇṇasālaṃ,
409而取十支共通的树下住。
Dasaṅga sādhāraṇa rukkhamūlaṃ
410以果实、种子及蔬菜为食
Phalāphakhalāhāra mupecca bhojī;
83
83.
412那明智者于七日间
Sumedhaso so divasāni satta
413修习大精进
Mahāpadhānaṃ padahaṃ sumedho,
414于诸神通,达到自在无碍的彼岸,
Patto abhiññāsu vasisu pāraṃ
415他得到了诸等至的圆满快乐;
Sabbaṃka samāpattisukhaṃ avindi;
84
84.
417就在那时,林间的诸天,
Tasmiṃkhaṇe kānana devatāhi
418‘善哉!’的欢呼声充满喜悦,宏大而清澈,
Sādhū’ti nigghositapītighoso,
419他的名声随之高扬,
Abbhuggato tassa yasena saddhiṃ
420由清净的明行所生起。
Visuddhavijjācaraṇu’bbhavena;
85
85.
422持明者,犹如彰显诸功德之明灯,
Vijjādharā tagguṇadīpakāni
423犹如鼓与琵琶被弦线所系缚,
Mutiṅgavīṇādhanibandhavāni,
424唱着歌曲,犹如舞者翩跹起舞,
Gāyiṃsu gītāni’va naccamāno
425雪山闻声,遍知其义;
Himācalo sampati sampavedhi;
86
86.
427头顶发髻者,臂如峰峦巍巍,
Muddhaṅkuraṃ bhudharakuṭabāhu-
428以百数拂尘,轻拂流水,
Satehi tannijjhara cāmarehi,
429于荡除者中,恶已荡除;
Vidhūyamānehi vidhūtapāpaṃ
430犹如截断的洪流,
Katopahāreva mahāsarā’pī;
87
87.
432如非时云中的雷鸣,如击鼓之声。
Akālameghaddhani bherirāva-
433遮蔽四方的世间山岳,
Vyāpāritā mattasikhaṇḍisaṇḍā;
434安居于密林深处,
Ajjhāvasantaṃ vanasaṇḍamajjhaṃ
435如发狂的野猪,戳破大地,撕裂狂舞。
Mahiṃsucā’khaṇḍanataṇḍavena;
88
88.
437枝条纤柔细长,垂挂于叶腋之下,
Mandā’nilā’mandabhujā’valamba-
438枝叶如宝石拂尘般,色深而青,
Sunīlasākhāmaṇivijanīhi,
439为藤蔓所拥绕的沙罗树主,
Lataṅganā’liṅgitasālasāmī
440它们从容而稳固地相互支撑,彰显坚忍的智慧;
Saṃvijayuṃ vitadarampi dhīraṃ;
90
90.
442迦毗陀树、无忧树、多摩罗树、尼波树,
Kapītanā’soka tamāla nīpā
443迦毗陀树、无忧树、多摩罗树、尼波树,(此为具足句重复之大双韵)
Kapītanā’soka tamāla nīpā, (samattapādabhyāsa mahā yamakaṃ)
444枸桔树与无花果树丛
Kapītanā’soka tamāla nīpā
445枸桔树与无花果树丛;
Kapītanā’soka tamāla nīpā;
91
91.
447无需编织,犹如幼兽的小尾巴。
Na velalitā kiṃ pasavakā’vataṃsā
448葡萄藤交织成荫,沙梨树上蜜蜂蜜集,
Latāvitānā madhupālisālī,
449葡萄藤交织成荫,沙梨树上蜜蜂蜜集,
Latāvitānā madhupā’lisālī
450何须编织,那孔雀尾羽所成的花冠;(此为同音复句之连缀)
Na vellitā kiṃ pakasavā’vataṃsā;(Samuggabheda yamakaṃ)
92
92.
452花环以莲花与叶片编缀而成,
Pupphāvalī kandala pāṭalaggā
453那孔雀女郎是森林的女王,宝蓝色泽,
Kalāpinī sā vanarājinīlā,
454繁花簇拥,叶如明眸,似印花般洁净,
Pupphākulī kandana pāṭalakkhī
455犹如蓝翼的优美皇后;(双头蛙交合的形象)
Kalāpanīlā vara rājinīva; (Addhagomuttikā bandhanaṃ)
93
93.
457抬头时,宛如小猫般机敏依人,
Natāsiro mañjarikāsuramhā
458仰起头来,恰似合掌人般端庄秀美,
Natāsiro pañjalikāva ramme,
459栖身林中,怡然自在,光明显发。
Vane nibaddhaṃ ramito vibhāsi
460调伏了系念亲属的心之冲击;(此为脚踝绑缚法)
Vineyya bandhūracīto pahāro; (Pādagomuttikā bandhanaṃ)
94
94.
462在藤蔓间低垂,尘垢满布。
Rajokirantā’vanatā latāsuṃ
463女子散撒谷粒,俯身低伏;
Lājokirantā vanitā natāva,
464再生之鸟栖于林,象群穿行其间。
Dvijoaraññaṃ vasitā pitāgho
465如象涉水之时藤蔓垂覆之华盖;(此为脚铃与踝饰之系法,亦如纷乱荆网)
Gajotarantova latā vitānaṃ; (Silokagomuttikā bandhanaṃ ākulajālamitipi)
95
95.
467马汤迦人从不饮酒无度,
Mataṅgajindā na masakkariṃsu
468置双足于炽燃的火焰之上而行,
Pādāni natvāna padipadhāmaṃ,
469畅饮智慧之流,受用苦行之果,
Paññādhavaṃ pīna tapaṃ phalehi
470雪山足下,至为清净;(颂名胎轮)
Himaddipāde parisuttamañhi; (Kabbanāma gabbha cakkaṃ)
96
96.
472慈心以为伞盖,龙王持其冠冕
Mettāya chattaṃ’va phaṇaṃ phaṇindo
473戴于头顶,如具足威仪者而行
Dhāresi sīse vasino cacāra,
474绝无空乏无力之法。
Nathāmavā’kāva’balesu kiñci
475依智慧而欢悦,言语坚固而安稳;(此谓以诗名为胎藏之轮)
Medhāya nando thiravāci kheme; (Kavināma gabbha cakkaṃ)
97
97.
477不依止于他,便无忧惧;少有憾恨与苦恼,
No’sitehi’ssa santāsa’nū’na tosa vato do,
478施者、住者无有嫌隙,善护持者亦无所追随;(此为四句歌诗之反复韵律)
Dāyato vasato na’nusantāsassa hitesino; (Gāthaddhavisaya paṭiloma yamakaṃ)
98
98.
480或居或住,此身或欲、或非欲、或无欲者,
Yokā’sā’vāsa kāyo kāma’kāma’makāma’kā,
481或以身口意为世间,或不为烦恼所缚;(悉皆为善之束缚)
Sakāyanā’nāya’kāsa vāma nā ga ganā’mavā; (Sabbato bhadda bandhanaṃ)
99
99.
483依止慈悲,持守月净戒
Dayāya vasito dāye yāpajāsiva māsadā,
484常修祈请,端正庄严,久住安隐;(此为独修禁戒)
Yajārahaṃ rañjamāno vasihaṃso ciraṃvasi; (Addhabbhama bandhanaṃ)
100
100.
486蜜醉如蜜,蜂鸣声声,纷扰止息,渐次远离。
Madhumada madhukara virute virute
487如摩罗耶林的凉风,清新怡人,徐徐吹拂,温和柔畅。
Malayaja surahīta pavane pavane
488如雪山中绽放的莲花,皎洁夺目,芬芳流溢。
Himavati vikasita padume padume
489领受最上安乐,寂静安稳无忧。
Adhisukha manubhavi savasi savakasi; (Pādanta yamakaṃ)
490这是由名为慧喜的修行者所撰写的《胜者世灯》中,于远因篇对善慧婆罗门本生所作的阐明,它是令一切智者心生喜悦的供养之源。
Iti medhānandābhidhānena yatinā viracite sakalakavijana hadayānandadānanidāne jinavaṃsadīpe dūrenidāne sumedhabrāhmaṇāpadānaparidīpo.
493第一品。
Paṭhamo saggo.
1
1.
492徐徐步入魔都之辉煌,那一切成就的精华。
(Mandā’kkantā) marapurasiriṃ sabbasampattisāraṃ
493犹如无与伦比的瞻部洲湖中莲花之蕊。
Jambuddīpā’sama sarasije kaṇṇikā sannikāsaṃ,
494可爱的最胜城,显现波罗蜜之彼岸者,
Rammaṃ rammavhaya puravaraṃ pāramīpāradassī
495佛陀、燃灯者、十力者,一切世间唯一之灯;
Buddho dīpaṅkara dasabalo sabbalokekadī; ()
496当时,正自觉者为广大悲心所策励,为度化众生而现起,
Tasmiṃ kāle vipulakaruṇā nārisañcodita’tto
497为众多阿拉汉所围绕,游行于诸方,
Nānā khīṇāsava parivuto cārikaṃ sañcaranto,
498以极善巧方便,次第转于法轮,
Saṃvattento sunipuṇatayaṃ dhammacakkaṃ kamena
499抵达后,即安住于名为十六林的精舍中;
Patvā tasmiṃ paṭivasati sodassanavhe vihāre; ()
3
3.
501听闻城中众人传扬燃灯世尊的名声称誉:
Sutvā dipaṅkara bhagavato nāgarā kittisaddaṃ
502那称誉传扬开来:‘他是正自觉者,也是阿拉汉……’
Sambuddho so itipi arahaṃ tyādinā’bbhuggataṃ taṃ,
503将衣物、医药、饮品匆匆收拾好,
Gāhāpetvā tuvaṭatuvaṭaṃ vatthabhesajja pānaṃ
504他们极为欢喜,心意愉悦,手持香环等物;
Tannittā’suṃ pamuditamatā gandhamakālādihatthā; ()
4
4.
506将装有香环等物的灯与油灯依次安放妥当。
Patvā dīpaṅkaratarihariṃ gandhamālādikehi
507供养已,合掌如花蕾,于一面坐。
Pūjetvāta’ñajalimukulikā ekamantaṃ nisinnā,
508听闻正法,心生欢喜,以佛为首的僧团令耳愉悦。
Dhammaṃ sutvā savaṇasubhagaṃ buddhapāmokkhasaṅghaṃ
509邀请之后,他们满怀欢喜,于善自处安歇。
Saṃyācitvā muditahadayā svāttayā’pagañjuṃ; ()
5
5.
511次日,这些善士便将布施堂布置妥当。
Sajjetvā te dutiyadivase sajjanā dānasālaṃ
512他们竖起彩旗与芭蕉,安置好盛满水的瓶。
Ussāpattā dhajakadaliyo puṇṇakumbhe ṭhapennā,
513他们铺展开洁白的布,放上芬芳的炒米供品。
Kubbantā’pi dhavalasuḷinu’kkhepa lājopahāraṃ
514如此为她的到来而作庄严,居士们便安住下来。
Evaṃ tassā’gamana mayanaṃ laṅkarontā vihāsuṃ; ()
6
6.
516这时,名为善慧的苦行者从雪山涌出,
Abbhuggantvā atha himavatā so sumedho tapassi
517他在空中行走于他们上方,抖擞着树皮衣,
Gacchaṃ tesaṃ upari nabhasā vākacīraṃ dhunanno,
518众人见后,心生喜悦与欢喜,正清净着修行之道;
Disvā pītippamuditajate añjasaṃ sodhayante
519犹如暮云消散,雨已止息,苍穹澄净,世间清净。
Sañjhāmegho riva parilasaṃ dhataritthe’kamantaṃ; ()
7
7.
521清除那污浊不平之处的垢秽积聚。
Saṃsodhentā kalalavisamaṭṭhāna saṅkāradhānaṃ
522“你们为何整治此道?”他问道。
Kasmā tumhe paṭipathamimaṃ’laṅkarothā’ti pucchi,
523尊者,今依止如燃灯之光,趣向殊胜乐土。
Bhante dīpaṅkaratarahari’dāni nissāya rammaṃ
524成佛之后,吹大法螺而安住。
Buddho hutvā viharati mahādhammasaṅkhaṃ dhamanto; ()
8
8.
526是故,正自觉者为广大比丘僧团所围绕之处,
So sambuddho parivutamahābhikkhusaṅgho yato no
527进入村落境内时,他们便说:“我们来装扮一番吧。”
Gāmakkhettaṃ pavisati tato’laṅkaromā’bruviṃsu,
528佛陀出世已为稀有,而佛音则更为难得。
Buddhūppādo kimuta sutaraṃ dullabho buddhasaddo
529贤者,你欲装饰自身,此即是道。
Iccevaṃso sumariya alaṅkattukāmo’si maggaṃ; ()
9
9.
531具足禅那与神通,常怀热忱、言辞明耀,自身清净无垢,
Jhānā’bhiññā ratatakavacu’jjotamāna’ttabhāvo
532其信坚定不动,具足神通,是为苦行功德者,
Saddhāye’so acalasadiso iddhimā tāpaso’ti,
533辨识那泥泞崎岖、难以通行的险径,而予以指明教导,
Sallakkhetvā kalalavisamaṃ duggamaggappadesaṃ
534善友们满心欢喜,即刻帮他筹备此事;
Sajjetuṃ te sapadi muditā sādhavo tassa’daṃsu; ()
10
10.
536从林中采集了种种水生的、陆生的鲜花;
Nānāpupphaṃ jalajathalajaṃ ocinitvā vanamhā
537采摘了天界与阿修罗界的蔷薇等种种花朵;
Tetvā devāsurabhavanato koviḷārādipupphe,
538我将魁伟蛇王所化现的、花瓣纷披的朵朵青莲一并带来,
Ānetvā’haṃ bhujagabhavatā phullakaṇḍuppalāni
539自以为:‘我乃善巧者。’便欲以神通广开其路,施设教化;
Chekosmī’ti vithariya pathaṃ iddhiyā saṃvidhātuṃ; ()
11
11.
541正因如此,我那含苞的心便得以舒展绽放。故
Katve’vaṃ me hadayamakuḷaṃ tovikāseyya tasmā
542以清净明了的智慧,将身体的服务安排妥帖;
Veyyāvaccaṃ visadamatino kāyikaṃ saṃvidhāya,
543智者思惟:“今日我当累积广大善法。”
Ajjevā’haṃ vipulakusalaṃ sañcinissa’ntī dhīro
544为净除内心的垢秽不净,开始精勤修习正道;
Saṃsodhetuṃ kalalakalusaṃ añjasaṃ ārabhittha; ()
12
12.
546观者眼前,净眼者(世尊)的光辉于云腹中闪耀。
Passantānaṃ vimalanayano’bhāsa jimūtagabbhe
547“佛陀、佛陀”之称叹,犹如电光闪耀而行。
Buddhobuddho’tya’bhihitavaco vijjurājīva cārī,
548于那泥沼中,在自身手掌间的泥土上,智者寂然不动。
Tasmiṃ paṅke nijakaratala’mebhājapacchihi dhīmā
549施以泥土,撒下银白色的沙粒;
Paṃsuṃ datvā rajatadhavalaṃ vālukaṃ vokiranto; ()
13
13.
551于彼泥泞污秽、未加修饰之处,
Tasmi ṭhāne kallalulite suṭṭhu nā’laṅkateva
552与无上调御者燃灯佛及众多漏尽者一起,
Saddhiṃ dīpaṅkara’nadhivaro’nekakhīṇāsavehi,
553到达梵天、天、人、龙、悉陀、持明者之境界。
Patto brahmā’maranaraphaṇisiddhavijjādharānaṃ
554展现极为广大、庄严的神变盛会。
Saṃvattante suvipulamahe pāṭihīre uḷāre; ()
14
14.
556黄金与白莲般的美妙面容,为诸相所庄严。
Hema’mbhojo’pamasuvadanaṃ maṇḍitaṃ lakkhaṇho-
557以清凉的随形好妙饰辉耀,光鬘灿烂。
Sītyā’nubyañjanavilasitaṃ ketumālāvilāsaṃ,
558彼导师向十方放射光明,速疾摧破黑暗之聚。
Satthāraṃ taṃ disidisi pabhāniccharanta’ñjasambhi
559犹如醉象王行于宝地而来;
Āgacchantaṃ viya maṇitale mattamātaṅgarājā; ()
15
15.
561他以澄净无垢的眼眸凝视,那眼眸如黄檀、如青莲一般。
Oloketvā vimalanayanañcandaniluppalāni
562如同揭开摩尼宝板盖一般,他张开眼帘,踏行于众生之背。
Ummiletvā ratanaphalakaṃ akkamantova piṭṭhiṃ,
563他由诸漏尽者围绕,绝不踏入污泥。
Nānākhīṇāsavaparicuto kaddamaṃ nā’kkamitvā
564愿此正觉者前行,这对我有长久的利益。
Sambuddhoyaṃ vajatu iti me dīgharattaṃ hitāya; ()
16
16.
566剃除须发,舍弃粗糙的兽皮、发髻与树皮衣。
Sallakkhetvā khara’jinajaṭāvākacīrāni kese
567脱下衣服,在不平的泥沼中铺展身体。
Omuñcitvā visamakalale pattharitvā’ttabhāvaṃ,
568筑桥以达彼岸,心志坚定,随觉者召引而自奋起。
Setuṃ katvā paramapaṇidhī kominī codita’tto
569具足五种神通之宝珠,自身皈命于真理光辉。
Pañcā’bhiññāratanamaṇimā svā’cakujjo nipajji; ()
17
17.
571听闻一句偈颂,于诸杂染中,我便不感沉重。
Sutvā gāthāpadampi na me bhāriyaṃ saṃkilese
572既已洞明事理,虽存报恩之心,我亦不愿贪求世间的物质财富。
Viddhaṃsetvā varasivuraṃ pattumicche sacā’haṃ,
573三界轮回之中,无量众生皆为痛苦所困。
Saṃvijjante tibhavabhavane dukkhitā’nantasatte
574我独自一人,如何能于此法中证悟、解脱?
So’bhaṃ eko kathamadhigame dhamma maññātaveso;()
18
18.
576若我以饶益他人之心,依正智证悟菩提,
Yannūnā’haṃ parahitarato sammadaññāya bodhiṃ
577令一切众生登上无上正法之船,
Āropetvā nikhilajanataṃ’nuttaraṃ dhammanāvaṃ,
578从轮回苦海济渡至殊胜师子城。
Uttāretvā varasivapuraṃ vaṭṭadukkhodadhimhā
579此后,此人便如燃灯牟尼一般,证得了涅槃;
Pacchā dīpaṅkaramuni yathā nibbutiṃ pāpuṇissaṃ; ()
19
19.
581此人便这样圆满成就了八正道,
Iccevaṃ so pumariya samodhānayitvā’ṭṭhadhamme
582了知这犹如度脱轮回的伟大津梁,
Saṃsāramhā’vataraṇamahāseturūpo pajānaṃ,
583他头束发髻,合掌如含苞之莲,躺卧于泥泞的地上。
Muddhābaddha’ñjalipuṭajaṭo paṅkapiṭṭhe nipanno
584为了成就正自觉,他在彼佛足下发愿修行。
Sambodhatthaṃ paṇidhimakari tāva tappādamūle; ()
20
20.
586世尊随即从枕上起身,放射出五色光明。
Ussisaṭho sapadi bhagavā pañcavaṇṇappasādaṃ
587睁开双眸,露出宛如盛放蓝莲花般的眼眸。
Ummīletvā nayanayugalaṃ phullanīluppalābhaṃ,
588俯视那如蓝宝石般璀璨明净的风轮。
Disvā nīlopalamaṇimayaṃ vātapānañcayaṃ’va
589开示如初绽紫莲般庄严美妙的教法。
Ugghāṭento isivaramhāpaṅkajaṃ paṅkapiṭṭhe; ()
21
21.
591“这将成就”,以此为愿,是名未来分智。
Etassi’jajhissati iti ayaṃ patthanā’nāgataṃsa-
592此智善引导,从而通达自此以上百千劫事。
Ñāṇaṃ sammā patiniya ito kappalakkhādhikānaṃ,
593转而向上,便了知四不可数、无尽之过去。
Āvajjento upari caturāsaṅkhiyānantya’vedi
594证得菩提之后,如我一般成为名为乔达摩的佛陀;()
Patvā bodhiṃ ahamiva siyā gotamo nāma buddho; ()
22
22.
596你们且看,在这苦行者众中,
Tumhe sampassatha iti imaṃ tāpasaṃ saṅghamajjhe
597确实如是,那位法王正给予这无上之法,
Vatve’vaṃ so padamasadisaṃ dhammarājā dadanto,
598以坚固不坏的戒律为依止,使之清净安稳。
Samhinditthā’dharakisalayā’lattakaṃ nāgataṃya-
599智慧光明映照的真言汇集,传示教义甚深之本源;
Paññāmuddā’ṅkitapadasataṃ vattasandesagabbhaṃ; ()
23
23.
601其住处名为迦毗罗城,犹如月宫。
Vāsaṭṭhānaṃ kapilanagaraṃ nāma māsāmahesi
602母亲……你的父亲是净饭王,出身日种姓。
Mātā suddhodananarapati te pitā’diccavaṃse,
603宾巴——形貌端严、可爱悦意,如金色像,名为宾巴。
Bimbā bimbā dharavati piyā hema bimbā bhirāmā
604那时,你将得到一个亲子宝——罗睺罗。
Tasmiṃkāle tanujaratanaṃ rāhulo hessate te; ()
24
24.
606将成为他的上首弟子——舍利弗与大目犍连。
Hessante te paṭhamadutiyassāvakā sāriputta-
607大目犍连生于婆罗门家,智慧广大、神通具足。
Moggallānā dvijakulabhavā bhuripaññiddhimanto,
608名为阿难者,是位修行者,是守护形仪、居于舍卫城的侍者。
Ānandākhyo yati pati rupaṭṭhāyakosāvikānaṃ
609谶摩长老尼与莲花色长老尼,是最胜一双的圣者。
Khemātheri parama yugalaṃ uppalabbaṇṇatheri; ()
25
25.
611您的菩提树是胜利之枝叶,而您又以乔达摩为名。
Assattho te vijayaviṭapī tvañca kho gotamavho
612六年精勤修行,从自己家中出离。
Chabbassānī padahiya gharā nikkhamitvā sakamhā,
613你受用了善生女所供养的殊胜乳糜,
Pāyāsaggaṃ parivisiya bho tvaṃ sujātāya dinnaṃ
614于菩提树下安坐已,你必将觉悟菩提;
Bodhiṃ bujjhissasi iti dhuvaṃ bodhimūle nisajja; ()
26
26.
616师长犹如从暮色密云中放出的闪电,
Satthā sañjhāghanapaṭalato muttavijjullate,va
617从袈裟内现出臂如藤蔓的庄严妙相,
Sandassetvā nijabhujalataṃ cīvarabbhantaramhā,
618发出如云雷般深沉的庄严法音,
Pakhyākāsi jaladhararavā’kāragambhīraghoyaṃ
619放射出宛如天虹般璀璨的六色光芒;
Nicchāretvā suradhanurivo’bhāsa chabbaṇṇaraṃsi; ()
27
27.
621我们于燃灯世尊的教法尚未真正觉悟。
Amhe dīpaṅkarabhagavato sāsane nā’vabuddhā
622愿于您面前,我等当证未来之解脱法。
Lacchāmā’ti tava parimukhe’vā’yatiṃ mokkhadhammaṃ,
623于彼处,诸天与人顿时渴望证得无灭。
Tasmiṃ pattā’khīla suranarāpatthayuṃ taṅkhaṇevaṃ
624于其足座之上,合掌供养敬礼;
Pūjetvā’tañjalisarasije pādapīṭhamhi tassa; ()
28
28.
626佛陀的莲花足为梵天与死神以头顶戴亲吻。
Buddho brahmāmaranarasiro cumbitaṅghī sarojo
627供养毕,即从彼处以花束绾作髻团,捧起那花朵,
Sampūjetvā’ṭṭhahi jaṭilakaṃ pupphamuṭṭhīhi tamhā,
628他便起身,朝金峰山那花粉厚积的幽深密林走去。
Pakkāmi so kanakasikharīhāri kiñjakkhabhāre
629从幽深茂密的林梢之上,他拔起双足,又轻轻放落。
Ubbhūta’mhoruhavanasire appayanto padāni; ()
29
29.
631用一簇簇鲜花,将大地装点得无比悦意、美妙绝伦。
Rammaṃ rammaṃ mahīya jaṭilaṃ pupphamuṭṭhīhi katvā
632诸漏尽众朝向南方而去,
Khīṇā khīṇāsavavasigaṇā dakkhiṇaṃ pakkamiṃsu,
633天与非天尽皆欢喜,行持礼敬、尊重与供养,
Devā’devā pavuramakaruṃ vandanāmānapūjaṃ
634以燃灯佛、十力者为灯明,随行而后返还。
Dīpaṃ dīpaṅkaradasabalañcā’nugantvā nivattā; ()
30
30.
636他离开那处所,来到众人聚集之处,安坐其间。
Tamhā ṭhānā gatasati jane sannisinnassa tassa
637在床榻上,不凋的殊胜鲜花环绕着供养台。
Pallaṅkenā’maranara pariccanta pupphāsanamhi,
638生处之神与天众已至此地。
Jātikkhettā tahimupagatā devatā etamatthaṃ
639他们合起双掌,如持曼陀罗花一般致敬献礼,
Ārocesuṃ mahitavaraṇā añjalimañjarīhiṃ; ()
31
31.
641他们往昔曾登上花座,亲近佛陀的嫩芽,
Pubbe pupphāsanupari samārūḷhabuddhaṅkurānaṃ
642在漫长的旅途中,如今就在此地,世尊登上座位安坐,
Addhāne’ve’tarahi bhavatocā’sanārohaṇamhi,
643唯有一人,光明遍照,十倍胜于千界,
Ekālokā dasahi guṇitā lokadhātu sahassī
644佛即无有懈怠,以久远守护,而常转法轮。
Saṃvattante tvamanavarataṃ hessase tena buddho; ()
32
32.
646谛听诸天那清妙悦耳之音,
Tāsaṃ vācaṃ savaṇamadhuraṃ devatānaṃ nisamma
647心力更增,欢喜遍满之后,
Bhiyyo cittappabhavavīriyo pītivipphāritatto,
648往昔于无上士前已修习的菩提资粮法,
Pubbe sattuttamaparicitā bodhisambhāradhammā
649善智者如是思惟:法界及其因为何?
Āvajjesi kati iti sudhī dhammadhātuṃ sahetuṃ; ()
33
33.
651明智者,将满盈之器扶起,安立于地上,
Okujjitvā dharaṇiṭhapito puṇṇa kumbho sumedha
652倾倒出其中全部的浑水后,又岂会再取回?
Vissandetvā salilamkhilaṃ kintupaccāharetha,
653如此布施了财富、心爱的妻儿,乃至自己的身肉与生命,
Evaṃ datvā dhanasutakalatta’ṅgapaccaṅgajīve
654断除世间染着,令其不再生起,这是他于第一波罗蜜的坚固决心;
Nibbinno mā bhavi’ti paṭhamaṃ pāramiṃ’dhiṭṭhahi so; ()
34
34.
656不寄望于他人,如实以自身生命为活命,
Nā’pekkhitvā yathariva nijaṃ jīvitaṃ jīvitaṃ’va
657牦牛守护尾拂,悠游漫步,尾拂如月光般皎洁,
Rakkhanto sañcarati camari cāmara candikābhaṃ,
658如此,智者守护戒,犹如守护殊胜吉祥城之门。
Evaṃ sīlaṃ varasivapuradvāramārakkha dhīra
659他如此决意:清净的戒律即是第二波罗蜜。
Ajjhiṭṭhāsi iti sadutiyaṃ pāramiṃ suddhasīlo; ()
35
35.
661长久居住在恐怖牢狱中的人,心生悚惧。
Saṃviggo yo ciraparivasaṃ ghorakārāgharamhi
662由此解脱,正是出离者应有的境界。
Muttīṃ tamhā’gamayati yathā hohi nekkhammanitto
663你已厌离这犹如束缚牢狱般的存有。
Nibbinno tvaṃ tathariva bhave bandhanāgārarūpe
664你决意超脱这第三重牢狱,成为到达彼岸的独行者。
Ajjhiṭṭhāsi tatiyampi so pāramintye’kacārī; ()
36
36.
666比丘挨户乞食,无论家世贫贱或高贵,所得常不充足。
Hīnukkaṭṭhaṃ kulamanugharaṃ bhikkhako bhikkhu bhikkhaṃ
667如是,持戒者巡行乞食,不久即得所需。
Aṇvāhiṇḍaṃ labhati naciraṃ saṃvaraṭṭho yathe’vaṃ,
668为证正觉,应亲近具才能的智者,质询深奥难解之问。
Sambodhattha bhaja paṭibale paṇḍite puṭṭhapañho
669坚定决心具足,此即第四波罗蜜之智;
Ajjhiṭṭhāsi tvamiti matimā pāramiṃ so catutthiṃ; ()
37
37.
671他恒常精进,行如狮子,自在无碍;
Niccussāho vicarati yathā kesarī sericārī
672如是,于行住坐卧中,慧者应如是谨守,安住正位,
Evaṃ ṭhāne gamanasayanecā’sane tvaṃ sumedha,
673他热忱策励,勇猛精进,为证正觉而奋勉不懈。
Ussoḷhī tyāsithilavīriyo hoti sambodhanatthaṃ
674他具足坚固的勇猛精进,成就了第五波罗蜜。
Ajjhīṭṭhāsi thiravīriyavā pañcamiṃ pāramiṃ so; ()
38
38.
676如被大地所承载了一切羞辱一般。
Iṭṭhāniṭṭhaṃ pathaviriva bho sabbamānāvamānaṃ
677不扭曲心意,忍受并宽容;
Nāpajjitvā manasiviktiṃ tvaṃ sahanto khamanto,
678“为证正觉,当忍他害”,这是忍辱论者之言。
Sambodhatthaṃ paravadhakhamo hohi’tī khantivādī
679今日,他坚住于利他的第六波罗蜜;
Ajjhiṭṭhāsi parahitarato chaṭṭhamiṃ pāramiṃ so; ()
39
39.
681药星不逾越其轨道,这是它的定则。
Vīthiṃ nātikkamati niyamaṃ osadhītārakā’yaṃ
682如是,善慧者,这最上的真语已善加修习。
Evaṃ santuttama paricitaṃ saccavācaṃ sumedha,
683求觉悟者,你切莫违越正觉。
Tvaṃ māvitikkami karahaci boddhukāmo subodhiṃ
684“他已安住”——这是不虚妄语者所说的第七波罗蜜;
Ajjhiṭṭhāsi’tya’vitathakathi sattamiṃ pāramiṃ so; ()
40
40.
686即使在那强风劲吹之处努力,也纹丝不动,
Tamhāṭhānā balavapavane vāyamāne’pi thokaṃ
687犹如一座稳固安立的巍峨高山。
Kappaṭṭhāsi tacalati yathā pabbato suppataṭṭho,
688你应如实坚固地安住于决意之法。
Tvaṃ tiṭṭhāhi tathariva adhiṭṭhānadhammesu daḷhaṃ
689"你已坚固安住",这便类似于第八波罗蜜;
Ajjhiṭṭhāsī’tyavalasadiso ca’ṭṭhamiṃ pāramiṃ so; ()
41
41.
691渡过湖水深渊者,却常为最卑劣者所胜。
Otiṇṇesu udakarahado bho nihīnuttamesu
692修习之时,清凉如水平等遍满。
Sītattaṃ sampharati hi samaṃ vārinā bhāvayeni,
693慈心如是,于三有一切众生,平等无别。
Mettāyevaṃ tibhavabhavane sabbasattesu tulyaṃ
694他决意成就第九慈爱巴拉密,心怀慈爱。
Ajjhiṭṭhāsi samuti navamiṃ pāramiṃ metta citto; ()
42
42.
696当可意与不可意之境现前、遭遇诸事时,正如同种子发芽一般,其应验也是如此。
Iṭṭhāniṭṭhe sati paṭihate vatthujāte yathāhi
697此中舍者,犹如大地之女,于苦乐中平等安住。
Majjhattā’yaṃ vasumativadhū hoti dukkhe sukheka vā,
698如是,贤者,愿你成就平等、寂静之舍观。
Evaṃ bho tvaṃ bhava samatulāsantibho’pekkha ko’ti
699您,广大智慧者,今已安住于圆满的第十波罗蜜;
Ajjhiṭṭhāsi savasi dasamiṃ pāramiṃ bhurimedho; ()
43
43.
701他搅动着浩瀚如三十三天的波罗蜜海,
Ālolento tidasapamitaṃ pāramisāgaraṃ so
702他是众生之王,智慧锐利,以不动摇的智慧彻证真义;
Sattādhiso nisitamatimā ñāṇamatthā’calena,
703你引导众人,犹如贤妇们广修善行,
Āvajjesi vasumatavadhu sādhukāraṃ’va denti
704此刻,大地因具念者以法之威力而震动;
Saṃkampi sampati satimato dhammatejena tena; ()
44
44.
706坚实的大地震颤,犹如母亲因恐惧而颤抖。
Bhīrūcchamhī ghaṇapathaviyā kampamātāyi’māya
707到达燃灯佛世尊近处,喜乐居者们……
Patvā dīpaṅkarabhagavato rammavāsī samīpaṃ,
708他们询问大地,何以剧烈震动,是何因由?
Sampucchiṃsu vasumati bhusaṃ kampi taṃkissahetu
709牟尼思惟后,讲说了那事的原委;
Āvajjetvā samuti munino tampavattiṃ kathesi; ()
45
45.
711城中众人无有犹疑,再次出城,前往亲近。
Nikkaṅkhā te punapi nagarā nāgarā taṃ upecca
712以香与花鬘等,礼敬供养佛的双足。
Sampūjesuṃ caraṇayugalaṃ gandhamālādikehi,
713合起莲花般的双掌,向燃灯佛酬谢恩债。
Katvā tena’ñjalisarasije yena dīpaṅkare’ṇo
714他从座起身,乃是人中狮子。
Uṭṭhāsi so purisatisaho sannīsinnāsanamhā; ()
46
46.
716愿你无病,不要有恐惧,不要有惊惶。
Mā te rogo bhavi paṭibhayaṃ mā bhavi chambhitattaṃ
717愿你的心愿、最上志向迅速成就。
Saṅkappo te paramapaṇidhi sijjhataṃ khippameva,
718愿她亦常住安乐之境,已离生死之域。
Itthañcā’sithutipadasataṃ jātikhettā gatā taṃ
719大地以花鬘等庄严,纷繁枝叶各显其天然妙姿。
Pupphādīhi mahīya jaṭilaṃ nijjarā byāhariṃsu; ()
47
47.
721超越风之境界,令诸天心生欢喜。
Abbhuggantvā pavanapadaviṃ devatānaṃ manāni
722在喜马拉雅山自己的苦行林中,那位为证菩提的苦行者,
Bodhātvo himavati sakaṃ assamaṃ tāpaso so,
723此时,具光芒者已接近西山,
Patto atthācalamupagamī taṅkhaṇe raṃsimālī
724收敛辉光,收摄光网,入于莲花丛中。
Saṅkocetvā sarasijavanaṃ saṃharitvā’ṃsujālaṃ; ()
48
48.
726燃灯世尊所居的悦意住处,名为喜乐城
Rammaṃ dīpaṅkarabhagavato rammavatyā’bhidhānaṃ
727父母二人——善生与善慧——的住处
Vāsaṭṭhānaṃ janakajananī dve sudevassumedhā,
728常随侍奉的胜妙行者,即善来与吉祥
Niccopaṭṭhāyakayativaro sāgatomaṅgaloca
729提舍长老与那些为首批与第二批弟子。
Tissocā’suṃ paṭhamadutiyassāvakā theranāgā; ()
49
49.
731他曾为众多漏尽者所围绕,即难陀与善难陀。
Nānākhīṇāsavaparivuto cā’si nandā sunandā
732在那些女弟子中,难陀与善难陀是首批与第二批弟子,最为殊胜。
Tassā’hesuṃ paṭhamadutiyassāvikā aggabhūtā,
733其身不染世间尘垢,名为觉者乔达摩。
Kāyo’sitiratanapamito pipphalināmabodhi
734他曾引领无数大众度过八年雨季。
Aṭṭhāsi so pacurajanataṃ tārayaṃ vassalakkhaṃ; ()
50
50.
736导师乃是燃灯佛,为天与人所皈依,犹如明灯久远照耀。
Satthā dīpaṅkaravho suranarasaraṇodīpadīpocirassaṃ
737犹如明灯,佛陀于三界世间燃起法灯,灭除无明黑暗。
Dīpevo dhammadīpaṃ tibhuvanabhavane vīta’vijjandhakāraṃ
738犹如光明炽盛的火聚,诸漏尽者住世之后,便入般涅槃。
Aggikkhandho’vabhāsaṃ vihariya parinibbāyi khīṇāsavā’pi
739犹如燃油耗尽的灯,圣弟子们归于般涅槃。
Khīṇasnehāpadīpāyathariva ariyā sāvakā nibbutā’suṃ; ()
740如是,由名为智慧欢喜的修行者所编撰的《胜种灯》中,于《众生心欢喜广施因缘》之远因缘部分,记述须弥陀隐士建立根本愿之事,此为第二品,名为远因缘。
Iti medhānandābhidhānena yatinā viracite sakalakavijana hadayānandadānanidāne jitavaṃsadīpe dūrenidāne sumedha tāpasassa mūlapaṇiṭhānaṭṭhapanapavatti paridīpo dutiyo saggo.
1
1.
742世间犹如缀饰春日精华的白莲花湖,莫要贪恋此浮华。
Lokaṃ (’vasantatilako) kumudākaraṃ mā
743当时,名为憍陈如的世尊为了令(众生)觉悟,
Koṇḍaññanāmabhagavā’tha pabodhayatto,
744那时,这位贤明广慧的胜利者国王诞生了,
Jāto tadā varamatī vijitāvi rājā
745他具足轮宝,成为转轮王;( )
Sampanna cakkaratano’bhavi cakkamatti; ()
2
2.
747向以佛陀为首的僧团作广大无上的供养,
Saṅghassa buddhapamukhassa uḷāradānaṃ
748他已行布施,为无上菩提立下誓愿。
Datvā vidhāya paṇidhiṃ varabodhiyā so,
749他舍弃王权,进入胜者的教法。
Rajjaṃ pahāya jinasāsanamotaritvā
750‘禅那’,与心的离散相反,乃是心安稳的状态。
Jhānānya’lattha paṭilaṅvarappadāno; ()
3
3.
752其附近有一座城,名拉摩瓦提,城中有一贤士,名苏难达。
Tassā’si rammavatināma puraṃ sunando
753他是国王,父亲名佳那固,母亲名苏迦陀,
Rājā ahosi janako jananī sujātā,
754贤善与极贤善的沙门众,是优秀的声闻弟子。
Bhaddassubhaddasamaṇā varasāvakā’suṃ
755三位女出家者,是卓越的女弟子;
Tisso’patissa’samaṇi varasāvikāyo; ()
4
4.
757年高者为胜觉王,于广大沙罗树下……
Lakkhāyuko vijayabodhi visālasāla-
758侍奉阿那律者,名为善女人,
Kalyāṇi nāma tadupaṭṭhahi cā’nuruddho,
759她的身体如同寒冰宝石般洁净,
Tassā’ṭṭha sītiratanappamitaṃ sarīraṃ
760曾有三种圣弟子的集会;
Āsuṃ tayo ariyasāvakasannipātā; ()
5
5.
762后来,于另一时期,她在此手臂折断,成了残疾,
Tassā’parena samayeni’ha’naṅgabhaṅgo
763于其时,这位带来吉祥的胜利者——世尊,为利益世间而出现。
Uppajji maṅgalajino janamaṅakgalāya,
764这位名为善光的佛陀之苗芽,极为光耀殊胜,
Buddhaṅkuro’tiruciro surucī samañño
765那时,有一位名为阿瓦提苏罗的贤者,他是婆罗门种姓中的旗帜。
Āsi tadā’vatisuro dvijavaṃsaketu; ()
6
6.
767在佛陀与圣弟子胜利的七日间,他曾供养等同觉悟之树之物及牛奶酪。
Datvā sasāvakajitassa dināni satta
768他以此牛奶酪之供养,祈愿证得无上菩提。
Patthesi bodhimasamaṃ gavapānadānaṃ,
769世尊曾为彼授记:已尽诸有,烦恼永断。
Pabyākato bhagavatā bhavanā’hīgantvā
770出家之后,他便证知由禅定所生的安乐。
Pabbajjito sukhamavitdi samādhijaṃ so; ()
7
7.
772在他们中间,往昔的殊胜者——那些父亲们,远胜于后辈。
Tassu’ntaraṃ puravaraṃ pitaro’ttara’vhā
773曾有一位名为善天的沙门,他名叫法军。
Āsuṃ sudevasamaṇo vasi dhammaseno,
774他率领着上首弟子与各自的随行弟子众,
Tassā’ggasāvakayugaṃ sakasāvikānaṃ
775他们的时代极为吉祥,即使在逆境中也未曾忧伤;
Bhaddaṃyugaṃ abhavi sivalicā’pya’sokā; ()
8
8.
777他曾护卫那位胜者,守护八种法义,
Taṃ pālito jinamupaṭṭhahi aṭṭha’sīti
778他的身形如象牙与美玉般坚固,
Hattho’si tassa vajirūpamarūpakāyo,
779觉树之下,弟子众亦安和严整。
Bodhī’pi nāgataru sāvakasantipātā
780寿命长达九万馀年;()
Āsuṃ tayo navutivassasahassamāyu; ()
9
9.
782继之而来者,心安悦,慈悲之宝藏。
Tassā’parena sumano karuṇānidhāno
783依怙、调伏心意者,出现于世间。
Nātho manojamathano udapādi loke,
784其时,无与伦比的龙象王,成为佛种。
Buddhaṅkuro’bhavi tadā’tulanāgarājā
785火焰之光交织炽燃,彼具无与伦比之神通;()
Teja’ggijālajalito atuliddhimā so; ()
10
10.
787龙王亦于龙宫之中,护持其弟子。
Nāgo’pi nāgabhavanamhi sasāvakassa
788以天界乐声向世尊作供养,
Buddhassa dibbaturiyehi katupahāro,
789行无上布施,发庄严誓愿。
Datvāna dānamatulaṃ paṇidhiṃ akāsi
790而作是言:“你当成佛。”
Buddho bhavissasi tuvanti ahāsi buddho; ()
11
11.
792安隐城中,父王善调御。
Khemavhayaṃ puramahū janako sudanto
793王因己之弟子众而生起声誉
Rājā janetti sirimā nijasāvakānaṃ;
794成为最胜者与皈依处,修习心者安住其中
Aggā bhaviṃsu saraṇo vasi bhāvitatto
795索那尊者,您曾是当时最上的沙门,亦是无烦恼者
Soṇā tadaggasamaṇi’si tathu’pasoṇā; ()
12
12.
797她即是那龙树、觉悟者、智慧明达者。
Tassā’si nāgataru bodhi udenatero-
798他所安立的寿量达九万岁。
Paṭṭhāyako navutivassasahassamāyu,
799身高九十肘。
Ubbedhato navutihatthamitaṃ sarīraṃ
800曾有三种圣弟子的集会。
Āsuṃ tayo ariyasāvakasannipātā; ()
13
13.
802其后,一位名为雷瓦达的出家者出现于世。
Tassā’parena udapādi’ha revatākhyo
803世间之上,诸天等所敬礼的足下者,天中之天,
Devādivanditapado bhuvi devadevo,
804那时,他成为众中最胜,超越一切天众,名震天界。
Sattuttamo bhavi tadā atidevanāmo
805他是尊称传承之顶珠,通达四部吠陀的智者;
Bhovādivaṃsatilako catuvedavedī; ()
14
14.
807合掌于顶,恭敬聆听法语,
Baddhañjalī sirasi dhammakathaṃ nisamma
808前往皈依那无上殊胜的皈依处;
Gantvāna taṃ saraṇamuttaramuttariyaṃ;
809他奉献供养,并祈愿这位伟大的圣者证得殊胜的安乐;
Datvā’hipatthayi sukhodhimatho mahesi
810“你必将成佛,成为世间之尊。”佛如此记说;
Buddho bhavissasi tuvantī visākarittha; ()
15
15.
812曾有名为富饶之城,为胜者所统领,
Tassā’si dhaññavatināma puraṃ jinassa
813母为庄严大妃,父亦伟大广博,
Mātā mahesi vipulā vipulo pitā’si,
814于僧团中,他与梵天、天神及婆留那等共处,
Sabrahmadevavaruṇo bhavi saṅghamajjhe
815彼亦有吉祥双组,二种俱为至上吉祥。
Bhaddā ca bhaddayugalaṃ duvidhaṃ subhaddā; ()
16
16.
817他安住于那伽菩提,侍奉如来。
Taṃ sambhavo vasi upaṭṭhahi nāgabodhi
818即使是树木,亦成为不坏的珍宝,此自体得以成就。
Rukkhopya’sitiratanaṃ bhavi attabhāvo,
819寿命量数达六万岁,
Āyuppamāṇampi saṭṭhisahassavassaṃ
820共有三次圣弟子集会;
Āsuṃ tayo ariyasāvakasannipātāta;
17
17.
822在其后的时代里,这位世间所生者,
Tassā’paramhi samaye janapārijāto
823那位光辉的胜者降生,已战胜五魔,
Uppajji sobhitajino jitapañcamāro,
824他是通晓一切吠陀的导师,具足根本的受用;
Ajjhāyako sakalaveda muḷārabhogī
825那时,一位名唤阿耆特的播种者成为佛的苗芽。
Buddhaṅkuro bhavi tadā’jitanāmavappo;
18
18.
827听闻法已,于诸皈依处安立,
Dhammaṃ nisamma saraṇesu patiṭṭhahitvā
828向以佛陀为首的僧团施予殊胜布施,
Saṅghassa buddhapamukhassa uḷāradānaṃ,
829施已,智者立下精勤誓愿。
Datvā padhānapaṇidhāna makāsi dhīro
830“你必证得殊胜菩提”,大导师如是说。
Tvaṃ lacchasi’ti varabodhi mahāsi satthā; ()
19
19.
832可爱的善法城,善法为王所居。
Rammaṃ sudhammamahu tassa puraṃ sudhammo
833父为国王,母名善法。
Rājā ahosi janako janikā sudhammā
834她的上首弟子双贤无可比拟,善眼具足。
Tassā’ggasāvakayugaṃ asamo sunetto
835她的那对出众儿女——那拘罗与善生;
Tassāvikā’ggayugalaṃ nakulā sujātā; ()
20
20.
837就如龙象之龙树,是菩提身之所依,
Nāgassa nāgataru bodhi sarīramaṭṭha-
838其身量约五十掌,黑鬃长老,
Paṇṇāsahatthapamitaṃ tamatomathero,
839其住世寿命九十万年。
Sopaṭṭhahī navutivassasahassamāyu
840曾有过三次圣弟子僧团集会。
Āsuṃ tayo ariya sāvaka sannipātā; ()
21
21.
842其后,超见佛于其师之后出现于世间,
Uppajji tassa aparena anomadassi
843觉者,双目湛蓝,如盛开的莲花般清净无垢,
Buddho pabuddhakamalāmalanīlanetto,
844身为佛种,已伏修罗敌,那时他是一位夜叉军帅,
Buddhaṅkuro jitasurāri tadāni yakkha-
845成为具足大神力、大威力者,
Senāpatī bhavi mahiddhimahānubhāvo; ()
22
22.
847此发愿人乃志在正觉之行者,
Sambodhi maggapuriso paṇidhānayaṃ so
848对以佛陀为导师的僧团行广大供养,
Saṅghassa buddhapamukhassa uḷāradānaṃ,
849于三宝皈依处安立之后,
Pādāsi tisu saraṇesu patiṭṭhahitvā
850胜利者曾言:“你将成为佛陀。”
Buddho bhavissasi tuvanti jino’bruvitaṃ; ()
23
23.
852此地正是名为月光、称耶输陀罗的女子所在之处。
Ṭhānañhi candavatināma yasodharākhyā
853其母为大荣耀之后,父为人王、众生之主,
Mātā mahesi yasavā janako janindo,
854彼有上首弟子一双,如牛王般无与伦比。
Tassa’ggasāvakayugaṃ nisabho atomo
855有两位美丽且善心的女子,作为随行女弟子常侍左右。
Dve sundarī ca sumanā carasāvikā’suṃ; ()
24
24.
857这位觉者的身形高大,额头隆起突出,形相庄严。
Bodhī’pi tassa kakudho munidehamaṭṭha-
858其身高约五十肘,体态威仪,犹如大渊水神。
Paṇṇāsahatthapamitaṃ varuṇābhidhāno,
859长老为他随侍承事,身体健壮,寿命长久。
Thero upaṭṭhahi ca lakkhapamāṇamāyu
860圣弟子曾有三次集会。
Āsuṃ tayo ariyasāvakasannipātā; ()
25
25.
862其后的那位,是名为莲花的二足之尊。
Tassā’parena padumo dipadānamindo
863降诞之时,心莲即已开敷的正知者。
Jāto pabujjhitamanopadumo pajānaṃ,
864由此成为坚定智者,善能摧破殊胜障碍。
Dhīro babhūva varavāraṇakumbhabhedī
865那时,他的颈项犹如狮子,垂负着华丽的鬃毛。
Sīho tadā rucirakesarabhāragīvo; ()
26
26.
867世尊正体验着灭尽的妙乐。
Buddhaṃ nirodhasukhavediyanaṃ vatamhi
868众生被强暴之恶所缠缚而损毁,
Sattāhamakkhipadūmehi tamaccayitvā,
869于再来之弟子众中,心得净信;
Cittaṃ pasādiya punā’gatasāvakesu
870示现已得最胜法并授与之狮。
Sīho vibhāsi paṭiladdhavarappadāno; ()
27
27.
872彼城名为瞻波迦城,别号莲花城
Tassā’si campakapuraṃ padumābhidhāno
873国王是贾那迦,诸王子皆各有生母
Rājā ahosi janako asamā janettī,
874众多殿堂与僧舍栉比,殊胜弟子们咸集于此
Sālopasālayatayo varasāvakā’suṃ
875最尊贵的沙门罗摩,乃是群山之尊;
Rāmā’pi tassa paramāsamaṇi surāmā; ()
28
28.
877破名执的至尊者,于凡夫难彻之幽冥中,安住婆留那之座。
Nāmenu’paṭṭhahi vasi varuṇo tamaṭṭha-
878其身躯,大约由五十三组构成,
Paṇṇāsahatthamita massa sarīramā’si,
879菩提犹如松树,其寿命亦如是长久,
Bodhi’pi soṇataru lakkhapamāṇamāyu
880曾有三众圣弟子的集会;()
Āsuṃ tayo ariyasāvakasannipātā; ()
29
29.
882后来,又有那赐予的牟尼那罗陀,放出光辉,
Tassā’parena varado muni nāradavho
883他摧破种种恶业之聚,如可畏者而显现,
Pāpandhakāranikaraṃ bhīduro’dapādi,
884那时,他已是佛种,具足焚尽一切的智慧—
Buddhaṅkuro bhavi tadā’khilajhātabhiññā-
885他有所得,享用流转之果,是苦行之财主;
Lābhī pavattaphalabhoji tapodhanīso; ()
30
30.
887他发下宏大的坚定誓愿,是根本上远离诸障碍的勇士。
Katvānu’ḷārapaṇidhāna muḷāraviro
888他向胜者及随行弟子们献上殊胜的供养。
Datvā sasāvakajinassa uḷāradānaṃ,
889他以芬芳馥郁的白檀香木虔诚供养他。
Pūjesi taṃ surabhinā haricandanena
890导师也授予了记别;()
Satthāpi sampati viyākaraṇaṃ adāsi; ()
31
31.
892那里有座名为谷丰的城,城中住着须弥陀
Tassā’si dhaññavatināma puraṃ sumedho
893父亲是国王,母亲名为阿诺马,
Rājā ahosi janako jananī anomā,
894其主安住于两株吉祥娑罗树间,
Dve bhaddasālajitamittavasi vasina-
895道中正有沙门与贫穷的比丘尼在行脚;
Maggo’ntarā samaṇi phagguṇi bhikkhunītaṃ; ()
32
32.
897当时,婆悉吒比丘在旁守护,具足身形,
Vāseṭṭhabhikkhu tadupaṭṭhahi rūpakāyo
898她具足八十颗宝珠,犹如大索那树的枝条。
Tassā’ṭṭhasitiratanaṃ mahasoṇasākhī,
899觉树寿命达九万岁。
Bodhiddumo navutivassasahassamāyu
900曾有三种圣弟子的纷争发生。
Āsuṃ tayo ariyasāvakasantipātā; ()
33
33.
902之后,法王胜莲如来出现于世,
Tassā’parena padumuttara dhammarājā
903他犹如三界中的莲花,双足安立于莲台之上,
Jāto tilokapadumo padumappitaṅghī,
904是一位拥有辉煌财富与广大疆域的大君王,
Aḍḍho uḷāravibhavo maharaṭṭhiyo so
905那时,有位名为结发的修行者,是为佛种。
Buddhaṅkuro bhavi tadā jaṭilābhidhāno;()
34
34.
907他于胜莲华佛足下,广修供养,以种种方式,
Sambodhiyā’dhigama paccayapatthanaṃ so
908为证悟菩提,而发愿成就其所需之因缘。
Virovidhāya padumuttarapādamūle,
909以佛陀为首的僧团之三衣
Saṅghassa buddhapamukhassa ticivarāni
910以对三宝的净信,敬献了衣物;
Pādāsi tīsuratanesu abhippasanno; ()
35
35.
912她的那座名为鸿雁城的城市,是胜者之城。
Tassā’si haṃsavatināma puraṃ jinassa
913父为安那陀王主,母为须迦达,
Ānandabhupati pitā janikā sujātā,
914城中有两座天宫,为须迦达所居。
Dve tassa devalasujātavasi vasinaṃ
915先成为同伴出家主之先行者;
Aggā bhaviṃsu samaṇisvāmitāsamā’ggā; ()
36
36.
917宽广的大树,是觉者所依,茂密而高大;
Lakkhāyuko sajayabodhika visālasāla
918此树守护牟尼,名曰善意;
Rukkho upaṭṭhahi muniṃ sumanābhidhāno,
919他的身躯由八种珍宝所成,圆满无缺;
Tassa’ṭṭha’sitiratanappamitaṃ sarīraṃ
920世尊曾有过三次僧众大聚集;
Āsuṃ tayo bhagavato gaṇasannipātā; ()
37
37.
922此后又过了一段时日,出现了一位名为须弥达的比丘。
Tassā’parena samayena sumedhanāmo
923世间出现了一位导师,为世间的利益而生,
Lokamhi pātubhavi lokahitāya satthā,
924据说,那时这佛芽因他缘而善生。
Buddhaṅkuro kira tadānyu’bhato sujāto
925你是那位拥有三亿财富、最胜的学童。
Svā’sitikoṭivibhavo’ttara māṇavo’si; ()
38
38.
927他舍弃了那三亿财富,
Vissajjiyāna vibhavaṃ tamsitikoṭiṃ
928将财物施予善逝与僧团,
Datvāna dānamasmaṃ sugate sasaṅghe,
929出家之后,追求无上菩提。
Pabbajjito paramabodhi mapatthayittha
930那位牟尼确实阐明了它的成就性;
Byākāsi somuni ta’mijjhanabhāva’maddhā; ()
39
39.
932其城壮丽恢宏,光彩辉耀,庄严无比;
Rammaṃ sudassanamahū nagaraṃ sudanto
933那位城主的父亲与母亲,皆是高贵贤达之人;
Tassā’si bhūpati pitā jananī sudattā,
934在僧团中成为皈依处,一切所愿皆得满足,实为安善宜居之所。
Saṅghesu’hosu saraṇo vasi sabbakāmo
935如罗摩、耶摩等天神中最为殊胜者,庄严无双。
Rāmā yamāni paramānya’bhavuṃka surāmā; ()
40
40.
937菩提树下,名曰海风的长老。
Bodhī’pi nīpataru sāgaranāmathero
938所谓“你活了九万岁”,意谓其寿命极长,达到九万岁。
’Paṭṭhāsi taṃ navutivassasahassamāyu,
939“彼时,其半身脱出身躯”:指身体一部分已脱出;此处即解释此“脱出”之义。
Tassā’ḍhasitiratanu’ggatamāsi gattaṃ
940“曾有三次具念者的团体纷争”:意思是当时发生了三次由具念者所引发的团体纷争。
Āsuṃ tayo satimato gaṇasantipātā; ()
41
41.
942“其后,于他时,她成为世间明灯”:意谓后来某个时期,她如照亮世间的明灯而显耀。
Tassā’parena samayena janappadīpo
943“世尊诞生善妙,已征服五魔”——意指此世尊出身良善,战胜了贪、嗔、痴等五恶魔。
Jāto sujātabhagavā jitapañcamāro,
944“年寿增长至七十岁,成为至善的世间主”——这是说他寿命达七十岁,成为具足诸德的世间王。
Sampannasattaratato varacakkavatti
945那时,有一位国王成就了大丈夫。
Rājā babhūvi’ha mahāpuriso tadāso; ()
42
42.
947以法甘露为喜,珍爱二宝者
Dhammā’matena mudito ratanadvayassa
948施舍七宝与四洲王权已
Datvā sasattaratanaṃ catudīparajjaṃ,
949智者立菩提愿而出家
Pabbajji bodhipaṇidhiṃ paṇidhāya dhīmā
950大圣了知此义后,赞叹而说:
Ñatvā mahāmuni tamijjhanabhāvamāha;
43
43.
952这可愛吉祥的大城,名為優伽陀。
Rammaṃ sumaṅgalamahū puramuggatākhyo
953父王名曰光明,母后名為光明。
Rājā pitābhavi pabhāvatināma mātā,
954他们成就殊胜,善见天的长老们,
Aggābhaviṃsu ca sudassanadevatherā
955龙象,你为众所睹,龙鬘长老尼;
Nāgā gaṇassadasi nāgasamālatheri; ()
44
44.
957那罗陀牟尼亲身侍奉他,
Taṃ nāradomuniru’paṭṭhahi ca’ttabhāvo
958手持长五十肘的菩提竹杖。
Paṇṇāsahatthapamito bhaviveṇubodhi,
959其寿命为九万余岁。
Tassā’bhavī navutivassasahassamāyu
960曾有三次具慧的弟子众集会。
Āsuṃ tayo dhītimato gaṇasannipātā; ()
45
45.
962其余的人则由此辨识形色的流转
Tassā’pareni’ha nirūpamarūpasāro
963于生死之中,他生来便具慈爱、遍观一切,
Jātobabhūva piyadassisamantadassi,
964那时,这位智者并非他人,正是那位如迦叶般的青年,
Dhīro tadanya’bhavi kassapamāṇavo so
965于三吠陀善巧,探求善法;()
Vedesu tīsu kusalo kusalaṃ gavesi; ()
46
46.
967因其不正相与限量而应受持
So koṭilakkhaparimāṇadhatabbayena
968以世尊为首的僧团之大寺院,
Saṅgassa buddhapamukhassa mahāvihāraṃ,
969既成就已,便彰显出所愿求的佛陀之相。
Katvā padāsi abhipatthitabuddhabhāvo
970世尊亦说:“愿此所愿而得成就。”
Buddho’pi tappaṇidhisiddhi siyā’tya’bhāsi; ()
47
47.
972父亲为月王大帝,母亲为普迪娜。
Candāmahesi jananī janako pudinno
973曾为国王,国都名为阿诺摩;
Rājā babhūva puramassa anomanāmaṃ,
974彼时最上双生,俱足善法品行——
Āsuṃ tadaggayugalāni sujātadhamma-
975赐予大众法眼,令一切众生得见;
Dinnā gaṇassadasi pakālitasabbadassi; ()
48
48.
977那位名为‘闻’的沙门得以亲近。
Taṃ sotavhasamaṇo samupaṭṭhahittha
978世尊,您如瞻卜金色,身量八十肘。
Bodhī piyaṅgu bhagavā’si asitihattho,
979他年届八十,寿量已达九万岁。
Aṭṭhāsika so navutivassasahassama’ssa
980曾有三次智者之集会;
Āsuṃ tayo matimato gaṇasannipātā; ()
49
49.
982此后不久,便出现于世。
Tassā’parena samayenu’dapādi loke
983乐于饶益世间的圣者,是真理的洞见者,
Lokatthasādhanarato munira’tthadassī,
984即便是最上的众生,亦不逾越法之界限。
Sattuntamo’pi niratikkamadhammasimo
985那时,他是一位具足光明神通的仙人,名为苏斯曼那。
Tejiddhimā isi tadā’si susimanāmo; ()
50
50.
987为他带来了天界的花朵。
Ānīya dibbabhavanā kusumāni tassa
988曼陀罗花安放于稳固的莲座之上
Mandāravāni supatiṭṭhitapādapīṭhe,
989导师恭敬供养后,发下了誓愿
Sampūjiyāna paṇidhānamakāsi satthā
990你曾说过:‘你将于未来成为如我一般的人。’
Tvaṃ mādiso’bruvi bhavissasi cā’yatinti; ()
51
51.
992她生于美丽城,是波罗提国中的贵女。
Tassā’si sobhitapuraṃ bhavisāgaravho
993她的父亲是国王,母亲名为苏达莎,美若净视天女。
Rājā pitā janatidevi sudassanākhyā,
994她寂然调柔,是圣弟子中的殊胜者。
Santopasantasamaṇā varasāvakā’suṃ
995法为无上贤圣,如是纯正之法;
Dhammā tadaggasamaṇipya’bhavuṃ sudhammā; ()
52
52.
997那位无畏的牟尼护持着它,而他也是如此——
Tañcā’bhayo munirūpaṭṭhahi sopya’sīti-
998手臂伸展者,寿命长达百千岁,
Hatthuggato satasahassapamāṇamāyu,
999瞻波城的见证者,成为觉者、善觉之因,
Campeyyasākhi bhavi bodhi subodhihetu
1000曾有三位圣弟子聚集,
Āsuṃ tayo ariyasavakasannitā; ()
53
53.
1002此后,一位见法者于此出现,
Tassā’parena udapādi’ha dhammadassī
1003无等无碍,彻见有际之圣者,
Nissīmadhī’nadhivaro bhavapāradassi,
1004彼于三十三天界中,具大威神力。
So tāvatiṃsabhavatamhi mahānubhāvo
1005那时,据说天帝即是佛之苗裔。
Buddhaṅkuro bhavi tadā kira devarājā;()
54
54.
1007天人们以天界的妙香与鲜花,供养如来。
Dibbāni gandhakusumāni kathāgatassa
1008他们将具足千辐轮相的如来足,恭敬安奉于莲花座上。
Cakkaṅkitorucaraṇamburuhāsanamhi,
1009又以天界的乐器,供养佛陀的圣德。
Pūjesi dibbaturiyehi ca buddhabhāvaṃ
1010那位牟尼(如来)于虚空中开示此法。
So patthayaṃ munitamijjha nabhāvamāha; ()
55
55.
1012此处是彼善逝的安稳皈依处。
Ṭhāniyamāsi saraṇaṃ sugatassa tassa
1013你是国王、是父亲、是皈依处,母亲是善喜。
Rājā pitā’si saraṇo janani sunandā,
1014如莲居水,弗沙天为上首。
Aggābhaviṃsu padumovasi phussadevo
1015堪玛、比丘众与沙门尼,皆知汝名。
Khemā ca bhikkhusamaṇisva’pi sabbanāmā; ()
56
56.
1017著名的苏内塔长老,他即近事于此。
Thero sunettavisuto tadupaṭṭhahi so
1018此为你之特征,乃胜利觉悟与影像之网。
Lakkhāyuko’si jayabodhi ñca bimbijālo,
1019你身亦具足八十种好,为无量宝所成。
Tassā’pya’sitiratanappamitaṃ sarīraṃ
1020曾有三次圣弟子之集会。
Āsuṃ tayo ariyasāvakasannipātā; ()
57
57.
1022此后的那个时期,正觉已经成就。
Tassā’parena samayeni’ga siddhabodhi
1023名为悉达多的导师出现于世,当时尚不为人所知。
Siddhatthanāmavidito udapādi satthā,
1024那时,佛之苗芽已证得无懈怠的禅那。
Buddhaṅkuro bhavi tadā’khīlaṅajhānalābhī
1025教法流布,果报相续,令所在之处皆得吉祥。
Bhoji pavattitaphalaṃ vasi maṅgalākhyo; ()
58
58.
1027完全成熟,具足芳香与甘美。
Sampannagandharasikaṃ paripakkamekaṃ
1028他从蓊郁的棕榈林中,采来了芬芳的山棕果。
Ānīya so vipakulajambubhalaṃ vanamhā,
1029并将其安放于由广大持戒净行所成就的佛陀像下,
Pādāsi tassa paṇidhīkatabuddhabhāvo
1030世尊也曾亲身尝受了这果实,并对此作了说明;
Tañcānubhuya bhagavāpi viyākarittha; ()
59
59.
1032有座名为胜军的城市,城中有一精舍,
Vehāramāsi nagaraṃ jayasenanāmo
1033他的父亲是国王,母亲名叫普帕莎。
Rājā ahosi janako jananī suphassā
1034他座下有众多比丘,其中一位名唤善蜜多。
Bhikkhūsu tassa vasi sambahulo sumitto
1035两位名为师梨毗的比丘尼,于比丘尼中最上,宛如天女。
Dve sīvali ñca samaṇīsu varā surāmā; ()
60
60.
1037那位雷瓦陀牟尼,曾亲近侍奉佛陀。
Taṃ revatomuni munindamuṭṭhahittha
1038他的菩提,亦如迦尼迦罗树般,挺拔向上。
Bodhī’pi tassa kaṇikāramabhīruho’si,
1039他具足祥瑞与长寿,是人中的调御者,拥有六十般技艺。
Lakkhāyuko sa’narasārathi saṭṭhihattho
1040圣弟子曾有三次集会。
Āsuṃ tayo ariyasāvakasannipātā; ()
61
61.
1042此后,无名之法于此自然生起。
Tassā’pareni’ha samubbhavi nissanāmo
1043世尊是德行备受称赞者,已渡越四重暴流。
Satthā pasatthacaraṇo caturo’ghatiṇṇo,
1044那时,他是佛种,名为善生王,
Buddhaṅkuro bhavi tadāni sujātarājā
1045王冠宝珠,严饰足座;
Rājaññamoḷimaṇilaṅkatapādapīṭho; ()
62
62.
1047舍弃狡诈与业障,心明眼亮,
Hitvā sa’rajjamisiveyadharo sudhīro
1048以天上的无数妙花,供养那位降伏诸敌的胜者,
Dibbehi’nekakusumehi jinaṃ vajantaṃ,
1049合掌顶礼,恭敬那位无垢光辉的庄严者。
Pūjesi muddhani tamāpavitānasobhaṃ
1050导师亦说:“愿此誓愿得以成就。”
Satthā’pi tappaṇidhisiddhi siyā’tya’bhāsi; ()
63
63.
1052往昔,有位名为“人民之集聚者”的贤明父亲,
Khemaṃ purañhi janako janasandhanāmo
1053那时,国王身处自己的议事殿中,生下了波旬。
Rājā janetti padumā nijasaṅakghamajjhe,
1054两位梵天天人与诸龙神,闻名遐迩。
Dve brahmadevudaya vissutatheranāgā
1055花与最上双足,皆成善施。
Phussā ca aggayugalānya’bhavuṃ sudattā; ()
64
64.
1057当时因缘和合之事已生,他安住其中,善加守护。
Taṃ sambhavovasi vasindamupaṭṭhahittha
1058他在那座菩提树下,于座上觉悟之时,年满六十七。
Tassā’sanavhataru bodhi sa’saṭṭhitattho,
1059伟大圣者住世了八十年的寿量。
Aṭṭhāsi vassagaṇanāya mahesi lakkhaṃ
1060曾有三次圣弟子的集会;
Āsuṃ tayo ariyasāvakasannipātā; ()
65
65.
1062此后,这位伟大圣者渡越了轮回之海,
Tassā’parena bhavasāgarapādassi
1063弗沙大牟尼,出现于世间;
Phusso mahāmuniri’hakabbhudapādi loke,
1064那时,他已为智者、胜利者,摧破敌众;
Dhīro tadāni vijitāvi jitārivaggo
1065成为国王,如诸天之王,具足光辉照耀世间。
Rājā babhūva surarājanibho’rutejo; ()
66
66.
1067正自觉道者,立愿坚定,志意满盈
Sambodhi maggapuriso paṇīdhāya phītaṃ
1068弃舍王权,为度众生而出家
Rajjaṃ vivajjiya sa’pabbajito janassa,
1069通达三藏,宣说正法无余
Aññāya tīṇipiṭakāni kathesi dhammaṃ
1070弗沙世尊宣说法义,亦如过去诸佛一般;
Vyākāsi phussabhagavā’pi’va pubbabuddhā; ()
67
67.
1072他生于迦尸城,名为祇耶胜军。
Tassā’si kāsinagaraṃ jayasenanāmo
1073其父为王,是众生的尊贵大主。
Rājā pitā’si janati sirimā mahesi,
1074于僧团中,亦是守护清净法之坚城。
Saṅghesu’bhosu’pi surakkhitadhammasetā
1075犹如波罗奈城那五条极重车辕所组成之车队般严密;
Cālā tadaggayugalāni tathū’pañcālā; ()
68
68.
1077觉树无垢枝叶,覆荫此身作依止,
Bodhiddumā’malakasākhi sarīramaṭṭha-
1078其名广传,身量五十肘,
Paṇṇāsahatthapamitaṃ sabhiyābhidhāno,
1079享寿九十万岁。
Sopaṭṭhahī navutivassasahassamāyu
1080曾有三众聚集于世尊座下;()
Āsuṃ tayo bhakavato gaṇasannipātā; ()
69
69.
1082其中最为殊胜的,便是正法灭除魔障的力量。
Tassā’parena sanarāmarasattasāro
1083导师毗婆尸佛,一切见者,出现于世,
Satthā vipassi’ha samubbhavi sabbadassī,
1084由某种业力,成为具大神通、大威德者,
Kammena kenaci mahiddhimahānubhāvo
1085彼时,无比之象王成为佛之苗芽;
Buddhaṅkuro’bhavi tadā’tulanāgarājā; ()
70
70.
1087宛如昂吉罗萨的厚重黄金心座
Aṅgīrasassa ghanakañcanahaddapīṭhaṃ
1088他的双足由种种珍宝所严饰。
Pādāsi tassa khavitaṃ ratanehi nānā,
1089那位菩萨,渴望证得佛果。
So buddhabhāvamahipatthiya bodhisatto
1090胜者毗婆尸,安坐于彼,揭示了其义理。
Vyākāsi tatthasunisajja jino vipassi; ()
71
71.
1092那里正有一座名为亲友的城市。
Tassā’si bandhumatināmapuraṃ tadeva-
1093父名尊贵,母名亲友,这位圣者,
Nāmo pitā janani bandhumatī mahesi,
1094住于两座出尘的城邦,是为诸上首弟子。
Dve khaṇḍatissavasino varasāvakā’suṃ
1095月与贤善的双侣,共为月之友伴;
Candā ca bhaddayugalaṃ bhavi candamittā; ()
72
72.
1097身躯灰败无光,笼罩于暗霾与忧悲;
Dehaṃ asitiratataṃ tamasokathero-
1098化作菩提树耸立,枝干黝黑;
Paṭṭhāsi bodhiviṭapī bhavi kaṇhavaṇṭā,
1099圣者安住八万年。
Vāsaṃakā munira’sītisahassavassaṃ
1100曾有过三次圣弟子集会;
Āsuṃ tayo ariyasāvakasannipātā; ()
73
73.
1102其后,又有增上戒定慧者,
Tassā’parena adhisīlasamādhipañño
1103导师、教团之师、部族之冠——彼尸弃佛出现于世,
Satthā samubbhavī sikhī janakappasākhī,
1104那时他成为智者,成为降伏怨敌的不死之王,
Dhīro tadā’bhavi arindamanāmarājā
1105对三宝深具信心、乐于殊胜布施;
Saddho pahūtaratato ratanattayamhi; ()
74
74.
1107比丘及七宝庄严之悦意饰物,
Bhikkhañca sattaratanābharaṇābhirāmaṃ
1108了知佛陀宝珠,随顺圣众。
Ñatvāna hatthiratanaṃ sugate sasaṅghe,
1109他希求佛位,聚集七法之精华。
So buddhabhāvamahipatthayi sattasāro
1110世尊宣说:“你将获得安乐之源。”
Vyākāsi lacchasi sukhodhipadanti satthā; ()
75
75.
1112是佛陀常行护佑之城。
Buddhassa cāriṇvatī nagaraṃ ahosi
1113母亲具足光辉,父亲名红日王。
Mātā pabhāvati pitā aruṇavha rājā,
1114在僧众中,他最尊无上,复为生起之源。
Saṅghesu’bhosu abhibhuvasi sambhavo ca
1115他们成为首领,名为瓢虫与莲花。
Aggābhaviṃsu makhilāpadumābhidhānā; ()
76
76.
1117安隐作者兴起,胜利者守护三十七事相。
Khemaṅkaro jinamupaṭṭhahi sattatiṃsa-
1118‘断手’、胜利觉与白莲花。
Hatthucchito vijayabodhi ca puṇḍariko,
1119你的寿命为七万三千岁。
So sattatiṃsatisahassa mitāyuko’si
1120那时,有三次弟子集会。
Āsuṃ tayo tadiyasāvakasannipātā; ()
77
77.
1122其后,又生起一位名为“花饰”者。
Tassā’pareni’ha samubbhavi ketumālā-
1123以其身散发出寻光圈,故被称为牟尼毗舍浮。
Byāmappabhāparilasaṃ munivessabhū’ti,
1124据说那时,佛之苗芽名为善见,
Buddhaṅkuro kira tadāni sudassanavha-
1125成为国王,犹如雄狮威服敌王与象王。
Rājā babhūva pararājagajindasīho; ()
78
78.
1127他向以佛陀为首的僧团,供养衣与钵。
Saṅghassa buddhapamukhassa sacīvaraṃ so
1128于胜者的教法中,行此无上布施已,
Datvāna dānamatulaṃ jinasāsanamhi,
1129他为了求证一切知智的菩提而出家。
Sabbaññubodhimabhipatthiya pabbajittha
1130“你将必定成为觉者。”导师如是说。
Buddho bhavissasi dhuvanti tamāhasatthā; ()
79
79.
1132他的功德亦将成为无与伦比之城,令人喜乐无比。
Tassā’pya’nopamapuraṃ bhavi suppatīto
1133国王为父,母为耶舍卫城,乃大王后。
Rājā pitā yasavatī janikā mahesī,
1134索努塔拉,以及他座下的比丘与比丘尼,
Soṇuttarā ca nijasāvakasāvikānaṃ
1135慷慨布施者,具足无上信心,行持至高梵行;
Dāmā matiddhiparamā paramā samālā; ()
80
80.
1137他的觉悟也由此犹如参天的娑罗树般生起,
Bodhī’pi tassa bhavi sālamahīrūho’pa-
1138具戒圆满比丘,秉持护念,稳如磐石,
Sampannabhikkhu tadupaṭṭhahi saṭṭhihattho,
1139导师曾为六万弟子众,于此安住。
Satthā vihāsi samasaṭṭhisahassavassaṃ
1140当时有三人,为其第三声闻之护持者;
Āsuṃ tayo tadiyasāvakasattipātā; ()
81
81.
1142随后,对实相的一种疑惑生起。
Tassā’pareni’kaha samubbhavi saccasando
1143世尊名为拘留孙。
Veneyyabandhu bhagavā kakusandhanāmo,
1144当时,他乃大地之佛种,名安稳王。
Buddhaṅkuro bhuvi tadā’bhavi khemarājā
1145他的手因布施之水持续浇灌而得清净
Dānappabandhajalasekasudhotahattho; ()
82
82.
1147他获得钵、袈裟等物及饮食的供养
So pattacīvarapabhūtikamannapānaṃ
1148向胜者与弟子们布施后,回到住处
Datvā sasāvakajinassa gharā’bhigantvā,
1149国王出家,立下了证悟菩提的誓愿。
Pabbajji bodhipaṇidhiṃ paṇidhāya rājā
1150导师的誓愿极为坚定,此誓愿必得成就。
Satthāsayā’tya’vaca tappaṇidhānasiddhi; ()
83
83.
1152他的父亲是解脱城的吉达多。
Khemavahayaṃ nagaramassa pitā’ggidatto
1153去世的智者显现光明,成为维萨迦女的母亲。
Vippo vibhāvi abhavi janikā visākhā,
1154复苏尊者为第二,以及维杜罗尊者。
Sañjivatheradutiyo vidhuro ca thero
1155萨玛女与那对殊胜者,成为名为坎巴卡者。
Sāmā tadaggayugalaṃ bhavi campakākhyā; ()
84
84.
1157那位具慧者亲近胜者,守护他的身体。
Taṃ buddhijo jinamupaṭṭhahi tassa gattaṃ
1158他手持一束棕榈叶,来到吉祥的菩提树下。
Tāḷisahatthamitamāsi sirisabodhi,
1159他的寿命犹如千片棕榈叶伞那般长久。
Tāḷisahāyanasahassapamāṇamāyu
1160唯有他的一众弟子聚集在身旁;
Eko’va tassa bhavi sāvakasannipāto; ()
85
85.
1162彼时之后,悲悯之藏现起。
Tassā’paramhi samaye karuṇānidhāno
1163彼为世间胜者,身如金山,庄严妙色。
Lokābhibhū kanakabhudharahārirūpo,
1164拘那含佛圣者,名为‘山’者,出现于世;
Uppajji koṇagamanomuni pabbatākhyo
1165那时,他成为世界之主,是大丈夫;
Bhumissaro bhavi mahāpuriso tadāni; ()
86
86.
1167向以佛陀为首的僧团,行大布施;
Saṅghassa buddhapamukhassa uḷāradānaṃ
1168献上珍贵殊胜的袈裟衣料;
Datvā mahagghavaracivarasāṭake ca,
1169他出家之后,便具足了所希求的佛位。
So pakabbajittha abhipatthita buddhabhāvo
1170导师告诉他:“你将成为佛陀。”
Buddho bhavissasi tuvanti tamāhasatthā; ()
87
87.
1172他以名号著称于世,被誉为大勇者中最殊胜的一位。
Nāmena sobhavati tampuramuttarākhyā
1173父母已逝,他生于举行祭祀的家庭。
Mātā pitā’vanisuro bhavi yaññadatto,
1174昔日出身卑下者,如今统领比丘众,是出离世间的沙门,如大海一般。
Hīyosottaravasī samaṇi samuddā
1175其弟子众多,皆为胜会中卓越贤德之士。
Tasso’ttarā ca paramā parisāsu’bhosu; ()
88
88.
1177此吉祥者,以三十六手护持胜利者。
Taṃ sotthijo jinamupaṭṭhahi tiṃsahattho
1178阿耆梨罗者,依优昙钵树成就菩提。
Aṅgīraso bhavi udumbarasākhi bodhi,
1179您的寿命已达三万六千岁。
So tiṃsahāyanasahassamitāyuko’si
1180那时,您是唯一一位证得寂静安乐的弟子。
Eko’va tassa bhavi sāvakasantipāto; ()
89
89.
1182那时,另有一位大圣,名为迦叶。
Tassā’pareni’ha mahāmuni kassapākhyo
1183在世间堕落者中,他如犀角般尖锐
Lokamhi pātubhavi khaggavisāṇakappo,
1184那时,名为光护的佛种,出现于世间
Buddhaṅkuro bhuvi tadā’bhavi jotipālo
1185于三种吠陀及一切技艺,皆悉通达
Vedesu tīsu sakalāsu kalāsu cheko; ()
90
90.
1187以善友为伴,亲近善逝,
Kalyāṇamittadutiyo sugataṃ upecca
1188听闻法已,深入教法,
Sutvāna dhammamathasāsana motaritvā,
1189这位学童希求一切知的境界,
Sabbaññubhāvamhipatthayi māṇavo so
1190如迦叶牟尼与先前的牟尼所解说;
Vyākāsi kassapamunī’pi munī’ca pubbā; ()
91
91.
1192你在波罗奈城居住,父亲与母亲亦住于该城。
Bārāṇasi nagaramāsi pitā ca mātā
1193两名财物丰足、名为梵授的人,
Dve brahmadattadhanavatya’bhidhānavanto,
1194于比丘众中,此沙门亦肩负三重负担。
Bhikkhusu tassa samaṇisva’pi tissabhāra-
1195三面旗帜与两列吉祥标志,依时次第排开。
Dvājā ca bhaddayugalātya’nuloruvelā; ()
92
92.
1197这位为诸方僧众所敬重的沙门,将一切照料周全。
Taṃ sabbamittasamaṇo samupaṭṭhahittha
1198身如尼拘律树枝,胜利觉者,臂长二十肘。
Nigrodhasākhī jayabodhi sa’vīsahattho,
1199其寿命量为二万岁。
Tassā’si visatisahassa pamāṇamāyu
1200唯有一次圣弟子集会。
Eko’va’hū ariyasāvakasannīpāto; ()
1201此为由名为慧喜的修行者所造,能令一切诗人生起欢喜。在《胜者世系灯》的布施因缘与远因缘中,阐明菩萨其余誓愿安立之事,即是第三章。
Iti medhānandābhidhānena yatitā viracite sakalakavijana hadayānanda dānanidāne jinavaṃsadīpe dūrenidāne bodhisattassa sesapaṇidhātaṭṭhapana pavatti paridīpo tatiyo saggo.
1
1.
1203以燃灯佛等二十四佛的佛足为根本,
Dīpaṅkarādicatuvīsati buddhapāda-
1204即在诸根本处的誓愿大宝藏,
Mūlesu laṅapaṇidhāna mahānidhāno,
1205加以诸标志及四等数字之别,
Lakkhādhikaṃ caturasaṅkhiyakapakpasaṅkhaṃ
1206菩萨累积了无量善根之流;
Puññābhisandamabhisaṅkhari bodhisatto; ()
2
2.
1208于此之间,种种外境之事生起,
Etthantare vividhabāhiravatthujātaṃ
1209诸如头发、指甲、肉、血,以及子女、妻子,
Sisa’kkhimaṃsarudhirāni ca puttadāre,
1210他这位勇士甚至将生命也施与那些可怜的乞讨者,
So jivitampi kapaṇaḍikayācakānaṃ
1211全然舍弃这一切,只为饶益众生;
Vīro pariccaji pajāya hitatthameva; ()
3
3.
1213与执着于布施殊胜追求者相敌对,
Dānādhimuttipariyesana vippaveso
1214到达苦行林,宣称苦行者的宝藏已失,
Patvā tapovanamakitti tapodhanassa,
1215三日后获得了一车发酵的酸粥。
Tihaṃ alattha sakaṭāhamaloṇaḍākaṃ
1216因腹部被饥饿折磨,心生厌离;(此乃无所事事者所为。)
Yassā’bhibhūtajaṭharassa jighacchitattā; () (Akitticariyaṃ)
4
4.
1218踏上旷野道路,心受灼热煎迫。
Kantāramagga paṭipanna manātapattaṃ
1219那位独觉佛,观见世间诸行变迁,显露慧眼。
Pacceka buddhamahipassiya saṅakkhavippo,
1220被太阳的炽热所触及,犹如利刃割伤一般。
Phuṭṭhaṃ sakiccapasuto sūriyātapena
1221他施与伞盖与鞋履,清净双手;手持利刃,乐于战斗。(此为聚集众生者之行。)
Yo chattupāhaṇamadāsi sudhotapāṇi; () (Saṅkhacariyaṃ)
5
5.
1223因饥馑、逼恼与恐惧,而陷于混沌黑暗之地者,
Dubbhikkhapīḷanabhayena kaliṅgaraṭṭhā
1224当全然为不善所缠缚,犹如聚财之河趋于枯竭,
Saṃyācataṃ yadupagamma dhanañjayavho,
1225他持着眼药膏,前去拜见那伽王——即“眼药王”,
Soṇḍāya gayha nijamañjana nāgarājaṃ
1226那位国王曾在南水之地行灌顶仪式;(《苦律行》)
Yo dakkhiṇodaka nisekamakāsi rājā; () (Kurudhammacariyaṃ)
6
6.
1228后来,他成为大善见转轮圣王
Hutvāna yo mahasudassana cakkavattī
1229这位国王日夜居于拘舍婆提城中
Rājā kusāvatipuramhi divā ca ratto,
1230他作布施,并供养衣物与饮料之后
Vatthattapānamupatesi carāpayitvā
1231称颂善战的勇士与智者;()(大善逝传)
Bheriṃka asesakapaṇḍikayācakānaṃ; () (Mahāsudassanacariyaṃ)
7
7.
1233即便是七地之王的国师,
Yo sattabhumibhujasāsi purohito’pi
1234也曾从诸王处获得无尽的财富与粮秣,
Rājūhi laddhamakhilaṃ dhanadhaññarāsiṃ,
1235舍弃一切所获,施予求福之人。
Sampattayācakajanassa paricchajitvā
1236积聚福德之流,以为觉悟之因。
Puññappabandhamabhisañcini bodhihetu; () (Mahāgovindacariyaṃ)
8
8.
1238顺法教诫,名为尼弥的大地之主。
Dhammānusāsi nimināma mahībhujo’pi
1239那位在米提拉城中建造了四面门殿的人,
Sālaṃ vidhāya mithilāya catummukhaṃ yo,
1240对人、鸟、四足走兽等一切众生,始终不曾中断地行施,
Acchinnamatthijanapakkhicatuppadānaṃ
1241他往昔行于布施,在诸施者中最为第一;(尼弥王所行)
Dānaṃ pavattayī purā dadataṃ variṭṭho; () (Nimirājacariyaṃ)
9
9.
1243他本是独一王之子——月王子,
Yo ekarājasutacandakumārabhūto
1244正前往让众人为他举行灌顶加冕,
Muddhābhiseka karaṇāya janehi gacchaṃ,
1245“于三界中受感召”者,是说在欲界、色界、无色界一切有之中,皆被感发、触动。
Saṃvejito savibhave tibhave’pi yaññā-
1246“结集猛风,转动魔轮”一句,比喻诸欲烦恼犹如狂风大作,推动恶业之轮转转不息。此句出自《莨达俱马喇经》。
Vāṭaṃ vidhāya’bhipavattayi dānavaṭṭaṃ; () (Candakumāracariyaṃ)
10
10.
1248“彼取众生,若水会聚”一句,比喻魔王以烦恼之法,如水般汇聚,摄取众生。
Yo vatthusāragahaṇena atittarūpo
1249“大地之王——天界首领尸毗”一句,以漫流为喻,指彼如诸天之主宰,摄受众生。
Bhumissaro’pi sivināma surādhipassa,
1250「遮蔽月光,蔽塞眼目」者,意为魔王以无明障覆智慧之眼。
Jaccandhavesagahitassa vilocanāni
1251「拔除覆障,得净天眼」者,指菩萨衮丹雅王以正法启迪弟子,令其获得如天眼通般清净通达。此句出自《西维罗王经》。
Uppāṭayitva padadaṃ labhi dibbacakkhū; () (Sivirājacariyaṃ;)
11
11.
1253彼以布施为最上,即是具足智慧的兔子贤者。
Dānādhimuttiparamo sasapaṇḍito yo
1254寄居舍利之友,持守布萨之行者,
Mittenu sāsiya adhiṭṭhituposathaṅgo,
1255如堕燃炭顶之苦迫,生命尽受煎逼,
Aṅgāramuddhani papāta sajīvitāsaṃ
1256舍离高贵种姓与身肉之欲,此是多智行者之所行,是为布施巴拉密。
Hitvā dvijassa tanumaṃsapadātukāmo; () (Sasapaṇḍitacariyaṃ; Itidānapāramīṃ)
12
12.
1258若有奉养母亲者,殷切精勤,身心践行,
Yo mātuposakakari bhisamuddharatto
1259如盲母象赖驯象师之手,为协助看护而致力者,
Andhāya hatthidamakena kareṇukāya,
1260象鼻虽被紧扣,亦不损毁。
Soṇḍāya suṭṭhugahito’pya’vikaṇḍitassa
1261由于畏惧戒律的毁坏,他不生瞋恨;(母护养行)
Sīlassa khaṇḍanabhayā najanesi kopaṃ; () (Mātuposakacariyaṃ)
13
13.
1263那多富大蛇,身躯僵滞不能转动,
Yo bhuridattabhujago’parivammikaṭṭho,
1264那执毒者决心守护戒行,
Sīlabbataṃ visadharo samadhiṭṭhahitvā,
1265犹如篮中被抛掷的蛇,在捕蛇者手中,
Peḷāya khittabhujage ahiguṇṭhikamhi
1266因畏惧戒行毁坏,他弃舍了瞋恚;(《普利达他行》)
Sīlassa kuppanabhayena jahāsi kopaṃ; () (Bhuridattacariyaṃ;)
14
14.
1268具足戒等威德、炽燃神通者,
Sīlabbatādivibhavo jalitiddhimā yo
1269名为掘穴之蛇,藏身于蛇洞之中,
Campeyyanāmabhujago ahiguṇṭhikamhi,
1270随心所欲而游走,犹如蝘蜒曳尾而行,
Icchānurūpavicaro camarī’va vālaṃ
1271守护于戒,纵使于彼处遭受攻击,亦不嗔怒;(此为掘穴龙本生)
Sīlaṃ jugopa napi tabbadhake cukopa; () (Campeyyacariyaṃ;)
15
15.
1273若人内心清净,觉悟已立,正见坚固,
Yo cūlabodhivisuto samadiṭṭhahatvā
1274他舍弃戒律的林木,安住于所爱的住处,
Sīlabbataṃ vanamupecca vasaṃ piyāya,
1275纵使被迦尸国王以武力强占,
Tāyaṃ pasayha gahitāya’pi kāsiraññā
1276他致力于戒的清净,舍离了嗔恚。(此句出自《小菩提道论》)
Sīlabbisodhanaparo pajahittha rosaṃ; () (Cūlabodhicariyaṃ)
16
16.
1278即使那形象恐怖的大水牛,面对那猴子,
Yo bhiṃsarūpi mahiso’pi valimukhassa
1279他忍耐过错,无怨无恨,戒行清净。
Āguṃ titikkhamakhīlaṃ parisuddhasilo,
1280拒斥了树下夜叉的诽谤之语,
Rukkhaṭṭhayakkhavacanāni paṭikkhipitvā
1281将他从破戒的怖畏中解脱,从怖畏中解脱。
Taṃ sīlabhaṅgabhayato bhayato mumoca; ()
17
17.
1283他从河流的急流中救起那被冲走的人,
Yo vuyhamānamapanīya nadīpavāhā
1284因他向那忘恩负义之人,施予如救亲子般的生命之恩,
Mittadduhiṃ putasajīvitadānahetu,
1285国王心怀无嗔,放下了杀戮,释放了本该处死之人,
Raññā mumoca vadhiyaṃ avikopanena
1286具足戒行的露露鹿王,亦有着辉耀的金色容光,
Sīlassa rūruhariṇo’pi harissavaṇṇo, () (rūrumigarājacariyaṃ;)
18
18.
1288犹如坚固、坚硬的大象牙,完整无缺。
Yo dantakaṭṭhasakalehi jaṭākulehi
1289暴怒与恚恨,如乱发般纠缠;如毒蛇盘绕,施加伤害。
Kuddhena kuṭajaṭilena katāhisāpo,
1290驾驭象车的贤者,守护着戒的财富。
Mātaṅakganāmamuni sīladhanaṃ jugopa
1291以圆足殊胜之力守护其戒;(象王行)
Sampātasāparipumiddhibalena rakkhaṃ; () (Mātaṅgacariyaṃ;)
19
19.
1293已入圣道,处于中道,无所畏惧于污秽之说者,
Maggāvatiṇṇamadhamaṃ kalhābhīlāsā-
1294和合如两轮之轴,以非法行恼害众生的夜叉,
Saṅghaṭṭitobhayarathaṅgamadhammayakkhaṃ,
1295因瞋火而不失威德者,
Kopagginā naparijhāpayamiddhimā yo
1296诚然,持法夜叉王守护了戒律;(《法中法天子行者》)
Sīlaṃ rarakkha khalu dhammikayakkharājā; () (Dhammādhamma devaputtacariyaṃ;)
20
20.
1298那位沉溺食人、自诩胜利者,
Yo porisādavasagassa jayaddisassa
1299以国王之命为首务,营谋生计,
Rañño paṭiññamadhikicca vijivitāso,
1300兵刃摧折,他迫近而来,其心不退,
Khīttāyudho tadupagamma alīnasatto
1301调伏夜叉,实因持戒;(坚定者行仪。)
Yakkhaṃ damesi nanu sīlavataṃ nidānā; () (Alīnasattacariyaṃ;)
21
21.
1303他如那执持杻械的龙蛇,饱享自身的蜷曲,
Yo saṅkhapālabhujago nijabhogapūra-
1304对那以身形负运重担的饮食之子,
Vyābhaṅgibhārataravāhiti bhojaputte,
1305因无足而行,便生起了悲悯亲近之心:
Kāruññamāpa abhigantumapādatāya
1306虽畏惧毁戒之过,其热忱亦不熄灭;(此为关于守护律仪之教示;如是,名为戒波罗蜜;)
Sīlassa bhaṅgabhayato’pi hutāsatejo; () (Saṅkhapālacariyaṃ; Iti sīlapāramiṃ;)
22
22.
1308照见诸行法刹那坏灭之实相者。
Saṅkhāradhammakhaṇabhaṅgasabhāvadassi
1309那战胜者犹如朝露般消散于风中,
Ussāvabinduvilayaṃ’va yudhañjayo yo,
1310国王不顾百姓的哀泣,舍弃了王位,
Rājā janassa rudato pavihāya rajjaṃ
1311圆满出离巴拉密,舍世出家;(此为战胜者之行;)
Nekkhammapāramimapurayi pabbajitvā; () (Yudhañjaya cariyaṃ;)
23
23.
1313那位苏摩那萨悉陀所生的库鲁国王子,
Yo somanassavisuto kururājaputto
1314依于恶行、刚强难化、心性扭曲、言辞鄙陋,
Dussīlakuṭajaṭilabbacanaṃ paṭicca,
1315奉王命行刑,身处死囚之列,
Raññā niyojitavadho vadhakāvakāsaṃ
1316领受教诫之后,他舍弃了四大王权而出离;(此即苏摩那萨的所行;)
Laddhānusāsiya’bhinikkhami cattarajjo; () (Somanassa cariyaṃ;)
24
24.
1318迦尸国王之子,亦称阿瑜伽罗,
Yo kāsirājatanujo’pi ayogharākhyo
1319这位尊者长久居住于阿瑜伽罗之地,
Īhaṃ bhato ciramayogharavāsahīrū,
1320舍弃了由父亲赐予的最胜王位。
Rajjaṃ pahāya paramaṃ pitarā padattaṃ
1321成就出离巴拉密的至高者,进入森林修行;(此句出自《无垢行者经》。)
Nekkhammapāramiparo vanamotarittha; () (Ayogharacariyaṃ;)
25
25.
1323他虽为五欲功德之明灯,却未曾于此现身;
Yo pañcakāmaguṇadīpanato’padiṭṭha-
1324并摈弃了伴侣与朋友之言,
Sambhattamittavacanampi paṭikkhipitvā,
1325肤色如炼金般明净,故被称为金色者。
Niddhantakañcananibhacchavi kañcanākhyo
1326他来到苦行林,辞别亲族,出家修行。
Patvā tapovanamapabbaji bandhavehi; () (Bhisacariyaṃ;)
26
26.
1328如同被投入火中的嫩枝与筋腱一般。
Pakkhittadaddulanahārurivā’nalamhi
1329于诸行法境界,已然回转,
Saṅkhāradhammavisaye paṭivaṭṭitatto,
1330那位索那善慧者,舍离了荣华富贵,
Yo soṇabhusurasudhī vibhavaṃ pahāya
1331与眷属一同出家,走入林野;(此即索那贤者所行;是为出离巴拉密。)
Pabbajjituṃ sapariso pavanaṃ jagāma; () (Soṇapaṇḍitacariyaṃ; Iti nekkhamma pārami;)
27
27.
1333彼如军士,清净守护篮中之胎
Yo seṇako sudhi pasibbakagabbhasāyiṃ
1334以清净心,舍离迷惑与垢秽
Vippassi mohakalusikatamānasassa,
1335远见者,示现一切极可怖畏
Sappaṃ sughoramupadassiya dīghadassī
1336以智慧圆满彼岸,他充盈广大智慧。(《大将军贤者传》行)
Paññāsupāramimapūrayi bhurimedho; () (Seṇakapaṇḍita cariyaṃ;)
28
28.
1338那位被称为‘大药’的妙慧者,具足智明,
Yo yaṃ mahosadhasamākhyasudhī sudhīso
1339虽身处邪途障难,也能以舍离而平等安住,不动不摇。
Ummaggasaṃvutanisaggavatisamo’pi,
1340如同那强大的米提利之王,未曾迷失正道。
Ummaggato’va sabalaṃ mithilādhināthaṃ
1341以智慧与慧见为引导,摧破怨敌,令得解脱;《大智慧神通行》即是指智慧巴拉密的圆满。
Paññāpajāpatipati riputo mumoca; () (Mahosadhacariyaṃ iti paññā pāramī;)
29
29.
1343如暴风骤雨般的广大精进,展现锐不可当的勇猛之力。
Vālenu’ḷāravīriyo vīriyena ghoraṃ
1344犹如轮回之苦,无时不在,遍一切处,永无间断。
Saṃsāradukkhamiva yo kisakālako’pi,
1345悲悯之心,深如大海之水。
Gambhīrasāgarajalaṃ sapajānukampī
1346常当努力发扬,以灭尽贪欲无明为目标,众生之苦海宜当消除。
Ussiñcituṃ satatamārahi sattasāro; () (Kālaka cariyaṃ)
30
30.
1348犹如大王的尊贵之子,由智慧的父亲与尊贵的母亲所生。
Rājāmahādijanako janakundacando
1349犹如深沉丰沛的大海,汪洋浩瀚,波澜壮阔。
Gambhīrabhurisalilaṃ salilākaraṃ yo,
1350勇猛有力、臂膀坚实的英雄,以精进之力渡越一切。
Sūro’rubāhuvīriyo vīriyaṃ tatāra
1351在渡越轮回之海时,他的身形如同渡船。(此即《大阇那迦本生》,是为精进巴拉密。)
Saṃsārasindhutaraṇe taraṇīsarūpo; () (Mahājanakacariyaṃ; Iti vīriyapārami;)
31
31.
1353他心怀坚固的忍辱,是一位忍辱的宣扬者。
Yo khantitintahadayo yatikhantivādī
1354即便遭受一切被毁坏、具有一切破坏本质的境遇,
Chedāpite’pi sakalaṃ sakalattabhāve,
1355也如同以清净之水灌沐为庄严,平等宽忍地滋养守护,
Samapūtakhantijalamevabhūsaṃ siseca
1356于嗔恚猛焰炽燃的障碍中,毅然坚忍,不为所动。(这是忍辱持守之行。)
Vyāpādapāvakapadittakalāburāje; () (Khantivādī cariyaṃ)
32
32.
1358以护持正法为至上者,才是真正的正法守护者。
Yo dhammapālanaparo susu dhammapālo
1359虽被杀戮者所迫,而行如狮子般威猛之事,
Kārāpite’pi vadhakeha’simālakammaṃ,
1360即使濒临炎热地狱的边缘,行将堕入其中,
Āsannatāpanirayamhi patāparāje
1361他依然生起忍辱,心怀柔和,安住于忍辱与慈爱;(这便是忍耐巴拉密的行持;)
Khantiṃ pavattayi manappitakhantimetto; () (Dhammapāla cariyaṃ; Iti khantipāramī;)
33
33.
1363他不畏盗贼、匪寇与魔罗之患,心无动摇。
Yo antarīpagabhayaṃkarasuṃsumāra-
1364其言辞纯正坚定,犹如猴王般威严而庄严。
Muddhāsamappitapado kapirājabhūto,
1365施舍、承诺、回报与感恩,于此皆不可得。
Dinnaṃ paṭiññamanukubbamanaññalabbhaṃ
1366不堕于此岸与彼岸,不畏惧非真实者。──(猕猴王行为)
Najjā papāta paratīramasaccabhīrū; () (Kapirāja cariyaṃ)
34
34.
1368彼为真理彼岸者,其义为:
Yo saccapāramiparo vasi paccanāmo
1369以真理为基、建立真理者,即是真理见者。
Saccena saccamahīsandhiya saccadassī,
1370于吉祥赡部洲洲,行和合事,
Poriṃ samaggakaraṇiṃ sirijambudīpe
1371护持一切世间,宣说正语;(行真理与无畏之行)
Sampālayaṃ sakalalokamavoca vācaṃ; () (Saccasavbhaya cariyaṃ;)
35
35.
1373如轮鸟幼雏,羽翼未丰
Yo vaṭṭapotakadijo avirūḷhapakkha-
1374其足极小,犹如巢中幼胎卧于草床之上。
Pādo’tikhuddakakulāvakagabbhasāyī,
1375以真实语,于十六指幅之处。
Saccena soḷasakarisamitappadese
1376令林火熄灭,寿命尽端得坚固。
Dāvagginibbutimakā thiramāyugantaṃ; () (Vaṭṭapotaka cariyaṃ;)
36
36.
1378那些被称为蝇、鸟、鸣虫、蝙蝠、飞蝗等的生类
Yo gijjhakākabakabāṇakabhakkhabhuta-
1379在亲属的夜饮中,因忏悔已尽而最终消除业障者
Bandhu nidāgharavitāpaparikkhayā’pe,
1380释放了被火焚烧之物,驱除了蚊虫王
Ritte saramhi parimocayi maccharājā
1381以真实故,非时降雨之因缘;(蚊虫王行状)
Saccena’kālajaladāgamapaccayena; () (Maccharāja cariyaṃ;)
37
37.
1383恶见不净,心随毒欲之速疾而昏眛动摇者;
Duṭṭhāhidaṭṭhavisavegavimucchitaṃ yo
1384愚痴懈怠,无所戒护,安住于牝兽所予安稳者;
Maṇḍabbatāpasavaro’rasayaññadattaṃ,
1385以慈悲行真实语,于黑暗中燃灯明;
Katvāna saccakiriyaṃ karuṇāya kaṇha-
1386燃灯牟尼解脱黑暗与厄难;(黑暗灯明行状)
Dīpāyano muni mumoca tamāpadamhā; () (Kaṇhādīpāyana cariyaṃ;)
38
38.
1388那位名为苏陀苏摩的国王
Yo porisādavasago sutasomarājā
1389纵使关乎方圆三百由旬的国土,乃至自己的生命,
Rajje tiyojanasate sakajīvite’pi,
1390他守护了真实,实在的,那以真实为最上者,无所失望。
Saccaṃ rarakkha nanu saccaparo nirāso
1391他于所施与所承诺,二者皆不违背;(此为苏陀苏摩本生;是名真实巴拉密。)
Dinnaṃ paṭissavamubhinnamapānukubbaṃ; () (Sutasomacariyaṃ; Iti saccapāramī;)
39
39.
1393因怖畏生死而厌离王权之威势,
Nibbinnarajjavibhavo bhavabhīrūtāya
1394那如哑、跛、聋般的愚人,
Yo mūgapakkhabadhirākati mūgapakkho,
1395时机未至之时,不宜仓促弃舍,
Nīte nikhātumapaki sīvathikāvakāse
1396你已坚定立志,誓愿坚固不渝;(此为决意波罗蜜的修行功德。)
Daḷhaṃ adhiṭṭhitavataṃ vata nojahāsi; () (Temiyacariyaṃ; Iti adhiṭṭhāna pāramī;)
40
40.
1398以慈心而住,是父母的最上明杖。
Mettavihāraparamo piturandhayaṭṭhi
1399那如明月般柔和的金色萨摩,
Yo somasommayadayo’pi suvaṇṇasāmo,
1400为藤蔓所环绕,他安住于林间。
Vāḷehi samparivuto pavane vihāri
1401他以名为慈的波罗蜜,圆满成就,成为畏惧诸恶者;(此为金色萨摩的行迹)
Mettākhyapāramimapūrayi pāpabhīrū; () (Suvaṇṇasāmacariyaṃ;)
41
41.
1403那位大地上统御一方的迦尸国王。
Yo ekarājavisuto bhuvi kāsirājā
1404他将慈爱视作挚爱的伴侣,即便在自己生命中,也以慈爱至高无上;
Mettākalattadutiyo sakajīvite’pi,
1405治理国土、统御邦国之际,展现出如实相应的行持;
Avachinnarajjavibhāve paṭipakkharāje
1406慈爱修习圆满,平等遍满而广施;(此即单一国王行;此即慈爱巴拉密。)
Mettāya samphari samaṃ paribhāvitāya; () (Ekarājacariyaṃ; Iti mettā pāramī;)
42
42.
1408他如同鹅毛管般笔直而纯净,
Yā lomehaṃsavisuto’pi tulāsarikkho
1409在受恭敬或遭轻慢时,在遇乐或受苦时,
Mānāvamānanakaresu sukhe ca dukkha,
1410他安住在遍布骸骨的林中、坟场之间。
Vāsaṃ cavaṭṭhiparikiṇṇasusānamajjhe
1411怨嗔俱已止息,安忍公正,心住平等;(此为颈上天鹅之行持;此即平等之标志。)
Veraṃ averamanupecca rarakkhu’pekkhaṃ; () (Lomahaṃsacariyaṃ; Iti upekkhāka pakāramiṃ)
43
43.
1413他专注于觉悟,智慧成熟圆满。
So bodhiyā’bhiniyato paripakkañāṇo
1414佛之苗芽,以所积波罗蜜之力,依无过失的布施巴拉密,成为佛陀之根基。
Buddhaṅkuro’pacitapāramitābalena,
1415他不再有那种沉浸于对境的渴爱——如箭刺般的焦渴与如毒蛇般的饥渴。
Nijjhāmataṇha’sitakañjakkhuppipāsa-
1416在众生轮回之中,超越生死而未曾重生者;(此处省略文句详见原文。)
Lokantarorunirayesu na jātu jāto; ()
44
44.
1418他不曾成为黄门、非男、哑巴与跛足之人。
Nālattha paṇḍakanapuṃsakamūgapakkha-
1419心欲生起者,畜生母胎之性。
Chaccandhajātibadhiritthijaḷattabhāvaṃ,
1420非蝇、虻、疥癞、稚猿等类。
So makkhikāmakasakutthakipillikādi-
1421非蚁、虫、蝇、象等众生之类。
Jātyā napātubhavi kīṭapaṭaṅakgajātyā; ()
45
45.
1423未得香象之粗大形态,
Nālattha gandhagajato puthulatta bhāvaṃ
1424未得轮鸟之细妙形态,
Nālattha vaṭṭasusukā sukhumanta bhāvaṃ,
1425未得润泽不腐之形态。
Nālattha umdanamammanakatta bhāvaṃ
1426无有如此卑劣、低劣的状态;
Nālattha evamatihīnataratta bhāvaṃ;
46
46.
1428既无杀母者,亦无杀父者,
Nāhosi mātuvadhako pitughātako vā
1429亦无破坏僧团者、杀害阿拉汉者,
Nāhosi saṅghabhiduro arahantaghāto,
1430他没有以嗔恨之心对待如来。
Nāhosi duṭṭhahadayena tathāgatassa
1431他身上亦没有招致流血之事。
Nāhosi saṃjananako rudhirassa kāye; ()
47
47.
1433那些断绝了[恶]行为与[其]果报两者之人,
Kammaṃ phakhalaṃ tadubhayaṃ paṭibāhino ye
1434持断灭见者,便住于那种见中,
Ucchedadiṭṭhigatikā vihariṃsu tesaṃ,
1435具信者何时曾执取过邪见?
Laddhiṃ kadāci naparāmasi saddahāno
1436业与果决定,他志在觉悟之道;
Kammaṃ phalaṃ niyatabodhiparāyaṇo so; ()
48
48.
1438于任何有中,唯存名色四分。
Yasmiṃ bhave bhavati nāmacatukkamattaṃ
1439于无想有情中,为作福业,亦复如是。
Tatrā’pi puññakaraṇattha masaññasatte,
1440由八支道,不执结生,安住清净。
Aṭṭhānato napaṭisandhimagaṇhi suddhā-
1441在五种衣服中,有时畏惧戏论纷扰。
Vāsesu pañcasu kadāci papañcabhīrū; ()
49
49.
1443佛种——那必至觉悟之道的圣者,有时
Buddhaṅkuro niyatabodhipado kadāci
1444于长寿诸有中,亦不贪著安乐,
Dīghāyukesu’pibhavesu sukhānapekho,
1445在这世间,立下决意之语,
Katvā’dhimuttivacanaṃ idha jīvaloke
1446为圆满诸波罗蜜,得生三十三天;
Nibbatti so tidasapāramipūraṇatthaṃ; ()
50
50.
1448正是如此,这位人中最上者,对于那难以证入的菩提……
Iccevaṃ so purisanisabho duppavesassa bodhi-
1449身处宫殿中,具足降伏与寂静的妙相威仪。
Pāsādassā’vataraṇasamattiṃsatisseṇirūpaṃ,
1450成就利他之悦意,波罗蜜法已生起。
Nipphādento parahitarato pāramīdhammajātaṃ
1451于轮回中流转,历经久远,忍受极苦极怖。
Saṃsāre saṃsari cirataraṃ ghoradukkhaṃ titikkhaṃ; ()
1452以上为智慧喜乐比丘所编撰之《胜者世系灯》中,令诸诗人欢喜之布施因缘——远因波罗蜜法修行转起明灯——第四品。
Iti medhānandābhidhānena yatinā viracite sakalakavijana hadayānanda dānanidāne jinavaṃsadīpe durenidāne pāramidhammābhisaṅkharaṇa pavatti paridīpo catuttho saggo.
1
1.
1454义理事句,具足种种色彩与宝饰庄严,
Atthavattapadaṃ nānāvaṇṇamaṇṇavajānvitaṃ,
1455犹如往昔在胜上城中的合宜行仪;(戒律之结缚)
Patthyāvattamivāhosi jetuttarapuraṃ pure; () (Silesa bandhanaṃ;)
2
2.
1457以护城河为腰带,城墙为系缚的臀饰,
Parikhāmekhalādāma baddhapākārasoṇinī,
1458这座王都闪耀辉煌,犹如盛装的新娘;
Rarāja rājadhānī sā vadhūva patimaṇḍitā; ()
3
3.
1460饰以珠宝与光鬘,宛如幼童少女的嬉戏盛装,
Maṇisiṅgaṃsumālābhi bālaṃsumālivibbhamaṃ,
1461城墙环绕如兔影圆轮,严密防护;
Sasaṅkamaṇḍalaṃ tasmiṃ palamhesā’bhīsārikā; ()
4
4.
1463吉祥天女之殿,不暗淡的宝石殿堂璀璨辉煌
Indirāmandirā’mandamaṇimandirasālinī,
1464金幢成列,孔雀嬉戏其间
Hemaddhajāvali tasmiṃ kiḷāpayi kalāpino; ()
5
5.
1466他如龙象之王,佩种种饰物而闪耀。
Rarāja nāgarājānaṃ kappitābharaṇehi ca,
1467其城以坚实的壁垒与布施之流,宛如密云遮覆。
Dāṭhāhi dānadhārāhi meghavacchantā’va sā purī; ()
6
6.
1469骏马成群,扬起尘云,衣袍遍染尘土。
Turaṅganikaroṇḍutadhulidhūsaritambaraṃ,
1470遮阳的广场华帐,绚丽夺目;
Nivāritātapaṃraṅgavitānassirimāhari; ()
7
7.
1472端坐的蓝色身影,面容如绽开的莲花,庄严妙好,
Nīlasevāladhammillā samphullakamalā’nanā,
1473此句描绘如含苞青莲般的眼眸,以及似天鹅般丰盈的乳房。
Tahimuppalalola’kkhī haṃsapīnapayodharā; ()
8
8.
1475如织布鸟攀附于灌木丛,枝叶繁密交映。
Kiñjakkharājirasānāruddharodhanitambinī,
1476犹如佩戴宝石脚镯的女子,莲花绽放。(以此隐喻戒律之系缚)
Bhiṅgālimaṇimañjirā nārī’vā’suṃ sarojinī; () (Silesa bandhanaṃ;)
9
9.
1478若无如意树,这座王城便如同稻谷而已。
Kevakalaṃ kapparukkhehi vinā sā rājadhānya’hu,
1479犹如富庶王都,一切祥瑞悉皆具足;
Visāṇārājadhānī’va sabbasampattisālinī; ()
10
10.
1481往昔之时,人中之良骏,曾为此城之王,
Kadāci purisājañño rājā’hosi pure tahiṃ,
1482以“毘山多罗”之名,遍闻于三界之中;
Vessantaro’tināmena vissuto bhuvanattaye; ()
11
11.
1484他犹如一位王子,以布施为游戏,乐此不疲。
Kumāro’va samāno so dānakīḷāparāyaṇo,
1485乃至保姆们身上佩戴的珠宝饰品,他也一并取来。
Kāyūpagāni dhātīnaṃ ratanābharaṇāni’pi; ()
12
12.
1487将它们一一拆散而后重组,如此全然布施,达九次之多。
Khaṇḍākhaṇḍaṃ karitvāna navakkhantuṃ kapariccaji,
1488如此,他施舍了一切身外之物,当时年仅八岁。
Evaṃ bāhiravatthūnidadanto aṭṭhavassiko; ()
13
13.
1490他登上宫殿,坐下后恳求道:
Pāsādamabhirīhitvā sonisajjā’bhiyācanaṃ,
1491他思惟“我将施舍”——即头、眼、肉、血。
Dassāmī’ti vicintesi sisakkhimaṃsalohitaṃ; ()
14
14.
1493大勇士安然愉悦,犹如月盈时分的明月,
Sukhedhito mahāsatto sukkapakkhe’va candimā,
1494以十种德行护持,统御王权与人民;
Pālesi dasadhammena patvā rajjasiriṃ pajaṃ; ()
15
15.
1496一日,那位国王独在宫中,静坐安处,
Nisajjo paripāsāde so rājā ekadā raho,
1497他忆念诸欲之杂染与过患;
Kāmānaṃ saṅakkilesañca vokārādīnavaṃ sari; ()
16
16.
1499这位乐好出家的国王,于有、无有皆生厌离;
Pabbajjāhirato rājā nibbinto vibhavebhave,
1500取得成就之精粹,舍弃殊胜之王权;
Sampattisāramādāya hitvā rajjasiriṃ varaṃ; ()
17
17.
1502犹如狂象,愤怒如焚林之火。
Mattamātaṅakgarājā’va aggipajjalakānanā,
1503为亲族遭受的苦难而悲泣,他离家出家而去。
Rudato ñātisaṅakghassa agārasmā’bhi nikkhamī; ()
18
18.
1505饰以瞻波树、无忧树、芒果树之丛林,妙丽庄严。
Campakāsokavakulatarusaṇḍasumaṇḍitaṃ,
1506孔雀展开如冠的彩屏嬉戏,杜鹃鸟的啼鸣处处可闻。
Sikhaṇḍimaṇḍalākhaṇḍakīḷaṃ kokilakūjanaṃ; ()
19
19.
1508种种野兽与飞鸟以此为栖所,依水而居的安隐之地。
Anekamigapakkhīnamāsayaṃ salilāsayaṃ,
1509朵朵盛开的鲜花散发芳香,柔风送来阵阵馥郁。
Vīkāsakusumāmodappavāsitasamīraṇaṃ; ()
20
20.
1511甘露般沁润,水光润泽而盈满,
Madhumattā’liṅdhaṅkāranibbhara’mburuhākaraṃ,
1512从高处倾泻,如流泻的玉,深沉而辽阔,遍满大地;
Sampātanijjharā’rāvagambhīrabhuribhūdharaṃ; ()
21
21.
1514风吹而不摇,蜿蜒的山峰,山窟幽深。
Pavavekakkhamaṃ vaṅkapabbhāraṃ girigabbharaṃ,
1515难以进入、名为弯曲山的苦行林。
Duppavesapakathaṃ vaṅkagirināmatapovanaṃ; ()
22
22.
1517剃落须发而得受出家,那位具足威仪的大地之主,
Patvā laddhe’sipabbajjā kavilāso so mahībhujo,
1518长久行持梵行,安度时日。
Caranto brahmacariyaṃ cirassaṃ vītināmayi; ()
23
23.
1520当时,国王的王后——名为曼坻,安住于安乐之中,
Tassarañño mahesipi maddīnāma sukhedhitā,
1521她与儿女们一起,进入了那苦行林;
Puttadhītūbhisaddhiṃ taṃ tapovanamupāvisi; ()
24
24.
1523那时,有位大欲求、善供奉的婆罗门,相貌可怖,
Mahiccho pūjakovippo tadā bīgacchadassano,
1524他走向那位具足须大拏精髓者。
Yena vessantarosattasāro tenupasaṅkami; ()
25
25.
1526“我需要帮手”——我这被衰老折磨的人说道。
Attho kammakarehī’ti jarājajjaritassa me,
1527他向人求取子女,得遇那位坚忍且悲愍深重者。
Puttañcadhītaraṃ yācī dhīraṃ patvā dayāparaṃ; ()
26
26.
1529两面俱黑,交织如网,堪能承载众多重负,
Ubho kaṇhājinaṃ jāliṃ sasenahabhārabhājanaṃ,
1530渴求正觉者,为渴爱之苦所缚,未得解脱;
Sammāsambodhikāmo so taṇhādāsabyamuttiyā; ()
27
27.
1532南方清水之瓶,合掌奉持以礼敬,
Dakkhiṇodakasamputajūjaka’ñjalibhājane,
1533将他绑缚后一道离去,携之安眠。
Samappayittha bandhitvā agamā’dāya niddayo; ()
28
28.
1535为探布施意乐,以果报身而到来。
Dānādhimuttīvīmaṃsī vippākappenu’pāgato,
1536于是天帝向贞淑的马迪天女乞请。
Saṃyāci devarājā’tha maddideviṃ patibbataṃ; ()
29
29.
1538他净手已,倾施供养之水。
Dakkhiṇodakaniddhotahattho so dakkhiṇodakaṃ,
1539既为此池之主,诸天神王便供养天女。
Katvā devesavippassa deviṃ devo pariccaji; ()
30
30.
1541以其波罗蜜威力,七次震动。
Sattakkhattuṃ pakampittha tassa pāramitejasā,
1542如同大地之女随喜赞叹:‘善哉,善哉。’
Sādhusādhūti pattānumodantī’va mahīvadhū; ()
31
31.
1544这即是人中尊成就圆满的波罗蜜;
Iccevaṃ purisārañño paripācinapāramī,
1545宝石光焰辉映,楼阁高度庄严;
Maṇiraṃsismujjota pāsādasatalaṅkate; ()
32
32.
1547微风徐徐,轻拂着五色旗幡,
Mandamandāniloṇḍūta pañcavaṇṇaddhajālīnaṃ,
1548宝石、铃铛与网幔交相应和,流水潺潺萦绕凉亭;
Maṇikiṃkiṇijālānurāvasotarasāyane; ()
33
33.
1550天人的歌舞与悦耳的音乐,令人心旷神怡,
Dibbehi naccagītehi vāditehi manorame,
1551(那城)设有爱神的殿堂与围墙,又以剧场舞台而庄严。
Kandappamaṇḍapākāra raṅgamaṇḍapamaṇḍite; ()
34
34.
1553犹如光耀的诸天之王,以百道彩虹为庄严。
Dibbantadibbarājūnaṃ indacāpasatehi’va,
1554以顶髻宝珠的光芒,在空中密织遍满。
Cūḷāmaṇīmarīcihī sambādhīkaḷita’mbare; ()
35
35.
1556天女们远远地闪耀,身姿曼妙,胸如檀香。
Accharāhi kucañcandanamitaṅgīhi dūrato,
1557月光般的光辉在拂尘似的和风中摇曳,
Vidhūtacandikārāji cārucāmara mārute; ()
36
36.
1559犹如睡醒之人,住于兜率天与忉利天宫,
Suttappabuddhaposo’va tusite tidasālaye,
1560从彼处命终转生,成为名为‘善满足’者;
Tato cavitvā nibbatti hutvā santusita’vhayo; ()
37
37.
1562住于天界五欲乐中,在兜率天宫而住;
Dibbesu pañcakāmesu vasanto tusitālaye,
1563为世间唯一眼者,受用五根之乐;
Pañcindriyāni lokekalocano paricārayi; ()
38
38.
1565当时,来自十千世界的诸天,
Tadā dasasahassesu cakkavāḷesu devatā,
1566俱集一处,闻已佛陀的广大法音;
Ekattha sannipatitā sutvā buddhahaḷāhaḷaṃ; ()
39
39.
1568于是,他们前往亲近那最尊之人,从此舍弃一切疑惑。
Teno’pasaṅkamitvāna yenā’si purisuttamo,
1569接着便出以柔美言辞,目含温情。
Katvā tabbadanambhojaṃ nayanālikulālayaṃ; ()
40
40.
1571于小宝珠之金光照处,庄严举步。
Cūḷāmaṇimayukhambutiddhotacaraṇāsane,
1572“合掌如莲花形,聚而不散”,意谓众人合掌,宛如莲花待放,齐肃恭敬,无有散乱,同申奉献之义。
Baddhañjalipuṭambhojamakulāti samappayuṃ; ()
41
41.
1574转轮王之位,即与天帝之位、魔王之位、梵天之位并列。
Cakkavattipadaṃ sakkamārabrahmapadatayā,
1575贤友,并非为了求得这些,而圆满修习波罗蜜;
Nakho mārisa patthetvā pāramī paripācitā; ()
42
42.
1577为了成为可教化众生的善友,为求证无上正等觉,
Veneyyabandhubhutena sammāsambodhimicchatā,
1578贤者,你历尽艰难,圆满了十波罗蜜;
Tayā mārisa kicchena pūritā dasapāramī; ()
43
43.
1580为利益含天界在内的世间,而住于母胎;
Sadevakassa lokassa hitāya mātukucchiyaṃ,
1581「Uppajjatūti」(愿您生起),是他们向那坚毅而悲悯一切者所作的祈请;此处意在彰显其悲心。
Uppajjatūti yāciṃsu taṃdhīraṃ karuṇāparaṃ; ()
44
44.
1583寿命短者不下百岁,长者乃至千千岁。
Satavassāyuheṭṭhāpi uddhaṃ sahasahassato,
1584因为诸佛出世的时机未至,毗婆尸佛因而观察时节。
Yasmā akālo buddhānaṃ tasmā kālaṃ vipassi so; ()
45
45.
1586因为正自觉者不降生于其余洲。
Yasmā aññesu dīpesu sambuddhā nopapajjare,
1587他们降生于赡部洲洲,因此毗婆尸观察彼洲;
Jāyanti jambudīpasmiṃ tasmā dīpaṃ vipassi so; ()
46
46.
1589因为如来不降生于边地,
Yasmā milakkhadesesu nūppajjanti tathāgatā,
1590他们降生于中部地区,因此毗婆尸观察彼处;
Jāyare majjhime dese tasmādesaṃ vipassi so; ()
47
47.
1592因他不生于吠舍、首陀罗等下劣种姓,
Yasmā najāyare vessasuddatvayesu jāyare,
1593佛陀生于忍辱者、婆罗门之家族,因此他名为毗婆尸。
Khantiye brāhmaṇe buddhā kulaṃ tasmā vipassi so; ()
48
48.
1595诸佛之母的胎藏无有他类众生可得容受,
Yasmā anaññavisayā kucchi sambuddhamātuyā,
1596因此,他以寿命有限之相,观察母亲。
Tasmā āyuparicchedavasena passi mātaraṃ; ()
49
49.
1598世间之眼目,作五观察已,
Lokekalocano evaṃ katvā pañcāvalokanaṃ,
1599心满悲悯,向她们许下承诺。
Tāsaṃ paṭiññaṃ pādāsi karuṇāpuṇṇamānaso; ()
50
50.
1601宝饰花鬘,为红莲所亲缀;
Tappādatāmarasacumbita moḷimālā
1602彼时,天众云集,周匝围绕,
Sampattadevaparisā’ntaradhāyi tāva,
1603善时分天主,入于欢喜苑中,
Ogayha nandanavanaṃ tusitādhirājā
1604从彼处没后,失去自在的生存怖畏便不复存在。
Tamhā cavī matidayādayināsabhāyo; ()
1605如是,由名为慧喜的禅师所造,在令一切智者心生欢喜的《胜者灯》中,关于远方因缘、从须大拏本生等开始的天神劝请之事,此为第五章。
Iti medhānandābhidhānenayatinā viracite sakalakavijana hadayānandadānatidāne jinavaṃsadīpe durenidāne vessantaracariyappabhutidevārādhanā pavatti paridīpo pañcamo saggo.
1609《胜者世系灯》远因缘分第一。
Jinavaṃsadīpe dūrenidāna bhāgo paṭhamo.
1
1.
1607于吉祥的赡部洲洲之中,此为七种精髓产生之处。
Yā sattasārapabhavā sirijambudīpe
1608富饶如阿马喇瓦提城,众城之冠,环绕四周,
Phītā’marāvatipurī’va purīvataṃsā,
1609此乃太阳族君王世代相承的疆土,
Ādiccavaṃsikanarindapaveṇi bhūmi
1610以显著标志而著称,于迦毗罗卫城中,即此城邑所在。
Lakkhyālayā kapilavatthupurī pure’si; ()
2
2.
1612由色相、眼的欢喜、声闻的悦耳等所构成,
Vaṇṇehi kaṇṇasukhasaddarasehi jāta-
1613以形态、意义的分辨和精进所调和,
Rūpehi atthavisarehi yatīhi yuttā,
1614那座王都以众多人民与群体为标志,
Yā rājadhāni puthupāṇagaṇappadehi
1615其架构犹如春天之华饰,严整有序,衔接严谨,
Āsī (vasantatilakā) racanā yatheva; () (Silesa bandhanaṃ;)
3
3.
1617犹如以四方边界为臂钏的大地少女,
Pācīdisābhujalatāya mahīyuvatyā
1618佩戴着系紧的螺钏,焕发着庄严光辉,
Sannaddhasaṅkhavalayassirimāvahantaṃ,
1619她那以灰泥精心涂抹、熠熠生辉的城墙,
Yassā sudhāsuparikammakataṃ rarāja
1620其环绕的城垣坚不可动,宛如王冠;
Pākāracakkamacalaṃ makuṭānukāraṃ; ()
4
4.
1622她那属于王城的护城河,光彩夺目,
Yassā rarāja parikhā nagarindirāya
1623江岸边水鹿与象群出没,风光秀丽宜人
Kiñjakkhiñjaritatīradasābhirāmā,
1624藤蔓与枝条交织密布,如珠网般细密绵延,山岭错落
Saṃsibbitālivittīmaṇitantupantī
1625犹如以金色饰带妆点的紫色袈裟,从山腰垂落
Pākārasoṇibharato galitambaraṃ’va; ()
5
5.
1627为贪爱所碎、为放逸所迷、被骄慢灌醉的恶徒,
Kandappadappamadirāmadamattadhuttā
1628上覆淡蓝色,蔓延着青蓝色的藤蔓伸展其枝叶,
Mandānileritasunīlalatāvitānaṃ,
1629在那闪烁如泉水华盖般、明净洁净的眼睛中,
Yasmiṃ vilolanayanañjalipiyamānaṃ
1630他们置身于宛如宴饮之地的园林,欢然亲近;
Āpānabhuminibhamopavanaṃbhajiṃsu; ()
6
6.
1632那些沉醉于青春焕发、骄傲自负的女子,
Mattaṅganāya navayobbanagabbitāya
1633在那些宝石与明镜交相辉映的华丽剧院之巅,
Raṅgālayaggamaṇidappaṇabimbitehi,
1634那座王城以厚实丰盈的重重云朵为庄严,
Yā rājadhāni ghanapīnapayodharehi
1635借着清凉的月光,赋予心湖以荣光;
Sommānanehi bhaji mānasavāpisobhaṃ; ()
7
7.
1637思惟所成的光明严饰,犹如密布的蜂巢般辉映,
Saṅkappitābharaṇaraṃsi sateratālī
1638如坚骨般牢固,柔韧自如,如甘露雨润泽流淌,
Dāṭhābalākavisarā madavuṭṭhidhārā,
1639往昔,那如孔雀般华美之家,竟遭非时而逝,
Yasmiṃ pure gharamayūrakulaṃ akāle
1640被摧折破坏,承受着暴雨洪涛之苦;
Kīḷāpayiṃsu varavāraṇavārivāhā; ()
8
8.
1642城外筑有坚固的城垣,垣前悬着铁锤般的重锁,
Pākāracakkabahiniggata muggarāgaṃ
1643群马奔驰,扬起滚滚尘埃,
Yasmiṃ turaṅganikaruddhaṭadhūlijālaṃ,
1644为救度众生,世尊一时出现于世。
Racchāvatārajanatāya khaṇaṃ janesi
1645弥漫着令人战栗的恐惧,放射出炽烈火焰般的波光;
Bhītiṃ padittapalayānalajālasobhaṃ; ()
9
9.
1647在那宛如翡翠的宝珠宫殿之中,辉光萦绕,如狮象交缠般的庄严,
Yasmiṃ vimānamaṇisiṅgajutippabandha-
1648它亲吻着已被降伏的日光,映现出羚羊斑纹般的光彩,
Sañcumbitaṃ jitaraviṃ hariṇḍakabimbaṃ,
1649犹如女子莲容间流露的轻蔑之色,
Nārījanānanasarojakatāvamānaṃ
1650他的容色骤变,犹如被嗔怒所驱使;
Kodhābhibhutamiva vaṇṇavikāramāpa; ()
10
10.
1652于彼处,诸自在主所摄持的崇高
Yatthissarehi samadhiggahitāni tuṅga-
1653其如雪山白净,令人悦意,
Kelāsakuṭadhavalāti manoharāti,
1654恒常以甘露敷治,悉心维护,
Niccaṃ sudhāsuparikammakatāni cā’suṃ
1655诸住处犹如吉祥天女的宫殿。
Lakkhīniketananibhāni niketanāni; ()
11
11.
1657在东方,那座以蓝宝石铺就的圣莲华亭阁之处,
Yatthindanilamaṇimāpitamaṇḍapagge
1658金色幢幡光焰翻腾,辉煌照耀,于都城中周匝旋绕,
Hemaddhajāvaliparibbhamaṇaṃka puramhi,
1659云峰之巅前,百道闪电花环般闪耀——
Jīmūtakūṭapamukhe satavijjumālā-
1660你如同嬉戏的使者,为离别中的女子们带来愁苦;
Līlāvahaṃ virahinīnamaghaṃ janesi; ()
12
12.
1662晚霞犹如宝珠拱门映照的光辉,
Sañjhānurāgamaṇitoraṇadīdhitīhi
1663积聚的黑暗已被驱散,一切城邑……
Bhinnandhakāranikarā’khilanāgarānaṃ,
1664这些王都,也涌起崇高的喜悦,
Yā rājadhāni janayantipi tuṅgatuṭṭhiṃ
1665喜悦地享用着新夜之露与清劲的风霜;
Pītyā navāsi rajanīsma bhisārikānaṃ; ()
13
13.
1667岸边交织着水草与散落的花蕊,
Sevālakesarasamākulatīrabhāgā
1668盛开着红莲、青莲与白睡莲,
Samphullarattapadumuppalakallahārā,
1669天鹅、蜜蜂与鹤群相聚,倍添迷人,
Haṃsālisārasasamosaraṇābhirāmā
1670其中池水极清澈,莲花遍布;
Yasmiṃ sunimmalajalā kamalākarāsuṃ; ()
14
14.
1672这些少女的面容如绽放的莲花般美丽
Yasmiṃpure kulavadhūvadanambujānaṃ
1673她们努力追求无与伦比的荣光
Laddhuṃ nirūpamasiriṃ bhusamussahantā,
1674如白莲般清凉皎洁的光辉
Yāvajja setasarasiruhasītaraṃsī
1675彼此交结抵触,如网状般纠缠着流向鼻中,
Aññoññabaddhapaṭighā’va vajanti nāsaṃ; ()
15
15.
1677其上呈现出金色、黄铜色、银色及黄铜与银交杂之色,种种光泽,
Yasmiṃ suvaṇṇamakaṇirūpiyavaṃsavaṇṇa-
1678以珍珠、珊瑚及宝石等诸珍为饰,
Muttāpavāḷacajirehi mahārahehi,
1679由种种纤细柔软的丝线编织而成,缀有环状边饰,
Nānāpaṇā sukhumakāsikasāṇahaṅga-
1680穿着粗麻布所制袈裟,布料已磨损、破绽并加补缀;
Koseyyakhomavasanehi’bhavuṃ papuṇṇā; ()
16
16.
1682手持轮、剑、矛、弓、枪、棒等诸兵器。
Cakkāsisattidhanukuntagadādibhatthā
1683披戴金色铠甲,降伏了众敌军
Sannaddhahemakavacā vijitārivaggā,
1684极为勇猛,渡越了战场之海
Saṅgāmasāgarasamuttaraṇātisurā
1685勇士们曾在那座胜妙城中严密守护
Yodhā yahiṃ puravare akariṃsu rakkhaṃ; ()
17
17.
1687击破华丽宝石宫殿的墙垣
Phūṭṭhā ka vāṭanikaṭe maṇimandirānaṃ
1688犹如棉布般皎洁的秋云行列
Kappāsapaṭṭadhavalā saradabbharājī,
1689于那刹那,展现帷幕辉煌者
Yasmiṃ khaṇaṃ javanikāsirimādadhānā
1690蜜蜂守护着他们那如莲的面庞;
Thīnaṃ jugopa madhupehi mukhambujāni; ()
18
18.
1692由那些对曲径迷途心生厌离、善自装备者
Nibbiddhavīthivisarehi susajjitehi
1693在那常行庆典、拱门高耸的城中,
Niccussavāya puramussitatorasehi,
1694如同沉溺于欲乐之聚,苦悲交织,犹如地狱。
Bhogindabhoganikarehi rasātalaṃ’va
1695此乐因普降和畅之风雨而倍添愉悦。
Yaṃ sampasāritaphaṇehi babhuva rammaṃ; ()
19
19.
1697某城中,敞亮的宫殿窗棂辉映交织,宛如华丽网幕。
Yasmiṃpure vivaṭamandirajālakānaṃ
1698扬起的尘垢附着其上,满布污迹;
Uddhūtadhulimalinīkaḷitālakānaṃ,
1699众多妇人那如月华般明净的面容,映于镜中;
Nārinamindurucīrānana dappaṇesu
1700映现出世间明眸之宝。
Lokassa locanamaṇi paṭibimbitā’suṃ; ()
20
20.
1702其声深沉,如螺号激荡,咆哮回荡,
Gambhīrasaṅkhapaṭabhaddhanibhūrighosaṃ
1703如雪山之巅般洁白的发髻,涌出如蜜之沫,
Kelāsakūṭadhavalālayapheṇapiṇḍaṃ,
1704犹如盛满七宝的乳海,
Yaṃ puṇṇasattaratanaṃ purakhīrasindhuṃ
1705祥瑞为饰,奔腾之势如骏马踏浪,
Lakkhī alaṅkari turaṅgataraṅgavegaṃ; ()
21
21.
1707飞尘相连成片,遮蔽了青黛色的路面,
Reṇuppabandhamalinaṃ kavanarājinīlaṃ
1708恰如芳醇之蜜与悦意红莲,
Madhavātimattamadhupaṃ padumābhirāmaṃ,
1709犹如那以王鹅为依止、未堕世间之尘的,
Yaṃ rājahaṃsabhajitaṃ avatiṇṇalokaṃ
1710曾有座城池,恰似绽放的迦昙婆林;(被尘垢所缚;)
Āsi puraṃ vikacakañjavanaṃ yatheva; () (Silesabandhanaṃ;)
22
22.
1712其城之中,有珠宝辉耀、蓝颈为饰的美鸟,
Yasmiṃpuramhi ratanujjalanīlakaṇṭhā
1713其展开的羽毛之上,染有因爱染而现起的红色光辉,
Rāgāvamadditadharā’vivaṭadvijāli,
1714它们栖止于河岸湿润之处,
Āsuṃpayodharabharā’viraḷappadesā
1715犹如连日雨后的此间女子;(这是戒律的约束,)
Sampattavuṭṭhidivasāviyamātugāmā; () (Silesabandhanaṃ;)
23
23.
1717是法随法行者的究竟依归,
Dhammānudhammapaṭipatti parāyaṇassa
1718犹如怖畏轮回者所栖止的苦行林,
Saṃsārabhīrukajanassa tapovanābhā,
1719此为王城,正是众多盲暗凡夫聚集之处。
Yā rājadhāni pacurandhaputhujjanānaṃ
1720犹如恶地,两种灾患,常感无所依怙;
Āpānabhumiva babhūvu’bhayappakārā; ()
24
24.
1722佛之萌芽,犹如日种之破暗者,
Buddhaṅkurassa ravivaṃsapabhaṅkarassa
1723为如实地体验安乐,而成为良善之地,
Sammā sukhānubhāvanāya subhumibhutā,
1724昔日身处迦毗罗卫城之时,
Bho yādisi kapilavatthupuri pure’si
1725由法之甘露滋润,显发其本质。
Dhammassabhāvamadhunā paridīpaye sā; ()
25
25.
1727于彼城中,城主所住之处,
Tasmiṃ babhūva nagare nagarādhirāje
1728国王名为苏尼提卡图罗,拥有四支军队,
Rājā sunīticaturo catusaṅakgahehi,
1729他以法使一切众生欢喜,有时,
Dhammena sabbajanarañjanako kadāci
1730名为净饭,是日族之旗;
Suddhodanavhavisuto ravivaṃsaketu; ()
26
26.
1732见到这已陷入堕落、贫乏不堪的状态,
Disvā’vatārakalusikatamattabhāvaṃ
1733实在令持莲者心中莲花般忧戚,
Ukkaṇṭhite’va kamalā kamalāpatissa,
1734为护持大地的教法所庄严的莲华足,
Bhūpālipālibhajitaṃ caraṇāravindaṃ
1735那位崇敬如日轮光辉之王者
Saṃsevi yassa ravivaṃsadhajassa rañño; ()
27
27.
1737他宛若无地之地的诗人,口中流出甘露般的妙语
Yassā’vanīsakavino kavikaṇṭhabhusā
1738言辞甜如蜜,柔软似花开的妙音女郎
Vāṇivadhū madhurakomakalakattavāṇī,
1739行至四面荷花围绕的林间
Patvā catummukhamukhambujakānanamhā
1740犹如天鹅装点着心中的莲池
Haṃsīva mānasataḷākamalaṅkarittha; ()
28
28.
1742于摧破一切烦恼之上,成唯一之性
Sabbāridappamathanopari ekadhatvā
1743当以内在力量克服外境之时,
Ajjhattikāriparājiyamappasayhaṃ,
1744以清净心为砥石,磨砺出的
Saṃsuddhacittanikase nisitena tāva
1745智慧利刃,斩断那大地的拥有者。
Paññāyudhena avadhittha mahībhujo yo; ()
29
29.
1747因大地主与持地者,以舍心等视,
Yasmā mahīpatimahīdharato upekkhā-
1748于雨露时节,悲水盈满,
Veḷātalāvadhi dayāsalilena puṇṇā,
1749慈流涌出,光明遍照,喜鬘无尽。
Mettāsavanti pabhavā muditumimālā
1750遍满三界,震荡如洪,浩瀚无边;
Ajjhottharittha bhuvanattayagaṃjanoghaṃ; ()
30
30.
1752具足布施之所,犹如大海,广阔无垠;
Sampannadānasadanambudharehi yassa
1753布施胜解之最上者,于心意炽燃中,(其利益显现),
Dānādhimuttiparamassa manodahesu,
1754对于贪欲深重、穷苦乞食之人,
Taṇhātaṭāni kapaṇaddhikayācakānaṃ
1755犹如七宝珠坠落水中,黯然而失光彩;(
Hinnāni sattaratanambunipātanena; ()
31
31.
1757彼之双眸宛如蓝宝石,银白而明净,
Yassindanīlanayanaṃ rajatāvadāta-
1758齿如纯金般洁净,面如檀色,顶髻如珊瑚宝石,
Dantaṃ suvaṇṇavadanañca pavāḷasīsaṃ,
1759肢节犹如宝珠所成,种种珍宝为其庄严,
Muttāmayaṅgavayavaṃ ratanehi nānā
1760身形宛如由梵天精雕细琢而成;(这是戒的约束)
Dehaṃ sumāpitamivāsi pitāmahena; () (Sīlesabandhanaṃ)
32
32.
1762其口唇如白莲清净,无与伦比,具足智慧
Yassātipaṇḍarayasovisaro’sadhīso
1763双颊饱满丰盈,威严胜过诸魔王
Saṅekkācitānanasaro’rinarādhipānaṃ,
1764摧破忧恼与暗冥,如烈火降伏敌王众
Sokandhakārabhiduro ripurājinīnaṃ
1765以四方大海与广袤大地为其疆界;
Āsāgarantapathaviṃ paridhikarittha; ()
33
33.
1767王室旌旗飘扬诸方,广布各地,
Rājaññachappadakulaṃ sakalaṃ padesa-
1768王权之甘露妙味,滋润国土,种种欲乐遍满其间,
Rajjādhipaccamakarandarasābhilāsaṃ,
1769于彼自身相续,莲池盛放之花,
Yassattabhāvakamalākaraphullitāni
1770亲近彼美妙行莲之足,以虔诚心;()
Saṃsevi cārucaraṇambūruhāni bhatyā; ()
34
34.
1772如白伞盖,那遍传的荣名之聚。
Setātapattamiva vissutakittipuñjaṃ
1773化作锋利如刃的可怕烈焰,
Katvā’sipattamiva pāvakabhīmatejaṃ,
1774其余国王恭顺从命,各治其邦,
Yasmiṃ sarajjamanusāsati sesabhūpā
1775手持伞盖与拂尘,一如仆从侍立左右;
Chattāsibhūsitakarā sakakiṅkarā’va; ()
35
35.
1777众多门户,于无数学人、求乞者
Dvārāni’nekakapaṇḍikayācakānaṃ
1778纵使敞开着,亦从不止息地住于珍宝之藏
Ugghāṭitopya’virataṃ ratanālayesu,
1779他专志于守护信等七财
Saddhādisattadhanarakkhaṇatapparo saṃ
1780那位紧闭三重门的迦毗罗主,
Dvārattayaṃ pidahi yo kapilādhinātho; ()
36
36.
1782他张起强弓,面对凶悍敌群,
Yassussitaddhanueṇo pabalārivaggaṃ
1783射出阵阵利箭之雨,
Vissaṭṭhābāṇavisarabbisamubbahanto,
1784手臂灼热如燃灰,遭受着如同炭火炙烤般的痛苦,
Bhasmikari karikarāyatapīnabāhu-
1785犬吠声发,舌头因疲乏而裂开,痛苦不已者也。
Sappo suphoṭhitajiyāpariphandajivho; ()
37
37.
1787具有标志的财富宝库、城市与山岳所组成的现象,
Lakkhīnidhānanagaraṇṇavapātubhūto
1788那为宰相峰山峦所环抱的
Mantindakūṭasikharīvalayāvuto yo,
1789即是那须弥山王
Vālaggamattampi rājasiṇerurājā
1790你以忿怒之风,震动诸敌之王
Kodhānilena ripuraññamakampiyo’si; ()
38
38.
1792犹如灰烬、焚尽一切成熟之物的男子
Bhasmikatākhīlavipakkhanarindakaṭṭho
1793即使被瞋火之风所鼓动
Kodhānalo sarasamīraṇabhāvitopi,
1794已涤除污浊泥水之人
Nibbāyi paghgaritabappajalehi yassa
1795以惑乱的眼识与内在垢秽,对于敌对者;
Lolabbilocanaghaṭehi vipakkhathīnaṃ; ()
39
39.
1797是清净之道的极致,犹如明亮闪耀的灯炬,
Sannītimaggajalituggamatippadīpo
1798以连绵不绝的荣耀名声,令世间清净光明,
Kittippabandhadhavalīkatajivaloko,
1799如以王冠与宝珠庄严的脚凳
Rājindamoḷimaṇilaṅkatapādapīṭho
1800他依法统治、长久教导,身为王
Dhammena rajjamanusāsi ciraṃ sarājā; ()
40
40.
1802其极为丰满的双乳,犹如吉祥宝瓶
Tassatipīvarapayodharabhaddakumbha-
1803她的腰身极为纤细,犹如卸下了双肩的重负,轻盈若无。
Dvandātibhāraviraḷīkatamajjhabhāgā,
1804她无瑕的面颊,恰如日轮般丰润可爱。
Niddosabālaravimaṇḍalacārugaṇḍā
1805她的姿色光彩辉映,远胜天女。
Dibbaccharājitavirājitarūpasobhā; ()
41
41.
1807青莲盛放,无瑕青眼。
Samphullanīlakamalāmalanīlanettā
1808宝石耳环垂挂,摇曳耳畔。
Olambamānamaṇikuṇḍalalambakaṇṇā,
1809言语犹如珠串,恰似天鹅与母牛之声。
Muttāvalivadasanāvali haṃsadhenu-
1810步履含笑而轻盈,音声柔软清雅;
Helāpahāsagamanā muducāruvāṇī; ()
42
42.
1812红唇如频婆果,云发浓长垂束;
Bimbādharā jaladharāyatakesapāsā
1813面容如金镜,映现月轮。
Sovaṇṇadappaṇanibhānanacandabimbā,
1814小腿如鲜润花蕾般秀美,
Sannīrapupphamakuḷopamacārujaṅghā
1815臀如爱神吉祥石板般圆润;
Kandappa maṅgalasilātalasoṇibhāgā; ()
43
43.
1817脐间仿佛蓄水池中生长的塔玛拉蓝蔓——
Nābhālavāḷaruhanīlatamālavallī-
1818其毛发优雅盘曲、柔软舒展,现为妙好之纹;
Līlāvinaddhanavakomalaromarājī,
1819手臂如海中波浪般优美,呈极深青之色;
Lāvaṇṇavāridhitaraṅgabhujā’bhinīla-
1820其眉纤丽如蔓、如摩羯幢、如弓形。
Subbhulatāmakaraketanacāparūpā; ()
44
44.
1822宛如世间群芳中至为尊贵的花王,王族之花锦簇芬芳,
Bhupālavaṃsakamalākararājabhaṃsi
1823犹如帝释天的幻力之妻善生,
Māyāvadhu iva sujampatino sujātā,
1824宛如月下白莲,犹如云中闪电,
Candassakomudi’va vijjuriva’mbudassa
1825您是国王那举止端庄、令人悦意的亲爱的王后。
Rañño’ticārucaritāsi piyā mahesi; ()
45
45.
1827那时,在那座城中,有一处如村舍般的住所。
Tasmiṃ nagopamaghare nagare tadāsi
1828阿萨利月的吉祥大祭典,历时七天。
Āsāḷhimaṅgalamaho divasānisatta,
1829那最为芬芳、已断烦恼者,
Milāsugandhaparamaṃ vigatāsavaṃ taṃ
1830大圣摩耶作星宿之戏。
Nakkhattakīḷamakarittha mahesi māyā; ()
46
46.
1832于第七日到来的满月升起之时,
Vuṭṭhāya sattamadināgatapuṇṇamāya
1833清晨,下起了散发宜人芬芳的雨水,
Pāto sugandhaparivāsitavārinā sā,
1834为贫苦的人们建造了无与伦比的浴池;
Katvā sinānamatulaṃ kapaṇḍikānaṃ
1835以四十万金钱之资而行布施;
Dānaṃ adāsi catulakkhadhanabbayena; ()
47
47.
1837此浴池以布覆盖,如同被柔软布料善加穿著、严密披覆一般,
Vatthāhatehi sunivatthasupārutā sā
1838成为持净戒的比丘们聚集、享用共食之处。
Bhutvā’ggabhojanamadhiṭṭhituposatha’ṅgā,
1839发牛从睡梦中醒转,起身而行。
Niddāturā supinamovarakaṃ pavissa
1840安卧于吉祥美善的床上;( )
Kalyāṇamaddasa sirīsayane nipannā; ()
48
48.
1842将卧床带到喜马拉雅山的一侧,
Netvā nipannasayanaṃ himavantapasse
1843在那极宽广的娑罗树下,
Heṭṭhā visālatarasāḷamahīruhassa,
1844以方圆六十由旬的坚固宝岩为界
Naṃ saṭṭhiyojanakacārumanosilāyaṃ
1845四位传说中的天王几乎都登临其上;()
Āropayiṃsu caturo kira devarājā; ()
49
49.
1847为除去人之垢秽,将其带离此处
Netvā manussamalasaṃharaṇāya tamhā’
1848不以有情的名义,来清净其心,
Notattanāmarahadaṃ sunahāpayitvā,
1849天女们即时以天界的衣裳,
Devitthiyo sapadi dibbamayehi nesaṃ
1850以种种香花,庄严其身;
Vatthehi gandhakusumehi alaṅkaritvā; ()
50
50.
1852那位在那里降生、周身银辉闪耀的天人,
Tatthubbhavo lasati rūpiyapakabbato yo
1853他的胸膛,比纯金更为璀璨耀眼,
Tassodare’tirucire kanakabbimāne,
1854神圣的清风向南吹拂,清凉而光明。
Pācīnasīsavati dibbamayamhi sammā
1855他们安卧于智慧所铺设的殊胜卧榻之上。
Paññāpitaggasayanamhi sayāpayiṃsu; ()
51
51.
1857他化作白象王般庄严的形貌,降下而来。
Oruyha setavaravāraṇarājaveso
1858佛之种芽,从美丽的金山降临;
Buddhaṅkuro rucirakañcanapabbatamhā,
1859登上那缀满宝石的崇山,向北翱翔
Āruyha sajjhudharaṇidharamuttarāya
1860喙衔一朵洁白莲华,凌空而起
Soṇḍāya setasarasiruhamubbahanto; ()
52
52.
1862飞抵天途蜿蜒之河,引颈长鸣
Patvā vimānavathakuñcanadaṃ naditvā
1863右绕那座庄严华丽的卧榻之后,
Katvā padakkhiṇamalaṅkatamātuseyyaṃ,
1864推开卧榻的帷帐,向南面望去,
Bhetvāna tāyapana dakkhiṇapassamanto
1865便在梦中见到了,犹如进入母胎一般;
Kucchiṃ paviṭṭhasadiso supinena diṭṭho; ()
53
53.
1867为容颜美丽的王后玛耶所迷惑
Māyāya rājavadhuyā rucirānanāya
1868在阿萨拉莲盛开的满月次月,
Āsāḷhipuṇṇamiyamuttara’sāḷhabhena,
1869佛之始芽的大果报
Buddhaṅakkurassa paṭhamena mahāvipāka-
1870其心成熟,即于结生时入胎;
Cittena sampati ahū paṭisandhigabbhe; ()
54
54.
1872在菩萨结生入胎之时,
Buddhaṅkurassa paṭisandhigatassa gabbhe
1873摩耶夫人仪态端庄,并有手持利剑者(护卫),
Māyāya cārucaritāya ca khaggahatthā,
1874为除灭一切灾祸而作守护
Nissesupaddavanirākaraṇāya rakkhaṃ
1875正是四位天王之子所护持;()
Gaṇhiṃsu tāva caturo surarājaputtā; ()
55
55.
1877自那以后,她便是最胜丈夫的摩耶(妻子)
Māyāya bhattuparamāya tatoppabhuti
1878于诸人之中,未曾生起任何染着之心。
Nūppajji kiñci purisesu sarāgacittaṃ,
1879这位受用五欲之乐者,身体从无疲惫。
Sā pañcakāmasukhinī akilantakāyā
1880虽获利与光荣,但皆不能长久增长,终被消减;此即如影随形,变化无常之义。
Lābhenuḷārayasasāpyabhivaḍḍhitāsi; ()
56
56.
1882有智慧者,如洗净的宝石,在母胎中便显其本质。
Paññāyi dhotaratane janikāya anto
1883入于母胎,犹如被缠裹的暗淡旧索,展现出不清净的相状。
Kucchiṃ gato yatharivāvutapaṇḍusuttaṃ,
1884他以胎藏护持此身,长达整整十个月。
Taṃ kucchinā pariharī dasamāsamattaṃ
1885犹如持油碗于王后跟前却不谨慎;
Pattena telamiva rājini appamattā; ()
57
57.
1887正如在布萨日清晨醒来一般,
Pāto’va pāṭipadage divase pabuddhā
1888有人向国王述说了一个梦,于是那位人主…
Rañño kathesi supinaṃ atha so narindo,
1889如精通四吠陀与吠陀支、约四十六岁之人,
Vedaṅgavedacature catusaṭṭhamatte
1890延请了尊贵的婆罗门、婆罗门世系之旗帜;
Pakkosayī dvijavare dvijavaṃsaketū; ()
58
58.
1892由于无惭与粗秽,此根基之地,
Lājuttarāya paribhaṇḍakatāya bhumyā
1893于已具智慧者中,为微妙轻安之利益,
Paññāpitesu sukhumattharaṇatthatesu,
1894于吉祥座上,于住所中端坐者,
Bhaddāsanesu bhavanamhinisinnakānaṃ
1895然此乃无益之净土,为顽固恶人所居地;
Nemittikānamavanīpati bhusurānaṃ; ()
59
59.
1897混有酥油、蜂蜜、砂糖与牛乳等物的,
Pakkhittasappimadhusakkhirakhīramissa-
1898盛满乳粥的金银器皿,
Pāyāsapuṇṇaharirūpiyabhājanehi,
1899新衣、积聚的财谷以及母牛。
Vatthāhatāni dhanadhaññacayañca dhenū
1900目睹梦境之后,他虽给予果腹,却未曾询问其果报;
Datvāna diṭṭhasupinassa phakhalaṃ apucchi; ()
60
60.
1902人主啊,你不应对你的王后有这般思虑,
Mācintayittha tava rājiniyā janinda
1903王后怀胎,胎儿安稳地住于母腹之中,
Kucchimhi tampati patiṭṭhahi puttagabbho,
1904若他留居在家,则成为转轮王。
Ajjhāvasissati sañcepana cakkavatti
1905若他居留在家,无疑将成为国王。
Rājā bhavissati agāramasaṃsayaṃ so; ()
61
61.
1907他舍弃了七宝与四洲的统治权,
Hitvā sasattaratanaṃ catudīparajjaṃ
1908若于佛法门中出家修行,必将证得
So pabbajissati sace bhavanā’bhigantvā,
1909必成正觉,决定成为通达四圣谛的佛陀
Buddho bhavissati dhuvaṃ catusaccabuddho
1910那些通达梦境的智者如是说
Iccabruviṃsu supinatthavidū vidū te; ()
62
62.
1912她腹中怀胎的沉重负担令她难以忍受
Sā gabbhabhāravaṭharikatamajjhabhāgā
1913她虽想回到自家的宅邸和园林,却终究无法成行
Gantuṃ sakaṃ kulagharaṃ kulakañjahaṃsi,
1914所谓“欲”,是这位女神向国王如此表白
Icchāmahanti paṭivedayi devi rañño
1915于是,国王与那位能言善辩的女子交谈;
So sampaṭicchi vacanaṃ karavīkavāṇyā; ()
63
63.
1917那座宏伟的大城,遍布着众多宫殿楼阁,
Tamhā mahānagarato nagaraṅgapuṇṇaṃ
1918一直绵延至那座号称天神所居的王都,
So yāva devadahanāmikarājadhānī,
1919国王以遍布的珍珠与纯净细沙铺地,
Muttā’vadātapuḷinattharaṇehi rājā
1920依供养仪轨,奉上莲花与莲蕊;
Lājopahāravidhinā kamaluppalehi; ()
64
64.
1922并以盛满查验花粉的宝瓶,庄严呈献。
Santīrapupphakalasehi samappitehi
1923以轻柔的绢幡与飘展的旗帜而为庄严,
Mandātileritapaṭāka dhajāvalīhi,
1924以金银打造的华美拱门而为严饰,
Kārāpayī kanakarūpiyatoraṇehi
1925迅速令这条圣道庄严,焕然生辉。
Addhānamaggasamalaṅkaraṇaṃ’takhippaṃ; ()
65
65.
1927以恭敬赞颂、祝福吉祥的歌咏而歌唱,
Vandī’bhigītathutimaṅakgalagītikāhi
1928以五节拍的第四拍节奏相伴,旋律悠扬,音声调和悦耳,
Pañcaṅgikehi turiyehi katupahāraṃ,
1929在那庄严、光明、清净之处,
Tasmiṃ sumaṇḍitapasādhitamañjasamhi
1930显现超凡胜妙的身相光辉,
Dibbavcarāsiriviḍambanarūpasobhaṃ; ()
66
66.
1932以善加严饰的金轿承载女神,
Deviṃ suvaṇṇasivikāya susajjitāya
1933安奉于种种珠宝镶嵌之中,
Āropayitva khacitāya maṇīhi nānā,
1934他呈献给尊贵的国王、先辈和众多亲族,
Pesesi bhupati purakkhatañātisaṅghaṃ
1935与千位大臣一同欢喜满足。
Saddhiṃ sahassasacivehi sukhedhitaṃ so; ()
67
67.
1937缀满繁花、果实与新芽的沉沉重负,
Samthullapupphaphalapallavavattabhāra-
1938林木簇拥,深蓝色藤蔓浓密地铺展蔓延,
Rukkhākulaṃ ghanasunīlalatāvitānaṃ,
1939翠绿的藤蔓交织,细柔的络索如针线般缠绕,
Hintālatālanaḷakīcakanāḷikera-
1940湿润的水珠附着在根茎、树干和枝桠上;
Sannīrapūgatiṇapādapapantisāliṃ; ()
68
68.
1942以青莲般湛蓝清凉的流水来供养,
Sevālanīlasalilānilasītalehi
1943天鹅群降下,啼声阵阵,愈显生机盎然,
Otiṇṇakahaṃsavisarehi samullasattaṃ,
1944震动山谷的怒号声像猛兽的咆哮,
Jhaṅkārarāvamukharālikulākarāla-
1945枝桠交缠,具丛林之盛;
Kiñjakkhajālabharitamburuhākarehi; ()
69
69.
1947花朵芬芳馥郁,弥漫四方;
Pupphābhigandhasurabhīkatagandhavāhaṃ
1948怡悦一切众生的眼目,
Addakkhisabbajanalocanapīyamānaṃ,
1949林间低声细语,如歌婉转;翠枝摇曳,仪态万千,
Nindantanandanavanaṃ vanajāyatakkhī
1950这即是蓝毗尼园,犹如天宫般具足庄严妙好。
Sā lumbinīvanamanaṅgavimānabhūtiṃ; ()
70
70.
1952那位王后的手指纤细,宛如新芽般柔嫩。
Sā rājinī navadalaṅgulipantīcāru-
1953双臂佩着如花簇般的手镯,
Sākhābhujopahitamañjaricāmarehi,
1954前方盘绕着柔滑的藤蔓,
Sannaddhakomalalatāvanitānamagge
1955正是采蜜的时机;
Attupahārakaraṇāya katāvakāsā; ()
71
71.
1957大军以优美的步履,踩过湿润的草地,
Senāya cārucaraṇamburuhoddhaṭehi
1958尘埃染灰了道路,他们沿此前行,
Reṇūhi dhūsaritamaggamanakkamanti,
1959与自己的随众一起,从那边度越,
Saddhiṃ sakāya parisāya tatotaritvā
1960她进入了那令人愉悦的蓝毗尼园
Taṃ lumbinīvanamupāvisi rāmaṇeyyaṃ;()
72
72.
1962这位步态胜过天鹅的王后、林中美少女
Taṃ rājiniṃ vanavadhu jitahaṃsagāmiṃ
1963带着怡人柔和的山间香风与大象的气息
Āmodamandamalayānilahatthagehi,
1964管乐嘈杂,如群蜂嗡聚,舞姿优美翩跹,
Sambhāvayittha mukharālikulābhikiṇṇa-
1965净沙铺路相连,鼓铃百千交响,沿道而行;
Reṇuppabandhaharisaṅkhasatehi magge; ()
73
73.
1967她举步前行,脚镯声韵交织如网,
Gacchantiyā caraṇanūpuranādapāsa-
1968如同被捆绑的山鹿幼崽昂首之姿,
Baddhānamunnatasiromigapotakānaṃ,
1969展现了张开的宽广眼眶与成排的睫毛,
Ummīlitāyatavilocanapantipakkhe
1970(他)示现了青色莲池中那列莲花的光彩;
Dassesi nīlanalinīvanarājisobhaṃ; ()
74
74.
1972向上,群峰相连,形成高耸之处,
Uddhaṃ samaggasikharehi katāvakāsa-
1973道路两旁缀满了花蕾与鲜花,
Maggantarehi kalikākusumākulehi,
1974以各种藤蔓交缠的高大拱门相连
Nānālatākulamahiruhatoraṇehi
1975犹如游乐园之地,更增欢喜愉悦;
Uyyānabhumi upahārarate’va bhuya; ()
75
75.
1977高耸的枝叶层层叠叠,如同一束束花环围绕,
Ukkhittapiñchabharamantasikhaṇḍimālā-
1978伴着杜鹃鸟群的嬉戏与喧闹的鸣唱,
Kīḷāhi kokilakulaṅanikāhaḷehi,
1979游乐园之地,犹如鳄鱼与猿猴嬉戏的场所,
Uyyānabhumi makaraṅajaraṅgabhumi-
1980有蜂群相随,如琵琶般欢快歌舞;(
Līlaṃ bhajittha bhamaraddhanivallakīhi; ()
76
76.
1982恒久地展现着春时繁盛之姿,
Niccaṃ vasantasamayassirimubbahantaṃ
1983如同林中少女,满怀哀悯与同情,
Taṃkhovanaṃ vanavadhūhadayānutāpī,
1984纵使酷暑时节,亦能令人生起满足,
Patto nidāghasamayopi janesi tuṭṭhiṃ
1985其顶宛若花冠,吉祥花鬘层层簇拥;
Tassā sirisakusumālikulāvataṃso; ()
77
77.
1987那地方被盛夏烈日炙烤,犹如一汪清凉的水面,
Tasmiṃ nidāghasūriyātapatāpitāmbhaṃ
1988好似干涸河床上的刺藤,又如不合时令的乌云遮蔽,
Rittālavāḷamivakālamakālamegho,
1989即使是为忧思所煎熬的心,其心中所系,也仅有如率直的朋友相伴,
Cintāturaṃ hadayamattasakhījanopi
1990为承受胎藏成熟之苦所恼;
Pīṇesi gabbhaparipākabharaṃ vāhantyā; ()
78
78.
1992犹如截断余桩,枝叶凋零,
Kaṭṭhāvasiṭṭhataravo parihīnapattā
1993藉由唇护,令齿光交会,
Tassādharakkhidasanajjutisaṅgamena,
1994新芽、嫩叶与绽放的花朵,
Āsuṃ navaṅkurapalāsavikāsapuppha-
1995犹如在悦意的园林中簇拥绽放一般;
Saṃvellitā’va ramaṇīyavanappa dese; ()
79
79.
1997为暑热所灼、备受逼迫的愚痴者,
Gimhābhītāpaparipīḷitaṅdhallikānaṃ
1998如狂风暴雨中闷雷撕裂的忧黯夜空,沉重而压抑。
Gambhīrarāvamukharīkatadāyarāji,
1999为苦所迫、无有欢乐的人,心颤栗恐惧,如断折的枝叶般萎谢无力。
Dukkhāturabbirahinīpamadājanassa
2000此屋仿佛被悲泣所震聋,哀号四起,难言的悲痛犹如困于囚牢。
Āsi vilāpabadhirīkaḷite’va sāḷā; ()
80
80.
2002在这片恶花竞放、时序错乱的景象中,纷扰如毒蛇与毒蝎狂舞。
Tasmiṃ vikāsakalikāvalihārihārā
2003纵使叶片、果实与藤蔓间有尖刺、荆棘攀附缠绕,装饰依然精美。
Kiñcāpi pakkaphakhalavallarikaṇṭhabhusā,
2004以坚硬如犀牛角的棍棒击打,其形状饱满圆润,犹如精美的装饰一般。
Nāsakkhi pūgatarupanti sumaṇḍitāya
2005她以幻术使其显现庄严华美,头顶装饰着华丽的冠冕;
Māyāya tāya sirimābharituṃ ghaṭantī; ()
81
81.
2007恰如园中初绽的花朵,其美恰到好处地舒展,
Uyyānamubbhamitamattamadhubbatehi
2008于金香木花丛间繁茂盛开,
Campeyyapupphamakulehi samākulaṃtaṃ,
2009犹如烟霭散尽的香炭,散发着令心欢喜的光辉,
Uddhutadhumapaṭalehi manobhavassa
2010闪耀着光芒,宛若灯火映照在宫室的瓦顶;
Dīpehi vāsabhavakanaṃ’va lasantamāsi; ()
82
82.
2012临近入胎,承受着如蜂群般发髻的重负,
Gabbhūpagaṃ bhamarakesakalāpabhārā
2013佛种之嫩芽已经成熟,长出浓密犹如天鹅羽毛的发毛。
Buddhaṅkuraṃ pariṇataṅkuralomahaṃsā,
2014如同正受敬礼的人,在那里合掌致敬。
Vandantiyo viya tahiṃ thabakañjalīhi
2015如温和的蔚蓝色藤蔓,勃然生长,绵延扩展,流动不息。
Mandānileritalatāvanitā kanatā’suṃ; ()
83
83.
2017入胎者凭借完全成熟的果报而显现种种丰饶,
Gabbhūpagassa paripakkaphalehi nānā
2018由善业威力所生起的种种功德殊胜,
Puññānubhāvapabhavotusamubbhavehi,
2019母亲作为胎儿的所在,仅仅是一个暂时的居所。
Māyāya gabbhabalikammani tappare’va
2020园地与田野,乃众生暂栖之处。
Uyyānabhumi janataṃ bhavi tappayanti; ()
84
84.
2022诚然,此伟人之入胎,
Gabbhūpagassa hi mahāpurisassa gabbha-
2023历经月满,适逢诞生吉庆之盛典日,
Vuṭṭhānamaṅakgalamahussavavāsaramhi,
2024园地与田野中,种种莲花丛生,
Uyyānabhumi sakalotusamubbhavehi
2025开满向阳盛开的花朵,遍布其间。
Āsi vikāsakusumehi samābhikiṇṇā; ()
85
85.
2027阇楼滨尼林中,庄严的黑天鹅鸣声悠扬,
Sālumbinīvanasiriṃ kalahaṃsaghosaṃ
2028繁花盛开,芳香馥郁,果实充盈丰饶,
Samaphullapupphasurabhiṃphalasambhavojaṃ,
2029以五根享受山涧清泉所生起的凉风,
Pañcindriyehi girinijjharasitavātaṃ
2030亲证了五种欲乐之味;
Paccakkhapañcavidhakāmarasaṃavindi; ()
86
86.
2032以树脂的芬芳、果实与嫩叶为枕,
Niyyāsasārasurahiṃphakhalapallavehi
2033伴随着蜂群的嗡嗡声与杜鹃的啼鸣,
Jhaṃkāritālikulakujitakokilehi,
2034盛开的花丛遍满,密集交织。
Samphullapupphanikarehi samābhikiṇṇa
2035榕树叶柔美地垂下,吉庆堂中,氛围祥和;
Maddakkhisāyuvatimaṅgalasāḷasālaṃ; ()
87
87.
2037盛开的榕树花蕾与成行的棕榈花环交织垂挂,
Samphullasāḷakalikaṃtayatālimālā
2038映照着那双犹如青莲般明净的眼眸,轻相触接,
Sañcumbitaṃkuvalayāmalalocanāya,
2039嫩枝上柔软纤巧的指状嫩叶轻轻拂动,
Sākhaṃsukomalakaraṅgulipallavehi
2040如幻影般装点,由美丽景物缀饰而成;
Māyāmahesisamalaṅkari vitamāyā; ()
88
88.
2042犹如硕果满枝,那鲜美的指状嫩叶,
Bhāronatā’va ruciraṅgulipallavānaṃ
2043又如群蜂飞舞,嗡嗡之声悦耳动听,
Jhaṅkārarāvamukharālikulābhirāmā,
2044枝条上缀满了绽放的花朵,繁密灿烂,
Sākhā vikāsakusumehisamākulā sā
2045枝梢低垂,犹如身怀六甲的母亲因腹部沉重而倦乏;
Olambayaṭṭhi bhavi gabbhabharāturāya; ()
89
89.
2047风儿拂动,她明眸流转,遍照四方。
Tassā calittha pavano calalocanāya
2048业力所生,恰如大风扬起,障蔽眼目,持续不息,
Kammubbhavo varatirokaraṇehi tāva,
2049天女以无与伦比的祥瑞光辉,庄严美妙,灿烂普现。
Deviṃ nirūpamasiriṃ suparikkhipitvā
2050人们由此退去,便得安宁。
Tamhā paṭikkami jano kaḷitāvakāso; ()
90
90.
2052为梵天、魔罗、阿修罗、人与龙所共礼敬之尊贵者。
Brahmāmarāsuranaroragapūjanīyaṃ
2053其身具足三十二相,光明闪耀,形色殊胜,
Battiṃsalakkhaṇasamujjalarūpa sāraṃ
2054身体如已洗净的纯粹宝珠般纯净无瑕,
Niddhotajātimaṇisannibhasuddhagattaṃ
2055那位女神即刻安住于最胜果位,已得成就;
Sattuttamaṃ sapadi devi ṭhitā vijāyi; ()
91
91.
2057身体沾满恶臭的尿、垢秽与瘀血,
Duggandhamuttamalasoṇitamakkhitaṅgā
2058生生世世,于众人间,如此,
Jāyantya’sesamanujā manujesune’vaṃ,
2059犹如胜利者之舍利安奉于宝函中,
Caṅgoṭakamhi jinadhāturivādhivāso
2060如同金像在塔中,恰似处于母腹内;
Thūpamhi soṇṇapaṭimāriva mātugabbhaṃ; ()
92
92.
2062犹如从宝座上安然而起的人,
Nisseṇitova puriso ratanāsanamhā
2063犹如长老站立说法,无有疲倦,
Therova dhammakathiko ṭhitako’taranto,
2064端正地伸展,合拢柔软的手足,
Sammā pasāriya ubho mudupāṇipāde
2065他从尸骸中离开,身上未受玷污。
So nikkhamittha kuṇapehi amakkhitaṅgo; ()
93
93.
2067他走近那里,那四人一齐凝视着他。
Tatropagamma caturo caturānanā taṃ
2068手持金网,内心清净。
Jālena kañcanamayena visuddhacittā,
2069将儿子抱起,放在母亲面前,
Ādāya mātupurato tanayaṃ ṭhapetvā
2070对那面如秋月者说道:‘愿你心生欢喜。’
Candānane bhavatu nandamanā’tya’vocuṃ; ()
94
94.
2072他为日种姓莲池的太阳,
Ādiccavaṃsakamalākarabhākarassa
2073佛芽的清凉净水如细流般倾注,
Buddhaṅkurassa subhasītalavāridhārā,
2074先从虚空降下,复出于自母之身,
Nikkhamma tāva nabhasā nijamātuyā ca
2075令时节于诸身处得以安立凝固;()
Gāhāpayuṃ utumubhosu kalebaresu; ()
95
95.
2077时,有四位天王之子,
Tesaṃ karehi caturo surarājaputtā
2078以温和精细之力,护持他们,
Gaṇhiṃsu saṇhasukhumāya’jiṇappaveṇyā,
2079先恭敬合掌,以其清净之手掌,
Tesañhi pāṇitalato paṇipātapubbaṃ
2080他们用柔软的细棉布团将其握住;
Gaṇhiṃsu taṃ dukulacumbaṭakena’maccā; ()
96
96.
2082以手顺着地面轻轻拂拭,
Tesaṃ karehi pathavitalamotaritvā
2083无等者毗婆尸,面东而立,
Ṭhatvā puratthimadisaṃ asamo vipassi,
2084如是上下、四方、诸方,
Uddhaṃ adho catudisānudisā ca evaṃ
2085唯是一面,却成了包罗全世之界;
Ekaṅganaṃ bhavitadā’khilalokadhātu; ()
97
97.
2087你们于三界之中,居于更上之处,
Tumhehi uttaritaro bhuvase tīsu
2088头顶戴着发髻与冠,宣称“无有”,
Natthīti matthakajaṭāmakuṭappitehi,
2089合掌,俯身作礼,
Katvānijañjalipuṭehi nipaccakāraṃ
2090梵天、魔、阿修罗与人皆称赞他;
Brahmāmarāsuranarā tamabhitthaviṃsu; ()
98
98.
2092他以自尊自敬之心,遍观四方,
Soca’ttanā samamadisva disāsu tāsū
2093凭借净除热恼的双足,步履安稳,
Tappādavītiharaṇena padānisatta,
2094前往北方,面向大地,
Gantvāna uttaradisā’bhimukho avanyā
2095立于高耸的山峰之巅;
Abbhuggatamburuhamuddhani tiṭṭhamāno; ()
99
99.
2097我为最胜,我是世间最尊贵者,
Aggo’hamasmi ahamasmi janassa jeṭṭho
2098我为最上者,这是我的最后一生,
Seṭṭho’hamasmi ayamantima’jāti mayhaṃ,
2099如今,作为智者,我不再有再生。
Dhīro mametarahi natthi punabbhavo’ti
2100发出殊胜语,奋狮子吼;
Nicchāritāsabhivaco nadi sīhakanādaṃ; ()
100
100.
2102于毗舍佉月,月圆之日,值氏宿现——
Vesākhemāse suhakujadine puṇṇamāyaṃ visākhe
2103以诸天为首的众天神聚集一处,承受众生的重担,
Nakkhatteyoge suragurugate so kuḷīravharāsiṃ,
2104此乃至高无上的依怙者,由修习无上慈悲中诞生,
Sañjāto nātho paramakaruṇābhāvanābhāvatatto
2105从摩耶夫人的母胎中,于繁花蔓藤环抱的园林胜地降生;
Māyākucchimhā kusumitalatāvelalituyyānabhumyā; ()
2106以上是由名为智慧欢喜的修行者所编纂,在《胜者世系灯》中《不远因缘品》内,阐明最后有大菩提有情之出现与行履的篇章,令一切诗人内心欢喜,并成为布施之因,至此第六品结束。
Iti medhānandābhidhānena yatinā viracite sakala kavijana hadayānandadānanidāne jinavaṃsadīpe avidurenidāne pacchimabhavika mahābodhi sattuppatti pavattiparidīpo chaṭṭhosaggo.
1
1.
2108那么,你更为可爱的出生之地,
Atharammatarā’si jātikhetta-
2109即含容虚空的世界。
Pariyāpatta’vakāsalokadhātu,
2110犹如佩戴莲华之饰,
Kamaluppala (mālabhārinī) hi
2111由前来守护的天神们所护持;
Tadupaṭṭhānagatāhi devatāhi; ()
2
2.
2113以莲花为座的天神与檀那众,
Kamalāsanadevadānavānaṃ
2114那时,世间聚集于一处,
Bhuvane’kattha samāgamo tadā’si,
2115是受持胜者轮之处,
Jinacakkapaṭiggahassa ṭhānaṃ
2116诸天与人类和睦无诤;
Avivādena sadevamānusānaṃ; ()
3
3.
2118以获证为相而宣说。
Paṭilābhanimittamādisantī
2119啊!具足一切知智之成就。
Vata sabbaññutañāṇasampadāya,
2120十俱胝千世界界。
Dasasaṅkhasahassilokadhātu
2121微微颤动,犹如被轻敲的铜盆。
Abhikampī pahaṭe’va kaṃsapātī; ()
4
4.
2123在那息灭生死轮回传闻之日,
Jananussavavāsaramhi tasmiṃ
2124从自身肉体的牢笼中,迸发出光芒。
Nijadehajjutipiñjaro’dapādi,
2125如同于十万轮围世界,
Dasasaṅkhasahassacakkavāḷa-
2126遍照幽隐,放大光明;
Kuharālokakaro mahāvabhāso; ()
5
5.
2128犹如不需槌击,自身紧绷蒙皮之大鼓,
Apatāḷitacammanaddhabherī-
2129种种狰狞怪声,昼夜在此震荡翻腾,
Vikatīnaṃ sayameva vajjanampi,
2130为宣讲此无上正法,
Tadanuttaradhammadesanāya
2131在世间中,成为应随宣说之处;
Bhavi ṭhānaṃ anusāvaṇassa loke; ()
6
6.
2133如锣鼓、螺号、竹管与琴瑟,
Ghaṇakāhaḷavaṃsasaṅkhavīṇā-
2134自己亲自演奏,
Bharaṇānaṃ sayameva vajjanampī,
2135渐次安住之修习,
Anupubbavihārabhāvanānaṃ
2136成为证得之依止
Paṭilābhāya nibandhanaṃ babhūva; ()
7
7.
2138由最上解脱而断除我执系缚者
Parimuttivarattapāsakārā-
2139以家宅、枷锁、锁链等诸种束缚
Ghara,yosaṅkhalikādibandhanehi,
2140对诸如野兽禽鸟等众生,于此处展现
Migapakkhinarānamasmimāna-
2141无依无着,远离其因,称为奇妙无比;
Vigamassā’si nidānamādibhutaṃ; ()
8
8.
2143诸病遍布世间广大的众生——
Bhuvanesu mahājanassa rogā-
2144由身心的衰老等因而生起的,令人不安。
Pagamenā’disanaṃ ahosukhanti,
2145由照见四圣谛
Caturāriyasaccadassanena
2146将成为宣说四圣谛之处;
Bhavi ṭhānaṃ catusaccadesanāya; ()
9
9.
2148种种奇妙色相的所行境界,
Vividhabbhutarūpagocarānaṃ
2149世间生盲众生的眼目,
Bhuvi jaccandhajanassalocanānaṃ,
2150你是光明、是光明,天眼啊!
Pabhavo pabhavo’si dibbacakkhu
2151获证遍照三界之眼;
Paṭilābhāya tilokalocanassa; ()
10
10.
2153赞叹歌咏之甘露饮
Thutagītisudhārasassa pānaṃ
2154令聋者得以合掌聆听,
Badhirānaṃ savaṇañjalīpuṭehi,
2155超人间的天耳界
Atimānusadibbasotadhātu-
2156为得通达,这成为它的缘起根本;()
Paṭivedhāya nidānamāsi tassa; ()
11
11.
2158对于世间被生、痴等所障蔽的众生
Bhuvi jātijaḷādipuggalānaṃ
2159那时,凭借忆念而有善妙显现,
Tadahe’nussatiyā supātubhāvo,
2160过去已现前之事,
Bhavi pubbamupaṭṭhitassatissa
2161是为觉悟念处而设立的处所;()
Satipaṭṭhānanibodhanāya ṭhānaṃ; ()
12
12.
2163行于街巷,如莲花般优美
Visikhācaraṇaṃ sarojacāru-
2164依辨足迹之智,诸跛者
Padaviññāsavasena paṅgulānaṃ,
2165以为先前四神足的迅疾之基
Purimaṃ caturiddhipādavega-
2166成为此世间得以成就的瑞相;
Paṭilābhāya nimittamāsi loke; ()
13
13.
2168以甜美的声音,却是生来即哑之人;
Madhurena sarena jātimūgā
2169他们宣说了赞颂之歌,犹如致敬者一般。
Thutigītānya’vadiṃsu vandino’va,
2170世间驼背者,却得正直相,
Bhuvi khujjajano’jugattalābho
2171因其行为曲折,所得之处不稳固;()
Kuṭilattā’pagamāya ṭhānamāsi; ()
14
14.
2173愿成为众人依止的港湾,
Saraṇaṃ purisāsabho siyāno
2174从有与恶道中解脱。
Bhavato duggatito vimuttiyā’ti,
2175象群也发出象鸣。
Karino’pi kariṃsu kuñcanādaṃ
2176骏马因欢喜而嘶鸣。
Turagā hesamakaṃsu pītiye’va; ()
15
15.
2178清净的四无碍解
Visadā paṭisambhidā catasso
2179将能真正透彻洞察此
Paṭivijjhissati cā’yatiṃ sacā’yaṃ,
2180其因即在自身集会(或本城)之中
Sakapaṭṭanameva tannidānā
2181舟船疾驶,来到了远方的异域;
Taraṇī sīghamupāgamuṃ videsā; ()
16
16.
2183那时,太阳自身正放射着光辉,
Sayameva virocanaṃ tadāni
2184犹如遍覆大地的珍宝巨藏,
Ratanānaṃ bhuvanākarubbhavānaṃ,
2185犹如日轮在光华之中,焕放法之光芒,
Ravivaṃsaravissa dhammaraṃsī
2186普洒明净光辉之处;
Visarassu’jjalanāya ṭhānamāsī; ()
17
17.
2188种种乐器各自鸣响;
Turiyāni sakaṃsakaṃ ninādaṃ
2189此处毫无杂质,唯有正信之灯照耀。
Akaruṃ tagguṇadīpakānivā’tra,
2190四方与诸方隅皆已敞开,其美名——
Vivaṭā vidisādisā sakitti-
2191“visarokāsa”者,即广大、广开之义;“kate’va’hippasattā”者,即如同主动、热切之义。此乃譬喻法义广开,热切呈现,犹如空气遍满无余。括号表省略。
Visarokāsakate’va’hippasattā; ()
18
18.
2193一切烦恼之火
Sakalassa kilesapāvakassa
2194以开显涅槃自性而示明其义,旨在启发一切众生,令知灭尽诸烦恼之道,即以涅槃示现而作导引。
Parinibbānasabhāvadīpanena,
2195于诸地狱中,炽燃火网之蔓。此谓地狱犹如焚烧荆棘之网,烙印炽然,令诸众生苦难难逃。
Nirayesu hutāsajālamālā
2196“tadahe”指于彼时燃烧;“nibbutim āpa”指到达寂灭;“jātikhette”指生处、出生之地。此颂表示:众生若在这苦域中证得苦的灭尽,便出离生死流转,成就涅槃。括号内为文献中的省略符号。
Tadahe nibbutimāpa jātikhette; ()
19
19.
2198于诸众中无畏者,彼
Parisāsu visāradassa tassa
2199为获得四种无畏智之因,
Catuvesāradañāṇalābhahetu,
2200当时,于诸国中的诸大河
Bhuvanesu tadāmahānadīnaṃ
2201恰如未受大河染污的小河
Anabhissandanamāsi kunnadīnaṃ; ()
20
20.
2203光明生起,驱散了黑暗
Udapādi pabhā nirākaritvā-
2204隐于山洞深处的黑暗,
Bilalokantariyesu andhakāraṃ,
2205斩断无明之暗的道智,
Hatamohatama’gga maggañāṇa-
2206为证得光明而应断除的结缚与黑暗;
Jjutilābhāya nibandhanaṃ tamāsi; ()
21
21.
2208犹如获得殊胜解脱之味,
Suvimuttiraso siyā’va tassa
2209由八万四千法蕴组成,
Caturāsitasahassadhammakhandho,
2210甘甜犹如四大海水。
Madhuraṃ caturodadhīnamāsi
2211水流连绵,波涌不息。
Salilaṃ santataraṃ taraṅgarittaṃ; ()
22
22.
2213四维与四方,狂风……
Vidisāsu catuddisāsu caṇḍa-
2214彼时,风亦停息,
Pavanassā’pi avāyanaṃ tadāni,
2215此时亦是他自身的前兆,
Bhavi pubbanimittamattano’pi
2216为破除执著‘有我’之见与‘有身见’而说;
Bhaṭadiṭṭhyābhavadaṭṭhibhedanāya; ()
23
23.
2218那些新芽初发、顶戴花冠的树木,
Navapallavapattasekharānaṃ
2219繁花洒满枝丛的样态,
Viṭapīnaṃ kusumāhikiṇṇabhāvo,
2220这是解脱先前系缚的状态。
Bhavi pubbanibandhanaṃ vimutti
2221以鲜花作为身体的装饰;()
Kusumehā’tumadehabhūsaṇāya; ()
24
24.
2223唤醒睡莲的明月
Kumudākarabodhakassa canda-
2224其光芒当时极为璀璨
Kiraṇassā’tivirocanaṃ tadāsi,
2225在此正念觉悟者犹如清凉月轮初升之时
Satibuddhasudhākaro’dayamhi
2226为令众心清净之因缘;
Janasandohamanopasādahetu; ()
25
25.
2228清净而无有热恼,令酷热消退,
Vimalattamanuṇhatā nidāgha-
2229犹如太阳的止息,是前行的征相,
Sūriyassū’pasamo nimittamaggaṃ,
2230若欲获得心与身之乐
Bhavi cetasikassa kāyikassa
2231则当于彼时生起乐;()
Paṭilābhāya sukhassa tamhijāte; ()
26
26.
2233越过天际云层的阻碍
Gaganā’ganagādito’taritvā
2234彼时飞鸟正行于大地之上,
Pathavisaṅkamaṇaṃ tadā khagānaṃ,
2235皈依之依处便已确立,
Saraṇāgamanassa ṭhānamāsi
2236于善士众中善加受持胜者之教法;
Jinadhammaṃ sunisamma sajjanānaṃ; ()
27
27.
2238那时,天降大雨
Nabhasā’bhipavassanaṃ tadāni
2239在四洲中,非时之雨降下
Catudīpesu akālavāridānaṃ,
2240在僧团中,法雨连续宣说
Parisāsu akhaṇḍadhammavuṭṭhi-
2241这是佛陀所制定的、作为依止的约束。
Patanassā’si nibandhanaṃ jinamhā; ()
28
28.
2243当时,六种吉祥的庆典正在举行。
Chaṇamaṅgalakīḷaṇaṃ tadāni
2244三十三天的诸天人,也各自在自己的天宫中。
Tidasānampi sakesake vimāne,
2245于各处亲近已,即兴感语,
Upagamma tahiṃtahiṃ udāna
2246此为觉悟之因缘;()
Samudānassanidānamā’si bodhiṃ; ()
29
29.
2248诸殿堂自行敞开着,
Vivaṭā sayameva mandirānaṃ
2249紧闭的门窗与微风,
Pihitañcārakavāṭavātapānā,
2250导向有苦灭尽的道路,
Bhavadukkhanirodhagāmimagga-
2251将其取为获得的征兆而引来;
Paṭilābhāya nimittamāhariṃsu; ()
30
30.
2253当时,为满诸饿鬼对甘露甜美的渴求,
Tadahe madhurāmisassa pettī-
2254在诸欲境中,驱驰那些饥饿的众生,
Visayesvāharaṇaṃ khudāturānaṃ,
2255于未来有中,常陷于不净行者,
Bhavi kāyagatāsatāmatassa
2256自己亦成为获得此事的标志;
Paṭilābhāya nimittamattano’pi; ()
31
31.
2258诞生庆典之日,渴望消退,
Divase jananussave pipāsā-
2259饿鬼道中贫困众生的痛苦得以消除,
Vigamo dīnajanassa petaloke,
2260于诸安乐者,已证悟觉性之舍心状态;
Sukhitattassa upeccabuddhabhāvaṃ; ()
32
32.
2262于敌对众生,则获得慈心的利益,
Paṭipakkhajanassa mettilābho
2263那时,无论是自然寿命的遵循者,
Tadahe vāyasavāyasārinampi,
2264未来的有处有无边的众生世间,
Bhaviṭhānamanantasattaloka-
2265为了以境界为所缘的梵住修习,
Visayabrahmavihārabhāvanāya; ()
33
33.
2267如同正念道果之生起一样,
Satimaggaphalubbhave yatheva
2268如来已远离有之怖畏。
Bhavabhītyāpagamo tathāgatānaṃ,
2269念即已生起,或成恐惧。
Sati jātamahāmahe bhayaṃ vā
2270此非畜生趣众生所有之恐惧。
Natiracchānagatānamāsi tāso; ()
34
34.
2272怀慈爱之心,亲近众生。
Piyabhāvupasaṅkamo pajānaṃ
2273言语乃令心欢喜者,
Hadayānandakarāya kho girāya,
2274胜者说法,于诸弟子而言。
Jinadhammakathāya sāvakānaṃ
2275犹如和合之味的显现
Viya sāmaggirasassa pātubhāvo; ()
35
35.
2277所栽下的洁白名誉之藤
Sitakittilatāya ropitāya
2278在您这世界的腹中
Bhavato’smiṃ bhuvanālavāḷagabbhe,
2279犹如机关所造之水流
Viya nimmitayantavāridhārā
2280水流从大地表层涌出
Jaladhārā dharaṇītaluṭṭhahiṃsu; ()
36
36.
2282蜂群密集,五彩斑斓
Bhamarāvalibhārapañcavaṇṇa-
2283莲花覆盖的大地,熠熠生辉,
Kamalacchannamahītalaṃ rarāja,
2284水生与陆生之物,兼备丰盛,
Jalajaṃ thalajaṃ parāgahāraṃ
2285大地遍处百花盛开,繁茂缤纷,
Bhuvi sabbattha apupphi pupphajātaṃ, ()
37
37.
2287在林间,于藤蔓与枝杈之中,
Viṭapīsu latāsu khandhasākhā-
2288那时,百瓣之花正盛然绽放,
Satapattāni tadā supupphitāni,
2289为睹人中英豪的庄严妙相,
Naravīra’bhirūpadassanāya
2290如莲花初绽于大地,其眼尚未尽开;
Bhūsamummīlitalocanāni’vāsuṃ; ()
38
38.
2292重重叠叠,依次形成七七四十九重;
Uparūpari sattasatta hutvā
2293这生于大地的百叶之德,于诸稀有者中最为难遇,
Satapattāni sīlātalubbhavāni,
2294如此,你的殊胜成就亦极难得。
Tava abbhudayo sudullabhoti
2295他们说法,并非出于虚伪的本性;
Kathayantivi’ha kapātubhāvato no; ()
39
39.
2297由于自身波罗蜜功德之行,
Nijapāramitālatāya katti-
2298藤蔓庄严,如花含笑,
Latayā’laṅkatapupphahāsarūpā,
2299尽其有顶,遍作严饰;
Samalaṅkari yāvatā bhavaggaṃ
2300幢幡华鬘,于众生庆会之时,庄严三界。
Dhajamālā jananussave tilokaṃ; ()
40
40.
2302悬垂于屋梁,悦人心意。
Avakujjasaroruhābhirāmaṃ
2303云层、虚空与森林的荣光相映成绮,
Nabhavambhojavanassiriṃ babandha,
2304如大地上的池水洒落光辉,
Bhuvi pokkharavassamīdisanti
2305正如宣说之际,法雨便降
Vadamānaṃva pavassi dhammavassaṃ; ()
41
41.
2307悦目可意的妙色光华
Ramaṇī ramaṇīyarūpasobhā
2308行于无垢无染的法地
Acaruṃ dhammamanaṅgaraṅgabhūmi,
2309蜂群周绕蜜聚之殿。
Madhupā madhupānamandirāni
2310是日,爱法者安住而不动摇。(此为第一、第二句脚韵之合)
Tadahe nāvasariṃsu dhammakāmā; () (Abyapeta paṭhamadutiya pādādiyamekaṃ)
42
42.
2312莲花自莲居绽放。
Kamalā kamalālayā vivesa
2313世间如浪涛层叠起伏,
Bhuvanaṃ bhūrinavāvatārahārī,
2314大地如擎持大地的山岳,
Dharaṇī dharaṇīdharāvataṃsā
2315供物过于沉重,即刻震动;(此语为第一与第二句脚韵合一)
Upahārātibharātureva kampi; () (Abyapeta paṭhamadutiya pādādiyamakaṃ)
43
43.
2317那时,莹然美妙、光洁的战象群
Ruciraṃ ruciraṅganā tadāni
2318在种种光辉幻影之中,恪守不造恶业之志
Akaruṃ kīḷamanekacandikāsu,
2319坚毅而恒久,如恒星之光辉
Suvīraṃ suciraṃsikiṇṇatārā-
2320你犹如一团更为明耀的光辉,如同太阳一般。
Nikaro’bhāsataro’si bhākaro’va; () (Abyapeta paṭhamadutiya pādādiyamakaṃ)
44
44.
2322风吹拂时,自身亦被吹动。
Pavano’pavano’pavāyamāno
2323你为众生除却了疲劳。
Pavinodesi parissamaṃ janassa,
2324或入林中,或入林间,修习寂静。
Vanadā vanadāhavupasantiṃ
2325远离一切恶行,具足一切善法;(此为不异、初颂、次颂的对应句)
Akaruṃ sabbadhi sassasampadañca; () (Abyapeta paṭhamadutiya pādādiyamakaṃ)
45
45.
2327清净无染,美名远扬。
Visadā visadā sakittirāmā
2328于言语与行动中示现不放逸、善巧通达其道者,
Mukharaṅgālaya māpakovidānaṃ,
2329贤者与不贤者皆归附于他
Sujanā’sujanā bhajiṃsu tassa
2330具有轮相印记的双足;(此为除去第一、第二双足等对应句)
Caraṇānyaṅkitacakkalakkhaṇāni; () (Abyapeta paṭhamadutiya pādādiyamakaṃ)
46
46.
2332天地与天地之主,和合为一
Vasudhaṃ vasudhampatī samaggā
2333当时,以十种法教诫,
Dasadhammena’nusāsayuṃ tadāni,
2334心生摇曳,言语行为失去节制,
Hadayaṃ yadayaṅgamāya vāṇyā
2335对恶友施行了不善的安排;(此句与前后的第一、第二句及末尾构成连环对仗)
Asataṃ mittaduhī vidhānayiṃsu; () (Abyapeta paṭhamadutiya pādādiyamakaṃ)
47
47.
2337当时极度沉醉,即使是大象王,
Timadā’timadā gajādhipāpi
2338当时也与鹿王等共同游处,
Migarājūhi tadā samācariṃsu,
2339强弱不等的鹿群彼此参杂。
Pabalā’pabalā migā tadaññe
2340互相反复致意;(此是无所畏的第一足、第二足等双句)
Paṭisatthāramakaṃsu aññamaññaṃ; () (Abyapeta paṭhamadutiya pādādiyamakaṃ)
48
48.
2342于三界之中,独具慧眼者。
Bhuvane bhuvanekalocanassa
2343诞生于人间之日,遍放光明者,
Jananasmiṃ divase samujjalānī,
2344所谓已被压制与未被压制之恐惧,
Nihanitā’nihitāyudhāti bhitiṃ
2345如同魔罗一般生于世间之众生;(此为无畏偈的第一与第二句等)
Janayuṃ pāpimatova netaresaṃ; () (Abyapeta paṭhamadutiya pādādiyamakaṃ)
49
49.
2347天鼓与天琴被奏响之音
Parivāditadibbabherivīṇā-
2348第四层天示现种种天舞之相
Turiyaṃ dassitadibbanaccabhedaṃ,
2349天空宛如天界游乐坛场般光芒闪耀
Gaganaṃ suraraṅgamaṇḍalābhaṃ
2350是诸天供养的甘露精华;
Tidasānaṃ upahārasāramāsi; ()
50
50.
2352在金色少女怀有的重胎中,
Sovaṇṇavaṇṇavadhuyā garugabbhagasmiṃ
2353当它进入欢喜林苑的园林时,
Taṃnandanabbanasamānavanaṅgatasmiṃ,
2354它真实而奇妙,犹如巨大的泪珠,明净清澈。
Bhutabbhutanvitamahe nayanañjanasmiṃ
2355当儿子诞生时,他身上便有吉祥福德的生起。(花环之结)
Jātamhi tamhi tanuje bhavi bhaddabhatti; () (Mālābandhanaṃ)
2356如是,名为慧喜的修行者,在令一切智者心生欢喜的依处——《胜者种姓灯》中,于'不远因缘'处,阐明了种种前兆的生起。此为第七品。
Iti medhānandābhidhānena yatinā viracite sakalakavijana hadayānandananidāne jinavaṃsadīpe avidūrenidāne vividhapubbanimittapātubhāvappavatti paridipo. Sattamosaggo.
1
1.
2358清净的传承族系之眷属。
Visuddha (vaṃsaṭṭha) masesabandhavo
2359携领童子者,具足三界之明眸,
Kumāramādāya tilokalocanaṃ,
2360从那里出发前往迦毗罗卫城。
Agaṃsu tamhā kapilavhayaṃpuraṃ
2361这座都城庄严华丽,如同冠冕,道路平坦;
Purīvataṃsaṃ samalaṅkatañjasaṃ; ()
2
2.
2363那时,在诸具足神通者中,他是到达彼岸者,
Tadā abhiññāsu vasisu pārago
2364他以禅定镇伏了一切烦恼垢染,
Samādhivikkhambhitasabbakibbiso,
2365他住於净饭王统辖的国土,
Vihāsi suddhodanabhumibhattuno
2366作为族姓的护持者,有位名为天林的苦行者;
Kulūpago devalanāmatāpaso; ()
3
3.
2368他富有苦行,志乐远离、独处。
Tapodhano so pavivekakāmavā
2369为日间静修,来至此天。
Divāvihāratthamupāgato divaṃ,
2370为解其义,天人问曰:
Tamatthamaññātumapucchi devatā-
2371得见所流传之吉祥盛名。
Pavattitaṃ passiyamaṅgalussavaṃ; ()
4
4.
2373那守护大地的主人,
Tavevupaṭṭhāyakabhumibhattuno
2374战胜魔军的大将马利亚,
Varoraso māriya māravāhiniṃ,
2375他必将获得觉悟,击败魔军。
Parājayaṃ lacchati bodhimāyatiṃ
2376他的盛名远播,众所共称;
Mahussavo tampati vattate, bravuṃ; ()
5
5.
2378由此宣说之言教所策励,
Imāya vuttantakathāya codito
2379具足苦行之财者,依神通力而得神通,
Tapodhano iddhibalena iddhimā,
2380在酒馆中消失之后,
Surālaye antaradhāna’nantaraṃ
2381他现身于国王的宫殿;
Niketane pāturahosi rājino; ()
6
6.
2383童子无欲,内心平静安住,
Kumāranijjhānamanorathoka vasi
2384在那里,于善设的殊胜座上,
Tahiṃ supaññattamahārahakāsane,
2385净饭王安坐已,便说:
Nisajja suddhodanarājino’bruvi
2386“我为瞻仰您的儿子,来到此处。”
Tavatrajaṃ daṭṭhumidhāgatotya’haṃ; ()
7
7.
2388曾为国王冠冕之宝所吻的双足,
Narindacūḷāmaṇicumbitānya’tha
2389为令苦行者恭敬礼敬,
Padāni vandāpayitu tapassino,
2390其美丽唯由庄严所生。
Vibhusaṇālaṅkatamattasambhavaṃ
2391国王将王子带来;()
Narādhipo rājakumāramāhari; ()
8
8.
2393因其如是自性,堪受恭敬迎请。
Tadattabhāvena’hivādanāraha-
2394因此,那位国王之子,
Ssa’bhāvato tassa rarāja sūnuno,
2395向结发外道展露了慈悲。
Pavaṭṭayitvā jaṭilassa sampati
2396于发辫之上,印有千辐轮相的莲足。
Jaṭāsu cakkaṅkitapādapaṅkajaṃ; ()
9
9.
2398领着那童子,恭敬合掌。
Kumāramādāya samappitañjaliṃ
2399恰如其分地以脚底触地行礼,尽显恭敬之意,
Vidhāya pādesvanisammakārino,
2400若能将错综复杂之事安立为七种次第,
Sace ṭhapeyyuṃ jaṭilassa sattadhā
2401纵使愚钝中的愚钝者,其顶髻亦将破裂;()
Phaleyya muddhā jaṭitojaṭāya’pi; ()
10
10.
2403从座而起,于无遮大地上,
Sakāsanuṭṭhāya athe’sibhūmiyā
2404他将右膝触地,
Nihacca so dakkhiṇajānumaṇḍalaṃ,
2405向大慈悲者表达敬意。
Akā mahākāruṇikassa gāravaṃ
2406合掌于顶,手持花环;
Sirovirūḷhañjali pupphamañjarī; ()
11
11.
2408他凝视着胜利者所安住的境界,
Udikkhamāno vasinā samappitaṃ
2409那国王满怀恭敬地合起双掌。
Tamañjaliṃ bhattibharena bhūpati,
2410于是,他拿起那支随身携带的笛子,
Atho’nametvā tanumīsakaṃ sakaṃ
2411轻步而行,拂去双足上的尘土;
Pavandi pādamburuhāni sununo; ()
12
12.
2413愿此人即是佛陀,人中之雄,
Siyā’va buddho purisāsabho ayaṃ
2414愿那位令我悦目者,也同样喜爱我,
Nadassanaṃ tassa siyā mamantī so,
2415审视那无与伦比的色身光辉,
Nirūpamaṃ rūpasiriṃ samekkhiya
2416你应当彻底放下执著,安住于究竟;
Payāsi niṭṭhaṃ upadhārayaṃ vasi; ()
13
13.
2418执取它的,正是那稍显浅薄的愚痴智慧,
Vavatthayitvevamuḷārabuddhimā
2419断除疑虑,且又似笑非笑地哭着,
Vitiṇṇakaṅkho hasamīsakaṃ rudaṃ,
2420犹如人主,为后宫眷属所前导、所围绕的自在者,
Narindamorodhapurakkhataṃ vasī
2421那时,他令疑惑之海得以平息;
Tadavasīdāpayi saṃsayaṇṇave; ()
14
14.
2423将那既熟悉又神奇之事取来后,
Tamāharitvāna pakavattimabbhutaṃ
2424为国王后宫妃嫔所尊崇者,
Purakkhato’rodhajanassa rājino,
2425具有正念的他,拔除了怀疑之箭;
Yatissaro saṃsayasallamuddharaṃ
2426迦罗提婆罗仙人随念起自己的亲属;
Sabandhave’nussari kāladevalo;()
15
15.
2428在自己家族中,有位名为那罗迦的童子,
Sakekule nāḷakanāmadārako
2429自生者(佛陀)的示现,实为殊胜难遇。
Sayambhuno lacchati dassanaṃ iti,
2430然而,另有明白此义理的同一族姓者,
Tamatthamaññā samupecca taṃkulaṃ
2431便对身为甥儿的你说:‘你应当出家!’
Tvamāha pabbajjiti bhāgineyyakaṃ; ()
16
16.
2433在第五夜时,他得以痊愈,
Nirāmayaṃ pañcamavāsaramhi so
2434他如芬芳之水沐浴的殊胜之子,
Varorasaṃ vāsitagandhavārinā,
2435当大殿中盛大的庆典正在进行时,
Pavattamāne bhavane mahāmahe
2436王使亲族入浴池;
Nahāpayi bhūpati bandhumajjhago; ()
17
17.
2438净道之名出自自身,
Pasatthamanvatthabhidhāna mattano
2439欲将儿子托付他人之母,
Kumāramāropayituṃ parosataṃ,
2440善知众生心意差别之智者
Savedavedaṅgapabhedakovide
2441他以两种仪礼邀请那位人间之王
Dvije nimantāpayi so narādhipo; ()
18
18.
2443其形貌如天帝,又似温和的天子
Surindarūpo suramandiropamaṃ
2444他如帝释天所居的王宫一般,
Tamindirādhāranarindamandiraṃ,
2445人中雄牛现前,已摧伏天界谄伪,
Janindasīho’pagatā’vanīsure
2446以殷重的供养仪轨,令其心生欢喜。
Amandapūjāvidhinā’bhirādhayi; ()
19
19.
2448依此成就了三十波罗蜜,
Anenasiddhā samatiṃsapāramī-
2449自利成就、利他广行,
Sadatthasampattiparatthakārinā,
2450如是,便有所谓积聚之财、深藏之宝,
Tathā’ttha saṅkhātadhanaṃ nidhānagaṃ
2451由此自然成就的同类眷属而得成就;
Imamhi siddhaṃ sahajātiyā yato; (5)
20
20.
2453以两根细绳所言之源
Dvijehi tantibbacanadvayārahaṃ
2454略摄简要之词义,
Samāsasaṃkhittapadatthasaṃhitaṃ,
2455依经义为依归的辞句释义,
Sutassa siddhattha’bhidhānamattano
2456而后为令言语称心而作意造设;
Tato’bhivohārasukhāya kārayi; ()
21
21.
2458由善御、可爱乐、端严之征象所成之殊胜相,
Suyāmarāmaddhajamantilakkhaṇa-
2459具足明智、善念与仁慈的觉知者
Subhojakoṇḍaññasudattasaññino,
2460当时,这两位为国王所尊崇的人
Ime dvijā rājasupūjitā tadā
2461并非明辨诸相的智者
Vicakkhaṇālakkhaṇapāṭhakā’bhavaṃ; ()
22
22.
2463见其身相庄严妙好,
Subhāsubhaṃ passiya dehalakkhaṇaṃ
2464便称赞此为庄严相,
Vibhāvayavho iti tesamabruvi,
2465合拢双掌,犹如指叶一般相合,
Samukkhipitvā’ṅgulipallavadvayaṃ
2466众人皆称,这位国王有两种说法。
Janādhipaṃ sattajanā’bravuṃ dvidhā; ()
23
23.
2468大王,若您居于俗家,
Sace mahārāja agāramāvase
2469您的优秀儿子,其根门得到了调御,
Varoraso te paricāritindriyo,
2470他具足七宝,庄严殊胜,
Samaṅgibhuto ratanehi sattahi
2471他就像车轮之于车乘,堪为相配的君王;
Bhaveyya rājā vatacaktavatya’yaṃ; ()
24
24.
2473这位大臣慈心广大,为悲悯所催动,
Mahādayo’yaṃ karuṇāya codito
2474若他舍离宫宅而出家,
Gharā’bhigantvā yadi pabbajissati,
2475他将成为佛陀,遍知一切所知之领域。
Bhaveyya buddho’khilañeyyamaṇḍalaṃ
2476自证知已,于此断除疑惑,
Sayaṃ abhiññāya nahe’tthasaṃsayo; ()
25
25.
2478年纪最轻,于岁月迁流之际,
Kaṇiṭṭhabhūto vayasā tadantare
2479以通达众人所称赞的教法而为上首,
Pasatthasatthā’vagamena jeṭṭhako,
2480举起一根手指说道:
Samukkhipitvā’ṅakgulimekamabruvi
2481此处,是名为憍陈如的婆罗门。
Itīha koṇḍaññasamaññabhusuro; ()
26
26.
2483这是调伏众生的合掌印,表示调伏世间烦恼之意。
Imassa veneyyajanākatañjalī
2484双手平等地触及大地表面。
Samaṃ phusantāni vasundharātalaṃ,
2485常以华美须弥花环为饰,恒时庄严光鲜。
Subhāni bhopādatalāti sabbadā
2486众人手持莲花供养,恒时恭敬无间。
Bhajanti bhatyā kamalānivālino; ()
27
27.
2488此调伏手印,为安全护持者,具足坚固不移之力。
Imassa khemantamasesapāṇino
2489喻善能超越三藏之险阻,
Tipaṭṭakantārapathāvatāraṇe,
2490如善整备之双轮(意指)波罗蜜,
Susajjitaṃ cakkayugaṃva pāramī
2491于车上示现足印轮相;
Rathamhi pādaṅkitacakkalakkhaṇaṃ; ()
28
28.
2493犹如布毡与馒头的形状
Imassa bho kambalabheṇḍukopamaṃ
2494足踵圆润,周匝延展,如圆满的轮环
Sumaṭṭavaṭṭāyatapaṇhimaṇḍalaṃ,
2495常以足下莲花为安住所依的吉祥印记
Sadā padambhojanivāsalakkhiyā
2496纵然承载深邃而坚实之物,亦能舒展令其开阔;
Tanoti pīnatthanapiṇḍavibbhamaṃ; ()
29
29.
2498此者的长指之轮廓,
Imassa dīghaṅgulipanti vaṭṭita-
2499如同雄黄与紫胶所成之圆润珠串,
Manosilālattakavattikopamā,
2500丰富的圆满功德灿然显现,
Vibhāti bho bāhulatāya pāramī-
2501犹如新叶层叠的藤蔓。
Latāya vā nūtanapattapantiva; ()
30
30.
2503彼岸的环纹足底,
Imassa pārevaṭapāda pāṭalā
2504如手掌与足趾,极为柔嫩娇软,
Sapāṇipādā taḷuṇātikomalā,
2505在纳受殊胜供养的仪轨中,
Uḷārapūjāvidhisampaṭicchane
2506犹如红珊瑚宝钵,正辉耀闪亮啊;
Pavāḷapāti’va samullasanti bho; ()
31
31.
2508此尊形像的光辉,宛若在殿堂之中,通体明耀。
Imassarūpassirimandirodare
2509以齐整匀称的新指,如法涂抹而成。
Samappamāṇābhinavaṅgulīhi bho,
2510足掌上显现网缦窗纹般的妙相,遍布全足。
Padissare jālakavāṭasantibhā
2511手足指间,有细密的网纹相。
Sapāṇipādā tatajālalakkhaṇā ()
32
32.
2513此足趺高满相的脚踝。
Imassa ussaṅkhapadassa gopphakā
2514足上莲华,上方四指宽处。
Padambujānaṃ caturaṅgulopari,
2515安立于满盛膏油与香料的容器之上,
Patiṭṭhitā puṇṇaghaṭesukandharā-
2516饰以华丽珠宝,绽放王者般的庄严光辉;
Vilāsamāliṅgiya rājabhāsare; ()
33
33.
2518此身充溢着光耀与活力,
Imassa dehajjutivāripūrita-
2519身如福田,能生利益之果,
Sarīrakedārabhavā phalatthino,
2520美如赤金稻穗之腹,
Surattasālyodarasannibhā subhā
2521双胫并拢,相触端严。
Duveṇijaṅghā abhipīṇayantī bho; ()
34
34.
2523此者,即双膝相触之处。
Imassa bho jānuyugaṃ parāmasaṃ
2524手臂粗壮,挺身直立者。
Anonamanto ṭhitako mahābhujo,
2525由同体而共生,如觉悟之枝干。
Sahattanā sambhavabodhisākhino
2526从宽广的枝干间,展现出华丽姿态。
Visālasākhāya vilāsamādise; ()
35
35.
2528此处说的是善法的根本隐秘处,它能遮蔽心性的本质。
Imassa kosohitavatthaguyhako
2529即是未断除的极贪、极嗔、极痴之聚合,相互缠绕。
Abhinnakokāsakakosakosago,
2530此中显示无与伦比的独特性等义,故称为无上难得之理。
Anaññasādhāraṇatādinā’yatiṃ
2531理应成为无有分离之缠结的最上缘由。
Anaṅgasaṅgāmaparammukho siyā; ()
36
36.
2533此乃世尊乔达摩世系之根本。
Imassa bho gotamagottaketuno
2534诸有之主,其身清净殊胜,如黄金般明耀。
Kalevare kañcanasattibhattaco,
2535金色光辉者,亦如胜利者的袈裟一般,
Suvanṇavaṇṇo jinacīvarassapi
2536展现出如云密布般的端严光芒。
Tanoti sobhaṃ ghanabuddharaṃsino; ()
37
37.
2538在这阎浮河的牢笼中,
Imassa jambonadīpiñjarāya bho
2539如同尸利沙花般柔嫩的举止,
Sirisapupphassukumāracāriyā
2540微细的尘埃不沾染肌肤,
Rajonumattaṃ chaviyā nalimpate
2541宛如莲叶上的水珠。
Sarojapatteriva vāribindavo; ()
38
38.
2543此胜妙之身,毫毛
Imassa lomāni kalevare vare
2544各各竖立,犹如落入井中的狗。
Visuṃ visuṃ kūpagatāni sūnuno,
2545展现出起伏错落之美,色彩与光泽各不相同。
Vilumpare rūpavilāsalakkhiyā
2546令人心爱之人颈间的壮丽项饰。
Manoramaṃ bho kamaṇikañcukassiriṃ; ()
39
39.
2548此处上扬的口部,犹如壮丽的项饰。
Imassa uddhaggamukhaṃ mukhassiriṃ
2549犹如向右旋绕之形。
Padakkhiṇāvatta mapekkhino yathā,
2550逆风吹拂,肌肤生寒,身毛竖立。
Tirokare romavitāna mindirā-
2551居于宏伟宫殿,为密林所环绕。
Niketanindīvarakānanassiriṃ; ()
40
40.
2553如同这太阳,从莲花所生,放射出光明;
Imassa bhorāja sarojayonino
2554依其自性,正直地放射光明,
Yathojugattaṃ ujugattamāyatiṃ,
2555若没有其他同类因缘给予显现的空间。
Anaññasāmaññaguṇāvakāsato
2556则应当以礼敬众生及布施供养的仪轨来礼拜;
Pajābhipūjāvidhibhājanaṃ siyā; ()
41
41.
2558这是七种善妙特征,
Imassa sattussadalakkhaṇaṃ subhaṃ
2559常时安住于均衡如冠的庄严相,
Samaṃsamaddiṭṭhasirāvaliṃ sadā,
2560恒住彼岸法中,犹如臻极妙果;
Dadhāti bho pāramidhammasipakpino
2561清净妙色之身,宛如金铤粲然;
Sudhantacāmīkarapiṇḍavibbhamaṃ; ()
42
42.
2563是即福慧二严,殊胜圆满之相。
Imassa puṇṇobhayakāyabhāgimaṃ
2564犹如猴王的上半身之相,
Migindapubbaddhasarīralakkhaṇaṃ,
2565在击碎邪见论者头颅之际
Kudiṭṭhivādībhasirovidāraṇe
2566丝毫不推崇国王的威势。
Narindasāmatthiyamubbahe nakiṃ; ()
43
43.
2568此身具足密实深厚的肉团
Imassu’peto ghanamaṃsavaṭṭiyā
2569胸间丰满,背脊柔软妙丽
Citantaraṃso muducārupiṭṭhiyaṃ,
2570具光辉色泽,头顶如黄金般闪耀
Bhavaṇṇavā kañcanapaccarisiraṃ
2571为度脱众生,彼人主展臂施设;
Tanoti sattuttaraṇe narādhipa; ()
44
44.
2573此地犹如安然伫立的大尼拘律树,
Imassa nigrodhamahīruhassiva
2574其体量圆满,宛如圆环一般,
Samappamāṇo parimaṇḍalopya’yaṃ,
2575有时,那些被痛苦与酷热折磨得身形枯槁的众生,
Kadāci dukkhātapakhinnadehinaṃ
2576必能舍离疲劳,断除轮回之苦;
Parissamaṃ bho pajahe bhavañjase; ()
45
45.
2578此处为王权所染着,
Imassa rājittayarañjito’ttariṃ
2579奉行无上法者,
Karīyamānu’ttamadhammanissano,
2580善护持戒蕴,
Sumaṭṭavaṭṭo samavattakhandhako
2581犹如转轮圣王,如妙音大鼓般辉耀;(戒律之约束)
Mutiṅgakhandhoriva rāja rājate; () (Silesa bandhanaṃ)
46
46.
2583这是针对此世的七千约定。
Imassa bho sattasahassasammitā
2584譬如那些渴望饮用不死甘露者,
Yathā’matajjhoharaṇābhilāsino,
2585有追求至上之味者,皆心向品尝诸味。
Rasaggasā santi rasādanummukhā
2586因其引领至味之极,故称为‘味之趋向’。(释义)
Rasaggasaggī’tya’bhidhīyate tato; ()
47
47.
2588在此法义之随行细节纷乱如星宿混沌之际,
Imassa’nubyañjanatārakākule
2589于内,则是无边无形之色处,宛若虚空,
Anantarūpāyatanambaro dare,
2590它妙然显现,犹如同日清风,
Virocatebārasamīsasiriva
2591如同众王中的狮王,发出雄威之声;
Narindasīhassahanūpamāhanū; ()
48
48.
2593在此,那如掌中鳞片般齐整的齿列,
Imassa tāḷisatidantapanti bho
2594乘多舌之车游走,缓缓流转
Pahūtajivhārathikaṃ carantiyā,
2595为悟妙音女之真实
Manuññavāṇivanitāya tatvate
2596清净如珠鬘游戏,趣入妙境
Pasatthamuttāvalilīlamāyatiṃ; ()
49
49.
2598犹如水中漂浮的莲叶,轻柔细嫩,
Imassa javhāvarakaṇṇikāvahe
2599口如莲花,为真实芬芳之香所熏,
Mukhambuje saccasugandhavāsite,
2600齿列齐整,光洁明净,
Samappamāṇā dasanāvalī subhā
2601如同天界之主身披金色铠甲一般,熠熠生辉;
Vibhāti kiñjakkhatatīva bhūpatī; ()
50
50.
2603于此,这片碎裂的白色贝土,
Imassa bho khaṇḍitasaṅkhapaṇḍarā
2604在婆罗门的列队之中,正不断地形成障碍。
Dvijāvalī nibbivarantarāyatiṃ,
2605因缘和合所生的缠缚,缠绕牵拉着。
Samubbhavāyuttilatāya tāyati
2606如同花蕾串串缀饰的藤蔓。
Mukhālavāḷe mukulāvalissiriṃ; ()
51
51.
2608此处犹如月华般明净的花朵。
Imassa pīṇānanacandacandikā
2609齿列洁白齐整,说真实语者
Susukkadāṭhāvali saccavādino,
2610于法池嬉游处显现
Padissate dhammataḷākakīḷane
2611所愿成就、摧伏怨敌、佩戴天鹅华鬘者
Katābhilāsārivahaṃsamālinī; ()
52
52.
2613此中所示的无上殊胜教法,
Imassa cānuttaradhammadesanā-
2614具足流转、荡漾之相的形状,
Taraṇyamālolalakārarūpinī,
2615有广博智慧者,能渡此生死海。
Pahūtajivhā bhavasāgarā’yatiṃ
2616那位人中之王,能令众生渡过彼岸。
Narinda pāraṃ janatā’vatāraye; ()
53
53.
2618这位尊者,恒常宛如梵天一般。
Imassa bho brahmasaropamo sadā
2619他千倍地庄严其身,犹如装饰华美的宝物。
Sahassadhā’yaṃ karavīkarāvato,
2620身体美丽动人,光彩夺目,其庄严可与天界帝释之身相媲美。
Manoharaṭṭhaṅgasamaṅgisussaro
2621佩戴着闪耀的宝石耳环,四周珠光流转;(
Sasotakānaṃ maṇikuṇḍalāyate; ()
54
54.
2623其湛蓝的眼眸,犹如青莲花般辉映光彩。
Imassa nīlaṃ nayanuppalañcayaṃ
2624其美丽无与伦比,宛若庄严宫殿中的绚烂光辉,令人赞叹。
Nirūpame rūpavilāsamandire,
2625已安置,犹如宝珠狮笼,
Niropitaṃ bho maṇisīhapañjara-
2626犹如某位善巧者所说出的双音;()
Dvayaṃva bhāse kusalena kenaci; ()
55
55.
2628犹如断裂的纽带所呈现,
Imassa pāṭhīnayugaṃ’va dissate
2629殊胜妙色,拂去处所之尘,
Visiṭṭharūpāyatanāpagāsayaṃ,
2630以美丽牛犊之眼为喻,
Subhaṃ gavacchāpavilocanopamaṃ
2631宝光辉耀、睫如牛王的双目,恒时映现;
Maṇippabhaṃ gopakhumadvayaṃ sadā; ()
56
56.
2633从这眉间白毫所生的光芒,
Imassā uṇṇā bhamukantarubbhavā
2634端居额心,赫奕照耀。
Ḷāṭamajjhopagatā virocati,
2635犹如密厚云层之中,其色深暗,
Yadatthi sañajhāghanarājimajjhagaṃ
2636形相确然无疑,宛如明月圆轮,
Sasaṅkahīnaṃ sasimaṇḍalaṃ tathā ()
57
57.
2638此即那焰光明净的顶髻之相,
Imassa uṇhīsakasīsalakkhaṇaṃ
2639是未来正法的王冠与荣耀所在。
Sadhammarajjissariyaṃ anāgate,
2640对于正在行使转轮王权者而言,确实
Kariyamānassa hi cakkavattino
2641放置着炽热、湿润、令人难耐之物;
Dadhāti uṇhīsakasisavibbhamaṃ; ()
58
58.
2643大地之上,飞鸟驻足,
Imassa bhumissara supakpatiṭṭhita-
2644于轮迹中,可见其足印。
Padaṅkite cakkayugamhi dissare,
2645辐辏千条,轮辋与轮毂分明,
Arāsahassāni ca neminābhiyo
2646三重旋纹和吉祥符等。
Tivaṭṭarekhā sirivacchakādayo; ()
59
59.
2648以此三十二相,尊者
Imehi battiṃsatilakkhaṇehi bho
2649并以八十随好为相,
Asītyanubyañjanalakkhaṇehi’pi,
2650清净光明,示现人中至尊
Samujjalanto purisāsabhotyayaṃ
2651愿成断除有结的觉者
Bhaveyya buddho bhavabandhanacchido; ()
60
60.
2653为供养已逝诸圣者
Sasotamāpāthagatāya tāvade
2654因婆罗门详尽开示所策励,
Dvijassa vitthārakathāya codito,
2655国王审视后问道:“这是怎样的观察?”
Apucchi rājā kimayaṃ samekkhiya
2656未来,婆罗门将出家;()
Anāgate brāhmaṇa pabbajissati; ()
61
61.
2658一时,行于园中大道,
Kadāci uyyānagato mahāpathe
2659见到老、病、死之丑陋相,
Jarārujāmaccuvirūpadassanaṃ,
2660于三有生厌离心,遂即舍离,
Vidhāya nibbintamano bhavattaye
2661见了苦行财主后,他便会出家。
Tapodhanaṃ passiya pabbajissati; ()
62
62.
2663如此说罢,便各自回家。
Itiha vatvāna sakaṃsakaṃ gharaṃ
2664随后,他前往拜访了占相师。
Tato’pagantvā’ddhanimittapāṭhakā,
2665儿子们此时被称为年高的弟子,
Mahallakā’dāni mayanti sunavo
2666他们劝导这些人随同出家;()
Tamānupabbajjitumovadiṃsu te; ()
63
63.
2668在那些再生族的年长贤士去世时,
Dvijesu vuddhesu matesu sattasu
2669这位名为拘邻的智者,
Ayaṃhi koṇḍaññasamavhayo sudhī,
2670这位大精进者、人中最上者,如今
Mahāpadhānaṃ purisāsabho’dhunā
2671听闻之后,由悲悯所策励,而行此大精进;
Karoti sutvā karuṇāya codito; ()
64
64.
2673确实,在那些家族中已获得相称的利益。
Samānaladdhihi kulesu tesu hi
2674与四位婆罗门一同而为第五。
Catuhi vippehi saha’ntapañcamo,
2675然后到了优楼频螺,出家修行。
Atho’ruvelaṃ upagamma pabbaji
2676他们于此成为五群比丘。
Bhaviṃsu tepañci’dha pañcavaggiyā; ()
65
65.
2678曾抵达那至极的大海。
Kadāci laddhā pariyantasāgaraṃ
2679这四洲的王国,王子诞生之处。
Imaṃ catuddīpikarajjamatrajaṃ,
2680摧伏敌众,游于虚空。
Jitārivaggaṃ vicarantamambare
2681我深心省察,亲行实践。
Karomi paccakkhamahanti cintiya; ()
66
66.
2683观察征相、形色与出入隐显之法。
Nimittarūpakkhipathappavesanaṃ
2684为遮止烦恼,由自护王子所摄持。
Nivāraṇatthaṃ tanijarājasūnunā,
2685那位人中之主以种种方式,命人在诸方设立了防护与屏障;
Narādhipo so purisehi sabbathā
2686那位人主令人在一切处、诸方设立防护与屏障;
Disāsu rakkhāvaraṇaṃ akārayi; ()
67
67.
2688这位王子若成为转轮王,
Ayaṃ kumāro yadi cakkavattivā
2689将证得正觉的果位,
Bhaveyya sambodhipadaṃ labheyyavā,
2690在自己的家族中,他是刹帝利亲族。
Sakekule khattiyabandhavehi so
2691他将作为前导巡行四方。
Purakkhatoyeva carissataṃ iti; ()
68
68.
2693于少年命名之日。
Kumāranāmaṭṭhapanamhi vāsare
2694在族姓满千数之日。
Sahassamattesu kulesva’sitiyā,
2695独觉者许以诺言。
Adāsi paccekajano paṭissavaṃ
2696犹如愿施之人,于诸各别所闻。
Padātukāmova visuṃvisuṃ sute; ()
69
69.
2698断尽一切过患,得安乐者。
Asesadosāpagatā sukhedhi tā
2699并非如同金罐般完美无漏
Suvaṇṇakumbhorupayodharo na tā,
2700她胎中蕴藏着种种界质、殊妙色相
Anekadhātī varavaṇṇagabbi tā
2701她于一刹那间亦能备置随侍
Sapaccupaṭṭhāpayi taṅkhaṇepi tā; ()
70
70.
2703在湖岸边,波光粼粼,
Taḷākatīramhi taraṅgabhāsure
2704正犹如鹅王护念小天鹅雏鸟,
Yatheva haṃsyā kalahaṃsapotakaṃ,
2705大后妃怀抱于膝上,卧在洁白华美的床榻,
Mahesiyā’ṅke sayane sitatthare
2706于吉祥之日,国王得见其子;
Suvāsare bhupati puttamaddasa; ()
71
71.
2708如莲花般无垢,长久以来未曾见子之心;
Adiṭṭhaputtānanapaṅkajā ciraṃ
2709美好特质随青春迅速消逝,从此处离去,
Lahuṃ parikkhīṇavayoguṇā ito,
2710恰如那幻化所生之母,虚妄而无有实体,
Cutā’va māyājanani nirāmayā
2711于第七日,出定之后,上升至天界;
Upāvisi sattamavāsare divaṃ; ()
72
72.
2713那时,大圣者的姨母,那位大贵妇
Mahesimāyābhaginī tadā mahā-
2714名为波阇波提·乔达弥的王后,
Pajāpatigotamināmarājinī,
2715将自己的幼子托付于养母照料,
Nijaṃ kumāraṃ bharaṇāya dhātinaṃ
2716卸下此重担后,她便亲自承担起护养之责;()
Vidhāya bhāraṃ paṭijaggi taṃ sayaṃ; ()
73
73.
2718于是,成为照亮世间的灯焰。
Tadā’bhavuṃ dīpasikhā jagantaye
2719其形体如同清浊交织的晨辉,
Kalebaro’bhāsalavena sununo,
2720犹如剧场明灯,光芒丝毫不减。
Vinaṭṭhatejāriva raṅgadīpikā
2721自身成为天宫诸灯间的说法者;
Vimānadipesu kathāvakā’ttano; ()
74
74.
2723心念不定,于变幻地毡上,无有休止地摇荡,
Vicittabhummattharaṇe abhikkhaṇaṃ
2724似有一尊屈膝而行的身影,在殿中缓缓移动,
Sajannukehā’cari mandirodare,
2725在大森林中,那铺满宝石般细沙的地面,
Mahāvanasmiṃ maṇivālukātale
2726犹如舒展肢体的幼狮,于隐蔽处悄悄活动;
Vijambhamānoriva sihapotako; ()
75
75.
2728那沉迷嬉戏的儿子,柔声低语着,
Sutassa kīḷāpasutassa mandi re
2729看啊!犹如宝镜般的水面上,月影摇曳生辉。
Bhamantabimbaṃ maṇidappaṇoda re
2730阿母啊!他看见被束缚者,仍在往来奔走。
Nibaddhamaddakkhi carantamamba re
2731犹如大地上璀璨的宝轮。
Yatheva cakkaṃ ratanaṃ mahībhu jo; ()
76
76.
2733当时,因随眠烦恼的缠缚而沉沦于世间,
Tadaṅghiviññāsavasena bhumiyā
2734犹如大地携着污垢而行,隐没不现,
Vajantamaṅko’panidhāya bhumipo,
2735那时,他发出如牛王般的吼声,群山为之震动。
Tadā’bhinicchārita māsabhiṃ giraṃ
2736如今,父亲命我教诲儿子。
Idāni maṃ sāvaya puttamabruvi; ()
77
77.
2738牢牢系缚于宝座之下,
Nibaddhamantomaṇivedikātale
2739运用那面如满月的脸庞上滴落的泪珠,
Mukhendubimbuddharaṇe payojayaṃ,
2740亲自提携大臣之子
Sayaṃ palambhesi amaccasūnavo
2741虽年老力衰,却智慧明利不失
Vayena mando’pi amandabuddhimā; ()
78
78.
2743从父心生起的大忧伤
Uḷārasokaṃ pitucittasambhavaṃ
2744三界明灯以自身的功德之光,
Tilokadīpo nijapuññatejasā,
2745驱散了笼罩世间的黑暗与不稳;
Tamopabandhaṃ bhuvano’darubbhavaṃ
2746如同以光芒消除愚者般的喧嚣一样;()
Nirākari bālaravī’va raṃsinā; ()
79
79.
2748散落着炒米与鲜花、纷繁凌乱的道路。
Vikiṇṇalājākusumākulañjase
2749空中张悬华盖、戏台与幢幡,遍满充盈。
Vitānaraṅgaddhajanibbharambare,
2750过去,那里曾被认可为举行吉祥仪式的处所。
Pure tahiṃ maṅgalakiccasammataṃ
2751往昔何时,曾有过国王的播种吉祥?
Kadāci rañño bhavi vappamaṅgalaṃ; ()
80
80.
2753以芬芳花鬘、璎珞等饰物所庄严者,
Sugandhamālābharaṇādimaṇḍita-
2754迦毗罗卫城的人们,
Pasādhitā kāpilavatthavā narā,
2755佐护者与业使者亦被称赞,
Sakiṅkarā kammakarā’pi kappitā
2756于是他们从各方护持此家族;
Tato tato sattipatiṃsu taṃ kulaṃ; ()
81
81.
2758大军所尊之狮子
Mahaccasenāyapurakkhatohiso
2759其光辉璀璨,如王威般赫奕,
Uḷārarājiddhisamujjalaṃtato
2760出生于巴耶西事业所在之地域,
Payāsikammantapadesamatrajaṃ
2761“Kumāramādāyapurindadopamo”者,谓如“持童花鬘鸟”之喻,意指如同抓着孩童的斑色鸟一般,特征鲜明,极易辨识。
Kumāramādāyapurindadopamo; ()
82
82.
2763在那庆典之日,人王旗帜之下,
Chaṇamhi tasmiṃ manuvaṃsaketuno
2764令人欢悦的吉祥犁等诸般庄严,
Manoramaṃ maṅgalanaṅgalādikaṃ,
2765以黄金薄片镶嵌的宏伟宫殿,
Suvaṇṇapaṭṭehi parikkhaṭaṃka mahā-
2766亦为众人覆以银片
Janassa’pī rūpiyapaṭṭachāditaṃ; ()
83
83.
2768枝叶广茂的阎浮树枝
Visālasākhākulajambusākhino
2769铺设已毕,便卧在下方的胜妙大床上
Vidhāya heṭṭhā sayane mahārahe,
2770臣民爱戴的圣王,亲自庇护王子;
Nijaṃ kumāraṃ sajano janādhipo
2771他具备威仪,如今圆满成就了播种吉祥典礼;()
Samārahī sampati vappamaṅgalaṃ; ()
84
84.
2773护卫王子者,坚守防护,悉心安住于职责。
Kumārarakkhāvaraṇāyu’paṭṭhitā
2774后代子孙,为能洞察其盛衰而生
Tamussavaṃ dhātijanā vipassituṃ,
2775离开粗劣躯体之际
Apakkamitvā bahi sāṇito khaṇaṃ
2776远离粗劣形相,即名放逸
Pamattarūpā vicariṃsvi’tocito; ()
85
85.
2778将心系念于入出息,
Pariggahetvā’namapāna māsane
2779于尘垢之上结跏趺坐,
Nisajja pallaṅka malattha bandhiya,
2780已从诸盖障中出离的胜者苗裔,
Jinaṅkuro nīvaraṇehi nissaṭaṃ
2781具足远离所生禅那、智慧深不可测者;
Vivekajaṃ jhānamagādhabuddhimā; ()
86
86.
2783毗跋婆多之子安坐于彼处,
Vipassa puttassu’pavesanaṃ tahiṃ
2784犹如在树荫下回转,
Dumassa chāyāya nivattataṃ tathā,
2785国王讲述不合常理之事,
Pavandi rājā paṭihārikākathā-
2786当下便被所激,反问其子;
Pacoditoputtamupecca taṅkhaṇe; ()
87
87.
2788为使己子通达诸般学问与技艺,
Kalāsu vujjāsu ca puttamattano
2789父亲愿以堪受调伏的方式加以教诲。
Vinetukāmo vinayakkhamaṃ pitā;
2790洞见诸善论典之彼岸。
Pasatthasatthantarapāradassinaṃ
2791据说,某时曾引导弟子研习。
Kadāci vippācariyaṃ kirā’nayi; ()
88
88.
2793恭敬奉献于尊师之莲足;
Samappitaṃ taṃ guruno karambuje
2794奉献于天界人间可敬的导师,
Sadevalokassa guruṃ sagāravaṃ,
2795如同那大地的英雄,将一滴水……
Mahīsuro so jalabindunā yathā
2796便能了知那极难渡越、深不可测的大海彼岸。
Suduttarāgādhamahodadhīrasaṃ; ()
89
89.
2798通晓声明音韵分析、含词典注释之学,
Savaṇṇabhedaṃ sanighaṇṭukeṭubhaṃ
2799以及阿闼婆吠陀及其传承等为第五,
Athabbabedeni’nihāsapañcamaṃ,
2800三吠陀中难以洞见的纲要词句,
Tivedamuddesapadena duddasaṃ
2801并如是通达诸般技艺之学。
Tathā kalāsippataṃ nibodhayī; ()
90
90.
2803不共的功德薰习——
Anaññasādhāraṇapuññavāsanā-
2804已断除迷惑、智慧清净者
Vidhūtasammohavisuddhabuddhino,
2805明与无时慧圆满具足
Samattavijjā sakalākalā dhiyā
2806即便辩才巧妙,多言又有何用?
Kalampi nālaṃ bahubhāsanena kiṃ; ()
91
91.
2808不唯此身在外形貌分明,
Na kevalaṃ tassa kalebaraṃ bahi
2809更以三十二相焕然昭彰,
Vibhāti battiṃsatilakkhaṇehi bho,
2810其内在功德,如高堂微尘,历历可见。
Bhusaṃ tadabbhantaravatthu dippate
2811即使是正觉圣者庄严的象征,也同样显而易见。
Subuddhasatthantaralakkhaṇehī’pi; ()
92
92.
2813“三瞳”即是“三界之眼”。
Tilocanassā’pi tilokacakkhuno
2814这种殊异,通过双眼而显现。
Ayaṃ viseso nayanehi dissate,
2815眉间前端的眼,最为殊妙;
Lalāṭanetto purimo nasobhati
2816而更殊胜者,乃内在的智慧之眼。
Paro’va abbhattarañāṇalocano; ()
93
93.
2818他目不转睛地注视着她那青春焕发的韶华容光。
Anubbajanto navayobbanassiriṃ
2819以声誉的联结,在自己的家中,
Yasopabandhena sake niketane,
2820智者增长了一切技艺,
Pavaḍḍhi dhīro sakalaṃ kalāntaraṃ
2821犹如艺库在天空中汇聚光芒。
Kalānidhī raṃsicayeni’va’mbare; ()
94
94.
2823那位以齿木半掩面颊者,
Upaḍḍhagaṇḍāhitadāṭhikāya so
2824当耶输达那王子十六岁时,
Yasodhano soḷasavassiko yadā,
2825因布施涂颊皴裂膏而声名远播,
Kapolaphuṭṭhañjanadānarājiyā
2826如孩童年逾十岁那般行事。
Kari yathā bāladasaṃ vyatikkami ()
95
95.
2828那时,人王犹若天宫,无与伦比,
Tadā narindo suramandiro’pamaṃ
2829应时合节,令人悦意,
Ututtayānucchavikaṃ manoramaṃ,
2830开启门户,旋转门缓缓打开。
Payojayitvāna paviṇasippike
2831众人得以进出这座殿堂;
Sutāya kārāpayi mandirattayaṃ; ()
96
96.
2833它安立于坚固的基座上,上方有遮覆。
Nisitasambādhatalaṃ nivārita-
2834如宝石般光泽,坚固如狮栏,透气良好,
Saronilaṃ phassitasihapañjaraṃ,
2835坐落于宽广地基之上的新造宅舍,
Mahivataṃsaṃ navabhumikaṃ gharaṃ
2836于世间成就了一处可爱之地,名为‘乐土’;
Babhuva rammaṃ bhuvi rammanāmikaṃ; ()
97
97.
2838犹如满载星辉的波海,熠熠生辉,
Sasikara’mbhodhararāvanibbhara-
2839其间密布着遮蔽雨露的茂密树冠,
Vitāna mugghāṭakavāṭabandhanaṃ,
2840又如诸天赞叹的华美宫殿,为雷霆之王所造,
Surammanāmaṃ hataghammamindirā-
2841这是五重地的居所,极为悦意怡人。
Nivāsarammaṃ bhavi pañcabhūmikaṃ; ()
98
98.
2843以不杀生为根本善行的修习者,
Ahiṇhasituṇbhaguṇehi pāvuse
2844随顺安乐之境界,具足平等之根基。
Sukhānulomaṃ samasattabhumikaṃ,
2845感触如丝般细腻而亲近,无形的烦恼束缚之栏,
Suphassitā’phassitasihapañjaraṃ
2846名为“吉祥”的吉祥住所,已然成就
Subhaṃ subhaṃ nāma niketanaṃ bhavi; ()
99
99.
2848衰老所侵的王子
Vayonupattassa narindasununo
2849示现广大王者神通威仪之时
Uḷārarājiddhivilāsadassane,
2850父亲是子女爱欲所向,君主是臣民爱欲所向
Katā’bhilāso janako janādhipo
2851渴望保有立足之地者,期求自己王国的财富
Padātukāmo nijarajjasampadaṃ; ()
100
100.
2853倘若家中有青春妙龄的女儿,
Vasanti ce yobbanahāridārikā
2854国王即遣使者,将她许配与人,
Narindasandesaharehi pesayi
2855她便住于释迦族诸臣民的教法中。
Sa sākiyānaṃ sacivehi sāsane; ()
101
101.
2857依青春而骄矜者,向他说法。
Nivedayuṃ yobbanagabbitassa te
2858对于见一切为‘非因缘所生之基’的他,
Nakiñcisikappāyatana’ntadassino,
2859女儿们听闻后,便以饰物装扮。
Sutassa dārābharaṇāya dhītaro
2860“我们该如何宣说?”王族们说;
Kathannu dassāma mayanti khattiyā; ()
102
102.
2862因听闻此事,受王子所激励,
Sutena taṃ rājasutena codito
2863父亲令人击鼓巡城以宣告,
Pitā carāpesi puramhi bheriyo,
2864我的儿子将燃起技艺之灯。
Mama’trajo kāhati sippadīpanaṃ
2865此后第七日,如是记载。
Itoparaṃ sattamavāsare iti; ()
103
103.
2867这位殊胜的少年确实有少年的英勇。
Varo kumāro hi kumāravikkamo
2868那时,身躯犹如紧密捆缚的团块,
Kalāpasannaddha kalebaro tadā,
2869具洞察者远离了亲友眷属,
Vipassataṃ bandhujanānamosari
2870在战场的戏舞圈中,他毫无畏惧;
Anappadappo raṇakeḷimaṇḍalaṃ; ()
104
104.
2872这位弓手首先在自己的臂膀上,
Dhanuddharo so paṭhamaṃ sake bhuje
2873架起千钧之力的搭箭强弓,
Sahassathāmaṃ sasaraṃ sarāsanaṃ,
2874放定之后,他弹击弓弦,震彻大地。
Vidhāya poṭhesi jiyaṃ vasundharā-
2875犹如日轮舒发其庄严威光;
Vidāraṇākāramahāravaṃ ravi; ()
105
105.
2877四方众生当以信受担荷我所传付之法与财,
Catuddisā’dharadhanuddharā mamaṃ
2878令自身所证得的特质成为准绳,
Karontu lakkhaṃ nijakhāṇapattiyā,
2879如此宣说已,复以全面防护为证。
Itīha vatvā saravāraṇena so
2880前所未有地,传授了弓弦术;
Abhutapubbaṃ sarasippamāhari; ()
106
106.
2882四方各立四位持弓者,
Catuddisāyaṃ caturo dhanuddhare
2883我曾以无坚之箭射击。
Mame’kabāṇena haṇāma’haṃ iti,
2884他以种种方式放出火光,奇妙难测。
Akāsi tadadīpayamaññathā’bbhutaṃ
2885此乃引发眼识充分觉知之光;
Sa cakkavedhavhayasippadīpanaṃ; ()
107
107.
2887芦苇编的栅栏,支柱不坚,绳索不牢。
Sarehi veṇyā’yatayaṭṭhirajjukaṃ
2888芦苇搭建的登高堂阁无法持久。
Sarehi cā’rohaṇamaṇḍapālayaṃ,
2889芦苇筑的围墙,池中的莲花。
Sarehi pākārataḷākapaṅkajaṃ
2890他以箭雨,展现了这般技艺;
Sarehi vassaṃ itisippamāhari; ()
108
108.
2892大士,世间众生中无与伦比的卓越者,
Mahāsatto lokappabhavamasamaṃ sippajātaṃ janānaṃ
2893当时,他以欢喜心,向释迦族的少女们展示。
Tadā saṃdassesi muditahadayā sākiyā dārikāyo,
2894她们供养了众多侍女,这些女子精通歌舞、欢娱与集会。
Upaṭṭhāpesuṃ tā suratiratisaṅgāmacaturā
2895家中舞女上千,手持叶扇,系念节奏,翩然起舞;
Sahassānaṃ tāḷisatiparimitā nāṭikā’suṃ gharesū; ()
2896以上是由名为慧喜的修行者,为使一切众生生起欢喜,在《布施因缘·胜者灯史》中,对不远因缘——相好纳受、菩萨入胎等事迹所作的阐明,至此第八天界终。
Iti medhānandābhidhānena yatinā viracite sakalakavijana hadayānanda dānanidāne jinavaṃsadīpe avidūrenidāne lakkhaṇapaṭiggahaṇa kumārasambharaṇādi pavatti paridipo aṭṭhamo saggo.
1
1.
2898如是制定之后,于阐明技能之中,
Iti vihite sati sippadīpanasmiṃ
2899当时,在世尊面前,其他那些勇猛的刹帝利,
Tadabhimukhe’tarakhattiyā’tisūrā,
2900他们皆已舍弃慢心与骄矜,彼此和睦,
Apagatamānamadābhaviṃsumañño
2901犹如幼虎张口咆哮,其言语狂躁不清;
(Taruṇamigindamukhe)va mattadanti; ()
2
2.
2903疑惑缠结悉得斩断,
Vijaṭita saṃsayabandhano padātuṃ
2904这位勇士犹如天鸟般明敏,心朗目清,
Sumariya devadahamhi supakpabuddho,
2905人中最胜者,有己女,一位贤淑的少女。
Narapavaro nijadhītaraṃ kumāriṃ
2906极清净者,释迦族之女。
Suvimala koliyavaṃsakañjahaṃsiṃ; ()
3
3.
2908于彼处,与诸大臣共议已,
Tahimathamantivarehi mantayitvā
2909为宣告一切归于止息,他派遣使者;
Nikhilapavattinivedanāya dūte,
2910在诗人供养的大会上,如仪派遣使者:
Pahiṇi kavivāhamahe vidhiyatanti
2911请以你亲子为媒,将我的女儿许配于我。
Tava tanujena mamañhi dhītukaññā; ()
4
4.
2913你所赐的环饰,我已恭敬侍奉。
Valayitatāramupaṭṭhito’dayaṃ te
2914如同月轮映现的明净座席,
Himakarabimbamivo’paviṭṭhapīṭhaṃ,
2915恭敬顶礼被众多随从围绕的国王,
Parivutamantigaṇaṃ paṇamma rājaṃ
2916众人称叹他乃出自迦毗罗城的尊贵王者。
Kapilapuropagatā tamatthamāhu;
5
5.
2918于是,他们带来了采集所得的甘蔗茎,
Atha paṭiladdhapaṭissavenu’daggā
2919合掌礼敬双足,手持花簇与花蕾,
Padayugamañjalipupphamañjarīhi,
2920众人将大地的盛事禀告了国王。
Sumahiya taṃ paṭivedayiṃsu rañño
2921国王的使者们抵达了本国的疆域;
Sakavisayaṃ samupecca rājadūtā; ()
6
6.
2923两王族彼此相亲往来,
Ubhayakulamhi mahībhujā’ññamaññaṃ
2924再三与贤明的谋士们共同商议,
Punarapi mantivarehi mantayitvā,
2925由那些智慧明澈、通达相兆的大师们
Visadamatīhi nimittapāṭhakehi
2926在依律制定的吉祥日里如法而住;
Niyamitamaṅakgalavāsaramhitamhā; ()
7
7.
2928金帐为网,缀以金鬘,
Kanakavitānavinaddhahārihāraṃ
2929缀满鲜花的宝瓶,黄金盈满,
Kusumasamākulahemapuṇṇakumbhaṃ,
2930如同忉利天宫一般巍巍辉耀,
Tidivavimānasamānamullasanna-
2931犹如饰以种种珍宝、彩绘庄严的婚礼殿堂;
Ratanavicittavivāhamaṇḍapaggaṃ; ()
8
8.
2933上覆张开的华盖与白色的遮阳伞幢,
Gahitavitānasitātapattaketu-
2934宝珠、扇拂与彩旗庄严。
Ddhajamaṇivijanicarucāmarehi,
2935由种种精美木材混合铺筑的通行大道。
Pacurajanehi katupahāramagge
2936四足座榻,安置稳固;
Suparivutaṃ catuṅgiranidhajinyā; (6)
9
9.
2938种种华丽饰品庄严其身,呈现宝饰严丽之相。
Vividhavibhūsaṇabhusitattabhāvaṃ
2939青春娇艳,乳房丰满,令人赏心悦目,
Abhinavapīnapayodharābhirāmaṃ,
2940耶输陀罗少女乘坐金轿,
Harisivikāya yasodharaṃ kumāriṃ
2941以镶嵌宝石的饰物精心装点后带来。
Maṇikhacitāya vidhāya cā’nayiṃsu; ()
10
10.
2943腕饰花鬘,缀以宝光流焕。
Valayitamālatidāmahemamālā
2944香云郁馥,鬓影如浣波之缕。
Parimalabhāvitakuntalappaveṇi,
2945眉峰如疏林掩映之间,划出一道闪电。
Viraḷabakāvalimappavijjurājiṃ
2946如云聚为花环,柔和地绽放,
Jaladharamālamajesi komalāya ()
11
11.
2948在她那无有边际的美貌虚空之中,
Niravadhirūpanabhotalamhi tassā
2949绽放出涤荡人心的白莲花蕾,熠熠生辉。
Janamanakundavikāsanaṃ babhāsa,
2950蜿蜒的卷云黑沉沉地排列着,密布在雨季的天空。
Kuṭilatarālakakālamegharāji-
2951额间盘起的发绺,宛若半轮明月的映照。
Jaṭitalalāṭataladdhacandabimbaṃ; ()
12
12.
2953麝香与藏红花的芳馥,如同香泥般涂敷其上。
Migamadakuṅkumagandhapaṅkalitto
2954族姓女额间的吉祥痣,端居眉心正中。
Kulavadhuyā tilako lalāṭamajjhe,
2955你仿若被执摩竭罗幢者(爱神)之箭射中。
Makaradhajena niropitori’vā’si
2956那是已胜三界、以花为幢者(爱神)。
Tibhuvanabhutajayāya pupphaketu; ()
13
13.
2958具足犹如涂众生眼之安膳那般的端严形相
Jananayanañjanarūpasampadāya
2959以高贵族姓与王后之尊而庄严辉煌
Kulamapadāya rarāja nimmadāya,
2960极尽尊贵吉祥,身如莲花般华美端严
Paramasiriṃ sarusīruhābhirāmaṃ
2961面容俊美,肌肤如金色明镜般焕发光彩,
Vadanamanaṅgasuvaṇṇadappaṇābhaṃ; ()
14
14.
2963她的耳饰由种种宝石庄严,
Maṇigaṇamaṇḍitakuṇḍalehi tassā
2964双耳所佩耳坠厚实,镶嵌翠玉,垂下覆于面颊,
Savaṇyugaṃ ghaṭitāvagaṇḍabhāgaṃ,
2965以红色绳索系缚,并以人工打造的装饰环紧紧收拢。
Manasijasākuṇikena khittapāsa-
2966此处犹如一对分明的对偶句;
Yugalamivakkhivibhaṅgamānamāsi; ()
15
15.
2968为了显现那清净且美丽的光辉,
Suvimalakantipabandhasandanatthaṃ
2969在双眼之川间的幽深密林之中,
Nayananadīnamubhinnamantarāḷe,
2970犹如金色细管般聚合而成,
Kanakapaṇāḷisamappite’va tāya
2971那妙颜者高耸的鼻梁,庄严地闪耀;
Varavadanāya rarāja tuṅganāsā; ()
16
16.
2973在无与伦比的华丽宫殿中。
Nirupamarūpavilāsamandirasmiṃ
2974如同精巧嵌合的狮栏一般,
Sajavanikāni’va sīhapañjarāni,
2975光彩华丽,熠熠生辉。
Ruciravilāsiniyā lasiṃsu pambhā-
2976青眸具足轮纹,深蓝澄澈如绀宝;
Valisahitāni sunīlalocanāni; ()
17
17.
2978容貌明净如金钵一般,令爱神也黯然;
Kanakakapālanibhaṃ manobhavassa
2979双颊清净无垢,耳垂柔润而有光泽,
Vimalakapolayugaṃ siniddhakanniṃ,
2980如新月轮般明净的白莲丛生之处——
Navasasimaṇḍalapuṇḍarīkasaṇḍa-
2981端严、殊妙、令人悦意的雨云为其依托;
Sasirimavarundhimanoharādharāya; (6)
18
18.
2983由她这善行波罗蜜的藤蔓,
Sucaritapāramitālatāya tāya
2984藤蔓舒展,枝叶繁茂,
Pariṇatarāgalatāya bhūlatāya,
2985托着一对嫩芽,
Adharayugaṃ taruṇaṅkuradvayaṃ vā
2986如此这般,此世间竟为寻思所困而存续;
Kimiti vitakkahato’yamāsi loko; ()
19
19.
2988面容如同良家女子的洁净白莲花苞
Kulavadhuyā vadanā’lavāḷagabbhe
2989如同新鲜花苞初绽,微微舒放
Navakalikāvaliphullite’vakiñci,
2990以极其甜美的话语之藤,伴以微笑
Sumadhuravāṇilatāya mandahāsa-
2991明净洁白的牙齿光华闪耀,一如王者般排布。
Jjutidhavali dasanavali rarāja; ()
20
20.
2993她的双眸如清澈的青莲轻摇,
Kuvalayanīlavilolalocanāya
2994口唇洁白如莲花瓣,柔顺合适,
Mukhakamalā’likulānukārinībhu,
2995眼中闪烁光辉,如无风时碧波微微荡漾,
Nayanamayūkhaguṇeha’pāṅgabhaṅga-
2996容姿如无形爱神之弓与锋利之箭;
Nisitsarehi anaṅgacāparūpā; ()
21
21.
2998其声如群鸟啁啾般婉转悠扬,身有三道纹路,
Kalaravamañjugirā tivaṭṭarāji
2999胸乳丰满端正如壶,颈项宛若螺贝,
Ghanakucabhaddaghaṭāya kambugīvā,
3000『Madhuragabhīravirāva』者,谓柔美而又威猛之间兼具,其声有如优雅之响,多彩之画印映于其上。
Madhuragabhīravirāva raṅgalekhaṃ
3001其声胜过黄金小鼓、大鼓与法螺。
Ajini suvaṇṇamutiṅgabherisaṅkhaṃ; ()
22
22.
3003以新嫩丰满的乳房为枕
Abhinavapinapayodharo’padhānaṃ
3004肌肤极为细嫩,如薄云之影般悦意
Sukhumataracchavikojavābhirāmaṃ,
3005胸膛作座榻,装饰庄严,犹如自在之相
Urasayanaṃ samalaṅkataṃ viyā’si
3006为与丈夫结合的吉祥而现
Nijapatisaṅgamamaṅgalāya tāya; ()
23
23.
3008腹部如山岳般坚实稳固
Kucakanakā’calasambhavāya nābhi-
3009面向隐秘之处的光彩之河
Kuharataṭābhimukhāya kantinajjā,
3010如覆盖四方的精美华盖
Chaṭhāravalittayamindiropamāya
3011确实,在那最远的滩岸边;()
Avahari tuṅgataraṅgapantikantiṃ; ()
24
24.
3013宝石的光泽及其柔和的性质;
Maṇirasanāguṇamantharāya tassā
3014她那如云团般隆起的乳房顶端,衬着纤细的腰肢;
Ghanakucabhārakiso kisodarāya,
3015在淡金色胸脯的正中,犹如吉祥鬘一般,是最为优雅的部位;
Harisirivacchasuhajjamajjhabhāgo
3016她所展现出如同醉象弓般优美的姿态,散发出珍珠似的光泽;
Madadhanumuṭṭhivilāsamāharittha; ()
25
25.
3018犹如莲花茎中细缕穿行之空隙
Sarasijatantupavesanāvakāsa
3019于丰满的双乳之间
Mavahari pīnapayodharantarāḷaṃ,
3020以璀璨光华,如珠串般流泻而下
Nijagaḷabhāsurahāranijjharehi
3021令少女金色面颊的妩媚显得灿烂耀眼;
Kanakadarimukhavibbhamaṃ yuvatyā; ()
26
26.
3023拥有无瑕美貌的光彩,如海涛涌动的岸线,
Avikalarūpavilāsasindhuvelā
3024以罕见、细长、灿烂如焰的秀眉为庄严,
Viralavilagginiyāka visālasoṇi,
3025受到那位王族少女的温柔呵护。
Parihari rājakumārikāya tāya
3026华彩浮现于无常之地的庄严;
Kusumasarābhavabhumibhāgasobhaṃ; ()
27
27.
3028如良家妇女那莲花般清净无瑕的面容。
Kulavadhuyā kamalāmalānanāya
3029发如优钵罗华般柔软,绀青毫光交织;
Kuvalayakomalanilaromarāji,
3030脐深旋密,仿佛被频频亲吻;
Bhusamabhicumbi gabhiranābhigabbhaṃ;
3031眉若莲花舒卷,绀颜如蜂纹清朗。
Kamalavivāyatamattabhiṅgarāji ()
28
28.
3033光彩夺目的双瓣,恰如金色蝴蝶翩翩飞舞——
Rucirataroruyugaṃ suvaṇṇa rambhā-
3034如雕镂宝饰般华美的言辞,
Karikarapīvaramindiropamāya,
3035我于猕猴嬉游的喧闹殿堂中受用。
Bhaji makaraddhajaraṅgamandirasmiṃ
3036金色横梁闪耀,宛若天成,赏心悦目;
Harimayathambhayugassiriṃ ramāya; ()
29
29.
3038以宝玉制成的秤杆提起,
Madarayarūparasadvayaṃ tulāya
3039配有精巧匀称、四面平正的秤盘,
Suparimitāya catummukhena tulyaṃ,
3040以自身诚挚的倾心,平衡黄金的重负。
Nijamihajānuyugaṃ pavāḷapāti-
3041成双而居,面容低垂,被引至近前;()
Yugalavivāsi avammukhopanītaṃ; ()
30
30.
3043青年女子的心,为欲寻思所扰,纷乱不安。
Visayavitakkatamākulaṃ yuvatyā
3044随着欲贪的渐近,心得解脱。
Madanupasaṅkamaṇe manovimānaṃ,
3045犹如已被调伏而自在的孔雀,
Jitamadamattamayūrakaṇṭhabhūti
3046腿脚纯净秀美,犹如燃着火炬的羽冠;
Jalitapadīpasikhe’va cārujaṅghā; ()
31
31.
3048她那双足佩戴的宝珠脚镯熠熠生辉,
Maṇimayanūpurabhāsurehi tassā
3049纵是美足也被她的脚掌所胜,
Caraṇatalehi parājitāni thīnaṃ,
3050猜想那面庞如莲花,也似敛藏般遮掩。
Mukhapadumāniva saṅkucanti maññe
3051犹如为蜂群所缠绕的榕树叶;
Bhamarabharamburuhāni kañjanīnaṃ; ()
32
32.
3053其手脚与指节,如舒展的羽瓣般优美,
Karacaraṇaṅgulipalla’vaggasālī-
3054如水波流漾,柔软至极,
Jalalavapantinibhā’tikomalāya,
3055指甲新修,显得焕然洁白齐整。
Abhinavatambanakhāvalī babhūva
3056犹如对海魔旗敬献鲜花供养;
Makaradhajassa kate’va pupphapūjā; ()
33
33.
3058她偕同众多随从女眷一起
Saparijano vanitāya tāya saddhiṃ
3059在珠宝严饰的厅堂内,
Maṇigaṇamaṇḍitamaṇḍapappadese,
3060王子观视着如太阳光辉的龙旗,
Dinakaravaṃsadhajassa rājaputta-
3061见它升起,便安坐而观。
Ssupagamanaṃ apalokayaṃ nisīdi; ()
34
34.
3063王子与随从眷属
Parivutabandhujanehi rājaputto
3064如诸天中的天王
Yathariva devagaṇehi devarājā,
3065随即登上骏马所驾之车
Sapadi turaṅgarathaṃ samāhirūḷho
3066他朝向彼方,以荣光洒水施浴;
Tadabhimukho yasasā jalaṃ payāsi; ()
35
35.
3068抵达彼处,立于亭阁之中,
Tahimupagamma ṭhitassa maṇḍapasmiṃ
3069以他的上衣披覆其身,
Paridahitu’ttarasāṭakena tassa,
3070其身以种种摩尼宝与金饰而庄严。
Harimaṇimaṇḍanamaṇḍita’ttabhāvo
3071犹如为雪层所覆盖的雪山。
Himapaṭalena himācalo rivāsi; ()
36
36.
3073以宝冠装饰,顽风吹拂守护。
Maṇimakuṭena nivatthakāsikena
3074王族之子以妙花庄严,辉耀夺目,
Narapatisunu sumaṇḍito rarāja,
3075又以天宫与乳海,
Surabhavanena ca khīrasāgarena
3076如金色须弥山般安住不动。
Kanakasiṇerugirī’va niccalaṭṭho; ()
37
37.
3078如星宿密集、璀璨于苍穹,
Nabhasi samākulatārakāvalī’va
3079胸佩星鬘珠链,光彩夺目,
Urasi virājitatārahārapantī,
3080殊胜之人亦饮此身之容华;
Narapavaro pivi tāya rūpasāraṃ
3081犹如不朽者合掌,虔敬注视;
Amatamivā’yatalocana’ñjalīhi; ()
38
38.
3083那时,王子刚刚降生,
Tadahani rājakumārapubbasela-
3084以繁华胜妙的王子宫殿,为月轮的光辉所簇拥,
Ppabhavavarānanacandamaṇḍalena,
3085其双眼如青莲花苞,澄澈湛蓝
Mukuḷitalocananīlanīrajāya
3086无有骄慢,心如莲花绽放般觉悟
Abhavimanokumudākarappabodho; ()
39
39.
3088为青年男女所期盼的人们
Yuvatayuvānamapekkhataṃ janānaṃ
3089蓝色的恒河水澄净明澈,望去不见尘埃所扰,
Animisalocananīlakantigaṅgā,
3090美丽的女子们挥动洁净的拂尘,驱散暑热,
Ruciravadhūhi vidhūtacāmarehi
3091如同被风吹拂、层叠荡漾的波浪,
Anilavilolataraṅgasālinīva; ()
40
40.
3093苍穹边际,繁星闪烁密布
Gaganatalopari tārakākulamhi
3094犹如少女指间明珠,熠熠生辉
Yuvayuvatīnavacandacandikeva,
3095佩戴雕镂精美的金戒指以为庄严
Nicitasuvaṇṇakahāpaṇe varejuṃ
3096于宝石殿堂的台阶上;
Athamaṇimaṇḍapavedikātalamhi; ()
41
41.
3098她们精通一切技艺,远离不善之行径,
Sakalakalākusalo’pagammavippā-
3099这群修行者,为胜利与吉祥而云集,
Cariyagaṇo jayamaṅgalāya tesaṃ,
3100圆满成就了一切往昔所应作事。
Suparisamāpayi sabbapubbakiccaṃ
3101顿时降下不竭的清净甘露;
Sapadi pavassi akhaṇḍalāvujaṭṭhi; ()
42
42.
3103在如掌心般的红莲中,以净瓶……
Karatalatāmarasesu kuṇḍikāya
3104身佩宝珠的祭司,为这对新人献上供奉;
Maṇikhavitāya purohito ubhinnaṃ,
3105他将吉祥的灌顶之水洒落在他们身上,
Subhamabhisekajalaṃ nipātayaṃ te
3106又重新为他们系紧手腕上的系绳。
Punahipayojayi pāṇipīḷaṇasmiṃ; ()
43
43.
3108犹如从天而降的疾流,
Suradhanuvijjulate’va vārivāhaṃ
3109乘车而上,其声深沉而徐缓,
Rathamabhiruyha gahīramandaghosaṃ,
3110被众多披甲的王族子弟所簇拥,
Parivutakhattiyabandhavehi tamhā
3111他们二人面向迦毗罗城。
Kapilapurā’bhimukhābhavuṃ ubhota te; ()
44
44.
3113随后,他们穿过装饰华美的道路中央。
Atha samalaṅkatavīthimajjhigānaṃ
3114敞开的楼阁上,矗立着雕刻狮子的窗台。
Vivaṭaniketanasīhapañjaraṭṭhā,
3115如以无垢眼目莲花作供养。
Animisalocanapaṅkajopahāraṃ
3116肤色如土,毛发栗色,容貌祥和;()
Bhūsamakaruṃ kapilaṅganā pasannā; ()
45
45.
3118众人皆观其行步之优雅姿态,
Gamanavilāsamudikkhataṃ janānaṃ
3119以华美头饰,合掌恭敬的姿态,
Rucirasiropahita’ñjalīhi bhattyā,
3120以宝瓶盛满的簇簇鲜花,
Maṇikalasappitapupphamañjarīhi
3121犹如装点着两侧街道,静静凝望;
Racitamivobhayavīthipassamāsi; ()
46
46.
3123目光锐利如箭,带有鲜明的箭羽纹理与光泽
Tikhiṇavilocanabāṇalakkhabhāvaṃ
3124为爱欲所牵引,拥有无与伦比姿色者
Nirupamarūpini kāminīhi nīte,
3125犹如堕入她们贪爱的箭丛之中
Patita’nurāgasarehiyeva tāsaṃ
3126其心之撕裂,犹如焦热之果的爆裂;
Hadayavidāraṇamāsi tapphalaṃ’va; ()
47
47.
3128不知何故,他们成了迦毗罗卫之人,
Kathamapi kāpilavatthavā ahesuṃ
3129那时,在那久不眨动的青莲般眼眸之间,
Tadahani niccalalocanuppalehi,
3130在迦毗罗卫城与三十三天园中徘徊经行。
Kapilapuraṃ tidasālayāvatiṇṇā
3131如同善加分析的三十三天众,为观智所贯穿;
Tidasagaṇā’va vipassanāyu’bhinnaṃ; ()
48
48.
3133犹如三十三天城中名为最胜的殿堂——
Tidivapurā nijavejayantanāma-
3134犹如库拉婆那、苏阇帕提与苏迦陀,
Surabhavanaṃ’va sujampatī sujātā,
3135又从迦毗罗城回来了,
Kapilapurā punarāgamiṃsu tamhā
3136两位主君各自回到自己的王宫。
Patipatinī nijarājamandiraṃ dve; ()
49
49.
3138地祇之子,受灌顶即王位,
Dharaṇipatisuto pattarajjābhiseko
3139在迦毗罗卫城的那三座宫殿中,
Kapilapuravare tesu tisvālayesu,
3140与那明净如宝珠的妃子共享无量快乐,
Aparimitasukhaṃ tāya bimbāya saddhiṃ
3141长久受用那月轮般容颜的清凉与明净,
Suciramanubhavi candabimbānanāya; ()
50
50.
3143口若绽放之莲,妙音优雅悦耳,
Vikacakamala (nandīmukhi) mañjubhāṇī
3144具足三种年龄风韵的天女容色光辉,
Tividhavayasi dibbaccharārūpasobhā,
3145乃至坏灭到来之际,她依然是宝珠至尊。
Agami khayavayaṃ sā’pi bimbāmahesi
3146应了知,应了知诸行的法性;( )
Saratha saratha saṅkhāradhammassabhāvaṃ; ()
3147如此,由名为慧喜的修行者所造、能令一切诗人心生欢喜之源的《胜种姓灯》中,于不远因缘品,阐明了执手吉祥庆典的始末。第九品。
Iti mbedhānandābhidhānena yatinā viracite sakalakavijana hadayānandadānanidāne jinavaṃsadīpe avidūrenidāne pāṇiggahamaṅakgalussavapavattiparidīpo. Navamo saggo.
1
1.
3149他如同宝珠中的无价宝珠,神王中的王,
Guṇamaṇimaṇimā so devarājā’va rājā
3150乘坐着马车,享受安乐,
Sukhamanubhavamāno vājiyānena yena,
3151在他那片吉祥的园林中,花鬘上群蜂缭绕。
Bhamarabharitamālā maṅgaluyyānabhūmi
3152那时,他降下;正值沙琳尼(玛琳尼)花盛开的某时;
Tadavasari kadāci sālinī (mālinī) hi; ()
2
2.
3154“到来时刻”者,为觉悟故、为证菩提,意指觉悟的时刻已经来临。
Upagatasamayo’ti bujjhanatthāya bodhiṃ
3155苏玛利亚与须罗补达,当菩萨动身降下之际,
Sumariya suraputtā bodhisatte vajante,
3156展现了能断除生死的能力,并将其示现出来。
Bhavaviratisamatthaṃ dassayuṃ māpayitvā
3157呈现老朽衰败之相,显露衰老丑陋之貌。
Jarasakaṭasarūpaṃ jiṇṇarūpaṃka virūpaṃ; ()
3
3.
3159何故乃至愚昧者瞩于此?即乃于老衰不美之相。
Kimidamitihapuṭṭho jiṇṇarūpaṃ vipassa
3160他已超越疑惑,心得自在解脱,如车夫驾驭车轮之海,心亦如是驰骋。
Vimatiparavaso so sārathiṃ rūpasāro,
3161他以自己的心为宝藏,受诸天所策励。
Nijahadayanidhāne devatācoditassa
3162他宣说的法教,如同宝库中珍藏的财富般珍贵。
Nidahi dhanamivagghaṃ tassadhammopadesaṃ; ()
4
4.
3164在吉祥园路上,有一捆鲜绿的芦苇。
Haritanaḷakalāpaṃ maṅgaluyyānamagge
3165正如面朝前方的犀牛,摧折丛林。
Yathariva’himukhaṭṭhā kuñjari bhañjamānā,
3166同样地,她征服了一切青春的骄慢。
Tathariva’bhibhavantī sabbayobbaññadappaṃ
3167那些粗涩的尘砂,成为自所缘的坚固障碍;
Kharatarajaratā sā attapaccakkhabhūtā; ()
5
5.
3169「口环孔饰」:指口周围环形的孔穴装饰,犹如牙龈边缘的珍珠饰物。
Mukhakukavalayagabbhā bhaṭṭhakiñjakkhasobhā
3170「此为坚硬老朽的牙根骨凸隆」:即那坚硬而陈旧的牙根所在之骨质突起部分。
Bhavi kaṭhinajarārikhaṇḍadantaṭṭhipanti,
3171“因牙齿弯曲不整地生长而成”者,意指由牙根曲折而形成的异常增生体。
Kuṭilapalitajātaṃ tañjarāyā’bhiseke
3172“故于头顶上结成这洁净的白色盖饰”者,指因牙根异常,而在颅骨表面凝结出一层光洁的冠盖状饰物。
Sirasi racitasetacchattasobhaṃ babandha; ()
6
6.
3174“这些连续不断的环带,属于老化的皮肤”者,比喻此饰物如同皮革般坚固而相续无间。
Aviraḷavaliyo tā jiṇṇarūpassa camme
3175“由具足力、光与热力的元素所迅速生起”者,说明此物质因强烈的光明与旺盛的能量而迅速聚集成形。
Pabhavabalavatejodhātuveguṭṭhitā’suṃ,
3176犹如漂浮在流动水面上的浮沤,依附于彼。
Taralasalilapiṭṭhe seyyathāpo’dadhissa
3177犹如漂浮在流动水面上的浮沤,依附于彼。
Taralasalilapiṭṭhe seyyathāpo’dadhissa
3178狂风疾驰,波涛涌起,浪花飞溅。
Palayapavanavegu’ttuṅgakallolamālā ()
7
7.
3180犹如立于林园小径旁弯曲的藤杖,
Ṭhitamupavanapanthe vaṅkagopāṇasi’va
3181弯曲的藤杖,依托大地而变得挺直。
Anujukamujubhutaṃ daṇḍamolubbha bhumyā,
3182如标志般伸展,彰显着年轻树木的风采。
Nijataruṇavilāsaṃ lakkhamāpādayantaṃ
3183智者见到那色相,犹如带弦之弓。
Dhanumiva saguṇaṃ taṃ rūpamaddakkhi dhīro; ()
8
8.
3185如老蟒蛇盘绕,肩负旧蜕之重。
Jiniajagarabhoge jiṇṇanimmokabhāraṃ
3186如布满裂痕与斑点的覆布,其形质如同虫蛀之物;
Tilakavibatacammaṃ tantirojattabhāve,
3187如脂肪已去的肉块,皮肤干瘪,伤痕显露;
Apagataghanamaṃso phāsukaṭṭhippandho
3188如不涂膏油,犹如捆扎的破木柴,纷乱散杂;
Ajinitiravalepaṃ kuḍḍadāruppabandhaṃ; ()
9
9.
3190身体失却气力与骄慢,污秽从身中流溢的腐躯。
Vigatabalamadādiṃ vissavantaṃ sarīre
3191并非愚痴无智之辈,乃是究竟觉悟者的形象。
Navhi vaṇmukhehi guthamuttādya’sūviṃ,
3192脸颊皱纹密布、凹凸不平,头部摇颤不定。
Valivisamakapolaṃ kampamānuttamaṅgaṃ
3193他以清净明澈的目光,观见那衰老败坏的形象;
Suvisadamatino taṃ passato jiṇṇarūpaṃ; ()
10
10.
3195世间万物无不灭去,他却安住守护,无所遗余,
Bhuvanamanavasesaṃ tassu’paṭṭhāsi sampa-
3196如同燃烧的火宅与老朽的屋舍,终将毁坏消亡一般,
Jjalitamatha jarāyā’dittagehattayaṃ’va,
3197我宣说此法,谓其非有非无,已超越诸法。
Ahamapaki anatīto dhammametanti vatvā
3198因厌患于生,而入林栖之道。
Bhavanavanamagañchi jātiyu’kkaṇṭhitatto; ()
11
11.
3200当王再次步入园林之道时
Punarupavanamaggaṃ ogahantassa rañño
3201为令天众得享安乐,
Sukhamanubhavanatthaṃ devatāmāpayitvā,
3202人皆远避,恶疾缠身,
Parapariharanīyaṃ ghorarogāvatiṇṇaṃ
3203又现另一种丑陋的病相;
Aparamapi virūpaṃ dassayuṃ vyādhirūpaṃ; ()
12
12.
3205以澄净的心与无惑的慧,成为释迦族之旗。
Visadamati vimatyā sakyavaṃsekaketu
3206为何陷溺于此如粪泥般的秽语中,
Kimimivapalipannaṃ vaccapassāvapaṅke,
3207有生灭强横之苦,与那仰赖他者的生存。
Pabhavabalavadukkhaṃ taṃ parādhīnavuttiṃ
3208听到“这是什么?”之后,他向那作伪者问道。
Kimidamiti padisvā pājitāraṃ apucchi; ()
13
13.
3210那位具殊胜智者所说的殊胜法,由此车夫宣说了出来。
Varamati varadhammaṃ tena sūtena vuttaṃ
3211如饮不死甘露,以耳根及合掌受持此味。
Amatamiva pibanto sotadhātvañjalīhi,
3212虽未到来,亦非过去,然而是病之法,故称为病。
Agamapi anatito byādhidhammanti tamhā
3213自性所生之处,具足盛果报之相。
Nijabhavanavanaṃ sopā’ga saṃviggarūpo; ()
14
14.
3215彼处天宫之园林,由诸神驾御的威仪车所守护。
Tadupavanavimānaṃ vājiyānena nāthe
3216诸天有时乘此车而行,便护其道,安住其中。
Vajati sati kadāci māpayuṃ devatāyo,
3217被狗、豺、秃鹫等所啖食。
Suṇakhakulalagijjhādīhīvā khajjamānaṃ
3218人尸肿胀,此乃初相。
Narakuṇapasarīraṃ uddhumātaṃ paṭhamhi; ()
15
15.
3220蛆虫成群滋生,蠕动青黑。
Pabhavakimikulānaṃ cālayaṃ nīlavaṇṇaṃ
3221伤口裂开处,鲜血流淌而出。
Vaṇavivaramukhehi lohitaṃ paggharantaṃ,
3222群鸟啄食,苍蝇覆满肢体。
Sakuṇagaṇvitacchiṃ makkhikāmakkhitaṅgaṃ
3223善慧见到一个身心俱全却无有实质的个体;
Sumati matasarīraṃ addasā sārahīnaṃ; ()
16
16.
3225他前来接近并引导,承担起御者之责;
Abhigami gamayanto bhāratiṃ sārathissa
3226于自双耳,金环璀璨;
Nijasavaṇayugasmiṃ hematāḍaṅkasobhaṃ,
3227贤友,我亦曾言:“无法超越死亡。”
Ahampi maraṇaṃ bho nātivattoti vatvā
3228犹如林中的兽王,释迦族王登上楼阁,
Vanamiva migarājā sakyarājā vimānaṃ; ()
17
17.
3230他又与随从一同登上了吉祥的车乘,
Punapi sapariso so yānamāruyha bhadraṃ
3231数日后,因其增盛而成为诸王之首,
Katipayadivasānaṃ accayenā’dhirājā,
3232从殊胜的迦毗罗卫城,那犹如爱神乐园般光辉的宫殿,
Kapilapuravaramhā’naṅgaraṅgālayābhaṃ
3233前往那座近园林,俊美如持五支箭的爱神。
Tadupavanamagañchi pañcabāṇābhirūpo; ()
18
18.
3235佩戴着宝石色泽的功德之衣,从肩端披覆而下。
Guṇamaṇi maṇivaṇṇaṃ pattamādāya patthe
3236披上那袈裟,已断除如色树汁般染污的贪欲。
Panasasarasarāgaṃ vīvaraṃpārupitvā,
3237诸天所化现之身,安住不动,且具足无缺的眼根。
Ṭhitamavikalacakkhuṃ nimmitaṃ devatāhi
3238见其沙门形象端严,犹如佛陀的形象;
Sumati samaṇarūpaṃ buddharūpaṃ’va passi; ()
19
19.
3240其时,诸智者由此决定之处,依此修习,
Tadahani vibudhā’dhiṭṭhānato bhāvanīyo
3241他如同车夫调御良骥,演说义理与正法,
Yatipatiriva sūto atthadhammānusāsi,
3242他具足沙门的功德,并了见五欲的诸多过患。
Samaṇaguṇamanekādīnavaṃ pañcakāme
3243他说:住在村邑中,居家亦有功德。
Tamavadi gamanasmiṃ ānisaṃsañca gehā; ()
20
20.
3245他因愚痴而行欺诈、谄媚的邪命,唯求饱腹。
Kuhanalapanamicchājīvamohāya kucchi-
3246能夺他物者,犹如陶师造器,恒常劳作不息,
Paraharaṇasamatthaṃ mattikāpattamassa,
3247以手巧艺经营世事,为波罗蜜所策励,
Kara kamakalagataṃ so pāramīcoditatto
3248心得清净已,便显净信与安详。
Visadamati padisvā sampasādaṃ janesi; ()
21
21.
3250他犹如盛开的、以花蕾为饰的嫩娑罗树,明净华丽,不染尘垢。
Vikasitakalikālaṅkāramuddālasāla-
3251犹如沙门在道中,戏扬着袈裟的光彩,
Miva samaṇavilāsaṃ cīvarobhāsamagge,
3252那如蜜蜂追逐眼目般担负重担的贤者,
Nayanamadhukarānaṃ bhāramādhāya dhīro
3253于心内生起对衣的净信欢喜;
Nijamanasi janesi cīvare sampasādaṃ; ()
22
22.
3255刹那死苦之漩涡、病痛之聚积,
Khaṇikamaraṇadukkhāvaṭṭamābādharāsi-
3256如可怖的摩竭罗鱼群,那衰老的浪潮,
Makaranikarabhimaṃ taṃ jarāvīcivegaṃ,
3257他渡过了轮回大海的深渊,超越了生死流转的界限。
Bhavajaladhimagādhaṃ jātivelāvadhiṃ so
3258他知道:“如此行道者,将得度脱。”
Ayamiva paṭipannā nittareyyuntya’vedi; ()
23
23.
3260犹如沙门言教之满月初升。
Samaṇavadanapīnaccandabimbodayena
3261心莲已绽放,欢喜园庄严。
Vikasitamanakundo nandanuyyānasobhaṃ,
3262为入近园林,驱车而前行。
Upavanamabhīgantuṃ sandanaṃ cāraye’ti
3263那一天,人王对驾车者说:
Tadahani manujindo sandanācārimāha; ()
24
24.
3265蔓藤般缠绕交错的芦苇、扇叶树头榈、棕榈与海枣树之行列
Valayitanaḷatāḷītālahintālapantiṃ
3266摩罗耶山檀香树所生的清凉露水,清净无染
Malayajatarujāyāsītalaṃ nimmalāpaṃ,
3267犹如帝释天进入欢喜园
Upavanamavatiṇṇo nandanaṃ vāsavo’va
3268他度过一日时光,怡然游乐,如王者般快意;
Akari divasabhāgaṃ sādhukīḷaṃ sarājā; ()
25
25.
3270千道光芒辉映,其声誉流布不绝,
Dasasatakiraṇasmiṃ yassa kittippabandha-
3271天空为层层雨云所覆,
Saradajaladarājichāditasmiṃ nabhasmiṃ,
3272头顶上方,白色的华盖闪耀光辉,人们共同领受那份庄严。
Uparisirasi setacchattasobhaṃ bhajante
3273以火塘的足迹为庄严;
Tadiyacaraṇalakkhyā’laṅkari vāpitīraṃ; ()
26
26.
3275以莲花般的面容、以天鹅般的丰胸,
Sarasijavadanehi haṃsapīnatthanehi
3276眼如青莲,卷发乌蓝,
Kuvalayanayanehī nīlikākuntalehi,
3277如蜜般甘甜,于心间环绕,
Madhumadamuditālīnūpurebhā’varodha-
3278如佳丽般,他徐步入池中;
Janamiva ramaṇīyaṃ otari so taḷākaṃ; () (Silesabandhanaṃ)
27
27.
3280那些渴望娶妻的青年男子,贪著脐深如水瓮的女子,
Varayuvatijanānaṃ kumbhagambhīranābhi-
3281那水池已汲尽水,徒留空涸之形,
Vivaragahitavāri vāpi sā rittarūpā,
3282而当与胸丰臀圆的女子交合时,他们却心生惶恐,
Ghanathanajaghanānaṃ saṅgamene’tarāsaṃ
3283复又盈满如壶,喜悦洋溢;
Punarabhavi kapapuṇṇā pītivipphārinīva; ()
28
28.
3285犹如初逢爱侣、羞怯惶然之人,
Abhinavaramaṇinaṃ jātulajjāturānaṃ
3286好比目如游鱼、侧目低回——以此鱼旗为喻,
Vimukhanayanamīne mīnaketupamena,
3287为了网罗捕捉,投下欲求之网。
Upavadhitumīvagge khittajālabbilāsaṃ
3288刹那之间,王那被箭射穿的手,如水一般流下。
Khaṇamavahari raññā viddhahatthambudhārā; ()
29
29.
3290新水珠所庄严的莲花。
Navajalakaṇikālaṅkāravattāravindā
3291双乳圆润如天鹅,发丝柔蓝似水藻。
Ghanakucakalahaṃsā kesasevālanīlā,
3292波浪反复击打,崖岸染映朱红。
Patimathitataraṅakgākiṇṇasussoṇivelā
3293彷彿身處湖池,她于此独自嬉戏,心醉神迷。
Sarasi sarasi’vā’si tatra kīḷāture’kā; ()
30
30.
3295面容如月华般明丽的一众女子,身着细布内衣。
Sasirūciramukhīnaṃ khomavatthantarīye
3296以扇轻轻挥拂,手如波浪般悠缓,宛然行于王的侍奉之中。
Sanikamapanayante vicīhatthehi raññā,
3297明眸巧绘而成,脐腹深邃。
Racitanayanakantī byanta gambhīranābhī-
3298以莲花为界,如同芦苇成行;
Sarasijapariyantā nāḷapantīri’vā’si; ()
29
29.
3300新水滴作严饰,莲花轻旋;
Navajalakaṇikālaṅkāravattāravindā
3301丰乳如天鹅,发似青藻;
Ghanakucakalahaṃsā kesasevālanīlā,
3302波浪拍碎,散落在优美的岸畔
Patimathitataraṅgākiṇṇasussoṇivelā
3303她于湖中——那湖中——嬉戏沉醉;
Sarasi sarasi’vā’si tatra kīḷāture’kā; ()
30
30.
3305辉映明丽的面容,衬着细麻内衣,
Sasiruciramukhīnaṃ khomavatthantarīye
3306国王以精美华服徐徐为他更衣。
Sanikamapanayante vivibhaṇthehi raññā,
3307眼波妩媚动人,腰肢丰腴深邃。
Racitanayanakantī byanta gamhīranāhī
3308犹如莲花池畔亭亭而立的莲茎。
Sarasijapariyantā nāḷapantiri’vā’si; ()
31
31.
3310复次,其胸乳如双瓮,月轮般的项链垂挂于上。
Punarapi kucakumbhañcandahārenivā’pe
3311她的颈项,恰如优雅潜入水中的天鹅的脖颈;
Nijagaḷaparimāṇe sannimuggaṅganānaṃ,
3312她的眼与容颜,犹如蒙尘的莲花,
Malinakamalinī sā locanehā’nanehi
3313为如蜂负重的莲丛所围绕;
Abhavi bhamarabhāra’mbhojasaṇḍā’kule’ca; ()
32
32.
3315为沉酣于蜜的蜂群所歌咏,
Madhumadamadhupehi gīyamānehi vici-
3316百臂捶击的腰鼓,其声沉实,
Bhujasatapahaṭāhi soṇibherīhi thinaṃ,
3317于优雅莲花顶上舞蹈的吉祥天女
Lalitakamalasīse naccamānindirāya
3318水所生者,因天神之歌而得生;()
Ajini jalajinī sā dibbasaṅakgītasālaṃ; ()
33
33.
3320面呈露月之貌者,居于棕榈叶与天空交界处。
Tuhinakaramukhīnaṃ tantaḷāka’ntalikkhe
3321手臂如优美藤蔓,闪电般的线条妍丽。
Sulalitabhujavallī vijjulekhābhirāmā,
3322莲花丛中的行列,如靛青云霞的行列。
Kuvalayavanarāji nīlajīmutarāji
3323引领着美丽的孔雀,于群中嬉戏,光彩夺目。
Patinayanamayūre kīḷayantī rarāja; ()
34
34.
3325莲叶般的手掌,被王族斩于战场。
Phuṭakuvalayahatthaṃ rājabhaṃsehi khittaṃ
3326享用了种种甘美,逾越了法的时限。
Vividhamadhupabhuttaṃ dhammavelātivattaṃ,
3327那位人主把她——那妓女般的咖嘉尼——
Yathariva gaṇikaṃ taṃ kañjaniṃ so janindo
3328那一天,他受用之后,便得到了适度的喜悦。
Tadahani paribhutvā’mandamānanvdamāpa; () (Silesabandhanaṃ)
35
35.
3330沿着波浪翻涌的岸边,他随行而去。
Caraṇa’nuvajamānabbīcisaṅkhobhatīraṃ
3331障碍消除之时,那位人主便舍弃了堤岸环绕的湖泊。
Jahati sati taḷākaṃ sāvarodhe narinde,
3332其状犹如湖中离群的雌鸟,被阻断了呼吸。
Sarasivirahinīsaṃruddhanissāsarūpo
3333柔和芬芳的微风,轻轻徐徐吹拂;
Mudusurabhisamīro mandamandaṃ pavāyi; ()
36
36.
3335日轮被遮蔽,刹那间停驻于山顶,
Paribhavi ravibimbaṃ taṅkhaṇatthācalaṭṭhaṃ
3336那时,立于湖面莲叶之上的,正是太阳族中的一日——
Tahimupalatalaṭṭho bhānuvaṃsekabhānu,
3337于是,湖中莲花少女们那微微半合的
Atha sarasivadhūnaṃ kiñcisaṅkovitāni
3338莲花般的面庞,仿佛因悲愁而憔悴。
Sarasijavadanāti sokadīnānivā’suṃ; ()
37
37.
3340深暗的虚空中,黄昏的云霞粲然辉映,
Asitanabhasi sañjhāmeghamālāvilāsaṃ
3341释迦族之主安然就坐,以威德摄伏一切;
Abhibhaviya nisinne tatra sakyādhināthe,
3342一众理发师携带种种衣物,迅疾前来,
Tuvaṭamupagatā taṃ kappakā’nekavatthā-
3343手执宝饰庄严具,为君王作端严事;
Bharaṇavikatihatthā bhūpatiṃ bhūsaṇatthaṃ; ()
38
38.
3345日种之狮吼,为法之威光所制伏,
Ravikularavino kho dhammatejābhibhūto
3346天王召其天子,名为毗首羯磨,
Surapati suraputtaṃ vissakammābhidhānaṃ,
3347即刻差遣,以天衣等物如法供奉。
Sapadi pahiṇi sammā dibbavatthādinā bho
3348说了“请以三界皈依者装饰它”之后,
Tibhuvanasaraṇaṃ taṃ bhūsayassū’ti vatvā; ()
39
39.
3350他化作人形,近前,在头顶上
Gahitamanujaveso so’pasaṅkamma sīse
3351以百幅细布缠裹而施,
Sukhumapaṭasatehī veṭhanañcā’pi datvā,
3352以宝石黄金所成之饰物而庄严,
Maṇikanakamayehi bhūsayi bhūsaṇehi
3353当日,国王即如帝释天王一般。
Tadahani bhavi sakko devarājā’va rājā; ()
40
40.
3355被暗黑与光明之群所侵占的东方
Timirahamarabhāra’kkantapācīnapassaṃ
3356如含苞百花、暮霭云层、叶片行列,
Mukulitasatasañjhāmeghapattāvalīnaṃ,
3357以天空湖面为承托之基、曼陀罗花茎为柄,
Gaganatalataḷākādhāramandāranāḷaṃ
3358他系缚了那莲花蕾般润泽、辉耀之日轮;
Kamalamakulasobhaṃ bhānubimbaṃ babandha; ()
41
41.
3360尔时,天帝即遣使向彼传讯,告知己所亲生王子降诞之事,
Pahiṇi pitunarindo sāsanaṃ tāva tassa
3361禀报了自身爱子降生之讯息,
Nijatanujakumāru’ppattimārocayitvā,
3362父王阅信,心生欢喜。
Pamuditabhadayo so lekhaṇālokanena
3363「阿瓦帝」者,意为:「我的束缚已生,罗睺罗已诞生。」
Avaditi mama jātaṃ bandhanaṃ rāhujāto; ()
42
42.
3365那时,我亦随顺父王所说之语。
Tadahanipituraññā vuttavākyānurūpaṃ
3366依声明次第,于此解释词义:
Tahimakhilapadatthaṃ saddasatthakkamena,
3367人主(祖父)咖拉哈吉摄受后,
Karahacī manujindo ayyako saṅgahetvā
3368说道:“因属于我,故名为罗睺罗。”
Avaditi mamatattā rāhulonāmahotaṃ; ()
43
43.
3370林中天女们,以青莲华般的眼眸,
Vanasuravanitānaṃ locanindīvarehi
3371身具大吉祥与威光,登上殊胜的车乘,
Mahitasirisariro bhadramāruyha yānaṃ,
3372为入善法堂,从诸龙之中降下,
Sabhavanamabhigantuṃ osari nāgarānaṃ
3373经过以极净眼莲和牌楼所装饰的街道;
Suvimalanayanālītoraṇākiṇṇavīthiṃ; ()
44
44.
3375天宫中宝门敞开,近处站立,
Vivaṭamaṇikavāṭo’pantikaṭṭhā vimāne
3376你胜过天界众女,乃是姑母的女儿,
Jitasuravanitā’si yā pitucchāya dhītā,
3377以眼如合掌,汲取色之精华
Nayanakarapuṭehi rūpasāraṃ nipīya
3378她已止息了渴爱与贪求,这位瘦削的果德弥女子
Samitaratipipāsā sā kisāgotamī thī; ()
45
45.
3380心得调伏,即具足如此之形容者
Jitamanasijarūpaṃ īdisaṃ yesamatthi
3381其母亦确实于微细宝光之中,趣入寂灭。
Tanujaratanamaddhā nibbutā sā’pi mātā,
3382彼世间主之父,亦已涅槃,究竟清凉。
Pitujagatipatī so nibbuto sītibhūto
3383‘自己心爱的妻子亦得涅槃。’他如此说道。
Nijapiyabhariyā’pi nibbutā’tye’vamāha; ()
46
46.
3385心中烦恼灭尽,入于寂静安稳
Hadayagatakilese nibbute vūpasante
3386犹如亲见寂灭者,我即是彼
Yatipatiriva diṭṭho nibbuto so’hamasmi,
3387如是,听闻她所唱的殊胜偈颂,
Iti varamati sutvā tāya gāthaṃ sugītaṃ
3388了知种种义理分别及其所诠之义;
Vividhanayavibhattaṃ tappadatthaṃ avedi; ()
47
47.
3390“我”之一词,令我听闻寂灭之义;
Ahamitipadamassā nibbutiṃ sāvito’smi
3391善忆念彼之尊重与亲近,循彼趣入最胜价值之道,
Sumariya garubhatyā tāya lakkhagghamaggaṃ,
3392承载皎洁光辉,光耀夺目,璀璨庄严——
Dhavalakiraṇabhāraṃ bhāsuraṃ hārihāraṃ
3393他连同后宫眷属一同进入了住所;
Pahiṇiya bhavanaṃ so pāvisi sāvarodho; ()
48
48.
3395犹如我等觉悟无上菩提之时
Mayamiva varabodhiṃ bujjhamānassa jātu
3396于心中寂止:你的十一种火。
Manasi vupasame’ti tuyhamekādasaggi,
3397他走近寂静,犹如正在作出记说一般。
Upagamumupasantiṃ vyākarontī’va tāva
3398次日,被众多晚霞的云层所系缚。
Aparadisi vinaddhā’nekasañjhāghanālī; ()
49
49.
3400殊胜的白伞盖饰以莹洁的珍珠串
Atuladhavajachattaṃ dhotamuttāvalīhi
3401如同花鬘般环绕于他的狮子座上,
Valayitamiva rañño tassa sihāsanasmiṃ,
3402于日升山峰之顶,为众星所环列。
Udayasikharisīse tāvatārāvalīhi
3403庄严圆满的月轮,耀眼照耀;
Parivutamatisobhaṃ candabimbaṃ bahāsa; ()
50
50.
3405当夜色以浓重黑暗覆盖世间时,
Ghanataratimirehā’vattharattehi loke
3406在那瞬间,显现出垢黑之相,
Masimalinavilāsaṃ taṅkhaṇe dassayanti,
3407以月光辉耀而喜悦
Rajanikarakarehi vipphurattehi phītā
3408那王都恰如新作的工事一般
Katanavaparikamme’vā’si sā rājadhāni; ()
51
51.
3410月光之重担使夜暗更增黑暗
Himakarakarabhārakkattarattandhakāra-
3411暗冥消融,令线条显现
Galitatimiralekhākāramāvī karonti,
3412在莲花盛开的树林与茉莉林中
Phuṭakumuda vanesu cāsikundāṭavīsu
3413甚为甘美,醉于蜜的蜂群放逸
Sumadhura madhumattā bhiṅgamālā pamattā; ()
52
52.
3415胜过天帝宫殿,彼专注于法思惟
Jitasurapativeso dhammacintāparo so
3416于宝珠灯光炽然,照破黑暗之处
Jalita maṇipadīpālokabhinnandhakāre,
3417于自己荣耀的宫殿中,于金狮子座上
Nijasiribhavanasmiṃ hemasīhāsanasmiṃ
3418方才卧下,便已离于五欲者;
Nacira mabhinisajjī pañcakāme viratto; ()
53
53.
3420刹那手执乐器,发髻如青云;
Sapadi turiyahatthā nīlajimutakesā
3421眸若青莲花瓣,额现新月之纹;
Kuvalayadalanettā candalekhālalāṭā,
3422面如盛开的莲花,腰系璎珞之带
Vikacakamalavattā mekhalābhārasoṇī
3423胸脯丰挺腰肢细,大腿小腿圆润匀称
Kucaharaviraḷaṅgī cāruvāmorujaṅghā; ()
54
54.
3425面颊柔嫩如白莲,耳垂悬着宝环
Kumudamudakapolā kuṇḍalolambakaṇṇā
3426齿如茉莉花环,洁白无隙,排列齐整,
Avivaradasanālimālatīdāmalilā,
3427颈佩金宝花鬘,端丽悦目,
Kanakaratanamālābhāragīvā, bhirāmā,
3428妙龄舞女,善巧歌舞;
Abhinavavanitāyo naccagītesu chekā; ()
55
55.
3430如湖澄净,恒常含笑。
Rahadamivapasannaṃ niccalāsinaminaṃ
3431善慧者近坐,诸根门善护。
Sumatimupanisinnaṃ saṃvutadvārupetaṃ,
3432他已离欲乐,志求佛陀位。
Tamabhiratinirāsaṃ buddhabhāvābhilāsaṃ
3433众女子为博取欢心,登上了舞台;
Abhiramayitukāmā otaruṃ raṅgabhūmiṃ; ()
56
56.
3435足踏宝石铺就的大地,发出声响,
Maṇimayavasumatyā pādasaṅghaṭṭanena
3436有女子弄响金镯,发出清脆之音,
Kanakavakalayaghosaṃ kāci nicchārayantī,
3437指如嫩芽摇曳,作种种嬉戏之姿
Calakisalayalīlā aṅguli cālayanti
3438宛若金色藤蔓,翩翩起舞
Anulayamabhinaccuṃ hemavallīvilāsā; ()
57
57.
3440令王面如满月,益添祥瑞之光
Narapatimukhabimbaṃka lakkhamāpādayantī
3441眼波锐利如箭的竞技战场,
Nayanakharasarānaṃ raṅgasaṅgāmabhūmyā,
3442以悦耳音声征服一切、令人心醉的美人,
Jitakalaravavāṇī kāci rāmā bhirāmā
3443唱着令耳根欢悦的歌曲,光彩照人;
Savaṇasubhagagītaṃ gāyamānā vibhāsuṃ; ()
58
58.
3445胜似天界仙女,五种乐器正演奏。
Jitasuralalanāyokāvi pañcaṅgikāni
3446那时,眼波流转的她们奏响了乐器,
Tadahani turiyāni vādayuṃ lolapāṅgā,
3447她们那悦耳的琵琶声与鼓声,
Savaṇamadhuravīṇā bherinādehi tāsaṃ
3448舞台宛如雨季的天穹;
Gaganatala mivā,si pāvuse raṅgabhūmi; ()
59
59.
3450菩萨观看那些美女的舞蹈,
Varamati ramaṇīnaṃ taṃ mahābhūtarūpa-
3451如同四大元素所生的种种变幻,
Ppabhavamivavikāraṃ naccamaddakkhi tāsaṃ,
3452于险难世间之陋室中,为国王之疾病所苦者们的舞蹈。
Visamabhavakuṭīre rājarogāturānaṃ
3453他们不闻乐器之声、歌唱与鼓音;
Asunituriyarāvaṃ gītamaṭṭassaraṃ,va; ()
60
60.
3455他心不耽著于她们这些舞蹈与歌唱。
Bhusamanahirato so naccagītesu tāsaṃ
3456于殊胜卧榻之上,作狮子卧
Sirisayanavarasmiṃ sīhaseyyaṃ akāsi,
3457她们如此贪著诸欲,得卧眠之机
Itigahitavihesā laddhaniddāvakāsā
3458彼诸女人即刻为欲贪之索所缚,纷纷卧倒
Sapadi madanapāsā tā nipajjiṃsunārī; ()
61
61.
3460他与库穆迪尼一同从睡眠中浅浅醒来
Sahakumudiniyā so suttamattappabuddho
3461于自庄严卧榻端坐,王孙安然坐定
Nijasirisayanasmiṃ sannisinno rajanyā,
3462于处处持取乐器后,立于该处
Gahitaturiyabhaṇḍe tatthatattho, ttharitvā
3463见年少众生,为浓重睡眠所征服,无力克服;
Yuvatijanamapassi daḷhaniddābhibhūtaṃ; ()
62
62.
3465微风摇曳不止,却无有一片草叶能承受其重;
Anilacalakapo lā kāci lālaṃ gilante
3466臭秽阴暗之处,无有一片草叶堪被牙齿啃食;
Galitabahaḷakhe ḷā kāci khādanti dante,
3467身负重荷而行,无有片叶可以相依。
Bhagamapagataco ḷā kāci saṃdassaya nne
3468有些妇女言语颠倒,絮絮叨叨;
Khalitavacanamā lā kāci yaṃyaṃ lapante; ()
63
63.
3470有些妇女扬手抛掷,有些妇女咳嗽连连。
Khipitamapi karontī kāci kāsantikāci
3471如是种种变易,不庄严,无实质,
Iti pacuravikāraṃ nissirikaṃ asāraṃ,
3472于他,整座宫殿坚固地显现为
Bhavanamanavasesaṃ tassu, paṭṭhāsi daḷhaṃ
3473遍布人类尸体,如同生鲜屠场;
Narakuṇapavikiṇṇaṃ āmakāḷāhaṇaṃva; ()
64
64.
3475那一日,三界如火宅,三重宫殿炽燃
Tadahani tibhavaṃ cā,dittagehattayaṃ,va
3476善友啊,你且观看这第八处,如何被侵扰逼迫
Sumariya vatabho, passaṭṭhamopaddutaṃ bho,
3477如此,这三颂最上的欢喜之偈,便从他解脱的心中生起
Iti paramamudānaṃ kavattayaṃ tabbimutyā
3478人中勇士于心中激发勇猛之性;
Manasi purisasūro sūrabhāvaṃ janesi; ()
65
65.
3480处欲乐四喜园,护狮子住处之际,
Suratacaturarāmārakkhasivāsabhūte
3481于吉祥宫殿林,迷惑愚者之时,
Siribhavanavanasmiṃ mohayantamhi bāle,
3482我此住处已足,来吧,从彼处出离
Alamiti mama vāso handa nikkhamma tamhā
3483我将寻求从三有怖畏中解脱
Tibhavabhayavimuttiṃ esayissāmahaṃ,ti; ()
66
66.
3485走近宫殿门口,来到门槛旁
Upakamiya vimānadvāramummārupante
3486唤醒正卧于床的车匿,
Sayanupari nipannaṃ channamuṭṭhāpayitvā,
3487便唤他备马牵来——
Tamavadi abhigantuṃ kappayitvaṃ, nayeti
3488国王与那匹神速雄健的骏马王同行,
Pabalajavabalaggaṃ vājirājaṃ sarājā, ()
67
67.
3490宫中之马,彼时皆已沉睡,车匿亦然。
Gatasati hayasāḷaṃ taṅkhaṇe channamacce
3491「自归」者,乃「趋向自身之归处」之义;「寻求」者,乃「筹量、计度」之义。
Sakapatigamanatthaṃ esamaṃ kappanattho,
3492「来」者,此指与之俱生的「木匠王」——犍陟马王。
Agamiti sahajāto katthako vājirājā
3493发出洪亮的马嘶声,承载欢喜的重担而前行;
Akari vipulahesārāvamānandabhāro; ()
68
68.
3495进入那燃着油灯的吉祥内室,
Pavisiya sirigabbhaṃ teladīpujjalantaṃ
3496宝石镶嵌的卧榻上,散布着香花,
Ratanakhacitamañce gandhapupphābhikiṇṇe,
3497横卧于大地的君主,犹如黄金所成之像
Dharaṇipatinipannaṃ hemabimbopamānaṃ
3498见自己的幼子与宾巴王妃在一起
Nijatanujakumāraṃ passibimbāyasaddhiṃ; ()
69
69.
3500若我解除王妃手中的绳索
Yadi ahamapanetvā deviyā hatthapāsaṃ
3501我将亲生幼子抱在怀中
Mama tanujakumāraṃ aṅkamāropayāmi,
3502面容胜似莲花的王妃起身后
Vadanajitasarojā rājinī vuṭṭhahitvā
3503你当阻止我那难以阻挡的入林之行
Vanamahīgamanaṃ me vāraye dunnivāraṃ; ()
70
70.
3505成佛之时,忆起幼子的莲花面庞
Tanujamukhasarojaṃ buddhabhūto samāno
3506令眼目甘甜如蜜蜂采蜜者,他从未曾承担过任何重担
Nayanamadhukarānaṃ jātu kāhāmibhāraṃ,
3507善忆念其步伐,犹如举起须弥山而行
Sumariya caraṇaṃ so uddharanto,va meruṃ
3508那英勇者举身而降,从天宫降下;
Avatari bhavanamhā ukkhipitvā pavīro; ()
71
71.
3510其眼如青莲花瓣,面如皎月,腰肢丰盈如莲茎,
Kuvalayadalanettañcandamamhojavattaṃ
3511腰臀丰满,宛如爱神战车之轮毂形状,
Madanaratharathaṅgākārasussoṇibhāraṃ,
3512他如何舍弃名为宾巴的王女而降生?
Kathamavatari bimbānāmadeviṃ pahāya
3513从王宫出离,舍弃那如金色容颜般可爱之人;
Narapati bhavanamhā hemabimbābhirāmaṃ; ()
72
72.
3515宝绿色身形,生于释迦族,
Marakatapaṭimābhaṃ sambhavaṃ sakyavaṃse
3516积集广大善业,相好庄严其身
Samupacitasupuññaṃ lakkhaṇākiṇṇagattaṃ,
3517舍弃娇贵王子,名为罗睺罗
Pajahiya sukumāraṃ rāhulākhyaṃ kumāraṃ
3518贤者如何举步?轻缓落下,迅即抬起
Kathamavatari pādamandamukkhippa dhīro; ()
73
73.
3520降敌象之兽王,赡部洲最上王
Ripugajamigarājaṃ jambudīpaggarājaṃ
3521那一日,父王沉没在丧子悲海之中
Tadahani piturājaṃ puttasokaṇṇavamhi,
3522那无情者将迦他摩、阿弥多等人投入其中
Kathamamitadayo so niddayo pakkhipitvā
3523他降临我等宫殿,举足而住;
Avatari bhavanamhāka uddharitvāna pāde; ()
74
74.
3525他征服整个大地轮,乃至轮围边际,
Sakalapathavicakkaṃ cakkavāḷāvadhiṃ so
3526无有敌手,于第七日,
Abhivijiya asattho sattame vāsaramhi,
3527人中雄者,虽积功德,却非转轮王。
Narahari katapuñño cakkavatti ahutvā
3528如何从那下来?抬起脚后
Kathamavatari tamhā ukkhipitvāna pāde; ()
75
75.
3530从宫殿下来吧,今日请你渡我。
Avatariya vimānā ajja maṃ tārayatvaṃ
3531说完“你是我的父亲,我要越过你”这话后,
Tvamapitibhavato)haṃ uttareyya’nti vatvā,
3532人主登上了那马王,站立于其侧;
Tamabhiruhi janindo vājirājinda’maṭṭhā-
3533其量八指,洁白如洗净的螺贝;
Rasaratanapamāṇaṃ dhotasaṅakkhāvadātaṃ; ()
76
76.
3535疾行如风的犍陟马王
Pavanaturitavego kanthako vājirājā
3536若在那一天,他们也发出脚步声,
Yadahani padasaddaṃ cā’pi hesaṃ kareyya,
3537他岂不是会遍覆全城而行?
Nanu sakalapuraṃ so yāti ajjhottharitvā
3538那一天,诸天阻止了脚步声;
Tadahani katasaddaṃ vārayuṃ devatāyo; ()
77
77.
3540在诸天所化现的莲花掌上,
Karakamalatalesu devatānimmitesu
3541智者登上它,将步伐安放其上,
Panihitapadavāraṃ assa māruyha dhīro,
3542轻快上前,握住了六根马尾。
Lahumupagami channaṃ vāladhiṃ gāhayitvā
3543那座城门紧闭坚固,城墙环绕四周;
Thirapihitakavāṭadvārapākārupantaṃ; ()
78
78.
3545若非那扇紧闭的门被开启,
Yadi pihitakavāṭugghāṭanaṃ nā’bhavissā
3546我这位人中狮子,携着名为遮那的骏马,
Hayavaramapi channāmaccamādāya sohaṃ,
3547本当腾空飞越,越过了那高达
Asari purisasiho uppateyyanti aṭṭhā-
3548十八肘量、巍然耸立的城墙。
Rasaratatapamāṇu’ttuṅgapākāracakkaṃ; ()
79
79.
3550同样地,名为遮那的马王与谋臣
Tathariva hayarājā channanāmo ca mantī
3551具足精进力者当即思惟,
Vīriyabalasamaṅgī cīntayuṃ tāvadeva,
3552彼处安住的天人受到策励而开启,
Vivari tadadhivatthā devatā coditattā
3553需由千人方能抬起的门闩;
Purisadasasatenu’gghāṭiyaṃ dvārabāhaṃ; ()
80
80.
3555这位名为悉达多者,将征服我的全部领域,
Mama visayamasesaṃ esasiddhatthanāmo
3556他必将超越并证得正觉,
Abhibhaviya subodhiṃ jātu bujjhissatīti,
3557那时,魔波旬忆念之后,极为愤怒
Atha sumariya māro pāpimā’tīvakuddho
3558他离开宫殿,迎面而去
Paṭipathamupagañchi nikkhamitvā vimānā; ()
81
81.
3560魔王急速来到魔敌前
Turitamahivajante māraverimhi māro
3561立于虚空中,如是宣说
Asitanabhasi ṭhatvā itthamārocayittha,
3562殊胜之人,从今日起第七日
Varapurisa ito kho sattame vāsaramhi
3563你将征服此世间,成为转轮王
Tvamahivijiya lokaṃ hessase cakkavattī; ()
82
82.
3565成为转轮王之后,便享受安乐。
Sukhamanubhavamāno cakkavattī bhavitvā
3566居于家中,转轮而治,尽其一生。
Gharamadhivasa cakkaṃ vattayaṃ yāvajīvaṃ,
3567“你智慧无量,切莫出家。”——魔说道。
Amitamati tuvaṃ mā nikkhamassū’ti māro
3568为阻止他靠近,便告诫说:
Abhigamananisedhaṃ kātumiccānusāsi; ()
83
83.
3570以耳界为合掌,承受那人所吐的毒语,
Namuvilapitavācaṃ sotadhātvañjalīhi
3571如同饮下毒液,你却问他:‘你是谁?’
Savisamiva pibanto taṃ tuvaṃ ko’si pucchi,
3572「吾立于风道,为诸天之主」
Pavanapathaṭhito’haṃ issaro devatānaṃ
3573「人中最胜者、自在者、恶魔」,他说了这样的话:
Naravara vasavattī pāpimā’tye’va māha; ()
84
84.
3575他是天人与人的皈依处,无畏者,具天眼者
Suranarasaraṇo so nibbhayo dibbacadda-
3576宝生者、确实知魔众者,声称'我',
Ratanajananamaddhā mārajānāmaha’nti,
3577作了回答:'像我这样难以征服者,
Paṭivacanamadāsi mādiso duppasayho
3578即使有上万个像你这样的,也能成就;'
Bhavati dasasahassehā’pi tumhādisehi; ()
85
85.
3580若你心中有欲贪、嗔恚、害心——
Yadi manasi siyā te kāmadosabbihiṃsā-
3581自从寻思生起,我便知晓——
Pabhutiparivitakko tāvajānāma’hanti,
3582他受嗔恚所驱使,伺机寻觅任何可乘之隙
Paṭighaparavaso so kiñciotārapekho
3583如影随形,紧随其后;
Anupadamanubandhi tassa chāyāyatheva; ()
86
86.
3585当阿沙荼月的满月之日他再度返回时,
Punarabhivajatovā’sāḷhiyā puṇṇamāya
3586当他生起想要亲眼见到迦毗罗城繁华景象的念头时,
Kapilapuravibhūtiṃ daṭṭhukāmamhi jāte,
3587大地翻覆,向宝马天驹显现。
Vasumati parivattī dassayi assarañño
3588塔基之地,面朝胜城。
Puravarabhimukhaṭṭho cetiyaṭṭhānabhumiṃ; ()
87
87.
3590当即,一万轮围世界中的诸天人。
Sapadi dasasahassicakkavāḷesu devā
3591为守护三界皈依处而精勤努力,
Tibhuvanasaraṇassā’rakkhaṇe vyāvaṭāsuṃ,
3592以宝石、黄金所成的杖、灯等物,
Maṇikanakamayehi daṇḍadīpādikehi
3593有些天众照亮了道路;
Animisatanaye’ke maggamālokayiṃsu; ()
88
88.
3595悬挂着芬芳花鬘的天幕
Surabhikusumadāmolambamānabbitāna-
3596诸天人以金瓶、白伞、幢与旗
Kanakakalasasetacchattaketuddhajehi,
3597庄严了那条前往的道路
Tadahigamanamaggaṃ devatā’laṅkariṃsu
3598世间之洞穴,因花供养而悦意庄严;
Bhuvanakuharamāsi pupphapūjābhirāmaṃ; ()
89
89.
3600虚空,为六十八种……
Gaganamasanighosacchantamevaṭṭhasaṭṭhi-
3601……百千乐器之雅音所震响,
Turiyasatasahassāravavipphāramāsi,
3602踏着铺满殊胜香花的道路而来
Mahitasurabhipupphākiṇṇamaggāvatiṇṇo
3603不疾不徐地行进了整整三十由旬
Aturitamabhigantvā yojanantiṃsamattaṃ; ()
90
90.
3605清净之水盈满,泡沫如花环般四处飘散
Vimalasalilapuṇṇaṃ pheṇamālābhikiṇṇaṃ
3606莲花盛放成行,高浪腾涌成列
Vikacakamalarājiṃ tuṅgakallolarājiṃ,
3607风如月光般清凉,岸畔遍布细沙
Sasiratarasamīraṃ vāḷukākiṇṇatiraṃ
3608这位英雄抵达了名为阿诺玛的恒河
Samupagami anomānāmagaṅgaṃ savīro; ()
91
91.
3610如黑宝石般的光泽,这位名叫差那的比丘尼
Asitamaṇitalābhā channa kā nāmikā’yaṃ
3611他这样问道:“阿诺玛河是否殊胜?”
Iti varamati pucchi so anomānadīti,
3612“如果在岸边,我就在这里出家。”
Tamavadi yadi tīre ettha’haṃ pabbajeyyaṃ
3613“阿诺玛河对我极为适宜”,他这样说。
Ativiya saphakhalā me sā anomāsiyā’ti; ()
92
92.
3615这位日族之顶严,以问题询问骏马王,
Ravikulatilako so paṇhiyā vājirājaṃ
3616以那八种殊胜,赋予适当之名,
Sajavamadadi saññaṃ tāya aṭṭhosabhāya,
3617在阿诺玛恒河清净的水流岸边
Suvimalasalilāyā’nomagaṅgāya tīre
3618犹如太阳般伫立,又如骏马腾跃而立
Taraṇiriva ṭhito’si uppatitvā turaṅgo; ()
93
93.
3620立于洁白沙滩之上,手持锋利的剃刀
Sitapulinatalaṭṭho tiṇhadhārā’sihattho
3621结成的发髻极为清净而坚固
Visadamati samoḷiṃ cūḷamādāya daḷhaṃ,
3622头上余发长仅二指,呈青黑色
Aluni sirasi sesā dvaṅgulā nīlakesā
3623其上不再生长,向右旋绕
Na tadupari parūḷhā dakkhiṇāvattayiṃsu; ()
94
94.
3625他的须髯也变得如此相应。
Abhavi tadanurūpaṃ dāṭhikā massucā’pi
3626此偈上半:‘若我能住立而成佛,’
Ayamupari sacā’haṃ ṭhātu buddho bhaveyyaṃ,
3627智者如是发愿,将发髻抛向虚空。
Nabhasi khipi sikhaṃ taṃ iccadhiṭṭhāya dhīro
3628那发髻安住虚空,超越云霞的壮丽;
Paribhaviya ṭhitā sā meghamālāvilāsaṃ; ()
95
95.
3630天帝随即从天宫前来,
Sapadi surapuramhā devarājābhi’gantvā
3631以宝匣将那发髻恭敬迎取。
Tamabhihariya cūḷaṃ cāricaṅgoṭakena,
3632并建造了一座以珍宝所成的殊胜塔庙。
Ratanamayamuḷāraṃ cetiyaṃ māpayittha
3633在天众中最为尊贵者,于彼处名为‘朱腊玛尼’;
Suragaṇamahanīyaṃ tatra cūḷāmaṇinti; ()
96
96.
3635有一位名为‘嘎提咖拉’的友人成为助伴。
Vidhirabhavi sahāyo yo ghaṭikāranāmo
3636他给予了沙门的衣、钵等资具。
Adadi samaṇakappaṃka so kaparikkhāramassa,
3637导师一如过去诸佛,现沙门相。
Gahitasamaṇaveso pubbabuddhā’va nātho
3638将身穿的白衣抛向空中,而后收摄袈裟;
Nabhasi khipi nivatthaṃ sāṭakaṃ saṃharitvā; ()
97
97.
3640取来那布,放入盒中
Tamabhihariya dussaṃ pakkhipitvā samugge
3641由宝所成、无可比拟,高达十二由旬
Ratanamayamatulyaṃ yojanadvādasuccaṃ,
3642为利益他人,成为梵天界唯一的创造者
Akari parahitatthaṃ brahmalokeka vidhātā
3643为冠顶宝珠光芒所触的塔肩
Makuṭamaṇimaricīcumbiyaṃ cetiyaṃso; ()
98
98.
3645你向父王、人主献上装饰等物后
Pitunarapatino tvaṃ bhusaṇādīni datvā
3646请以我的言语转告安康
Iti mama vacanenā’rogyamārocayassu,
3647既不得辅相相助,你当出家。
Sacivamanupalabbhā’ dāni pabbajjituṃ te
3648遣回了马和同伴,又嘱咐了车匿;
Pahiṇi hayasahāyaṃ ovaditvāna channaṃ; ()
99
99.
3650踏上归途,心中欲返故国。
Paṭipathamavatiṇṇo gantukāmo saraṭṭhaṃ
3651因与大地之主离别,悲恸充满全身,
Dharaṇipativiyogā sokanibbiddhagatto,
3652骏马王命终后,犍陟成为天子,
Turagapati cavitvā kanthako devaputto
3653就在那刹那,他安住于三十三天的黄金宫殿中;
Bhavi kanakavimāne taṅkhaṇetāvatiṃse; ()
100
100.
3655一切林间天人合掌奉上花鬘
Sakalavanasurānaṃ añjalimañjarihi
3656那位受人尊崇的足下者出家之时
Mahitañcaraṇapīṭho yena pabbajjito so,
3657那时,在阿诺玛河畔
Tadavasarianomānāmanajjā samīpe
3658名为阿奴毕亚之林,以庵婆树林为庄严
Vanamanupiyanāmaṃ ambarukkhābhirāmaṃ; ()
101
101.
3660从刹帝利族姓出离、出家,以法为皈依
So nikkhamma abhinnakhattiyakulā nekkhamma dhammālayo
3661犹如承载着根基广大的财富、如轮宝般崇高的重担
Bhogakkhandhamuḷāracakkaratanaṃ uccārabhāraṃ viya,
3662他舍离世间,在阿努毕耶林中住了七日;
Ohāyā’nupiyambanāmavipine sattāhamajjhāvasaṃ
3663佛芽体验了获得出家受具而生起的喜乐;
Pabbajjāpaṭilābhasambhavasukhaṃ vedesi buddhaṅkuro; ()
3664如是,由名为智阿难的出家者所著、令一切诗人心生欢喜的《施因缘》——《胜者族谱灯》,于近因缘中,阐明大出离经过之灯明,第十章。
Iti medhānandābhidhānena yatinā viracite sakala kavijana hadayānanda dānanidāne jinavaṃsadīpe avidūre nidāne mahābhinikkhamana pavattiparidīpo dasamo saggo.
1
1.
3666为微风所拂的树丛所庄严的
Mandānileritatarusaṇḍamaṇḍite
3667在那苦行密林之中,具足苦行财富者
Tasmiṃ tapovanagahaṇe tapodhano,
3668食后,犹如林中的天女,光耀照人
Bhutvā (pabhāvati) vanadevatā yathā
3669享天界之乐已,复得出家之乐
Dibbaṃ sukhaṃ sukhamanagāriyaṃ tato; ()
2
2.
3671那时,摩揭陀王塞尼亚
Yo seniyo narapati māgadho tadā
3672住在那座城门灿烂辉煌的城市里
Yasmiṃ pure vasati puraṅgabhāsure,
3673欲入王舍城。
Rājaggahaṃ tamahipavesanatthiko
3674跋涉三十由旬的路程。
Addhānamosari samatiṃsayojanaṃ; ()
3
3.
3676足有轮相,具足吉祥威仪,善自调伏。
Cakkaṅkitassiricāraṇo susaññamo
3677他在那日走完了漫漫长路,
Dīghañjasaṃ vasi tadahena khepayaṃ,
3678来到了王舍城——那庄严殊胜、有如因陀罗天宫般的都城,
Rājaggahaṃ kapuravaramindirālayaṃ
3679他以征服象王般的雄健步伐,进入城中。
Sampāvisi jitagajarājagāmi so; ()
4
4.
3681犹如巍峨宝山,自因陀罗天甘露之白垣升起,矗立于大道之上,
Indāsudhāvalivalayikato mahā-
3682于行进间,宛若宝石山峰,
Maggamhi jaṅgammaṇipabbatoriva,
3683具足三十二相之庄严,
Khattiṃsalakkhaṇasamalaṅakkato mahā-
3684勇者、苦行之宝藏、洞见相对两端的觉者;
Vīro taponidhi yugamattadassano; ()
5
5.
3686令觉悟者心中之莲盛放,
Bodhāpayaṃ budhajanamānasambuje
3687召唤行路之人的眼翼翱翔,
Avhāpayaṃ pathikajana’kkhipakkhino,
3688以自身的威德,令天世间叹为观止。
Vimhāpayaṃ nijasiriyā sadevake
3689于彼城中,次第乞食而行。
Tasmiṃ pure cari sapadānacārikaṃ; ()
6
6.
3691托钵而行时,见其色身。
Piṇḍāya gacchatisati rūpadassana-
3692全城民众皆为迎候乔达摩而忙碌奔波。
Pabyāvaṭā’khilajanatāya gotame,
3693此城为僧团与诸神之主所拥绕,
Saṅghobhitā’suramisarehi sā puri
3694恰如帝释的天城般庄严辉焕。
Patte yatheva’surapuri purindade; ()
7
7.
3696刹帝利之三十二相,如天弓般明耀
Khattiṃsalakkhaṇasuracāpabhāsure
3697无上士游行于色空之中
Rūpambare varapurisassa gacchato,
3698世间眼目,为众鸟飞集之所
Lokassa locanasakuṇāvalitadā
3699即便遍行周匝,亦未能穷尽其边际;
Antaṃ napāpuṇi parisaṅkamantīpi; ()
8
8.
3701足铃金色之网庄严,颈项悦意,
Mañjīrapiñjarakara kandharāmaṇi-
3702臂钏光明灿烂,足步优美,那具吉祥者,
Keyūrabhāsuracaraṇā sirimato,
3703髻珠庄严的妇女们,为亲见那无上祥瑞之相,
Sīmantinī paramasiriṃ vipassituṃ
3704她们纷纷奔涌而来,令天鹅仙子与爱欲女神相形失色;
Dhāviṃsu nijjitakalahaṃsakāminī; ()
9
9.
3706犹如诸天女前来礼敬一般,向着正前来的世尊。
Nārijanā mahitumivā’bhigacchato
3707美目如不眨的莲花骨朵,以美貌凝视世尊,
Rūpindirāya’ nimisalocanuppale,
3708发髻卷曲,手臂宛如瞻波花串,
Dhammillavellitabhujacampakāvalī
3709项链轻压着丰满的胸脯,她们纷纷奔来;
Dhāviṃsu pīvarakucahārapīḷitā; ()
10
10.
3711呼出的气息,轻吻着颗颗匀细的汗珠,
Nissāsinī samajalabinducumbita-
3712双足圆润如莲,迦尸细布轻盈垂落,
Vattambujā sithilitakāsikambarā,
3713有些女子为了一睹沙门威仪,纷纷来到路旁,
Kācitthiyo samaṇamudikkhituṃ pathe
3714她们奔跑而来,心中究竟怀着怎样的期盼?
Dhāvantiyo kimupatisaṅkiyā’bhavuṃ; ()
11
11.
3716镶嵌宝石的狮首窗格被推开,
Ugghāṭitā’sitamaṇisihapañjarā
3717她们那美丽如拉玛的面容,似莲花般探出,
Rāmāpasāritavadanambujāka vasiṃ,
3718为能在欢乐宫殿中得见他,就在那一刻,
Daṭṭhuṃ pabhujanabhavanesu taṅkhaṇe
3719她们带来了曼达基尼湖嬉戏的风情。
Mandākinisarasivilāsamāharuṃ; ()
12
12.
3721从高处降生,形貌美妙者。
Ucchaṅgatopatitasutā’bhirūpino
3722以姿色盈满她的胸臆
Rūpappalamhitahadayāka pūrīvadhū,
3723她们注视着行人手中所执之物
Passantiyo pathikajanassahatthage
3724依何因缘而作此依托与覆盖
Nākaṃsu kiṃ adhikaraṇā’dhiropaṇaṃ; ()
13
13.
3726有些人见到如来的威仪相好,
Eke janā yatipatirūpadassana-
3727满怀好奇,便各抒己见,
Kotuhaḷā sakapaṭibhānamabravuṃ,
3728女子们心莲因而绽放。
Sīmantinī manakumudāni bodhayaṃ
3729他已全然达至此境,彻底断绝一切退堕。
Patto’tya’yaṃ pakatinisāpatīnukho; ()
14
14.
3731听闻此完备无遗的义涵之后,
Sutvāna taṃ sakalakalāntaropagaṃ
3732那时,犹如在云中烙印的鹿角般的光辉,
Bimbaṃ tadaṅkitahariṇaṅkamambare,
3733你们不可视之为寒光之物。
Tumhe napassatha himaraṃsino iti
3734其余人众则说出祈愿怀胎之语。
Gabbābhijappitavacanā’parejanā; ()
15
15.
3736应当思维稀有莲花之散落。
Accherapaṅkajavisarāni cintiya
3737为沾润其莲花般初绽的面庞与水珠;
Sañcumbituṃ puralalanānana’mbuje;
3738如今光辉之神至此,示现狞恶之相,
Verocano idhupagamā virūpimā
3739那些审慎而行者如此说:
Iccabravuṃ punaranisammakārino; ()
16
16.
3741如今听闻那虚空中发生之事,
Sutvāna taṃ gaganatalaṅgane’dhunā
3742当光辉者前行的时刻,你们并未得见;
Verocanassa’bhicarato napassatha,
3743那如烈火般炽热的光芒,如莲叶般坚固环绕,
Caṇḍātapaṃ thiraparivesamambuja-
3744所谓“牙”,是猛犸象的吼声之言;而其他之人,则称说为“众生”;
Pāṇinti gajjitavacanā’parejanā; ()
17
17.
3746高耸的楼阁,宝石与月晕交映之顶,
Uttuṅgamandiramaṇicandikātale
3747被神鸟环绕、为宝石所迷惑者,
Dibbaccharānibharamaṇihi vañcito,
3748“此是不灭之城”——他如此思维。
Eyā’marāvatinagariti cintiya
3749释迦天帝曾行于此,莫非因其自语而未坚诚乎?
Sakko care nanu sakavādamapakpayuṃ; ()
18
18.
3751希求胜过释迦天帝布施功德者:
Sakkassa dānavavijayā’bhilāsino
3752其手中现见坚硬的铁杖利器,
Pāṇimhi dissati vajirāyudhaṃ kharaṃ,
3753身上乃至具足千眼,
Saṃvijjare dasasatalocanāni’pi
3754他的反对者们却说:‘此人并非如此。’
Notādiso ayamiti tabbipakkhino; ()
19
19.
3756那名为沙罗跋提的美妙覆盖,
Yā sālavatya’dhivacanā’bhirūpinī
3757受到激励,他为征服那山林之王而发起此心志,
Sañcodito jitagirijāya tāya ho,
3758如凯拉萨雪山般的般达瓦山,
Kelāsapabbatanibhapaṇḍavācala-
3759“此为我所知之牧场。”那位主人如是说。
Ñattaṃ vajaṃ ayamitiissaro’bravuṃ; ()
20
20.
3761难道你们看不见至上主的威德吗?
Tumhe napassatha paramissarassa kiṃ
3762赤裸其身,以畜牲卧处为床,入而住之,
Naggattanaṃ pasusayano’pavesanaṃ,
3763以手掌为钵,逾越极限的境界
Pāṇiṃ kapālakamadhikakkhimaṇḍalaṃ
3764如此宣说这段话后,其余众人;
Itthaṃ paveditavacanā’parejanā; ()
21
21.
3766以此为依止,内在充满乳汁的海洋
Esā’valambitapurakhīranīradhiṃ
3767观察了它的特征,于己相便无疑惑
Lakkhiṃ samekkhiya nijalakkhisaṃsayo,
3768披着黄色衣袍,行于路上
Pītambaraṃ paridahiya’ñjase caraṃ
3769自视为那罗延天,执持此己见
Nārāyano iti matimappayuṃ sakaṃ; ()
22
22.
3771那罗延,身色青如蓝莲者
Nārāyano kuvalayanīlaviggaho
3772灭除忿怒,以无贪为榻,具足吉祥财富者
Kopantaro’ragasayanindirādhano,
3773以轮为武器,手放光明,极为侏儒者
Cakkāyudho’llasitakaro’tivāmano
3774应当远离那些自负与张扬之人。
Tabbādamaddanacature’tare janā; ()
23
23.
3776智慧者否定知觉的种种苦恼。
Vedattayaṃ vibudhajanānamānane
3777安住于自心,清净明澈如清凉之露。
Sva’jjhāyataṃ vasatinukho sarassatī,
3778所生的疑惑,如祖父般盘根错节。
Sañjātasaṃsaya jaṭito pitāmaho
3779众人云:“他致力于探寻此疑惑。”
Tassāgavesanapasuto’tyu’dīrayuṃ; ()
24
24.
3781听闻此事,莲花生者恒时……”
Sutvāna taṃ sarasijayonino sadā
3782掌中常持一柄满盛美酒的酒壶,
Pāṇimhi vijjati varamattapotthakaṃ,
3783可见四张莲花般的面容,
Cattāricānanapadumāni dissare
3784而此人行走时,却并非如此;
Gacchaṃ ayaṃpana puriso natādiso; ()
25
25.
3786净饭王之子,此大地之主
Suddhodanavhayavasudhādhipa’trajo
3787诸明智者确知:‘彼将成佛’
Buddho bhavissati iti vedakovidā,
3788那时,以憍陈如为首的婆罗门们
Koṇḍaññabhusurapamukhā dvijā tadā
3789以悲悯之心,何以诸多言说?正思惟者何?
Pabyākaruṃ tanu bahubhāsaṇena kiṃ; ()
26
26.
3791那位大智慧的同伴,内心渴仰,
Ukkaṇṭhito sakabhavanā mahāmatī
3792出家修行七日,便以清净无垢而著称,
Nikkhamma sattamadivasoti vissuto,
3793尊者,以自己真诚恭敬的双手合十,
Āpāthagaṃ nijasavaṇañjalihi bho
3794为何不饮那横在路上的可憎之物,如理所当?
Taṃ byappathaṃ napivatha kiṃ yathāmataṃ; ()
27
27.
3796寂灭者,是为贤人之特征,
Vedāgataṃ varapurisaṅgalakkhaṇaṃ
3797沙门游行时,身上现出沙门之相,
Dehamhi vijjati samaṇassa gacchato,
3798犹如盲者,已失色见,
Andhā’va bho apagatarūpadassanā
3799你们又何必贪著于见色?
Tumhe’pi kiṃ talahatha rūpadassanaṃ; ()
28
28.
3801出离显赫家族,舍弃权势荣华,
Nikkhamma chaḍḍitavibhavo mahākulā
3802心意清净,善持衣钵,
Suddhāsayo sugahiya pattacīvaraṃ,
3803比丘出家者,乃不乐著于三有轮回之人。
Pabbajjiyā’nahiramito bhavattaye
3804关于出家法仪的义理行持,如今已全然明晰而纯净。
Atthācaraṃ anugharamañjase’dhunā; ()
29
29.
3806他是净饭王之子,贤善清净的殊胜嗣子。
Suddhodanāvanipatino varoraso
3807此人具足辉耀的百福功德之相,圣德显著。
Eso samujjalasatapuññalakkhaṇo,
3808以善根力而得护持,依觉悟而广演正法。
Vyāpārito kusalabalena bodhiyā
3809沙门乔达摩确实存在,毋庸置疑。
Hote’va gotamasamaṇo nasaṃsayo; ()
30
30.
3811见彼苦行财富具足、有大威德者,
Disvā tapodhanamahiyantamañjase
3812诸学童舍弃了各自的学说,
Ye mānavā sakasakavādamappayuṃ,
3813那超越了那些学说束缚的解脱,
Tabbādabandhanaviniveṭhanā paraṃ
3814智者如实说此。
Iccāhu paṇḍitapurisā yathāvato; ()
31
31.
3816那时,使者向天王合掌恭敬,
Dutā tadā surasi samappitañjalī
3817向国王禀告彼稀有之事,
Rañño tamacchariyapavattimāharuṃ,
3818国王见他行于正道,
Addakkhi bhupati caramānamañjase
3819为乞食故,如出狮子栏之最胜者
Piṇḍāya’thabbivariya sihapañjaraṃ; ()
32
32.
3821「非牛耶」,彼作初次思惟
Nā go siyā paṭhaminimujjanaṃ ka re
3822「或是夜叉」,彼作欲见其伴侣之思惟
Yakkho siyā sahayamadassanaṃ ka re,
3823‘或为天人’:彼起行于虚空之思。
De vo siyā gaganatalaṅgaṇañca re
3824‘若为人者’:彼起已得大威神力之思。
Poso siyā yadi paṭiladdhamāha re; ()
33
33.
3826‘摩揭陀国主派遣使者教令’这句话。
Dūtenu’sāsiya magadhādhipo iti
3827为审察其具足诸支的本性
Vīmaṃsituṃ pakatimanaṅgahaṅgino,
3828派遣他们,循迹随行,抵达彼处
Pāhesi te padamanugammu’pāgamuṃ
3829与最胜大沙门同往般哒瓦山
Saddhiṃ mahāsamaṇavarena paṇḍavaṃ; ()
34
34.
3831于户户门前,展开莲花般的口,
Vikkhālayaṃ mukhakamalaṃ kule kule
3832以乞食故,带来混合的饮食。
Bhikkhāṭanena’ bhihaṭamissabhojanaṃ,
3833得到厌离后,智者在般哒瓦咤喇山窟的荫凉处,安详端坐而进食;
Laddhā jigucchiya vasi paṇḍavācala-
3834当食物如犬呕吐物一般,一再进入智者具念的腹内时,
Cchāyāya mārabhi sunisajja bhuñjituṃ; ()
35
35.
3836当食物如同犬呕吐物一般,一再地
Bhattamhī kukkuravamathūpame muhuṃ
3837进入智者具念的腹内:他具足忍耐、自制与正知。
Antodaraṃ pavisati dhīmato sati,
3838外部诸根成为边界的构成者;
Antāni bāhirakaraṇāni’vā’bhavuṃ
3839这位具戒者,以正知而自制;
Taṃkho sahī vasisanisampajaññavā; ()
36
36.
3841见这位出家者善持钵与衣,
Pabbajjitaṃ sugahitapattacīvaraṃ
3842见到之后,便舍弃了对王家饮食的喜乐,
Disvā ratiṃ pajahiya rājabhojane,
3843悉达多,您亲自来到我们面前,
Siddhattha no tvamabhigamittha attanā
3844教诫自身后,受用了食物;
Attānamovadiya pabhuñji bhojanaṃ; ()
37
37.
3846心为使者们所激励,以悲悯为财富,
Dūtehi coditahadayo dayādhano
3847于是那位摩揭陀国王便由此入城,
So māgadho narapati tena pāvisi,
3848他前往般达瓦山,登上贤车之峰,
Yenā’si paṇḍavagiri bhadravāhanaṃ
3849渴求见味的眼目;
Āruyha dassanarasaghedhalocano; ()
38
38.
3851洞悉释迦族出身的自在者,
Aññāya sākiyakulasambhavaṃ vasiṃ
3852国王于圣者的道行中生起净信,
Rājā pasidiya ariye’riyāpathe,
3853“友,莫行难行粗重之事。”
Mā kāhase sakha iti dukkaraṃ kharaṃ
3854以王位劝请彼人中最胜者;
Rajjena taṃnarapavaraṃ pavārayi; ()
39
39.
3856“王权于你有何用?其范围不过四大洲而已。”
Rajjena kiṃ tava caturaṇṇavāvadhiṃ
3857我舍弃了自己的王国而来,
Rajjaṃ nijaṃ pajahiya āgatassa me,
3858觉悟菩提之后,最初如是忆念,
Bodhiṃ pabujjhiya paṭhamaṃ tathāsati
3859「我来到征服者面前。」他这样对他说。
Āgacchataṃ mama vijitantya’voca naṃ; ()
40
40.
3861于是,地主既已给予承诺,
Datvā paṭissavamatha bhumibhattuno
3862在世间之眼、众宝拱门的拥挤之处,
Lokassa locanamaṇitoraṇākule,
3863于迪伽道上长时安住,足莲安立彼处,
Dīghañjase vasi ṭhapitaṅghipaṅkajo
3864前往阿拉拉迦——那位最胜的仙人;
Āḷārākaṃ isipavaraṃ upāvisi; ()
41
41.
3866抵达之后,他——善法寻求者——便安住于彼处。
Patvāna kiṃ kusalagavesi so vasi
3867面见阿拉拉迦,那位离尘、高尚的禅修者。
Āḷārakaṃ virajamuḷārajhāyinaṃ,
3868说道:「我今欲在您座前,
Icchāmahanti’si tava santike’dhunā
3869修习此法,故来至此。」
Dhammaṃ samācaritumidhāgato bruvi; ()
42
42.
3871听闻那第三无色定后,自在者……
Sutvāna taṃ tatiyamarūpikaṃ vasi
3872以自证得之力,解说禅那,
Jhānaṃ viyākari paṭiladdhamattanā,
3873迅速使他具足苦行宝藏,
Khippaṃ taponidhipaguṇaṃ akāsi taṃ
3874依自师之道而受持法;
Dhammaṃ sakācariyanayā’valambiya; ()
43
43.
3876此具足自在者,并非以微薄之信对我解说
Nā’yaṃ vasi tanutarasaddhayā mamaṃ
3877解说我自身所证悟的法,
Dhammaṃ sayaṃ samadhigataṃ viyākare,
3878正如牛主人享用五种牛乳之味。
Gosāmiko yathariva pañcagorasaṃ
3879如是受用半月果报。
Addhāphalaṃ anubhavatīti tintiya; ()
44
44.
3881卡拉玛!你已证得二禅所生之……
Kālāma dve adhigatajhānasambhavaṃ
3882你享受了多少乐,请告诉我。
Tvaṃ yāvatāsukha manubhosi maṃ vada,
3883当被问及,他一无所有:
Puṭṭhassa tassi’ti nacakiñci bhāviyaṃ
3884以无所有为住处者,宣说了‘无所有’。
Ākiñcanaṃ avaca akiñcanālayo; ()
45
45.
3886愿此行者具足信、念、精进、定与慧。
Saṃvijjare mamapaki imassi’ve’sino
3887信、念、精进、定、慧——此诸善法,于我得成就。
Saddhāsatīvīriyasamādhibuddhiyo,
3888如是思惟已,不久便精勤努力。
Evaṃ vitakkiya naciraṃ katussaho
3889证得禅那,获第三无色定,于定得自在。
Jhānaṃ labhī tatīyamarūpikaṃ vasī;
46
46.
3891你所住的禅那,已退失远离,
Yaṃ kho tuvaṃ viharasi jhātamapakpito
3892我如今现证而住,
Sampajja sampati viharāmahanti taṃ,
3893阿拉喇曾被那位殊胜之人所教导,
Āḷāri’si varapurisena sāvito
3894“朋友,获得利益了!”他说,“朋友,善获得啊!”
Lābhā’vusotyavaca suladdhamāvuso;
47
47.
3896“我知尊师的教法,正如你所知。”
Jānāmi pāvacanamahaṃ yathā tuvaṃ
3897“你知尊师的教法,恰如你所知。”
Jānāsi pāvacanamahaṃ yathā tuvaṃ,
3898“你如是,我亦当如是。”
Tvaṃ tādiso ahamapi yādiso bhave
3899“你如是,我亦当如是。”
Tvaṃ yādiso ahamapaki tādiso bhave;
48
48.
3901“来吧,朋友沙门,我们二人……”
Ehā’vuso samaṇa mayaṃ ubho janā
3902我将如何避开这众人?
Kāhāmi’to pariharaṇaṃ gaṇassi’daṃ,
3903说罢,那位与师等同者,将自己的
Vatvāna ācariyasamānako sakaṃ
3904使弟子与自己等同黑暗。
Sissaṃ akā tamasamamattanā samaṃ; ()
49
49.
3906此法亦非为厌离
Dhammopya’yaṃ nabhavati nibbidāya vā
3907亦非为觉悟,亦非为寂止,唯
Bodhāyavā navupasamāya kevalaṃ,
3908为投生于无色界地
Āruppabhumiyamupapattiyā siyā
3909如是,阿纳喇咖利亚便从那里离去。
Iccānalaṅkariya tato apakkami; ()
50
50.
3911命终后,证得更高殊胜者。
Kālamato uparivisesamuddako
3912应知此罗摩子,善忆念者。
Jaññā’tya’yaṃ sumariya rāmaputtako,
3913你已抵达的寂静境界,我今证得
Patvā’ssamaṃ samadhigataṃ tvayā’pa’haṃ
3914前来此世修习正法,他如是说。
Dhammaṃ samācaritumidhāgato’bruvi; ()
51
51.
3916了知己师之见后,具慧者
Ñatvā sakācariyamatañhi buddhimā
3917我当行法,我的时机正是这般。
Dhammañcare mama samayo ca tādiso,
3918如是说后,水行者迅速自行
Vatve’vamuddakavasi khipakpamattano
3919教导了那位苦行富者言说之道;
Sikkhesi pāvacanapathe tapodhanaṃ; ()
52
52.
3921凭信心,以自宗义教导我者
Saddhāya maṃ sakasamayā’nusāsako
3922确然,此人将证得定之果报。
Addhā samādhijaphalamāhare’tya’yaṃ,
3923以思择为上的殊胜人,无色者
Cintāparo varapuriso arūpikaṃ
3924他问道:“你修习何种禅那?”
Jhānaṃ valañjasi katamantya’pucchi naṃ; ()
53
53.
3926听闻此言,乌达卡瓦西心意寂静,
Sutvā tamuddakavasi santamānaso
3927思惟:“此寂静者,此即最上。”
Santaṃhi’daṃ paramamidanti bhāviyaṃ,
3928自受用无色地。
Sāmaṃ valañjanakamarūpabhumikaṃ
3929他说示了不动摇的第四禅。
Jhānaṃ catutthakamavikampamāharī; ()
54
54.
3931愿于我心意居所中亦得成就。
Saṃvijjare mamapi manoniketane
3932信等善德之宝,如同存在一般,
Saddhādisagguṇaratanāni’massi’va,
3933如是忆念,不久住于无色界,
Evaṃsaraṃ naciramarūpikaṃ vasi
3934以精进力获得最上禅那;
Jhānaṃ labhī vīriyabalenavā’ntamaṃ; ()
55
55.
3936你所得的,即是所谓‘已证得’之义。
Laddhaṃ tayā yamadhigatanti tammayā
3937告知沙门中的无上牛王,
Ārocite samaṇa vare’sipuṅgavo,
3938他对我说:‘贤友,我们将善护僧团。’
Amhe gaṇaṃ supariharāmu’bho’timaṃ
3939以师长的职责而言,他对其表达了尊重;
Vatvā tamācariyadhurena mānayi; ()
56
56.
3941此道,不应是出离有的解脱之道,
Nā’yaṃ patho bhavaparimuttiyā siyā
3942我这一方,确实能在有中,证得有顶之果。”
Addhābhave mamapaki bhavaggapattiyā,
3943如是,心意坚定的大悲者,
Evaṃ vavatthitahadayo mahādayo
3944厌离彼,离去,说“不适合”;
Nibbijjaso tadapagato’nalaṃiti; ()
57
57.
3946解脱者,征服胜象步者
Mokkhesako jitavaravāraṇakkamo
3947他独行自在,游行于摩揭陀诸国。
Ekocaraṃ vasi magadhesu cārikaṃ,
3948军队驻扎的村落,即在彼处。
Senānivissunnigamo yahiṃsiyā
3949他前往优楼频螺的那个苦行者住处。
Taṃ tāpasālayamuruvelamosari; ()
58
58.
3951他见到鹿群与飞鸟聚集之处
Addakkhi so hariṇavihaṅgamākulaṃ
3952微风轻拂,树丛庄严
Mandānileritatarusaṇḍamaṇḍitaṃ,
3953尼连禅河的水流涤荡而清凉
Nerañjarāsalilapavāhasitalaṃ
3954那里有一片殊胜的最上苦行林
Pāsādikaṃ paramatapovanaṃ tahiṃ; ()
59
59.
3956内心纠结,犹如结发者的发髻相互缠绕
Antojaṭaṃ jaṭilajaṭā’livumbita-
3957莲足的自制者,努力将之解开
Pādambujo vijaṭayituṃ ghaṭaṃ vasī,
3958以自利利他之行,至于彼处
Attāhitāpanapaṭipattiyā tahiṃ
3959令持明结发者中的殊胜者生信
Vijjādhare jaṭilavare pasādayī; ()
60那时,游行于诸聚落
60. Sañcārito janapadacārikaṃ tadā
3961那时,五群比丘抵达苦行林,
Patvā tapovanamatha pañcavaggiyā,
3962他们侍奉那位大丈夫,
Bhikkhu mahāpurisamupaṭṭhahiṃsu taṃ
3963各随己力行精勤苦行。
Āraddhadukkarakiriyaṃ yathābalaṃ. ()
61六十一、智者圆成极难行道,
61. Dhīro’tidukkarapaṭipattipūrako
3965他是驯服者,以二十齿咬断二十根藤蔓,
Dantāni vīsatidasanehi vīsati,
3966以舌抵住上颚,于心以念制御——
Tāluṃ nirumhiya rasanāya cetasā
3967压制其心,令于彼处备受煎熬。
Cittaṃ nipīḷayi paritāpayi tahiṃ. ()
6262. 就像大力者抓住极弱者的头顶,
62. Paggayha muddhani balavā’tidubbalaṃ
3969如智者那般施以压制,
Nipphīḷaye yathariva dhīmato tathā,
3970从一心自我折磨者身上流出的
Attāhitāpanapasutassa paggharuṃ
3971汗珠,多从腋窝等处渗出
Kacchādinā’dhīkatarasedabindavo; ()
63「此道将成就菩提」
63. Maggobhavatya’yamiti bodhisiddhiyā
3973长久行持不死之道,
Appāṇakaṃ paṭipada mācaraṃ ciraṃ,
3974安住雨安居,从口与鼻(出入息),
Vāsaṃ akā vasi mukhato ca nāsato
3975一再阻断入出息;
Assāsamappaṭipaṭimo’parundhiya; ()
64
64.
3977当那些孔道被阻断、闭塞时,
Ruddhesu tesva’ pihitasotarandhato
3978风因猛力而向外冲出,
Vāto’bhinikkhami adhimattanissano,
3979犹如铁匠风箱口猛烈喷出的巨大响声。
Kammāragaggarimukhato ravo bhusaṃ
3980犹如以风箱用力吹拂一般;
Niggacchate abhidhamanena seyyathā; ()
65
65.
3982犹如被锐利的刀尖刺入时,
Yāvedanā kharasikharena jāyare
3983犹如欲求安乐者的头部被刺穿时,所生起的那种受。
Sīsassa vijjhanasamaye sukhatthino,
3984如是,那时生起了剧烈的头痛,
Evaṃ tadā kaṭhinasirorujā’bhavuṃ
3985因为风从口、耳、鼻被阻塞之故;
Ruddhānilassa hi mukhakaṇṇanāsato; ()
66
66.
3987当风袭击之时,对具慧者而言
Vātābhighātanasamaye sudhimato
3988头部再度生起了剧烈的刺痛。
Sīse’bhavuṃ punarapisisavedanā,
3989犹如以坚固的束头带,将头部
Daḷhena yo sirasi varattakena yaṃ
3990紧紧缠裹,恰似给头部坚牢的包裹一般。
Daḷhaṃ dade yathariva sisaveṭhanaṃ; ()
67
67.
3992完全封闭了口、耳、鼻的
Sammā nirumhitamukhakaṇṇanāsato
3993坚定者进一步止息了风
Dhīro samīraṇamuparundhicu’ttariṃ,
3994胎内受粗猛的受所逼迫
Gabbhantaraṃ kharataravedanā’turaṃ
3995风从该处猛烈地搅动切割;
Vātā’bhimanthiya parikantayuṃ tato; ()
68
68.
3997屠牛者以四倍的力道切割;
Goghātako caturataro vikattaye
3998若以利刃切割牛腹,
Kucchiṃ gavaṃ tikhiṇavikantanena ce,
3999阻绝油舐者、非圣道行者
Ruddhātileha’nariyamaggagāmino
4000如是,便生起了更为粗猛之腹受
Jātā tathā kharatara kucchivedanā; ()
69
69.
4002无息之禅那行者
Appānakaṃ punarapi jhānamācaraṃ
4003勇者于一切处完全调伏了呼吸
Vīro samīraṇa muparundhi sabbathā,
4004思惟那些从自身口、耳、鼻中生起者
Cīntubbhavaṃ sakamukhakaṇṇanāsagaṃ
4005因此,那具坚固者生起身体的疲劳
Tenā’si kāyikadaratho dhitīmato; ()
70
70.
4007两位强壮有力的行者
Daḷhaṃ ubho carapurisā mahabbalā
4008捉住极虚弱之人的双臂
Bāhāsu gaṇhiya purisaṃ’tidubbalaṃ,
4009当炭火坑以大火煎熬时
Aṅgārakāsuyamahitāpayantice
4010他身受如是剧烈之苦
So tādisiṃ anubhavi dukkhavedanaṃ; ()
71
71.
4012犹如被丢弃的迦陵伽布,诸天神
Khittaṃ kaliṅgaramivakāvidevatā
4013见勇者气息受阻,为压迫与粗重之苦受所折磨
Ruddhānilubbhavakharavedanāturaṃ,
4014见胜者倒卧于苦行林中
Vīraṃ vilokiya patitaṃ tapovane
4015众人宣告:‘此胜者已死。’
Pabyākaruṃka varapuriso mato iti; ()
72
72.
4017‘他命终了’,某位天人这样说。
Kālaṃkarotya’yamiti kāci devatā
4018「他所未说者为何」,其他天人如是说。
Nocāhukiṃ taditara devatā vataṃ,
4019「诸友,应如对沙门乔达摩一般」
Asse’va gotamasamaṇassa mārisā
4020「告知如此之住」——他们如此说。
Ārocayuṃ viharaṇamīdisaṃiti; ()
73
73.
4022我今何不为了未来而精勤?
Yaṃnūna’haṃ paṭipadaheyyamāyatiṃ
4023完全为了维持生命而摄取食物
Āhārayāpanaharaṇāya sabbaso,
4024如是,为悲悯所驱策而思惟,
Evaṃ sacintayi karuṇāya coditā
4025诸天人迅速来到乔达摩处。
Tā devatā tuvaṭumupecca gotamaṃ; ()
74
74.
4027禀告道:“若彼是常食者——”
Ārocayuṃ yadipana niccabhojano-
4028你将对那位沙门加以断绝。
Pacchedanaṃ samaṇatuvaṃ karissasi,
4029我们将为你从毛孔中取出。
Kāhāma te mayamitilomakupato
4030『以天界精华[Pali: mokiriya,义不明,疑为「散布/倾注」之意],令身得滋润满足』
Dibbojamokiriya sariratappaṇaṃ; ()
75
75.
4032若我力行断绝饮食的精勤。
Ghāsassachedanavīriyaṃ karomi ce
4033他们以甘美如甘露之味滋养我。
Yāpenti tā madhura sudhārasena maṃ,
4034于是,对于那渴求充养之道的具念者而言
Tenā’bhiyāpanavidhimicchato sato
4035‘此热诚于我并非虚假’一句,我言不虚。
Taṃkhotapaṃ nabhavati kiṃ musā mamaṃ; ()
76
76.
4037那位天人以欺诳之道,实不能惑乱,
Nālanti so kuhanavasena devatā-
4038他以自身苦行的炽热,在此令人惊奇,
Vimhāpaneti’ha nijadehatappaṇaṃ,
4039如是,自在者日复一日随念,
Evaṃ anussariya’nuvāsaraṃ vasī
4040受用无味、少量的食物;
Āhāramāhari virasaṃ parittakaṃ; ()
77
77.
4042身着垢衣、四处游行、不涂油者
Svācelako vicarikarāpalekhaṇo
4043其解脱在于行持,不倚仗某处而住立者,
Ācāramuttya’bhavi nacehitiṭṭhiko,
4044指定食、送来食、邀请食
Uddissakaṃ abhihaṭakaṃ nimantanaṃ
4045不受用篮、钵、瓶
Nāsādayi piṭakakalopikumbhikaṃ; ()
78
78.
4047不受用被杖、锤、杵杀死的山羊肉
So daṇḍamuggaramusale’ḷakantaraṃ
4048由孕妇、产妇所携来、所持来之物,
Pāyantigabbhinipanitīhi cā’haṭaṃ,
4049共有之领域、迷乱者、单独者
Sāmakkhikāvisaya muhinnamekikaṃ
4050所堆积、储藏之物,亦不受用;
Saṅkittinodanamapi nābhisādayī; ()
79
79.
4052他不饮酸粥,不饮酒,不饮米酒。
Sovīrakaṃ napivi suraṃ namerayaṃ
4053即便是三重清净的干鱼,
Sukkhāmakaṃ yadapi tikovisuddhikaṃ,
4054他拒绝鱼肉之变易食。
So macchamaṃsakavikatiṃ paṭikkhipi
4055有时,他以苦行而成为无秽者。
Appekadā tapasi nirāmagandhiko; ()
80
80.
4057他从七家开始,渐次减少托钵处。
So sattatoppabhuti kamena hāpayaṃ
4058乃至仅从一处持来一团食,只为存身之力。
Yāvekamāhari kabalaṃ balatthiko,
4059他从七处乞食渐次减少。
So sattatoppabhuti kamena hāpayaṃ
4060乃至往诣一家,为乞食故。
Ekaṃ kulaṃ upagami yāva bhikkhituṃ; () (Yamakabandhanaṃ)
81
81.
4062以一日、二日,或三四五日。
Ekāya dīhipi ticatūhi pañcahi
4063他受取了所施之物,于六日、七日之间;
Dinnaṃ paṭiggahi chahi dattisattahi,
4064从一日为始,乃至半月为期的,
Ekāhikappabhutikamaddhamāsikaṃ
4065他受用根及自落之果。
Mūlaṃ sayaṃ patitaphalaṃ pabhuñji so; ()
82
82.
4067穇米、米、酪、蔬菜、饼
Sāmākataṇḍulamathasākamaddakaṃ
4068野生稻米、碎米、哈吒、哒度喇等
Nīvārakuṇḍakahaṭadaddulādikaṃ,
4069糠饼、牛粪、草、焦饭
Piññākagomayatiṇa jhāmakodanaṃ
4070以及极度腐坏的食物;
Vīro mahāvikaṭamapānubhuñji so; ()
83
83.
4072少量饮用了以百倍水稀释的哈雷努咖
Thokaṃ pivi pakasatamitaṃ hareṇuka-
4073汤汁,以及鹰嘴豆、马豆、绿豆所熬的汤,
Yūsaṃ tathā canaka kulatthamuggajaṃ,
4074他但求极少之食,仅以维生;
So appabhojanaparamo sajīvitaṃ
4075乃至仅凭一粒胡麻、一粒米粒活命;
Ekena yāpayi tilataṇḍulena’pi; ()
84
84.
4077麻布、粗麻布、亚麻布、碎麻布片,
Sāṇammasāṇa?Jina’jinakkhipacchava-
4078布、提利德咖草布、库萨草布、瓦咖草布、树皮布,
Dussaṃ tirīṭakakusavākacīrakaṃ,
4079他披着人发毯,也披着瓦拉咖毯,
So kesakambalamapivāḷakambala
4080摩卢咖草毯、帕基咖草毯、帕拉咖树皮布等,他皆执持。
Moḷukapakkhikaphalakānya’dhārayi; ()
85
85.
4082相貌鄙陋,身着破衣,污秽不堪,行于道路之人,
Dubbaṇṇanattakamayamaggapuggalo
4083有时披着尘堆衣。
Appekadā paridahi paṃsukūlakaṃ,
4084他以自我折磨为最上、为皈依。
Attantapovaraṇa parāyaṇo bhavi
4085他观察须发卷曲与身毛竖立。
So massukuntalatanulomalocako; ()
86
86.
4087他常行站立,舍弃坐卧。
Ubbhaṭṭhako’bhavi parivajjitāsano
4088他受持蹲踞、蹲坐之誓
Ukkaṭṭhamukkuṭikavataṃ adhiṭṭhahī,
4089在布满竖刺、崎岖不平的卧处
Uddhaggakaṇṭakavīsame apassaye
4090他作卧之后,又在其上站立与经行
Seyyaṃ akā tadupariṭhānacaṅkamaṃ; ()
87
87.
4092他于后夜时分入水
So sāyatatiyakamudakāvarohaṇa-
4093应当被用来驱散罪云、激励自身——
Yutto pavāhayitumaghaṃ samussa hī,
4094即热诚地磨炼自己的身体,
Ātāpayaṃ iti paritāpayaṃ sakaṃ
4095长久守护,畏惧恶法者。
Dehaṃ ciraṃ parihari pāpabhīruko; ()
88
88.
4097历经多年,成簇而生
Yo nekahāyanagaṇiko’tthi’tinduka-
4098那棵枣树上,有个由树皮拱生的树窟,
Rukkhassa kho papaṭikajātakhāṇuko,
4099同样地,自己也不过是如同薄饼般生生灭灭的虚壳,
Evaṃ tathā papaṭikajātamattano
4100他的身体为尘垢所覆,
Gattañca sannivitarajomalaṃ bhavi; ()
89
89.
4102他卧眠之时,亦不以手避开尘土,
Sovā paro natu parivajjayī rajo-
4103污垢、煤烟等不洁之物,
Jallāni kajjalamalināni pāṇinā,
4104由美食所生的脂膏,令身体衰朽,
Dehaṃ subhojanajahanena jajjaraṃ
4105涂上油脂,复以尘土使之增厚;
Telaṃ vilepiya rajasā’bhithūlayī; ()
90
90.
4107他圆满了二种一衣支的誓愿。
So dve’kapassayikavataṃ papūrayī
4108以木板为饮水器,以大地为卧处
Āpānako’ bhavi phalake’pi thaṇḍile,
4109他铺设卧具,无欲而住,乐处远离
Seyyaṃ akāka vihari vivekakāmavā
4110独一而无侣,深入大林
Ajjhogahaṃ adutiyako mahāvanaṃ; ()
91
91.
4112“这些众生行于险途,如此微小”
Pāṇe ime visamagate’tikhuddake
4113出于悲悯,而说:“我不杀害”
Nā’haṃ vadhissamiti paṭicca’nuddayaṃ,
4114因践踏、压迫、伤害与恐惧之故,他
Ussāvamaddanahirabhīrutāya so
4115护者具念,前步与后退;
Nātho abhikkami ca sato paṭikkami; ()
92
92.
4117低湿之地、密林丛莽、林中栖所
Ninnatthalā vanagahanā vanāsayo
4118犹如鹿舍弃低湿之地与密林丛莽,
Ninnatthalaṃ vanagahanaṃ migo yathā,
4119离开了毗婆尸佛林苑中的人群
Hīto vipassiya vipinopage jane
4120如是,那征服怖畏者前往。
Tāsābhibhū papanati evamevakho; ()
93
93.
4122看见了猎人、林中作业者等
Disvāna luddakavanakammikādayo
4123放牛的人,以及采草、割芦苇、拾柴的人
Gopālake tiṇanaḷakaṭṭhahārake,
4124我也不令他们看见此身
Mācaddasaṃ ahamapi tetya’yaṃjano
4125愿他们勿见我,我已安住于誓愿
Mā maṃ vipassatu samadhiṭṭhahaṃ vataṃ; ()
94
94.
4127因独住林野的怖畏
Ekovasaṅgaṇikavihārabhītiyā
4128离开浅处,进入密林,苦行者的栖居地
Ninnatthalā vanagahanā taponidhī,
4129低洼之地、幽深密林、悬崖峭壁
Ninnatthalaṃ vanagahanaṃ papāta so
4130当时,她所住的兰若,是这般远离独处的境地——
Tassāsi tādisi pavivittatā tadā; ()
95
95.
4132在那林中,未离贪染者若行走其中,
Yasmiṃvane caratamavītarāgīnaṃ
4133便会毛发竖立,足底颤栗。
Romuggamo caraṇatalāni kampare,
4134见到如此可怖的森林
Disvāna bhiṃsaṇakavanaṃ tathāvidhaṃ
4135乐于远离者入而安住。
Ajjhogahaṃ vasi pavivekakāmavā; ()
96
96.
4137“露水降落之时”,即指冬季的中间。
Ussāvapātatasamaye’ntaraṭṭhake
4138“于冬夜严寒之中”者,
Hemantike sisiratarāya rattiyā,
4139“露地住者圆满其愿”者,
Abbhāvakāsika mabhipūrayi vataṃ
4140“艰辛而住,白昼栖身林丛”者,
Kicchaṃ vasi vasi vanasaṇḍago divā; ()
97
97.
4142「在热季最后一日,日间」者
Gimhotu pacchimadivasantare divā
4143「露地住、头陀法圆满者」者
Abbhāvakāsikadhutadhammapūrako,
4144夜间住于林中,依止爪哇提咖
Rattiṃ vane vihari javaṭṭhikānyu’pa
4145依止于冢间之地而卧;
Nissāya so asayi susānabhūmiyaṃ; ()
98
98.
4147群牛亦来至佛种处,站立
Buddhaṅkuraṃ upagamiyo’ṭhubhanti’pi
4148又复遗尿,并弃粪秽
Omuttayantipi rajaso’kiranti’pi,
4149牧牛者于木桩处施以棍杖
Gomaṇḍalā savaṇakhilesu daṇḍakaṃ
4150亦令他说话
Datvā vadāpayitumupakkamanti’pi; ()
99
99.
4152他以念与舍而安住
Sovādhivāsayi satimā upekkhako
4153他感受那苦、不可乐之受。
Taṃvedanaṃ kaṭukaka manaññavediyaṃ,
4154于苦乐中,善慧者如秤之平衡。
Dukkhe sukhe sumati tulāsarikkhako
4155在诸愚者中,心亦不动摇。
Bālesu tesva’pi navikopayimanaṃ; ()
100
100.
4157依饮食生热恼之法而得清净
Āhāratappaṇavidhinā visuddhi’ti
4158有些外道沙门在此说:
Eke vadanti’ha samaṇāññatitthiyā,
4159“如枣椰等食物的种种变化,如是”
Kolādibhojanavikatiṃ tathāvidhaṃ
4160为了少欲,或是为了追求清净欲者所用。
Appicchatāya’nubhavi suddhikāmavā; ()
101一百零一。
101.
4162受用少量变化食者
Appojabhojanavikatiṃ pabhuñjato
4163以三十二相之祥光而辉耀,
Khattiṃsalakkhaṇasiriyā samujjalaṃ,
4164身体如苏拉树般美妙,超胜无比
Kāyo suraddumaruciro’dhimattaka-
4165界之骨架,非愚钝者所能有
Sīmānamaṭṭhikataca māpadhīmato; ()
4166骨节如竹笋般乌黑的指甲与……
Pabbānivā asitalanāsva’sitika-
4167筋脉,或高或洼,犹如……
Vallisu unnata’vanatāni seyyathā,
4168躯体中手足等诸支节亦复如是。
Āsuṃ tathā karacaraṇādikāni’pi
4169此身有隆起与低陷的肢体。
Tassu’nnatonata’vayavāti viggahe; ()
103
103.
4171寻求解脱者的腿犹如骆驼腿,瘦削无肉。
Mokkhesino karabhapadaṃva nissiriṃ
4172具足威德者的大腿,也同样瘦削无肉。
Nimmaṃsa mānisada mahū sirimato;
4173它的脊背棘刺弯曲低垂,
Tassu’ntatāvanatakapiṭṭhikaṇṭako
4174如同环绕旋转的环列;
Āsi yathāvalayitavaṭṭanāvali; ()
104
104.
4176如同牛栏的绳索,老旧松弛,
Gopāṇasi sithilitabandhanā jara-
4177智者之身如同上下陈旧的屋舍,
Sāḷāya heṭṭhupariṭhite’va dhīmato,
4178在这无肉无血的身躯之中,
Nimmaṃsalohitakakalebare pya’va-
4179种种触的行列已坏灭、断绝。
Bhaggā bhavuṃ pavisamaphāsukāvalī; ()
105
105.
4181少量食用粗劣之食。
Appaṃ kubhojanavikatiṃ pabhuñjano
4182他的双眼如井口,瞳孔
Tassa’kkhikūpagayugalakkhitārakā,
4183当时,犹如摩揭陀地方般沉降。
Okkāyikā abhavu magādhagā tadā
4184犹如沉没于深井的星辰
Gambhīrakupagadakatārakāka viya; ()
106
106.
4186犹如被风日侵袭的葫芦
Vātātapena’ bhiphusito yathā’maka-
4187被切断、被完全覆盖,便成为苦涩的葫芦
Cchinno’bhisamphuṭani alābu tittako,
4188头皮因细肤者饮食断绝,
Sīsacchavī sukhumachavissa bhojano-
4189因断绝而破裂,如是而住;
Pacchedanena’bhiphuṭitā ṭhitaṃ tathā; ()
107
107.
4191然而他的腹皮却贴着脊柱。
Tassodaracchavi pana piṭṭhikaṇṭakaṃ
4192那牟尼僵卧在地,已从垢秽与不净中解脱;
Alliyi so muni malamuttamocako,
4193他俯身仆倒,根部腐烂;
Okujjito paripati pūtimūlaka-
4194毛发因热气而脱落于地。
Lomāni tabbapugalitāni bhūmiyaṃ; ()
108
108.
4196他以被背脊荆棘缠裹的手
So piṭṭhikaṇṭakamavasaṅgapāṇinā
4197为了碰触腹部皮肤而伸手摸去
Kucchicchaviṃ phusitumito parāmasi,
4198他以被背脊荆棘缠裹的手
So piṭṭhikaṇṭakamavasaṅakgapāṇinā
4199想要触碰腹部皮肤而伸手去摸;(双连结)
Kucchicchaviṃ phusitumito parāmasi; () (Yamakabandhanaṃ)
109
109.
4201“这位优秀之人,面容黝黑。”并非如此,
Kālonukho varapuriso’ti no tathā
4202“沙门面容黑”,也并非指甲、肢体黑。
Sāmonukho napi nanumaṅguracchavi,
4203那时,有些人热衷于诗人的智慧言谈,这样说道:
Āsuṃ tadā kavimatikathāparā narā
4204“见其被垢秽所覆,肤色便不美净。”
Disvā malaggahitamasobhanacchaviṃ; ()
110
110.
4206“如今存在的沙门,过去也曾存在。”
Ye santī sampatī samaṇā’bhavuṃ pure
4207未来亦将有自苦者,于苦行中折磨自身
Attantapā tapasi anāgate siyuṃ,
4208他们感受此剧烈、刺骨之苦受,何以
Te vedanaṃ kaṭukamitodhikaṃ kimu
4209已感受、正感受,而将来不再感受?
Vedenti vedayu mabhivedayissare; ()
111
111.
4211依此难行之行,与此
Īhāya dukkarakiriyāyi’māya’pi
4212未曾证得圣智见
Neva’jjhagā yamariyañāṇadassanaṃ,
4213唯得自我折磨之苦
Attūpatāpanakasirassa kevalaṃ
4214则成为非圣道行者的同分者;
Bhāgī bhavi anariyamaggagāmiso; ()
112
112.
4216真实结缚者,流转于轮回、极轮回、极其可怖的轮回中,
Saṃsāre sātisāre barataradarathe saṃsaraṃ saccasandho
4217令天、阿修罗、人之皈依处心生疲厌,而寻求那些众生的寂静,
Khedevedesi devāsiranarasaraṇoesayaṃsattasantiṃ,
4218智者、勇者、最胜者、生起者、有畏者、堕落者、热恼者、到达者。
Dhīrovīrovaroyopabhavabhavabhayopāpatāpabbipatto
4219“瑜伽”“瑜伽者”“瑜伽行者”应舍弃,“惭”“如是”“如是”“六十年”;( )(“解脱”“束缚”)。
Āyogaṃ yogiyogī parihari hirimāevamevacchavassaṃ; () (Muttāhāra bandhanaṃ)
4220如是,由名唤梅达难德的修行者所造,于令一切诗人欣悦的施因中,在《胜者种姓灯》的不远因中,阐明大菩萨大精勤修习的行相,此为第十一品。
Iti medhānandābhidhānena yatinā viracite sakala kavijana hakayānandadānanidāne jinavaṃsadīpe avidurenidāne mahābodhisattassa mahā padhānānuyogappavattiparidīpo ekādasamosaggo.
1
1.
4222『欲』、『欲乐耽溺』、『随行』
Kāmaṃ kāmasukhallikā’nuyogo
4223『下劣』、『无义利作者』、『于彼』、『作色』
Hīno’natthakaro’tya’ne(’karūpaṃ),
4224『思惟』、『苦行林』、『离宫殿』
Cintetvāna tapovanaṃ vimānā
4225你已达成就,还欲做什么?
Tvaṃ siddhatthu’pagamma kāhase kiṃ; ()
2
2.
4227你叫什么名字,热恼的追随者?
Konāma’ntu’patāpanā’nuyutto
4228他已到达安乐之道。
Patto hoti sukhappadaṃ kadāci,
4229因此,这便是自苦的践行。
Tasmā attu’patāpanā’nuyogo
4230应作如是思惟:“此是下劣、无义利者。”
Hīno’natthakaro’ti cintayassu; ()
3
3.
4232如此自我教诫后,
Attānaṃ sayamevamovaditvā
4233次第乞食已,所得之食
Piṇḍāyā’nugharaṃ caritva laddhaṃ,
4234进食已,于自身中
Bhattaṃ bhuttavato sakamhi kāye
4235诸相恢复如常
Āsuṃ pākatikāni lakkhaṇāni, ()
4
4.
4237由舍离卑劣与高举二边故
Hīnantadvayavajjanena jātu
4238彼智增上之勇者
Ñāṇukkaṃsagatamhi tamhi vīre,
4239为觉悟、为寂止、为厌离
Bodhāyū’pasamāya nibbidāya
4240修习最上精勤者
Ukkaṭṭhaṃ paṭipattimācarante; ()
5
5.
4242六年行难行后
Chabbassānya’nidukkaraṃ karitvā
4243未证菩提,享用美食
Bodhiṃ nājjhagato subhojanāni,
4244若从精勤中退失,享用饮食又有何意义?
Bhuñjanto kimu kubbate’ padhānā
4245五群比丘如此说道:“他迷乱了。”
Vibbhanto iti pañcavaggiyāyaṃ; ()
6
6.
4247犹如沙粒得水,得以润泽。
Madaditvā sikataṃ sinehaladdhā
4248谁能亲近这位沙门?
Kevā’suṃ samaṇaṃ hi’maṃ upecca,
4249哪个愚者会希求证得所应证得之法?
Ko mūḷho’dhigamādhigantumicche
4250如是思惟后,他们下至鹿野苑。
Cintetvā migadāyamotariṃsu; ()
7
7.
4252那时,在将军村中,长者之女
Senānīnigame tadāni seṭṭhi-
4253盛装完毕,前往夫家
Dhītā sāmikulaṃ alaṅkatā’si,
4254因双乳的沉重,身躯弯曲
Bhārenā’vanataṅginī kucānaṃ
4255苏嘉德前往汉西瓦拉村;
Haṃsivā’lasagāminī sujātā; ()
8
8.
4257当所期望的愿望达成时,
Jāte patthitapatthanāsamiddhe
4258为致敬那安住于树上的天人,
Rukkhā’dhiggahitāya devatāya,
4259欲行供养
Kātuṃ sābalikammaka mānayitvā
4260千头母牛前往杖林
Dhenū laṭṭhivanopagā sahassaṃ; ()
9
9.
4262从中挤取五百头牛之乳
Tāsaṃ pañcasatāni duddhakhīraṃ
4263让它们饮过水后,凡是那半数的母牛,
Pāyetvā katapuna yāvatā’ḍhadhenū,
4264安排了乳汁的转化,
Khīrānaṃ parivattanaṃ vidhāya
4265便在清晨时分,挤取那半数母牛之乳;
Paccūsamhi dudoha tā’ḍhadhenū; ()
10
10.
4267将自己所挤的乳汁混合起来,
Missetvā sayamevava duddhakhīraṃ
4268开始煮制乳粥,
Pāyāsaṃ pacituṃ samārabhittha,
4269诸天人于其中注入甘露之味。
Devā tattha sudhārasaṃ khipitvā
4270“阿拉卡迪玛咖”见于偈颂。
Ārakkhādimakaṃsu uddhanasmiṃ; ()
11
11.
4272她以雪山为依靠。
Tassā’si himāvācalo’padhānaṃ
4273若卧榻为大地表面,
Pallaṅko pathavitalaṃ ahū ce,
4274双手分置西海与东海,
Hatthā pacchimapubbasāgaresu
4275双足安于南海;
Pādā dakkhiṇasāgare bhaviṃsū; ()
12
12.
4277长出的草丛不能将其遮蔽
Uggantvā tiṇajāti nāhirandhā
4278双足所立之处,虚空无余
Tassā’hacca ṭhitā nabhaṃ asesaṃ,
4279足底生起的黑虫所蔽——
Chādesuṃ caraṇuṭṭhitā’ssa kaṇha-
4280黑虫覆满其头、膝与双踝;
Sīsā’jānuyugā’pya’kaṇhakīṭā; ()
13
13.
4282有四只鸟,从四方飞来
Cattāro sakuṇā catuddisāhi
4283来到那足笼后,便黯然失色
Patvā tappadapañjaraṃ vivaṇṇā,
4284在广阔的伊喇山,它们变成了白色
Setā’suṃ puthumīḷbhapabbatassa
4285于头顶行走而不染污
Sīse caṅkami so alimpamāno; ()
14
14.
4287善慧如是见这些煮饭之时
Iccevaṃ sumati’ṭṭhapākadāni
4288见五种梦已成就
Passitvā supināni pañca niṭṭhaṃ,
4289今日,我已证得佛陀;
Patto ajja bhavāmahanti buddho
4290他来到尼拘律树,于彼处坐定;
Nigrodhaṃ samupecca sannisīdi; ()
15
15.
4292他与富那陀夷一同清扫此处。
Sodhetaṃ sahitā tu puṇṇadāsī
4293清晨,在榕树根旁的东侧岩石上,
Paccūse vaṭamūlapubbasele,
4294见那世间唯一的日轮正辉耀,
Taṃ lokekaraviṃ virājamānaṃ
4295苏嘉德见此,说出此义:
Disvā’voca sujātametamatthaṃ; ()
16
16.
4297取来一个价值十万的金钵后
Lakkhagghaṃ haripātimāharitvā
4298她倾倒着装满熟食的容器,他则立于一旁
Sā āvajjayi pakkabhājanaṃ so,
4299乳粥已溢出,你因何立于此处?
Pāyāso vinivaṭṭito ṭhito’si
4300水如荷叶上的水珠
Tāyaṃ pokkharapattatova’toyaṃ; ()
17
17.
4302她知后,以金钵
Sā aññāya suvaṇṇapātiyā taṃ
4303覆盖后,心喜悦寂静
Chādetvā muditā pasantacittā
4304前往装饰之处,头佩严饰。
Gantvā maṇḍana maṇḍitā sasīse
4305苏嘉德办置食物已,即行供养。
Katvā pūjayi bhojanaṃ sujātā; ()
18
18.
4307菩萨依此时节,唯受此量。
Kālaṃ ettakamevabodhisattaṃ
4308未尝违越规限而得入水者,
Nātikkamma vidhātudinnapatto,
4309你已到达彼处不可见的所在,
Sampatto’si adassanaṃ tato taṃ
4310接过黄金之钵后;
Pātiṃ soṇṇamayaṃ paṭiggahetvā; ()
19
19.
4312天鹅、阿利玛离尼与莲花……
Haṃsālimalinīkatāravinda-
4313花粉所覆的美丽青色水城,
Reṇucchannasunīlanīrapurā,
4314那著名的尼连禅河
Yā nerañjaravissutā’si tāya
4315具足七种精华者抵达河岸;
Najjātīramagañji sattasāro; ()
20
20.
4317以及那盛满乳粥的金钵,
Pāyāsāmisapuṇṇasoṇṇapātiṃ
4318胜者之苗将袈裟安放一处后,
Kāsāvāni jinaṅkuro ṭhapetvā,
4319到那河岸边沐浴
Tīre tāya savantiyā nahātuṃ
4320如香象般步入渡口;
Titthaṃ gandhagajorivo’tarittha; ()
21
21.
4322以群蜂缭绕的青莲花
Rolambākulanīlanīrajehi
4323水因藻色湛蓝,
Sevālehi nadījalaṃ sunilaṃ,
4324身入水中映现的光芒相堆叠,
Nikkhantajjutisañcayehi dehā
4325浸入之际,他的身体转为了黄褐色。
Otiṇṇassa jagāma piñjarattaṃ; ()
22
22.
4327恒河女神以高耸的波浪之臂,
Gaṅgākāmini kañjareṇugandha-
4328用那带着莲花花粉芳香、
Cuṇṇaṃ tuṅgataraṅgabāhunā taṃ,
4329清凉的水洒向主人。
Bhattāraṃ salilena sītalena
4330“涂抹后令其沐浴”者,
Makkhetvāsunahāpayantī’vā’si; ()
23
23.
4332欲以彼所施之水求得等同,
Tulyaṃ tabbadanambujena laddhuṃ
4333日光汇聚而来时,
Āyantaṃ raviraṃsisaṅgamena,
4334鹅群污损了莲花苞丛,
Haṃsasseṇi sarojakosarāsiṃ
4335因成熟的阿瓦利果确实污损了;
Saṃdūsesi āvāriyo hi pāko; ()
24
24.
4337岸边的鹤、鸳鸯与鸟群,
Tīre sārasacakkavākapakkhī
4338张开翅膀,悲鸣哀号,
Sosāya’ssavisāritaṃ’sapakkhā,
4339于深水中,取得醉象,
Gambhīrambhasi mattamāhariṃsu
4340想来他们毫无悲悯,竟至如此;
Maññe nikkaruṇāya ettakantī; ()
25
25.
4342喙中饰以莲茎,
Tuṇḍe maṇḍitapuṇḍarīkadaṇḍo
4343双翅展开如白鹭,
Pakkhe keravapaṇḍare pasārī,
4344醉鹅王失依怙。
Nāthassu’bbahi mattahaṃsarājā
4345白伞盖的威光,庄严在最胜的头顶上。
Setacchattavibhutimuttamaṅge; ()
26
26.
4347转动着被光辉润泽的轮辋。
Vattamhojapalobhitālicakkaṃ
4348进入胜者幼苗的视野之内。
Cakkhavāpāthagataṃ jinaṅkurassa,
4349向精勤修习者开示
Saṃdassesi padhānabhuṭhitassa
4350于青遍处,承载威光之重
Nilasmiṃ kasiṇamhi bhūtibhāraṃ; ()
27
27.
4352于服侍者之敌对田野
Veyyāvaccakarārivāpagāyaṃ
4353鱼群以除却苔藓等垢秽的方式,
Sevālādimalāpanena mīnā,
4354在那具足脚掌月轮相者的顶上,
Pādañcandagamīnalakkhaṇassa
4355令水清净澄明;
Tassa’gge vimalikariṃsu vāriṃ; ()
28
28.
4357已登岸者,以娑罗树的广大枝条——
Uttiṇṇassa visālasāḷasākhī-
4358以叶掌捧接,
Sākhāhatthapuṭehi puñknāya,
4359柔和妙香之风轻拂其身。
Gattaṃ mandasugandhagandhavāha-
4360沙罗林女施与衣,
Vatthaṃ sāḷavanaṅganā adāsi; ()
29
29.
4362世间导师穿着整齐,
Lokindo parimaṇḍalaṃ nivattho
4363遮覆好三处,系好下裙后,
Chādetvāna timaṇḍala’ntariyaṃ,
4364系上身带,
Bandhitvopari kāyabandhanampi
4365着粪扫袈裟;
Kāsāvaṃ paridhāyi paṃsukūlaṃ; ()
30
30.
4367无水的乳粥不足
Pāyāsassa nirūdakassa ūna-
4368将食团分作五十份后,
Paññāsappamite vidhāya piṇḍe,
4369面向东方,坐在河边,
Pācīnābhimukho nisajja najjā
4370在岸边,以此完成食事。
Tīre tāya akāsi bhattakiccaṃ; ()
31
31.
4372此甘美乳粥,于彼七日
Pāyāso madhuro’yamassa satta-
4373七日之间,已证觉者
Sattāhaṃ paṭividdhabodhino hi,
4374成为充满精力之处
Ojāsamapharaṇāya ṭhānamāsi
4375因此,他舍弃了寻求涅槃之路;
Tasmā so pavihāsi nibbihesaṃ; ()
32
32.
4377'若我今日能证得觉悟'——他这样思惟,
Bujjheyyaṃ yadi bodhimajja sohaṃ
4378这个逆流而上的金钵,
Uddhaṃsotamayaṃ suvaṇṇapāti,
4379说:“把它扔进恒河,让它随流而去吧。”
Gaṅgāyaṃ khipaki gacchatūti vatvā
4380智者将那一枚价值连城的戒指,从右手边投入水中;
Dhīmā dakkhiṇahatthagaṃ tamagghaṃ; ()
33
33.
4382她破开急流,直入那奔涌的河心,
Sotaṃ bhindiya sā savantimajjhe
4383立于八十肘处而饮
Ṭhatvā pāti yato asītihatthaṃ,
4384逆流而上,随即沉没
Uddhaṃsotamupecca sannimujji
4385因此,他也沉没于喜悦之河
Tasmā so’pi nimujji pītinajjaṃ; ()
34
34.
4387抵达龙族的住处后,三位
Nāgānaṃ bhavanaṃ upecca tiṇṇaṃ
4388诸佛在此贤劫中
Buddhānaṃ panimamhi bhaddakappe,
4389一同受用的金钵
Sāpātiparibhuttasoṇṇapāti
4390「敲击后起立,作随喜音声」者,
Ghaṭṭetvāna ṭhitā katānurāvā; ()
35
35.
4392「彼长寿时之龙王」者,
Taṃ dīghāyukakālanāgarājā
4393「闻声后,于彼时一心专注」者,
Sutvā saddamathajjape’kabuddho,
4394“称赞‘胜者已出现’”者
Uppannoti jinaṃ abhitthavanto
4395“以百种赞颂歌曲站立”者
Aṭṭhāsi thutigītikāsatehi; ()
36
36.
4397“荫蔽相连的广大娑罗树林”者
Chāyābaddhavisālasāḷasālaṃ
4398抵达河畔的沙喇林,
Patvāsāḷavanaṃ nadīsamīpe,
4399以正命为第八的戒防护,
Ājīvaṭṭhamasīlasaṃvarena
4400身语从最初便已清净;
Ādoyeva visuddhakāyavāco; ()
37
37.
4402依次成就了十八脊椎骨节
Katvāṭṭhārasapiṭṭhikaṇṭakānaṃ
4403经由次第,达成诸骨端
Koṭīnaṃpaṭipādanaṃ kamena,
4404以结跏趺坐的系缚方式
Pallaṅkassanisajjabandhanena
4405确立业处之念后
Kammaṭṭhānasatiṃ upaṭṭhapetvā; ()
38
38.
4407执持入出息念
Ānāpānasatiṃpariggahetvā
4408从先前所执取的不净中生起
Nibbattesimalaggahītapubbe,
4409八种色界定与五种无色界定
Rūpārūpasamādhayo’ṭṭhapañcā-
4410种种神通与诸自在,他即是自在者
Bhiññāyo vasitāca so vasīso ()
39
39.
4412乐于禅那者之日住
Jhānassādarato divāvihāraṃ
4413于沙罗林中,为天人与阿苏罗众所作,
Katvā sāḷavane surāsurehi,
4414智者如象庄严道路,
Dhīro maggamalaṅkataṃ karīva
4415为至菩提树下,降下;
Gantuṃ otariyatrabodhimūlaṃ; ()
40
40.
4417为炒米与鲜花所遍洒,
Lājādīkusumehivippakiṇṇo
4418其道由珍珠与白沙所敷设,
Muttāpaṇḍaravāḷukātthato so,
4419那条道路能平高低涌浪之碍,
Maggo tuṅgataraṅga bhaṅgahāri
4420犹如吉祥天女安住的乳海
Lakkhīvāsapayodadhīri’vā’si; ()
41
41.
4422中央种植的莲花悦可人心
Majjhā’ropitapaṅkajābhirāmaṃ
4423四周遍布珍珠璎珞而为庄严
Muttādāmasamākulaṃ samantā,
4424耳珰金铃
Kaṇṇolambasuvaṇṇaghaṇṭamassa
4425诸天张设天幔覆盖其上
Deṭā dibbavitāna mukkhipiṃsu; ()
42
42.
4427为饶益世间而被劝请时
Lokatthaṃ karaṇāya coditasmiṃ
4428当彼世间日轮、无畏者,
Tasmiṃ lokadivākare’kavīre,
4429前往俱生的菩提树下时,
Gacchante sahajātabodhimūlaṃ
4430光明遍现一切世间;
Āloko udapādi sabbaloke; ()
43
43.
4432持草者正于路中走来,
Āyantaṃ tiṇhārako pathamhi
4433名为索提亚的天人见到他,
Disvā sotthiyanāmabhūsuro taṃ,
4434便献上八把草。
Pādāsi tiṇamuṭṭhiyo’ṭṭhamattā
4435护主接受了那些草;
Nātho tāni tiṇāni sampaṭicchi; ()
44
44.
4437为对你示现殊胜神变,
Vattatte varapāṭihāriyamhi
4438在路上,发情象王踌躇徘徊,
Magge gandhagajo’ca jamhamāno,
4439悲悯的时机已至,故便到达
Sampatto karuṇākalattabhattā
4440为证得正觉,前往菩提树下
Sambodhādhigamāya bodhimūlaṃ; ()
45
45.
4442对他而言,轮围世界仿佛安住不动
Tassosīdaṭhitaṃ’va cakkavāḷaṃ
4443下方、南面与北面,
Heṭṭhā dakkhiṇato’ttarānanassa,
4444超越智最胜之轮围山顶,
Paññāyu’ttaracakkavāḷamuddhaṃ
4445犹如立于有顶;
Laṅghitvānaṭhitaṃ’va ābhavaggaṃ; ()
46
46.
4447如此他向西、向北诸方而去,
Evaṃ pacchimamuttaraṃ disampi
4448于八处行右绕,
Aṭṭhānanti padakkhiṇaṃ karonto,
4449再前往东方的殊胜之处。
Gantvā ṭhānavaraṃ puratthimasmiṃ
4450他背向而立;
Aṭṭhāsi vasi pacchimānano so; ()
47
47.
4452智者以右手掌
Dhīmā dakkhiṇapāṇipallavena
4453于尊师前割下那些草,
Agge tāni tiṇāni sattharī so,
4454从那处腾跃而起,高达十四肘
Tamhā cuddasahatthamuppatitvā
4455以跏趺坐庄严树王
Pallaṅko samalaṅkarī dumindaṃ; ()
48
48.
4457善巧木匠与精于绘画者
Dakkho kārupavīṇacittakāro
4458或作或写,各尽其能。
Kātuṃ vā’likhituṃ yathānasakkā,
4459青草铺展而住。
Aṭṭhaṃsu haritāni santhatāni
4460如是,诸草生起后。
Evaṃ tāni tiṇāni uppatitvā; ()
49
49.
4462肉等干缩,筋腱显露
Maṃsādī upasussare nahārū
4463唯余骨骸留于身中
Aṭṭhīcepyavasissare sarīre;
4464我当解脱四漏,直至
Muñceyyaṃ caturāsavehi yāva
4465我要破开这无明之网,
Bhindissāmi natāvimaṃ ahanti; ()
50
50.
4467深心坚固,善作思惟的他,
Daḷhaṃ cintiya daḷhamānaso so
4468面向东方,朝向那树王系缚之处;
Pācīnābhimukho dumindabandhaṃ;
4469办已,背向菩提而坐。
Katvā piṭṭhigataṃ nisīdi bodhi-
4470于金刚座上,如日出于轭山;
Pallaṅkamhi yugandhare ravī’va; ()
51
51.
4472世主具月轮般的光辉。
Lokeso sasimaṇḍalāvabhāsaṃ
4473持白伞盖者与诸余天,
Setacchattamadhārayī tadaññe,
4474净居界各处之天人,
Suddhāvāsatalaṭṭhadevatā taṃ
4475合掌至顶而礼敬彼;
Pūjesuṃ makuṭappitañjalīhi; ()
52
52.
4477凡住于色界的诸天人,
Ye rūpāvacare vasanti devā
4478除了无想有情天的天人,
Te ca’ññatra asaññasattadeve,
4479皆来到坐于金刚座者之处——
Sampatvā vajirāsane nisinnaṃ
4480以鲜花满掬合掌礼敬
Pūjesuṃ kusumākulañjalīhi ()
53
53.
4482或有从他化自在等天界而来者
Ekacce paranimmitādilokā
4483来诣之后,诸天满怀敬信,心生欢喜
Patvā bhattibharā’marā mahiṃsu,
4484双手捧满供养物
Pūjābhaṇḍasamābhikiṇṇahatthā
4485魔敌在此,恶魔又能何为
Mārāriṃ tahimāpa pāpimā kiṃ; ()
54
54.
4487安住化乐天的诸天人
Ye nimmāṇaratimhi nijjarā te;
4488到达之后,以香盒与圆坛,
Patvā gandhakaraṇḍamaṇḍalehi,
4489供养了那装饰过的足座,
Sampūjesumalaṅkataṅghipīṭhaṃ
4490那位坐于胜利座上的最胜者;
Naṃ seṭṭhaṃ vijayāsanopaviṭṭhaṃ; ()
55
55.
4492以天子为首的兜率天大众安立,
Aṭṭhāsi tusitālayā saseno
4493名号具足喜悦的天王到达后,
Patvā santusitavhadevarājā,
4494于空中挥动孔雀翎羽之束,
Vijento harimora piñchapuñja-
4495抵达美丽的金棕榈扇行列处;
Sobhaṃ kañcanatālavaṇṭapantiṃ; ()
56
56.
4497到达夜摩天宫,与军众一同,
Patvā yāmasurālayā saseno
4498善夜摩天王觉知:
Saṃvijesi suyāma devarājā,
4499以坚固金板敲击
Dhīraṃ soṇṇapaṇāḷikānipāta-
4500以如水流般美妙的拂尘
Dhārāsannibhacārucāmarehi; ()
57
57.
4502天帝吹响名为‘胜利最上’之螺
Devindo vijayuttarākhyasaṅkhaṃ
4503以二千只手吹奏乐器等
Vīsaṃ hatthasataṃ dhamītadaññe,
4504以拘毗罗花等前往供养世尊
Pūjesuṃ tamupecca koviḷāra-
4505三十三天众亦如是
Pupphādīhi ca tāvatiṃsadevā; ()
58
58.
4507由夜叉等为前导的四大天王
Yakkhādīhi purakkhatā’pi deva-
4508由亚卡等为前导,
Rājāno caturo catuddisāsu,
4509从天界安排了守护
Rakkhaṃ saṃvidahiṃsu devalokā
4510到达彼处后——那毛发凋落的荒凉之地;
Taṃ patvāna vinaṭṭhalomahaṭṭhaṃ; ()
59
59.
4512弹奏时,他便如此布置那环绕的羯磨音域,
Vādento saramaṇḍalaṃ vidhāya
4513五髻也弹起了那把名为贝鲁瓦的琵琶,
Vīṇaṃ pañcasikho’pi beḷuvākhyaṃ,
4514迦拉龙王向彼礼敬,
Taṃ sampūjayi kālanāgarājā
4515以数百偈赞颂歌咏称扬;
Thomento thutigītikāsatehi; ()
60
60.
4517如是,以法螺、鼓与琵琶——
Evaṃ kāhaḷabherisaṅkhavīṇā-
4518以钟、扇、伞盖与拂尘,
Ghaṇṭāvījanichattacāmarehi,
4519以舞蹈等与五种供养,
Naccādīhicalājapañcamehi
4520以灯、香、幢旗,恭敬彼者;
Dīpaddhupadhajehi mānayuṃ taṃ; ()
61
61.
4522悉达多已遮止魔境
Siddhattho paṭisiddhamāradheyyo
4523欲将含天之世间置于自己掌控之下
Kattuṃ attavase sadevalokaṃ,
4524闻已,即于菩提座精勤
Sutvā vāyamatīti bodhimaṇḍe
4525魔即于彼处开始前往;
Māro tatra samārabhitthagantuṃ; ()
62
62.
4527彼时,引生恐怖的
Tasmiṃ kho samaye bhayāvahāni
4528魔障诸因缘,
Mārasso’taraṇāya kāraṇāni,
4529眼门境界中所现的恶相——
Cakkhacāpāthagatāni dunnimitta-
4530色等,对三界之眼者;
Rūpādīni tilokalocanassa; ()
63
63.
4532干旱、雷鸣、战鼓之声
Sukkha’mhodhararāvabherirāva-
4533被闪电撕裂而震耳欲聋的天幕,
Vipphārābadhirīkatambarampi,
4534因闪电与刀剑交击而可怖,魔罗的战场圆阵形成;
Bhīmaṃ vijjulatā’sighaṭṭaṇehi
4535并说到魔罗的名号与所得;
Mārassā’havambḍalābhamāha; ()
64
64.
4537犹如魔军到来时扬起的尘土
Mārassā’gamanañjase rajova
4538因马匹铁蹄碰击而生起,
Vājīnaṃ khuraghaṭṭaṇena jāto,
4539为他降下百颗流星。
Ukkāpātasataṃ janesi tassa
4540眼睛流出脓汁,诸方炽燃;
Cakkhavāniṭṭhaphakhalaṃ disāsu ḍāho; ()
65
65.
4542无头之身躯游荡于空中,
Vehāse vicaruṃ kabandharūpā
4543乌鸦、秃鹫与铁嘴鸟,群集于祭肉之上,
Kākolā balipuṭṭhavāyasārī,
4544猛厉之风呼啸而起,
Unnādiṃsu kharānilo pavāyī
4545尘土飞扬,四方烟雾弥漫;
Abbhuṭṭhāsi rajo disāsu dhūmo; ()
66
66.
4547光明隐没,稠密黑暗笼罩。
Āloko vigato ghaṇandhakāro
4548“陷入”指被泥沼所遍覆;
Otiṇṇo mahikāsamābhikiṇṇo,
4549“虚空”指大地剧烈震动发出巨响;
Ākāso pathavi bhūsaṃ pakampi
4550“云覆之日”指每天都成为被云层覆盖的日子;
Meghacchannadinaṃ dinaṃ babhūva; ()
67
67.
4552“悉达多”者,即未成就之义。
Siddhatthañhi asiddhamatthametaṃ
4553“作”者,在魔之仆从的阿萨瓦玛园中。
Kātuṃ assavamārakiṅkarāme,
4554“说‘如是’”者,即生主及其军众。
Vatve’thā’ti pajāpatī saseno
4555就在那里,于彼时即刻隐没。
Tattheva’ntaradhāyi tāvadeva; ()
68
68.
4557那白色光明在生主面前,
Sā setā purato pajāpatissa
4558绵延十二由旬。
Āsī bārasayojanaṃ vinaddhā,
4559如是,右方与左方,乃至
Evaṃ dakkhiṇavāmano ca loka-
4560世界之边际,后方亦然;
Dhātvantāvadhīmāsi pacchato’pi; ()
69
69.
4562向上,彼光之量为九由旬。
Uddhaṃ sā navayojanappamāṇā
4563那声音如同大地裂开一般。
Saddo bhūmividāraṇori’vā si,
4564那象王高达五十由旬。
So’paḍḍhaṃ satayojanaṃ babhūva
4565那名为山带的象王,高耸如山。
Uccaṃ so girimekhalo gajindo; ()
70
70.
4567于所化现的众会中,并不存在。
Nāhesuṃ parisāsu nimmitāsuṃ
4568执持两种相似武器者
Dveyodhā sadisāyudhādadhānā,
4569以那种方式,确实足以令人毛发竖立。
Tabyāsena alañhi lomahaṃso
4570若因忆念彼女,我即……
Yassā’nussaraṇena ce siyā me; ()
71
71.
4572猛然间除却千臂者,
Māpetvā sahasā sahassabāhuṃ
4573取持种种武器,以之……
Gaṇhitvā vividhāyudhāni tehi,
4574他登上山腰,率军队一同前来
Ārūḷho girimekhalaṃ saseno
4575魔罗满怀仇怨,现身而出
Māro pāturahosi baddhavero; ()
72
72.
4577天主与自身的荣光相伴而行
Deveso yasasā samaṃ sakena
4578收起白伞盖与天路,
Setacchatta magañchi saṃharitvā,
4579天帝与自身的荣耀一同
Deveso yasasā samaṃ sakena
4580背负桑咖,奔驰;
Saṅakkhaṃ piṭṭhigataṃ vidhāya dhāvī; () (Yamakabandhanaṃ)
73
73.
4582因收缩而哑然失声
Saṅkocā’nanakāhalo jagāma
4583迦拉龙王当真潜入地底
Pātālaṃ khalu kālanāgarājā,
4584以琴身为友,却不顾友伴
Vīṇādoṇisakho sakhānapekho
4585因此,五髻逃离了争斗。
Tamhā pañcasikho kalahuṃ palāyi; ()
74
74.
4587见魔军正在聚集,
Disvā mārabalaṃ samosarantaṃ
4588众人到达后,因恐惧而逃,
Sampattā janatā palāyi bhītā,
4589释迦族之狮,犹如雄狮,独自安住。
Sosīho’va vihāsi sakyasīho
4590独处时,如同能摧破铁匠象王头颅者;
Eko kamārakarindakumhabhedī; ()
75
75.
4592目睹他下唇那坚固不动、威光赫奕的重担。
Passitvā’dharakantibhāramassa
4593我等应当离开莲花宫殿,
Vattamhoruha mindirāvihāraṃ,
4594世间无有一人能与悉达多相等,
Siddhatthena samo nacatthi loke
4595正是如此,咖离玛对魔军说道。
Iccevaṃ kalimā’ha mārasenaṃ; ()
76
76.
4597当其大军直面我等之时,
Etasasā’bhimukhā mayaṃ kadāci
4598我等无力与之交战,诸位父亲!
Nosakkoma’bhiyujjhitunti tātā,
4599说完这话,萨玛罗便向北方而去。
Vatvā uttarapassato samāro
4600英雄以诸蕴为屏障,建立堡垒,已缚怨敌;
Khandhāvāramabandhi baddhavero;
77
77.
4602见魔军正席卷而来,
Disvā’jjhottharamānamārasenaṃ
4603建立坚固的防护屏障,
Ārakkhāvaraṇaṃ thiraṃ vidhāya,
4604那位英雄亦以诸蕴为壁垒,
Khandhāvāramabandhi sopi vīro
4605以十波罗蜜战士降伏魔罗,
Jetuṃ taṃ dasapāramī bhaṭehi; ()
78
78.
4607魔罗处在须弥轮围世界之中,
Māro bhudharamerucakkavāḷe
4608能摧碎树木等,
Rukkhādīni vicuṇṇituṃ samatthaṃ,
4609遍诸方震动三界,
Khobhetvā bhuvanattayaṃ disāsu
4610他激起了极为恐怖的风;
Uṭṭhāpesi samīraṇaṃ sughoraṃ; ()
79
79.
4612那风为波罗蜜之力所阻,
Vāto pāramidhāmavārito so
4613失其威力而退散,亦复衰弱,
Nittejaṃ palayānilassamopi,
4614至时如拂尘扇出的微风。
Patto cāmaramandamārutova
4615他舍弃了身体的疲惫与劳苦;
Tandehotuparissamaṃ jahāsi; ()
80
80.
4617被急流冲毁的地面,
Dhārāvegavihinnabhūmibhāgaṃ
4618深险、无渡、难越的洪流,
Gambhīrā’sanirāvanibbharā’ghaṃ,
4619魔罗以高涌波浪的碎裂来衡量。
Māro māpayi tuṅgavīcabhaṅgaṃ
4620暴雨洪流冲倒树木与岩石;
Vassoghaṃ paripātarukkhaselaṃ; ()
81
81.
4622勇者以波罗蜜的系缚
Vīro pāramipāḷibandhanena
4623他在自己的耕地范围内设立了防护。
Rakkhaṃ bandhi nijantabhāvakhette,
4624因此,洪流便成为敌方。
Teno’gho vipathaṅgamo vipakkha-
4625你便是军队进攻的因缘。
Senāyā’si pavāhaṇe nidānaṃ; ()
82
82.
4627自身如一团烈火,
Tejokhaṇḍasamānamattano so
4628炽热、燃烧、光耀夺目,
Tattaṃ pajjalitaṃ sajotibhūtaṃ,
4629令难抵挡的石雨止息。
Māpetvo’palavassamappasayhaṃ
4630魔企图焚烧他,奋力施为;
Jhāpetuṃ tamupakkamittha māro; ()
83
83.
4632魔王的头顶正坠落时,
Mārasseva patantamuttamaṅge
4633可怖之状,如被风势所阻的彼岸般,
Ghoraṃ pāramivāyuvegaruddhaṃ,
4634那个雨安居期间,在金刚座附近
Taṃvassaṃ vajirāsanūpacāre
4635成为供养花团之状
Pūjāpupphaguḷattanaṃ jagāma; ()
84
84.
4637无信、清净、具锋刃者
Assaddho visadiddhatiṇhadhāraṃ
4638他腹部被燃烧的衣服覆盖。
Ādittaṃ pihitambaro’daraṃ so,
4639他不使刀、矛、标枪等……
Māpesi asisattitomarādi-
4640雨从一切方向降下。
Vassaṃ sabbadisānipātamānaṃ; ()
85
85.
4642当已达到那最上之最上时,
Tasmiṃ pāramivammavammitasmiṃ
4643那放出的武器之雨,锋刃变钝,
Vissaṭṭhā’yudhavuṭṭhi kuṇṭhitaggā,
4644如今已化为花雨之相。
Patvā sampati pupphavuṭṭhibhāvaṃ
4645他跌落在自己的足座之上;
Tappādāsanamatthake papāta; ()
86
86.
4647魔展现种种变化
Māro vicciṭacicciṭāyamānaṃ
4648他如劫末火焰碎片般散乱,
Saṃvaṭṭānalakhaṇḍavibbhamaṃ so,
4649雨降炭火,火星四溅
Vassaṅgāramayaṃ savipphuliṅgaṃ
4650升起如落叶堆之色
Uṭṭhāpesi palāsapakupphavaṇṇaṃ; ()
87
87.
4652以速至彼岸之真言
Khippaṃpāramimantajappanena
4653炭火已被遮蔽
Aṅgārāninivāritānitāni,
4654那佛芽的满月轮
Taṃbuddhaṅkurapuṇṇacandabimbaṃ
4655诸侍者散布光明而安住
Sevantānivikiṇṇabhānivāsuṃ; ()
88
88.
4657欲化彼魔怨敌之垢秽为灰烬,
Bhasmīkātumalantimāraveriṃ
4658烟所覆,火焰之网已现,
Dhūmākiṇṇamaniggataggijālaṃ,
4659魔鼓之声恐怖,如放出——
Mārobheravarāvamussadābha-
4660以波罗蜜之力,令魔所降之炭灰雨止息;
Mabbhuṭṭhāpayikhārabhasmavassaṃ; ()
89
89.
4662白色、散落于头顶上的灰尘
Setāmuddhanivippakiṇṇabhasmiṃ
4663此雨因所积集波罗蜜之力,
Taṃvassaṃcitapāramībalena,
4664化为檀香粉末
Patvācandanagandhacuṇṇabhāvaṃ
4665堕于魔敌的足下
Mārārissapapātapādamūle; ()
90
90.
4667在这藤蔓丛林的胎藏之中
Asmiṃ guvalayālavāḷagabbhe
4668他的肤色犹如森林大火中烧焦的木炭般黝黑
Sampātānaladaḍḍhavaṇṇudhāraṃ,
4669这黑者自身便带来怖畏
Uttāsāvahamattano’pi kaṇho
4670他却降下了殊胜色泽之雨
Vassāpesi uḷāravaṇṇuvassaṃ; ()
91
91.
4672见彼肢体、齿、爪,光炎如恒河
Disvā’ṅakghīnakharāliraṃsigaṅgā-
4673其岸边堆起的肤色之聚
Tīrussāritavaṇṇurāsi massa,
4674如炽炭为更猛厉的嗔火所燃
Aṅgāro’va’dhikodhapāvakena
4675黑者,汝更为极黑,全身焦灼;
Kaṇho kaṇhataro’si jhāpitatto; ()
92
92.
4677炽然、无间、火焰猛烈,
Dhūpāyantamavīcimaccimantaṃ
4678遍覆稠密泡沫与水泡,
Samphuṭṭhaṃ ghanapheṇaṇabubbulehi,
4679深陷雨季的泥泞之中,
Vassaṃ paṅkamayaṃ bhusaṃ nimuggo
4680魔罗将人沉入五欲的泥沼;
Māro māpayi pañcakāmapaṅke; ()
93
93.
4682对于那位依波罗蜜之力而坚固者
Tasmiṃpāramisattīsitibhūte
4683于泥淖中,使旃檀之泥性成就,
Paṅke candanapaṅkabhāvayāte,
4684魔王见我,如污泥中盛开的莲花,
Māro passiya phullapaṅkajāhaṃ
4685因忿怒,如面被泥所击者而住,
Kopā paṅkahatānanorivāsi; ()
94
94.
4687以此大威能击破魔敌
Mārāriṃ iminā hanāmahantī
4688他于世间中,黑暗可怖
So lokantariyatdhakāraghoraṃ,
4689魔于诸方,已善破裂
Māro sūvividāriyaṃ disāsu
4690令彼升起,破除浓厚黑暗之聚;
Uṭṭhāpesighanandhakārakhandhaṃ; ()
95
95.
4692此即那生于彼岸的光线之网——
So’yaṃ pāramijātaraṃsijāla-
4693已破一切黑暗的征服者之种子,
Bhinnā’sesatamojinaṅkureṇo,
4694从结跏趺坐之山现起
Pallaṅkodayapabbatodito’si
4695为枯竭魔军之力
Kāmaṃ māratusārasosanāya; ()
96
96.
4697说“捉此,缚之”后
Etaṃ gaṇhatha bandhathā’ti vatvā
4698“诗人们所赞叹的劫难终结”
Niṭṭhaṃ kappamavaṇṇiyaṃ kavīhi,
4699“他与魔军一同到来”
Saddhiṃ mārabalenu’pāgato so
4700“忿怒者起战,放逸者之友”
Kuddho yuddhamakā pamattabandhu; ()
97
97.
4702见此之后,这便是动与不动的含义。
Taṃ disvā’calaniccalaṭṭhamesa
4703卧具并非为你所用。
Pallaṅko nacapāpuṇāti tuyhaṃ,
4704因此,我的箭如震颤般疾速而至。
Mayhaṃ he’su’pakapakpateva tasmā
4705贤友,从这起来吧!他这样说。
Asmā vuṭṭhahathā’vusotya’voca; ()
98
98.
4707三十波罗蜜中,哪怕一种,
Ekā’pī samatiṃsapāramīnaṃ
4708结跏趺坐,也不曾被你修习圆满。
Pallaṅkatthamapūritā tayā’ti,
4709话音刚落,那被击败者便掷出了劣轮。
Vutte so khipi nijjito’racakkaṃ
4710宝轮落在具轮宝相者的头上。
Cakkaṃ cakkavaraṅkitassa sīse; ()
99
99.
4712那轮武器投掷出的威力。
Taṃ cakkāyudhamujjhitappabhāvaṃ
4713于战斗中摧伏魔军者,
Yuddhe laddhajayassa mārajissa,
4714于头顶殊胜座之侍奉中,
Ussisamhi varāsanūpacāre
4715犹如白伞盖,高擎而辉耀;
Setacchantamivussitaṃ rarāja; ()
100
100.
4717在你积集波罗蜜之时,
Tuyhaṃ sañcinanamhi pāramīnaṃ
4718谁是见证者?”“我即是见证者。”
Ko sakkhī’ti ahañca sakkhihomi,
4719所谓‘为作证’者——魔军正……
Sakkhī’ganti pavattamārasenā-
4720吼声犹如大地崩裂。
Ghoso bhumividāraṇori’vāsi; ()
101
101.
4722世尊为示自己所证,放出威光,
Dāpentonijasakkhimuggatejo
4723便伸出雄健之臂,
Bāhuṃtāvapasārayī paviro,
4724犹如宣称“我当作证”而击破魔军。
Sakkhīhantīvadaṃ’va mārasenaṃ
4725震撼之际,大地发生震动。
Tajjento’va babhūva bhumicālo; ()
102
102.
4727摩登伽,以山为腰带,顶礼摧破敌者。
Mātaṅgo girimekhalo chitāriṃ
4728双膝跪地而礼拜,
Vandanto’vapapāta jannukehi,
4729魔王得败北,对所著之衣
Māro laddhaparājayo nivattha-
4730亦不得自在,便逃去。
Vatthassā’pi anissaro palāyi; ()
103
103.
4732犹如狮子王,威镇可怖魔军的象群之首,
Ghoramārabalavāraṇādhipa-
4733持破慢瓶,臂如象鼻,
Mānadappanibhakumbhadāraṇo,
4734于菩提树下的金刚座上,
Bodhimūlavajirāsanopari
4735胜魔者犹如狮王,威光赫奕。
Kesarīva virarāja māraji; ()
4736如是,由名为梅达难德的行者所造,令一切诗人心中欢喜之因,在《胜者史灯》的不远因缘品中,摧毁天子魔军之事开示,第十二章终。
Iti medhānandābhidhānena yatinā viracite sakala kavakijana hadayānandadānanidāne jinavaṃsadīpe avidūre nidāne devaputta mārabala viddhaṃsana pavattiparidīpo dvādasamo saggo.
1
1.
4738已令一切魔军精华完全干涸者。
Nikhilamāratusāravisosino
4739胜者身披璀璨光芒,犹如华鬘般庄严。
Athajinaṅakkuradīdhitimālino,
4740犹如太阳已尽职责,正向西山沉落。
Ravi katāvasaro’va’parācalaṃ
4741他快步趋向村落。
(Duta’vilambita) gāmimupāgamī; ()
2
2.
4743充满海水湿气的
Jaladhivārisinehasupurite
4744尘土地面的角力场中,
Abhavi paṃsumahītalamallake,
4745如置他人头上之
Paṇihitāparabhudharavattikā-
4746如燃灯焰尖上的天宝珠,
Jalitadīpasikhe’va nabhomaṇi; ()
3
3.
4748从日出山的山腹中生起,
Udayapabbatagabbhasamubbhavaṃ
4749与其自身映像同般光明,
Sakayasopaṭibimbasamaṃsubhaṃ,
4750刹那间,月轮现于其面前;
Sapadi tappamukhe sasimaṇḍalaṃ
4751从遍处圆相中翩然显现;
Kasiṇamaṇḍalavibbhamamubbahi; ()
4
4.
4753那赤红甘露的承载者,光辉照耀。
Aruṇavaṇṇasudhākara bhākarā
4754在昼夜交际时的嬉戏刹那,
Divasasandhivilāsiniyā khaṇaṃ,
4755避开那承载日出与日落之山
Parihariṃsu’dayāparabhudhara-
4756金色宝珠般庄严的光耀;
Savaṇagaṃ maṇimaṇḍana vibbhamaṃ; ()
5
5.
4758日之伴侣,独处之侣,池沼之妇
Ravidhurā vidhurā sarasīvadhu
4759莲花柔嫩花苞之合掌
Kamalakomalakosapuṭañjalī,
4760在园林中,于风中摇曳之树木
Upavane pavane’ritabhūruhā
4761于礼敬者与不礼敬者,皆作礼敬,如苦行者。(此为轭式连结)
Panamitānamitāva tapodhanaṃ; () (Yamakabandhanaṃ;)
6
6.
4763彼处洋海之巅,光辉灿烂
Aparasāgaramuddhani bhāsuraṃ
4764乃至超越黑暗之网,彼日轮
Timirajālaparaṃ ravimaṇḍalaṃ,
4765夺走含苞莲花之美
Mukulitamburuhassirimāhari
4766如重担般的蜂群,在池水上空盘旋
Bhamaracakkabharaṃ sarasūpari; ()
7
7.
4768咸水海与湖泊的水鸟们
Lavaṇavāridhikācasarāvake
4769居彼岸峰顶,
Aparabhūdhara kūṭa bhujappitā,
4770日轮西沉,
Sūriyamaṇḍalapāti nimujjiya
4771初夜分初,未曾持来;
Purimayāmamukhaṃnakimāhari; ()
8
8.
4773宝珠般光辉的红色日轮,
Maṇipabhāruṇa bhākara maṇḍalaṃ
4774随后被大海般的罗睺吞食,
Tamanubhuya mahambudhirāhunā,
4775犹如口中吐出的鲜血。
Mukhagataṃvamitaṃ viyaka lohitaṃ
4776于日暮时分,云之行列焕然闪烁;
Jaladarāji rarāja dinaccaye; ()
9
9.
4778以弥漫舒展的云光,屡屡辉映,
Vitatameghapabhāhi muhuṃ muhuṃ
4779点缀嫣红嫩叶的圆满盛美,
Kaḷita pāṭala pallava sampadaṃ,
4780令林间行于枝叶深处的可爱者
Vanaghaṭaṃ viṭapantaragaṃ kamā
4781转为破除黑暗之层的
Phūṭatamopaṭalaṃpariṇāmayī ()
10
10.
4783于善人、于恶人皆无偏执
Subhajanebhajanenirapekkhinī
4784如堕落者,如已婚妇人,染着尘垢;
Vipatinī patinīva rajassalā,
4785于蜜香、于蜜蜂,应回避;
Sumadhupe madhupe parivajjayuṃ
4786如莲花,如花鬘所作者,无有尘垢;(双连结)
Kamalinīmalinīkatanirajā; () (Yamakabandhanaṃ;)
11
11.
4788为蜜而醉的蜂群,成串的花蕾;
Madhumadālikulā makulāvalī
4789为风所折、为浪所簸、为臂所摇;
Anilabhaṅga taraṅga bhujeritā,
4790莲池以种种可爱者而庄严。
Paduminī ramaṇīhi sirimato
4791犹如巧置的摩尼宝铃队列;
Sumahitāmaṇikiṅkiṇiseṇiva; ()
12
12.
4793在味已成熟的有果与无果娑罗树间,
Rasikapakka phalāphala sālisu
4794聚集于诸树之端者,
Tarusiresu samosaramānakā,
4795破除黑暗者,以雷音般之声
Timirakhaṇḍanibhā badhirīkaruṃ
4796以鸣声回荡于天际者;
Ravipathaṃ virutehi vibhaṅgamā; ()
13
13.
4798如睡莲为月光所陶醉——
Kumudinīpamadā’thasudhākara-
4799以百道光芒触照为事,
Karasatehi parāmasanāparaṃ,
4800盛持鲜花,含笑游戏,极为庄严,
Kusumahāsavilāsadharā bhusaṃ
4801庄严世间所礼敬之胎藏者;
Bhuvanavandiragabbhamalaṅkari; ()
14
14.
4803月轮以其除鹿斑的
Himakaro hariṇañjanahārinā
4804自身光线,于彼刹那驱除
Nijakarena nirākari taṅkhaṇe,
4805一切世间观察者之所生
Sakalaloka’vilocana sambhavaṃ
4806犹如日轮冲破厚重的黑暗之幕
Ghanatamopaṭalaṃhisajo yathā; () (Silesabandhanaṃ)
15
15.
4808已抵达波罗蜜彼岸、安住于究竟成就之境
Sapadipāramitāramitāsayo
4809第九随念,超越一切随念之彼岸
Navama’nussatiyāsatiyā paraṃ,
4810入增上定,得定等持
Adhikatā’dhi samādhi samāhito
4811忆念前生,于诸有中所受生
Purimajātibhave tibhave sari; () (Yamakabandhanaṃ)
16
16.
4813从以善慧为足之禅那所生起者
Sumatipādaka jhāna samuṭṭhito
4814忆念前蕴聚之次第
Purimakhandhasamūhamanukkamaṃ,
4815无身者坐于胜座
Asariso’panisinnajayāsana-
4816从此直至善慧有终
Ppabhuti yāvasumedhabhavāvadhiṃ; ()
17
17.
4818于此有中,无间而生
Idhabhave samanantarajātiyaṃ
4819忆念那诸蕴的相续
Tadiyakhandhapabandhamanussari,
4820三、四、五、六、七乃至八
Ticatupañcachasatta nava’ṭṭhapi
4821乃至十生、二十生、三十生,
Dasapi visatitiṃsati jātiyo; ()
18
18.
4823轻易忆念四十种生,
Lahumanussaritāḷisa jātiyo
4824依诸蕴而有诸生起,遍于彼彼,
Pabhava khandhavasena tahiṃtahiṃ,
4825百生、半百生,
Bhavasataṃbhavupaḍḍhasataṃbhava-
4826千生、十万生,乃至其余。
Dasasataṃbhavalakkhamathāparaṃ ()
19
19.
4828无量劫末火所生,
Aparimāṇa yugantagajātiyo
4829无量劫火之生
Aparimāṇa vivaṭṭagajātiyo,
4830无量劫末劫火
Aparimāṇa yuganta vivaṭṭagā
4831无量功德萨利生
Aparimāṇa guṇo sarijātiyo; ()
20
20.
4833于胎、卵、湿、化四生及七识住中
Catusuyonisusattamanaṭṭhiti-
4834流转于三有、五趣之中
Tibhavapañcagatīsuparibbhamiṃ,
4835我是犁轭的负荷者,在不平的道路上
Kasirabhāravaho ahamañjase
4836如牛轭之车的负荷者;
Sakaṭabhāravaho gavajoyathā; ()
21
21.
4838如是我于此世间被称为‘负荷者’。
Itisamañña dharo’simamutra’haṃ
4839如是,我成了卑贱、受轻蔑的种姓。
Iti nihīnapasattha kulo bhaviṃ,
4840我如此变为丑陋、畸形。
Iti bhaviṃ abhīrūpavirūpimā
4841我也如此获得粗劣、无果的饮食。
Itipi bhatta phakhalāphala māhariṃ; ()
22
22.
4843我经历善与不善,成为阿拉汉。
Anubhaviṃkusalākusalārahaṃ
4844种种苦与非苦,非苦中之乐
Vividhadukkhamadukkha madukkha khaṃ,
4845千岁寿与百岁寿,如是而生
Dasasatāyu satāyumitobhaviṃ
4846如是之有、如是之有,他随念(双连结)
Itibhavaṃtibhavaṃsamanussari; () (Yamakabandhanaṃ)
23
23.
4848如是,乃至善慧者存续之际,
Itiha yāvasumedha bhavaṃ sudhī
4849善逝者已超越无量生类,
Sumariyā’tigatā’mitajātiyo,
4850由此,彼圣者顺逆自在——
Asari sopaṭilomavasā tato-
4851从此乃至第三有;
Ppabhuti yāva ito tatiyaṃ bhavaṃ; ()
24
24.
4853复于彼处,从彼有死没,
Punaramutra tatobhavato cuto
4854生于无间生中,
Samupapajji manantarajātiyaṃ,
4855那时,我居于兜率天宫,
Tahimahaṃtusite tidasālaye
4856光耀殊胜,名为善兜率;
Bhavimatijjuti santusitābhidho; ()
25
25.
4858与兜率天众共为伴侣。
Tusitadevanikāyasamatvayo
4859我具足最胜色身之庄严,
Paramarūpa vilāsadharo’bhaviṃ,
4860我品尝了如此极甘美的甘露
Sumadhurāmatamāhari midisaṃ
4861我体验诸根境界之乐;
Anubhaviṃsukhamindriya gocaraṃ; ()
26
26.
4863我曾在殊胜的兜率天宫中,
Samupajīvimamānusahāyana-
4864与四千天女共同安住,
Catusahassa mahaṃtusitālaye,
4865受天神众如莲座合掌般的劝请。
Marugaṇamburuhāsanayācanaṃ
4866缘此而有此,从彼有死没;
Iha paṭicca tato bhavato cuto; ()
27
27.
4868在母后妃的宝殿中
Jananirājiniyā maṇicetiye
4869如善逝之舍利在阿萨玛咖腹中,
Sugatadhātumivā’samakucchiyaṃ,
4870我结生于日种族,父——
Ravikule paṭisandhimahaṃ pitra-
4871超越人王而达成;
Narapatiṃ adhikicca samappayiṃ; ()
28
28.
4873如是,此处色、非色等无始之法
Itiha rūpamarūpamanādikaṃ
4874辗转流转,非有他法
Viparivattati vattati nāparaṃ,
4875以慧力入座时,乃至有渴爱存在
Visatiyā sati yāva dhiyā’sanaṃ
4876汝已破除有中痴暗,成为善慧者(双连结)
Vihatamohatamo’si bhave sudhī; () (Yamakabandhanaṃ;)
29
29.
4878以死生相续之力
Cutupapattipabandhavasenahi
4879界的相续依他力而转
Avasavakattanadhātuparamparā,
4880犹如燃灯之焰,相续而转
Jalitadīpasikhe’va pavattati
4881这其中并没有补特伽罗作为感受者或造作者。
Nayidhapuggalavedakakārako; ()
30
30.
4883前蕴的相续,其方式是种种不同的。
Purimakhandhapabandhamanekadhā
4884于如是抉择之际,诸恶见便得以确立。
Itivavatthayato hi kudiṭṭhiyo,
4885于我中已离去之二十事
Apagatā’ttani vīsativatthukā
4886此称为见清净
Tamihadiṭṭhivisuddhi’ti vuccati; ()
31
31.
4888具念者之光辉,如日轮之明曜
Satimato ravimaṇḍalasantibhā
4889此随念犹如车道之光
Sakaṭamagganibhā’yamanussati,
4890于前生中无有染着
Purimajātisu nābhivirajjhati
4891如湖中鹿,如鹿折湖
Saravaye sarabhaṅgasaro yathā; ()
32
32.
4893不动之不动,于月轮中
Acutiyācutiyāmati māsane
4894多闻者、多闻者,于此而觉悟
Sutavatī’tavatī’hati bujjhituṃ,
4895已升起、已欢喜,白莲即此
Samudite’mudite kumudāni’ma
4896“天之花鬘”者,即以莲花为严饰;(轭语结合)
Nakamalā kamalāni alaṅkari; () (Yamakabandhanaṃ;)
33
33.
4898以悦意月光线涂身者
Ruciracandamaricivilepinī
4899嬉戏于盛开白莲丛中者
Kumudasaṇḍavikāsavihāsinī,
4900于中夜时分游戏者
Rajanimajjhimayāmavilāsinī
4901「彼之上戒财」,何故慧光照耀?
Tadadhisīladhanaṃ vijābhāsi kiṃ ()
34
34.
4903茂密、深蓝而广大的苦行林
Ghanasunīlavisālatapovanaṃ
4904萤火闪烁,群聚纷飞;
Analabhāsurakīṭakulākulaṃ,
4905夜之王妃为繁花所缀,
Rajanirājiniyā kusumākulā-
4906我礼敬那疏髻之美。
Viraḷakesakalāpasiriṃ bhajī; ()
35
35.
4908如睡莲藤蔓,于彼供养心生欢喜,
Tadupahāraratāyi’va komudī-
4909以露水滋养,却又畏避骄阳;
Bhujalatāya vibhāvaribhīruyā,
4910手持羞赧之器,微微颤动。
Gahitalājakabhājanavibbhamaṃ
4911触及椰子林园者,被夺去
Phuṭitakeravakānana māhari; ()
36
36.
4913三界唯一之日,于太阳分派时
Tibhuvanekaraviṃ ravibhattari
4914余灯隐没时,犹如池中女
Aparadīpagate sarasīvadhū,
4915夜晚虽已提供了时机,何故……
Rajaniyā vihitāvasarā’pi kiṃ
4916她们以至为殊胜的贞节侍奉夫主;
Paricariṃsu patibbatamabbhutaṃ; ()
37
37.
4918它们在世间光耀盛放,啊!
Parilasiṃsu bhusaṃ bhuvane’vu bho
4919太阳的轨道上,繁星密布,
Ravipathe vitatā, vitatārakā,
4920以不眨之眼,瞻仰那位伟大者的辉煌威光,
Animise hi mahāya mahimato
4921犹如燃灯之焰,照耀于大地之上;
Jalitadīpasikhāca mahītale; ()
38
38.
4923犹如摩羯鱼旗一般的光辉,
Makaratenaketanasantibhā
4924在中央,宛如清凉月轮的光耀,
Tuhinadīdhitidīdhiti majjhime,
4925在夜间,以利剑斩断了那常贪着自妻者。
Nisi dadāra sadārasarāginaṃ
4926心椰林之椰树林丛;(双缚)
Hadayakeravakeravakānanaṃ; () (Yamakabandhanaṃ)
39
39.
4928复次,破除有与无有之见者
Atha bhavābhavadiṭṭhivibheda naṃ
4929破除疑惑、愚痴与暗冥之覆障者
Vimati moha tamopuṭapāṭa naṃ,
4930了知死生等者
Cutupapātapabhuti vijāna naṃ
4931如何获得天眼者
Kathamalattha sadibbaviloca naṃ; ()
40
40.
4933善业力所生起者
Kusalakammapabhāvasamubbhavaṃ
4934微细难达之境,亦为其所行
Sukhumaduragatāni’pi gocaraṃ,
4935不眨眼者之净信眼
Animisāna pasādavilocanaṃ
4936如离血痰之垢的宝珠
Rudhirasembhamakalāpagataṃka yathā; ()
41
41.
4938以眼平等而善安住者
Tathariva’kkhisamena sudhāsinaṃ
4939以净化疑与见之杂染为因
Vimatidiṭṭhimisodhanahetunā,
4940他已灭除心的垢染
Hatamanopakilesamalena so
4941超越了肉眼的
Vigatamānusakenahi cakkhunā; ()
42
42.
4943于掌中观见庵婆罗果之上眼者
Karatalamburuhoparicakkhumā
4944犹如掌中的庵婆罗果
Yathārivā’malakībadarīphalaṃ,
4945于死生趣中的如来
Cutupapattigatepi tathāgate
4946于三界中,随意而见;
Tibhuvanamhi yathicchita maddasa; ()
43
43.
4948于结生刹那与死没刹那
Navupapātakhaṇeca cutikkhaṇe
4949诸如来成为所缘境
Visayabhāvamupenti tathāgatā,
4950依彼近行之力,而有此见
Tadupacāravaseni’hadassanaṃ
4951为诸注疏师所认可
Khamati aṭṭhakathācariyāsabho; ()
44
44.
4953无依无卑的如来
Upadhihīna’dhihanīnatathāgate
4954无著殊胜的如来
Anapanītapaṇīta tathāgate,
4955非端正非不端正的如来
Anabhirūpa’bhirūpatathāgate
4956于善趣、恶趣、险难中流转者,即是双结缚。
Sugati duggati dugga mupāgate; () (Yamakabandhanaṃ;)
45
45.
4958横堕、上堕、下堕者,
Tiriyamuddhamadhopatitīya so
4959以慧如实见,如其所应而超越者,
Matipahaṃ abhipassi yathārahaṃ,
4960在已确立业道的如来面前
Nicitakammapatheca tathāgate
4961从基础禅那出起;
Upari pādakajhānasamuṭṭhito; ()
46
46.
4963这些人以三种方式造作了不善业
Akusalāni kariṃsu ime tidhā
4964这些人行持了三种善行
Sucaritāni kariṃsu tidhā ime,
4965具足圣道与圣果者
Ariyamaggaphalehika samaṅgino
4966以最重事而言‘非沙门’
Nasamaṇā’tipi antimavatthunā; ()
47
47.
4968恶人,即否定功德者。
Guṇanirākaraṇena asādhavo
4969诽谤说:“这些功德不存在。”
Upavadiṃsu nasanti guṇā’ti’me,
4970又,那些恶人对诸圣者
Apicasapakpurisā’riyapuggale
4971以相应的功德称叹;
Tadanurūpaguṇehi pasaṃsayuṃ; ()
48
48.
4973这些人执取虚妄的证得,
Vitathaladdhiparāmasanā ime
4974这些人执取最上的证得,
Paramaladdhiparāmasanā ime,
4975依所执取而得的证得,于此处彼处转起。
Gahitaladdhivasena tahiṃtahiṃ
4976这群人已积集了业道;
Nicitakammapathā janatā ayaṃ; ()
49
49.
4978四恶趣、非恶趣、无趣处
Caturapāyamapāyamapāyatiṃ
4979已至善趣,故称善趣者
Upagatā sugati sugatiṃiti,
4980他见行者、等持者、运载者
Yati samāhitavāhitavā’ ddasa
4981具不瞬眼、具眼、具观察(双连结)
Animisakkhisamakkhisamanvito; () (Yamakabandhanaṃ)
50
50.
4983正确地思惟、具念,从业等因而生起
Sammāsammasatosato satimato kammādihetubbhavaṃ
4984以慧破除涉及色、无色、未来诸法的巨大无明黑暗
Rūpārūpamanāgataṅni mahā mohandhakāro dhiyā,
4985已灭除者,即十六种疑及三时性
Abbhatthaṅgami yāya soḷasavidhā kaṅkhācatekālikā
4986于中夜分,生起超越疑惑的清净智慧。
Sākaṅkhātaraṇabbisuddhu dutiyeyāme pavattā mati; ()
4987如是,由名为梅达难德的修行者所造,为令一切诗人心中生起欢喜之因,于《胜者史灯》的‘近因’篇中,阐明证得宿住随念智与天眼智之生起,此为第十三品。
Iti medhānandābhidhānenayatinā viracite sakalakavijana hadayānandadānanidāne jinavaṃsadīpe avidure nidāne pubbenivāsañāṇadibbacakkhuñāṇādhigama pavattiparidīpo terasamo saggo.
1
1.
4989于月轮中,盛开的莲花丛。
Sudhākare vikasitakeravākare
4990犹如龟,守护后方的念
Kamenu’ pāsati sati pacchimaṃ disaṃ,
4991后夜时分,面容如月华般庄严的胜者
Vihāvarī sasirucirānanaṃ jinaṃ
4992于后夜时分亲近,当黎明将至之时。
Bhajanti pacchimamathayāma motari; ()
2
2.
4994此刻,他犹如为离别所苦之人,使夜晚流逝。
Khaṇaṃ nisāpati virahātureva’yaṃ
4995夜之女神,衣襟与乳房皆已染污。
Nisāvadhū malinapayodharambarā,
4996以四方处为其眼目。
Catuddisāyatanayanehi sampati
4997“放出聚集之水珠为露滴”者,即放出聚集的水珠而成露珠。
Mumoca sīkaranikarassubindavo; ()
3
3.
4999“依定致力于灭除烦恼”者,即依于定而致力于灭除诸烦恼。
Kilesanāsanapasuto samādhinā
5000凡夫增长彼随眠,犹如垢秽。
Puthujjano tadanusayaṃ yathubbahe,
5001如来以智慧之箭,清净世间垢染。
Tathaṃ’sunā bhuvanakalaṅkasodhano
5002犹如无垢的月轮从云中显现。
Nahe kalānidhi sakalaṅka mubbahī; ()
4
4.
5004东方天空中散布的群星。
Puratthime nabhasi vikiṇṇa tārakā-
5005其光辉驱散了浓密的黑暗,
Pabandhanibbharatimiraṃ viyākarī
5006犹如夜之淑女,腕镯与项饰光华粲然,
Nisāvadhu valayitahārabhāsura-
5007深蓝柔嫩的新鬈发之荣光。
Sunīlakomalanavakuntalassiriṃ; ()
5
5.
5009由观慧力所净化的内在
Vipassanābalavimalīkatantaro
5010胜者之子,犹如明月,驱除罪垢
Jinaṅkuro duritamalaṃva candimā,
5011光聚所净之衣
Maricisañcayadhavalīkatambaro
5012他驱散了黑暗之聚与那随暗而行者
Tamocayaṃ tamanucaraṃ nirākarī; ()
6
6.
5014清凉的马拉亚风猛烈吹拂
Pavāyi sītalamalayānilo bhusaṃ
5015四方女神洒下清凉的露滴
Disaṅganā sisiratusārabindavo,
5016她放出光芒,那夜行者——
Mumoca sā vicari nisā nisākara-
5017缕缕月光亲吻着的大地上;
Marīcimañjariparicumbite bhuvi; ()
7
7.
5019清净无垢,远离随烦恼,安住不动,
Niraṅgaṇe nirupakilesa niccale
5020具足柔软、适业与清净性,
Mudumhi kamakmaniyavisuddhibhāvage,
5021于定心之中,观之心
Samāhite manasi vipassanāmanaṃ
5022其次,以漏尽智度脱三有
Athāsavakkhayamatiyā’ bhīnīhari; ()
8
8.
5024智者安住于十二支有轮的中部,
Sabārasaṅgikabhavacakka majjhagā
5025以顺、逆次第
Anukkamena’pi paṭilomato sudhī
5026确定那圣者的智见
Vavatthayaṃ yamariyañāṇadassanaṃ
5027因清净、因明净,故称为彼。
Visuddhiyā visaddhiyā taduccate; ()
9
9.
5029千眼者于一刹那忆念,
Khaṇena yo sarati sahassalocano
5030纵使能如实彻见千种意义,
Yathāvato dasasatamattha massapi,
5031其足趾甲之光辉
Vidhātuno nijacaraṇaṅgulippabhā-
5032遍照一切世界之腹内
Vibhusitā’khilabhuvanodarassa’pi; ()
10
10.
5034干涸一切盖之浊水而无余者
Asesanīvaraṇatusārasosino
5035由定而生、证得一切禅那者,
Samādhisambhava’ khilajhānalābhino,
5036见三界如掌中庵马喇果者
Jagattayaṃ karabadaraṃ’va dassino
5037此道未曾进入任何人的境界;
Nayassa kassaci visayatta māgataṃ; ()
11
11.
5039往昔自己未曾见、未曾了知的
Adiṭṭha mappaṭi viditaṃ sayaṃpurā
5040无上圣智见,
Anuttaraṃtamariyañāṇadassanaṃ,
5041在这沙门乔达摩身上得以成就
Imassa gotamasamaṇassa sijjhate
5042远离亲近师长,却实属稀有;
Garūpasevanavirahassa abbhūtaṃ; ()
12
12.
5044于生生世世中,已圆满修习布施巴拉密
Bhavebhave parivitadānapārami-
5045以强力之水,解开了贪欲的束缚,
Balena’hū vijaṭitalobhabandhano,
5046随行而来,具足忍辱与戒波罗蜜,
Samettikhantyanugatasīlapāramī-
5047以水熄灭了嗔恚等火焰;
Jalena nibbutapaṭighādipāvako; ()
13
13.
5049于诸有中,坚固的智波罗蜜生起,
Bhavebhave bhavi thirañāṇapāramī-
5050摧毁一切颠倒见,
Padhaṃsitā’khilaviparītadassano,
5051以亲近导师等尊长
Vināyakapakpabhuti garūpasevana-
5052通过请问而消除愚痴与疑惑;
Vasena pucchiya hatamohasaṃsayo; ()
14
14.
5054生生世世中,以供养智者等方式
Bhavebhave budhajanapujanādinā
5055以恭敬礼拜、尊重等方式
Garūbhivādanabahumānanādinā,
5056以敬奉众人之法而驱除
Janāpacāyanavidhinā vinodayi
5057常时高举的我慢与傲慢。
Sadappa munnati mabhimāna muddhaṭaṃ; ()
15
15.
5059于生生世世中,乐著财富之乐与有之乐。
Bhavebhave vibhavaratiṃ ratiṃbhave
5060乐于无肢体之接触,舍离女色之乐。
Anaṅgasaṅgamarati maṅganāratiṃ,
5061出离居家,乐住非家
Gharā’bhinikkhamiya’nagāriyaṃrato
5062以自所证禅那,驱除而获得
Apānudī paṭilabhi jhāna mattanā; ()
16
16.
5064于诸有中精进,以真实巴拉密为依归
Bhavebhave sa’vīriya saccapāramī-
5065于诸善法,乐行不息
Parāyaṇo adhikusalesu cāratiṃ,
5066舍离四种语恶行之垢
Jahaṃ vacīduritamalaṃ catubbidhaṃ
5067清净自心,提起精进
Visodhayī nijahadayañca paggahī; ()
17
17.
5069于生生世世中,三十波罗蜜
Bhave bhave iti samatiṃsapāramī-
5070善心之垢秽,已得清净
Visujjhitā’ kusalamanomalimaso,
5071诸根渐次达至成熟
Kamena indriya paripākataṃ gato
5072贤智者不希求其他成就。
Nacaññasampada mahipatthayī sudhī; ()
18
18.
5074于生生世世中,唯以觉悟为计数。
Bhave bhave agaṇitameva bodhiyā
5075为悲悯所策动之心,即是愿求。
Dayāya coditahadayo’hi kapatthanaṃ,
5076「从彼」者:谓由四种果德的成就。
Akā catubbidhaphalasampadā tato
5077「显现者」者:犹如无有间隙。
Padissare niravasarā riva’ntani; ()
19
19.
5079「于有有中」者:依自身本愿之力故。
Bhave bhave sakapaṇidhānasattiyā
5080“三种所积集之善”,即此尊者的善。
Tidhā’hisaṅakkhatakusalaṃ imassa bho,
5081“何不成就圣智见”,意为为何不成就圣者的智见。
Nasādhaye kimariyañāṇadassanaṃ
5082非他人境界,无疑惑。
Anaññapuggalavisayaṃ nasaṃsayo; ()
20
20.
5084从无常,以生灭性而见为苦;
Aniccato’dayavayatāya dukkhato
5085从苦,以苦性及不可控制性等;
Sadukkhatāyapi avidheyatādinā,
5086从无我,殊胜地观察五蕴。
Anattato varamati khandhapañcakaṃ
5087反复观察,勿放逸。
Punappunaṃ samupaparikkha mussahī; ()
21
21.
5089由色聚观察之门,十二……
Kalāpasammasanamukhena bārasa-
5090于诸法中,依无始有轮而安住,
Vidhe anādikabhavacakkanissite,
5091此胜者之子,于七随观中渐次
Kamena sattasu anupassanāsu so
5092专注于彼之支分,而善加导入;
Jinaṅkuro tadavayave’bhinīhari; ()
22
22.
5094以无常随观揭示
Aniccatobhusamanupassamuddhari
5095一切有为法的常想
Asesasaṅkhatagataniccasaññitaṃ,
5096随观为无我、为苦
Anattato samanuvipassa dukkhato
5097于有为中,舍弃乐想
Sasaṅkhatepajahi sukhattasaññitaṃ; ()
23
23.
5099善慧者以离贪与厌离之力,
Vinodayī sumati virāganibbidā-
5100驱除对有为法的贪爱与喜悦,
Vasena saṅkhatagatarāganandiyo,
5101依灭尽与舍离之力随观。
Nirodhanissajanavasā’nupassiya
5102如是,于生起等一切有为法
Tathodayādiyanamasesaṅghate; ()
24
24.
5104以厌离心随观、磨砺
Vidhāyadubbidhamanupassato kasato
5105从名色无余观察
Asesasaṅakkhatamapi nāmarūpato,
5106从缘起与刹那,观其生灭。
Nidānato punakhaṇato’dayabbayaṃ
5107以五十种方式现起;
Upaṭṭhahi dviguṇitapañcavisadhā; ()
25
25.
5109对于智者,这些是幼嫩观。
Sudhīmato taruṇavipassanāyi’me
5110观者的十种随烦恼。
Vipassakassi’ti dasupakkilesakā,
5111即:光明、智、喜、轻安、乐、胜解。
Bhavuṃpabhāsatimatipītinicchayo
5112「乐」者,指舍弃寂止与观倾向的舍。
Sukhī’hanāsamathanikantyupekkhanā; ()
26
26.
5114“净血”者,指具有清净的血液、圆满的身形。
Pasannalohita paripuṇṇaviggahā
5115“出离”者,即出离于无边的世间界。
Viniggatā niravadhilokadhātusu,
5116“观力所生”者,依观力而生起,由观力而显现。
Vipassanābalapabhavā’bhipatthari
5117“善净金汁黄色光”:指犹如善净金汁般的黄色光辉。
Sudhantakañcanarasapiñjarappabhā; ()
27
27.
5119“此道”:即那等光辉之道,并不存在。
Ayaṃpatho nabhavati tappabhādayo
5120“以贪著为首的诸烦恼为事”:即以贪著为首的诸烦恼作为所依事。
Visattikāpabhutikilesavatthukā,
5121由此观察再生与坏灭者
Punodayabbaya manupassato tato
5122道生起,断除十种随烦恼
Patho samubbhavi dasupakkilesagaṃ; ()
28
28.
5124善加审察道与非道者
Pathāpathaṃ samupaparikkhatoiti
5125对于智者与初修观者,由此
Sudhīmato taruṇavipassakassayā,
5126生起锐利的观智。
Samuṭṭhitā nisitavipassanāmati
5127即称为道非道智见清净。
Pathāpathikkhaṇakavisuddhi vuccate; ()
29
29.
5129人中牛已了达度彼岸
Narāsabho adhigatañātatīraṇa-
5130遍知者,以上断尽故
Pariññavā uparipahāṇasaṅkhayā,
5131以遍知,以二种清净之成就
Pariññayā ubhaya visuddhisiddhiyā
5132专精于三谛之见,勇猛精勤;
Tisaccadassanapasuto samārabhī; ()
30
30.
5134开示无常相、苦相,
Aniccalakkhaṇamapaki dukkhalakkhaṇaṃ
5135与无我相于一切诸行。
Anattalakkhaṇamatha sabbasaṅkhate,
5136不如实见相续之我,
Yathāvato nasamanupassi santati-
5137以圣道之门闭塞稠林;
Riyāpathehica pihitaṃghaṇenaso; ()
31
31.
5139由此净化心于生灭,
Visodhayaṃ matimudayabbaye tato
5140迅速通达三相的明净者,极为殊胜
Lahuṃ tilakkhaṇavisadattago bhusaṃ,
5141自行于观道之上
Vipassanāpathapaṭipanna mattanā
5142获得了坏灭、怖畏智等诸智
Alatthabhaṅgadhibhayañāṇamādikaṃ; ()
32
32.
5144自觉者的九种增上随观——
Sayambhuno uparinavānupassanā-
5145于此阐明九种功德的分说,
Vibhāvanā navaguṇavaṇṇanāyidha,
5146施设九种智的修习。
Vidhīyate navavidhañṇabhāvanā
5147称为连同显现句的清净;
Pavuccate sapakaṭipadāvisuddhiti; ()
33
33.
5149以意趣亦覆盖四谛——
Matīhitihipi catusaccachādaka-
5150破除黑暗后即刻坚固,
Tamovidhaṃsana samanantaraṃ thiraṃ,
5151证得以灭为所缘的种姓智——
Nirodhagocaramalabhittha gotrabhu-
5152智者已超越非圣种姓
Matiṃ sudhī anariyagottabāhiraṃ; ()
34
34.
5154名为殊胜种姓智
Pasatthagotrabhumatidinnasaññakaṃ
5155智者连根拔除三种垢秽,
Samūlamuddhaṭakalusattayaṃ sudhī,
5156断除结缚、恶趣、堕落等,
Vibandhaduggativinipātanādikaṃ
5157于是,他获得了此智见。
Athādimaṃpaṭilabhī ñāṇadassanaṃ; ()
35
35.
5159诸智者说此是‘无间果’,
Yadevanantaraphaladanti paṇḍitā
5160他也获得了对该果的省察,
Vadantitapphalamapi paccavekkhaṇaṃ,
5161他为了证得第二地,
Alattha so puna dutiyāya bhumiyā
5162为证得观智而修习;
Vipassanaṃ samadhigamāya bhāvayī; ()
36
36.
5164极度干涸了有之苦泥。
Bhusovisosita bhavadukkhakaddamaṃ
5165是当下的,令烦恼恶业变得微薄的三种,
Akālikaṃ tanukatakibbisattayaṃ,
5166无上、无垢的第二,及其果
Anuttaraṃ dutiyamalattha tapphalaṃ
5167具省察,及智见;
Sapaccavekkhaṇamatha ñāṇadassanaṃ; ()
37
37.
5169又自修习观
Vipassanaṃpunarapibhāvayaṃ sayaṃ
5170已拔除贪著与嗔恚,灭除有者
Samuddhaṭālayapaṭighaṃ bhavāpahaṃ,
5171证得具足省察的果智
Sapaccavekkhaṇaphalañāṇamajjhagā
5172无上的第三智见
Anuttaraṃ tatiyaka ñāṇadassanaṃ; ()
38
38.
5174以坚固心,通达三相
Tilakkhaṇaṃ thiramatimā’bhipattiyā
5175善修习者,处于第四地之上
Subhāvayika upari catutthabhumiyā,
5176犹如棕榈树顶的无遮之座
Avāriyāsaniriva tālamatthake
5177已摧破烦恼之巅而行者
Kilesamuddhaniranihaccacārinaṃ; ()
39
39.
5179已遮止一切有轮之转动
Nivāritākhila bhavacakkavibbhamaṃ
5180已断尽随眠与无边的显现
Savāsanāparimita pakāpanāsanaṃ,
5181无上智见,非他境界;
Anaññagocara varañāṇadassanaṃ
5182获那果已,亦无需观察;
Alattha tapphalamapipaccavekkhaṇaṃ; ()
40
40.
5184那时漏尽,超越智见,
Tadāsavakkhayamatigñāṇadassana-
5185由证得阿拉汉果,故说为清净。
Visuddhivuccati arahattapattiyā,
5186与十四种佛智俱起。
Sahevacuddasavidha buddhabuddhiyo
5187胜者成就四种无碍解;
Jino catubbidha paṭisambhidālabhī; ()
41
41.
5189不共的六智与十力
Asādhāraṇaṃ ñāṇachakkaṃbalāni
5190十力、十八不共佛法
Dasa’ṭṭhārasāveṇikā buddhadhammā,
5191四无畏、神通威力
Catuddhāvisārajjamiddhānubhāvā
5192与阿拉汉果一同圆满成就;
Samiddhāsahecārahattena tassa; ()
42
42.
5194以自智证知应被证知的法,
Abhiññeyyadhamme abhiññāya sāmaṃ
5195自己遍知了应遍知的法后,
Pariññeyya dhamme pariññāya sāmaṃ,
5196自舍断应断之法后,
Pahātabba dhamme pahantvāna sāmaṃ
5197现证有涅槃之道果;
Sanibbānamaggapphalaṃ sacchikatvā; ()
43
43.
5199诸法之流转,应达到何等程度,
Siyāyāvatāñeyya dhammappavatti
5200他的智慧流转,能到何种程度?
Siyātāvatā tassa ñāṇappavatti,
5201证知之后,便衡量一切知智。
Abhiññāya sabbaññutāñāṇa māsi
5202具足阿拉汉果的同时,即为一切知佛陀。
Sahevārahattena sabbaññu buddho; ()
44
44.
5204以道智觉醒,大痴眠已去,
Mahāmohaniddāpagomaggañāṇa-
5205由正觉而光耀,
Ppabuddho’hisambodhiyā sobhamāno,
5206牟尼主现出日光般的微笑,
Munindo dinindaṃ’ susandohahāsi-
5207展露出青莲花般的微笑
’Ndirāmandirindivarābhaṃahāsi; ()
45
45.
5209善觉者于正觉前所证得的不动
Subuddhābhisambodhipubbācalambhā
5210恰与佛陀这轮太阳的升起,黎明同时而来
Sahevāruṇo buddhasūrodayena,
5211与应调伏的亲族一同现起,
Samuṭṭhāsi veneyya bandhūhisaddhiṃ
5212痴垢之藏已升起者,悉皆觉醒;
Pabujjhiṃsu abbhuggatamhojakosā; ()
46
46.
5214那时,于生地,殊胜的光明
Uḷārāvabhāso tadā jātikhette
5215极为昭著,大地震动
Bhusaṃpātubhuto mahīsampavedhi,
5216岩石、娑罗树与山岩,庄严美妙
Siḷāsāḷaseḷāvataṃsā subhāni
5217所谓的“诸相”,即是三十二相现于世间
Nimattāni battiṃsajātātiloke; ()
47
47.
5219所谓“破除暗网等”,即于世间中
Tamojālaviddhaṃsanādīni loke
5220所谓“作此四种事业”,
Karontova cattārikiccāni’māni,
5221说“于彼刹那,光鬘生起”者,
Samuṭṭhāsi tasmiṃkhaṇe raṃsimāli
5222如日族所生、光明如太阳的佛陀
Rivādiccavaṃsubbhavo buddhasūro; ()
48
48.
5224为尘垢之雨所覆盖的大地
Mahīlājavuṭṭhīhi sañchannabhutā
5225虚空弥漫着香烟与幢幡
Nabhaṃ kanibbharaṃ gandhadhupaddhajehi,
5226六欲天界遍满整个世间,
Chaṇhokulā kevalaṃ lokadhātu
5227大吉祥住处密布垂挂,
Mahāmaṅakgalāvāsa kalīlāvalambiṃ ()
49
49.
5229那时,前来礼敬莲足者,
Tadātappadambhoja pūjāgatānaṃ
5230诸天恭敬合掌,置于头顶,
Siro bhattibhārañjalīnaṃ surānaṃ,
5231无有所依的虚空豁然明朗,
Nirālambamākāsa randhaṃ babhāsa
5232光明璀璨,犹如顶髻宝珠,炽然可畏;
Pabhāsāra cūḷāmaṇihakā’karāḷaṃ; ()
50
50.
5234所谓功德,即是蕴相续的清净,
Guṇonāma sakkhandhasantāna suddhi
5235由清净蕴之连续而觉悟者,
Sakosuddhakhanvdhappabandhohi buddho,
5236礼敬已成佛者,具足圆满智——
Namobuddhabhutassa nipphantañāṇa-
5237以断除之力超越色者
Ppahāṇānubhāvāhirūpassatassa; ()
5238如是,由名为美达难陀的行者所造,为令一切诗人心生欢喜,于《胜者史灯》的“不远因缘”篇中,阐明大菩萨证得圣道智、成就正自觉的转起过程,为第十四品。
Iti medhānandābhidhānenayatinā viracite sakalakavijana hadayānandadānanidāne jinavaṃsadīpe avidure nidāne mahā bodhisattassa ariyamaggañāṇābhisambodhi samadhigama pavattiparidīpo cuddasamo saggo.
5243《胜者世系灯》近因缘分第二。
Jinavaṃsadīpe avidure nidānabhāgo dutiyo.
1
1.
5240因彼施予座卧具之故
Asseva pakallaṅkavarassakāraṇā
5241乃至头肉,并施与妻儿,
Sīsakkhimaṃsāni ca dārasunavo,
5242长久以来,行此难行之事,
Datvā cirassaṃ akarinti dukkaraṃ
5243这位月族的旗帜如是思惟:
So (indavaṃsā’)bhidhajo vicintayī; ()
2
2.
5245于此处未离跏趺坐,
Pallaṅkato tāva navuṭṭhahaṃ tahiṃ
5246结跏趺坐七日,
Pallaṅkamādhāya nisajja sattahaṃ,
5247牟尼思惟圆满,成就胜定,
Saṅkappapuṇṇo’dhisamādhayo muni
5248善入无量等至;
Sammā samāpajji anekakoṭiyo; ()
3
3.
5250此尊不舍胜利座之境地,
Nā’yaṃ jahāte vijayāsanā’layaṃ
5251凡所应作之事,
Yaṃkiñcikiccaṃ karaṇiyamassahi,
5252如今仍有某些天人。
Saṃvijjate dānipi kāci devatā
5253依疑惑与击破而寻思。
Saṅkābhighā’tābhivitakkayuṃ iti; ()
4
4.
5255了知他们的寻思之座后。
Tāsaṃ viditvāna vitakkamāsanā
5256从座而起,刹那之间升入虚空界,
Abbhuṭṭhito so gaganaṅgaṇaṃ khaṇaṃ,
5257示现双神变,
Saṃdassayanto yamapāṭihāriyaṃ
5258无疑者拔除疑惑之箭。
Nissaṃsayo saṃsayasallamuddharī; ()
5
5.
5260依止此大树之座
Nissāya pallaṅkamimaṃ mahīruhaṃ
5261我已证得正觉之足,思惟已
Sampattasambodhipado’smi cintiya,
5262从菩提座处下座起身
Oruyha pakallaṅkaṭhitappadesato
5263位于东北方诸方位之间;
Pubbuttarānañhi disāna mantarā; ()
6
6.
5265以七日间,因陀罗妙目——
Sattāha mindivaracārulocana-
5266五种光明流注灌洒,
Pañcappabhāsāranisecanena so,
5267礼敬胜菩提座。
Samapūjayanto jayabodhimāsanaṃ
5268世间唯一具眼胜者,伫立。
Aṭṭhāsi lokekavilocano jino; ()
7
7.
5270来到站立之处,靠近胜座。
Gantvā ṭhītaṭṭhānajayāsanantarā
5271于东西方,七日之间
Pubbāparassaṃ disi sattavāsaraṃ,
5272放下轮相足迹之莲足者
Nikkhittacakkaṅkitapādapaṅkajo
5273彼行者于化现的宝石经行处行走
So caṅkamī nimmitaratanacaṅkame; ()
8
8.
5275那位觉者,于北方与西方之间
So bodhito uttarapacchimantarā
5276由诸天用种种珍宝所化作之处
Devehi nānāratanehi nimmite,
5277牟尼在宝殿中,历经七日
Sattāhamattaṃ maṇimandire muni
5278他以正遍思惟,正确开示了由自己证悟的妙法。
Sammābhidhammaṃ pavihāsi sammasaṃ; ()
9
9.
5280如同凯萨瓦于曼陀罗山搅动大海。
Manthācale’nambunidhiṃ’va kesavo
5281识蕴等四种。
Viññāṇakaṇḍādiṭasā catubbidhaṃ,
5282牟尼坐于彼处。
Tasmiṃ nisinno muni dhammasaṅgaṇi-
5283以智力观察难见之法集论。
Mālolayī ñāṇabalena duddasaṃ; ()
10
10.
5285《分别论》中的蕴分别等。
Vebhaṅgiyaṃ khandhavibhaṅgamādikaṃ
5286甚深义味,难可通达
Gambhīramaṭṭhārasadhā sudubbudhaṃ,
5287破魔者以智双末之风
So mārabhaṅgo’tha vibhaṅgasāgaraṃ
5288搅动分别之海
Saṃkhobhayī gñāṇayugantavāyunā; ()
11
11.
5290胜者了知界之空性
So dhātusuññattapajānano jino
5291诸界自性无有情、无命者
Nissattanijjivasabhāvadhātuyo,
5292详细阐述后,随即阐明殊胜之法
Vitthārayanto tadanantaraṃ varaṃ
5293以种种方法分别了界论;
Nānānayaṃ dhātukathaṃ vavatthayī; ()
12
12.
5295依蕴等施设,有六种。
Khandhādipaññattivasena chabbidhā
5296“施设”,即是善分别的论母。
Paññattiyo’ti suvibhattamātikaṃ,
5297以一切知者的智慧,乃最上人
Paññāya sabbaññujino’tha puggala-
5298阐述了人施设;
Paññatti mālolayi aggapuggalo; ()
13
13.
5300论辩师子,入自宗之论场
Vādībhasīho sakavādamaṇḍalaṃ
5301如理降伏他宗之论场,
Oruyha sammā paravādamaṇḍalaṃ,
5302结集诸经一千八百篇,
Suttāni saṅgayha sahassamaṭṭhadhā
5303略摄其义,契合口诵之理趣;
Saṃkhitta mādo mukhavādayuttikaṃ; ()
14
14.
5305以智慧展现自身
Ñāṇena vitthāriyamāna mattano
5306虽为少许,却无边无际、最上
Kiñcāpya’nantāpariyanta muttamaṃ,
5307非诸论师所能及
Takkīhi nakkāvacaraṃ nakehici
5308大师已完全通达《论事》;
Nātho kathāvatthu mathā’bhisammasi; ()
15
15.
5310此论以根、蕴等为始,分列十种,
Yaṃ mūlakhandhādivasā dasabbidhaṃ
5311依略说、详说之次第随顺阐明,
Uddesaniddesapadā’nurūpato,
5312从结论、疑惑、分别诸面而言,
Niṭṭhānato saṃsayato vibhāgiyaṃ
5313以甚深智慧,宛若大海般深广;
Gambhīrañāṇena’tha sāgarūpamaṃ; ()
16
16.
5315寂静、殊胜、微妙、极难见。
Santaṃ paṇitaṃ nipuṇaṃ sududdasaṃ
5316深隐、非思择所行处、不可思议
Guḷhaṃ atakkāvacaraṃ acintiyaṃ,
5317彼双论具足种种理趣,善自制者
Nānānayaṃ taṃ yamakaṃ susaññamo
5318忆持法者,无余依而善加思择
Dhammassaro sammasi nippadesato; ()
17
17.
5320充满种种理趣的高涌波涛
Nānānayu’ttuṅgataraṅganibbharaṃ
5321以能引与所引义之宝珠而庄严
Neyyatthanītatthamaṇihi maṇḍitaṃ,
5322又有百种法流旋涡,更复有余
Dhammantarāvaṭṭasataṃ athāparaṃ
5323正法之蕴、水聚充满;
Saddhammakhandhodakakhandhapūritaṃ; ()
18
18.
5325导师,二十四三倍之缘
Satthā catubbisa timattapaccaya-
5326时际分别之广大港
Velaṃ paricchedavisālapaṭṭanaṃ,
5327甚深发趣论,如大海之论说,
Gambhīrapaṭṭhāna mahaṇṇavaṃ kathaṃ
5328以智须弥,搅动彻察;
Ālolayaṃ sammasi ñāṇamerunā; ()
19
19.
5330彼为无著智者牟尼,通达因缘条件。
Nissaṅgañāṇo muni hetupaccayo
5331以“如是”等所建立的论母,我
Iccādinā’ropitamātikārahaṃ,
5332已说示的指示句,详加阐释
Niddiṭṭhanidedasapadaṃ papañcita-
5333所应知者二十四种,极难觉悟
Ñeyyaṃ catubbīsavidhaṃ sudubbudhaṃ; ()
20
20.
5335依止二十二种,于三法中三法
Nissāya bāvīsavidhe tike tika-
5336发趣论中,深奥之名色
Paṭṭhāna mantogadhanāmarūpike
5337依止于无余者,如是于二法
Nissāya nissesake tathā duka-
5338《发趣论》中,心所与名色
Paṭṭhāna mantogadhanāmarūpike ()
21
21.
5340于二法中,以二十二种三法论母
Bāvisamattā tikamātikā duke
5341置入《发趣论》,此为二法三法
Pakkhippa paṭṭhānavidaṃ dukantikaṃ,
5342以二十二种三法,于百二法中
Bāvīsamattāya tike sataṃduke
5343置入此《发趣论》,是为三法二法
Pakkhippa paṭṭhānamidaṃka tikaddukaṃ; ()
22
22.
5345于三法中已作二十二种三法
Katvā tikesve’va tike duvīsati
5346于《发趣论》乃至《论母》中,作了三法之三三组合;
Paṭṭhāna mantogatike tikattikaṃ,
5347于二法中,亦同样作了一百二法之组合;
Katvā dukesve’va tathā sataṃduke
5348于《发趣论》乃至《论母》中,作了二法之二二组合;
Paṭṭhāna mantāgetike dukaddukaṃ; ()
23
23.
5350如是,于顺次中,我生起所投入的。
Iccānulome janayāni pakkhipaṃ
5351于六种逆次中,亦生起所投入的诸法则。
Cha ppaccanīye’pi nayāni pakkhipaṃ,
5352如是,投入顺逆。
Evaṃ khipitvā anulomapaccani-
5353以及那些六种逆顺者;
Yecā’pi cha ppaccaniyā’nulomake; ()
24
24.
5355甚深发趣大海洋
Gambhīrapaṭṭhānamahodadhiṃ iti
5356以智慧之须弥山搅动,
Saṅkhobhayaṃ sammasi ñāṇamerunā,
5357他所触对之处,连同作为所依的皮肤
Taṃ sammasantassa savatthukaṃ chavi-
5358肤色澄静,血液清净
Vaṇṇo pasanto’si pasīdi lohitaṃ; ()
25
25.
5360在那刹那,四大种界
Tasmiṃkhaṇe cattajavaṇṇadhātuyo
5361立于八十肘处
Aṭṭhaṃsu ṭhānamhi asitihatthake,
5362除了由身而起的胜解力
Aññatra’dhiṭṭhānabalaṃ sarīrato
5363放射出六色光明
Chabbaṇṇaraṃsī visarā’hiniccharuṃ; ()
26
26.
5365如苔藓、迦陵伽河与因陀罗之主
Sevālakālindinadi’ndirāpati-
5366青衣、青莲花色的寂静光辉
Nilambari’ndivaravaṇṇasantibhā,
5367发端所生之须毛,极其繁密
Kesa’kkhimassūhika viniggatā bhusaṃ
5368以青色的残余之光为庄严者;
Nīlappabhā’sesadisā alaṅkaruṃ; ()
27
27.
5370她们以类似残余脂肪的光泽而辉耀嬉戏
Tāsaṃ vasā’ sesadisāvilāsinī
5371如同披着青色毛毯一般,
Āsuṃ yathā pārutanīlakambalā,
5372她们遍满轮围世界
Tā cakkavāḷāti papūrayantiyo
5373她们奔驰,宛如青莲花粉
Dhāviṃsu nilopalacuṇṇasannibhā; ()
28
28.
5375尽世间之雌黄与郁金
Nissesalokaṃ haritālakuṅkuma-
5376粉末与黄金液相融和,
Cuṇṇehi sovaṇṇarasehi missakaṃ,
5377仿佛涂抹而出的黄色光芒
Ālepayantīviya pītaraṃsiyo
5378已显现,其身犹如金色
Yā niggatā kañcanasannibhattacā; ()
29
29.
5380依凭他们之力,而成须弥山
Tāsaṃ vasenā’si siṇerupabbata-
5381王仿佛融入大海之水
Rājā vilino’va mahaṇṇave jalaṃ,
5382八方的象,犹如由思量而成
Saṃkappitā’va’ṭṭha disāgajā’bhavuṃ
5383以断除黄金色之想等
Niddhantacāmīkarakappanādinā; ()
30
30.
5385如同遍洒紫胶汁
Lākhārasānaṃ parisecanaṃ viya
5386如同散撒红土粉
Nindūracuṇṇo’kiraṇaṃ’va yādisi,
5387晚霞所映,赤芒绚烂
Sañjhāpabhārattasurattaraṃsiyo
5388骤现而驰,血肉之身
Nikkhamma dhāviṃsu samaṃsalohitā; ()
31
31.
5390大地依于彼力,遍满一切方所
Tāsaṃ vasenā’khilabhūmikāminī
5391如同沉没于大海之中,
Āsī nimuggāriva uttaraṇṇave,
5392一切物品宛如以莲花色巧妙制成,
Ambhojarāgehi sunimmitāni’va
5393一切物品皆出现在三界之中。
Sabbāni dabbānya’bhavuṃ jagattaye;()
32
32.
5395素馨花、白睡莲、皓月与月辉
Yākundasogandhikacandacandikā-
5396以及龙脑、乳海波澜之洁白
Kappūrakhīrodadhivīcipaṇḍarā,
5397以骨与獠牙极度伸张
Aṭṭhīhi dāṭhāhī vitassaṭā bhusaṃ
5398放射白色光芒,令十方明净皎洁;
Odātaraṃsī dhavalīkaruṃ disā; ()
33
33.
5400依靠他们,犹如大地之妻一般,
Tāsaṃ vasenā’si yathā mahīvadhu
5401身着白衣,披覆白衣,
Odātavatthehi nivatthapārutā,
5402他们如乳流灌注所滋养的慈亲,
Tā khīradhārāparisekabandhurā
5403佛陀的声光令誉,如泉涌流溢,
Dhāviṃsu buddhassa yasonibhāpabhā; ()
34
34.
5405遍及一切方位、一切世界界,
Sabbādisāyo’khilalokadhātuyo
5406以茜草色的泥涂抹
Mañjiṭṭhapaṅkehi vilepayanti’ca,
5407茜草色的光辉从各处散发
Nikkhamma mañjiṭṭhapabhā tatotato
5408奔驰着,如碎珊瑚般寂静的光
Dhāviṃsu sañcuṇṇapavāḷasantibhā ()
35
35.
5410以青等五界之精粹
Nīlādidhātussarasehi pañcahi
5411以色、花、宝石及众生
Vaṇṇehi pupphehi maṇīhisattahi,
5412诸光明盈满,灿烂辉耀
Sampūrayantī’va pabhā pabhassarā
5413出离世间后,庄严了整个世间;
Nikkhamma lokaṃ sakalaṃ alaṅkaruṃ; ()
36
36.
5415其光芒遍满大地,
Tā raṃsiyo byāpiya mediniṃ mahī-
5416持地之水、大地与风轮,
Sandhārakaṃ vāri matho samīraṇaṃ,
5417下自无间地狱,上至虚空界顶,
Heṭṭhā’jaṭākāsatalaṃ tathūpari
5418以及横向无有边际的世间,皆已摄受;
Gaṇhiṃsu lokaṃ tiriyaṃ nirāvadhiṃ; ()
37
37.
5420天树、园林、宫殿所庄严——
Devaddumu’yyānavimānabhusaṇa-
5421月、流星、星群与不死者,从彼处,
Canda’kkatārānikarā’marā tato,
5422仅凭形相,便可了知他们的存在,
Saṇṭhānamattehi vijāniyā’bhavuṃ
5423他们已出离,至今仍奔流不息;
Tā niggatā ajjatanā’pi dhāvare; ()
38
38.
5425从那里前往,那枝条浓密青翠的
Tamhā’bhīgantvā ghananīlasākhino
5426名为阎浮叶想的尼拘律树枝,
Nigrodhasākhissa’japālasaññino,
5427世尊坐于树根下,体验解脱所生的殊胜之乐。
Mūle nisajjā’dhisukhaṃ vimuttijaṃ
5428世尊于此安住七日;
Satthā’nubhonto pavihāsi sattahaṃ; ()
39
39.
5430那时,他从宫殿下来
Oruyha tasmiṃsamaye vimānato
5431布施等波罗蜜,于诸有中
Dānādayo pāramiyo bhavābhavaṃ,
5432为成就不共智而奔行
Dhāvaṃ asādhāraṇañāṇasiddhiyā
5433“这不是我所造作的”,他这样思惟;
Eso’va nā’haṃ abhisaṅkhariṃ iti; ()
40
40.
5435“向下望者”、“不见者”、“如此之多”
Otārapekho navipassa ettakaṃ
5436时、污点、无污点形色者。
Kālaṃ kalaṅkaṃ akalaṅkarūpino,
5437满怀忧苦,以泪在地上画出十六道痕。
Sokā’kulo acchi chamāya soḷasa-
5438画着道道线痕,面朝下,容颜暗淡无光;
Lekhā vilekhaṃ kalimā avammukho; ()
41
41.
5440“为何如今不见她?她尚未被嫁出。”
Kasmā napaññāyati’dāni nopitā
5441满怀悲苦,环顾四方,问道:“她去了何处?”
Olokayanti kva gato’ti dukkhitaṃ,
5442满怀忧愁,在板上书写文字。
Sokena lekhā likhamāna mañjase
5443见父亲枯坐,满面愁苦。
Disvā nisinnaṃ pitaraṃ sudummukhaṃ; ()
42
42.
5445那时,波旬的女儿们来到那里。
Tatro pagantvā vasavattidhītaro
5446渴爱、不乐、染与轻浮诸女问道。
Pucchiṃsu taṇhā aratī ragā lahuṃ,
5447「父亲,父亲,您在此思虑何事?」
Kiṃ tāta kiṃ tāta kimettha jhāyasi
5448「谁是您的敌人?您被谁击败?」
Ko te paro kena parājito tuvaṃ; ()
43
43.
5450「净饭王之子」
Suddhodanassā’vanipassa oraso
5451你既已证得无上正自觉位,为何却用煤灰涂我的口?
Patvā’hisambodhipadaṃka mukhe masiṃ,
5452那已斩断魔缚者,已然涂抹了我。
Makkhesi me chinditamārabandhano
5453“为此,我悲伤不已。”恶魔如是说。
Tasmā’nusocāmi kathesi pāpimā; ()
44
44.
5455如同牵来一头醉象,把那位降伏魔罗者带来。
Ānīya taṃ mattagajaṃ’va mārajiṃ
5456我们以贪等绳索牢牢系缚。
Rāgādipāsehi mayaṃ subandhiya,
5457我们将展示给你们看——父亲,请看我们的力量!
Dassāma vo passatha tāta no balaṃ
5458「勿忧,勿愁」,诸女如是说;
Māsoci mājhāyi’ti dhītaro’bravuṃ; ()
45
45.
5460她们手持爱欲所庄严的战具,降临;
Siṅgārasaṅgāmadharā’vatārinī
5461她们手持眉弓、箭与武器,
Bhubhaṅgabāṇāsanamattadhārinī,
5462眼角之箭虽已架上,却不曾出弦
Āropitā’pāṅgasarā’pya’nissarā
5463能摧破欲敌与魔敌的箭矢
Kāmārimārārisaravyadāraṇe; ()
46
46.
5465青如苔藓、清净无垢的鬈发纷然垂乱
Sevālanīlāmalakuntalākulā
5466额如新月,圆满明净,
Bālindulekhe’valalāṭamaṇḍalā
5467目若青莲,金环摇曳——
Niluppalakkhī calahemakuṇḍalā-
5468耳饰辉焕,灿然流光。
Laṅkārakaṇṇā’likalāpabhā’lakā ()
47
47.
5470如风中摇曳的藤蔓,盛开的茉莉花——
Vāṇilatāvellitaphullamālatī-
5471齿列洁白,唇若嫩叶般红润,
Dantāvalī pallavapāṭalādharā,
5472其鼻如欲神嬉游处的金铃,
Kandappakīḷālayahemakāhaḷa-
5473面容犹如无垢莲华;
Saṅkāsanāsā kamalāmalānanā; ()
48
48.
5475美臂如电光闪烁,摇动不定,
Vijjullatā cārubhujā calācala-
5476优雅垂悬之乳,犹如天鹅群聚,
Līlāvalambatthanahaṃsamaṇḍalā,
5477如金蔓般缠绕嬉戏的颈肩
Cāmīkarāliṅgavilāsakandharā
5478如柔蔓嫩叶般娇柔的手指
Lāvaṇṇa vallidalakomalaṅgulī; ()
49
49.
5480无腰带、不缠缚、亦无拘束之身
Nimmekhalālinavilaggabhāginī
5481游乐河岸般宽广红润者
Kīḷānadīkulavisālasoṇinī,
5482爱欲之火、烟与煤烟之黑
Kandappadappānaladhūmakajjala-
5483为毛列所绕的脐轮
Romāvalivellitanābhimaṇḍala; ()
50
50.
5485大腿小腿丰满,指甲如花蕾般排列。
Pīnorujaṅghā kalikānakhāvalī
5486她的身体肢节美丽,形体动人。
Tā’naṅakgaraṅgaṅajahāriviggahā,
5487魔女们来到了无垢胜者之处。
Māraṅganā yatra niraṅgaṇo jino
5488她们沉湎于爱欲之酒,为痴狂所苦;
Tatrā’gamuṃ rāgasurāmadā’turā; ()
51
51.
5490在鸯耆罗沙之子那犹如金镜的容颜上,
Aṅgīrasassā’nanasoṇṇadappaṇe
5491那些映现出的莲花眼妙丽女子,
Tā sundarī bimbitalocanindirā,
5492制造爱神的嬉戏与争斗,
Kandappakīḷākalahaṃ vidhātave
5493说道:「若你愿意,便是时候了。」
Kāloyamiccāhu tuvaṃ yadicchasi; ()
52
52.
5495我们,你的侍女,已听命于此。
Vyāpāritā te paricārikā mayaṃ
5496如今,我们已被意欲之主带至此处,
Etthāgatā homa manobhunā’dhunā,
5497此刻正是亲吻莲花般面容之时,
Vattambujānaṃ paricumbane ayaṃ
5498最上受用者啊,此时你还想要什么?
Kālonu bhogotama kiṃnayicchasi; ()
53
53.
5500尊者,在您那满瓶般的苦行林中,
Bho puṇṇakumbhe’va tavo’ramandire
5501于那毛发倒竖、青髻高耸之处,
Uddhaggalomu’ssitanīlaketane,
5502为赐我等爱欲灌顶之吉祥。
Kāmāhisekussavamaṅgalāya no
5503岂不应备此丰满之乳?
Sajjethi’me pīnapayodhare nakiṃ; ()
54
54.
5505你的唇如莲花,岂非系于我等的下唇?
Vattambuje no adharaṃ’subandhure
5506你的眼似群蜂,岂不栖于唇间之果?
Nettālimālā nahivumbare tava,
5507牟尼啊,爱神的箭如今只落在我等身上。
Amhesuyevā’bhipatanti bhomuni
5508爱神之箭啊,你的悲悯去了何处?
Kandappabāṇā karuṇā kuhiṃ tavaṃ ()
55
55.
5510您正值青春盛年,我等亦是妙龄少女。
Tvaṃ yobbano sāmi mayañca yobbanī
5511时节已至,林野可爱。
Kālo vasatto vipinaṃ manoramaṃ’
5512柔风吹拂,为何迟延?
Mandānilo vāyati kiṃ cirāyate
5513你如无欲者,是无垢者,何以如此?
Tuyhaṃ anaṅgo’va niraṅgaṇo’si kiṃ; ()
56
56.
5515这些天衣与装饰亦然。
Dibbāni vatthābharaṇāni’māni’pi
5516与羞耻俱,岂不变得松弛呢?
Lajjāya saddhiṃka sithilibhavanti no’
5517与我们无垢者一样无垢。
Amhesvanaṅgena samaṃ anaṅgaṇaṃ
5518「坚固手魔啊,你的心确实稀有;」
Daḷahatta māyāti manaṃ tava’bbhutaṃ; ()
57
57.
5520「如是说出这深入人心的话语后,」
Iccānigammaṃ hadayaṅgamaṃ giraṃ
5521「以天界那般柔和、悦耳的音声说完后,」
Vatvāna dibbena sarena mañjunā,
5522为欲贪所恼者,正是男子们的意向,
Kāmāturānanti pumānamāsayā
5523魔女们以种种心思,
Uccāvacā cintiyamāradhītaro; ()
58
58.
5525以少女嬉戏等方式,在身体上
Kaññāvilāsādivasena viggahe
5526化现出成百各各不同的姿态,
Nimmāya paccekasataṃ padassiya,
5527尊者,我们侍奉您的双足
Pāde mayaṃ bho paricārayāma te
5528说罢,便努力取悦于他;
Vatvā tamārādhayituṃ parakkamuṃ; ()
59
59.
5530大牟尼于《法句》中唱诵这些偈颂,
Gāthā imā dhammapade mahāmuni
5531为了破除那些无形者的姿态,
Saṅgāyi tāsaṃ tamanaṅgabhaṅgīnaṃ,
5532说罢,我们便无力诱惑他。
Vatvā nasakkoma mayaṃ pakalobhituṃ
5533他们空手而归,回到父亲那里;
Tā rittahatthā pitaraṃ upāgamuṃ; ()
60
60.
5535他从彼处前往,到了名为穆咤陵德的
Gantvā tato so mucalindasaññino
5536树根处,穆咤陵德龙王盘踞之所。
Rukkhassa mūle mucalindabhogino,
5537以身盘绕,守护精舍
Bhogāvaligandhakuṭiṃka samappito
5538七日之间,修习最上禅那
Sattāhamajjhāvasi jhānamuttamaṃ; ()
61
61.
5540于王树根处,枝叶繁荫之下
Mulamhi rājāyatanassa sākhino
5541结跏趺坐,七日满足
Pallaṅka mādhāya nisajja sattahaṃ,
5542断有缚之师,从彼处起身
Tamhābhi’gantvā bhavabandhanacchido
5543品味解脱所生之乐
Satthā valañjesi vimuttijaṃ sukhaṃ; ()
62
62.
5545世尊如是而住,志乐利益他人,于七七日之中,
Satthā evakaṃ vasanto parahitatirato sattasattāhamattaṃ
5546凡诸饮食之事、常所应行之务,乃至种种高低诸事,
Yaṃkiñcāhārakiccaṃ dhuvaparihariyaṃ kiccamuccāvacampi;
5547未曾作之,遍触禅那、道、果之乐无有缺减,而显耀光辉。
Nākāsi jhānamaggapphakhalasukhamakhilaṃ samphusanto vibhāsi
5548足施齿木与水,无畏摩揭陀,彼天帝释。
Pādāsi dantapoṇodaka magada’bhayaṃ tassa devanamindo; ()
5549由名为梅达难德的行者所造,为令一切诗人心生喜悦,于《胜者史灯》中,依亲近因缘,阐明世尊七个七日的经历,为第十五品。
Iti medhānandābhidhānena yatinā viracite sakalakavijana hadayānandadānanidāne jinavaṃsadīpe santikenidāne bhagavato sattasattāhavitikkamappavatti paridīpo paṇṇarasamo saggo.
1
1.
5551在王榻树根的怡人荫凉下
Mūle rājāyatanaviṭapacchāyāmano (hārini)
5552世尊坐下后,洗净了面容
Vikkhāletvā bhagavati mukhaṃ tasmiṃ nisinne sati,
5553为经商谋利,从本国出发的兄弟俩商人
Vāṇijjatthaṃ nija janapadā dve bhātikāka vāṇijā
5554在前往中部地区的途中,于该处中途
Gacchantā majjhimajanapadaṃ taṃṭhāna majjhotaruṃ; ()
2
2.
5556亲见佛陀那无与伦比的威光,信心便油然而生
Buddhaṃ disvā nirupamasiriṃ saddhāya sañcoditā
5557精心制成甜美的甘露、搅拌成蜜团
Sampādetvā madhurivamadhuṃ manthaṃ madhūpiṇḍikaṃ,
5558“尊者,您们受用我们的食物吧,请纳受此施食”
Bhante tumhe anubhavatha no bhikkhaṃ paṭiggaṇhiya
5559如此说后,那二人合掌而立。
Evaṃ vatvātadubhayajanā aṭṭhaṃsu baddhañjalī; ()
3
3.
5561诸佛并不于掌中莲花受取。
Sabbe buddhā nahi karatalambhojesu gaṇhanti kho
5562‘我将为他准备’——我为何从世尊那里接受呢?
Saṅkappettassi’ti bhagavatokismiṃ paṭicchāmahaṃ,
5563善忆念心行,于石板上量度
Cittācāraṃ sumariya silāpatte pamāṇupage
5564当时,多闻天王等四大王天来到足下
Pādāsuṃ sampati catumahārājā kuverādayo; ()
4
4.
5566合而为一后,依四钵而决意
Ekaṃ katvā samuti caturo patte adhiṭṭhāya te
5567用食之后,世间导师作了食后随喜;
Bhutvā’hāraṃ bhuvananayano bhuttānumodaṃ kari,
5568那些商人皈依了佛、皈依了法。
Buddhaṃ dhammaṃ saraṇamagamuṃ te tenuho’vāṇijā
5569世间最初出现了两位近事男。
Jātā loke sakalapaṭhamaṃ dvevāciko’ pāsakā; ()
5
5.
5571他恳求道:“请妥善守护此二人。”
Tesaṃ dvinnaṃ suparihariyaṃ dethā’ti saṃyācataṃ
5572手掌以网饰庄严,在卢宾陀罗宫殿中,
Jālaṅkā’laṅkatakaratalo rupindirā mandire,
5573触及头顶,如青莲宝珠般嬉游庄严。
Sīsaṃ nilopalamaṇighaṭīlīlāvilāsaṃ phusaṃ
5574他将那宛如青莲花瓣般美丽的发髻赠予了塞瓦离。
Sevāli’ndīvaradalasiriṃ so kesamuṭṭhiṃ adā; ()
6
6.
5576他们抵达其国土后,两人便安放好那些舍利。
Patvā tesaṃ janapadamubho pakkhippa tā dhātuyo
5577在世尊住世时,他们便兴建了大塔。
Jīvantasmiṃ bhagavati mahāthūpaṃ patiṭṭhāpayuṃ,
5578令林中天人众惊叹之处,名为阿阇波罗,
Vimhāpento vanasuragaṇaṃ yatrā’japālābhidho
5579尼拘律树耸立彼处,胜者从定中起,便往其下;
Nigrodho’si tahimupagamī muṭṭhāya tamhā jino; ()
7
7.
5581此乃自所证悟之法,难觉难见,
Svā’yaṃ dhammo sayamadhigato dubbodhanoduddaso
5582如此,他思惟了法的甚深性,
Iccevaṃ so samabhivivinaṃ dhammassa gambhīrataṃ,
5583大梵天知世尊心向少欲,便来恳请那位自证者说法。
Appo’ssukko’bhavi bhagavato cittaṃ viditvā mahā-
5584梵天前来请求彼自证者说法;
Brahmā’gantvā sayamadhigataṃ desetumāyācī taṃ; ()
8
8.
5586于是,世间皈依者应梵天之劝请,
Gaṇhitvā so bhuvanasaraṇo ajjhosanaṃ brahmuno
5587我应宣说这初的、无等的、难见之法,
Deseyyaṃ kho paṭhamamasamaṃ dhammaṃ imaṃ duddasaṃ,
5588谁能了知呢?那善于忆念的自在者忆念起阿拉喇与伍德咖。
Kassā’hanti sumariya vasī āḷārakocuddako
5589诚然,我见能了知者之死;
Abbhaññātuṃ vata paṭibalātesaṃ cutiṃ addasaṃ ()
9
9.
5591具牟尼知的知者省察,那五比丘于有中
Āvajjento munikatavidū te pañcavagge bhavā
5592于法已熟习的比丘们,现今在何处可得见?
Bhikkhu dhamme kataparicayā kutrā’dhunā vijjare,
5593了知在波罗奈的仙人堕处,正值阿沙荼月。
Bārānasyaṃ itisipatane ñatvāna āsāḷhiyā
5594于十五日,牟尼进入波罗奈。
Māse pañcaddasiya masamo bārāṇasiṃ pāvisi; ()
10
10.
5596正来时,于途中遇见邪命外道优波迦。
Āgacchantaṃ samuni upakaṃ ājīvakaṃ antarā-
5597在道中见已,于行走时,己之佛性
Magge disvā gamanasamaye buddhattanaṃ attano,
5598告知已,彼以想从远处识知,疑惑消亡
Ācikkhitvā vimati matarī saññāya taṃ dūrato
5599诸象群厌离已,和合共住,做了什么?
Nibbinditvā katika makaruṃ vaggā samaggā vasī; ()
11
11.
5601人中狮子知晓它们心中的变化后,特别地散发出
Ñatvā tesaṃ manasi vikatiṃ odissakaṃ samphari
5602慈心。那时,人中狮子被触动,调御者
Mettaṃ cittaṃ narahari tato phuṭṭhāsamānā vasī,
5603知晓怙主已至,便以齿爪相合,合掌而来
Nāthaṃ natvā dasanakhasamodhāna’jalīhā’gataṃ
5604上前迎接,将该处打扫干净,铺设座位;
Paccuggantvā tahimahiharuṃ papphoṭhayitvā’sanaṃ; ()
12
12.
5606“诸位朋友,请不要伤害此人”等语。
Mākho tumhe pariharathamaṃ eyā’vusotyā’dinā
5607牟尼令诸沙门了知自己的一切知智。
Saññāpetvā samuni samaṇe sabbaññutaṃ attano,
5608以十八亿九十俱胝梵天庄严,
Koṭīha’ṭṭhārasahi navuto brahmehi cā’laṅkari
5609于波罗奈仙人堕处,安立佛之教法;
Bārāṇasyaṃ pani’sipatane paññattabuddhāsanaṃ; ()
13
13.
5611利益有情的胜者,转动法轮。
Saṃvattetvā parahitakaro so dhammacakkaṃ jino
5612以名为憍陈如的沙门为首的十八亿,
Koṇḍaññākhyassamaṇapamukhe koṭīnamaṭṭhārasa,
5613令这些梵天正确安立于初果。
Brahmāno te paṭhamakaphale sammā patiṭṭhāpayi
5614当此经讲说完毕时,大地女神剧烈震动;
Kampitthā’yaṃka vasumativadhū suttāvasāne bhusaṃ; ()
14
14.
5616瓦巴长老于第二日,如是逐日依次。
Vappatthero dutiyadivase’ tye’vaṃ dinānukkamaṃ
5617他们依热诚而住,即入流者及余诸住者。
Sotāpannā taditaravasī ātappamanvāya te,
5618说法时,一切长老详细阐述空性。
Sabbetherā bhaṇitasamaye vitthāritassuññate
5619于经义中,远离疲劳,获得喜悦;
Suttattasmiṃ vigatadarathā āsuṃ pahiṇāsvā; ()
15
15.
5621厌离一切境界,从住处出离;
Nibbinditvā nikhilavisaye nikkhanta māvāsato
5622导师看见亚沙族子后,便召唤他,
Disvā satthā yasakulasutaṃ pakkosayitvāna taṃ,
5623就在那一夜,他证得初果;当夜结束时,翌日
Tāyaṃ ratyaṃ paṭhamakaphalaṃ ratyāvasāne dine
5624令其出家,并令其证得最上之道果;
Pabbājesi uparimakhilaṃ maggapphalaṃ pāpayaṃ; ()
16
16.
5626令耶舍善男子的亲友众人出家后,
Pabbājetvā yasakulasutassambhattamitte jane
5627令五十四人证得道果,
Sampāpesi adhikacaturo paññāsa maggapphalaṃ,
5628如是,六十位漏尽自在者出现于世间;
Evaṃ khīṇāsavavasigaṇe jāte’kasaṭṭhyā bhuvi
5629雨安居结束时,牟尼遣诸比丘游化诸方;
Vassāna’nte pahiṇi muni te bhikkhu disācārikaṃ; ()
17
17.
5631大雄如狮子般往赴优楼频螺,
Gacchanto so haririva mahāvīro’ruvelaṃ sayaṃ
5632见劫贝林中有三十人众,
Disvā kappāsikavanaghaṭe tiṃsappamāṇe jane,
5633便度其出家、授以律仪,此即贤众。
Pabbājesi katavinayanā te bhaddavaggeyyakā
5634诸比丘已尝道果之味,随行游方。
Bhikkhūmaggapphalarasamudā anvācaruṃ cārikaṃ; ()
18
18.
5636导师、胜者解开缠结之发,从彼处到达伍儒韦喇。
Netā jetā vijaṭitajaṭo patto’ruvelaṃ tato
5637为除疑惑,示现殊胜神变。
Saṃdassetvā vimatiharaṇaṃ so pāṭihīraṃ varaṃ,
5638令以三兄弟为首的众多结发外道上首出家,
Pabbājetvā jaṭilapavare tebhātike’nekadhā
5639令他们断除了律中所说的内外结发,
Chindāpetvā vinayamakā antobahiddhajaṭaṃ; ()
19
19.
5641令众多结发者出家,并使其余之人成为无结者。
Pabbājetvā pacurajaṭile katve’tare nijjaṭe
5642与那一千位漏尽者一起,无与伦比者
Saddhiṃ tehī dasasatamahākhīṇāsavehā’samo,
5643向四方放射极为殊妙的六色光芒
Nicchārento disidisi bhusaṃ chabbaṇṇaraṃsiṃka subhaṃ
5644忆念着王的话语,他进入王舍城。
Rañño vācaṃ sumariya puraṃ rājaggahaṃ pāvisi; ()
20
20.
5646善逝曾安住在那处竹林松鼠饲养园。
Tatrā’sante vasati sugate laṭṭhibbanuyyānage
5647此悦耳之事,为园林守护者所说。
Vuttantaṃ taṃ savaṇasubhagaṃ uyyānapāloditaṃ,
5648闻后,合掌如莲,供养于足座。
Sutvā baddhañjalisarasije pādāsane pūjayī
5649世尊以十二那由他摄受了那位摩揭陀人。
Bhunātho bārasahi nahutehā’gamma so māgadho ()
21
21.
5651迦叶等自在者破除了长久亲近之见。
Bhetvā diṭṭhiṃ ciraparicitaṃ te kassapādī vasī
5652当时,国王在那里见到世尊正在行法。
Disvā rājā bhagavati tadā dhammaṃcarante tahiṃ,
5653那无疑者,饮下极为甘美的法甘露,
Nikkaṅkho so sumadhurataraṃ pitvāna dhammāmataṃ
5654与十一万大众一同证得初果;
Saddhiṃ ekādasahi nahutehā’dophalaṃ pāpuṇi; ()
22
22.
5656心得安稳,远离怖畏,成为大近事男。
Laddhassāso darathavigamā hutvā mahopāsako
5657祈请:‘愿以善逝为首的僧团明日纳受我食。’
Svemebhikkhaṃ kasugatapamukho saṅghādhivāsessatu,
5658祈请后,即礼那双莲足。
Āyācitvā namiya caraṇadvandāravindadvayaṃ
5659频婆娑罗王便与其眷属一同起身,向前迎来。
Paccuṭṭhāyā’gami sapariso so bimbisārābhidho; ()
23
23.
5661清晨,从王舍城出发的八十万大众
Pāto rājaggahanagarato koṭīnamaṭṭhārasa
5662城中居民为见无比庄严的佛陀,前往竹林
Daṭṭhuṃ buddhaṃ nirupamasiriṃ laṭṭhīvane nāgarā,
5663次日,大众聚集,拥挤异常
Rāsibhūtā dutiyadivase ekassa bhikkhussa’pi
5664长久以来,由于拥挤,连一位比丘也无法进入的空间。
Sambādhattā nahipavisanokāso’si dighañjase; ()
24
24.
5666帝释注意到此事不合心意,便从所坐之座
Āvajjetvākimanabhimataṃ sakko nisinnāsanaṃ
5667“生起热恼”者,彼时成为新学童。
Uṇhākāraṃ janayi’ti tadā hutvā navo māṇavo,
5668所谓“道已渡”,是以偈颂首先赞叹三衣;
Maggo’tiṇṇo abhavi purato gāthāhi vatthuttayaṃ
5669作如是说:“愿世尊勿以食为念。”
Saṃvaṇṇetto bhavatu bhagavā māchintabhatto iti; ()
25
25.
5671向以善逝为首的僧团施与布施已,抵达王舍城。
Dānaṃ datvā sugatapamukhassaṅghassa rājaggahaṃ
5672抵达了地主之城,三衣之外,别无他物。
Sampattassā’vanipatipuraṃ aññatravatthuttayā,
5673“尊者,我当如何于此安住?”他时时这般请问。
Bhante sohaṃ kathamihavase velāya’velāyapi
5674“我愿前往。”他如是禀告。
Ākaṅkheyyaṃ tvadupagamituṃ iccevamārocayī; ()
26
26.
5676名为竹林苑的这处寂静园林,清凉而有浓荫。
Sandacchāyaṃ vijanapavanaṃ yaṃ veḷudāyavhayaṃ
5677我那胜过天苑的园林,相距并不甚远。
Uyyānaṃ me jitasuravanaṃ taṃ nātidurantike,
5678恭敬供养胜者那网纹相覆、呈金黄色的双足。
Sampūjento jinakaratale jālāvanaddhe hari-
5679宝石般的阿诺提咖河水,国王令其倾泻而下;
Bhiṅkārenā’hariyaka salilaṃ pātesi taṃ patthivo; ()
27
27.
5681光明山与黑暗山之崖为腰带,宾迦山林之眼目
Lokālokācalataṭakaṭī viñjhāṭavīlocanā
5682恒河、耶牟那河、萨罗跋河、摩希河,三山怀抱之地,
Gaṅakgāpāṅakgā danakasikharibāhā tikuṭatthanā,
5683水衣之众(诸龙)发出欢呼声,如同随喜功德。
Ugghosentī jaladhivasanā puññānumodantiva
5684以‘善哉’之声,大地女神于彼时震动。
Sādhū’tyā’yaṃ vasumativadhū saṅkampi tasmiṃkhaṇe; ()
28
28.
5686导师接受了那座极其悦意的园林。
Āramaṃ taṃ parama ruciraṃ satthā paṭiggaṇhiya
5687说法已,从座而起,由比丘众围绕而去。
Dhammaṃ vatvā’gami parivuto bhikkhūhi vuṭṭhā’sanā,
5688那时,两位坚固的朋友证得了最上甘露。
Tasmiṃ kāle paramamamataṃ ye daḷhamittā ubho
5689他们寻访各个村落、市镇与城邑,继续游历。
Taṃ taṃ gāmaṃ nigamanagaraṃ anvesamānā’caruṃ; ()
29
29.
5691见到阿说示尊者正在那里次第乞食,诸根寂静而调伏,
Āhiṇḍantaṃ tahimanugharaṃ piṇḍāya tesva’ssaji-
5692名叫优波提舍的婆罗门
Ttheraṃ disvā samitadamitaṃ vippo’patissā’bhidho,
5693便得到机会,跟随他的脚步,听闻了两首偈颂后,
Laddho’kāso padamanuvajaṃka sutvādvi gāthāpadaṃ
5694成为入流者,断除三结;
Sotāpanno’ bhavi vijaṭayaṃ saṃyojanāhaṃ tayaṃ; ()
30
30.
5696舍利弗听闻了那如甘露般甜美的偈颂后,
Gāthaṃ sutvā amatamadhuraṃ taṃ sāriputto’ditaṃ
5697目犍连已断除三结。
Moggallāno kaapanuditathāsaṃyojanānaṃ tayaṃ,
5698出家后,那两人便带领众游方者
Pabbajjitvā tadubhaya janā netvā paribbājake
5699抵达园林,令那位以无上不死为究竟的导师欢喜
Patvārāmaṃ amataparamā satthāramārādhayuṃ; ()
31
31.
5701仅仅七日,便通达了大种
Sattāhene’va’dhigami mahābhute pariggaṇhiya
5702目犍连尊者征服了其余,即三道及它们的果。
Moggallāno vasi taditaraṃ maggattayaṃ tapphalaṃ,
5703一个半月间精勤修习,经中所说已宣说。
Māsassa’ddhaṃ katavīriyavā suttaṃ parasso’ditaṃ
5704听闻法后,自在的法将证得此(道果)。
Sutvā dhammaṃ adhigami vasī taṃ dhammasenāpatī; ()
32
32.
5706法主有时宣说:‘此二者为我诸声闻中之‘
Dhammassāmī karahaci ubho te sāvakānaṃ mamaṃ
5707‘最上、吉祥、双贤’,牟尼如是记说出,
Aggaṃ bhaddaṃ yugamiti ime pabyākarotto munī,
5708了知他们宿世所行后,将之安立于最上位。
Aggaṭṭhāne purimacaritaṃ ñatvā patiṭṭhāpayī
5709遍照一切大众,犹如明月辉映昆达林;
Sampinento sakalaparisaṃ cando’va kundāṭaviṃ; ()
33
33.
5711净饭王之子——我的孩子,现今听闻之后
Sutvā suddhodananarapati putto mamaṃ sampati
5712成佛之后,精勤行道,长久依止于王舍城,
Buddho hutvā padahiya ciraṃ nissāya rājaggahaṃ,
5713救度一切众生脱离轮回险难。
Uttārento sakalajanataṃ saṃsārakantārato
5714转动赐予安乐的正法轮而安住;
Saṃvattetto vasati sivadaṃ saddhammacakkaṃiti; ()
34
34.
5716“我今已老迈,寿命已至尽头,”
Jiṇṇovuddho pariṇatavayappatto’ hamasmyā dhunā
5717我渴望在有生之年见到我的儿子。
Jīvantoyevahi mamasutaṃ icchāmi daṭṭhuṃ bhaṇe,
5718说完,他便派了一位大臣与一百余人前往那里。
Evaṃvatvā’dhikadasasataṃ ekaṃ amaccaṃ tahiṃ
5719他吩咐说:"让我儿来到我眼前吧!"
Uyyojesi nayanavisayaṃka puttaṃ karohīti me; ()
35
35.
5721大臣来到四众会中,见胜者正在说法,
Gantvā’macco catuparisatiṃ dhammaṃ bhaṇantaṃjinaṃ
5722见此,便与随从合掌,立于一旁,
Disvā baddhañjali sapariso tatre’kamantaṃ ṭhito,
5723听闻了这无上甘美的法,证得了最上道果,
Sutvādhammaṃ paramamadhuraṃ patvā’ggamaggapphalaṃ
5724出家后,他令国王的心莲为之收紧;
Pabbajjitvā hadayakamalaṃ kasaṅkocayī rājino; ()
36
36.
5726国王又先后八次派遣其余人等,各带随从前往;
Aṭṭhakkhattuṃ puna saparise pāhesi rājāpare
5727八位大臣就这样去了,却再未归来;
Aṭṭhā’macce tathariva gatā’maccā napaccā’gatā,
5728出家之后证得果德者,他们亦未能令王心喜悦,
Pabbajjitvā adhigataphalā tecā’pi raññomanaṃ
5729以锐利之智断除结缚者;
Nā’rādhesuṃ sunisitadhiyā sañchintasaṃyojanā; ()
37
37.
5731我死期难知,而今已老,诸子啊,
Dujjāno me maraṇasamayo jiṇṇo’smi tātā’dhunā
5732那么,你可有办法让我的儿子来到眼前?
Tasmā puttaṃ nayanavisayaṃ kātuṃ samattho’sikiṃ,
5733这样说后,国王和眷属们在那里被忧愁击中。
Evaṃ vatvā kapuna saparisaṃ sokāphadāyiṃ tahiṃ
5734国王准许后,便派遣大臣出家。
Dinnokāsaṃ pahiṇi sacivaṃ pabbajjituṃ bhubhujo; ()
38
38.
5736真实见者萨咤德萨那,在众人围绕中来到园林,宣说道:
Patvā’rāmaṃ parivutajano saccaddaseno’ditaṃ
5737大臣闻已,心意坚定,次第听闻四圣谛法。
Sutvā’macco thiramati catussaccā’nupubbikathaṃ,
5738出家之后,他灭除了对有的怖畏,成为漏尽者。
Pabbajjitvā hatabhavabhayo hutvāna khīṇāsavo
5739于此,于令族姓生信者中,得最上之位。
Aggaṭṭhānaṃ paṭilabhi kulappāsādikānaṃ idha; ()
39
39.
5741从波罗奈的仙人堕处,前往王舍城。
Bārāṇasyaṃ kesipatanato pattassa rājaggahaṃ
5742自正自觉者成道以来,已过五个月。
Sambuddhassā’dhikadinakatī pañcevamāsā’ bhavuṃ,
5743冬时已逝,春意初临,
Hemantā’tusamayavigamā sante vasante maṇi-
5744园林女神以宝石为饰,以芒果嫩芽庄严;
Bhusākārā upavanavadhū cūtaṅkurā’ laṅkaruṃ; ()
40
40.
5746通达时宜的导师知时已,即往迦毗罗卫城。
Kālaṃ ñatvā kapilanagaraṃ kālaññuno satthuno
5747“现在是前往的时候”,自在者伍达夷,
Gantuṃ kālo’yamiti adhunā so kāludāyi vasī,
5748赞叹前往的时节,堪为摄受。
Saṃvaṇṇento gamanasamayaṃ kātuṃ alaṃ saṅgahaṃ
5749“亲族欢喜者”,音声极甜美,以歌谣吟咏者,即杜鹃鸟。
Ñātinantī sumadhurasaro gāthābhigāyī puthu; ()
41
41.
5751香风徐徐,清凉正吹拂。
Mandaṃmandaṃ surabhipavano sito’dhunā vāyati
5752林树枝头繁花遍布,醉蜂花环缭绕。
Pupphākiṇṇā vipinaviṭapī mattālimālākulā,
5753恒河池水清澈嬉游,红莲青莲盛放。
Gaṅgāvāpī vimalasalīlā samphullakañjuppalā
5754傍晚、清晨与白昼,它全然绽放,一切方向皆显现。
Sāyaṃka pāto ahani vivaṭā sabbādisā pākaṭā; ()
42
42.
5756尊者,道旁新叶攒尖如网,花穗明灿——
Bhante magge navadalasikhā jālo’jjalā mañjarī-
5757灰烬覆盖,蜂群飞散,烟霭暗冥,极为浓重。
Bhasmacchannā bhamaravisaraddhumandhakārā bhusaṃ,
5758即使现在,离别者也在盛开的芒果林中炽燃。
Jhāpennā’pe’tarahi virahī samphullacūtāṭavi-
5759森林大火啊,只是少许,为何也会转为心苦?
Dāvaggī te lavamapi manotāpāya vattanti kiṃ; ()
43
43.
5761欲盲者,现在应让心深感悲伤。
Kāmandhānaṃ bhadayamadhunā socāpayattā bhusaṃ
5762无忧树被截断了枝杈,叶片脱落殆尽,横倒在路上。
Sākhacchinnā vigalitadalā magge asokaddumā,
5763在另一处,林中行者的妻子正受着脚踢之苦。
Aññatrā’pī vanacaravadhū pādappahārā’turaṃ
5764彼处的树梢上,芒果嫩叶焕发光彩,新芽繁密茂盛。
Tatvante te karakisalayassobhaṃka virūḷhaṅkurā; ()
44
44.
5766啜饮了库杜巴树果的琼浆,已是纯熟圆满的杜鹃鸟
Pitvā cutaddūmaphalarasaṃ sammattapuṅkokilā
5767如同韦答离咖鸟,在枝头婉转发出甜美悦耳之音,
Saṃkujante sarasamadhuraṃ vetāḷikā’va’ñjase,
5768牟尼啊,乡邑的少女们成群结队,聚集在树足之下
Seṇībhutā janapadavadhū te pādapīṭhe muni
5769昨日,我以新开的莲花供养你,并轻轻摇动;
Sampūjetuṃ navasarasije hiyyo’vinante dhunā; ()
45
45.
5771今日却将这树连根拔起,折断枝条,手中仍握着花束;
Āmulaggā dalitaviṭapi pupphañjalihakā’dhunā
5772你迎面而来,仿佛为了表达礼敬而低垂着身子。
Āgacchantaṃ tvamahimahituṃ saṃdissare’vo’natā,
5773花粉团在风中摇曳,蜜蜂嗡鸣,飘散在你面前。
Vātoddhutā bhamaramukharā kiñjakkhapuñjā’ñjase
5774在你面前缓缓舒展,显现金色螺贝般的辉光;
Ātatvante tavaparimukhe sovaṇṇasaṅkhassiriṃ; ()
46
46.
5776尊者啊,因长久居住在内部的污泥浊水之中,
Bhante antokalalasalilāvāsena kālaṃ ciraṃ
5777莲花的花苞因寒冷而闭合、蜷缩,
Ambhojānaṃ mukulavikatī siteti’vā’kuñcitā,
5778此刻仿佛正在寻求你吉祥足下的庇护
Esantī’ve’tarahi saraṇaṃ te pādabhaddāsane
5779舍弃那生起的心头热恼与春季的炎热;
Uggacchante pajahiya manotāpaṃ vasantātapaṃ; ()
47
47.
5781其喙以水中青莲为饰,发出美妙之音。
Pātheyya’mbhoruhakuvalayā’laṅkāratuṇḍā kalaṃ
5782搅动风之路径,此刻正展翅高飞。
Saṅkujantī pavanapadaviṃ uḍḍīyamānā’dhunā,
5783鹅王行时,您头顶的铃铛清脆作响。
Haṃsasseṇika sirasi vajato te bhuyate kiṅkiṇi-
5784繁花所饰之天盖,如缀满铃铎;
Ghosākiṇṇaṃ kusumavikaticchannaṃ vitānaṃ yathā; ()
48
48.
5786合掌,负载众宝与黄金之严饰,以此尊崇
Sampūjenti ratanakanakālaṅakkārabhārañjalī
5787道路为林间天女们以花雨所遍覆,
Maggo’tiṇṇā vanasuravadhū te lājavuṭṭhīhi’va,
5788双足染着花蕊之色,蔓藤承蒙蜂群亲吻,嫩叶以为庄严,枝条渐成花环;
Kiñjakkhehi caraṇayugalaṃ kamandātilandolitā
5789枝条列序,共作严饰;
Vallī bhiṅgāvalikisalayā’laṅkārasākhāvalī; ()
49
49.
5791爱神善乘风马,徜徉于花簇之间,
Sammārūḷho pavanaturagaṃ kāmākaro mañjari-
5792此时,他在箭筒中,以蜜蜂般的声音调弦,
Tuṇiresū madhukarasare sandhānayanto’dhunā,
5793为瞻波花等花苞之铠甲所辉映,
Campeyyādīkusumakalikāsannāhasambhāsuro
5794世间迷失,众人心中不安,陷入了迷惑。
Naṭṭho loko bahujanamanosaṅakgāma mogāhati;()
50
50.
5796净饭王乃人主,日种族的旗帜
Yasmā suddhodananarapabhu ādiccavaṃsaddhajo
5797父王年迈衰老,特遣我至此,渴望见到您
Jiṇṇo vuddho mamihapahiṇi tvaṃ daṭṭhukāmo pitā,
5798因此,世尊,请往迦毗罗卫城,为了应调伏有情的利益
Tasmā bhante kapilanagaraṃ veneyyasattākaraṃ
5799前往王所,令其心安稳,令其觉悟,出离忧恼之缠缚。
Kantvā rañño hadayamakulaṃ bodhetu sokākulaṃ; ()
51
51.
5801善哉,贤者,我将抵达我所之境,亲临人主之前。
Sādhu’dāyi savisayamahaṃ patvā narādhissaraṃ
5802我应救度父亲,乃至其余亲属,皆令脱离苦海。
Uttāreyyaṃ pitaramitare bandhū’pi dukkhaṇṇavā,
5803说完这话,这位齿如珠串、唇如频婆果的世尊
Evaṃvatvā radanakira ṇālaṅkārabimbādharo
5804便由法主随众围绕,从王宫出发;
Dhammassāmiparivutavasīrājaggahānikkhami; ()
52
52.
5806尊者索那·伍答夷以神通力来到王宫上空,
Patvā rañño uparibhavanaṃ sokāludāyi’ddhiyā
5807受食后,前往彼处,告知:
Bhuttā’hāro tadupagamanaṃ atvāha mārocayaṃ,
5808这是为正自觉者,父王所送来的食物,恳请接受。
Sambuddhatthaṃ pituru’pahaṭaṃ bhikkhaṃka pakaṭiggaṇhiya
5809「安慰」者,世尊以虚空行去往那忧愁充满的家族;
Assāsento vajati nabhasā sokākulaṃtaṃ kulaṃ; ()
53
53.
5811「受用」者,日复一日,每日食用一由旬之量。
Taṃ bhuñjanto divasadivase so yojanaṃ yojanaṃ
5812「缩短」者,为最胜悲悯所策励而乐住其中。
Saṅkhepento paramakaruṇārāmāya sañcodito,
5813「引导」者,即胜利者率领二万漏尽上首比丘。
Netvā khīṇāsavayativare vīsaṃ sahassaṃ jino
5814‘吉祥住处’者,于二月间抵达迦毗罗卫城;
Lakkhīvāsaṃ kapilanagaraṃ māsehidvīho’tari; ()
54
54.
5816‘未到达’者:世尊尚未抵达城中时,我们的亲族上首在何处?
Nānuppatte bhagavati puraṃ no ñātiseṭṭhaṃ kuhiṃ
5817‘我等将见’者,释迦族人舍弃了心中的好奇,
Passissāmā’tya’jahitamanokotuhaḷā sākiyā,
5818园林游行之处,微风静寂,此即尼拘律萨迦之园。
Ārāmoyanaṃ vijanapavano nigrodhasakkassa taṃ-
5819所谓‘适宜’,即于彼新建的坐卧处建造。
Sāruppoti tahimabhinave senāsane māpayuṃ; ()
55
55.
5821迎上前去,以芬芳之花遍撒于合掌之道。
Paccuggantvā surabhikusumākiṇṇañjaliha’ñjase
5822具大威力的胜者来临,以王者的神通而庄严,
Āgacchantaṃ sumahakiya jinaṃ rājiddhiyā’laṅkate,
5823在幢幡高举处,令年幼的童子们于前方,
Ketuggāhe daharadahare katvā kumāre pure
5824国王与大臣们,迎请世尊降入那极其殊妙的园林。
Rājā’maccā paramaruciraṃ ārāma motārayuṃ; ()
56
56.
5826如月为群星所绕,于东山之巅,结跏趺坐。
Pallaṅkeno’dayagirisire cando’va tārāvuto
5827为诸漏尽者所围绕,坐于所设的佛座之上。
Nānākhiṇāsavaparivuto paññattabuddhāsane,
5828此令释迦族心莲开敷者。
Āsino’yaṃ manakumuduniṃ sakyānamunniddayaṃ
5829无忧的牟尼,为父王除去了忧愁与黑暗;
Nissoko so muni parihari sokandhakāraṃ pitu; ()
57
57.
5831悉达多正当极年少,而我们已衰老。
Siddhattho’yaṃ paramadaharo amhehi vuddhā mayaṃ
5832“这人是女婿,这人是亲生子,这人是外甥,这人并非如此,”
Jāmātā’yaṃbhavati tanujo nattānujo no iti,
5833那些因慢心而倔强的年长释迦族人,对年幼的王子们说:“你们前去礼敬胜者,我们不愿跟在后面。”
Mānatthaddhā daharadahare sakyā kumāre’bravuṃ
5834“你们前去礼敬胜者,我们不愿跟在后面。”
Tumhegantvā paṇamatha jinaṃ vo piṭṭhitāhomै no; ()
58
58.
5836观察整个大众,了知他们的意向后,
Āvajjetvā sakalaparisaṃ ñatvā tadajjhāsayaṃ
5837这些刹帝利,因骄慢而醉,因财富之酒而醉,
Mānummattā vibhavamadirāmattā ime khattiyā,
5838因此他们不以合掌嫩芽置于头顶来礼敬我。
Muddhābaddhañjalikisalayā yasmā navandanti maṃ
5839心想“足以令他们礼敬”,便入于禅那;
Vandāpetuṃ alamiti tato jhānaṃ samāpajjiya; ()
59
59.
5841已得神通者,以自身足尘之光所触及
Pattā’bhiñño nijapadarajoraṃsihi sañcumbite
5842正自觉者之声明耀于他们顶髻宝珠般的山峰之上
Tesaṃ cūḷāmaṇigirisire sambuddhasuro lasaṃ,
5843示现无与伦比的双神变,驱除我慢之暗
Saṃdassento yamakamasamaṃ mānandhakāraṃ haraṃ
5844如于莲花面颊处,令得觉悟
Bodhāpesi vadanakamale gaṇḍambamūle yathā; ()
60
60.
5846净饭王——人中胜者,见此殊胜神变
Disvā suddhodananaravaro taṃ pāṭihīraṃ varaṃ
5847我以头顶礼荷负重担的阿难尊者之莲足
Pādambhoje paṇami sirasā ānandabhāronato,
5848合掌当顶,触碰轮相庄严之足尘,
Cakkaṅkālaṅkatapadarajo samphuṭṭhamuddhāñjali
5849我宣说诸王族如莲花蕊丛般的祥辉;
Rājaññānaṃ kamalakalikāsaṇḍassiriṃ vyākaruṃ; ()
61
61.
5851犹如被暮云阵列所围绕的须弥山王,
Sañjhāmeghāvaliparivuto suroriva’tthācalaṃ
5852胜者身现金色,从空中降临殊胜之座
Khamhā bhaddāsanamavatarī sovaṇṇavaṇno jino,
5853善臂者,于莲池中以眼睫毛嬉戏
Subabhujiñche nayanabarihī keḷāyanaṃ pokkhara-
5854当那些人的集会存在时,他依自己的意愿入了雨安居;
Vassaṃ vassi nijanakharuciṃ tesaṃ samāje sati; ()
62
62.
5856听闻了所说的前生事迹——名为韦桑德拉的故事之后,
Sutvā vuttaṃ purimacaritaṃ vessantarākhyaṃ tato
5857当他们离去时,以头触礼他足上的宝珠,
Pakkantānaṃ phusiya sirasā tappādacūḷāmaṇiṃ,
5858『尊者!以善逝为首的僧团,请接受我们的供养!』
Bhante bhikkhaṃ sugatapamukho saṅghodhivāsetu no
5859就这样,某人于第一日也未曾劝请;
Icce’kopi paṭhamadivase nākāsi ajjhesanaṃ; ()
63
63.
5861为众漏尽者所围绕,以悲悯世间为最上者,
Nānākhīṇāsavaparivuto lokānukampāparo
5862世间主于第二日,循诸正自觉者之惯行,
Lokādhiso dutiyadivase āciṇṇakappārahaṃ,
5863于迦毗罗卫城,清晨时分,正值适宜之时,
Sambuddhānaṃ kapilanagare pāto’va lakhyākare
5864不舍卑贱与尊贵之家,为乞食而入;
Hīnukkaṭṭhaṃ kulamavijahaṃ piṇḍāya sampāvisi; ()
64
64.
5866彼诸家族见彼诸根寂静,于彼城中逐户乞食游行。
Āhiṇḍattaṃ tahimanugharaṃ piṇḍāya santindriyaṃ
5867那位导师,具足无与伦比的威德,六色光明炽盛,
Satthāraṃ taṃ nirupamasiriṃ chabbaṇṇaraṃsujjalaṃ,
5868立于宫殿,以不瞬的莲花眼礼敬。
Pāsādaṭṭhā’nimisanayanambhojehi sampūjayuṃ
5869诸龙众揭开了翡翠宝珠所成的网幕后,
Ugghāṭetvā harimaṇimayaṃ jālāvaliṃ nāgarā; ()
65
65.
5871在花香馥郁、供养堆积之处,卸下须发,
Ohāretvā kusumasurabhīsaṅkhārasambhāvite
5872染以尘垢,披上粗糙的袈裟,
Kese massuṃ rajanamalinaṃ kāsāvavatthaṃ kharaṃ,
5873如同乞丐一般,这位尊者手持钵盂。
Acchādetvā kapaṇapuriso’va’yyo gahetvā sīḷā
5874得钵后,他来到迦毗罗卫城,为乞食而游化。
Pattaṃ patto kapilanagaraṃ pakiṇḍāya āhiṇḍati; ()
66
66.
5876唇如频婆果者听闻这刺耳的消息后,
Vuttantaṃ taṃ savaṇakaṭukaṃ sutvāna bimbādharā
5877宾巴妃在绿宝石窗格间的街道上。
Bimbādevī marakatasiḷājālantarā vithiyaṃ,
5878见被随从簇拥、骑醉象而行、已获胜的他
Āhiṇḍantaṃ parivutagaṇaṃ mattebhagāmiṃ jitaṃ
5879她凝望着,泪珠充盈眼中的珠宝
Olokentī nayanamaṇike assūhi sampūrayi; ()
67
67.
5881她因渴望相见,亲吻弟弟之宝
Cumbanti sātanujaratanaṃ tandassanabyāvaṭā’-
5882具足随好之庄严,佩以寻尺圆光之装饰,
Sityā’nubyañjanavilasitaṃ byāmapakpabhālaṅakkataṃ,
5883唱诵此八偈颂,赞叹那色中的殊胜美、无与伦比之色身,
Rūpaṃ rūpassiri nirupamaṃ saṅgāyi gāthaṭṭhakaṃ
5884从足底到顶髻,一一赞叹已;
Saṃvaṇṇetvā caraṇatalato yāva’ssa uṇhisato; ()
68
68.
5886她缓步徐行的姿态,恰如时令的白鹅,
Īsaṃ kālaṃ alasagamanaṃ sā kālahaṃsopakari
5887新绽的花蕾因不堪重负而低垂,
Oropenti abhinavakucandā’tibhārāturā,
5888大王,您的儿子匆匆前去,言语间却有些踌躇,
Gantvā sīghaṃ khaḷitavacatā putto mahārāja te
5889我今于城中行乞,以此语告知国王;
Piṇḍāya’smiṃ carati nagare rājānamiccabruvi; ()
69
69.
5891国王在军队簇拥下,听闻了威光神力等事;
Rājā senāparivutasamo tejonubhāvādinā
5892他听闻此言,便穿上细软衣,又披上一件新衣,
Taṃ sutvāṃ’se sukhumavasanaṃ katvā navaṃsāṭakaṃ,
5893覆身蔽体,弃去了王冠,放下了刀剑,极为
Acchādetvā nihitamakuṭo nikkhittakhaggo bhusaṃ
5894满怀惭愧,急速匆匆而去,立于彼前;
Lajjāpanno tuvaṭatuvaṭaṃ gantvā tadagge ṭhito; ()
70
70.
5896父族的库藏也已空乏,你还作何想?
Koṭṭhagārānya’pi pitukule rittāni kimmaññasi
5897你身为太阳族的后裔,为何令父亲蒙羞?
Kasmā lajjāpayasi pitaraṃ tvaṃ bhānuvaṃsubbhavo,
5898尊者,已为您及您的随行僧团备办了饮食。
Bhante tuyhaṃ pakarivutavasīsaṅghassi’to bhojanaṃ
5899“不应在迦毗罗卫城行乞,应当日日布施”,作如是说者,是为妄语。
Mā kapiṇḍāyā’cari anudinaṃ dajjeyya miccabruvi; ()
71
71.
5901您的种姓非圣者种姓,当为日种。
Tuyhaṃ vaṃso anariyapado ādiccavaṃso siyā
5902我的种姓是圣者种姓,当为等正觉者种姓。
Mayhaṃ vaṃso sadariyapado sambuddhavaṃso siyā,
5903于此种姓中随行,为乞食事而寻访。
Asmiṃvaṃse anuvicaraṇaṃ piṇḍattha manvālayaṃ
5904此行仪为过去诸善逝所行——胜者如是知已。
Cārittaṃ bhopurimasugatā’ciṇṇanti kavatvā jino; ()
72
72.
5906立于街道,对迦尸国人宣说‘应起’等偈。
Uttiṭṭhādiṃ avadi kasugamaṃ gāthaṃ ṭhito vīthiyaṃ
5907‘入流者’——国王将因倾听而成为入流者,借由倾听进入法流。
Sotāpanto’vanipati bhavī sotāvadhānena so,
5908听闻甘美的偈颂之法后,即行于法,等等。
Gāthādhammaṃ suṇiya madhuraṃ dhammaṃcare’tyā’dikaṃ
5909证得第二道,无畏地行法随法行。
Patto maggaṃ dutiyamavīraṃ dhammānudhammaṃ caraṃ; ()
73
73.
5911名为法护的国王听闻另一行持后,
Sutvā rājā cariyamaparaṃ yo dhammapālavhayaṃ
5912证得第三道,彻底动摇欲界住处
Patto maggaṃ tatiyamakhilaṃ kāmālayaṃ cālayaṃ,
5913在白伞闪耀的卧床上,进入不起之卧
Setacchattu’llasitasayane’nuṭṭhānaseyyu’pago
5914以极清净之慧,观察诸行之相者;
Saṅkhārānaṃ visadamatiyā yo lakkhaṇaṃ sammasi; ()
74
74.
5916摧破名色之颠倒、杂染与障碍等,
Viddhaṃsetvā namuviparisaṃ saṃkelasamārādikaṃ
5917犹如天神以利剑摧破树林,彼以殊胜道之利剑,
Suro ramhāvanamiva’sinā so aggamaggāsinā,
5918畅饮道果乐之甘露而得满足,于敌军之中
Tuṭṭho maggapphalasukhasudhāpānena verisame
5919摧破五蕴,得享涅槃王之荣耀;
Pañcakkhandhe vijaya malbhī nibbānarajjassiriṃ; ()
75
75.
5921登上殿堂高处,取钵后
Āropetvā uparibhavanaṃ pattaṃ gahetvā tato
5922王以嚼食与啖食供养以善逝为首的僧团,
Rājā saṅghaṃ sugatapamukhaṃ khajjena bhojjena ca,
5923令众人心满意足后,便与随从一同坐于低座,
Santappetvā puna sapariso nīce nisajjāsane
5924开始说起令人忆念、令人欢喜的话语;
Sārānīyaṃ kathayamavasi sammodanīyaṃ kathaṃ; ()
76
76.
5926犹如沉入心湖中央,
Itthāgāraṃ hadayasarasimajjhe nimuggatthana-
5927为忧悲与热恼所煎迫的天鹅,见日面莲花
Haṃsaṃ dinānanasarasijaṃ soke’ṇatāpeniva,
5928王合掌低首,顶礼佛陀
Buddhaṃ baddhañjaliharasirokumbhehi sampūjayī
5929彼被风吹动、绿黄色的棕榈叶,我们进入了那无边的世界;
Taṃ vātabbhāhataharilatālīlaṃ jagāmo’nataṃ; ()
77
77.
5931在宫殿中,她拭去眼中的泪水,向着胜者,
Antogabbhe nayanasalalaṃ samapuñchamānā jinaṃ
5932宾芭天女与眷属一同受遣,前来礼敬,
Bimbādevī saparijanatāvyāpāritā vandituṃ,
5933“我儿尚未获得那功德之财,他自己……”
Appatvā me yadiguṇadhanaṃ attha’yyaputto sayaṃ
5934国王与大众一同进入了那座因陀罗宫殿。
Taṃ kamaṃ daṭṭhuṃ nanupavisatī’tve’vaṃ vadantī ṭhitā; ()
78
78.
5936那位人中雄杰与国王一同前往因陀罗宫殿。
Raññā saddhiṃ purisanisaho tāyindirāmandiraṃ
5937众宝珠的光芒,恒常破除内室的黑暗。
Antogabbhaṃ maṇigaṇapahābhinnandhakāraṃsadā,
5938他携带着最上的行者之对,到达了乌德耶山顶所设的吉祥座,
Ādāya’ggaṃ yatipatiyugaṃ patvā’cchi bhaddāsane
5939正如新升之日轮,安坐于日出山巅的庄严座;
Paññatte so’dayagirisire bālaṃsumālī yathā; ()
79
79.
5941那位王女见到胜者,因丰满乳房的重量而微俯身躯,
Disvā pīnatthanabharanatā sā rājadhītā jinaṃ
5942她迅疾来到那失去金宝严饰的花鬘前,
Patvā mālā kanakaratanālaṅkārahīnā lahuṃ,
5943犹如天鹅随愿飞赴莲池,她来到足下,
Haṃsimaññe sarasijavanaṃ pāde yathājjhāsayaṃ
5944俯首顶礼,双手捧持双踝,亲吻承接。
Sañcumbantī paṇami sirasā ādāyagopphadvayaṃ; ()
80
80.
5946于殿内胜池之中,发髻犹如藻缕,
Pāsāda’ntovarakasarasi dhammillasevālake
5947她沉浸其间,臂似藤蔓,戏逐于层波叠浪,
Omujjantī nijabhujalatālīlātaraṅgākule,
5948于导师足趾甲尖光芒交映之水中。
Nāthassa’ṅghītalanakhasikhākantippabandhāmbhasi
5949她得到安息,消除了久别所生的热恼;
Laddhassāsā ciravirahajaṃ tāpaṃ vinodesi sā; ()
81
81.
5951听闻此,她持守不蓄积金银宝物之戒;
Sutvā nesā kanakaratanā’saṃdhāraṇaṃ dhāraṇaṃ
5952舍弃对袈裟衣者的无惭无愧,这是善士的庄严。
Kāsāvānaṃ tavahiridhanā’vissajjanaṃ sajjanaṃ,
5953对正行不生喜乐,对高座与座位亦不生喜乐,
Nā’jjhācāre anabhiramaṇaṃ uccāsane cā’sane
5954王说:“你因爱意生起、与日俱增而效仿。”
Rājā’voca tvamanukurute snehodayā’hodayā; ()
82
82.
5956听闻了那无上功德之流后,为显示功德不亚于彼,
Sutvā tassāniravadhiguṇādhārāya’nūnaṃ guṇaṃ
5957胜者显现后便前往,那隐藏的有情足迹
Āvīkatvā’gami bhavapaṭicchannāpadānaṃ jino,
5958引入家门,为灌顶之庆典
Netvā gehappavisanakaraggāhā’bhisekussave
5959劫初的第二日,名为难德的王子;
Saṃvattante dutiyadivase nandākhyarājatrajaṃ; ()
83
83.
5961他虽与世尊同行,却因那位具足五美的女子
Gacchanto’pī saha bhagavatā so pañcakalyāṇiyā
5962那女子迅速打开窗格,向街道眺望
Sīghaṃ jālaṃ vivariya thiyā vīthiṃ vilokentiyā,
5963以弯曲的眼角和藤蔓般伸展的手臂所牵引的内心
Bhaṅgāpāṅgāyatabhujalatāsaṅakkaḍḍhitabbhantaro
5964对于“尊者,请取钵”这句话,他未作答复;
Pattaṃ bhante haratha vacanaṃ bhatyā na taṃ vyākari; ()
84
84.
5966令那位迷醉于欲境之酒的女子出家后,她的言语
Pabbājetvā visayamadirāmattāya tassā gīraṃ
5967听闻后,国王之子难德心中所断的欢喜,
Sutvā nandāpahanahadayaṃ nandaṃ narindatrajaṃ,
5968使之渴望顶髻之足与天女的拥抱,
Icchāpetvā kakuṭacaraṇidibbaccharāliṅgane
5969以正法将其安立于无上安乐大王位;
Ñāyenā’nuttarasukhamahārajje patiṭṭhāpayī; ()
85
85.
5971宾比王妃抱着为安乐所围绕、耽于嬉戏的罗睺罗,
Bimbādevi sukhaparibhataṃ kīḷāparaṃ rāhulaṃ
5972她拥抱着爱子,在第七日,
Āliṅgitvā tanujaratanaṃ sā sattame vāsare,
5973打开了宫殿中镶嵌宝石的网幔,
Ugghaṭetvā ratanakhacitaṃ jālaṃ vimānodare
5974她们伫立凝视着正走来的那位人中最上者;
Āgacchantaṃ purisatisabhaṃ nijjhāyamānā ṭhitā; ()
86
86.
5976为众多峰峦山岭所环绕,犹如帝释天的虹弓般绚烂。
Nānākūṭācalavalayito devindacāpākulo
5977正走来时,宛如移动的金山王。
Āgacchanto kanakasikharīrājāka yathā jaṅgamo,
5978随后,为漏尽者所围绕,金色光辉璀璨闪耀。
Tatā khīṇāsavaparivuto jabbaṇṇabhānujjalo
5979这位便是你的父亲——人中狮子。如是说后,将他带来。
Eso tuyhaṃ naraharika pitā iccākaha pakassāhi naṃ; ()
87
87.
5981这些是她由福德威力所生的种种宝藏。
Etassā’suṃ vividhanidhayo puññānubhāvuṭṭhitā
5982“我不是咖巴咖的儿子”——自从前往那里之后,那些财宝便已不足三分之一。
Nāhaṃja kapakassāma’bhigamanato paṭṭhāya tekhonidhī,
5983她养育了这身生的珍宝儿子,自己却仅有七年的寿命。
Bhūsāpetvā tanujaratanaṃ sā sattavassāyukaṃ
5984她传话给父亲说:“应当去讨要父亲的财产。”
Yācassū’ti pahiṇi pituno ñattaṃ dhanaṃ pettikaṃ; ()
88
88.
5986她在父亲心中生起了强烈的爱,犹如水中的莲花。
Uppādetvā pitari balavaṃ pemaṃ jalevu’ppalaṃ
5987儿子啊,你并非我所生,然而就连影子也能带给你们快乐。
Puttotyā’haṃ tvamasijanako chāyā’pi teme sukhā,
5988坐在半座上这样说了之后,便从吉祥座起身。
Aḍhāse’vaṃ lapitavacano vuṭṭhāya bhaddāsanā
5989世尊用餐完毕,为众人围绕而安住,随后便启程前往。
Bhuttāhāroka parivutavasi gantuṃ jinocā’rabhī; ()
89
89.
5991沙门,请赐我应得之遗产,我正需要财富。
Dāyajjaṃ me samaṇa dadataṃ atthodhanenā’ti me
5992一再地请求,随行于胜者,效仿萨朗嘎拉王的步伐。
Yācaṃ yācaṃ jinamanuvajaṃ sāraṅgarājakkamaṃ,
5993世尊的手指坚固而善染,犹如狮子的皮毛。
Sīhacchāporiva bhagavato daḷhaṃ surattaṅgulī-
5994臂蔓以鬘饰庄严,犹如龙王之身般修长广大;
Mālāyālaṅkari bhujalataṃ bhogindabhogāyataṃ; ()
90
90.
5996被恳请施财,随欲而行,随顺轮回的罗睺罗;
Saṃyācannaṃ vibhava kamanugaṃka vaṭṭānugaṃ rāhulaṃ
5997「出家后,我将赐予圣财宝藏」,如此思惟者。
Pabbājetvā’riyadhananidhiṃdemīti cintāparo,
5998正法王抵达园林后,对此未弃舍之子
Patvā’rāmaṃ ajahitasuto saddhammarājā imaṃ
5999“令其出家。”善面者,你如此说,法军主啊;
Pabbājehi’tya’vadi sumukhaṃ tvaṃ dhammasenāpati; ()
91
91.
6001他削下那绺柔如青莲花瓣的黑发,大
Chetvā nīluppaladalamuduṃ cūḷākalāpaṃ mahā-
6002大目犍连已剃除须发,披上新袈裟衣,
Moggallāno kavasi abhinavaṃ kāsāvamacchādayī,
6003持头陀行的长老大迦叶,依循他的教诫而行。
Tasso’vādaṃ akari dhutavā thero mahākassapo
6004舍利弗尊者,度彼如宝之子出家;
Pabbājesi tanujaratanaṃ taṃ sāriputto vasi; ()
92
92.
6006求学者,于后时,尊者大拉胡喇——
Sikkhākāmo aparasamaye thero mahārāhulo-
6007闻法之后,拉胡喇证得了更为殊胜的功德,
Vādaṃ sutvā’dhikataraguṇaṃ sampāpuṇī rāhulo,
6008听闻《懈怠经》后,接着,他对于诸学处尊重者之……
Sutvā kasuttaṃ puna taditaraṃ sikkhāgarūnaṃ garu-
6009得达圣位,超越三有,已证最上道果;
Ṭṭhānaṃ patto tibhavamatari patvā’ggamaggapphalaṃ;Ka ()
93
93.
6011当其孙出家时,人中最胜者净饭王
Tasmiṃ suddhodananaravaro pabbajjite nattari
6012全然沉浸于无边的忧愁海中,这日族旗帜——
Ajjhogāḷho ravikuladhajonissīmasokaṇṇave,
6013已获许可,愿父母听许爱子出家。
Dinno’kāsaṃ kamapitanayaṃ mātāpitūhā’yatiṃ
6014“应当出家”——以此殊胜之语,他向听者恳请;
Pabbājeyyuṃ alamitivaraṃ saṃyāci vosāvakā; ()
94
94.
6016向国王施与最殊胜的许可后,从食座起身,
Rañño datvā varamati varaṃ bhuttāsano āsanā-
6017步出内宫苑林,走向微风轻拂之处,
Vuṭṭhāya’ntobhavanavanato nikkhamma mandānilaṃ,
6018树荫疏落的清凉湖畔,堪为独处之地。
Rukkhacchāyāviraḷasarasītīraṃ vivekakkhamaṃ
6019“清凉者,堪受清凉的时机已至,六牙象王啊。”如是说道。
Sītaṃ sitabbanamavasarī chaddantadantī’vaso; ()
95
95.
6021那时,他生于居士家族,成为大富商。
Tasmiṃkāle gahapatikule jāto mahāseṭṭhipi
6022抵达殊胜的王舍城,有一位具信者,名为须达多。
Patto rājaggahapuravaraṃ saddho sudattābhidho,
6023他成为佛陀的优婆塞,便住下来;净饭王妃听闻了此事。
Buddhoka hutvā yamadhivasate’tya’ssosi suddhodanī
6024于黎明时分,经由天界敞开之门,赴彼处;
Paccūsasmiṃ amaravivaṭadvārena tatrā’gamā; ()
96
96.
6026尚未抵达乳海宝果盘,便已举起合掌花鬘。
Appetvā’ṅakghīratanaphalake khittañjalīmañjariṃ
6027以饰有小银瓶的食物行供养,能生净信之心。
Bhatyācūḷārajatakalasaṃ cittappasādāvahanaṃ,
6028听闻法后,即于首日证得初道果。
Dhammaṃ sutvā paṭhamadivase laddhādimaggapphalo
6029向以善逝为上首的僧团敬奉布施;
Dānaṃ datvā sugatapamukhe saṅghe sudattodhanī; ()
97
97.
6031尊者,为我们的吉祥、昌盛、无垢、荣耀与平等,
Bhante lakkhīkamakalamalakā saṅakkāsamatthāya no
6032愿您速来这座繁荣广大、善人所乐住的舍卫城,
Iddhaṃ phakhītaṃ sujanabhajitaṃ sāvatthisaṅkhaṃ puraṃ,
6033愿法主以悲悯之荫,速来垂护。
Dhammassāmi vajatu karuṇāchāyāsakahāyo lahuṃ
6034得安稳已,如所祈请,便往其所应行之处。
Laddhassāso savisayamagāevaṃ katajjhesano; ()
98
98.
6036那位居士为了佛陀,于白昼在大道平坦之处
Buddhatthaṃ so gahapati mahāmagge samagge divā-
6037在夜宿处等吉祥之地,各有标志的财富
Rattiṭṭhānappabhutisubhage paccekalakkhaṃ dhanaṃ,
6038施舍之后,财富丰足,在应瞻仰的城中
Vissajjetvā pacuravibhavo daṭṭhabbasārepure
6039令建造如天宫形态的殊胜精舍;
Kāropesi amarabhavanākāreka vihāre vare; ()
99
99.
6041于此,以十八亿购得无与伦比之地,令其平坦
Koṭīha’ṭṭhārasahī asamaṃ bhūmiṃ kiṇitvā samaṃ
6042以十八亿(金钱),建造了众多起居处所,
Koṭīha’ṭṭhārasahi pacuraṃ māpetva senāsanaṃ,
6043备办十八亿资财,举行无上的园林供养大会,
Koṭīha’ṭṭhārasahi paramaṃ ārāmapūjāmahaṃ
6044那位家主备办已毕,完成了新的羯磨;
Sajjetvā so gahapati navaṃkamakmaṃ suniṭṭhāpayi; ()
100
100.
6046如是建造祇园精舍这一无上寺院后,大
Evaṃ jetavanaṃ vihārapavaraṃ kārāpayitvā mahā-
6047长者主即遣使者,前去迎请大雄世尊的到来。
Vīrassā’gamanāya dūtapurise pesesi seṭṭhissaro,
6048众人头面合掌恭敬,世尊听受此劝请已。
Tesaṃ sīsaharañjalihi mahito sutvāna taṃ sāsanaṃ
6049正自觉者具足炽燃神通,与诸大众,从王舍城出发。
Sambuddho jalitiddhimā sapariso rājaggahā nikkhami; ()
6050如是,由名为梅达难德的修行者所造,在令一切诗人心生欢喜的布施因缘中,《胜者史灯》近因篇内,阐明世尊杂行事迹:第十六品。
Iti medhānandābhidhānena yatinā viracite sakala kavijana hadayānandadāna nidāne jinavaṃsadīpe santikeka nidāne bhagavato pakiṇṇaka caritappavatti paridīpo soḷasamo saggo.
1
1.
6052导师的祇园,名为吉祥之宫
Satthu jetavananāmamindirā-
6053于殿堂渡越吉祥庆典之时
Rāma motaraṇamaṅgalussave,
6054具足殿堂妙相者,从车中出
Rāmalakkhaṇabhagī (rathoddhatā)
6055以长者子为首,盛装严饰;
Seṭṭhiputtapamukhā sumaṇḍitā; ()
2
2.
6057约五百位新学童
Pañcamattasatamāṇavā navā
6058合掌如五色幢旗闪耀,
Pañcavaṇṇadhajabhāsura’ñjalī,
6059具足五种刹那光辉,
Pañcakhāṇasiriyu’jjalā’bhavuṃ
6060在五魔胜利王之前;
Pañcamārajinarājino pure; ()
3
3.
6062如金瓶、宝瓶般殊胜
Hemakumbhakucakumbhavibbhamā
6063以长者女为首的少女们
Seṭhidhītupamukhā kumārikā,
6064手持百只满瓶,合掌恭敬
Puṇṇakumbhasatanibbhara’ñjalī
6065即于导师前,如是而生;
Tassa satthu purato tato bhavuṃ; ()
4
4.
6067在长者足边侍奉的女伴们,
Seṭṭhipādaparicārikāsakhī
6068步履迟缓,犹如鹅牛,
Mantharā’vajitahaṃsadhenuyo,
6069约有五百女人。
Pañcamattasatanāriyo’bhavuṃ
6070她们手持满钵,跟在后面。
Pacchato gahitapuṇṇapātiyo; ()
5
5.
6072身着白衣,披覆齐整。
Setavatthasunivatthapāruto
6073为约五百长者所随侍
Pañcaseṭṭhisatamattasevito,
6074世间导师与给孤独长者
Lokanāyaka manāthapiṇḍiko
6075长者喜悦所激,随彼而行
Seṭṭhi pītierito tamanvagā; ()
6
6.
6077以青、黄、赤等诸光明,摧破魔军
Nīlapītapabhūtīhi mārajī
6078身放光芒,遍照十方
Deharaṃsivisarehi jotayaṃ,
6079于大地之上,与诸随行者一同直行
Añjasaṃ sahacarācaraṃ bhuvi
6080如一座行走的金山
Jaṅgamo kanakabhūdharoriva; ()
7
7.
6082紧随指路者之后
Maggadesakajanassa piṭṭhito
6083为比丘僧团所围绕
Bhikkhusaṅakghaparivārito yahiṃ,
6084他进入那里名为祇陀的林园。
Jetanāmavanamotarī tahiṃ
6085世间眼所瞻仰者
Lokalocananipīyamānako; ()
8
8.
6087对于所问,应行之次第。
Pucchitassa paṭipajjanakkamaṃ
6088以此祇园供养之力,他
Tāya jetavanapujanāya so,
6089将这座以佛陀为首的上妙苦行林,施予
Dehi buddhapamukhe tapovanaṃ
6090比丘僧团的领域。'他如是说。
Bhikkhusaṅghavisaye’ti pabruvi; ()
9
9.
6092我以此苦行林奉施以佛陀为首的僧团。
Dammi buddhapamukhe tapovanaṃ
6093“比丘僧团的领域”是指为了分裂僧团。
Bhikkhusaṅghavisaye’ti bhindiya’
6094给孤独长者建立了精舍。
Byappathaṃ thiramanāthapiṇḍiko
6095无比坚固的道路、洗衣场、池塘与桥梁,恒常存在;
Seṭṭhi dhotakarapaṅakkajoka sadā; ()
10
10.
6097具足种种网状纹路,柔软
Jālalakkhaṇavicitrakomaḷa-
6098手掌嫩叶般的掌面,向导师
Pāṇipallavatalesu satthuto,
6099施以净水与黄金
Dakkhiṇodakamadāsi kañcana-
6100以军持香水熏洒
Kuṇḍikāya surabhippavāsitaṃ; ()
11
11.
6102防御寒暑风热
Sitamuṇhamanilātapaṃ paṭi-
6103驱除蚊虻、蝇蚋与蜥蜴,
Hanti ḍaṃsamakase siriṃsape,
6104胜者以如是等方式,表示随喜,
Svā’numodanamakā jino paṭi-
6105受取了祇园等;
Ggayha jetavanamevamādinā; ()
12
12.
6107这便是善施者所成就的。
So sudattavisuto samāpayi
6108我以云霓光鬘般的威光庄严,
Vatrabhūpamapabhūvibhūsaṇo,
6109我是供养祇园精舍的大富长者。
Seṭṭhi jetavanapūjanāmahaṃ
6110恒时积聚四亿财富;
Cattakoṭidhanasañcayo sadā; ()
13
13.
6112琼楼玉宇,如天宫般吉祥,
Indirāya suramandiropamā
6113栴檀与沉水妙香芬馥缭绕,
Candanāgarusugandhabandhurā,
6114香殿辉耀于大地——
Tatra gandhakuṭi bhāti medinī-
6115犹如孙德莉头上的宝冠;
Sundarisirasi sekharo yathā; ()
14
14.
6117登临那香殿的人。
Tāya gandhakuṭiyā’dhirohiṇī
6118执持法王足下莲花之吉祥女
Dhammarājacaraṇindirā’dharā,
6119犹如通往天界与解脱宫殿之
Saggamokkhabhavanappavesani-
6120阶梯之道,故应礼敬
Sseṇipaddhatirivā’ti nomati; ()
15
15.
6122那精舍的四周,以善净摩尼环绕
Tabbihāraparito sudhāmaṇi-
6123愿我常忆念大海,轮回之障已被系缚
Baddhamāvaraṇacakka māhare,
6124导师的声誉吉祥,犹如乳海
Satthu kittisirikhīrasāgaru-
6125恒常高涌浪环之巍峨;
Tatuṅgavīcivalayassiriṃ sadā; ()
16
16.
6127此寺院僧房的药草——
Tabbihārapariveṇamosadhi-
6128星点洁白之沙聚,
Tārakādhavalavāḷukākulaṃ,
6129胜者亲族之友为之解说。
Vyākaroti jinakundabandhuno
6130以会合展现秋季水池之美;
Saṅgamena saradambarassiriṃ; ()
17
17.
6132彼处夜间宝幢聚集
Tattharattamaṇiketusaṃhatī-
6133光明破除暗空,岂非
Raṃsibhinnatimirambare na kiṃ,
6134智者称叹为日月星,
Kovidehi ravicanda tārakā
6135似光明身。'
Jotiriṅgananibhā’ti vuccare; ()
18
18.
6137以盛开林王般的庄严辉耀
Bhāti phullavanarājilakkhiyā
6138如红毯般铺展于此
Rattakambalamivā’hisanthataṃ,
6139在迎接导师足所踏临的广场
Caccaraṃ caraṇasampaṭicchane
6140彼处,花朵盛满花粉,
Satthuno kusumareṇu nibbharaṃ; ()
19
19.
6142宛若蜂群以宝线密织,
Bhiṅgapantimaṇitantusibbitaṃ
6143微风轻柔地拂过,
Mandamārutatharussitaṃ tahiṃ,
6144勿以花粉层覆我——
Pupphareṇupaṭalabbitāna mā-
6145兄弟般的日照被遮蔽
Bhātisatthu’pari vāritātapaṃ; ()
20
20.
6147王树迦尼迦罗之枝条
Rājarukkhakaṇikārasākhino
6148彼处四周繁花盛开
Phullitā parisamantato tahiṃ,
6149因听闻导师之法而显现
Satthu dhammasavaṇena dissare
6150犹如被穿着披覆之衣
Cīvarāni’va nivatthapārutā; ()
21
21.
6152蜂拥扬起的如云烟尘
Uggatā’likuladhūmakajjalā
6153无垢咖离咖树的含苞枝条,
Nibbikāsakalikāsikhāvalī,
6154占巴咖树与达杜玛树的华枝,
Campakadadumapadīpasākhino
6155犹如百盏灯芯齐燃,明亮闪耀;
Ujjalanti satavaṇṭavattikā; ()
22
22.
6157禅修者们那甘美的法语之流,
Jhāyataṃ kamadhuradhammabhārati-
6158从山岩洞窟中涌出,
Nijjharehi sikharidari tahiṃ,
6159即使仅是片刻,亦能以正精进而令满足。
Sammavegaparisositā da’pi
6160「善士们为何不平息?」
Kiṃ navūpasamayanti sādhavo; ()
23
23.
6162那里,杜鹃鸟于摇曳的芒果树丛间啼鸣。
Kujitālikulakokilā tahiṃ
6163芒果树枝头繁花盛开,
Phullitaggasahakārasākhino,
6164纵使根处贪欲炽盛的行者,
Tibbarāgacarite’pi mūlage
6165于修习中,如何不心生喜乐?
Bhāvanāsu naramāpayanti kiṃ; ()
24
24.
6167铺满了炒米与五种花朵
Lājapañcamakapupphasanthataṃ
6168以离贪者的足迹所庄严
Tantapovanapavesanañjasaṃ,
6169进入林野的直道
Vītarāgacaraṇaṅkasajjitaṃ
6170恒常舍弃天界之道;
Saggamaggamapahāsate sadā; ()
25
25.
6172即使那些为女人柔软双足而苦恼者,
Nārivāmacaraṇāturā’pi ye
6173因与离垢身者相会,
Saṅgamena vigataṅgaṇaṅginaṃ
6174犹如生起身毛竖立的喜悦,
Lomahaṃsajanite’va pītiyā;
6175此处,无忧树林,璀璨辉耀,
Tatra’sokatarurāji rājate, ()
26
26.
6177甄叔迦等诸花,光明灿烂。
Kiṃsukādikusumehi bhāsuraṃ
6178这苦行林,是无烦恼的住处,
Taṃ tapovana manālayālayaṃ,
6179他们豆类的光辉,充遍
Tesa muggatapatejasā bhusaṃ
6180就如火焰燃烧般显现。
Aggipajjalitameva dissate; ()
27
27.
6182以向上攀缘、滴落之盛华为饰
Uddhavaṇṭagaḷitehi phullase-
6183以水晶珠串为饰,以稻穗为饰
Phālikākuḍumalehi sālinī,
6184以花鬘为饰,以银栏楯为饰,以诗偈为饰
Mālakā rajatavedikā kaviya
6185象牙镶嵌,熠熠生辉;
Vidadumehi khavitā virājate; ()
28
28.
6187啜饮芒果花蜜之滴者,
Pīta cuta makaranda bindavo
6188那里,鹦鹉、杜鹃、鹧鸪,
Tatra kīrakaravikasārikā,
6189何鸟以甜音歌咏
Kiṃka haranti madhuraṃ ravantipi
6190妙音牟尼——帕拉德、提西之祥瑞
Mañjubhāṇīmunibhāratissiriṃ; ()
29
29.
6192从金峰之冠冕,瀑流
Hemakūṭamakuṭehi nijjhara-
6193重担光辉,沿岸更胜
Bhārabhāsurataṭo’rapīvarā,
6194广大持地诸王,于彼处
Bhuribhuridharabhubhujā tahiṃ
6195礼敬胜者之子足莲
Cumbare jinasuta’ṅghipaṅkaje; ()
30
30.
6197妙唇如贝,乳峰高耸。
Cārucañcupuṭatuṅgacucukā
6198她有着如鸳鸯胸脯般浑圆的乳房。
Cakkavākakucamaṇḍalā tahiṃ,
6199她有着如蓝鸟发髻般的秀发。
Nīlikākacakalāpasālinī
6200具有如青莲花般转动不息的眼眸;
Nīlanīrajavilolalocanā; ()
31
31.
6202具有如成列系缚之天鹅所缀的腰带;
Seṇibaddhakalahaṃsamekhalā-
6203具有丰满红润、宛如垂悬重担般的臀部;
Dāmabhārataṭapīnasoṇinī,
6204臂钏罗列,犹如蜂群旋绕
Bhiṅgacakkaratanaṅgadāvalī
6205项链璀璨,如破浪之泡沫般闪耀
Bhaṅgavīcikaṇahārabhāsurā; ()
32
32.
6207耳饰间垂落的花蕊与花粉
Kaṇṇikāgaḷitakañjakesara-
6208黄褐色衣,清净如水,端严美好者,
Piñjarambuvimalambarā subhā,
6209香风送爽,施予乐触,吉祥
Gandhavāhasukhaphassadā siri-
6210宫室庄严,如白莲绽露微笑者;
Mandirā kumudamandahāsinī; ()
33
33.
6212齿如花蕊蜂拥者,莲花者
Kesarāliradanā sarojinī-
6213欲女,指面容如盛开莲花者
Kāminī vikacapaṅkajānanā,
6214为离一切怖畏者所亲近者
Vītasabbadarathehi sevitā
6215“天池”,为何说是河流?
Dibbapokkharaṇiyo najenatikiṃ; ()
34
34.
6217“以摩提咖等藤蔓缠绕”者,
Muddikāpabhutivallivellita-
6218“以旧衣为屋而禅修者”,
Jiṇṇacīvarakuṭīhi jhāyataṃ,
6219“以散布的羽毛为庄严的孔雀群”
Piñchāsāritasikhaṇḍimaṇḍalā-
6220“森林以破碎、粗粝之物与宝物为庄严”
Khaṇḍataṇḍavasumaṇḍitaṃ vanaṃ; ()
35
35.
6222“导师以百件袈裟而修习”
Satthu kasāvakasatehi bhāvanā-
6223如力刃破暗,于某处,
Sattibhinnatimisāti katthaci,
6224于此无尘垢处显现,
Dissare niracakāsato tahiṃ
6225如胎藏内室之入口;
Gabbharo’darasamosarāni’va; ()
36
36.
6227黑色者,抖擞着黄褐色的羽衣。
Kālakā dhutapisaṅgavāladhī
6228在玛拉迦树上,迦陵频伽鸟与舍利迦鸟,
Māḷakesu kalaviṅkasāḷikā,
6229享用饭食之后,便无所畏惧。
Bhattasitthamanubhūya nibbhayā
6230那里鸣唱着法音;
Dhammarāvamanukūjare tahiṃ; ()
37
37.
6232超越死亡怖畏、眼目清净者,
Vitamaccubhayabhantalocanaṃ
6233渴望饮用阿拉瓦拉池水者,
Ālavālajalapānadohaḷaṃ,
6234导师以柔和音声,毫不动摇地呼唤
Satthu mañjusarapāsaniccalaṃ
6235在那里,可见鹿群
Dissate hariṇamaṇḍalaṃ tahiṃ; ()
38
38.
6237大象以鼻卷缠着藤蔓
Hatthavellitalatāhi vāraṇā
6238猴群手持宝珠般的扇子,
Vānarāca maṇivijanīhi’va,
6239降伏了畏惧生存之热恼者,
Vijayanti bhavatāpabhīruke
6240在彼处的树下禅修者。
Rukkhamūlagatajhāyino tahiṃ; ()
39
39.
6242云色林王的行列
Meghavaṇṇavanarājirājinī
6243她以块根、果实为食,
Kandamūlaphalabhojanehi sā,
6244唯乐住于布施巴拉密而行供养;
Dānapāramirate’va pīṇaye
6245如来与比丘僧团俱
Bhikkhūsaṅghasahitaṃ tathāgataṃ; ()
40
40.
6247法堂的天盖高悬于上
Dhammamaṇḍapavitānamuddhati
6248宝珠水泡垂挂其间
Lambamānamaṇibubbulodare,
6249恒常炽燃的闪电之列
Niccapajjalitavijjurājiyo
6250星光为之失色而闪烁
Bhanti nijjitaravindutārakā; ()
41
41.
6252树洞巢穴之中
Rukkhakoṭarakulāvakodare
6253彼林鸟群鸣啭
Kujitehi sakuṇehi taṃvanaṃ,
6254胜过螺、鼓、竹、琴
Jeti saṅkhaghaṇavaṃsavallakī-
6255其音声之精华,如天界伎乐之庄严
Rāvasārasuraraṅgabhusiriṃ; ()
42
42.
6257因陀罗蓝宝石门楼的光辉
Indanīlamaṇitoraṇippabhā-
6258在那里,如同应被驱散的黑暗一般,
Bhinditabbatimiropamaṃ tahiṃ,
6259日月双轮的光辉
Candacaṇḍakaramaṇḍaladvayaṃ
6260正如阿修罗王般的威光;
Vindateva asurindavibbhamaṃ; ()
43
43.
6262如乳海波涛般洁白的
Khīrasāgarataraṅgapaṇḍarā
6263那里有众多经行道,
Nekacaṅkamanamālakā tahiṃ,
6264妙足所触的吉祥,极为殊胜
Phuṭṭhacārucaraṇindirā bhusaṃ
6265专精禅那者之光辉,于我等中
Bhanti jhānapasutāna massame; ()
44
44.
6267以修习净化众秽者,是为清净
Bhāvanāya pavanāni pāvanā
6268说法之味者,即庄严者。
Desanāya rasanā vibhūsanā,
6269侍奉者、施与者、与声闻俱者
Sevakā danavakā sasāvakā
6270敬重诗人之引导与乐之引导者
Mānayantī kavikanayaṃ sukhānayaṃ; () (Yamakabandhanaṃ;)
45
45.
6272所谓竹林,是风鸣之竹林的竹林
Kīcakā tyanilakūja kīcakā
6273所谓瓦咤咖,是牛群之义,由瓦与咤咖所成
Vācakā rivagaṇassa vā cakā,
6274所谓摩咤咖,是新果之义,为摩咤咖
Mocakā navaphalassa mocakā
6275“梅咤咖”指兽皮柱之“梅咤咖”;(双连结)
Mecakā camaṇithambha mecakā; () (Yamakabandhanaṃ;)
46
46.
6277“咕基达”指“阿离”、“帕基达”、“阿巴拉咖基达”;
Kūjitā’li bhajitā’parākajitā
6278“拉基达”指“阿喇咖基达”,实为“布基达”;
Rājitā’lakajitā hi pūjitā,
6279“咖拉瓦”即“阿咖拉拉瓦”、“亚盖拉瓦”。
Gāravā’kararavāyakeravā
6280“盖拉瓦、咖拉拉瓦、萨咖拉瓦”(双连结);
Keravākararavā sagāravā; () (Yamakabandhanaṃ;)
47
47.
6282“盖德咖库苏玛汉德咤德咖”。
Ketakī kusumahantacātakī
6283阿姆巴雷、努卡尼卡、阿瓦喇姆巴雷,
Ambare ṇukaṇikā’valambare,
6284温吉德、伍德尼雅玛、亚吉德,
Vuñcitā utuniyāmayañjitā
6285拉玛布弥、帕拉玛比拉玛布——(双连结)
Rāmabhumi paramābhirāmabhū; () (Yamakabandhanaṃ;)
48
48.
6287渴求者,献供者,月施者
Tāsadā havisadāna māsadā
6288常如是者,常欲者,彼常者
Yo sadātiya sadā kama taṃ sadā,
6289彼暗者,燃暗者,实热者
So tamo dahatamo hi tattamo
6290乔达摩已远离黑暗与愚痴,轭缚已解。
Vītamo muhatamo hī gotamo; () (Yamakabandhanaṃ;)
49
49.
6292萨拉咖树,种种优姿妙蔓。
Sālakā nanavilāsapā latā
6293玛拉咖,皱纹般善妙光辉的玛拉咖。
Mālakā valisubhāsamā lakā,
6294“玛拉咖”,即“皱纹善光玛拉咖”。
Māḷakā valisubhāsamā lakā
6295“萨拉咖”即“那那维拉萨巴”中的“拉咖”。(双连结)
Sāḷakā nanavilāsapā lakā; () (Yamakabandhanaṃ)
50
50.
6297“瓦内瓦嘉多维基多瓦内瓦”,意为“如林而生,如林而胜”。
Vāneva jāto vijito vaneva
6298「基诺瓦内乔咖瓦那嘉那诺诺」:意为胜者无尘垢,林知者非我等。
Jinova’nejo kavanajānano no,
6299「内达维内达维嘉那努瓦德」:即导师、调御者,随顺离众者。
Netā vinetā vijanānu vāte
6300「瓦尼嘉那杰德瓦内维内多」:于祇园调御众人。(四句双连结偈)
Vanī janaṃ jetavane vinento; () (Caturakkharika citta yamakaṃ;)
6301此为由名为“梅达难德”的论师所造,为使一切诗人心生欢喜的因缘,于《胜者史灯论》的〈近因分〉中,名为「祇园精舍庄严明灯」的第十七品。
Iti medhānandābhidhānanayatinā viracite sakalakavijana hadayānandadānanidāne jinavaṃsadīpe santike nidāne jetavana vihārālaṅkāra paridīpo sattarasamo saggo.
1
1.
6303彼如如不动胜者的世界,
Bhuvika yassa jinassa tādino
6304于诸贤者之首座殿堂中,
Vidurānaṃ mukharaṅakgamandire,
6305阿拉汉等功德,是为殊胜美妙。
Arahādi guṇāti sundarī)
6306声名辉耀,威仪妙丽。
Lasate kitti vilāsa sundarī; ()
6307于鹿野苑苦行林、仙人堕处,乔达摩族之幢相者。
Migadāyatapovane isi-patane gotama gotta ketuso,
6308人御者的首次雨安居
Narasārathi vassa mādimaṃ
6309世尊住于波罗奈王都
Vasi bārāṇasirājadhāniyaṃ; ()
3
3.
6311复次,导师在竹林
Puna veḷuvane vināyako
6312在王舍城的山城竹林
Nagare rājagahe giribbaje,
6313第二、第三、第四
Dutiyaṃ tatiyaṃ catutthakaṃ
6314雨安居后;
Avasi vassamanuddayāparo; ()
4
4.
6316牟尼于第五年在大林,
Muni pañcamavassa mindirā-
6317于毗舍离城中,居大林精舍,
Layavesāli puraṃ mahāvane,
6318舍离了城邑的丰饶;
Pavihāsi puraṅgapīvaraṃ
6319犹如狮子,依止而住
Upanissāya yatheva kesari; ()
5
5.
6321驱除黑暗者,无有懈怠
Timirāpaharo’sadhīlatā-
6322炽燃之中,清凉瀑流群聚
Jalite sītala nijjharākule,
6323牟尼于第六住处得安乐
Munichaṭṭhamanālayo sukhaṃ
6324世尊在普图玛嘎拉山度过雨安居;
Vasi vassaṃ puthumaṅkulācale; ()
6
6.
6326前往三十三天宫,坐于石座上
Tidasālayago sudubbudhaṃ
6327于石座上宣说阿毗达摩,
Abhidhammaṃ kathayaṃ silāsane,
6328安坐而过第七安居月;
Sunisajja savītināmayī
6329善逝在第七安居月最后一日。
Sugato sattamavassa manvahaṃ; ()
7
7.
6331以黄旃檀香所熏净的
Haricandanagandhapāvana-
6332在名为贝萨咖喇巴的林野中,
Pavane bhesakalābhidhe vane,
6333人天导师
Sanarāmara lokanāyako
6334牟尼之尊住第八雨安居;
Munināgo vasi vassamaṭṭhamaṃ; ()
8
8.
6336以甘美音声宣说著称的
Madhurassarabhāṇi ghosita-
6337在著名的果西德长者所造之处,
Visute ghosita seṭṭhikārite,
6338于阿兰若度过第九雨安居。
Navamaṃ vasi vassamassame
6339牟尼尊住于殊胜的憍赏弥城;
Varakosambi pure munissaro; ()
9
9.
6341波利离耶伽的牟尼雄狮
Munikesari pārileyyaka-
6342象王施命而得喜乐,
Karinājīvitadānato bhato,
6343第十次住于波利耶多罗,
Dasamaṃ vasi pārileyyake
6344树丛装点之林间。
Vanasaṇḍe tarusaṇḍamaṇḍite; ()
10
10.
6346他以殊胜法的甘露味
Varadhammasudhārasena sa-
6347胜者安住于十一年
Jjana mekādasamaṃ samaṃ jino,
6348于殊胜的婆罗门村受供养
Dvijagāmavare’bhipīṇayaṃ
6349无家之自在者,居于那拉维德。
Vasi nāḷāvidite nirālayo; ()
11
11.
6351达拉尼天村,一月之后。
Dharaṇīsuragāma māsadā
6352胜者复至韦兰若,心无染著。
Punaverañja maniñjano jino,
6353前往布吉曼达树王根处
Pucimandadumindamūlago
6354无等者,于十二年间安住于等持。
Asamo bārasamaṃ samaṃ vasī; ()
12
12.
6356目如开敷优钵罗花者
Vikacappalacārulocano
6357牟尼王,犹如金刚山,巍然不动,
Munirājā vajirācalācalo,
6358于群峰攒聚、摇撼之山,
Sikharākulacāliyācale
6359安住十三年,功德之藏;
Avasī teḷasamaṃ guṇālayo; ()
13
13.
6361于清凉的池水之畔,柔软
Salilāsayasītale mudu-
6362于园林、祇园与苦行林,
Pavane jetavane tapovane,
6363大沙门度过了十四个雨季,
Vasi cuddasamaṃ samaṃ mahā-
6364令非沙门者生信乐
Samaṇo assamaṇā’pasādano; ()
14
14.
6366在迦毗罗卫王都
Kapilavhayarājadhāniyā
6367在不远处的人王卧处
Avidure nararāhaseyyake,
6368他度过三个或五个安居期。
Pavihāsi tipañcamaṃ samaṃ
6369牟尼住于尼俱律陀林园的殊妙之处;
Muni nigrodhatapovane subhe; ()
15
15.
6371调伏凶恶的马喇瓦咖亚卡,
Khara mālavakañca rakkhasaṃ
6372及那大腹的山岳
Damayaṃ bhūdhara pīvarodaraṃ,
6373庄严美丽的阿喇维城
Rucirālavirājadhāniyaṃ
6374胜者于此安住十六年
Viharī soḷasamaṃ samaṃ jino; ()
16
16.
6376复次,竹林园
Puna veḷuvanaṃ tapovanaṃ
6377依山城(王舍城)而住,
Upanissāya giribbajaṃ puraṃ,
6378于〔此处〕度十七雨季。
Dasa sattama vassa māvasī
6379牟尼狮子已破魔军;
Munisīho hatamāravāraṇo; ()
17
17.
6381以法语甘露,
Bhavadukkharujāhi mocayaṃ
6382令众生从有苦病中解脱。
Janataṃ dhammakathā’gadena so,
6383世尊住于遮离耶山窟。
Vasi cāliyapabbatālaye
6384胜者医王住第十八年。
Jinavejjācariyo dasaṭṭhamaṃ; ()
18
18.
6386次年,于摩嘎迪。
Tadanantaravassa muggadhi
6387在那广大的阿离耶山,他……
Vipule cāliyapakabbate’va so,
6388他在吉利巴迦度过了第二十年。
Vasi vīsatimaṃ giribbaje
6389城里的竹林与苦行林。
Nagare veḷuvane tapovane; ()
19
19.
6391如是,因无固定住处故
Anibaddhavihārato iti
6392世尊随处而住
Viharanto bhagavā tahiṃtahiṃ
6393光泽如摩尼宝,施与所欲
Maṇijotiraso’va kāmado
6394于雨季中度过了二十载
Sarade vīsati vītināmayī; ()
20
20.
6396牟尼安住于祇园苦行林
Muni jetavane tapovane
6397亦在鹿母讲堂之中
Bhavane cā’pi migāramātuyā,
6398于彼胜处,住二十五载
Mahite vasi pañcavīsati-
6399已度岁腊,住于三缚者
Mitavassāni tibaddhavāsago; ()
21
21.
6401从无系缚、系缚而住
Anibaddhanibaddhavāsato
6402于彼彼处具念而住者
Vasato tassa sato tahiṃ tahiṃ,
6403岂非有五种应作之事
Nanu vijjati kiccapañcakaṃ
6404所作已办者,说法之时机
Katakiccassa kathananuvāsaraṃ; ()
22
22.
6406日出时分,便已起身
Aruṇuggamane samuṭṭhito
6407为摄受诸随侍者
Tadupaṭṭhākajanassa’nuggahaṃ,
6408牟尼洗净面容与双足
Munirānanapādadhovanaṃ
6409安排好自己的一切事务;
Pavidhāyā’khilakicca mattano; ()
23
23.
6411于周全铺设的座上安坐,
Sunisajja susajjitā’sane
6412为次第行持,尽其所需,
Sapadānācaraṇāya yāvatā,
6413知时者获得时机。
Samayo samayaññu vindati
6414不久之后,独处者便享受禅那之乐;
Naciraṃ jhānasukhaṃ rahogato; ()
24
24.
6416缠缚那束缚之绳,
Paribandhiya tāyabandhanaṃ
6417善披下衣,于其上,
Sunivatthantaravāsako’pari,
6418以阿拉汉幢覆身,
Arahaddhajachāditaṅgimā
6419如宝石色石钵高举;
Maṇivaṇṇopalapatta mubbahaṃ; ()
25
25.
6421以所积集的福德之力
Abhisaṅkhatapuññasattiyā
6422从敞开门扉的精舍内室
Vivaṭadvāravihāragabbhato,
6423如狮子从山窟中跃出
Girigabbharato’va kesarī
6424有时独自出行,
Bahinikkhamma kadāci ekako, ()
26
26.
6426众星环列成鬘,
Valayikatatārakāvalī
6427如新月从云腹中现,
Navacandoriva vāridodarā,
6428由修行者僧团前导而行,从彼处
Yatisaṅghapurakkhato tato
6429牟尼有时外出,
Bahi nikkhamma kadāci so muni; ()
27
27.
6431以寻常的威仪而行乞食
Pakatīgatiyā’pi bhikkhituṃ
6432或现神变之行相
Gatiyā sappaṭihāriyā’yapi,
6433持一寻量之视而行
Yugamattadaso samācare
6434游行于村落、镇邑、城中的任何一处
Nigamaggāmapurīsu katthaci; ()
28
28.
6436示现殊胜神变时
Carato varapāṭihāriyaṃ
6437有时为乞食而站立,
Samadhiṭṭhāya kadāci bhikkhituṃ,
6438令大地清净无垢
Vimalīkurute mahītalaṃ
6439前方吹来柔和芬芳的微风;
Purato mandasugandhamāruto; ()
29
29.
6441前方的尘土自然平息;
Purato’pasamenti dhūliyo
6442行于殊胜之道时,头顶有美妙华盖,
Carato cārutarañjase sire,
6443天幕闪耀辉映。
Vilasanti vitāna vibbhamā
6444雨云新生,普降甘霖;
Navameghā phusitāni muñcare; ()
30
30.
6446清风徐来,吹散花朵。
Kusumāni samīraṇā’pare
6447林中鹿群亦纷纷散去,
Vipinenā’hariyo’kirantipi,
6448大地如同自己的足底一般,
Nijapādatalaṃ’va bhūtalaṃ
6449于所行之处皆成平坦。
Samataṃ yāti pathe padappite; ()
31
31.
6451柔软而触感舒适的大地——
Mudukā sukhaphassadā mahī-
6452美女们曾一度聚集于彼之足迹处,
Vanitā tappadasaṅakgame’kadā,
6453也曾一度亲吻莲花,
Kamalānipi cumbare’kadā
6454他的足莲劈开大地,
Pathaviṃ bhejja tadaṅghīpaṅkaje; ()
32
32.
6456足所踏之莲花,
Caraṇakkamitā’ravindaja-
6457花粉芳香馥郁,
Makarandā’ti sugandhabandhurā,
6458胜者象王之香气
Jinagandhagajinda māsiraṃ
6459“遍满”即“遍布”之义。
Parivāsenti samokirantipi; ()
33
33.
6461花蜜连缀之光辉
Makarandapabandhavibbhamaṃ
6462光芒如同被辛杜拉红粉所庄严,
Juti sindhūravicuṇṇabandhurā,
6463超越一切,呈现出极为殊妙的金黄色
Abhibhūya supiñjarāyate
6464游历于此有动、有不动的世间。
Carato lokamimaṃ carācaraṃ; ()
34
34.
6466天鹅、孔雀与鹦鹉
Kalahaṃsa mayūrasārikā
6467好声鸟亦各自发出各自的鸣声,
Karavīkā’pi sakaṃsakaṃ ravaṃ,
6468二足者亦有四足者等其他众生
Dvipadā’pi catuppadā’pare
6469他行走时,为何不礼敬?
Vajato tassa napūjayanti kiṃ; ()
35
35.
6471乐器与装饰品亦然。
Turiyāni vibhūsaṇāni’pi
6472于那时,自然发出悦音。
Sayamevā’bhiravanti taṅkhaṇe,
6473目睹那神变
Tamudikkhiya pāṭihāriyaṃ
6474面对善逝,谁能不生净信?
Sugate koka hi nasampasīdati; ()
36
36.
6476种种稀有神变
Vividhabbhutapāṭihāriya-
6477大众已作想,是为胜者
Katasaññāya mahājano jino,
6478于众生中生起悲悯
Janayaṃ janatāya’nuddayaṃ
6479今来此处,为乞食故
Idhapiṇḍatthamupāgato iti; ()
37
37.
6481缀满花等的合掌
Kusumādiyamākulañjalī
6482在脂腻的内巷中
Sadaneha’ntaravithi motare,
6483由胜者光芒织成的毛毯
Jinaraṃsi pabandha kambala-
6484百处覆蔽、容貌丑陋者;
Satasañchanna vivaṇṇaviggahā; ()
38
38.
6486为众人指甲痕所焕之光辉
Janatā nakharālidīdhiti-
6487没入众多如虚空般卑下之流者。
Nikarākāsanadīnimujjitā,
6488他礼敬那应受礼敬者
Abhivandati vandanārahaṃ
6489对牟尼的双足,心生欢喜;
Munino pādayugaṃ pamoditā; ()
39
39.
6491二十四位大众
Dasavisativā mahājano
6492犹如百人恭敬胜者,
Jinapāmokkhayatī satampivā,
6493恳请道:“请施与我们。”
Abhiyācati detha noiti
6494各随其财力供养世尊;
Bhagavantaṃ vibhavānurūpato; ()
40
40.
6496得知他的允诺
Adhivāsanamassa jāniya
6497为众人故,从胜者手中接受,
Janatā’dāya jinassa hatthato,
6498将那加持之钵带入殿堂——
Tamadhiṭṭhitapatta mindirā-
6499即进入布施堂中;
Sadanaṃ dānagharaṃ pavesaye; ()
41
41.
6501以四种香所熏修的
Catujātikagandhabhāvite
6502地上所设最胜座上,
Bhuvi paññattavarāsanopari,
6503以新衣与旧衣所成之粪扫衣料
Ahatāhatavatthajātite
6504善坐之善逝及其声闻众;
Sunisinnaṃ sugataṃ sasāvakaṃ; ()
42
42.
6506精心备办的殊妙饮食,
Paṭiyattapaṇītabhojana-
6507亲手献上莲花以为供养,
Vikatīhe’va sahatthapaṅkajā,
6508大众虔诚热切供养,
Abhitappayate mahājano
6509及以衣服等恭敬供养。
Patimāneti ca cīvarādinā; ()
43
43.
6511于皈依时,亦有五种。
Saraṇāgamane’pi pañcayu
6512安立于增上戒者,是指那些人。
Adhisīlesu patiṭṭhahanti ye,
6513于四道果中,何处?
Catumaggaphalesu katthavi
6514其证智、随眠、意向等为始。
Tadabhiññā’nusayāsayādito; ()
44
44.
6516世尊食事已毕。
Bhagavā katabhattakiccavā
6517以相应的法语,
Anurūpāya kathāya dhammiyā,
6518日亲调伏诸亲族
Ravibandhu vineyya bandhunaṃ
6519唤醒心莲之林
Hadayambhojavanaṃ pabodhaye; ()
45
45.
6521宛如行走的哈利梅鲁山
Harimerugiri’va jaṅgamo
6522遍身披覆因陀罗弓弦之列,
Parinaddhindasarāsanāvalī,
6523具足百福德相
Visate satapuññalakkhaṇo
6524牟尼从精舍座中起身;
Muniru’ṭṭhāya vihāramāsanā; ()
46
46.
6526在那胜妙的圆坛场中
Varamaṇḍalamāḷake tahiṃ
6527牟尼在为他铺陈的大高座上
Muni paññattamahārahāsane,
6528暂来安坐
Khaṇamāgamayaṃ nisidati
6529乃至食事成办;
Yaminaṃ bhojanakiccasādhanaṃ; ()
47
47.
6531犹如以宝线、妙线所缝制
Maṇivammasuvammitā viya
6532披象衣之粪扫衣者
Karino pārutapaṃsukūlikā,
6533诸行者围绕那位行者之王、群主
Yatayo yatirājayūthapaṃ
6534他们立即前往围绕
Parivārenti upecca taṅkhaṇe; ()
48
48.
6536知时者,从那时起
Samayaṃ samayaññuno tato
6537殊胜的侍者如是禀报:
Tadupaṭṭhākavaro nivedaye,
6538犹如胜者的香象,周身芬馥,
Jinagandhagajo suvāsitaṃ
6539以微妙香,入于香室。
Visate gandhakuṭiṃ sugandhinā; () (Purebhattakiccaṃ)
49
49.
6541那时,胜者于香室门口
Athagandhakuṭīmukhe jino
6542无有尘垢,足尘亦不存,
Virajo pādarajo nacatthipi,
6543洗净双足,安置
Paridhotapadāni nikkhipaṃ
6544于宝掌之上,暂住片刻;
Maṇisopāṇatale khaṇaṃ ṭhito; ()
50
50.
6546胜者出世亦为难得,
Udayo’pi jinassa dullabho
6547刹那具足而得成就,亦为难得,
Khaṇasampattisamiddhi dullabhā,
6548得人身亦难得
Manujesu’papatti dullabhā
6549听闻胜者之法亦难得
Jinadhammassavaṇampi dullabhaṃ; ()
51
51.
6551沙门性亦难得
Samaṇatta mape’ttha dullabhaṃ
6552三种教法由不放逸,
Tividhaṃ sāsana mappamādato,
6553清净者教诫诸行者,
Yatayo’vadatā’nusāsati
6554诸比丘,应当成就。
Abhisampādayathā’ti bhikkhave; ()
52
52.
6556有比丘顶礼后
Abhivandiya keci bhikkhavo
6557世尊教法的圆满行道者
Bhagavantaṃtaka paṭipattipūrakā,
6558然后,依次修习的次第
Atha sampaṭipādanakkamaṃ
6559反问观等诸法;
Paṭipucchantivipassanādisu; ()
53
53.
6561于观等诸法中给予指导,
Padadāti vipassanādisu
6562牟尼顺应他们的行持,
Muni tesaṃ cariyānurūpikaṃ,
6563领受了导师的教诫
Paṭigaṇhiya satthusāsanaṃ
6564如同为了串成宝珠的人,
Maṇidāmaṃ viya makaṇḍanatthiko; ()
54
54.
6566向胜者行右绕礼之后,
Pavidhāya jinaṃ padakkhiṇaṃ
6567他们恭敬合掌,
Atha te bhattisamapakpitañjalī,
6568诸行者各自进入
Pavisanti yatī sakaṃsakaṃ
6569自己的住处——寂静无风的安住者。
Vasatiṃ santanivātavuttino; ()
55
55.
6571瓦德山麓洞窟
Vatapabbatapādakandara-
6572“丰盛”者,即某些精勤者
Pabhūtīsva’ññataraṃka padhānikā,
6573进入天、阿修罗、龙之中
Pavisanti surāsuroraga-
6574金翅鸟的居所,及其他诸处;
Garuḷānaṃ bhavanesucā’pare; ()
56
56.
6576若欲进入香殿,
Atha gandhakuṭiṃ yadicchati
6577入已,他为乐于远离者,
Pavisitvā pavivekakāmavā,
6578具念的牟尼,右侧而卧。
Muni dakkhiṇapassato sato
6579白昼时分,他卧于自己合适的卧具上。
Sayanaṃ kapakpayatī’sakaṃ divā; ()
57
57.
6581身垢已息,犹如澄净平和。
Vupasantasarirajassamo
6582牟尼起身,遍历无数俱胝,
Muniru’ṭṭhāya anekakoṭiyo,
6583于刹那间体验诸定,
Anubhūyaka samādhayo khaṇaṃ
6584以佛眼观照世间;
Bhuvanaṃ passati buddhacakkhunā; ()
58
58.
6586或于止中,或于观中,
Samathamhi vipassanāyavā
6587当如来放下重担之时,
Dhuranikkhepakate tathāgate,
6588他依神通力,侍立其处,
Tahimiddhibalenu’paṭṭhito
6589悲悯之藏再次令其起立。
Puna vuṭṭhāpayate dayānidhi; ()
59
59.
6591如是,五百声闻众,
Iti pañcasatampi sāvake
6592世尊极速教诫,
Atikhippaṃ kabhagavā’nusāsiya,
6593犹如令莲花绽放般,令他们觉悟。
Padumāniva te pabodhayaṃ
6594不凌虚而行,归于己之住处;
Nabhāsā yāti vihāra mattano; ()
60
60.
6596胜者骏马般的足迹之威力
Jinasindhavapādavikkamaṃ
6597胜者调伏六牙象王之钩
Jinachaddantagajindakuñcanaṃ,
6598胜者之狮子吼
Jinakesarasīhagajjanaṃ
6599我等得见、得闻,如是。
Abhipassāma suṇoma no iti; ()
61
61.
6601愿住于胜者所在之处。
Vihareyya yahiṃ jino tahiṃ
6602午后,合掌之中盛满鲜花,
Aparaṇhe kusumākulañjalī,
6603善着下衣,善披上衣,极为庄严,
Sunivatthasupārutā bhusaṃ
6604众人满怀喜悦,聚集而来;
Muditā sannipatantikho janā; ()
62
62.
6606那时,已示现神变者,
Atha dassitapāṭihāriyo
6607进入殊胜的法堂,
Pavisatvā varadhammamaṇḍapaṃ,
6608犹如太阳照临持双山巅。
Sūriyova yugandharo’pari
6609胜者安坐于善敷之座首。
Sunisajjā’sanamatthake jino; ()
63
63.
6611以迦陵频伽鸟鸣般优雅之声。
Karavikavirāvahārinā
6612以甘美而广大的音声,向听众们
Madhuro’dārasarena sotunaṃ,
6613宣说四种圣谛
Caturā’riyasaccamīraye
6614依于次第之说而
Anupubbāya kathāya nissitaṃ; ()
64
64.
6616恭敬地领受法
Paṭigaṇhiya dhammamādarā
6617她走向与自己言辞相应的行境,
Nijavohāra’nurūpagocaraṃ,
6618她以右绕的方式趋近,
Abhiyāti padakkhiṇena sā
6619以头面礼敬众会(午后事)
Parisātaṃ sirasā’bhivandiya; () (Pacchābhattakiccaṃ)
66
66.
6621又如持优胜象王之额宝者,
Varavāraṇakumbhadāraṇo
6622又如狮子王摧破恶见者,
Migarājāva kudiṭṭhabhañjano,
6623于是,他结束了这法之狮吼。
Atha niṭṭhitadhammagajjano
6624牟尼起身、沐浴、就座;
Muniru’ṭṭhāyu’pavesanā’sanā; ()
65
65.
6626那殊胜之身躯,犹如莲花。
Kamalaṃ’va kalevaraṃ varaṃ
6627无垢离尘的胜者
Vimalaṃ vitarajomalaṃ jino,
6628若欲沐浴者
Avasiñcitukāmavā sace
6629进入浴室后
Pavisitvāna nahānakoṭṭhakaṃ; ()
67
67.
6631由那位侍者比丘
Tadūpaṭṭhitikena bhikkhunā
6632以准备好的水沐浴后,
Paṭiyattenudakena viggahe,
6633疲劳顿时止息。
Samitotuparissamo muhuṃ
6634返回之后,披好衣服;
Punarāgamma nivatthacīvaro; ()
68
68.
6636在平坦之处,善坐、善卧;
Sunisajja sina’ssame same
6637在寺院中安设的座位上,
Pariveṇe ṭhapitāsanopari,
6638片刻间受用此乐。
Anubhoti muhutta mattanā
6639善解脱者,亦有解脱所生之乐;
Suvimutto’pi vimuttijaṃ sukhaṃ; ()
69
69.
6641彼之现起与随现起。
Tadupaṭṭhitipaccupaṭṭhitā
6642出离而流转于彼彼处,
Abhinikkhammatatotatoyatī,
6643恭敬合掌的花鬘,
Mahitañjalipupphamañjarī
6644簇拥着三界导师。
Parivārentitilokanāyakaṃ; ()
70
70.
6646道行圆满之次第
Paṭipattipapūraṇakkamaṃ
6647“反复询问”,也就是诸多询问。
Paṭipucchanti vipucchanāni’pi,
6648诸行者各各向胜者
Yatayo hi visuṃvisuṃ jinaṃ
6649前去听闻法说;
Savaṇaṃ dhammakathāya yācare; ()
71
71.
6651世尊为悲悯所策励,
Bhagavā karuṇāya codito
6652以智慧了知他们的意趣,
Tadadhippāya mavecca buddhiyā,
6653成就最上义
Abhisādhaya matthamuttamaṃ
6654「超越前夜分」:指前夜分应办之事
Purimaṃ yāmamatikkame iti; () (Purimayāmakiccaṃ)
72
72.
6656见无边际的世尊
Bhagavanta manantadassinaṃ
6657以头面礼彼诸善逝比丘
Sirasā tesugatesu bhikkhusu,
6658礼敬已,从诞生之域
Abhivandiya jātikhettato
6659诸天与阿修罗适得此缘
Labhamānā’vasaraṃ surāsurā; ()
73
73.
6661前往苦行林园
Upagamma tapovanaṅgaṇaṃ
6662肤色转成黄褐
Kurumānā chavivaṇṇapiñjaraṃ,
6663宝珠顶髻光芒集聚
Maṇimoḷimaricisañcaya-
6664具吉祥者,被围绕亲吻的;
Paricumbīkaḷitaṃ sirimato; ()
74
74.
6666指甲如蕊,手指似花瓣;
Nakhakesaramaṅgulīdalaṃ
6667双足莲花,为众所礼敬;
Caraṇambhojayugaṃka pavandiya,
6668四音节也在其后被问及。
Caturakkharikampi pucchare
6669「最胜问」者,如此被计为至少。
Varapañha’ntamaso’hisaṅkhataṃ; ()
75
75.
6671「施安乐者,于诸说法者中为无上。」
Sivado vadataṃanuttaro
6672牟尼解答他所问
Muni vissajjati tabbipucchanaṃ,
6673那时,离寻思、离疑惑者们
Atha vitakathaṅkathi tada-
6674随喜,并再三赞叹;
Bbhanumodanti abhitthavantipi; ()
76
76.
6676以自法之灯的光辉
Nijadhammapadīpatejasā
6677破除众生的愚痴与黑暗者,
Janasammoha tamovidhaṃsano,
6678如是,我于中夜分思维
Iti majjhimayāma manvahaṃ
6679牟尼已尽所应作,安度中夜(中夜分之所作)。
Katakicco muni vītināmaye; () (Majjhimayāmakiccaṃ)
77
77.
6681已降伏身体之疲劳,
Abhibhutasarīrajassamo
6682以所应作已办之圣道,
Katakiccehi’riyāpathehica,
6683然后,于后夜经行
Atha caṅkamaṇena pacchime
6684牟尼度过初夜时分
Paṭhamaṃ bhāga matikkame muni; ()
78
78.
6686顺风与逆风吹送而来的
Paṭivāta’nuvāta vāyita-
6687功德之香,令身芬芳
Guṇagandhehi sugandhitaṅgimā,
6688如宝珠灯光,璀璨明亮
Maṇidīpapabhāsamujjalaṃ
6689善逝来到了香室
Sugato gandhakuṭiṃka upāgato; ()
79
79.
6691于卧处舒展身体
Sayanopari sampasārayaṃ
6692身形端正相称,如狮子卧姿
Paṭimārūpasarūpaviggahaṃ,
6693如狮子般卧下
Sayanaṃ kurute’va kesarī
6694第二颂中的“具念正知”;
Dutiyasmiṃ satisampajaññavā; ()
80
80.
6696烦恼未成就而(功德)成就者,
Asamiddhakilesamiddhavā
6697世尊以坏灭、有分等七十种智,
Bhagavā bhaṅgabhavaṅgasattati,
6698既得安稳卧,大觉者觉醒——
Sunisajja pabujjhito mahā-
6699入悲悯之禅那,
Karuṇājhāna mupeticā’sane; ()
81
81.
6701若于前世诸有中,
Purimesu bhavesu pāṇino
6702若有已作加行之士,
Yadi vijjanti katādhikārino,
6703如日照而绽放的
Raviraṃsivikāsanūpaga-
6704莲花般应被唤醒。
Padumānī’va pabodhanārahā; ()
82
82.
6706由悲悯而生起,从此
Karuṇāya samuṭṭhito tato
6707悲心清凉的牟尼
Karuṇāsītalamānaso muni,
6708以佛眼观见
Abhipassati buddhacakkhunā
6709他们在地之道果近依;
Bhuvi te maggaphalopanissaye; ()
83
83.
6711如是,胜者在后夜分,
Iti pacchimayāma manvahaṃ
6712逾越三分之一已,
Tatiyaṃ bhāga matikkame jino,
6713已成就如前所说之应作事者
Purimoditakiccakārino
6714所作已办者之不可思议功德;(后夜分之所作)
Katakiccassa acintiyāguṇā; () (Pacchimayāmakiccaṃ)
84
84.
6716纵使唯以色身之量,亦能令人于佛生起净信
Pasidanti rūpappa māṇapi buddhe
6717依传闻为量者,亦于佛生信
Pasidanti ghosapakpa māṇapi buddhe
6718依外相为量者,亦于佛生信
Pasidanti ḷukhappa māṇapi buddhe
6719依法为量者,亦于佛生信
Pasidanti dhammappamāṇapi buddhe ()
6720如是,由名为慧喜的苦行者所造,令一切诗人心中生起欢喜之因,于《胜者史灯》中,近因之章,五种佛陀所作之阐明,第十八品竟。
Iti medhānandābhidhānenayatinā viracite sakalakavijana hadayānandadānanidāne jinavaṃsadīpe santike nidāne pañjavidhabuddhakicca paridīpo aṭṭhārasamoka saggo.
1
1.
6722于无间三界之广大深窟中
Niravadhibhuvanālavālagabbhe
6723善行之根所生长出的名声之蔓藤
Sucaritamūlavirūḷhakittivallī,
6724与九种功德之规则相应故
Navaguṇaniyamotu saṅakgamena
6725世尊犹如盛花之顶
Bhagavatamāsiyatheva (pupphitaggā); ()
2
2.
6727具极清净意者,已断诸随眠
Suvisadamatimā savāsanehi
6728一切烦恼垢染的有为之身
Sakala kilesa malehi cārakāyo,
6729所谓‘如是世尊’,乃觉者所赞叹
Itipi bhagavato budhābhigīto
6730‘阿拉汉’的称誉响彻世间
Bhuvivisuto arahanti kittighoso; ()
3
3.
6732执持道智之利剑
Gahita nisita maggañāṇa khaggo
6733殊胜地斩断恶行之敌
Varamati duccaritārayo achindi,
6734‘如是世尊’者,即已破诸敌之义
Itipi bhagavato hatārinoyo
6735“阿拉汉”的名声远扬世间;
Bhuvivisuto arahanti kittighoso; ()
4
4.
6737三有之车所配备者,正是无明;
Tibhavarathasamappitaṃ avijjā-
6738有与渴爱的绳索为其辐,业的轮毂为其轴心,
Bhavatasiṇāmayanābhika māsavakkhaṃ,
6739种种积集之业,是积集而成的轮辋;
Vicitupacitakamma sañcāyā’raṃ
6740老死尘垢纠缠而成轮缘,此即轮回;
Jaṭitajarāmaraṇerunemi vaṭṭiṃ ()
5
5.
6742其边际与时限皆不可知,有轮流转,存续于彼。
Avidita pariyanta kālasīmaṃ
6743他已转动了有轮,
Paribhamitaṃ bhavacakkamatthi tassa,
6744以坚固精进之足,立于菩提道场,
Thiravīriyapadehi bodhimaṇḍe
6745他安立于极清净戒的大地之上;
Suvimalasīlamahītaleṭhito yo; ()
6
6.
6747以极净之信
Hanivihani are visuddhasaddhā-
6748以手执莲,日日击打定砧之背,
Karakamalena samādhisāṇapiṭṭhe,
6749善磨利刃,月月斩断业
Sunisita masamaṃ nihanti kamma-
6750手持灭尽智之斧
Kkhayakarañāṇakuṭhārimādadhāno; ()
7
7.
6752摧毁有轮之车,登上道车
Hatabhavaratha vibbhamassa magga-
6753登上彼车,前往寂静城者
Rathamabhiruyha sivaṃpuraṃ gatassa,
6754如此,世尊是杀敌者,
Itipi bhagavato hatārakassa
6755“阿拉汉”的称赞声遍满世间;
Bhuvivisuto arahanti kittighoso; ()
8
8.
6757不知边际的苦轮
Avidita pariyanta dukkha vaṭṭaṃ
6758有之轮,即称为无明。
Athabhavacakkaka mituccate avijjā,
6759其中,因为它是根本,无明即为轮毂。
Tahimupahitanābhī mūlakattā
6760有、生、老死,即是彼轮辋的终端。
Bhavatijarāmaraṇaṃ tadantanemi; ()
9
9.
6762于此二者之间,合而为辐
Ghaṭita tadubhayantarā arāssu
6763以行为首的其余十法
Dasa abhisaṅkharaṇādisesa dhammā,
6764于苦、集、灭、道之际
Kasirasamudaye nirodha magge
6765了知与不了知,即是无明。
Bhavati pajānamajānanaṃ avijjā; ()
10
10
6767无明有三地。
Bhavati tividhabhumikā avijjā
6768这是四谛自性的遮蔽者。
Catuvidha saccasabhāva chādakā’yaṃ,
6769此乃思择之思的中央
Abhivicinana cetanāna maddhā
6770以种种方式成为三有之缘;
Vividhanayena bhavattaye nidānaṃ; ()
11
11.
6772各自结生心的因
Sakasaka paṭisandhicittahetu
6773唯二所造之业,于欲界中
Dvaya mabhisaṅkhata kammameva kāme,
6774心之善或不善,能生色界、无色界
Cita kusala marūpa rūpa gāmiṃ
6775彼二者俱为结生之因
Tadubhayabhupaṭisandhihetu hoti; ()
12
12.
6777善与不善被三种分别,
Kusalamakusalaṃ tidhā vibhattaṃ
6778于前有中如其相应所积集,
Purimabhavenicitaṃ yathānurūpaṃ,
6779并非从结生而有其他;那是什么?
Nabhavati paṭisandhitoparaṃ kiṃ
6780三有流转中的果报心之因
Tibhava pavatti vipāka citta hetu; ()
13
13.
6782集所成的欲界与色界果报
Samudayamaya kāmarūpapākā
6783存在于结生与转起中
Sati paṭisandhi pavattiyaṃ bhavantī,
6784各个存在,名为色之因
Saka saka bhavanāma rūpahetu
6785依种种缘而相应
Vividha nidānavasena cānurūpaṃ, ()
14
14.
6787同样地,四种无色果报
Tathariva caturo arūpapākā
6788各自地之名缘
Sakasakabhumikanāmapaccayāva,
6789于无想有情,意积集
Samupacita manaṃ asaññasatte
6790为何不生于世间?唯色之故。
Nabhavatikiṃka bhuvi rūpamattahetu; ()
15
15.
6792这两者,是无果报的心。
Tadubhaya mavipāka cittatopi
6793于三有中,亦随顺而生起。
Pabhavati tīsubhavesu cā’nu rūpaṃ,
6794于善趣、恶趣,及欲界之足处。
Sugati dugatiyaṃ padaṃhi kāme
6795成为六处之名色;
Bhavati saḷāyatanassa nāma rūpaṃ; ()
16
16.
6797‘有’的词根,为无想、离色相——
Bhavati padaka masaññi vajjarūpa-
6798于地,三种处之名与色,
Bhuvi tividhāyatanassa nāma rūpaṃ,
6799于无色有中,有之集起。
Havati samudayo bhave arūpe
6800微细,唯意处之名而已。
Sukhuma manāyatanassa nāma mattaṃ; ()
17
17.
6802如是,于三有中,各各——
Iti tividhabhave bhavanti taṃ taṃ-
6803有的生起之处,以触为因。
Bhava pabhavāyatanāti phassahetu,
6804同样地,由业而来的有,以及色。
Tathariva kamato bhavānu rūpaṃ
6805于三有中,由六触所生之受。
Tividhabhavesu chaphassavedanejā; ()
18
18.
6807在种种有、趣、住处中的彼彼
Vividha bhavagatiṭṭhitīsu taṃ taṃ
6808成为执取所弃缠结之因
Chaṭita jaṭā gahaṇassa hetu hoti,
6809对再有及两种有的坚固执取
Punarubhaya bhavassa daḷhagāho,
6810由于因的本性,成为有、后有、再有。
Bhavati bhavotibhavamhi hetujātyā; ()
19
19.
6812这便是三种有、生起与生,
Tividha bhavu’papattijātiresā
6813成为老死等诸苦之因,
Bhavati jarāmaraṇādi dukkha hetu,
6814一切烦恼、灾患之漏
Sakalakasirupaddavā’savānaṃ
6815集为因,由此故为无明
Samudayahetutatosiyā avijjā; ()
20
20.
6817凡依坚固执取之力
Thiragahaṇavasena yohi koci
6818行于善行或恶行者,他的
Sucarita duccaritaṃcareyya tassa,
6819其中,‘业’是指趣向善趣与恶趣的业
Sugati dugati gāmi kammamettha
6820‘业论者’,是宣说业有之人
Kathayati kammabhavo’ti kammavādī; ()
21
21.
6822“由业所生、种种积集”者,即业力所生的种种积聚。
Vicitupacita kammasattijātā
6823“有”者,即宣说为再生之五蕴。
Vadatupapatti bhavo’ti pañcakhandhā,
6824“生”者,即那些诸蕴之最初生起。
Tadabhijanana māhajāti tesaṃ
6825「老」即是成熟与死没
Cuticavanaṃ paripākatājarā’ti; ()
22
22.
6827对于依地界与水界的结缚而安住者
Pahavaphalapabandhato ṭhītānaṃ
6828对于依池沼之深而生起者
Sarasagabhīrapaṭicca sambhavānaṃ,
6829依此法而得清净
Kayirati visadāya yāya dhamma–
6830住立,以超越名色之慧而执持
Ṭhitimatināmadhiyā pariggahaṃsā; ()
23
23.
6832然而在此,四边际之总摄
Idhapana caturosiyuṃsamāsā
6833前有、生起、痴、业,为一。
Purimabhavo’daya moha kammameko,
6834有、取、有之心、名色
Bhavatihanabhavacittanāma rūpā-
6835六处、六触、六受,此为一。
Yatana cha phassa cha vedanāti ceko; ()
24
24.
6837有、喜贪与执取
Api bhavati bhavo nikanti gāho
6838生与老死,于未来合为一体
Janana jarāmaraṇaṃ anāgate’ko,
6839依果报之力而生起者
Pabhava phalavasena sambhavānaṃ
6840如是四种摄略,即为三时。
Iti catu saṅkhipanaṃ siyātiyaddhaṃ; ()
25
25.
6842此处,如过去因有五,
Idha yathariva’tītahetupañca
6843由业与痴,欢喜执取于有。
Abhiratigāhabhavehi kammamohā,
6844如是,与痴业共俱。
Tathariva saha mohakammunāpi
6845于有喜执,此为因;
Abhiratigāhabhavā idāni hetū; ()
26
26.
6847五果不生,何以故?
Nabhavati phalapañcakaṃ kimeta-
6848离结生识等五法。
Rahipaṭisandhika manādipañca dhammā,
6849所谓“有”,即是于未来亦如此存在。
Bhavati phakhalamanāgate tatheva
6850生、老死等五法;
Janana jarāmaraṇādi pañca dhammā; ()
27
27.
6852「有」者,即于有生起之间的一法。
Bhavati bhavupapattiya’ntare’ko
6853「喜」者,即于所受之间的一法。
Abhirati vedayitāna mantare’ko,
6854如是心、思及意之名。
Tathariva citacetanāmanānaṃ
6855如此即有轮的三有结生。
Iti bhavacakkatisandhayo bhavanti; ()
28
28.
6857极清净的二十二种作者。
Suvisadamativīsatā’ katāraṃ
6858具足六转、三结合、三时。
Sa’tiparivaṭṭa tisandhikaṃ tiyaddhaṃ,
6859为通达彼,界与法
Tadavagamiyatāya dhātu dhamma-
6860住立的深义,四摄、二根
Ṭṭhitimatiyā catusaṅakgahaṃ dvimūlaṃ; ()
29
29.
6862破除三界中的有情
Hanivibhani jagattaye bhavanta-
6863有轮,圆满摧敌之轮。
Bhavaratha cakkasamappitākhilāre,
6864如是世尊,为智者所赞叹。
Itipi bhagavato budhāhigīto
6865于世间被称颂,阿拉汉的名声响彻。
Bhuvi visuto arahanti kittighoso; ()
30
30.
6867「世尊出现时」者:具大威力。
Bhagavati udite mahānubhāvo
6868「包括天人的世间应礼敬彼」者:谓极恭敬。
Tamahimaheyya bhusaṃ sadevaloko,
6869「我们何时礼敬彼」者:犹如须弥山。
Tadahimahi kadāvi neru matta-
6870“以宝珠璎珞”者,娑婆主梵天亦复如是。
Maṇiratanāvaliyā sahampatīpi; ()
31
31.
6872众多天与众人,各随己力,
Pacurasuranarā balānurūpaṃ
6873恭敬于彼者,给孤独长者亦复如是。
Yamabhimahiṃsu anātha piṇḍikopi,
6874那位居士、优婆夷毗舍佉,
Gahapati tamupāsikāvisākhā
6875与眷属的拘萨罗王、频婆娑罗王;
Saparisa kosalabimbisārabhūpā; ()
32
32.
6877世尊般涅槃后,无忧王
Bhagavati parinibbute asoka-
6878统御大地的君主,岛洲转轮王,
Vahayadharaṇīpati dīpacakkavatti,
6879舍弃了与十力者无与伦比的
Dasabalamasamaṃ pariccajitvā
6880九十六俱胝之无上财富,
Abhimahi channavutippamāṇakoṭī; ()
33
33.
6882舍弃了不可计量的财富
Agaṇita vibhavaṃ pariccachitvā
6883于此建造宝珠璎珞塔
Iharatanāvali cetiyaṃ vidhāya,
6884天人世间皈依处之舍利身
Suranarasaraṇassa dhātudehaṃ
6885即便是邪行的王后,亦恭敬尊重。
Narapatimānayi duṭṭhagāminī’pi; ()
34
34.
6887他们以种种供养仪轨,恭敬供养十力具足者。
Dasabalamabhipūjayiṃsu pūjā-
6888其他人则以尊重礼敬此应供者。
Vidhibahumānana bhājanaṃ tadaññe,
6889如是,众人以衣等
Itijana mahanīya cīvarādī-
6890四种资具供养为殊胜
Catuvidhapaccaya pūjanāka visesaṃ; ()
35
35.
6892功德海中最上的应供者
Guṇajaladhi yadagga dakkhiṇeyyo
6893堪受供养、堪受施食、堪受宾客之礼,
Arahati cāhuṇa pāhuṇā rahassa,
6894如是世尊,迦维巴之师,
Itipi bhagavato kavippa sattho
6895阿拉汉的称誉之声,在世间广扬。
Bhuvi visuto arahanti kittighoso; ()
36
36.
6897贪求此世与他世之礼敬者
Idhaparamanipaccakāra giddhā
6898卑劣、炫示聪明的沙门之辈
Samaṇaka bhusurakā vibhāvimānī,
6899暗中行不善而贪图名声者
Rahasi akusalaṃ silokakāmā
6900「不因畏惧恶名而积聚。」
Na kimasilokabhayena sañcinanti; ()
37
37.
6902「不作任何恶。」
Nacakarahaci kiñcideva pāpaṃ
6903「即便是畏恶之人,也会造作恶行。」
Kayirati resarahopipāpabhīrū,
6904所谓“世尊是远离恶者”,
Itipi bhagavato rahāpagassa
6905世间流布的“阿拉汉”之称赞声;
Bhuvivisuto arahanti kittighoso; ()
38
38.
6907「未寂止贪、嗔、痴」者,
Anupasamita rāgadosa mohā
6908身、心、慧不坚固,未修习
Thiramanabhāvita kāyacitta paññā,
6909背离圣道者
Ariyapaṭipadāya ye vipannā
6910行非圣法之人中最劣者
Anariya dhammacarā narādhamāte; ()
39
39.
6912善持善逝与阿拉汉之教法者
Sugahita sugatārahaddhajantā
6913仅少许随顺胜者,亦为殊胜
Jinamanubandhiya santikeka varāpi,
6914纵使远离世尊,亦复如是
Itipi bhagavato bhavanti dure
6915阿拉汉之名声,遍扬于世间
Bhuvivisuto arahanti kittighoso ()
40
40.
6917如是,达于极远离修习之境
Tathariva suvidura bhāvamāpa
6918牟尼亦为卑劣人所轻视
Munirapitehinihīna puggalehi,
6919世尊实为百人之师。
Itipi bhagavato satampa sattho
6920阿拉汉的称誉之声遍闻世间。
Bhuvivisuto arahanti kittighoso;Ka ()
41
41.
6922一切烦恼之法悉已断除。
Vihata sakalasaṃkilesa dhammā
6923恒常善修习身、心、慧
Satata subhāvita kāya cittapaññā,
6924圆满圣道者
Ariyapaṭipadaṃ papūrakārī
6925远离非圣法道之贤智者
Anariyadhammapathārakāka sudhīrā; ()
42
42.
6927即使远在百由旬、千由旬之外
Satadasasata yojanehi dūre
6928若住在胜者的远处
Yadiviharanti jinassa ārakāte,
6929这样,于世尊仍非遥远
Itipi bhagavato na tāva dūre
6930他的美名传遍大地,堪受赞扬。
Bhuvi visuto arahanti kittighoso; ()
43
43.
6932同样地,也达到了不远的状态。
Tathariva avidūra bhāvamāpa
6933牟尼对于这样的善士们,也是如此。
Munirapi sappurisāna mīdisānaṃ,
6934如是,世尊、已至有边者
Itipi bhagavato bhavantagassa
6935应受供养者,称誉之声遍满世间
Bhuvivisuto arahanti kittighoso; ()
44
44.
6937智者应远离诸恶法
Budha jana rahitabba pāpadhammā
6938他们说:“当远离诸多无义利者。”
Pavūramanatthakarāka rahāvadanti,
6939‘如是世尊远离’:因他无有……
Itipi bhagavato rahā na yassa
6940‘阿拉汉的美名,流传世间’
Bhuvivisuto arahanti kitti ghoso; ()
45
45.
6942应被圣者们呵责、应远离之法
Garahiya rahitabbatā’riyehi
6943从最劣的凡夫人等,因为
Paramaputhujjana puggalehi yasmā,
6944如是,于彼世尊亦无有
Itipi bhagavato naca’tthi’massa
6945那位闻名于世的阿拉汉的称扬之声;
Bhuvivisuto arahanti kittighoso; ()
46
46.
6947再者,也并非世尊曾
Apica bhagavatā natekadāci
6948有应被呵责者、应被远离者存在,
Vigarahiyā rahitabbakā bhavanti,
6949如是,世尊之远离法
Itipi bhagavato rahānayassa
6950应得称赞的名声,遍满世间;
Bhuvivisuto arahanti kittighoso; ()
47
47.
6952所谓“来此远离”,这即被称为
Gamana miharahoti vuccate taṃ
6953于世尊,既无三有之流转,亦无隐遁。
Tibhavaparibbhamaṇaṃ raho na yassa,
6954如是,世尊已至彼岸。
Itipi bhagavato gatassa pāraṃ
6955阿拉汉的美名,传扬于大地。
Bhuvi visuto arahanti kittighoso; ()
48
48.
6957具足无上的增上戒、增上心、增上慧
Niratisaya’dhisīlacittapañño
6958获得最上解脱与解脱智
Parama vimutti vimutti ñāṇalābhī,
6959无比功德之承载者、守护者,不动者
Asandisa guṇa bhājanoka anejo
6960无等之等者、无等者、无上者
Asamasamo asamo anuttaro’ti; ()
49
49.
6962善力圆满成就之相者
Kusalabala samiddharūpavāti
6963由种种功德,应被赞叹者
Vividhaguṇehi siyā pasaṃ siyo yo,
6964如是,世尊确实应受赞叹。
Itipi bhagavato pasaṃsiyassa
6965世间遍闻,阿拉汉的名声称扬。
Bhuvivisuto arahanti kittighoso; ()
50
50.
6967即以这些因缘,以此因缘。
Iminā imināpi kāraṇena
6968世尊乔达摩,乃族姓之幢相
Bhagavā gotama gotta ketubhūto,
6969所谓“阿拉汉”,即声名远播者
Arahaṃ arahanti kittirāvo
6970于三界众生中,施与油灯及戒德者
Dakatelaṃvatatāna sattaloke; ()
6971此为梅达难德比丘所造《胜者史灯》之“近因”部分中,于一切诗人心中生起喜悦之因缘,阐明世尊“阿拉汉”名号施设——第十九品终。
Iti medhānandābhidhānenayatinā viracite sakalakavijana hadayānandadānanidāne jinavaṃsadīpe santike nidāne bhagavato arahantināmapaññattiyāabhidheya paridīpo ekūnavīsatimoka saggo.
1
1.
6973他以正智独自彻证了一切诸法的真义。
Sammā sāmaṃ sabbadhammāna maddhā
6974由于觉悟故,依其智慧之威力,他成为了佛陀。
Buddhattā paññānubhāvena tassa,
6975由圆满正自觉而确立,故称为「正自觉者」。
Sammā sambuddhoti abbhuggatāya
6976「阿西吉提亚(沙离尼)」意为依止的、有倾向的世间界。
Āsikityā(sālinī) loka dhātu; ()
2
2.
6978凡对于应证知、应遍知的法,修习圆满。
Yo cā bhiññeyye pariññeyya dhamme
6979应修习之法、应作证之法,
Bhāvetabbe sacchikātabba dhamme,
6980正确地、圆满地觉悟,因此名为佛陀,
Sammāsāmaṃ bujjhi tasmāsa buddho
6981于世间称为‘正自觉者’;
Sammā sambuddhoti vikhyāsi loke; ()
3
3.
6983此处所谓“应遍知”,即是四圣谛。
Tatrā’bhiññeyyā catussacca meva
6984苦谛,正是应遍知之法;
Dukkhaṃ saccaṃ kho pariññeyya dhammā,
6985应修习者,为道谛;灭
Bhāvetabbā magga saccaṃ nirodha-
6986谛、真实、应现证之法;
Saccaṃ tacchaṃ sacchikā tabba dhammā; ()
4
4.
6988渴爱方面所生起的法,
Taṇhāpakkhe sambhavaṃ dhamma jātaṃ
6989诸道应断、应舍断之法,
Maggānaṃvajjhaṃka pahātabba dhammā,
6990与生等诸苦及五苦俱
Saddhiṃ jātyādīhi dukekhahi pañcu-
6991从足至顶的诸蕴,即是苦谛;
Pādānakkhaṇdhā siyā dukkha saccaṃ; ()
5
5.
6993此渴爱者,即欲爱等之类别。
Yāyaṃ taṇhā kāma taṇhādibhedā
6994诸苦之有因者,是第二谛,
Dukkhānaṃ sāhetu saccaṃ dvitiyaṃ,
6995诸缚之无有处,是灭
Bandhānaṃ yatrāpya’bhāvo nirodha-
6996谛;及依此而舍渴爱者;
Saccaṃ yañcā gamma taṇhāya cāgo; ()
6
6.
6998正见等八道支诸法
Sammādiṭṭhādyaṭṭhamaggaṅga dhammā
6999能达至涅槃的道谛
Nibbānaṃ sampāpakā magga saccaṃ,
7000因已正觉这些诸法
Tesaṃ dhammānampi sambujjhinattā
7001于世间被称为“正自觉者”;
Sammā sambuddhoti vikhyāsi loke; ()
7
7.
7003犹如眼,此苦及其生起之因
Cakkheva’daṃ dukkhaṃ taduppāda hetu
7004渴爱,其无有即是灭,
Taṇhā nesānaṃ abhāvo nirodho,
7005道是觉悟的方便,这便是他的慧。
Maggo bodhūpāya paññāti tassa
7006如此逐一列举各个词句后,
Evaṃ paccekaṃ padaṃ coddharitvā; ()
8
8.
7008在诸谛法中安立谛已,
Āropetvā sacca dhammesu sacca-
7009见真实者,是为佛陀,
Sandhātā yo saccadassī sa buddho,
7010以锐利慧,自证正觉,
Sammā sāmaṃ tikkhapaññāya bujjhi
7011于世间,称为正自觉者;
Sammā sambuddhoti vikhyāsi loke; ()
9
9.
7013六门与六所缘,
Channaṃ dvārānañca chārammaṇānaṃ,
7014六种心与六种识的差别,
Channaṃ cittānañca chabbeda nānaṃ,
7015六种想与六种思,
Channaṃ saññānaṃ cha sañcetanānaṃ
7016六种触、寻等
Channaṃ phassā naṃ vitakkādi kānaṃ; ()
10
10.
7018如是,六种色、渴爱等
Evaṃ channaṃ rūpa taṇhādikānaṃ
7019以渴爱身的施设
Taṇhākāyānaṃ samāropaṇena,
7020故于诸谛,正自觉悟
Sammā sāmaṃ bujjhi saccesu tasmā
7021「正自觉者」,即著称于世间;
Sammā sambuddhoti vikhyāsi loke; ()
11
11.
7023五蕴、十八界
Pañcannaṃ khandhāna maṭṭhārasannaṃ
7024眼等十二处
Dhātūnaṃ cakkhādinaṃ bārasannaṃ,
7025以正确地自我觉悟,故称自觉者
Sammā sāmaṃ bujjhitattā sayambhu
7026于世间,以‘正自觉者’之名著称
Sammā sambuddhoti vikhyāsi loke; ()
12
12.
7028四色界禅那与四无色
Rūpajjhānānaṃ catunnaṃ arūpa-
7029禅那与十种随念等业处,
Jjhānānañcānussatīnaṃ dasannaṃ,
7030六种有相、四无量、净相,
Khatti sākāra’ppamaññāsubhānaṃ
7031这些业处,共有九种。
Kammaṭṭhānānaṃ navannaṃ bhavānaṃ; ()
13
13.
7033于轮回之轮中,无明
Buddhattā saṃsāra cakke avijjā-
7034诸支,于诸谛中如实安立,
Dyaṅgānaṃ saccesucāropaṇena,
7035此正确而无依之智
Sammāsāmaṃ esa nissaṅga ñāṇe
7036正自觉者现于世间
Sammā sambuddho vikhyāsi loke; ()
14
14.
7038现在、未来与过去诸法
Paccuppannānāgatātīta dhamme
7039涅槃与无余施设的教法,
Nibbānaṃ nissesa paṇṇatti dhamme,
7040自行证知已,更无余教,
Sāmaṃ abbhaññāsya’naññopa deso
7041于世间称正自觉者;
Sammā sambuddhoti vikhyāsi loke; ()
15
15.
7043一切所应知的对象,他的智在何处?
Sabbaṃñeyyaṃ tassa ñāṇanti kaṃhi
7044同样,智也应如此了知,因为所知法是智的所缘。
Ñāṇampevaṃ ñeyya dhammantikaṃhi,
7045所知正是智获得的立足处。
Ñeyyantaṭṭhānomañāṇassalābhā
7046是故,于世间称为“正自觉者”;
Sammāsambuddhoti vikhyāsi loke; ()
16
16.
7048由于诸烦恼连同所有随眠习气皆已超越,
Klesānaṃ yāvāsanāsatatītāya
7049与一切愚痴的睡眠一并正确地
Saddhiṃyoka sammohaniddāya sammā,
7050他凭道智自行觉悟,故称“正自觉者”。
Sāmaṃbuddho magga ñāṇena tasmā
7051“正自觉者”之名显扬于世间;
Sammā sambuddhoti vikhyāsi loke; ()
17
17.
7053他是七众之主,为波罗蜜所策励者。
Sattādhīso pāramīcoditatto
7054于菩提树下结跏趺坐,安住不动
Pallaṅkenāsajjayo bodhimule,
7055如莲花与日光之相会
Ambhojaṃka bhānuppahāka saṅgamena
7056达至殊胜,犹如自证觉
Sobhaggappattaṃ pabuddhaṃ’va sāmaṃ; ()
18
18.
7058自证正确,不与他者共的最上
Sāmaṃ sammā’nañña sādhāraṇagga-
7059以道之光明而得觉醒时,
Maggobhāsenappabuddho samāno,
7060成就了一切知智的辉耀,
Sampatto sabbaññutāñāṇa sobhaṃ
7061因此得名‘正自觉者’;
Sammā sambuddhoti vikhyāsi tasmā; ()
19
19.
7063如是,对一切诸法
Evaṃ sabbesaṃ dhammānaṃ
7064他正是正确地、独自觉悟故,
Sammā sāmaṃ buddhattā so,
7065正自觉者即觉者。
Sammā sambuddho buddhoti
7066名声在世间兴起;
Saddo loke abbhuggañji; ()
7067如是,在名为梅达难德的苦行者所著、令一切诗人心生欢喜的《胜者史灯》中,于近因篇集,阐明世尊“正自觉者”这一名称所表之义的第二十品。
Iti medhānandābhidhānenayatinā viracite sakalakavijana hadayānandadānanidāne jinavaṃsadīpe santikeka nidāne bhagavato kasammāsambuddhoti nāmapaññattiyā abhidheya paridīpo vīsatimo saggo.
7068然而,关于那位尊贵的
Taṃ kho pana bhavantaṃ
7069乔达摩尊者,如此美妙的称誉之声已遍传开来
Gotamaṃ evaṃ kalyāṇe kittisaddo abbhuggato
7070彼世尊正是如此:明行具足;
Itipi so bhagavā vijjācaraṇa sampannoti;
1
1.
7072明行具足,无明——
Sampannavijjācaraṇe avijjā-
7073破除浓密黑暗的英雄
Ghaṇandhakāraṃ bhiduro pavīro,
7074明行所生的王者
Rāja vijjācaraṇubbhavāya
7075此广大名声与吉祥,如何能述说?
Uḷārakittissiriyā kathaṃ taṃ; ()
2
2.
7077纵然历经无数劫,所经历的诸蕴,
Asaṅkhakappepi nivutthakhandhe
7078以智慧行,犹如略说之文,
Peyyālapāḷiṃ viya ñāṇagatyā,
7079犹如喉音之自然发出
Kaṇṭhiravassu’ppatanaṃ yatheva
7080心迅速投向、急速执取所缘之境;
Saṅkippa khipakpaṃ visayāvalambaṃ; (1)
3
3.
7082所谓「箭」者,乃勇健者、断除音律者、导师之——
Saro’tisūro sarabhaṅgaka satthu-
7083箭已射出,循箭道而行,岂有不中之理?
Khitto saravyamhi virajjhate kiṃ
7084同样地,于过去诸有之中,
Evaṃ atitesu bhavantaresu
7085不执著、不落空。
Asajjamānaṃ avirajjhamānaṃ; ()
4
4.
7087随其所欲之处、随其所思之蕴——
Yathicchitaṭṭhāna matitakhandha-
7088舍弃有为而转起者,
Saṅkhāta māhacca pavattamānaṃ,
7089宿命随念智
Pubbenivāsānugatañhi ñāṇaṃ
7090实非他人所共有者;
Anaññasādhāraṇamāsi yassa; ()
5
5.
7092胜者已断无明随眠,
Pahīṇa’vijjānusayo jino so
7093由第一明而具足明,
Vijjāyu’peto paṭhamāya tāya,
7094如是,他如同被杖击的铜钵,
Iccassa daṇḍāhatakaṃsapāti-
7095其名声如声音远播;
Saddova sampatthari kittisaddo; ()
6
6.
7097当有劣、胜等差别转起时,
Hanīnappaṇītādi pabheda vatte
7098于生起与灭坏之时,
Uppajjamāne ca nirujjhamāne,
7099有情各随其业,往诸趣处,
Satte yathākammu’page gatīsu
7100净眼于色境中;
Pasādacakkhā’visaye ca rūpe; ()
7
7.
7102不共的天眼——
Anañña sādhāraṇa dibbacakkhu-
7103以极清净的有行智,
Saṅkhātañāṇena pahassarena,
7104以天眼光明遍照,
Dibbena cā’loka pariggahena
7105无恼的胜者以此而遍知,
Yenā’hijānāti jino anejo; ()
8
8.
7107导师于死生境界,
Cutupapātabbisayāya satthā
7108具足彼第二明。
Vijjāyu’peto dutiyāya tāya,
7109如此,为他铺展开金色铃铛般的妙音——
Iccassa sampatthari hema ghaṇṭā-
7110犹如铜鼓般回荡的名声;
Ṭaṅkāraghosoriva kittighoso; ()
9
9.
7112苦、苦之生起与灭尽
Dukkhañca dukkhappabhavo nirodho
7113及彼能灭尽诸苦之道
Maggo ca dukkhassa nirodhako’ti,
7114四圣谛如其自性
Cattāri saccāni yathāsabhāvaṃ
7115自觉者以此智而宣说
Pavedi ñāṇena sayambhu yena; ()
10
10.
7117诸漏与漏之集起,
Yecā’savā āsavasambhavo yo
7118他们灭尽,即是诸漏灭尽之方便,
Tesaṃ khayo yavā’savanāsupāyo,
7119自觉者以智了知彼一切。
Taṃ sabbamaññāsi sayambhu ñāṇa-
7120以力遍知,依彼而从诸漏解脱。
Balena yenā’sava vippamutto; ()
11
11.
7122“已尽”者,生已尽;“已立”者,最上梵行已立。
Khīṇa’ti jātī vusita’nti seṭṭha-
7123“已作”者,应作已办。
Cariyaṃ kataṃ’tī karaṇiya maddhā,
7124非于后有,且具无量智者
Nacā’parantye’va manantañāṇo
7125即以智证知,安住于其境
Ñāṇena’bhiññāya vihāsi yena; ()
12
12.
7127自生者,为灭尽一切漏而住
Sayambhu sabbāsava saṅkhayāya
7128以第三明而具足
Vijjāyupeto tatiyāya tāya,
7129如是,这位具足广大深远之德的长老
Iccassa vipphāragahīrateri-
7130其名声之音犹如吼声,遍传四方
Rāvo’va sampatthari kittirāvo; ()
13
13.
7132如下所说之三明
Vijjāhiheṭṭhā gaditāhi tīhi
7133具足这些真实之如来
Samaṅakgi bhutassa tathāgatassa,
7134由彼所生之德名与庄严形象
Tadubbhavaṃ kitti sarīra bimbaṃ
7135如百人之心镜般辉耀;
Sataṃmanodappaṇagaṃ vibhāti; ()
14
14.
7137此四大种所成之色身,
Cātummahābhūtikarūpiko yaṃ
7138生于父母所生之身中,
Mātāpitunnaṃ karajamhi jāto,
7139此身仰赖饭粥而得维持
Yo bhattakummāsahatopi kāyo
7140无常、坏灭、离散之法;
Aniccaviddhaṃsanabheda dhammo; ()
15
15.
7142生于狭小欲界之中——
Parittakāmāvacaramhi bhuto-
7143当身分坏灭之际,在彼自体之中,
Pādāya bhedamhi tadattabhāve,
7144所依止的受、想、
Yaṃ nissitaṃ vedayitatta saññā-
7145行、识种种分别,即名为名。
Saṅkhāra viññāṇa pabhedanāmaṃ; ()
16
16.
7147那位清净者,容色宛如宝珠
Yo vippasanno maṇivaṃsa vaṇṇo
7148于此所说之经,我等当这样解说:
Tatrāvutaṃ suttamivakkhimā taṃ,
7149以智眼照见名色,彼便如是观察
Ñāṇakkhinārūpa mavekkhi yena
7150具眼者与彼处依止之名;
Sacakkhumā tatrasitañca nāmaṃ; ()
17
17.
7152以寒等变坏为相,故名为色;
Sītādinā ruppaṇalakkhaṇanti
7153色与名,以倾向为相;
Rūpañca nāmaṃ natilakkhaṇanti,
7154更上者,或为受者、作者。
Taduttariṃ vedakakārako vā
7155胜义上,非我、非补特伽罗。
Attāttabhāvī paramatthato na; ()
18
18.
7157依相互关联之力而转起。
Aññoññasambandhavasena yantī
7158它们并非如盲者与跛者那般各自分离而行,
Nāpaṅgulandhā puthageva yanti,
7159如是,名彼此依止,
Tathā’ññamañño’panidhāya nāma-
7160色则依此而转起,不相分离。
Rūpāni vattanti’ha novisunti; ()
19
19.
7162如此决择者,即名色
Vavatthayantassi’ti nāmarūpaṃ
7163他那无有情、无命者的自性,
Nissattanijjivasabhāva massa,
7164由恶见的净化而获得的那种见
Yā diṭṭhi duddiṭṭhivisodhanena
7165所生起之见,名为见清净;
Samuṭṭhitā diṭṭhi visuddhisaṅkhā; ()
20
20.
7167无明、取、爱、业
Avijju’pādānanikantikamma-
7168因所生之色与无色等
Hetubbhavaṃ rūpamarūpamādo,
7169于转起中,色由四种因而有。
Pakavattiyaṃ hetucatūhi rūpaṃ
7170「衣等因缘所生」者,此即名称;
Vatthādihetuppabhava’nti nāmaṃ; ()
21
21.
7172并非于一切处、一切时、一切者中恒常相同。
Sabbattha sabbesu sadā samo na
7173既非无因,也非恒常因。
Nā’hetukaṃ tena naniccahetu,
7174如是,以智慧
Evaṃ taduppādaka paccayānaṃ
7175把握了那生起之缘的诸缘;
Pariggahaṃ yāya dhiyā akāsi; ()
22
22.
7177我过去曾存在吗?我过去不曾存在吗?
Ahaṃ nu kho’siṃ nanukho ahosiṃ
7178如是,今时、过去等分别已成立,
Iccā’dya’tītādipabheda bhutā,
7179他的疑惑,以超越彼疑惑而净化——
Kaṅkhā’ssa kaṅkhātaraṇabbisuddhi-
7180以此名为慧的智慧而断除;
Saṅkhātapaññāya vigañchi yāya; ()
23
23.
7182诸蕴具有过去等之区分,
Khandhā atītādi pabhedavanto
7183以灭尽为义,故是无常法,
Parikkhayaṭṭhena anicca dhammā,
7184以带来怖畏之义,为苦,为无我。
Bhayāvahaṭṭhena dukhā anattā
7185“无实质义”者,正在观察;
Asārakaṭṭheni’ti sammasanto; ()
24
24.
7187棕榈叶束之相、特相、现起、足处。
Tāḷisadhā lakkhaṇapāṭavatthaṃ
7188这些诸蕴,有九种;而后,护者
Khandhāna mesaṃ navadhā’tha nātho,
7189那位利根者,依七种怖畏
Tikkhindriyo so bhaya sattakānaṃ
7190以此方式,善碾压名色;
Vasena sammadditanāmarūpo; ()
25
25.
7192以五十种方式,摄取亲族的生起与息灭
Paññāsadhā bandhudayabbayānaṃ
7193以彼智慧,作了摄取
Pariggahaṃ yāyadhiyā akāsi,
7194当他具有新生观智时
Yadā’ssa tāruññavipassanāya
7195十种随烦恼现起;
Upakkilesā dasa pātubhūtā; ()
26
26.
7197彼以智剑,于诸法中,
Ñāṇakkhiṇā yena tilakkhaṇaṃ so
7198见诸法之三相时,
Addakkhi dhammesu tadā’pi tesu,
7199舍断被随烦恼所染污之道
Jahāsu’pakelasapaduṭṭhamaggaṃ
7200观清净道行者
Vipassanā sodhitamaggagāmi; ()
27
27.
7202如是确定道与非道后
Vavatthapetvāna pathāpathe’vaṃ
7203进入观道
Vipassanāvīthi manokkamitvā,
7204名为道非道见清净者
Yā magga’maggikkha visuddhi nāma
7205生起审察锐利之慧
Samubbhavā tīraṇatikkha buddhi; ()
28
28.
7207紧随度知之后
Anantaraṃ tīraṇuṇapāraṃ
7208已证达遍知与灭尽
Patto pariññāya parikkhayāya,
7209成就且具足九智者
Nipphattiyā yo navañāṇupetaṃ
7210欲求清净,希求清净;
Visuddhi mākaṅkhi visuddhikāmo;
29
29.
7212若以相续、以师承、以密集,
Pabandhato ce’riyato ghanena
7213于六法中随观,
Channesu dhammesva’nupaṭṭhahanne,
7214于三相中,以生灭
Tilakkhaṇe yenu’dayabbayena
7215他又观察名色。
Punāpi so sammasi nāmarūpaṃ;
30
30.
7217当他依生、灭、住
Uppādabhaṅgaṭṭhitito yadā’ssa
7218开显而观照之际,
Vivaṭṭayitvāna vipassato yaṃ,
7219唯于诸行之坏灭中转起,
Saṅkhārabhaṅge’va pavatta maṭṭha-
7220具足八种行相,此即坏灭智。
Vidhānisaṃsaṃbhavi bhaṅgañāṇaṃ; ()
31
31.
7222以坏灭为最胜的观照者
Vipassato bhaṅgamahiṇhamassa
7223现为恐怖,如同野兽等
Hutvā bhayaṃ vāḷamigādayo’va,
7224过去有等差别现起
Upaṭṭhitā’tītabhavādibheda-
7225三有即是怖畏智。
Bhavattayaṃ yaṃ bhayañāṇamāsi; ()
32
32.
7227那时,他的蕴、处等诸法
Atha’ssa khandhāyatanādhi dhammā
7228犹如举剑的盗贼等
Ukkhittakhaggā madhakādayo’va,
7229显现为灾患与过患
Upaddavādīnavato vibhutā
7230证得过患智之后
Patvā yadādīnavañāṇa māsuṃ; ()
33
33.
7232如金鹅等在笼中
Suvaṇṇahaṃsādi’va pañjaresu
7233于三有中,见邪见等过患
Bhavesu diṭṭhādinavesu tīsu,
7234世间独眼者,已生厌离
Nibbinditatto bhuvanekanetto
7235由此,获得了强烈的厌离智
Yaṃ nibbidāñāṇa malattha tibbaṃ; ()
34
34.
7237犹如从高楼上望见陷于陷阱的众生
Pāsādito pāsagate’va sattā
7238对于志求从三有解脱者
Vimuttikāmassa bhavehi tīhi,
7239希求诸行无余的解脱
Nissesasaṅkhāra vimokkha kāmaṃ
7240生起了欲解脱之智;
Babhuva yaṃ muñcitukāma ñāṇaṃ; ()
35
35.
7242以无常、苦、不净观照诸蕴,
Aniccadukkhā’subhato ca khandhe
7243于无我中常修习者,
Anattato bhāvayato abhiṇhaṃ,
7244那便是她诸行解脱的方便——
Tassā’si saṅkhāravimokkhūpāya-
7245即成就此省察智者;
Sampādakaṃ yaṃ paṭisaṅkhañāṇaṃ; ()
36
36.
7247于自我或我所属为空
Attena vā attaniyena suñño
7248此有为法聚,可分二类
Dvidhātya’yaṃ saṅkhata dhammapuñjo,
7249如是四分、多分、六分亦然
Evaṃ catuddhā bahudhā chadhā’pi
7250常观智者
Vipassato buddhimato abhiṇhaṃ; ()
37
37.
7252所谓至顶之观
Yā kho sikhāppattavipassanākhyā
7253出起行与随顺行
Vuṭṭhānagāmīnica sānulomā,
7254如海鸟依于井柱
Sāmuddakākīriva kūpayaṭṭhiṃ
7255即以三相为所缘
Tilakkhaṇalambanikā babhūva; ()
38
38.
7257如火焰烧筋革之绳
Nahārudaddūlla mivaggipattaṃ
7258当省察诸行法时
Saṅkhāradhammaṃ paṭiliyamānaṃ,
7259如已离系缚者,放下重担。
Vissaṭṭhadāraṃ’va upekkhakassa
7260此即大仙之行舍智;
Saṅkhārupekkhā’si mahesinoyā; ()
39
39.
7262种姓智对余蕴。
Āgrotrabhuñāṇa masesakhandhe
7263倾向、趣向于三相之安立
Tilakkhaṇa’ropaṇa ninnapoṇaṃ,
7264观智的种种差别
Vipassanāñāṇa manekabhedaṃ
7265此处以略说方式所说
Yade’ttha saṅkhepanayena vuttaṃ; ()
40
40.
7267他以彼彼明而降伏魔众,
Vijjāya so māraji tāya tāya
7268具足观智之寿命,
Vipassanāñāṇagatāyu’peto,
7269故今,他的名声称誉之藤,愈发繁茂增长。
Iccassa saṃvaḍḍhita kittivalli
7270于世间藤蔓中绽放光辉;
Lokālavālamhi vikāsa māpa; ()
41
41.
7272犹如从蒙基草中抽出伊西咖草,又如从剑鞘中拔出剑,
Muñjā isikaṃ asikosiyā’siṃ
7273犹如从笼中擎出蛇头,
Yathā karaṇḍā phaṇi muddhareyya,
7274一切支节、一切肢体、诸根圆满无上;
Sabbaṅga paccaṅakgika mindriyaggaṃ;
7275意所成者,从色身化现而出;
Manomayaṃ rūpimito sarīrā; ()
42
42.
7277化现出另一身体,
Aññaṃ sarīraṃ abhinimmiṇitvā
7278大神通者,与具神通者之形相应;
Mahiddhimā iddhimatānu rūpaṃ,
7279心自在果已得,以自在精进为上者;
Cetovasipakpattavasippadhāno
7280他为应调伏的众生作利益。
Yvākāsi veneyyajanānamatthaṃ; ()
43
43.
7282大神通者,以彼意所成神通——
Mahiddhiko tāyamanomayiddhi-
7283彼具足所谓之明,
Saṅkhāta vijjāya samanvito so,
7284如是,彼之声誉远扬,
Iccassa abbhuggatakittirāvo
7285使整个世间如聋者一般;
Nissesalokaṃ badhirīkarittha; ()
44
44.
7287虽是一身,亦能化作多身;
Ekopihutvā bahudhāca hoti
7288凡能以一身化作多身者,
Yo hotice’ko bahudhāpi hutvā,
7289能作隐没与显现
Kare tirobhāva mathāvibhāvaṃ
7290大神通者,于诸具神通者中行最胜;
Mahiddhiko iddhimataṃ cariṭṭho; ()
45
45.
7292犹如在无所依的虚空中,
Yathā nirālambanabhotalamhi
7293那具足神通、于心得自在的自主者,
Yo iddhimā viṇṇavasi vasindo,
7294能穿越围栏、山岩、屋壁、
Vaje tiropabbata gehabhitti-
7295城墙、孔洞,而无滞无碍。
Pākāra macchidda masajjamāno; ()
46
46.
7297成就出入水中神通。
Karoti ummujjanimujjaniddhiṃ
7298犹如行于水面,亦如行于平地。
Yo vāripiṭṭheriva bhumipiṭṭhe,
7299在水中不被破坏,如同水一般。
Abhejjamāno salile salīlaṃ
7300安步而行,如履大地;
Padappito yāti yathā pathavyā; ()
47
47.
7302譬如飞鸟,行于虚空;
Pakkhī’va yo saṅkamate nabhamhi
7303结跏趺坐,具大威德,
Pallaṅka mābhujja mahānubhāvaṃ,
7304具足大神通,犹如日月轮
Mahiddhimantaṃ ravicandabimbaṃ
7305凡以手触摸而摩擦者
Sapāṇiphuṭṭho parimajjate yo; ()
48
48.
7307乃至梵天界,以身
Ābrahmalokāpi kalebarena
7308那位有大神通者,自在而行——
Vasaṃ pavatteti mahiddhimā yo,
7309犹如金匠,对任何想做的
Suvaṇṇakāroviya yaṃyadeva
7310随心所欲的殊妙庄严;
Icchānurupābharaṇabbisesaṃ; ()
49
49.
7312如其所欲,必得受用
Yathicchitaṃ paccanubhoti jātu
7313胜者示现种种神变
Nānāvidhaṃ iddhividhaṃ jino yo,
7314他以此明亦相应
So tāya vijjāyapi saṅgato’ti
7315其名声称誉已广传远扬;
Abbhuggato tassa yasopabandho; ()
50
50.
7317一如耳根生起净信之境,
Sotappasādabbisayaṃ yatheva
7318已踏上旅途的行人,
Addhānamaggaṃ paṭipannaposo,
7319各处的法螺与鼓声
Visuṃvisuṃ kāhaḷasaṅkhabheri-
7320他应听闻种种箜篌等乐声;
Vīṇādisaddaṃ vividhaṃ suṇeyya; ()
51
51.
7322远近之人声与天声,
Dūrantike mānusake ca dibbe
7323这两种声音——无论是细微还是粗大,
Ubhopisadde sukhume uḷāre,
7324以清净、超越人间的耳根,
Visuddhanimmānusaketa yena
7325彼依怙者便以天耳而听闻。
So dibbasotena suṇāti nātho; ()
52
52.
7327『具足』者,即具足天耳者。
Samaṅgibhūtoti sadibbasota-
7328以称为‘明’的智慧战胜诸敌者,
Saṅkhātavijjāya jitāri tāya,
7329诗人所歌咏的他的美名已高扬,如美名远播,
Abbhuggato tassa kavībhigīta-
7330美名之声即美名之声;
Silokasaddo’va silokasaddo; ()
53
53.
7332有贪之心、离贪之心,
Sarāgacittampi virāgacittaṃ
7333有嗔之心、无嗔之心,
Sadosacittampi adosacittaṃ,
7334有痴心与离痴心
Samohacittampi vimoha cittaṃ
7335昏沉与散乱的心
Saṃkhittavikkhittagatampi cittaṃ; ()
54
54.
7337广大心与非广大心
Mahaggatampī amahaggatampī
7338有上之心与无上之心,
Sottaraṃ citta manuttarampi,
7339得定之心与未得定之心,
Samāhitampī asamāhitampi
7340解脱之心与未解脱之心;
Vimuttacuttampya’vimuttacittaṃ; ()
55
55.
7342如睹自面于镜中
Sakaṃ mukhaṅkaṃviya dappaṇamhi
7343于澄净水中,有好严饰者,
Acchodake maṇḍanajātiko yo,
7344遍知他众生之计度后,
Paricca ceto parapuggalānaṃ
7345依此了知心解脱者,
Yenā’bhijanāti vimuttaceto; ()
56
56.
7347他以心差别智,
So tāya cetopariyābhidhāna-
7348明已具足,悲愍之藏,
Vijjāyu’petoti dayānidhāno,
7349三界胎藏中,唯一伞盖的庄严。
Tilokagabbhe’ka vitānasobhā
7350他的诞生与洁白名声由此而显扬。
Tatāna tassu’bbhavasetakitti; ()
57
57.
7352以三明及此八种——
Vijjāttayena’ṭṭhavidhāhi’māhi-
7353具足诸明的如来
Vijjāhu’peta’ssa tathāgatassa,
7354已调伏如金匠之月光般的
Veneyya kundākaracandikābhaṃ
7355名声之身,遍照至今。
Vibhāti yāvajja yasosarīraṃ; ()
58
58.
7357善庄严者,守护巴帝摩卡——
Sumaṇḍito saṃvutapātimokkha-
7358以戒为庄严而行持者,
Saṅkhātasīlābharaṇena yena,
7359那位悲悯藏者如是行
Irīyate yo karuṇa nidhāno
7360他具足苦行之财,于持戒者中最为上首。
Tapodhano sīlavataṃ padhāno ()
59
59.
7362以韦卢巴咖的施与之日与谄媚,
Veḷupakpadānadivasena cāṭu-
7363以使者之职及豆汤的馈送,
Kammyena duteyyapahenakena,
7364他以侍奉乃至绿豆汤
So pāribhaṭyenapi muggasūpya-
7365以平等、真实、如法的话语
Samena saccālikabhāsaṇena; ()
60
60.
7367以亲近不应行处
Agocaraṭṭhāna mupāsanena
7368怎可毁犯巴帝摩卡?
Vikopaye kimpana pātimokkhaṃ,
7369舍弃那不正行与邪行处
Hitvā anācāramagocaraṃ taṃ
7370他应行于正行与善行处;
Care sadācārasugocaraṃ so; ()
61
61.
7372于无量中,亦一切见者
Anuppamāṇesupi sabbadassi
7373于有罪法中,观见怖畏者
Sāvajjadhammesu bhayānupassi,
7374戒成就已得最上道与果
Laddhaggamaggapaphalasiddhasīla-
7375他于学处中,以尊重之心而学;
Sikkhāya sikkhāgaru sikkhate so; ()
62
62.
7377能行于安稳之处者,
Khemaṃ disaṃ sañcaratī’ti pāti-
7378彼通过如此巴帝摩卡增上学之行,
Mokkhādhisikkhācaraṇena tena,
7379随顺彼行之超越者
Abbhuggato taccaraṇanu bandho
7380日种亲族之名誉流布者
Ādiccabandhussa yasopabandho; ()
63
63.
7382可爱色处等六境
Kantampirūpāyatanādi chakkaṃ
7383以眼等根摄为所缘后,
Cakkhādinā so visayīkaritvā,
7384纵使面对特相与随形好,怙主亦不执取
Nimitta’nubyañjanagāhi nātho
7385不为所缚,以此成就根律仪;
Nahoti yeni’ndriyasaṃvarena; ()
64
64.
7387不防护眼等六门
Cakkhādichadvāra masaṃvaritvā
7388贪等诸法住于彼者
Rāgādidhammā viharanta menaṃ,
7389以念律仪不能害彼
Atvāssa veyyuṃ satisaṃvarena
7390彼为律仪之义,依此而行
Tassaṃvaratthaṃ paṭipajji yena; ()
65
65.
7392彼以行道,见于安稳之处
Khemaṃdisaṃ so caraṇena tena
7393彼以根律仪,调伏诸根
Jitindriyo indriyasaṃvarena,
7394他已超越而流转,这便是他的
Abbhuggato saṃcaratīti tassa
7395三界怙主的称誉之声;
Tilokanāthassa siloka saddo; ()
66
66.
7397那些希求利养、恭敬与称誉者
Ye lābhasakkārasilokakāmā
7398与恶欲者、为欲望所制者相同,
Pāpicchake’cchāpakatāsamānā,
7399世间某些人,对于四资具,
Kevi’dhaloke catupaccayānaṃ
7400先予拒绝,却又转而受用;
Paṭikkhipitvā paṭisevanena; ()
67
67.
7402为了四种遍净而诵念
Sāmantajappāya catubbidhassa
7403由于不依威仪等,
Iriyāpathassā’ṭhapanādināca,
7404由于以诈现、以言说等,
Kuhāyanenā’lapanādināca
7405因舍弃真实而说不悦之语;
Saccaṃ hiyā’nuppiya bhāsanena; ()
68
68.
7407因自我贬抑而抬高他人,
Attā’vacaṭṭhānu’paropaṇena
7408因以绿豆汤等而轻视,
Muggassa sūpyenava pāribhaṭyā,
7409以无相、能作等相而成为邪——
Nemitta kattādivasena micchā-
7410以命维生而行邪命者;
Jīvena dujjīvika mācarantī; ()
69
69.
7412正如世尊某时为你们
Yatheva te no bhagavā kadāci
7413或以忿怒的言词、对话等,
Kohaññavutyā’lapanādināca,
7414任何以无相、无驱使的方式,
Nemitta nippesikatāya kiñci
7415或以利养而希求利养;
Lāhena lābhaṃka nijigiṃsa nena; ()
70
70.
7417以相术、占卜等作为表现
Nimittasatthā’dipakāsanena
7418不毁坏活命戒
Ājīvasīlaṃ avikopayitvā,
7419非为装饰,亦非为庄严
Namaṇḍanatthaṃ na vibhusaṇatthaṃ
7420并非为了肥壮,也不是为了沉醉;
Davāya vā neva madāya neva; ()
71
71.
7422是为了此身的持续与安住,
Anuppabandhaṭṭhitiyā imassa
7423以及为了制止身体的病患,
Kāyassa cā’bādha nisedhanatthaṃ,
7424为支持最上之修行而
Pavattiyā paggahanāya seṭṭha-
7425为消除旧时行走之饥,
Cariyassa porāṇa khudāpanetuṃ; ()
72
72.
7427为不生起新的饥渴,
Nūppādanatthañca navaṃ jighacchaṃ
7428为身安稳及无过,
Yātrāya kāyassa’navajjatāya,
7429于食物知量而受用钵食,
Sukhaṃ vihārāya ca bhojanamhi
7430知量而食钵食。
Mattaññuko bhuñjati piṇḍapātaṃ; ()
73
73.
7432三界之主,以此正行
Tilokanātho caraṇena tena
7433于食知量
Mattaññubhāvena hi bhojanamhi,
7434于世间,行安稳方
Khemaṃ disaṃ sañcaratīti loke
7435他的美誉之声已经生起;
Abbhuggato tassa siloka saddo; ()
74
74.
7437以日间的坐禅与经行,
Divā nisajjāya ca caṅka mena
7438如是,在夜间应遮止的诸法,
Tathā rajanyā’varaṇīya dhammā,
7439于二威仪中,内心清净。
Suddhantaro dvīhi’riyāpathehi
7440就在初夜分的最后部分。
Sapacchimevā paṭhamamhi yāme; ()
75
75.
7442具足起想、正念正知者。
Vuṭṭhānasañño satisampajañño
7443牟尼以右胁
Sa’majjhimasmiṃ muni dakkhiṇena,
7444作狮子卧
Passena kappeti ca sīha seyyaṃ
7445足叠足,稍相错开
Pāde padaṃ thokaka matibbidhāya; ()
76
76.
7447鸯耆罗娑精勤于警寤
Aṅgīraso jāgariyānuyoga-
7448以如法之正行故
Dhammena sammācaraṇena tena,
7449他游行于安稳之处,以此
Khemaṃdisaṃ sañcaratīti tassa
7450他的美誉与殊胜名声已远播;
Abbhuggato abbhutakitti ghoso; ()
77
77.
7452由于对正觉的信解、具足圆满的清净信行故,
Sambodhiyā saddahanā samiddha-
7453以这清净的信行故,
Visuddhasaddhācaraṇena tena,
7454他游行于安稳之处,因此
Khemaṃdisaṃ sañcaratīti tassa
7455‘已升起’者,是指已传扬的稀有声誉。
Abbhuggato abbhutakitti ghoso; ()
78
78.
7457‘如粪秽’者,因为对恶法的厌恶,犹如粪秽。
Guthaṃyathā pāpa jigucchanena
7458「以圣者之惭行」:指依彼圣者的惭与行。
Ariyena lajjācaraṇena tena,
7459「于世间游行安稳方」:于世间游行安稳的方向。
Khemaṃdisaṃ sañcaratīti loke
7460「已升起彼之戒称声」:已生起其戒德的称赞之声。
Abbhuggato tassasilokasaddo; ()
79
79.
7462所谓“以离恶法为相”,即是以远离诸恶法为其相。
Pāpāsamuttāsanalakkhaṇena
7463以惭愧行持故,
Ottappasaṅkhācaraṇena tena,
7464他于世间行于安稳的方向。
Khemaṃ disaṃ sañcaratīti loke
7465他的称誉之声已远扬;
Abbhuggato tassa siloka saddo; ()
80
80.
7467以不共、普遍、众多真实之
Anañña sādhāraṇa bāhu sacca-
7468法,贤者以此行持故,
Dhammena dhīmā’caraṇena tena,
7469他朝着安稳的方向而行。
Khemaṃdisaṃ sañcaratīti tassa
7470“出生”者,意为名声之主;
Samubbhavo’dāta yasosadhīso; ()
81
81.
7472以力量、以坚固、以精勤,
Thāmena daḷhena parakkamena
7473以精进力,依彼行持,是为勇者
Vīriyena vīro caraṇena tena,
7474行于安稳处,此即彼之
Khemaṃdisaṃ sañcaratīti tassa
7475‘出生’者,即是彼名声之主
Samubbhavo’ dāta yasosadhī so; ()
82
82.
7477于久作之随念中,极为勇猛
Cirakriyānussaraṇe’tisūra-
7478「以真实行度脱者」,即是导师
Tarāya satyā’caraṇena satthā,
7479「游行安稳之处」,他的
Khemaṃdisaṃ sañcaratīti tassa
7480名声之结缚,已然遍布流传;
Yasopabandho visaribabhuva; ()
83
83.
7482具有无与伦比的沙门深邃智慧者
Anaññasāmaññagabhīrañāṇo
7483以此圣慧行
Ariyena paññācaraṇena tena,
7484他游行于安稳方
Khemaṃdisaṃ sañcaratīti tassa
7485名声的系缚已消散
Yasopabandho visarībabhuva; ()
84
84.
7487于现法中,能带来安乐者
Yo diṭṭha dhammamhi sukhāvahassa
7488已超脱诸行之人,
Vinissaṭassā’caraṇehi yassa,
7489于四禅那自在得入者,
Catukkajhānassa nikāmalābhī
7490无难获得者,世尊是佛陀;
Akicchalābhī bhagavā’si buddho; ()
85
85.
7492以四种随意获得的色界禅那
Nikāmalābhehi catūhi rūpa-
7493护者以这些禅那与行,于世间行于安稳处
Jjhānehi nātho caraṇehi tehi,
7494“于世间行于安稳处”者
Khemaṃdisaṃ sañcaratīti loke
7495他的盛名已广为传扬
Abbhuggato tassa yaso pabandho; ()
86
86.
7497具足此三明
Tīha’ṭṭhahi vijjāhi
7498具足此三五妙行
Tipañcacaraṇehi’mehi sampantassa,
7499明行清净
Vijjācaraṇa visuddhaṃ
7500其名身辉耀至今
Yasosarīraṃ virājate yāvajja ()
7501如是,由名为梅达难德的修行者所造、能令一切诗人生起喜悦之因缘的《佛史灯》中,于〈近因品〉内,阐明世尊“明行足”名义之第二十一品,至此圆满。
Iti medhānandābhidhānenayatinā viracite sakalakavijana hadayānandadānanidāne jinavaṃsadīpe santike nidāne bhagavato vijjācaraṇa sampannoti nāmapaññattiyāabhidheya paridīpo ekavīsatimo saggo.
7502而关于乔达摩尊者,有如是善美的名声传扬开来:“彼世尊是善逝。”
Taṃkho pana bhavantaṃ gotamaṃ evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato itipi so bhagavā sugatoti.
7508「善逝」者,因善妙行故也。
Sobhanagamanattā sugatoti.
1
1.
7504“前往”者,称为“已去”,即是极善妙之义。
Gamana māhu gatanti susobhanaṃ
7505以圣道而往,去向安稳之处,
Ariyamaggagatena sivaṃdisaṃ,
7506已离去,已前往。
(Dutavilambita)tā’pagato gato
7507「如是,世尊为善逝」,即应是善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
2
2.
7509行与行仪,乃无上者。
Gamana mācariyā ya manuttara-
7510於此宣說具殊勝之消散,
Vibhavadaṃ pavadanti’ha sobhanaṃ,
7511由彼聖者所行之道而去,於此,
Tadariyena gatena gato yato
7512如是,彼亦為善逝,當為善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
3
3.
7514牟尼专注三圆之覆
Muni timaṇḍalachādanatapparo
7515下裙极为圆满
Suparimaṇḍala mantaravāsakaṃ,
7516以金剪善为安置
Kanakakattariyā sunivāsaye
7517如九瓣莲花般灿然绽放;
Navadalaṃ kamalaṃ’va vikantayaṃ; ()
4
4.
7519金色花鬘遍绕,
Kanakadāmavarena parikkhipaṃ
7520宛如手持莲花之手,于上方系结。
Paduma hattha mivo’pari bandhati,
7521牟尼那坚如闪电的光辉——
Samuni thāvaravijjulatāsiri-
7522「穆西德佳利咖-咧巴拉-班达那」者,如同遗忘行仪之身体束缚;
Musitacārikalebarabandhanaṃ; ()
5
5.
7524「西利伽诺 伽纳咖佳那-切提耶」者,在坚固黄金塔庙之西利伽诺处,
Sirighaṇo ghanakañcanacetiye
7525「拉德纳咖巴拉瓦塔 米瓦阿哈德」者,如同宝石毛毯布般被击打,
Ratanakambalavattha mivā’hataṃ,
7526意为:指如初升太阳光辉般的红色袈裟,
Taruṇabhānupabhāruṇacīvaraṃ
7527意为:于殊胜之身而受用;
Sirisarīravare paṭisevati; ()
6
6.
7529「萨牟尼·佳拉维纳达玛诺哈拉」——寂静者以网结缚而令人悦意
Samuni jālavinaddhamanohara-
7530犹如掌中青宝石的光辉,
Karatalehi sunīlamaṇippabhaṃ,
7531恰如青莲花瓣作庄严,
Upalapatta malaṅkurute yathā
7532池塘为群蜂与莲花所装点;
Bhamaramamburuhehi sarovaro; ()
7
7.
7534行进时庄严,犹如因陀罗宝座
Vajati sobhana mindasarāsana-
7535如饰以走兽形象的须弥山,迅疾于道。
Jaṭitajaṅgamameruriva’ñjase,
7536沙门庄严所严饰之身
Samaṇamaṇḍanamaṇḍitaviggaho
7537因此,他即是善逝,是善逝者;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
8
8.
7539犹如天象从难陀园林而出
Suragajo’riva nandanakānanā
7540如狮子出玉干达拉宝窟,
Maṇiguhāya harī’va yugandharā,
7541如新莲出天池,
Navaravinduri’vā’maravāpito
7542如白鹅王出阿耨达池;
Samadahaṃsavaro’va’hinikkhamaṃ; ()
9
9.
7544从林窟等苦行林中出,清净殊妙。
Vanaguhāditapovanato subhaṃ
7545当他出离时,无与伦比之相,
Vajati nikkhamiyā’samarūpimā,
7546以无比之吉祥,稳固地扎根。
Nirupamassiriyā bhusa mullasaṃ
7547如是,他是善逝,当为善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
10
10.
7549以流布辉耀之无量光明,
Visaravipphuritā’mitaraṃsinā
7550犹如善加浇注的金色光芒,
Suparisekasuvaṇṇaraseni’va,
7551以金黄色照耀大地衣。
Vajati piñjarito vasudhambaraṃ
7552「如是彼善逝」者,即彼应为善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
11
11.
7554如象王为象群所前导。
Karivaro’va karīhi purakkhato
7555自身已远离一切恶垢,
Sakalapāpamalā’pagato sayaṃ,
7556为无垢者所随从而行,
Vajati vitamalehi nisevito
7557所谓“如是彼善逝”,即他当为善逝。
Itipi so sugato sugato siyā; ()
12
12.
7559以无等觉者的庄严光辉
Asamabuddhavilāsalavena yo
7560降伏那含人天、魔与梵的世间
Abhibhavaṃ sanarāmaravibbhamaṃ,
7561行于殊妙的道路
Paṭipathaṃ paṭipajjati sobhanaṃ
7562如是,那善逝即是善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
13
13.
7564从前后左右,
Purimapacchimadakkhiṇavāmato
7565以自身所生的光辉照耀,
Pabhavadehapabhāhi pahāsayaṃ,
7566有如宝石般,清凉行于大地
Ratana’sītimitaṃ vajate bhuvi
7567‘如是彼亦善逝’者,故为善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
14
14.
7569游历于村落与城镇间的游行
Nigamagāmapurisu ca cārikaṃ
7570以悲悯为随侍而行者,
Carati yo karuṇāparicāriko,
7571带来无量有情的心愿,
Amitasattamanoratha māvahaṃ
7572“如是彼善逝”者,正是善逝。
Itipi so sugato sugato siyā; ()
15
15.
7574睡莲、红莲、瞻波花、茉莉——
Kumudapaṅkaja campakamālati-
7575花雨轻触其身,
Kusumavuṭṭhisuphassitaviggaho,
7576具足神通光辉者,行走时更显端严。
Vajati cārutaraṃ jalitiddhimā
7577如是,彼善逝实为善逝。
Itipi so sugato sugato siyā; ()
16
16.
7579多伽罗、郁金、红栴檀
Tagarakuṅkumalohita candana-
7580芬芳香粉遍布的大道上,
Surabhicuṇṇavikiṇṇamahāpathe,
7581香象徐步,威仪庄严。
Vajati gandhagajo viya sobhanaṃ
7582如是,彼善逝者,即是善逝。
Itipi so sugato sugato siyā; ()
17
17.
7584乐器之音声、百众随行之赞颂。
Turiyarāva satānugatatthuti-
7585以百般赞辞所称叹的具德者,
Padasatehi abhitthutasagguṇo,
7586行步如天鹅嬉游般优雅,
Vajati haṃsavilāsitagāmiyo
7587‘如是,彼善逝’——彼实为善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
18
18.
7589为诸天与人眼目之甘露器——
Suranarādivilocanabhājana-
7590饮用色相戏乐之甘露味者——
Pivitarūpavilāsasudhāraso,
7591行如狮子奋迅,具大威力者——
Vajati sīhavijambhitavikkamo
7592正因如此,这位善逝方为善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
19
19.
7594足莲华的吉祥所依,
Caraṇatāmarasassiribhārataṃ
7595那不堪其扰的林中美神,
Anadhivāsini’vā’vanikāminī,
7596行于彼时,战栗震动。
Vajati tamhi pavedhati kampati
7597由此,彼亦可称为善逝。
Itipi so sugato sugato siyā; ()
20
20.
7599微细的蠕虫、蚁、蝇
Sukhumakunthakipakilalikamakkhikā-
7600蚊虫、虱、飞蛾,以及人类,
Makasakīṭapaṭaṅakga manuddayo,
7601凡行于柔软处而不恼害者,
Vajati yo aviheṭhaya mañjase
7602‘如此彼善逝’者,即是善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
21
21.
7604右足安立殊胜轮相
Ṭhapitacakkavaraṅkitadakkhiṇa-
7605足如莲花,呈金黄色辉
Caraṇa paṅkaja piñjaritañjaso,
7606若彼初举足而行
Vajati yo paṭhamaṃ yadi nikkhipaṃ
7607如是,此善逝堪为善逝。
Itipi so sugato sugato siyā; ()
22
22.
7609不为诸垢所染,以平等触,
Anupalitta malehi samaṃ phusaṃ
7610以莲花般柔软之足底者,
Kamalakomalapādatalehi yo,
7611他行走于已清除尘垢的大地表面。
Vajati dhūtamalaṃ vasudhātalaṃ
7612“如是彼善逝”者,应得善逝之名;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
23
23.
7614如鼓面被敲响般,宣说(其功德)。
Bhavati bheritalaṃ’va pakasārita-
7615行如莲花,难至之处,
Caraṇatāmarasehi suduggamaṃ,
7616无凹无凸,亦无染污,
Avanatunnataṭhāna mapāvanī
7617彼实为善逝,故名善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
24
24.
7619从地涌出之莲花顶上
Pathavitu’bbhavapaṅkajamuddhani
7620足底安立柔嫩莲花者,
Ṭhapitakomalapādatalambujo,
7621行时虽为微尘所染、而容姿端妙者,
Vajati reṇupisaṅgasubhaṅgimā
7622如是,彼善逝者即是善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
25
25.
7624乃至行于碎石瓦砾之上,
Vajati antamaso’palasakkharā
7625碎片与荆棘,亦皆带刺,
Sakalikākaṭhelā’pi sakaṇṭakā,
7626他们避开两足尊的道路。
Apavajanti pathā dipaduttame
7627所谓“如是彼善逝”,即应为善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
26
26.
7629自己的步履已过于遥远,难以提起。
Nijapadaṃ atidura manuddharaṃ
7630若太近,不投于平地,
Atisamīpa manikkhipa mañjase,
7631行时触碰踝与膝,
Vajati gopphakajānu maghaṭṭayaṃ
7632“如是彼善逝”,亦应如是善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
27
27.
7634不疾不徐,诸根寂然
Atilahuṃ sanikaṃ samitindriyo
7635不行而行,光辉炽盛
Na carate carate jutiyu’jjalaṃ;
7636于大地平坦与不平之处,无与伦比者行于平等
Bhuvi same visame asamo samaṃ
7637确实,那位善逝者,堪称为善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
28
28.
7639不向上方、下方观看,
Anavalokiya uddhamadhodisaṃ
7640不向四方及中间思量。
Anudisañca catuddisa mañjase,
7641于轭距之间行走,无所顾盼者
Vajati yo yugamatta mapekkhako
7642「如是彼世尊为善逝」者,即为善逝。
Itipi so sugato sugato siyā; ()
29
29.
7644如三摩陀亲族之辛杜拉雄狮
Timadabandhurasindhurakesarī-
7645示现威仪嬉戏之胜行,
Gativilāsaviḍambanavikkamo,
7646足底展现千辐轮相之庄严,
Vajati pādatalaṅka madassayaṃ
7647彼世尊即以此而为善逝,故称善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
30
30.
7649以无与伦比的光辉,人中牛王
Nirupamajjutiyā purisāsabho
7650具牛王不可战胜之威力
Vasabharājaparājitavikkamo,
7651行进时,引众人聚集
Vajati sañjanayaṃ janasammadaṃ
7652如是,彼善逝者,当为善逝。
Itipi so sugato sugato siyā; ()
31
31.
7654阳光普照,风亦吹拂
Sūriyaraṃsi sameti pavāyati
7655于花香馥郁、芬芳流布之风中,
Kusumagandhasugandhasamīraṇe,
7656他行于彼无垢的中道之上
Vajati tabbimalañjasamajjhago
7657所谓“如是彼善逝”,意即“应为善逝”
Itipi so sugato sugato siyā; ()
32
32.
7659云层于前方降下滴滴水珠
Jaladharā purato jalabindavo
7660诸人与天撒下鲜花,
Naramarū kusumāti kirantipi,
7661在他行近的尘土路上;
Tadupasattarajamhi pathe vaje
7662如是,他即是善逝,实为善逝。
Itipi so sugato sugato siyā; ()
33
33.
7664手持殊胜拂尾伞盖的天人众
Ruciracāmarachattadharāmarā-
7665为诸天人所恭敬而行,
Suranarehi’pi gacchati sakkato,
7666受到尊重、敬重与尊崇。
Garukato mahito patimānito
7667如是,彼善逝者,即是善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
34
34.
7669若以兽王、象王、骏马
Yadi migindagajindaturaṅgama-
7670为鹿、鸟、人所欢喜供养
Migavihaṅgamanādasupūjito,
7671头戴花盖而行。
Vajati pupphavitānadharo sire
7672「如是彼善逝」者,即是善逝。
Itipi so sugato sugato siyā; ()
35
35.
7674当胜者如象而行时,于眼门之胜妙直道中,
Nayanatoraṇacārutara’ñjase
7675当胜者之龙象离去时,有情各自之庄严亦闪耀;
Parilasanti gate jinakuñjare,
7676有情各自之庄严,
Sakasakā’bharaṇāni’pi pāṇinaṃ
7677‘如是他善逝’,即是善逝。
Itipi so sugato sugato siyā; ()
36
36.
7679成为稀有、未曾有之吉祥——
Bhavati acchariyabbhutamaṅgala-
7680节庆、盛会与嬉戏相续不断
Chaṇamahussavakeḷinirantaraṃ,
7681当善逝正行于善逝道时,三界之中
Tibhuvanaṃ sugate sugate pathe
7682如是,彼善至者当为善至;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
37
37.
7684寂静无为之无上界,
Siva masaṅkhatadhātu manuttaraṃ
7685最胜妙无漏之处,
Paramasundaraṭhāna manāsavaṃ,
7686已超越生与老死,到达彼岸
Vigatajātijarāmaraṇaṃ gato
7687如是,他也当是善逝、名为善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
38
38.
7689犹如在鼓与腰鼓的孔洞上方,
Murajadundubhichidda mivo’pari
7690在虚空之中,上至有顶,无所障碍;
Nabhasi yāvabhavagga masaṃvuṭaṃ,
7691为开示业,如淤泥中所生之莲,
Vivaṭa kameti yadubbhavapaṅkaja-
7692我以此量,譬喻胜者之螺。
Pamitiyā jinasaṅkha mapādise; ()
39
39.
7694此菩提之地,庄严美妙,
Yadapi maṇḍanabhumi subodhiyā
7695此不动处,端丽殊胜,
Acalaṭhāna manaññavalañjiyaṃ,
7696此处,殊胜的菩提树犹如娯戏的曼陀罗花束,
Lalitapiñjakalāpanibho yahiṃ
7697至今依然辉耀;
Vijayabodhi idāni’pi rājate; ()
40
40.
7699如初升晨曦的光芒,
Paṭhama mubbhava mantapabhaṅguraṃ
7700犹如大地少女的心一般。
Vasumatīyuvatihadayopamaṃ,
7701那时也到达了殊胜之处
Tada’pi kasundaraṭhāna mupāgato
7702‘如是善逝’者,即是善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
41
41.
7704所谓‘菩提道’者,
Yadapi bodhipadanti pavuccati
7705此处,圣智最为殊胜,无与伦比;
Ariyañāṇamihagga manuttaraṃ,
7706彼智于此亦无障碍,
Yada’pi ñāṇa manāvaraṇaṃ tathā
7707超越一切所知境界。
Nikhilañeyyapathā’nativattanaṃ; ()
42
42.
7709于过去生中圆满诸波罗蜜
Purimajātisu pūritapārami-
7710依强缘而趣向寂静者
Balavapaccayasantiparāyaṇo,
7711那时亦已到达胜妙之处
Tada’pi sundaraṭhāna mupāgato
7712如此,彼善逝者即是善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
43
43.
7714以四圣道所断除的
Ariyamaggacatukkapahīṇakaṃ
7715百种烦恼之类,不再回转,
Napunare’ti kilesagataṃ sataṃ,
7716因不再来,故称善逝
Apunarāgamanaṃ sugato yato
7717“如是彼善逝”者,即应为善逝
Itipi so sugato sugato siyā; ()
44
44.
7719善意、善逝,皆由发愿
Sumati suṭhugato paṇidhānato
7720从最初,直至登上胜利座,
Ppabhuti yāva jayāsanupāsanaṃ,
7721令三十波罗蜜多圆满,
Tidasapāramiyo paripūrayaṃ
7722是故,彼善逝,实为善逝。
Itipi so sugato sugato siyā; ()
45
45.
7724此二边——有见与无有见
Tadubhayantabhavābhavadiṭṭhiyo
7725到达未曾到达之境,带来利益,
Anupagamma gato hitamāvahaṃ,
7726因为那行于极善妙道者
Paṭipadāya hi suṭṭhutarāya yo
7727如是,彼即是善逝。
Itipi so sugato sugato siyā; ()
46
46.
7729具足悦意的光彩、威德、威严与威力,
Rucirabhāratibhattutibhocatu-
7730进入众会之中,犹如狮子。
Parisamajjhagato viyakesari,
7731无畏而作狮子吼。
Gadati vītabhayo giramāsabhiṃ
7732如是彼善逝,彼即为善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
47
47.
7734以口中那散发芬芳甘露的妙语——
Surabhinā mukhatāmarase vacī-
7735由善行所出之善说
Sucaritappabhavena subhāsitaṃ,
7736于法会中宣说,令其遍满
Gadati dhammasabhaṃ parivāsayaṃ
7737所谓“如此,彼善逝”者,彼即是善逝
Itipi so sugato sugato siyā; ()
48
48.
7739如如意鸟之悦耳鸣声,
Ratikaraṃ karavīkavirāvato
7740善巧、易解又悦耳之语,
Paṭutaraṃ sutaraṃ sarasaṃ giraṃ,
7741于大众中说此悦耳之语。
Gadati sotarasaṃ parisattare
7742他确实是善逝,是真正的善逝。
Itipi so sugato sugato siyā; ()
49
49.
7744凡是远离一切语恶行的人,
Gadati sabbavacīduritehi yo
7745志在破除结缚,
Pavirato abhisandhiya bhindiya,
7746以不虚妄与如实之语,断除疑惑
Avitathena tathañca kathaṃkathā
7747“如是彼善逝”者,彼即是善逝
Itipi so sugato sugato siyā; ()
50
50.
7749坚固之语,不虚诳,无有诤论
Thirakathaṃ nakadāvi visaṃvado
7750宣说缘生法,不动与动摇,
Gadati paccayikaṃ acalācalaṃ,
7751恒常于众中宣说四圣谛者,
Parisago catusaccadaso sadā
7752“如是彼善逝”者,他即是善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
51
51.
7754于和合与分裂的众中,以悲悯为最上
Sahitabhinnajanesudayāparo
7755于密意中,不应有所执取
Anupadāniyameva’bhisandhiyaṃ,
7756于言说中,应当领受
Gadatiyovacanaṃpaṭigaṇhiyaṃ
7757同样地,那善逝即是善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
52
52.
7759可爱之语、极柔软之语,
Piyakaraṃ sukumārataraṃ giraṃ
7760悦耳、易入、深入人心,
Sutisukhaṃ sugamaṃ hadayaṅgamaṃ,
7761他说无垢之语,故有‘无垢喉’之称。
Gadati nela manelagalaṃ yato
7762‘如此,那位善逝’:他即是善逝。
Itipi so sugato sugato siyā; ()
53
53.
7764与善巧安立的妙音庄严相应。
Vihitavāṇivilāsinisaṅgamo
7765善慧者知晓合宜的时机,
Sumati sāmayikaṃ samayaṃ vidū,
7766如实说已发生之事,不作颠倒说,
Gadati bhuta pavatti manaññathā
7767‘如是彼善逝’者,彼即应是善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
54
54.
7769他了知当说的义理,常能演说。
Gadati ñeyyapadatthavido sadā
7770为了利益众生,他舍弃了自利,
Janahitattha manatthapanūdanaṃ,
7771所说法义入于人心,成就世间与出世间的双重利益,
Gadita matthagataṃ ubhayatthadaṃ
7772如是,彼善逝即是善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
55
55.
7774从一切有为法中解脱,
Sakalasaṅkhatadhammavimuttiyā
7775于无为界说法,
Gadati damma masaṅkhadhātuyā,
7776亦依止于圣道果。
Ariyamaggaphalehi’pi nissitaṃ
7777「如是彼善逝」者,即彼应为善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
56
56.
7779因为他对所调伏者宣说律,
Vinayavādi vineyyajane yato
7780以调伏义、悦僧法则而引导
Vinayanattha manattanayatvitaṃ,
7781宣说依止调伏之言说
Vinayanissitakaṃ gadate kathaṃ
7782‘如是彼善逝’,即他应为善逝
Itipi so sugato sugato siyā; ()
57
57.
7784恒具心藏库藏
Hadayakosanidhānavatiṃ sadā
7785具足善喻、言辞有节
Sadupamaṃ pariyantavatiṃ kathaṃ,
7786音声殊妙的尊者宣说法语
Gadati mañjugado vadanaṃ varo
7787如是,彼善逝亦为善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
58
58.
7789牟尼如莲花,出淤泥而不染,
Muni rasaṅkuvitānanapaṅkajo
7790在大众中先作此语,
Purimameva giraṃ parisantare,
7791以八支圣道之月光而辉映
Gadati aṭṭhavidhaṅgikaka māsabhiṃ
7792“如是彼善逝”者,即因此为善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
59
59.
7794将不虚妄说为虚妄亦无义利
Avitathaṃ vitathampi niratthaka-
7795亦说可爱与不可爱之语,
Mapi kathaṃ suṇataṃ piya mappiyaṃ,
7796如来从不曾说这样的话,
Nahivadanti kadāci tathāgatā
7797‘如是彼善逝’者,即为善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
60
60.
7799不广说可爱与不可爱之语。
Avitthaṃ suṇataṃ pakiya mappiyaṃ
7800宣说常为自利之语者,我礼敬他。
Abhivadantī sadatthasitaṃ kathaṃ,
7801于言说之时,善巧通达者,
Ya’dahivoharaṇe samayaññuno
7802如是,彼善逝即是善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
61
61.
7804以各各自在的方式,用各自的语言使人们理解,
Tāya tāya’bhisāvayaṃ janataṃ sakāya niruttiyā
7805如来,乔达摩族姓之幢,宣说“善来”之法,
Ehisāgatavādi gotamagottaketu tathāgato,
7806以根本摩揭陀语说法,令会众欢喜。
Mūlamāgadhibhāsayā gadate sabhaṃ kaparitosayaṃ
7807因此,彼于三界中被尊为善逝,名称远闻。
Tena so bhuvanattaye sugato siyāti suvissuto; ()
62
62.
7809世间与世间之生起
Lokaṃ lokappabhavaṃ
7810以及世间之灭、世间解脱的方便
Lokanirodhañca lokamokkhūpāyaṃ,
7811以四种现观
Catubhī abhisamayehi
7812护者正确地前往,因此他是善逝
Nātho sammā gato tato so sugato; ()
7813如是,于名为慧喜的牟尼所造、令一切诗人由衷喜悦的《胜者灯史》中,在近因篇集里,阐述了世尊“善逝”这一称号的释义。第二十二品。
Iti medhānandābhidhānena yatināna viracite sakalakavijana hadayānandadānanidāne jinavaṃsadīpe santikeka nidāne bhagavato sutagoti paññattiyā abhidheya paridīpo. Bāvīsatimo saggo.
7814关于乔达摩尊者,有这样美好的声誉传扬开来:“如此,彼世尊即是世间解。”
Taṃkho pana bhavantaṃ gotamaṃ evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato. Itipiso bhagavā lokavidūti.
1
1.
7816他具足相好庄严,
Tassa sa (dodhaka) lakkhaṇacāru-
7817彼足底有轮宝相标记者,
Cakkavara’ṅkitapādatalassa,
7818乃至有顶,其'世间解'之名号称扬,
Lokavidū’tipi yāva bhavaggā
7819唯一胜利之音声生起;
Ekasilokaravo udapādi; ()
2
2.
7821相根本之灭、灭的灭尽——
Lakkhaṇamūlanirodhanirodho-
7822以智慧遍知一切世间,无有余。
Pāyavasena paki lokakamasesaṃ,
7823他通达三界,为利益者,为尊者。
Yo paṭivijjhi tilokahito kagho
7824因此被称为‘世间解’;
Lokavidūti pavuccati tasmā; ()
3
3.
7826于此仅以身量为限的世间中,
Lokamidheva kalebaramatte
7827了知世间之集、世间之灭,
Lokanidānanirodhamavedi,
7828以及通往世间灭的行道。
Lokanirodhakaraṃka paṭipattiṃ
7829因此被称为‘世间解’;
Lokavidūti pavuccati tasmā; ()
4
4.
7831度越世间大苦海、抵达彼岸的有情——
Lokamahambudhipāragu satta-
7832有为器世间之分别
Saṅkhatabhājanalokapabhedaṃ,
7833世尊无余遍知
So bhagavā’navasesamavedi
7834因此被称为“世间解”
Lokavidūti pavuccati tasmā; ()
5
5.
7836那正是有、无有见之自性
So hi bhavābhavadaṭṭhisabhāva-
7837智与随顺忍的分别
Ñāṇanulomikakhantipabhedaṃ,
7838觉了意乐与法
Āsayadhamma mabujjhi pajānaṃ
7839因此,得名世间解
Lokavidūti pavuccati tasmā; ()
6
6.
7841因缘具足时便现起者
Pātubhavaṃ sati kāraṇalābhe
7842众生七种随眠
Sattavidhānusayampi janānaṃ,
7843他已通达,善能分别世间
So paṭivijjhi vicaṭṭitaloko
7844因此,他被称为『世间解』。
Lokavidūti pavuccati tasmā; ()
7
7.
7846依染着、瞋恚、愚痴、信……
Rajjanadussanamuyhanasaddhā-
7847以慧与寻相杂的方式,
Buddhivitakkavimissavasena,
7848他了知众生的所行,
So caritaṃ paṭivijjhi pajānaṃ
7849因此被称为‘世间解’。
Lokavidūti pavuccati tasmā, ()
8
8.
7851依于下劣与殊胜的意乐
Hīnapaṇīta’dhimuttivasena
7852他已了知两种意乐的胜解
Dubbidhameva’dhimutti mavedi,
7853于众生中,他通晓世间言说
Lokaniruttivido janatāya
7854因此,他被称为‘世间解’;
Lokavidūti pavuccati tasmā; ()
9
9.
7856那些尘垢微薄的人,
Apparajakkha manussadapāpaṃ
7857而深陷于重恶、尘垢粗厚的人,
Ussadapāpa muḷārarajakkhaṃ,
7858他以精勤觉悟了双重世间。
Dubbidhalokamabujjhi yatoso
7859因此,他被称为“世间解”。
Lokavidūti pavuccati tasmā; ()
10
10.
7861诸根的前后差别。
Indriyapubbaparopariyatti-
7862以智慧之光照耀利根世间,
Ñāṇapabho tikhiṇindriyalokaṃ,
7863通达钝根世间,
So paṭivijjhika mudindriyalokaṃ
7864因此被称为“世间解”。
Lokavidūti pavuccati tasmā; ()
11
11.
7866轮转与还灭的所依,善与不善
Vaṭṭavivaṭṭapatiṭṭha masādhu-
7867世尊通达善性本质
Sādhusabhāvagataṃ bhagavā so,
7868已觉知二界中间的世间
Dvāktike’taraloka mavedi
7869因此被称为“世间解”;
Lokavidūti pavuccati tasmā; ()
12
12.
7871为使人了知这由善者所赞叹的自性规则,
Sādhupasatthasadattaniyāmaṃ
7872无论是易作还是难作,
Ñāpayituṃ sukarāsukarampi,
7873因他已觉知有情的聚类
Sattanikāyamavedi yato so
7874因此,被称为“世间解”
Lokavidūti pavuccati tasmā; ()
13
13.
7876业、烦恼、果报与障碍
Kammakilesavipākavibandha-
7877已通达解脱与解脱境
Muttyavimuttigate paṭivijjhi,
7878他明了可教化者与不可教化者
Bhabbajaneya mabhabbajane so
7879因此,被称为‘世间解’
Lokavidūti pavuccati tasmā; ()
14
14.
7881无果之故,不说九无上与无边之
Nipphalatāya navuttamananta-
7882以七种量度,遮护学童
Sattapamāṇa manāvaraṇena,
7883以智力自证知
Ñāṇabalena sayaṃ viditaṃhi
7884因此,他被称为世间解;
Lokavidūti pavuccati tasmā; ()
15
15.
7886依前述之理,这位牟尼在此
Vuttanayeni’ha so muni satta-
7887以种种方式洞彻了世间
Lokamanekavidhaṃ paṭivijjhi
7888如鹿王于有情莲林
Sattanikāyasarojavane’ṇo
7889因此被称为‘世间解’;
Lokavidūti pavuccati tasmā; ()
16
16.
7891洞察了依缘而住立之法,
Paccayasaṇṭhitikaṃ paṭivijjhi
7892彻见有为世间与无为
Saṅkhatalokamasaṅkhatadassi,
7893世间亦被总摄为一种
Ekavidhampyavaropitaloko
7894故称为世间解
Lokavidūti pavuccati tasmā; ()
17
17.
7896从破坏之相而言,为一切色
Ruppaṇalakkhaṇato’khilarūpaṃ
7897以名之自相而言为四名
Nāmasalakkhaṇato catunāmaṃ,
7898牟尼主了知难知之世间
Dubbidhaloka mavedi munindo
7899因此称为‘世间解’;
Lokavidūti pavuccati tasmā; ()
18
18.
7901世间的饶益者,于乐、苦、舍
Lokahito sukhadukkhamupekkhā-
7902由所受的三种受而善加分别,
Vedayitattikato suvibhattaṃ,
7903世尊洞彻三界
So bhagavā kapaṭivijjhi tilokaṃ
7904故被尊称为‘世间解’;
Lokavidūti pavuccati tasmā; ()
19
19.
7906牟尼以五种亲族之系缚——
Pañcavidhaṃka muni bandhavasenā-
7907以四种世间力,
Hāravasena catubbidhalokaṃ,
7908如照世之灯而证知,
Lokapadīpanibho paṭivijjhi
7909因此被称为“世间解”。
Lokavidūti pavuccati tasmā; ()
20
20.
7911宣说不二法门、名为六处者。
Advayavādi saḷāyatanākhya-
7912彼胜者了知六种世间。
Chabbidhalokamavedi jino so,
7913亦了知七种心住处世间。
Sattavidhampi manaṭṭhitilokaṃ
7914因此被称为世间解;
Lokavidūti pavuccati tasmā; ()
21
21.
7916因为他了知世间自性,即利得等八种
Lābhapabhutika maṭṭhavidhampi
7917所以那位释迦牟尼被称为世间解。
Lokasabhāvamavedi yato so,
7918释迦牟尼于九有情居
Sakyamunī navasantanivāse
7919因此被称为“世间解”;
Lokavidūti pavuccati tasmā; ()
22
22.
7921他以十二处之
So dasabārasadhā’yatanānaṃ
7922以差别之故,为三界之灯,
Bhedavasena tilokapadīpo,
7923知世间、知三相者,
Lokamavedi tilakkhaṇavedī
7924故称“世间解”
Lokavidūti pavuccati tasmā; ()
23
23.
7926以界为缘,善作分别
Dhātuvasena yato suvibhattaṃ
7927通达世间十八种量
Loka matha’ṭṭhadasapparimāṇaṃ,
7928他通达了对有为世间的剖析
Saṅkhatalokabhido paṭivijjhi
7929因此,他被称为世间解;
Lokavidūti pavuccati tasmā; ()
24
24.
7931他了知这个世界,由摩尼宝珠、黄金、白银、
So maṇikañcanarūpiyamuttā-
7932螺贝、珊瑚、宝石、砾石等所构成,
Saṅkhapavālasilākaṭhalādiṃ,
7933超越诸根所系缚的世间。
Lokamavedi atindriyabaddhaṃ
7934因此被称为‘世间解’。
Lokavidūti pavuccati tasmā; ()
25
25.
7936树木、藤蔓、果实、嫩叶、叶片、
Rukkhalatāphalapallavapatta-
7937依花、色泽与种类之差别,
Pupphapakarāgapabhedavasena,
7938他了知微细间隔之世间;
So sukhumantaralokamavedi
7939因此被称为“世间解”。
Lokavidūti pavuccati tasmā; ()
26
26.
7941凡有多少众生的品类聚集
Yattakamevu’tujaṭṭhakalāpa-
7942于此器世间中所生起者
Rapagataṃ ihabhājanaloke,
7943它存在,便无余地遍知
Vijjati tampaṭivijjhi asesaṃ
7944因此,被称为世间解。
Lokavidūti pavuccati tasmā; ()
27
27.
7946世尊,如雪山之量,
So bhagavā himavatta pamāṇaṃ
7947八大地狱等的量,
Aṭṭhamahānirayādi pamāṇaṃ,
7948龙、妙翅鸟、天宫之量
Nāgasupaṇṇavimāna pamāṇaṃ
7949梵天、阿苏拉、天界之量
Brahmasurāsuraloka pamāṇaṃ; ()
28
28.
7951尘、水、风、地之量
Paṃsujalānilabhumi pamāṇaṃ
7952洲岛、河流、海洋之量
Dīpasavantisamudda pamāṇaṃ,
7953须弥山、大地、山峰之量
Merumahidharakūṭa pamāṇaṃ
7954劫波树、太阳、月亮之量
Kappatarūravicanda pamāṇaṃ; ()
29
29.
7956一切缘所成的诸法蕴聚,
Paccayasaṅkhatadhammasamuhaṃ
7957乃至器世间所含摄的一切,
Bhājanalokagataṃ sakalampi,
7958他于上、下、十方皆遍照了知。
Uddhamadhotiriyaṃpaṭivijjhi
7959因此被称为“世间解”;
Lokavidūti pavuccatitasmā; ()
30
30.
7961世间与出世间的作者,三界的庄严者,此七世间
Lokālokakaro tilokatilakoso sattalokaṃ imaṃ
7962以随眠、习性等方式,觉知行世间,亦复如是;
Bujjhitthā’nusayāsayādividhinā saṅkhāralokaṃ tathā,
7963以食等之量度等方式,了知器世间故
Āhārādipamāṇatādividhinā okāsalokaṃ yato
7964因此,胜者被称为“世间解”,已达行世间之终极。
Tasmā lokavidūti vuccati jino saṅkhāraloka’ntago; ()
7965如是,由名为美达难德的修行者所作、能令一切诗人心中喜悦之因的《胜者史灯》中,在近因篇中,对世尊“世间解”这一名称所作的阐明,第二十三诵品。
Itimedhānandābhidhānena yatinā viracite sakalakavijana hadayānandadānanidāne jinavaṃsadīpe santikenidāne bhagavatolokavidūti nāmapaññattiyā abhidheyaparidīpo tevīsatimosaggo.
7966然而,关于乔达摩尊者,这般美好善妙的声誉已传扬开来:‘彼世尊即是无上调御丈夫。’
Taṃkho pana bhavantaṃ gotamaṃ evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato itipi so bhagavā anuttaro purisadammasārathīti.
1
1.
7968因为没有任何比他更为殊胜者,
Abhāvato paramatarassa kassaci
7969以自身的善德之箭,射穿众人。
Janassa sagguṇavisarehi attanā,
7970那位牟尼以简要说法的方式
Samāsanibbacananayena so muni
7971无上的月亮,灿烂的种种莲花
Anuttaro sasi (rucirā)’nanambujo; ()
2
2.
7973如是,那位人中狮子以戒具足——
Tathāhi so narahari sīlasampadā-
7974以此诸功德,超越含天世间;
Guṇeni’maṃ abhibhavate sadevakaṃ,
7975以定、以殊胜智慧、以解脱、
Samādhinā varamatiyā vimuttiyā
7976以解脱智见之功德圆满具足。
Vimuttidassanaguṇasampadāyapi; ()
3
3.
7978由于增上戒具足尚不成就——
Yato navijjati adhisīlasampadā-
7979在定、神通等功德方面与他们同者,
Samādhidhipabhutiguṇehi tassamo,
7980于此世间,何处能有超越彼者?
Kutonu vijjati’ha taduttarītaro
7981假使有人与他相等,这大牟尼便不再是无可比拟者;
Siyā tatopya’ya masamo mahāmuti; ()
4
4.
7983无可比拟者,即是与诸牟尼不相等之牟尼,
Nirūpamo asamamunīhi somuni
7984因为相等者即是不相等者,所以才有这样的说法。
Yato samo asamasamo siyā tato,
7985如来于此世间,无有第二者可与之相比。
Tathāgatassi’ha dutiyassa kassaci
7986由于无有可比者,如来无第二者;
Abhāvato adutiyako tathāgato; ()
5
5.
7988因为无有与他等同者,
Yato navijjati paṭimāpi tassamā
7989彼时,于世间等与不等之成就,
Samo tadā’samatanusampadāyapi,
7990已证悟正觉者,实无伴侣,
Sahāyako nahi paṭividdhabodhiyā
7991是故,彼为无与伦比、独行无侣之牟尼;
Tato yamappaṭima’sahāyako muni; ()
6
6.
7993即使凭其身形,亦具令人倾慕的俊美。
Kalebarenapi abhirūpahārinā
7994论其功德,世间无有能及者;
Guṇehi tappaṭisamapuggalo nahi,
7995于圣教的善巧辨析与解说,亦无人能及。
Nacatthi pāvacanavibhāgakapakpane
7996于此世间,除他自身之外,无有匹敌之人;
Sayaṃ vinā bhuvi paṭibhāgapuggalo; ()
7
7.
7998以无上行境之殊胜菩提成就故,
Anaññagocaravarabodhisiddhiyā
7999我乃自生者,实无有匹敌之人。
Sa’haṃ sayambhuti paṭipuggalonahi,
8000除他自身之外,无人能揭示、开显此垢染。
Paṭiññamappayitu malaṃ sayaṃ vinā,
8001无上调御丈夫,亦是‘人调御者’之意;
Anuttaro’tipi naradammasārathi; ()
8
8.
8003已调伏者与应调伏者,
Sudantapuggaladamitabbapuggale
8004调御、驱策未调御之人,
Dameti sārayati adantapuggale,
8005因为胜者善巧于调伏方便,
Yato jino vinayanupāyakovido
8006‘无上’者,亦是‘调御丈夫’。
Anuttaro’tipi naradammasārathi; ()
9
9.
8008犹如御者调御柔顺与刚强之马
Yathā haye mudukaguṇekhana sārathi
8009如来以善趣之语、如法之语,
Tathāgato sugatikathāya dhammiyā,
8010调御策励,故称如来。
Dameti sārayati tathā tathāgate
8011即是‘无上调御丈夫’;
Anuttaro’tipi naradammasārathi; ()
10
10.
8013譬如御者用粗绳调御马匹,
Yathā haye pharusaguṇena sārathi
8014如来则以恶趣怖畏之法予以调伏。
Apāyatajjanavidhinā tathāgato,
8015调御、引导,由此故名如来。
Dameti sārayati tathā tathāgate
8016“无上”者,亦即“人调御者”。
Anuttaro’tipi naradammasārathi; ()
11
11.
8018调御者以柔软与刚强之法,调御那未调伏者。
Adammiye mudupharusena sārathi
8019如来亦复如是,随其所应而调御。
Yathā’bhimārayati tathā tathāgato,
8020他舍弃那不可教诫、不应教导的人;
Jahātya’novadiya nacānusāsiya
8021所谓‘无上’,也就是‘调御丈夫’。
Anuttaro’tipi naradammasārathi; ()
12
12.
8023象受调象师驱策而奔驰
Karī’bhidhāvati damakena sārito
8024仅于东方等方向
Puratthimādisu disameva kevalaṃ,
8025——因为无上调御丈夫
Anuttarena hi naradammasārathi-
8026胜者所宣说的人中至胜者;
Jinena sāritapurisānatādisā; ()
13
13.
8028他们各处坐卧处,于其坐下,
Nisajja katthaci sayanāsanamhi te
8029精勤驰骋于八方的行者,
Disāsu aṭṭhasu atisaṅakgacārino,
8030在日暮时分,迅速趋向无上方向。
Vidhāvare turitamanuttaraṃ disaṃ
8031“无上”,即是“人调御者”;
Anuttaro’tipi naradammasārathi; ()
14
14.
8033牟尼安立于增上戒学,
Patiṭṭhite muni’radhisīlasikkhayā
8034以增上心学令得自在,而教诫之,
Vasī’nusāsiya adhicittasikkhayā,
8035如其所应,调御堪能之人,
Yathārahaṃ damayati bhabbapuggale
8036‘无上’亦即‘调御丈夫’;
Anuttaro’tipi naradammasārathi; ()
15
15.
8038牟尼依增上心学而得定,
Samāhite muni radhicittasikkhayā
8039亦以观慧教诫诸沙门,
Vipassanāya’pi samaṇe’nusāsiya,
8040如其所应,调伏诸应觉悟者,
Yathārahaṃ damayati bodhanārahe
8041因此称为‘无上调御丈夫’。
Anuttaro’tipi naradammasārathi; ()
16
16.
8043以如是乃至更胜的证悟所成就,
Tathuparūpari paṭivedhapattiyā
8044如其次第调伏凡夫有学的补特伽罗,
Yathākkamaṃ anariyasekkhapuggale,
8045世间导师调伏、教导。
Dameti so vinayati lokanāyako
8046“无上”即“人调御者”。
Anuttaro’tipi naradammasārathi ()
17
17.
8048如月光能平息应调伏者的亲族、慢与烦恼。
Vineyyabandhavamanakundacandimā
8049调伏了拘萨罗、摩揭陀等国的诸王,
Vinesi kosalamagadhādhipādayo,
8050调御众多刹帝利人者,
Anekakhattiyapurise vināyako
8051「无上」者,亦是「人调御者」;
Anuttaro’tipi naradammasārathi; ()
18
18.
8053恶见者、象、狮、曲牙者
Kudiṭṭhikuñjarahari kūṭadantabhu
8054因世尊能分别诸天、人等各类众生
Surādibhūsurapurise vibhāvino
8055胜众之尊、调御者,以能教诫故
Jināsabho vinayi yato’nusāsiya
8056无上者,故称调御丈夫。
Anuttaro’tipi naradammasārathi; ()
19
19.
8058在以优波离为首的难调伏者中
Upālināmikapamukhe durāsade
8059调御者广泛调御了诸多居士智者。
Vināyako gahapatipaṇḍite puthu
8060因为他调伏了那些堪受近圆者。
Vinesi so upanayanakkhame yato
8061‘无上’者,也就是调御丈夫。
Anuttaro’tipi naradammasārathi; ()
20
20.
8063即使是那位名为萨咤咖的持虚妄见者,
Asaccadiṭṭhikamapi saccakavhayaṃ
8064以及其他应受调伏的尼乾陀派导师,
Anaññavenayikanigaṇṭhanāyakaṃ
8065胜者调伏了以他们为首的诸裸形外道。
Vinesi tappabhutidigambare jino
8066“无上”者,亦是调御丈夫。
Anuttaro’tipi naradammasārathi; ()
21
21.
8068胜者之牛王,名为萨比亚与苏跋德者。
Jināsabho sabhiyasubhaddasaññino
8069具热诚者、破暗者、与正法相应者。
Tappassino timisabhido sadhammiyā
8070依那些沙门所说之法而学。
Kathāyi’tobahi samaṇepi sikkhayi
8071无上调御丈夫
Anuttaro’tipi naradammasārathi; ()
22
22.
8073寂静牟尼调伏了优楼频螺迦叶
Damesi somuni uruvelakassapa-
8074因为伽耶等地的迦叶结发行者等
Gayādikassapajaṭilādike yato,
8075持结发者,解开了缠结如网的发髻。
Jaṭādhare vijaṭitajālinījaṭo
8076“无上”者,亦即是调御丈夫。
Anuttaro’tipi naradammasārathi; ()
23
23.
8078断、防护、调伏之无上牟尼。
Pahāṇasaṃvaravinayuttaro muni
8079于众多剎帝利、沙门的教法中,
Anekakhattiyasamaṇepi sāsane,
8080如御者一般,调御越来越上等的可调者,
Vinesi sārathiriva uttaruttariṃ
8081因此他也被称为‘无上调御丈夫’。
Anuttaro’tipi naradammasārathi; ()
24
24.
8083他,以人血人肉为座者
Manussasoṇitapisitāsanehi so
8084调伏了肥腹的夜行者,
Vinesi pīvarajaṭharaṃ nisācaraṃ,
8085调伏了极为可怖的学童摩纳瓦咖及众多罗刹,
Sughoramānavaka manekarakkhase
8086因此也称为‘无上调御者’,即调伏人中应调伏者。
Anuttaro’tipi naradammasārathi, ()
25
25.
8088导者已善巧地调伏了名为拉胡、
Vināyako suvinayi rāhunāmikaṃ
8089那位具大威力的阿修罗王。因此,
Mahattabhāvika masurādhipaṃ yato,
8090以天帝为首的诸天与阿修罗
Surādhipappabhutisure tathā’sure
8091「无上」者,即是调御丈夫;
Anuttaro’tipi naradammasārathi; ()
26
26.
8093悲悯一切众生的众生主
Pajāpatiṃ nikhilapajānukampako
8094名为巴咖、怀持卑劣邪见者,
Bakābhidhānikampi tucchaladdhikaṃ,
8095彼于河边王座之上调伏了他,
Vinesi so naditaranīrajāsane
8096‘无上’者,亦即调御丈夫;
Anuttaro’tipi naradammasārathi; ()
27
27.
8098虽以鞭钩亦不可调伏者,
Kasaṅkusehi’pi avineyyake yato
8099人中至尊调伏了畜生趣的人们,
Tiracchajātikapurise narāsabho,
8100以三皈依、戒与律仪调伏了他们。
Vinesi so tisaraṇasilasaṃvare
8101因此称为“无上调御丈夫”。
Anuttaro’tipi naradammasārathi; ()
28
28.
8103因为他降伏了魔王,亦如降伏达那巴喇象王,
Kapolasecanamadakaṇṇacāmaraṃ
8104那象王颊部流注液汁,醉态可掬,耳大如扇,尾如拂尘,
Hutāsanāsanirivabhiṃsanaṃ yato,
8105如烈火,如闪电,令人怖畏。
Damesi māraji dhanapālakuñjaraṃ
8106“无上”者,亦即调御丈夫。
Anuttaro’tipi naradammasārathi; ()
29
29.
8108牟尼调伏了雪山中人。
Vinesi somuni himavantavāsinaṃ
8109威光炽盛、具大威力者,
Patāpapajjala mapalālabhoginaṃ,
8110粗猛可怖、具尾鬘者,
Kharaṃ bhayaṅakkara maravālabhoginaṃ
8111亦称‘无上’,是为调御丈夫;
Anuttaro’tipi naradammasārathi; ()
30
30.
8113难陀、乌巴难达、龙王、大腹者——
Nando’panandu’ragapatiṃ mahodara-
8114以小腹龙王为首的诸龙中,
Cūlodaroragapamukhe ca nibbise,
8115烟焰与火焰之龙众皆被制伏,是故彼无上调御者;
Dhumassikhā’nalasikhabhogīno akā
8116因此,他亦是“无上调御丈夫”。
Tenā’pyanuttaranaradammasārathi; ()
31
31.
8118他善巧于调伏的方便,在堪受教化的亲族中,
Damanupāyakovido hi bodhaneyyabandhave
8119圣道之途,光明、殊胜、吉祥、无垢,
Ariyamaggavīthibhāsuraṃ varaṃ sivamapakuraṃ,
8120以道迹之车令其行进,犹如调御师。
Paṭipadārathena sārayi yatheva sārathi
8121“调御丈夫”者,称为“无上”。
Purisadammasārathiti vuccate anuttaro; ()
8122如是,在名为“慧喜”的苦行者所善造、令一切诗众心生欢喜的《胜者灯史·亲近因缘》中,关于世尊“无上调御丈夫”这一施设的阐明,为第二十四品。
Itimedhānandābhidhānena yatinā varacite sakalakavijana hadayānanda dānanidāne jinavaṃsadīpe santikenidāne bhagavato anuttaro purisadammasārathīti nāma paññattiyā abhidheya paridīpo catubbīsatimosaggo.
8123然而,关于乔达摩尊者,这般美好的名声已传扬开来:‘彼世尊是天人师。’
Taṃkho pana bhavantaṃ gotamaṃ evaṃ kalyāṇekitti saddo abbhuggato itipi sobhagavā satthā devamanussānaṃti.
1
1.
8125旷野崎岖难行,无水,可怖畏,难以渡越,
Kantāraṃ kharatakkaraṃ nirudakaṃ kattāramotārimaṃ
8126旷野是狮王、象王、猛虎嬉戏之处,
Kantāraṃ migarājakuñjaramahā (saddulavikkīḷitaṃ),
8127旷野无渡口,人众难行,彼善慧商主
Kantāraṃ avatārabhurijanataṃ yo satthavāho sudhi
8128犹如悲悯所御者,渡之而引导至安稳地;
Tāretvā nayate dayāparavaso khemantabhumiṃ yathā; ()
2
2.
8130如是,此悲悯藏心者,于轮回苦所病者
Iccevaṃkaruṇānidhānahadayo saṃsāradukkhāture
8131将诸有情,从生、老、变异、死、愁等荆棘林中
Satte jātijarāvikāramaraṇassokādikantārato,
8132度脱十种杂染的稠林,令达安稳城
Tāretvā dasasaṃkilesagahanā pāpesi khemaṃpuraṃ
8133因此,依导师所赞叹的声名远播,故名为「导师」
Tasmā satthupasatthakittivisaro satthā’ti sampattharī; ()
3
3.
8135就出世间义而言,义与非义的分别等四种也是如此。
Atthā’natthavicāraṇā’ticaturo lokuttaratthena’pi
8136因为他以世间的两种利益教导此世间——
Yasmā sāsati lokiyena ubhayena’tthenalokaṃ imaṃ,
8137他正是包含梵天、天人、魔、沙门、婆罗门之世间中的导师,因此获得‘导师’的赞叹名声,超越一切导师。
Sabrahmaṃ sanarāmaraṃ sasamaṇaṃ sabrāhmaṇaṃ yohi so
8138“导师”者,即成就称扬赞叹之美名,超越了诸导师。
Satthā’tveva pasatthakittinikaro satthāramabbhuggato; ()
4
4.
8140因为他依止对生、老、病等为首的怖畏而生起,
Bhītiṃ jātijarārujādikasiraṃ nissāya jātaṃhi yo
8141犹如持刀者,常时放下武器而进入敌境,
Satthā satthadharorivā’rivisaraṃ nikkhittasattho sadā,
8142他以智慧摧灭众生之怖畏,故为成就义利之精髓者
Sattānaṃ tasasate vihiṃsati dhiyā siddhatthasāro tato
8143所谓「导师」者,其名声身之妙香遍满三界
So satthā’ti yasosarīrasurabhī lokattayaṃ vyāpayī; ()
5
5.
8145乐于世间义利,远离非义利,已离生等之苦畏
Lokatthābhirato anatthavirato jātyādikantārato
8146犹如商队首领,以利益和法而作引导,
Uttāretica satthavāhasadiso yo atthadhammenavā,
8147教诫众生,了知‘伤害’即是众生相续中所生的怖畏,
Satte sāsati hiṃsatī’ti janatāsantānajātaṃ bhayaṃ
8148依此义理,世尊被誉为‘导师’;
Vuttā’nvatthavasena sohibhagavā satthāti vaṇṇīyate; ()
8149乔达摩尊者,有这样的美善名声传扬:‘这位世尊是觉者。’
Taṃkho panabhavantaṃ gotamaṃ evaṃkalyāṇe kittisaddo abbhuggato itipiso bhagavā buddhoti.
6
6.
8151于诸行变坏相、粗显诸行及施设中
Yo saṅkhāravikāralakkhaṇaparosaṅkhārapaññattisu
8152于前所未闻的应知义中,先觉了四圣谛
Ñeyyatthesva’nanussutesu purimaṃ cattāri saccāni’pi,
8153无师而觉悟,即于彼处证得一切知性
Bujjhitvā’cariyopadesarahito tattheva sabbaññutaṃ
8154于诸智力中得自在,自证、自享
Patto ñāṇabalesu pāpuṇi vasībhāvaṃ sayamabhuka sayaṃ; ()
7
7.
8156为教示众生觉悟诸谛,故彼为觉者
Bodhetā’ti pajāya nibbacanato saccāni so bujjhitā
8157“诸谛”者,世尊为实语者,于一切应知义无余了知。
Saccānīti’pi saccavādi bhagavāka nissesañeyyassapi,
8158由具大觉悟力与大慧故,
Matyā bujjhanasattiyā mahatiyā yasmā samaṅakgī tato
8159名为“佛陀”,彼佛陀之名声远播十方。
Buddho nāmasiyāti kittivisaro tambuddhamabbhuggato; ()
8
8.
8161那些具足觉悟之能与善慧者,无需他人教导,自能……
Yesaṃja bodhanavasattiyā sumatiyā cā’naññaneyyo sayaṃ
8162既已成佛,如莲花开敷,以觉悟之义来说,
Buddhattā ca yathāvikāsapadumaṃ so bujjhanaṭṭhenapi,
8163因宣说佛陀种种功德,净饭王后……
Nānābuddhaguṇassa vissavanato buddhoti suddhodanī
8164于三佛国土的住处,高声唱起彼赞颂之歌;
Abbhuggañchi tibuddhakhettabhavane taṃkittigītassaro; ()
9
9.
8166由于以最上道智超越了贪、嗔与痴,
Rāgassādhigataggamaggamatiyā dosassa mohassapi
8167由于已断除并根绝一切烦恼刺与垢秽之聚,
Chinnattā ca samulaghātamakhilakelasārivaggassapi,
8168由于漏尽与舍离依着,他被称为‘佛’。
So khīṇāsavatāya copadhipariccāgena buddhotyayaṃ
8169这一称号的安立,智者们至今仍不断宣说。
Uccāriyati cārikittiracanā viññūhi yāvajjapi; ()
10
10.
8171‘法主’,正如觉者由于睡眠的灭尽,
Dhammassāmi yathā pabuddhapuriso okkantaniddakkhayā
8172不陷于烦恼与睡眠,亦非由他人所觉悟,
Nājjho’tiṇṇakilesamiddhavidhamā bodhāpito kenaci,
8173世尊自行觉悟,故以觉悟之光普照,而得名为佛;
Buddhambhojatibhānano hī bhagavā sāmaṃ pabuddho yato
8174‘佛’之名号,即以此殊胜的称颂之音而庄严。
Buddhonāmasiyāti tabbhavayasoghoso vibhusāyate; ()
11
11.
8176又或以‘行’义、‘了知’义、‘界’义、‘平等’义、‘自性’义而名为‘已去’
Gatyatthāvagamatthadhātusamatāsabbhāvato vā gato
8177以卓越之智,独自觉悟了那唯一的道路
Yenekāyanamaggamuggamatimā eko, hīsambujjhīso,
8178证得正觉,抵达胜利菩提之根本,超越七趣众生,证得无上菩提
Sambodhiṃ jayabodhimūlamupago sattuttaro’nuttaraṃ
8179‘佛’者:于此三界中,其自身的荣耀至今依然灿然彰显。
Buddhotī’dha jagattaye nijayaso yāvajja vijjumbhate; ()
12
12.
8181因以最上之道智灭尽恶慧故。
Khīṇattā paramāya maggamatiyā dubbuddhiyā buddhiyā
8182亦因证得无上功德庄严之具足故。
Laddhattāpi kaanuttaruttaraguṇālaṅakkārasāmaggiyā,
8183净饭夫人称这位以正觉为皈依处、具足吉祥者为‘佛’。
So sambodhiparāyaṇo sirighaṇo buddhoti suddhodanī
8184以自身荣耀的波浪花鬘,庄严此世间海。
Lokambhodhimalaṅkari nijayasokallolamālāhi’maṃ; ()
13
13.
8186以‘正自觉者’此语,示显牟尼那能令诸谛觉悟之德。
Sambuddho’ti’mināpadena munino saccāvabodhāvahaṃ
8187智,即彼通达智,无垢,不与他者所共。
Ñāṇaṃ tappaṭivedhañāṇa managhaṃ nā’ññehisādhāraṇaṃ,
8188“佛”——此处以此词显示导师以大悲为前行的教说智,以及能令所知义显现之智。
Buddho’tī’dha padena satthu karuṇāpubbaṅakgamaṃ desanā-
8189彼智,即由赞叹一切知智而名为“正自觉”,由称扬圣道而名为“佛”。
Ñāṇaṃ ñeyyapadatthabodhanakaraṃ ñāṇañca dassiyate; ()
14
14.
8191彼依一切知智的赞叹而得‘正自觉’之称。
Taṃ sabbaññutañāṇathomanavasā sammādisambuddhi’ti-
8192又依圣道的称扬而得‘佛’之称。
Saddassā’riyamaggakittanavasā buddhotisaddassaca,
8193名为法护的智者亦曾说:‘此处亦已作结合。’
Yogo’pe’tthakato’tya’bhāsi vibudho so dhamma pālābhidho
8194在佛随念功德的解释中,导师的教法已得了知。
Buddhānussativaṇṇanāvivaraṇe viññātasatthāgamo; ()
8195在名为梅达难德的比丘所造、以令一切诗人心生欢喜为近因的《胜者史灯》中,对导师、天与人所称“佛陀”这一名称的所诠义进行了阐明,是为第二十五品。
Itimedhānandābhidhānena yatinā viracite sakalakavijana hadayānandadānanidāne jinavaṃsadīpe santikenidāne satthādevamanussānaṃ buddhoti nāmapaññattīnaṃ abhidheya paridīpo pañcavīsatimo saggo.
8196关于尊者乔达摩,这样的美誉传扬开来:“他即是世尊、世尊。”
Taṃkho pana bhavantaṃ gotamaṃ evaṃ kalyāṇe kittisaddo abbhuggato itipi sobhagavā bhagavāti.
1
1.
8198依诗人巴拉蒂的韵律(多达咖韵),以功德赞颂而宣说:
Kavibhāratipaddhatichandasi ta-
8199赞叹功德的偈颂(托达咖格律)已如此宣说,
Gguṇathomana (toṭaka) vutya’bhavi,
8200所谓“世尊”,是具足词义辨析之词。
Bhagavā’ti vibhattapadatthavatī
8201甜美悦耳,听之愉悦。
Madhurā suṇataṃ surataṃ madhurā; ()
2
2.
8203诸如增上戒、增上定、增上慧等
Adhisīlasamādhimatippabhuti-
8204较之功德聚更为殊胜者,由此
Guṇarāsivisiṭṭhatarassa tato,
8205世尊:此名号涵盖了天与人众
Bhagavā’ti sadevamanussapajā-
8206这是对最胜者的尊称;
Pavarassa sagāravanāma’midaṃ; ()
3
3.
8208凡由世尊之言所宣说者
Bhagavāvacanena pavuccati yo
8209具足词源释义,词义最胜;
Saniruttinayo vacanatthavaro,
8210此名确实以恭敬、最胜、殊胜而超越;
Sa’hi gāravaseṭṭhavisiṭṭhataro
8211“世尊”一名,乃是表征之名;
Bhagavāti nimittakanāmamidaṃ; ()
4
4.
8213波罗蜜已圆满成熟、善为累积,
Paripācitasañcitapāramitā-
8214具足无量福德,无上、最胜,
Mitabhāgya manuttariyu’ttariyaṃ,
8215若彼有无与伦比者,
Yadi vijjati’massa anaññasamaṃ
8216“世尊”者,意为被称为世尊。
Bhagavā’ti pavuccati so bhagavā; ()
5
5.
8218若已击破全部强大魔军,
Yadi mārabalaṃ pabalaṃ sakalaṃ
8219如双牙象摧破芭蕉林与棕榈林。
Kadalī dviradoriva tālavanaṃ,
8220如雷霆击破一切烦恼
Asanī’va kilesamabhañji tato
8221因此,破尽烦恼者被称为‘世尊’——彼即是世尊
Bhagavā’ti pavuccati so bhagavā; ()
6
6.
8223若彼已破尽一切贪爱,破尽
Yadi bhaggamakā’khilalobhamapā-
8224已破尽一切嗔,亦已破尽一切痴
Khiladosamapā’khilamohamapi,
8225及颠倒的意行
Viparītamanokaṇañca tato
8226“世尊”者,彼世尊被称为世尊
Bhagavā’ti pavuccati so bhagavā; ()
7
7.
8228若有忿、恼、覆、恨与嫉,
Yadi kodhu’panāha musuyanama-
8229悭、诳、谄、无惭及无愧,
Cchariyaṃ ahirikkanirottapanaṃ,
8230慢与过慢,世尊皆已断除
Api makkhapalāsa mabhañji bhavā-
8231有见、我慢、激情、粗暴
Bhavadiṭṭhi manajjava’maddavataṃ; ()
8
8.
8233粗涩与粗暴,是诸造作中的最上者
Kharaphārusatā karaṇuttariyaṃ
8234若慢、过慢、放逸、骄醉
Yadi māna’bhimāna’pamādamadaṃ,
8235狡诈与粗恶,是造作之最。
Saṭhaphārusatā karaṇuttariyaṃ
8236破除了狡诈、虚伪与痴的缠结。
Saṭhamāyamabhañji’ti mohajaṭaṃ
8237被称为“世尊”者,彼即是世尊。
Bhagavā’ti pavuccati so bhagavā; ()
9
9.
8239三种不善、三种不平
Tividhā’kusalaṃ tividhabbisamaṃ
8240三寻、三根、三想
Tivitakkatimūlatisaññamapi,
8241三种垢秽、三种戏论,他皆已破除
Timalaṃ tipapañca mabhañji tato
8242因此称为“世尊”,他即是世尊。
Bhagavā’ti pavuccati so bhagavā; ()
10
10.
8244四暴流、四种轭、四
Caturogha catubbidhayoga catu-
8245种缚、四种执取,
Bbidhagantha catubbidhagāha mapi,
8246四漏之法,他已摧破,
Caturāsavadhamma mabhañjitato
8247“世尊”者,此即彼世尊所称;
Bhagavā’ti pavuccati so bhagavā; ()
11
11.
8249已断除心栓与诸盖、
Vinibaddha manokhīla nīvaraṇā-
8250无有欢喜、悭吝等故
Nya’bhīnandanamaccariyāni tato,
8251若五种亦已破尽
Yadi pañcavidhāni’pi bhaggamakā
8252称为“世尊”者,即是彼世尊。
Bhagavā’ti pavuccati so bhagavā; ()
12
12.
8254六十二见处亦有七种
Chavivādapadāni’pi sattavidhā-
8255由于摧破随眠、懈怠与有之事,
Nusayehi kusitakavatthu’mato,
8256以及摧破八种渴爱,
Ya mabhañji’tarāti’pi aṭṭhavidhaṃ
8257他被称为“世尊”,他即是世尊;
Bhagavā’ti pavuccati so bhagavā; ()
13
13.
8259同样地,他摧破了九种爱根,
Navadhā’layamula mabhañji tathā
8260他摧破了十种不善与十种业道,
Dasadhā’kusalaṃ dasakammapathaṃ,
8261以及所有那些恶见
Sakalāni kudiṭṭhigatāni tato
8262“世尊”者,即指那位被称为世尊者。
Bhagavā’ti pavuccati so bhagavā; ()
14
14.
8264种种成百上千的热恼与怖畏
Pariḷāhadaraṃ vividha’ddhasataṃ
8265由此,有之引导与观察的大林,
Bhavakanettivicāra mahañji tato,
8266数百千的烦恼聚,
Satamattasahassakilesagataṃ
8267称为“世尊”,即彼世尊被称作世尊。
Bhagavā’ti pavuccati so bhagavā; ()
15
15.
8269至于微小、轻妙、广大、自在等诸般殊胜能力——
Aṇimā laghimā mahimā vasitā-
8270由于具足权威、自在、祥瑞、殊胜、六德等义,
Pabhuti’ssariya’ṭṭhabhagehi yato,
8271由于具备诸般祥瑞之德而达至圆满,因此
Subhagehi samaṅakgībbhūva tato
8272他被称为「世尊」,因此名为世尊。
Bhagavā’ti pavuccati so bhagavā; ()
16
16.
8274微小、极微小,以及使微小的作用,
Aṇuno nanuno’ nanunokaraṇaṃ
8275作用、轻者、极轻者,这是微小性。
Karaṇaṃ lahuno’lahuno aṇimā,
8276轻性与大性,即为令之广大的作用
Laghimā mahimā mahimākaraṇaṃ
8277“造作”,即于彼处之自在
Karaṇaṃ vasitā vasitāya tahiṃ; ()
17
17.
8279自行趣向邪处
Saya micchitaṭhāna mupāgamanaṃ
8280迅速成就断绝之事,
Lahu vicchitakāriyasādhanatā,
8281到达、成熟于一切自在,
Abhipatti pakamya masesavasī-
8282于造作中无畏、得最上自在;
Karaṇe’sikatā paramissaratā; ()
18
18.
8284于虚空、于足、于行等,皆得自在。
Nabhasā padasā gamanādivasā
8285行者的所作已办性;
Vajato pariniṭṭhitakāriyatā,
8286依自意愿而得自在性;这些
Nijakāma’vasāyikatātiyahiṃ-
8287“最上自在福德”有八种;
Paramissariyākhyabhagā’ṭṭhavidhā; ()
19
19.
8289具足四道、四果、寂静道、圣法众之福德者,
Catumagga catupphalasantipadā-
8290由此已除尽诸恶垢者,
Riyadhammasamuhabhagehi yuto,
8291之后,已远离罪恶垢秽者
Vinalīkatapāpamalehi tato
8292“世尊”者,彼世尊被称作世尊;
Bhagavā’ti pavuccati so bhagavā; ()
20
20.
8294因具足戒等殊胜功德而证得
Caraṇadiguṇa’tisayādhigatā-
8295名声与身体之福德平等具足,
Samakittisarīrabhageta yuto,
8296以遍满三界故,
Bhuvanattayavipphuritena tato
8297他被称为“世尊”,那一位世尊。
Bhagavāti pavuccati so bhagavā; ()
21
21.
8299为除去世人心中的障翳,无有障碍
Janalocananīharaṇāya nirū-
8300因色身所具之殊胜,
Pama rūpasarīragatāya tato,
8301因一切肢体遍满吉祥,
Nikhilāvayavassiriyā sabito
8302他被称为“世尊”,故为世尊。
Bhagavā’ti pavuccati so bhagavā; ()
22
22.
8304所希求、所渴望的自利,
Abhipatthita micchita mattahitaṃ
8305以及其他有情的利益亦得成就,
Parasattahitampi samijjhati yaṃ,
8306如此具足如是之分,
Iti tādisakāmabhagena yuto
8307“世尊”一词,意为“彼世尊”;
Bhagavā’ti pavuccati so bhagavā; ()
23
23.
8309由于无上的波罗蜜,
Yadanuttariyena ca pāramitā-
8310具备精进与应施之福德,
Vīriyena payattabhagena yuto,
8311由此成为堪受尊重的根源,
Garubhāvapadappabhavena tato
8312他因此被称作‘世尊’。
Bhagavā’ti pavuccati so bhagavā;
24
24.
8314最高自在、利得、法与名声
Paramissariyāyamadhammayaso-
8315吉祥、欲、勤勇之分,此六者,
Sirikāmapayattabhāgā chayime,
8316若那位胜者具足,则由此
Yadi yassa jinassa bhavanti tato
8317所谓“世尊”,即彼世尊;
Bhagavā’ti pavuccati so bhagavā; ()
25
25.
8319具足无与伦比的妙善福德,
Subhagena anaññasamena nirū-
8320具足无上色身庄严的福德,
Pamarūpavilāsabhagena yuto,
8321此乃百福庄严之光所璀璨辉耀者;
Satapuññasamujjalitena tato
8322“世尊”者,彼实为世所尊崇,故称世尊;
Bhagavāti pavuccati so bhagavā; ()
26
26.
8324譬如依自身体性而显之威神。
Nijadhamsasarīravibhūti yathā
8325自身形体的威德也是如此。
Nijarūpasariravibhūti tathā,
8326这里称为“破坏吉祥”。
Iha vuccati bhaggasubhāgyamiti
8327胜者世尊也具足这些。
Api tehi samaṅgi jino bhagavā; ()
27
27.
8329以善等诸词而作分别——
Kusalādipadehi vibhattamakā’-
8330依精勤等方式,依亲属之力,
Yatanādivasena ca bandhavasā,
8331实则,法聚集之自性被认许,
Vata dhammasamuhasabhāva mato
8332彼世尊被称为‘世尊’;
Bhagavā’ti pavuccati so bhagavā; ()
28
28.
8334以四种方式、四种方式、四种方式、四种方式,
Catudhā catudhā catudhā catudhā
8335开示四谛者,即是圣谛;
Catusaccadaso’riyasaccampi,
8336分别者,分别者,分别者,分别者
Vibhajī vibhajī vibhajī vibhajī
8337所谓‘世尊’,即是那位被称为世尊者;(双连结)
Bhagavā’ti pavuccati so bhagavā; (Yamakabandhanaṃ)
29
29.
8339若修习并亲近天住
Yadi dibbavihāra masevi bhaji
8340修习亲近无与伦比的天中之尊住,
Surajeṭṭhavihāra manaññasamaṃ,
8341修习亲近无与伦比的圣住,
Ariyañcavihāra manaññasamaṃ,
8342由此修习圣住,
Ariyañca vihāra masevi tato
8343「世尊」者,即彼世尊之所以被称为世尊;
Bhagavā’ti pavuccati so bhagavā; ()
30
30.
8345若已享受了身远离之乐,
Yadi kāyavivekasukhaṃ abhajī
8346已享受心远离与定之乐,
Bhaji cittavivekasamādhisukhaṃ,
8347由此已修习远离诸依,
Upadhīhi vivekaka masevi tato
8348彼世尊便被称为“世尊”;
Bhagavā’ti pavuccati so bhagavā; ()
31
31.
8350已受用轮回之行与出离之行,
Bhaji vaṭṭagatañca vivaṭṭagataṃ
8351自己亦已超越了人法,
Saya muttarimānusadhamma mapi,
8352由于修习三种解脱,
Tividhañahi vimokkha masevi tato
8353被称为‘世尊’——彼世尊;
Bhagavā’ti pavuccati so bhagavā; ()
32
32.
8355以不再来遮止于有
Punarāgamanāvaraṇena bhave
8356此行名为有之引导者,
Bhavanettisamañña midaṃ gamanaṃ,
8357若已吐出、已作,即圣道之始
Yadi vantamakā’riyamaggamukho
8358称“世尊”,即指彼世尊。
Bhagavā’ti pavuccati so bhagavā; ()
33
33.
8360“世尊”,这是殊胜的名号。
Bhagavā’ti visiṭṭha’bhidhānamimaṃ
8361并非由母亲、父亲等所造作,
Na’ca mātupituppabhutihi kataṃ,
8362与菩提座上的证悟一同到来,
Sahabodhipadādhigamena gatā
8363胜者的如是共称得以成就;
Tathasammuti tassajinassa’bhavi; ()
8370其次,说《大义释》所来之理。
Athamahāniddesāgatanayo vuccate.
34
34.
8365以出世间智,
Lokuttarāya matiyā
8366已摧破贪、嗔、痴,
Rāgaṃ bhaggaṃ akāsi dosaṃ mohaṃ,
8367因世尊已断除刺魔,
Yasmā kaṇṭakamānaṃ
8368已断烦恼魔,故为觉者、世尊。
Kilesamāraṃ tatopi buddho bagavā; ()
35
35.
8370因为世尊是分别说者
Yasmā vibhajjavādi
8371已分别、已详分、已善分别正法之蕴
Bhaji vibhaji pavibhajī sadhammakkhandhaṃ,
8372已成就出世间法
Lokuttarañca katavā
8373已断除诸有,故为觉者、世尊;
Bhavānamattaṃ tatopi buddho bhagavā; ()
36
36.
8375因为已修习身,
Yasmā bhāvitakāyo
8376已修习戒、常善修习心,
Bhāvitasilo sadā subhāvitacitto,
8377已修习慧者及诸善士
Bhāvitapañño sabbhi
8378应善修习者,是故亦是佛陀、世尊
Subhāvanīyo tatopi buddho bhagavā; ()
37
37.
8380世尊堪为
Bhagavā kavanapatthāni
8381适合独处禅修的住处
Paṭisallānabbihārasāruppāni,
8382远离人群喧嚣之处
Janavātāpagatāni
8383那些森林中的偏远住所
Vanāni senāsanāni yo pantāni; ()
38
38.
8385山腰洞窟
Bhudharakandaraleṇaṃ
8386树下、露地
Guruhamūlaṃ pakalāla mabbhokāsaṃ,
8387冢间,因依止
Sivathikaṃ bhaji yasmā
8388以草敷具之故,佛陀世尊
Tiṇasatthāraṃ tatopi buddho bhagavā; ()
39
39.
8390四种信施中
Catubbidhānaṃ saddhā-
8391应施之衣等资具
Deyyānaṃ cīvarādisambhārānaṃ,
8392因为是易养者、受用者,
Subharo yasmā bhāgī
8393而佛陀世尊更是最上少欲者;
Paramappiccho tatopi buddho bhagavā; ()
40
40.
8395他是义味的善分享者。
Attharasassa subhāgī
8396由于法味与解脱味,
Dhammarasassa ca yato vimuttirasassa,
8397由于增上戒、增上心
Adhisīlassa’dhicitta-
8398与增上慧,因此他是佛陀、世尊。
Ssa’dhipaññāyaca tatopi buddho bhagavā; ()
41
41.
8400色界、无色界
Rūpārūpāvacara-
8401四禅与四无量
Jjhānāna catunna mapakpamaññānampi,
8402摧伏诸盖者
Viddhaṃsitīvaraṇo
8403由此,具足者亦是佛陀、世尊;
Yasmā bhāgī tatopi buddho bhagavā; ()
42
42.
8405八者与八者
Aṭṭhannañcaṭṭhannaṃ
8406八解脱与八胜处诸法,
Vimokkhadhammāna mābhibhāyatanānaṃ,
8407九次第住的具足者,正是那佛陀、世尊;
Anupubbavihārānaṃ bhāginavannaṃ tatopi buddho bhagavā; ()
43
43.
8409十遍定
Dasakasiṇasamāpatti
8410亦是十想修习的具足者,
Dasasaññābhāvanāna mapi bhāgīvā,
8411不净定与入出息念——
Asubhasamāpatyā’nā-
8412由入出息念故,彼亦为觉者、世尊;
Pānassatiyā tatopi buddho bhagavā; ()
44
44.
8414正勤为首——
Sammappadhāna pabhuti-
8415念处、神足等诸法,
Satipaṭṭhāni’ddhipādadhammānampi,
8416以四种方式善分别者,
Catudhā suvibhattānaṃ
8417由于他是这些法的分有者,因此他也是佛陀、世尊;
Bhāgī yasmā tatopi buddho bhagavā; ()
45
45.
8419五力的
Pañcannampi balānaṃ
8420因为是五根具足者
Yasmā pañcanna mindriyānaṃ bhāgī,
8421所以是十力持有者
Tasmā dasabaladhārī
8422已胜诸根,故为佛、世尊。
Jitindriso yo tatopi buddho bhagavā; ()
46
46.
8424因为是诸觉支的,
Yasmā bojjhaṅgānaṃ
8425圣八支道的。
Ariyassa’ṭṭhaṅgikassa maggassāpi,
8426如来诸力
Tathāgatabalānaṃ yo
8427具足十力,故为佛、世尊
Bhāgi dasannaṃ tatopi buddho bhagavā; ()
47
47.
8429四无畏
Catuvesārajjānaṃ
8430若有四无碍解之分
Yadi catupaṭisambhidāna maddhabhāgī,
8431及六佛法
Chabuddhadhammānampi
8432若有六神通之分,由此亦为佛、世尊
Chaḷabhiññānaṃ tatopibuddhobhagavā; ()
48
48.
8434称“世尊”,即此为名号。
Bhagavā’tye’taṃ nāmaṃ
8435不是由父母、兄弟、姊妹所作,
Nakataṃ mātāpitūhi bhātubhaginīhi,
8436不是由自己的朋友、同僚所作,
Sakamittāmaccehi
8437非由亲族、血亲所施设,
Na ñātisālohitehivā paññattaṃ; ()
49
49.
8439非由沙门、婆罗门所造作,
Samaṇehi bhusurehi
8440非由天人所造作,亦非由任何其他人所造作,
Na devatāhi ca nana yena kenaci racitaṃ,
8441以勤奋为罪垢之根。
Uṭṭhaṭakibbisamūle
8442「善觉树根」者,乃诸善觉者、正自觉者之根。
Subodhimūle subuddhasambodhīnaṃ; ()
50
50.
8444是他们获得之因。
Paṭilābhahetu tesaṃ
8445世尊们的无障智,
Bhagavantānaṃ anāvaraṇañāṇassa,
8446这就是解脱的极致,
Pavimokkhantikametaṃ
8447亦即‘世尊’这一由现证而得的施设;
Yadidaṃ bhagavāti sacchikāpaññatti; ()
8455其次,说复注所来之理。
Athaṭīkāgatanayovuccate.
51
51.
8449无与伦比的戒等功德
Niratisayāsīlādi-
8450具足功德之分,非其他沙门所共有
Sagguṇabhāgā anaññasāmaññā ye
8451由此,于彼处得见
Yassu’palabbhanti tato
8452所谓“世尊”者,即正自觉者世尊
Bhagavā’tya’bhidhīyate sabuddho bhagavā; ()
52
52.
8454如是,戒、定
Tathāhi sīlaṃ samādhi
8455慧、解脱、解脱知见智
Paññā vimutti vimuttidassanañāṇaṃ,
8456惭、愧与信
Hiri ottappaṃ saddhaṃ
8457精进、念、正知,这些法;
Vīriyaṃ sati sampajañña mete dhammā; ()
53
53.
8459戒清净与见
Sīlavisuddhi ca diṭṭhi-
8460清净,三种善法及其根
Visuddhi kusalāni tīṇi tammūlāni,
8461三种正思惟
Tayo vitakkā sammā
8462三种无过失界想
Tisso dhātvānavajjasaññā tisso; ()
54
54.
8464四念处之神变。
Catusatipaṭṭhāni’ddhi-
8465‘巴达’者,即四种正勤法。
Ppādā sammappadhānadhammā caturo,
8466四种无碍解。
Paṭisambhidā catasso
8467四道、四果,
Caturo maggā phalānikho cattāri; ()
55
55.
8469四圣种——
Cattāro, riyavaṃsā
8470四种如理抉择智,
Yoniparicchedakāni catuñāṇāni,
8471四无畏
Catuvesārajjāni
8472五种精勤支的量度
Padhāniyaṅgāni pañca parimāṇāni; ()
56
56.
8474五支正定
Pañcaṅgiko’pi sammā
8475五根五力
Samādhi pañcindriyāni pañcabalāni,
8476出离界
Nissāraṇīyadhātu
8477五种解脱成熟法
Pañcavimuttiparipācaniyā dhammā; ()
57
57.
8479五解脱处
Pañca vimuttāyatana-
8480六智、六敬法、六常住法
Ñāṇāni chagāravā chabahulavihārā,
8481六随念处
Chā’nussatiṭhānāni
8482六出离界、六神通
Nissāraṇiyā chadhātu chalabhiññāyo; ()
58
58.
8484六种无上
Chabbidha’nuttariyāni
8485六种通达分想
Jabbidhanibbedhabhāgiyā saññāyo,
8486六不共智
Chaasādhāraṇañānā-
8487圣财及不退失法
Nya’riyadhanānya’parihāniyā dhammā; ()
59
59.
8489善士圣法
Sappurisāriyadhammā
8490七觉支、七想、七
Bojjhaṅgā satta sattasaññā satta,
8491漏尽力之说
Khīṇāsavabalakathanā
8492七种应受供养者之说
Sattavivadhā dakkhiṇarahānañca kathā; ()
60
60.
8494八慧
Aṭṭhannaṃ paññānaṃ
8495「获得」的因缘开示已善成办
Paṭilābha nidānadesanā sammattā;
8496超越世间自性
Lokasabhāva’ccagamā
8497八难之说与八解脱;
Aṭṭha’kkhaṇadesanā ca aṭṭhavimokkhā; ()
61
61.
8499事、所缘与所依
Vatthunyā’ramhāni
8500大丈夫思惟、胜处与随顺
Mahāpurisatakkanā’bhibhāyatanutti,
8501八种方便与九方便
Aṭṭhavidhā navu’pāyā
8502以作意为根本的精进支
Manasikaraṇamūlakā padhānyaṅgāni; ()
62
62.
8504九有情居之论
Nava sattāvāsakathā
8505九种调伏瞋恼与九种差别
Āghātapaṭivinayā ca nava nānattā,
8506新学比丘的次第住处
Navā’nupubbavihārā
8507九种想与十种善业道
Navasaññā dasavidhā kusalakammapathā; ()
63
63.
8509十遍处
Dasa kasiṇāyatanāni
8510十种作依怙之正性法
Dasa sammattāni nāthakaraṇadhammā,
8511诸力与圣住
Balāni cā’riyavāsā
8512慈有十一种利益
Mettāye’kādasānisaṃsā dhammā; ()
64
64.
8514十二法为轮
Bārasadhammā cakkā-
8515十三头陀支
Kārā terasadhutaṅgadhammā ce’pi,
8516十四种智慧
Cuddasamattā buddhi
8517十五种能令解脱成熟之法
Pañcadasavimuttipācanīyā dhammā; ()
65
65.
8519入出息念诸法
Ānāpānassatiyo
8520十六种依于他者之智,以十六行相显现
Soḷasa soḷasavidhā’ parantapatīyā,
8521十八种佛陀功德
Aṭṭharasa buddhaguṇā
8522十九种省察智
Ekūṇavīsati paccavekkhaṇabuddhi; ()
66
66.
8524四十四种行相
Catucattāḷisavidhā
8525慧之基础、生灭智
Paññāvatthū’dayabbayeñāṇāni,
8526五十善法
Paññāsa kusaladhammā
8527七十七慧地
Sattādhikasattatippabhāvatthūni; ()
67
67.
8529二十四俱胝相
Catuvīsati koṭilakkha-
8530量之等至、行、金刚智
Ppamita samāpattiyañcaravajirañāṇaṃ,
8531遍处之因缘—
Samantapaṭṭhānapacca-
8532“观察智”即是教示智。
Vekkhaṇañāṇāni desanāñāṇāti; ()
68
68.
8534有情之意乐
Sattāna manattānaṃ
8535分别智、性行与随眠
Vibhagañāṇānicā’sayānusayānaṃ,
8536所说的分别,是存在的。
Vuttavibhāgā santī
8537因具足种种功德,故而称为世尊。
Guṇabhāgā bhagavato tato bhagavā so; ()
69
69.
8539人趣身等八法
Manussattabhāvādike aṭṭhadhamme
8540“合集”者,即由正等觉所合集之诸法,
Samodhānayitvā’hisambodhiyā ye,
8541由七种最上者,以诸增上事而成就,
Samiddhā’dhikārehi sattuttamehi
8542乃至诸大菩萨所应修习圆满者;
Mahābodhisattehi sampādanīyā; ()
70
70.
8544决意法等五种殊胜
Adhiṭṭhānadhammādayo pañcu’ḷāra-
8545舍离法与四摄法
Pariccāgadhammā catussaṅgahā ca,
8546三行与波罗蜜法聚
Cariyattayaṃ pāramīdhammarāsi
8547‘有性’者,即是正觉资粮的基础;
Bhavattyā’bhisambodhisambhārabhūtā; ()
71
71.
8549‘能力’者,从发愿直至菩提
Pabhutyā’bhinīhārato yāvabodhi
8550他历经四阿僧祇劫,
Asaṅkheyyakappāni cattāri’massa,
8551那些菩提资粮法具有特相,
Salakkhāni te bodhisambhāradhammā
8552「有」者,于增长分中被培育、被积集;
Bhavā vuddhipakkhe bhatā sambhatā’ti; ()
72
72.
8554世间具福德者所修习的。
Bhajīyanti yā puññavantehi loke
8555依精勤所获得的成就,
Payogaṃ samāgamma sampattiyo tā,
8556称为“福”,随顺轮回与出离。
Bhagānāma vaṭṭabbivaṭṭānugā’ti
8557此二种福,如是称说。
Pavuccanti tesaṃ ubhinnaṃ bhagānaṃ; ()
73
73.
8559往昔,菩萨在觉悟之前,
Pure bodhito bodhisatto samāno
8560极力修习菩提资粮诸法,
Bhusaṃ bodhisambhāradhamme vinanto,
8561安立于彼福德中,故称为‘有福’。
Patiṭṭhāsi yasmiṃ bhage te vanīti
8562于人天之中,被赞颂为最胜者;
Manussesu devesu ukkaṃsabhute; ()
74
74.
8564如是,其余沙门、婆罗门之禅那……
Tathā’naññasāmaññasāhiññajhāna-
8565等至之差别、最上道、果等,
Ssamāpattibhedaggamaggapphalādī,
8566在跋祇国、菩提树下、转法轮时等处,
Bhage bodhimūle vivaṭṭānuge’pi
8567自己成佛之后,仍如此说;
Sayaṃ buddhabhuto samāno vanī’ti; ()
75
75.
8569二十四俱胝百千之量
Catubbisa ye koṭilakkhappamāṇa-
8570「等至分」者,即是「大分」。
Samāpattibhāgā kamahābhāgadheyyo,
8571为他人之利益?为自己之现法……
Paresaṃ nahitāya?Ttano diṭṭhadhamma-
8572他们被称作常为乐者
Sukhatthāya te niccakappaṃ vanīti; ()
76
76.
8574他们应修习应证知之法
Abhiññeyyadhammesu ye bhāvitabba-
8575应修习分、应断分、应遍知分
Pahātabbabhāgā pariññeyyabhāgā,
8576应有应被现证的部分,应当这样说。
Siyuṃ sacchikātabbabhāgā vanī’ti
8577胜者,是修习行境的亲近者,汝等;
Jino bhāvanāgocarāsevano te; ()
77
77.
8579于不共者与其余共通者中,那些
Asādhāraṇe sesasādhāraṇa ye
8580这些法分为增上戒等诸类,
Ime dhammabhāgā’dhisīlādibhedā,
8581乃至导师于诸应觉悟者中,所求之果报
Phalaṃ yāvatā bodhaneyyesu satthā
8582是愿求善安立随顺之言说;
Vanī patthayī suppatiṭṭhānukhoti; ()
78
78.
8584得究竟寂静者,此是天人
Aveccappasantā imassa’tthi deva-
8585许多人具足敬信,如是,
Manussā bahū bhattiyuttā tathāhi,
8586具足无等、无比智威力的彼,是一切有情中最胜者
Asādhāraṇā’nopamānattañāṇa-
8587以其威光等功德,彼为一切众生中最上者;
Ppabhāvādito sabbasattuttamo so; ()
79
79.
8589以遣除非义等为先导,
Anatthāpahārādipubbaṅgamāya
8590于成就利益一事专精而住,
Hitatthā’bhinipphādane tapparāya,
8591以方便成就,令应觉悟者得觉悟——
Payogābhisampattiyā bodhaneyya-
8592对饶益无量、不可称计的众生——
Pajāyo’pakārāvahāyā’mitāya; ()
80
80.
8594对身放威光、冠冕庄严的——
Viyāmappabhā ketumālākulāya
8595以三十二相及八十随形好极为庄严的
Bhusaṃ lakkhaṇā’sityanubyañjanehi,
8596色身如帝释天宫般殊妙庄严的
Vicittāya rūpindirāmandirāya
8597以自体成就圆满的
Samiddhattabhāvā’bhisampattiyāpi; ()
81
81.
8599由如实之戒等诸法所生起
Yathābhuccasīlādidhammubbhavena
8600因具足遍满三界的广大
Uḷārena lokattayabyāpināpi,
8601清净诗才的声誉——
Samannāgatattā kavisuddhena kitti-
8602其身洁白,犹如乳海;
Ssarīrena khīrodadhīpaṇḍarena; ()
82
82.
8604因已安住于殊胜赞叹之顶峰、
Ṭhitattā visiṭṭhāsu ukkaṃsakoṭiṃ
8605已安住于知足少欲之中、
Paviṭṭhāsu santuṭṭhitā’ppicchatāsu,
8606于四无畏法之中
Catunnaṃ visārajjadhammāna maddhā
8607亦依十力之一切自性故;
Dasannaṃ balānañca sabbhāvatopi; ()
83
83.
8609因能带来周遍净信故,此色也
Samantāpasādāvahattā’pirūpa-
8610于无量的生命世间中,诸天人
Ppamāṇadike jīvaloke surānaṃ,
8611人类的合掌、礼敬、尊重与供养
Narāna’ñjalīvandanāmānapūjā-
8612等仪式,因堪受供养故,亦为生起之处。
Vidhānārahattāpi sambhattiṭhānaṃ; ()
84
84.
8614具足证净者的随顺教诫
Aveccappasādenu’petā’nusiṭṭhi-
8615受持者的供养,无论由谁所行
Paṭiggāhakā yejanā kenacāpi,
8616无论由人、天人或梵天
Manussena devena vā brahmunā vā
8617他们的信乐坚固不动摇;
Asaṃhāriyā bhatti tesaṃ kadāci; ()
85
85.
8619声闻弟子为其而舍弃生命,
Pariccajja te sāvakā jivitampi
8620以法供养来坚定地礼敬胜者。
Jinaṃ dhammapūjāya pūjenti daḷhaṃ;
8621如是,为他所制定的学处。
Tathāhi’ssa paññattasikkhāpadāni
8622犹如大海不越其界。
Navītikkamante samuddo’va velaṃ; ()
86
86.
8624所谓‘诸分’,即是法之自性。
Pavuccanti bhāgāti dhammassabhāva-
8625他们依蕴、界等而有区分
Vibhāgā hi te khandhadhātvādinā’pi,
8626又以过去等、色等种种差别
Atītādirūpādibhedehi tepi
8627被分为种种不同的类别
Anekappabhedā vibhattā bhavantī; ()
87
87.
8629三种戏论及一切结缚
Papañcattayaṃ sabbasaṃyojanāni
8630胜者已断结、轭、漏、暴流与依,
Jino ganthayogā’savo’gho’padhīca,
8631以道断除已,由涅槃界饮甘露,为汝等分说教法。
Samucchijja maggena nibbānadhātvā-
8632饮此而死之际,他呕吐于彼处。
Mataṃ so pibanto vamī te ca bhāge; ()
88
88.
8634眼等六处为所依所起的所缘,
Chacakkhādivatthuni jā’rammaṇāni
8635六心、六受、六触,
Chacittāni chabbedanā phassachakkaṃ,
8636六种想、六种渴爱、六种思
Chasaññā chataṇhā chasañcetanā cha-
8637“应吐出六种寻思”的意思是:
Bbitakke vicāre cha bhāge vamīti; ()
89
89.
8639“阿难,凡是已舍断、已吐出、已解脱的四法,”
Yamā’nanda cattañca vantaṃ vimuttaṃ
8640“已舍断、已弃绝,对于安耆罗沙”
Pahīṇaṃ vinissaṭṭha maṅgīrasassa,
8641“他不会再回来”,导师这样说,
Na taṃ jātu paccessatītyā’bha satthā
8642“如所说分已吐出”,正是如此,
Yathāvuttabhāge vamītvevameva; ()
90
90.
8644胜者宣说黑白、有过无过
Jino kaṇhasukkeca vajjānavajje
8645及卑劣与高尚、非法与法
Nihīnappaṇite adhamme ca dhamme,
8646以不共之道、非道之智
Asādhāraṇena’ ggamaggā’nanena
8647令不退转,令其吐出恶法;
Apaccāgamaṃ pāpayī uggirīti; ()
91
91.
8649又为令他人从轮回的怖畏中解脱,
Paresañca saṃsāranirākaramhā
8650为彻底拔除,而作筏之譬喻,
Samullumpanatthāya kullūpamaṃ so,
8651随其所乐而宣说法
Yathājjhāsayaṃ desayitvāna dhammaṃ
8652「令悉满足那些诸分」者,即一切也
Pamāpesi tehā’pi bhāge’ti sabbe; ()
92
92.
8654往昔圆满波罗蜜法聚
Pure pūrayaṃ pāramīdhammajātaṃ
8655大菩萨具足世尊之德
Mahābodhisatto samāno bhagābyaṃ,
8656祥瑞、自在、声望与手中精髓
Siriṃ issarattaṃ yasohatthasāraṃ
8657吐弃如应弃之痰团
Vamī chaḍḍhanīyaṃ yathākheḷapiṇḍaṃ; ()
93
93.
8659诚然,他往昔曾得喜悦——
Tathāhi’ssa laddhaṃ pure somanassa-
8660瓦耶、迭弥耶、约嘎哈拉、哈提巴拉,
Vhayo temiyo’yogharo hatthipālo,
8661库玛拉萨玛那在年少时便离家而出离,
Kumārosamāno’bhinikkhamma gehā
8662他舍弃了天王的荣耀。
Siriṃ devarajjassiriṃ uggiri so, ()
94
94.
8664多生以来具足财富者,
Anekāsu jātīsu sampannabhogo
8665同样舍弃了所得的财富份额。
Bhāge laddhabhoge’vamevu’ggiritvā,
8666于最后生中舍弃自己手中所得
Sakaṃ hatthagaṃ pacchime attabhāve
8667无比的荣耀与转轮王的荣耀,
Anomassiriṃ cakkavattissirimpi; ()
95
95.
8669四大洲的天王统治权,
Catuddīpikaṃ devarajjā’dhipacca-
8670同等的统治权,如实舍离,
Samānādhipaccaṃ yathābhucca muccaṃ,
8671以及依彼而有的名声与五欲,
Yasañcā’pi tatnissayaṃ pañcakāme
8672视为尚不及草尖之水,而不执著;
Alaggo tiṇaggāya’pā maññamāno; ()
96
96.
8674舍弃后,前往正觉王国
Pahāyā’ bhigantvābhisambodhirajje
8675依止正法王而成就
Patiṭṭhāya saddhammarājā babhuva,
8676于无实犹如糠秕的轮回之实中
Asāre tusāre’va saṃsārasāre
8677于善说品类中,彼吐出;
Suvuttappakāre bhage so vamīti; ()
97
97.
8679依星宿形相之差别而转起,
Pavattanti nakkhattarūpehi bhehi
8680于轮围世界虚空中,同行,
Samaṃ cakkavāḷāvakāsesu yātā,
8681三峰、峰、月、日、须弥——
Tikuṭaddi kuṭaddi canda’kka neru-
8682天宫等之种种庄严,名为‘荣光’;
Vimānādisobhā bhagā nāma honti; ()
98
98.
8684胜者于彼世间人众中,示现其身。
Jino tassamaṅgī janokāsaloke
8685“以何”者,为舍断欲贪故。
Have chandarāgappahāṇena yena,
8686“坐于大菩提座”时。
Mahābodhimaṇḍe nisinnosamāno
8687“吐出”他们那显现与不显现的“部分”。
Vibhūtāvibhūte bhāge te vamīti; ()
99
99.
8689“具足荣光者”,即“具足福德者”,亦名“具足分享者”。
Sobhāgavā’ti bhatavā’ti bhagevanī’ti
8690“应分享者”,即应被分享(福德)者。
Bhāgevanī’ti abhipatthayi bhattavā’ti,
8691“应分享者”者,乃于三有之中应受分享者也。
Bhāgevamī’ti tibhavesu bhagevamī’ti
8692依义理,世尊即称为世尊。
Anvatthato hi bhagavā bhagavā samañño; ()
100
100.
8694如是,他的阿拉汉等功德之连结——
Icceva’massa arahādiguṇappabandha-
8695先已不动,生起而名声流布之尊主。
Pubbācalu’bbhavayasovisarosadhīso,
8696“巴迦”与“萨迦那”,即人心之莲花。
Pajjañca sajjanamanokumudāni’ve’daṃ
8697令众心觉醒,又为何是为劣人?
Cittāni bodhayati kiṃ purisādhamānaṃ; ()
8698如是,由名为美达难德的比丘所造,于《胜者史灯》中,在令一切诗人心生喜悦的布施因缘近处,在关于“世尊”等名称施设的所诠阐明中,此为第二十六品。
Itimedhānandābhidhānena yatinā viracite sakalakavijana hadayānanda dānanidāne jinavaṃsadīpe santikenidāne bhagavā’tināmapaññattiyā abhidheyaparidīpo chabbīsatimo saggo.
1
1.
8700于此,由自利成就与利他行道二者
Ettha’ttahisampattiparahitapaṭipattito
8701无边际的佛功德,亦以此二种所摄集,如何?
Nissīmāpi dvidhā buddhaguṇā saṅgahitā kathaṃ; ()
2
2.
8703于他们中,自利成就的正法轮转者
Tāsva’ttahitasampattisaddhammacakkavattino;
8704由断成就与智成就的差别,有二种。
Pahāṇasampadāñāṇasampadābhedato dvidhā; ()
3
3.
8706色身成就与神变成就,即摄于此中,为二种。
Rūpakāyā’nubhāvāsuṃ tatthe’va’ntogadhā dvidhā,
8707利他行亦由方便与意趣的差别,分为二种。
Paratthapaṭipattī’pi payogāsayabhedato; ()
4
4.
8709其方便,不顾恋利养、恭敬与名闻;
Payogo lābhasakkārasilokanirapekkhino,
8710为灭苦故,是导以出离的教示;
Dukkhū’pasamaṇatthāya nīyyāniko’padesanā; ()
5
5.
8712其意趣,纵对提婆达多等怨敌之众,
Āsayo devadattādipaccāmittajanesupi,
8713她于丈夫常怀利益之心,以慈爱为本怀;
Hitajjhāsayatā niccaṃ mettākantāya bhattuno; ()
6
6.
8715对于诸根未成熟、堪受教化者,我当知,
Indriyā’paripakkānaṃbodhaneyyāna manvahaṃ,
8716从慧根等成熟之时机的了知开始;
Paññindriyādisampākasamayā’vagamādito; ()
7
7.
8718以悲悯心,于所应施、所应受持等事,
Deyyadhammapaṭiggāhappabhutīhā’ nukampiya,
8719以利他之行,成就他人之利益;
Parahitapaṭipatyā’si paresaṃ hitasādhanaṃ; ()
8
8.
8721亦以阐明其功德殊胜的方式,
Tesaṃ guṇaviseyānaṃ vibhāvanavasenapi,
8722圣典中,“阿拉汉”等词是如何被摄取的?
Pāḷiyaṃ arahantyādipadānaṃ gahaṇaṃ kathaṃ; ()
9
9.
8724其中,以“阿拉汉”一词所显示的是:
Tatthā’rahanti iminā padena paridīpitā,
8725名为断除圆满,即自利的圆满。
Pahāṇasampadānāma attano hitasampadā, ()
10
10.
8727以「正自覺者」、「世間解」等名號,彰顯自身。
Padehi sammāsambuddho lokavidūti attano,
8728闡明了名為智圓滿的利他圓滿。
Ñāṇasampattisaṅkhātā nahitasampatti dīpitā; ()
11
11.
8730以「明行具足」一詞,顯示自身。
Vijjācaraṇasampanno’ti’minā dassitā’ttano,
8731“明行足”等一切功德圆满;
Vijjācaraṇapbhuti sabbā’pi hitasampadā; ()
12
12.
8733“善逝”这一称号,从发愿时起便已宣说,
Sugato’ti’minā vuttā paṭṭhāyapaṇidhānato,
8734自利圆满与利他行;
Attanohitasampatti paratthapaṭipattica; ()
13
13.
8736天人师、无上调御丈夫,
Satthā devamanussānaṃ purisadammasārathī,
8737唯于利他之行,以诸句阐明;
Paratthapaṭipatye’va padañcayehi dīpitā; ()
14
14.
8739以‘佛陀’一词,彰显世尊之德。
Padañcayena buddhoti bhagavāti vibhāvitā,
8740乃至自利圆满与利他行持
Yāva’ttahitasampatti parahitapaṭipatti ca; ()
15
15.
8742佛德略摄为三种:因德、果德、业用德
Tidhā buddhaguṇā hetuphakhalasatto’pakārato,
8743略摄于‘阿拉汉’与‘正自觉者’两句中
Saṃkhittā arahaṃ sammāsambuddho’ti padehica; ()
16
16.
8745再由“明行具足”与“世间解”等称号所阐明的,
Vijjācaraṇasampanno lokavidū’ti’mehi ca,
8746即指四种果位成就所示的功德;
Catūhi phakhalasampattisaṅkhātā kittitā guṇā; ()
17
17.
8748又以“调御丈夫”与“天人师”两个名号所说明的,
Purisadammasārathi satthā dvīhipadehi tu,
8749依七种利益之圆满,宣说诸功德;
Sattopakārasampattivasena gaditā guṇā; ()
18
18.
8751依果之圆满与七种利益之圆满的差别,
Phalasamapattisattopakārasamapattibhedato,
8752以‘佛’之一词,阐明两种佛功德;
Ubho buddhaguṇā buddho’ti’minā paridīpitā; ()
19
19.
8754善逝世尊以两句偈,为日种尊阐明了——
Sugato bhagavā dvīhi padehā’diccabandhuno,
8755因因果果、七部利益之圆满;
Vibhāvitā hetu phalasatto’pakārasampadā; ()
20
20.
8757其教法坚固如须弥,精髓深邃,崇高而具足功德。
Thīrasārataro’dāruttuṅga sagguṇamerunā,
8758山王在胜者王前,也变得卑微;
Girirājā’pi nīcattaṃ jagāma jinarājino; ()
21
21.
8760在那渐次深广、功德圆满之海中,
Tassā’nupubbagambhīrasampuṇṇaguṇasāgare,
8761此海便显得有限,仅如滴水而已。
Sāgaro’yaṃ paricchinno bindumattaṃ’va khāyati; ()
22
22.
8763于不动、不可动摇的安立中,功德确立之地,
Thāvarā’calapatthiṇṇapatiṭṭhāguṇabhumiyā,
8764尘土大地于导师前,亦不及微尘之分;
Nopeti paṃsupathavī kalabhāgampi satthuno; ()
23
23.
8766千轮围世界亦如同逼仄的罅隙,
Cakkavāḷasahassāni sambādhikaḷitāni’va,
8767依其功德聚的威力,日月之障得以显现;
Guṇalesānubhāvena dissanteravibandhuno; ()
24
24.
8769依于导师那无边无际的功德身,
Anantāpariyantena guṇākāyena satthuno,
8770虚空虽无边际,却似有边际般可被了知;
Ākāso’mananto’pi antabhuto’va gamyate; ()
8771如是,佛陀的功德无边无际、不可思议。
Evaṃ buddhaguṇānantāpariyantā acintiyā,
8772不可言说,无可比拟,稀有而未曾有。
Avāciyā’nopameyyā ahoacchariyabbhutā; ()
8773如是,在名为梅达难德的行者所造、能令一切诗人心生喜悦的《胜者史灯》中,第九〈近因品〉,即阿拉汉等功德略说之光明。
Itimedhānandābhidhānena yatinā viracite sakalakavijana hadayānandadānanidāne jinavaṃsadīpe santikenidāte navannamarahādiguṇānaṃ saṅkhepanayaparidīpo
8782第二十七 舍弃品。
Sattavīsatimosaggo.
1
1.
8775以头陀清净之风
Dhutanijjharacāmarānilena
8776寒冬之时,在鹫峰的峰肩上
Sisire kūṭabhujehi gijjhakūṭe,
8777具有如狮子王项饰之身者
Haribhudharahāridehadhāri
8778悲悯之源的世尊,于某时安住时;
Viharanto karuṇākaro kadāci; ()
2
2.
8780正统领着一切比丘僧众
Vasamāna masesabhikkhusaṅghaṃ
8781在这座名为王舍城的王都之中
Iha rājaggahanāmarājadhānyā,
8782请纳受这最胜的花鬘。
Varamaṇḍalamāla mānayassu
8783令牟尼王欢喜,他如是说道。
Munirānandayanindamiccavoca; ()
3
3.
8785那时,将众行者集合起来之后,
Yati sampati sannipātayitvā
8786他对牟尼僧团、对牟尼之王曾这样说——
Yatisaṅghaṃ yatirājamabruvī so,
8787以美妙合掌供养其莲足之人
Rucirañjalipūjitaṅghikañjo
8788尊者,请思量今正是时。
Samayaṃ maññatha yassadāni bhante; ()
4
4.
8790那时,善逝从那里来,
Atha kho sugato tato’higantvā
8791新暮时分,浓密的光线遍洒,
Navasañjhāghanaraṃsivippakiṇṇo,
8792降入殊胜的曼陀罗堂
Varamaṇḍalamāḷa motarittha
8793如日轮从曼陀罗东山升起;
Ravi mandāramivodayā’calamhā; ()
5
5.
8795那时,他坐在高座之上;
Tahi māsanamatthake nisinno
8796如狮子王在金峰之巅。
Migarājāriva kañcanācalagge,
8797牟尼王于众中无畏宣说
Parisāsu visārado abhāsi
8798牟尼王与不退堕之法
Munirājā’parihāniyeca dhamme; ()
6
6.
8800世尊从那座城出发后
Abhinkhamiya’mbalaṭṭhikāyaṃ
8801那时,世尊安住于安巴拉提咖城前
Viharanto bhagavā tato puramhā,
8802芒果树枝以新叶为饰
Navapallavamaṇḍitambasākhī
8803犹如以随好庄严的端严色身
Riva’nubyañjanacārurūpakāso; ()
7
7.
8805如此,依戒修习之定
Itisīlapabhāvito samādhi
8806有大果,依心修习之慧
Saphalo cittapabhāvitā ca paññā,
8807有大果,转法轮者
Saphalā’ti pavattadhammacakko
8808于是,他便与僧团一同前往那烂陀;
Atha nālandamupāgamī sasaṅgho; ()
8
8.
8810在那里的芒果林中随意安住。
Tahi mambavane yathābhirantaṃ
8811长老龙前去拜访正安住于彼处的那位。
Viharantaṃ tamupecca theranāgo,
8812以头面顶戴合掌花鬘而礼敬
Makahītañjalimañjarika sirena
8813舍利弗稽首礼敬足下之莲
Caraṇacanda mavandi sāriputto; ()
9
9.
8815善安住于无执之智
Sunisajja asajjamānañāṇaṃ
8816再三赞叹世尊
Bhagavantaṃ pacuraṃ abhitthavanto,
8817发出如狮子吼的无畏之言
Nadi sihanibho abhītavācaṃ
8818世尊随喜了他所说的这番话
Bhagavā ca’bbhanumodi bhāsitaṃ taṃ; ()
10
10.
8820在说法中,示以增上戒、定、慧——
Kathayaṃ adhisīlacattapaññā-
8821说相应法已,即住于彼处,
Paṭisaññuttakathaṃ tahiṃ vasitvā,
8822他为行者僧团所崇敬,从彼处……
Yatisaṅghapurakkhato tato so
8823殊胜智者前往巴吒厘村
Agamā pāṭaligāmamuggadhīmā; ()
11
11.
8825牟尼为巴吒厘村的近事男们
Muni pāṭaligāmupāsakānaṃ
8826出于悲悯,在善建的住处,
Anukampāya sumāpite nivāse,
8827合掌恭敬,世尊施予了如衣覆蔽、可饮的甘露法味。
Nivasaṃ savaṇañjalīhi peyyaṃ
8828施予了殊胜的甘露法味。
Vadhuraṃ dhammasudhārasaṃ adāsi; ()
12
12.
8830当那些巴连弗村的近事男们离去后不久,
Acirāpagatesu’pāsakesu
8831世尊在那些巴吒厘村民中,
Bhagavā pāṭaligāmikesu tesu,
8832独自进入那空寂无人的住处
Janasuññaniketanaṃ anañño
8833进入后,便作狮子卧。
Pavisitvāna akāsi sīhaseyyaṃ; ()
13
13.
8835摩揭陀国主频婆娑罗王
Magadhādhipatissa bhupatissa
8836该城由苏尼陀与雨行建造
Nagaraṃ tatra sunidhavassakārā,
8837两位大臣与诸天商议后
Sacivā tidasehi mantayitvā
8838那时,他们这样善加营造;
Viya tasmiṃsamaye sumāpayanti; ()
14
14.
8840世尊以天眼观察那座城后,
Abhipassiya dibbacakkhunā taṃ
8841告诉阿难:‘此处将成为’
Bhagavā’nanda mavoca hessate’daṃ,
8842“圣者之住处”即商道。
Ariyā’yatanaṃ vaṇippatho’ti
8843名为华氏城的城市,道路。
Nagaraṃ pāṭaliputtanāma maggaṃ; ()
15
15.
8845因夫妻分离,犹如从火。
Mithubhedavasena aggitovā
8846从盗贼,对华氏城有想者
Dakato pāṭaliputtasaññino kho,
8847某时,城的障碍
Nagarassa kadāci antarāyā
8848牟尼三问韦德哈牟尼
Muni vedehamuniṃ tayo’tya’voca; ()
16
16.
8850「当日即前往」意思是就在那一天便动身前去。
Tadahe’vupasaṅkamiṃsu yena
8851「苏尼德与瓦萨咖拉前往世尊处」是说苏尼德与瓦萨咖拉两位大臣一同前往世尊所在之处。
Bhagavā tena sunīdhavassakārā,
8852「头触胜者足冠」是说他们以头触礼世尊的足顶,犹如触戴宝冠一般。
Jinapādakirīṭaphuṭṭhasīsā
8853他们犹如受灌顶的刹那一般,光辉显耀。
Abhisitte’va khaṇaṃ lasiṃsu’ ho te; ()
17
17.
8855以法王那坚实如心材的功德。
Thirasāraguṇena dhammarañño
8856他们如弓杖般站立,肢节弯曲以示恭敬。
Dhanudaṇḍeva ṭhitā nataṅakgayaṭṭhi,
8857二人以言语邀请
Tadubho savivā nimantayiṃsu
8858他们以今日之餐邀请善逝
Sugataṃ ajjatanāya bhojanena; ()
18
18.
8860他们知他默许之后
Adhivāsana massa te vidatvā
8861备办殊妙饮食
Paṭiyattehi paṇītabhojanehi,
8862亲手供养世尊及僧团
Bhagavanta matappayuṃ sasaṅgaṃ
8863居于莲华住处者
Kamalāvāsanivāsagaṃ sahatthā; ()
19
19.
8865那时,世尊对苏尼德与瓦萨咖拉
Bhagavā’tha sunīdhavassakāre
8866受食已毕,撤钵净手
Paribhutto apanītapattapāṇī,
8867品尝法饮后,随喜赞叹
Anumodi nipīya dhammapānaṃ
8868他们内心遍满丰沛的喜悦
Pacuraṃ pītiphuṭantarā’bhavuṃ te; ()
20
20.
8870当法王由比丘众前导,从彼处出发,
Anuyantajanehi dhammarañño
8871有随行众人跟随其后。
Vajato bhikkhupūrakkhatassa tamhā,
8872因普图洛拉德楞伽之广大
Puthuloratalena yaṃ visālaṃ
8873城门之间,无有间隔
Nagaradvāra manantaribabhuva; ()
21
21.
8875如是,为乔达摩佛足所触
Iti gotamabuddhapādaphuṭṭhaṃ
8876那扇门变得广大,名为乔达摩。
Tadidaṃ dvāra mahosī gotamākhyaṃ,
8877在那里有处渡口,乌鸦与猴子都可饮水。
Tahi motari yattha kākakapeyyā
8878牟尼渡越了波浪高涌、名为恒河的河流。
Muni gaṅgākhyasavanti tuṅgavīci; ()
22
22.
8880被猛风击碎的浪花之鬘
Bahaḷā’nilabhaṅgavīcimālā-
8881摇荡者,即那深沉的河流
Lulitāyā’ti gabhīraninnagāya,
8882他于此渡越了那难以摧破的意欲
Ya manaṅgapabhaṅguro tarittha
8883此即名为乔达摩渡处;
Tayidaṃ gotamatitthanāma māsi; ()
23
23.
8885善逝已至彼岸,已渡瀑流,
Sugato paratīrago’ghatiṇṇo
8886与诸声闻弟子一起,见众人,
Janataṃ passiya sāvakehi saddhiṃ,
8887为了渡越而寻求木筏、浮囊与船只
Taraṇattha mulumpakullanāvā
8888寻求者无吝说偈曰:
Pariyesanta mudānagātha māha; ()
24
24.
8890人中最胜调御者,所行之处大地边际——
Narasārathi yena bhumikantā-
8891状如顶髻的小屋,那没有船筏停靠之处,
Makuṭākārakuṭīhi nāvakāso,
8892他凭此抵达了千万聚落,
Upasaṅkami tena koṭigāmo
8893升起的日轮,炙烤着足底,
Uditambhoru hu’pāhanappitaṅghī; ()
25
25.
8895我乃觉悟真实法者。
Ahamasmi pabuddhasaccadhammo
8896说“我不再有后有”之后,
Punaruppatti nacatthi me’ti vatvā;
8897该处住者,于三学中受教;
Tahi movadi vāsago tisikkhā-
8898牟尼以相契的法语,感化了比丘僧团;
Paṭisaṃyuttakathāya bhikkhusaṅghaṃ; ()
26
26.
8900牟尼从那提咖村来,
Muni nātikanāmagāmayāto
8901阿难尊者请问,牟尼宣说了那提咖之问,
Kathitānandayatindapuṭṭhapañho,
8902阐明了名为“法镜”的
Paridīpayi dhammadappaṇākhyaṃ
8903趣向省察之门路;
Pariyāyaṃ gatipaccavekkhaṇāya; ()
27
27.
8905大仙人宣说了阿拉汉等功德,
Arahādiguṇakaroka mahesi
8906住于彼处砖瓦精舍中,
Viharaṃ tatrapi giñjakānivāse,
8907对通达三藏的自在者,
Piṭakattayasaṅgahaṃ vasinaṃ
8908进而宣说增上戒等之论。
Adhisīlādikathaṃ kathesi bhīyyo; ()
28
28.
8910善逝与比丘僧团一同前行
Sugato pagato sabhikkhusaṅgho
8911那时,通往毗舍离城的大道
Atha vesālipuriṃ purīnamaggaṃ,
8912他们安住于芒果林中
Tahi mambavane vasaṃ vasinaṃ
8913他宣说了以念与慧为最上的法。
Satipaññāparamaṃ abhāsi dhammaṃ; ()
29
29.
8915胜者的象王今在我的庵婆巴利园。
Jinagandhagajo mama’mbapāli-
8916那时,妓女庵婆巴离在芒果林中听闻此事。
Gaṇikā ambavane’ni’dāni sutvā,
8917登上吉祥车乘,启程而行。
Abhiruyha payāsi bhaddayānaṃ
8918如被丰满乳房的重量所压。
Kucabhārātisamiddhabhattibhārā; ()
30
30.
8920恰似被那极为丰满的乳房重担所压,
Gaṇikā’tha katañjalinisinnā
8921以如迦陵频伽鸟鸣叫般柔和之声
Ghanapīnatthanabhārarumbhīteva,
8922具迦陵频伽鸟鸣叫般悦耳之声
Karavikavirāvamañjughoso
8923导师为她宣说甘美之法
Madhuraṃ dhamma mabhāsi tāya satthā; ()
31
31.
8925于受邀应供后,从殿堂
Katabhattanimantanā pasādaṃ
8926由舌尝味之流牵引而行,
Rasanādāmasarehi vāharanti,
8927向牟尼主作右绕后,
Pavidhāya padakkhiṇaṃ munindaṃ
8928她如鹅妃归返宫殿;
Agamā haṃsavadhuva mandiraṃ sā; ()
32
32.
8930以未捶与已捶之青、黄、赤、
Ahatāhatanīlapītaratta-
8931洁白、茜草之色与离染的衣。
Sitamañjiṭṭhavirāgasāṭakehi,
8932衣着端严,披覆齐整,乘具殊妙
Sunivatthasupārutā’bhirūḷhā
8933犹如天子们的妙好车乘
Suraputtāriva bhaddabhaddayānaṃ; ()
33
33.
8935那时,离车族的王子们
Atha licchavirājarājaputtā
8936前往礼敬法王
Upasaṅkamma paṇamma dhammarañño,
8937在指光相连的河岸上
Nakharaṃsipabandhasindhutīre
8938会坐于旅途劳顿之处
Samayuṃ maggaparissamaṃ nisinnā; ()
34
34.
8940冠顶宝鬘,熠熠闪耀,
Vilasiṃsu kiriṭabhiṅgamālā-
8941离车族女——粉堆稀疏,
Viraḷā licchavikañjakosarāsi,
8942于日亲之法光所照下,
Ravibandhavadhammabhākarena
8943触破石榴与檀香,并加以碾碎;
Phuṭitā’dhaṭṭhitasilagandhasāli; ()
35
35.
8945他们使难得之果得以实现;
Saphalīkatadullabhantabhāvā
8946他们的邀请却徒劳无果。
Viphalībhutanimantānā janā te,
8947无尘垢、无染污、无混浊的聚集
Virajaṅghirajopisaṅgamoḷī
8948城中,魔军的战车从那里败退
Pura mārūḷharathā tato payāsuṃ; ()
36
36.
8950如世间眼目的门阙,令人肃然可畏
Janalocanatoraṇākarāḷaṃ
8951已与僧团俱,降临清净直道
Avatiṇṇo vimalañjasaṃ sasaṅgho,
8952大仙于清晨前往妓女之家
Gaṇikāya gharaṃ mahesi pāto
8953足底柔软如莲花者,向前而行
Caraṇakkantathalambujo jagāma; ()
37
37.
8955饭食已毕,于僧伽婆瓦结束之时
Katabhojanasaṅgabhāvasāne
8956妓女合掌而坐,听闻正法,与弟子俱
Gaṇikā pañjalikā nisajja dhammaṃ,
8957善听闻已与弟子俱
Sunisamma sasāvakassa’dāsi
8958以具足的信心,朝向善逝的芒果林
Sugatassa’mbavanaṃ samiddhasaddhā; ()
38
38.
8960牟尼接受芒果林后
Muni rambavanaṃ paṭiggahetvā
8961住于彼处,为诸天说法
Viharitvātahimeta deva dhammaṃ,
8962在宣说增上戒、增上心、增上慧之时——
Kathayaṃ adhisīlacittapaññā-
8963世尊前往贝卢瓦村。
Paramaṃ beḷuvagāmakaṃ jagāma; ()
39
39.
8965“诸比丘,我将独自住于此处。”
Ahamettha vasāmi bhikkhave’ko
8966你们应与同伴一道,
Samaṇhe’ttasahāyakehi tumhe,
8967于此诸月中度过雨安居;
Upagacchatha vassa massamesu
8968牟尼在毗舍离附近如是说。
Muni vesālisamanatatotya’bhāsi; ()
40
40.
8970已战胜魔军者,于贝卢瓦
Jitamārabalasasa beḷuvasmiṃ
8971其时,入雨安居者罹可怖重病
Atha vassupagatassa ghorarogo,
8972乃至濒死之疾生起
Udapādi ca māraṇantikā’suṃ
8973剧烈的身受,极为强烈
Kaṭukā kāyikavedanā’tibāḷhā; ()
41
41.
8975他已达忍辱的彼岸
Adhivāsanakhantipārago so
8976那时,他于苦乐中如秤平等
Sukhadukkhesu tulāsamo tadāni,
8977世尊安然无扰,
Bhagavā avihaññamānarūpo
8978正念正知,默然受许;
Adhivāsesi sato ca sampajāno; ()
42
42.
8980暂不顾及比丘僧团,
Anapekkhiya tāva bhikkhusaṅghaṃ
8981亦未向此处侍者作任何禀告,
Idhu’paṭṭhākanivedanaṃ akatvā,
8982『不渴望我的无余』——
Analanti mamā’nupādisesa-
8983若能证得般涅槃之境;
Parinibbānapadaṃ sace labheyyaṃ; ()
43
43.
8985以精进回向之后,
Vīriyena paṭippaṇāmayitvā
8986有力者无病,证得能除垢染的殊胜,
Balavā’bādha malabbhayāpanīyaṃ,
8987堪可再作的胜妙。
Paṭisaṅkharaṇārahaṃ visesaṃ
8988安住于定,命根具足;
Samadhiṭṭhāya sajīvitindriyassa; ()
44
44.
8990世尊于是入定,
Bhagavā’tha samādhi mappayitvā
8991他平息了苦受,
Paṭipassambhiya dukkhavedanaṃ so,
8992他以大观照破。
Pavihāsi mahāvipassanāya
8993诸受不再被扰动;
Nahi vikkhamhita vedanā punāsuṃ; ()
45
45.
8995日亲从精舍出来时,
Ravibandhu vihārato’higantvā
8996在户外荫凉无尘之处
Bahichāyāeraṇaṅgaṇappadese,
8997于床上善为敷设,安然而卧
Sunisajji susajajitā sanamhi
8998迅即摆脱病患状态
Pariyuṭṭhāya lahuṃ gilānabhāvā; ()
46
46.
9000战胜生、老、病者安坐
Jitajātijarārujo nisīdi
9001具足苦行功德的阿难来到此处
Yahimānandatapodhano’ pagamma,
9002我于彼处善见合掌恭敬者
Tahi mañjaliko mayā sudiṭṭhaṃ
9003你的堪忍令人悦意,令人喜爱,这是所说之言。
Khamanīyaṃ tava sāta miccavoca; ()
47
47.
9005尊者,由于您重病在身。
Tava bāḷhagilānatāya bhante
9006我的身体仿佛手足都已瘫痪一般。
Mama patthaṅghano viya’ttabhāvo,
9007一切方位皆不现前
Sakalāpi disā’nupaṭṭhahanti
9008“诸法亦不现前于心”,作是语已;
Napi dhammā paṭibhanti manti vatvā; ()
48
48.
9010再者,此是我声闻弟子众之……
Apicā’si mame’sa sāvakānaṃ
9011心中的箭矢,于无所有处,
Hadayassā’salavo nakiñcivatvā,
9012世尊,请您不要无余
Bhagavā napanā’nupādisesa-
9013般涅槃,而应入于般涅槃之境,尊者!
Parinibbāna padaṃ bhaje’ti bhante; ()
49
49.
9015令无内外之别
Yamanantarabāhiraṃ karitvā
9016此法岂不是阿难所宣说?
Nanu cā’nandapakāsito hi dhammo,
9017如来从不握有师拳
Gurumuṭṭhi tathāgatesu natthi
9018且说,这僧团对我有何期待
Vada kiṃ patthayate mame’sa saṅgho; ()
50
50.
9020现今,我年满八十岁
Adhunā’ha masīti vassikosmi
9021如来的此身,已是老朽
Parijiṇṇosmi tathāgatassa kāyo,
9022犹如破车因老朽而毁坏
Sakaṭaṃviya jajjaraṃ jarāya
9023愚者随杂染而转
Bhiduro vattati vekhamissakena; ()
51
51.
9025由有相受之灭
Sanimittakavedanānirodhā
9026证得由解脱而生的定
Upasampajja vimuttijaṃ samādhiṃ,
9027那时,他若安住于此自体
Vihareyya yadā tadāttabhāvo
9028虽为坏灭法,亦极安乐
Vayadhammopi atīvaphāsuhoti; ()
52
52.
9030你们应当以自己为岛屿、以法为岛屿
Adhunāga miva’ttadhammadīpā
9031你们应当以自己为皈依,不以他人为皈依
Bhavathā’naññaparāyaṇāttha tumhe,
9032世尊对他们说了这第七句
Bhagavāvadi te’va sattamā’ti
9033那些沙门是已修习身、已修习心、已修习慧者
Samaṇā bhāvitakāya cittapaññā; ()
53
53.
9035于彼处度过夏安居后,又再次到来
Punarāgami tattha vutthavasso
9036世尊前往祇园大寺
Bhagavā jetavanaṃ mahāvihāraṃ,
9037那时,法军之将
Upagamma tadāni dhammasenā-
9038舍利弗向导师礼敬。
Pati satthāra mavandi sāriputto; ()
54
54.
9040示现种种神变之后
Vividhiddhivikubbaṇaṃ vidhāya
9041精勤龙象,蒙牟尼开许,
Yatināgo muninā katāvakāso,
9042说“此是汝最后相见”已,
Tava pacchimadassananti vatvā
9043五百弟子围绕,如导师之威仪;
Nivuto pañcasatehi satthukappo; ()
55
55.
9045向世尊右绕礼敬后
Abhinamma padakkhiṇaṃ karitvā
9046亲近世尊后,前往母亲住处
Bhagavantaṃ samupecca mātugehaṃ,
9047在出生时的卧床上躺下
Janito’varake nipajjaka mañce
9048般涅槃时,大地震动。
Parinibbāyi tadā’si bhūmicālo; ()
56
56.
9050其后,名为果离德的长老龙象,
Atha kolitanāmatheranāgo
9051亦如是般涅槃,已作所应作。
Parinibbāyi tathā katāvakāso,
9052复次,将遗骨舍利示现之后,
Puna dhātusarīra mappayitvā
9053牟尼令他们建造了塔庙;
Munikārāpayi cetiyāni tesaṃ; ()
57
57.
9055其妙相为众人眼目所喜见,
Janalocanapīyamānarūpo
9056牟尼渐次游化,抵达毗舍离城。
Muni vesālipuraṃ kamena patvā,
9057善着下衣,善披上衣,于诸家间。
Sunivatthasupāruto kulesu
9058为乞食而行,犹如象王,自在游履。
Cari piṇḍāya karī’va sericārī; ()
58
58.
9060世尊已用过早餐。
Bhagavā paribhuttapātarāso
9061尊者阿难欲作日中住。
Bhavatā’nandadivāvihārakāmo,
9062于是说:“取坐具。”
Atha gaṇha nisīdananti vatvā
9063他前往名为恰巴拉的塔庙。
Gami cāpālasamaññacetiyaṃhi; ()
59
59.
9065于是世尊在那里坐下。
Atha kho bhagavā nisidi yena
9066那时,侍者中的最胜者前往那里。
Tadupaṭṭhākavaro’pagamma tena,
9067说“合掌而坐”已。
Katapañjaliko nisidi vatvā
9068“可爱”是指优填王塔。
Ramaṇīyaṃti udenacetiyampi; ()
60
60.
9070善逝的殊胜神足法。
Sugatassa panī’ddhipādadhammā
9071比丘于四者善修习、善行持。
Caturo bhikkhu subhāvitā suciṇṇā,
9072牟尼更说道:“多作、多修习。”
Bahulīkaḷitā’ti cāha bhīyyo
9073若堪忍,牟尼可住一劫。
Muni tiṭṭheyya sace khameyya kappaṃ; ()
61
61.
9075悲心遍满意乐者
Karuṇāparibhāvitāsayena
9076已战胜魔者,唯三度如是
Jitamārena tivāra mattamevaṃ,
9077当牟尼正直而行时
Ujukaṃ muninā karīyamāne
9078在广大光明相的念诵中
Vipulobhāsanimittajappanamhi; ()
62
62.
9080犹如另一位心被缠缚者
Pariyuṭṭhitamānaso riva’ñño
9081他失念之心被粗暴魔所夺
Kharamārena pamuṭṭhamānaso so,
9082他未洞察,亦未祈请。
Na ca taṃ paṭivijjhi neva yāci
9083『世尊,愿您住世满寿量劫。』
Bhagavā tiṭṭhatu yāvatā’yukappaṃ; ()
63
63.
9085去吧,你犹豫不决,今正是时。
Vaja kaṅkhasi yassadānikālaṃ
9086如是说罢“苦行财已舍”,
Pahitā’nandatapodhano’tivatvā,
9087具足自在力者,于须臾间,
Vasavattivasikato muhuttaṃ
9088于不远处的树根下而坐;
Avidūramhi nisīdi rukkhamūle; ()
64
64.
9090应前往觉悟亲族
Upagañchiya bodhaneyya bandhu
9091世尊前往放逸亲族之处
Bhagavā yena pamatta bandhu tena,
9092如蛇已吞食犁杖
Bhujagoriva bhuttanaṅgalena
9093因傲慢而不肯弯折身杖
Abhimānena anonataṅgayaṭṭhi; ()
65
65.
9095某时,名为阿阇波罗者
Ajapālasamaññino kadāci
9096在优楼频螺的榕树根处
Uruvelāya vaṭaddumassa mūle,
9097“所作已办”……你所作的承诺
Katakicca? Tayā katā paṭiññā
9098已写在我的心册上;
Likhitā vattati cittapotthake me; ()
66
66.
9100沙门们已乘你的教法渡过
Samaṇā tava sāsanā’va tiṇṇā
9101现今持法、随法行者,
Adhunā dhammadharā’nudhammacārī,
9102乐修、多闻,
Paṭipattiratā bahussutā ca
9103善学、善辩、已得调伏;
Suviyattā suvisāradā vinītā; ()
67
67.
9105禁绝外道论者之论
Paṭisiddhaparappavādivādā
9106他们以与法俱行、具足神变
Sahadhammena sapāṭihāriyaṃ te,
9107他们说法,并令他人说法
Kathayanti kathāpayanti dhammaṃ
9108尊者说:“愿你从彼处般涅槃。”
Parinibbātu tato bhavantya voca, ()
68
68.
9110一切佛事悉皆圆满
Pariniṭṭhitasabbabuddhakicco
9111牟尼如是三度宣说
Munirevaṃ samudirite tivāraṃ,
9112「无依」者,指于诸有中无所依止。
Analanti nirālayo bhavesu
9113这是为了遮止(随顺世俗的)欲求。
Tadū’(pacchandasikaṃ) nisedhanāya; ()
69
69.
9115愿彼无所事事者安住,待三月期满,垢染将生。
Appossukko samāno viharatu kalimā ho timāsaccayena
9116真谛之光明显现者,破除恶暗者,于四十五年间。
Saccālokappakāso durita tamahido pañcatāḷisavassaṃ;
9117正断尽爱著者,于三界有宅中,为法王灯。
Sammā khīṇassineho tibhuvanabhavane dhammarājappadīpo
9118他说“将般涅槃”,并于当日舍弃了寿行之势力。
Nibbāyissatya’bhāsi tadahani vijahañcā’yu saṅkhāravegaṃ ()
70
70.
9120在遮巴拉支提,他以念与正知如此舍弃寿行,
Cāpāle cetiye’vaṃ vijahati satiyā sampajaññenavāyu-
9121大地震动,发出如同击鼓般深沉而响亮的声音,
Saṅkāre bhūmicālo bhavi paṭupaṭahārāva gambhiraghoso,
9122百臂闪电击打干燥的云鼓,发出轰然鸣响。
Gajchiṃsu vijjurājibhujasatapahaṭā sukkhajimūtabheri
9123世间陷于忧悲与黑暗,生起恐怖、令人身毛竖立;
Loko sokandhakāre paripati janito bhiṃsano lomahaṃso; ()
9124如此,由名为美德难德的行者所造、以法喜滋养一切诗心之因的《胜者史灯》中,近因部分阐明世尊舍弃寿行之事,此为第二十八品。
Itimedhānandābhidhānena yatinā viracite sakalakavijana hadayānandadānanidāne jinavaṃsadīpe santike nidāne bhagavato āyusaṅkhārossajjana pavatti paridīpo aṭṭhavīsatimo saggo.
1
1.
9126世尊来到阿难所住之处,坐下,
Yenā’nando vasati bhagavā tena gantvā nisinno
9127以善系缚、高举的合掌,礼敬足莲:
Pādambhoje sumahiya suhebaddhamuddhāñjalihi,
9128“尊者,干燥的大地被摇动,令人恐怖,身毛竖立,”
Bhante sukkhāsati ca elitā hiṃsano lomahaṃso
9129“生起,何故大地女震动?”如是问;
Jāto kasmā vasumativadhū sampavedhītya’pucchi; ()
2
2.
9131下方虚空中,大风猛烈吹动时,
Heṭṭhā’kāse balavapavane vāyamāne kadāci
9132由风持载的水地,安立其上的尘土地,
Vātaṭṭhā yā salilapathavī taṭṭhitā paṃsubhumi,
9133如河流般摇荡,动摇不定,波环绕身——
Saṅkampante yatharivatari lola kallolamāli-
9134「中等」:阿难,此即地动之处。
Majjhotiṇṇā pathavicalanaṭṭhāna mānanda ce’taṃ; ()
3
3.
9136有些沙门、婆罗门,是无量的。
Appekacce samaṇa samaṇabrāhmaṇā appamāṇā
9137已修习水想者,于微细地……
Āposaññā sukhumapathavi bhāvitā santi yesaṃ,
9138已证神通,纯熟自在,他们是得定者
Pattābhiññā paricitavasī te samāpattilābhī
9139震动此界,此亦成为地动之处
Kampentīmaṃ tadapi bhavate bhūmicālassa ṭhānaṃ; ()
4
4.
9141入胎之时,及正知具念而出生之时
Gabbhokkanto bhacati ca yadā sampajāno satova
9142当他于最后有身从母胎出生时,此大地亦震动;
Gabbhasmā nikkhamati carime attabhāve tadāpi,
9143当人中雄狮证悟正自觉时,此大地亦震动;
Sambodhiṃ vā purisanisaho bujjhate kampate’yā
9144沙门,这些法乃是大地震动之因;
Ete dhammā samaṇa mahato bhumicālassa hetu; ()
5
5.
9146成佛之后,作世间眼,转于法轮时
Buddho hutvā bhuvananayano dhammacakkaṃ pajānaṃ
9147当他舍弃寿行势力之时
Saṃvattetī vijahati yadā cā’yusaṅkhāravegaṃ,
9148此大地震动,当他触证蕴般涅槃界时
Kampatye’sāpathavi phusate khandhanibbānadhātuṃ
9149阿难,这些便是大地震动之因。
Ānande’te mahatipathavikampanatthāya hetu; ()
6
6.
9151以此方式,安慰了满怀悲戚的阿难长老。
Tabyāsenabbigatahadayā’nandamānandatheraṃ
9152安慰之后,他更层层深入地广开法义。
Assāsetvā uparupari so desanaṃ vaḍḍhayitvā,
9153阿难,我曾一时住在尼连禅河
Ānandā’haṃ karahacivasiṃ yassa nerañjarāya
9154河岸边,降伏水魔后的阿迦巴拉树根处;
Najjā tire jitajalamucassā’japālassa mūle; ()
7
7.
9156到那里后,愿世尊触证诸蕴的涅槃界。
Tatrā’gantvā phusatu bhagavā khandha nibbānadhātuṃ
9157心怀嫉妒、虚伪与垢秽的恶魔这样说
Issāmāyāmalinahadayo pāpimā iccavoca,
9158得到机会后,他又以同样的方式向我乞求
Laddhokāso punarapi kamamaṃ evamevā’bhiyāci
9159“今日坐在这极为殊胜的遮巴拉支提”
Ajjā’sīnaṃ paramarucire pya’tra cāpālacetye; ()
8
8.
9161您在此少病少恼,三月之内得无病之身。
Apposasukekā tvamiha kalimā hohi māsehi tīhi
9162“世尊诸蕴将入寂灭”——此句之义即此。
Khandhānaṃ nibbuti bhagavato hessatī’ccetamatthaṃ,
9163以此向具念、具正知的比丘宣说。
Ārocentena hi kasatimatā samapajaññena bhikkhu
9164我已舍弃了寿行法,由胜者所释放;
Ossaṭṭho me jitanamucinā cā’yusaṅkhāradhammo; ()
9
9.
9166如是说已,阿难长老顶礼世尊足下如月之莲,
Evaṃ vutte caraṇakamalacanda mānandathero
9167顶礼之后,他说道:“世尊!为利益众生故,请住寿一劫,”
Natvā bhante bahujanahitatthāya tiṭṭhā’yukappaṃ,
9168如是三次,为至极大悲所驱使而再再恳请,
Vatatikkhattuṃ paramakaruṇācodito yācidāni
9169「此时不宜,善逝。」如是说后;
Nā’yaṃ kālo bhavati sugataṃ yāvanāyi’cca’voca; ()
10
10.
9171「你既然信奉世尊的正自觉,为什么…」
Sambodhiṃ tvaṃ yadi bhagavato saddahanto’si kasmā
9172十力者压伏了不可凌越的言说,
Nippīḷesī dasabala manullaṅghanīyā’bhilāpaṃ,
9173当世尊于一一相现起时,
Tasmiṃ tasmiṃ sati bhagavatā ka yamāne nimitte
9174正如你们那样,因染污而犯下恶作与过失;
Tumheve’taṃ viya kalimatā dukkatañcā’paraddhaṃ; ()
11
11.
9176若你向十力者乞求,却遭到言辞拒绝,
Yāceyyāsi yadi dasabalaṃ ce paṭikkhippa vācā
9177导师未允所请,你第三次与所爱的人别离,
Satthā’datte tava tatiyakaṃ vippayogo piyehi,
9178沙门,岂非已然宣说:凡我所造作的,必定归于我?
Naṇvā’kkhāto samaṇa paṭigacceva me saṅkhataṃ yaṃ
9179已生、已成、未变异者,于此何处可得?
Jātaṃ bhūtaṃ avipariṇataṃ taṃ kuto’ pe’ttha labbhā; ()
12
12.
9181言辞一向不虚、真实相应,寿命——
Ekaṃsenā’vitathavacasā saccasandhena cāyu-
9182世尊对阿难比丘如是宣说:‘诸行正在衰减。’
Saṅkhāro’ hīyati bhagavatā vyākatā’nanda bhikkhu,
9183如同已挖掘的井穴,那言语也是如此。
Yāsā vācā yathariva chiyāmuttakhāṇo tathā taṃ
9184为了守护生命,不应再返回言语。
Paccāgacche napunavacanaṃ jīvitārakkhahetu; ()
13
13.
9186如是说已,善逝即刻前往香象村。
Evaṃ vatvā sapadi sugato gandhanāgindagāmī
9187世尊来到了毗舍离的广大阿拉咖萨拉林中,
Yenāraññaṃ vipulamalakāsāravesāliyaṃ so,
9188与阿难长老一同抵达了重阁讲堂。
Kūṭāgāraṃ tadavasariyā’nandatherena saddhiṃ
9189这样说道:“迅速召集沙门大众!”
Iccābhāsī samaṇaparisaṃ sannipātehi sīghaṃ; ()
14
14.
9191那位被忧愁之箭刺中的具寿说道:“如是,世尊!”
Evaṃ bhante lapitavacano sokasallena viddho
9192那位具寿在侍者堂中,用了一个月时间召集瓦西族群众,
Sohā’yasmā vasigaṇa mupaṭṭhānasāḷāya māsuṃ,
9193集合之后,便向尊者足下禀告了时辰。
Rāsikatvā mahitacaraṇo’pāhano tassa kālaṃ
9194世尊坐于座上,告示当往之处;
Ārocesi gamiya bhagavā pīṭhikāyaṃ nisajja; ()
15
15.
9196召集沙门众后,世尊说道:“诸比丘,于我已有诸菩提分法,
Āmantetvā samaṇaparisaṃ bodhipakakkhe bhavā me
9197这些法,是我自所证得,并已善为你们宣说,
Yete dhammā sayamadhigatā desitā sādhukaṃ vo,
9198应善加受持,如理修习,使教法得以久住。
Uggaṇhitvā yathariva siyā sāsanañcaddhanīyaṃ
9199应修习,应善护持,应奉行。』如是说已;
Bhāvetabbā suparihariyā sevitabbā’ti vatvā; ()
16
16.
9201世尊说:『我不久当般涅槃。』
Nibbāyissatya’vaca bhagavā accayenā’cirena
9202诸座之光明,犹如照耀世间的灯炬。
Temāsānaṃ bhuvanabhavanu’jjotapajjotarūpo;
9203诸位沙门,你们皆应以不放逸成就此事。
Tumhe sampādayatha samaṇā appamādena sabbe
9204诸行由集而生,为相所击。
Saṅkhārā yaṃ samudayamayā lakkhaṇabbhāhatā’ti; ()
17
17.
9206清晨,导师达到手指如嫩芽般舒展安放的状态。
Pubbaṇhe so karakisalayā’dhāna’viṭṭhānapatto
9207已达者、导师,随行者众多,以衣覆身而行。
Patto satthā pacuracaraṇo cīvaracchannaganto,
9208身光照耀,映得护城河、街巷与城墙遍呈红色。
Gattobhāsāruṇitaparikhāvīthipākāracakkaṃ
9209他的足底有轮宝等相庄严,名为沙离毗舍离;(双连结)
Cakkaṅkeha’ṅkitapadatalassālivesālināmaṃ; () (Yamakabandhanaṃ)
18
18.
9211巡行于各家之间,托钵乞食。
Āhiṇḍitvā tahi manugharaṃ piṇḍa manvesamāno
9212食后,这位世间眼者以他那青莲花般的双眼,
Pacchābhattaṃ bhuvananayano locanindīvarehi,
9213阿难,具象步的如来回望那毗舍离城,
Taṃ vesāliṃ dviradagatimā’nanda nāgāpalokaṃ
9214回望之后,对我说道:‘这是最后的一瞥。’
Oloketvā ida mavaca me pacchimaṃ dassana’nti; ()
19
19.
9216从那处,为诸弟子所追随侍奉的悦目者,
Tambhāṭhānā nayanasubhagaṃ sevito sāvakehi
9217安住于班达村林中的见论狮子
Bhaṇḍaggāmāṭavi mavasaṭo diṭṭhivādībhasīho,
9218发出甘美悦耳、甚深法音的狮子吼
Nicchāretvā sarasamadhuraṃ dhammagambhīraghosaṃ
9219「诸比丘,渴爱已尽,我已无有后有。」
Taṇhākhīṇā mamapunabhavo bhikkhave natthya’bhāsi; ()
20
20.
9221诸比丘!你们应善加守护三学。
Tisso sikkhā pariharatha vo sādhukaṃ bhikkhave’ti
9222如是说已,具足大智慧的自成就者、众生之主,
Evaṃ vatvā matibhagavatibhattubhūto sayambhu,
9223从那个村庄,他又前往象村和庵婆村。
Tamhāgāmā punarupagamī hatthigāma’mbagāmaṃ
9224从阎浮村出已,所行如象王举步;
Jambuggāmaṃ vamitagamano hatthivikkantigantā; ()
21
21.
9226到达财富之处,心之财富名为善食,
Patvā bhogāyatana manaso bhoganāmaṃ subhikkhaṃ
9227彼无受用者,复至另一城,形如婆罗提之夫,
Nibbhogo so nagaramaparaṃ bhāratibhatturūpo,
9228诸沙门,当摄心专注,善听于此。
Cittābhogaṃ kurutha samaṇā sādhukaṃtaṃ suṇātha
9229“我将宣说。”如此宣告后,便为你们开示四种殊胜之处。
Desissāmī’tya’vadi caturo vo uḷārāpadese; ()
22
22.
9231此是法,此是律,此是导师之教。
Eso dhammo bhavati vinayo sāsanaṃ satthu cedaṃ
9232这确实是我从世尊面前亲闻的。
Abbhaññātaṃ vata bhagavato sammukhā me sutanti,
9233诸比丘,若有比丘作证而这样对我说:
Sakkhīkatvā yadi vadati maṃ bhikkhave koci bhikkhu
9234不应接受其说,也不应反驳;
Nādatabbaṃ tadadhivacanaṃ nappaṭikkositabbaṃ; ()
23
23.
9236我所安立于三藏中的文句,
Pakkhittānaṃ mama tipiṭake tappadabyañjanānaṃ
9237无论进入何处,在何处便可看见我于此处所作的明确判定,
Yaṃyaṃṭhānaṃ avatarati saṃdissate niddhamettha,
9238此乃比丘们善持之说,你们应前往。
Gantabbaṃ vo sugahitamidaṃ bhāsitaṃ bhikkhunoti
9239「应舍弃此咀嚼物,余者即名恶受持」——若非如此;
Chaḍḍetabbaṃ kavacanamitaraṃ duggahītanti no ce;()
24
24.
9241「于彼住处,有大比丘僧团居住」,
Āvāse yo viharati mahābhikkhusaṅgo amutra
9242「长老比丘们,是持三藏者,是长老传承的信受者,」
Therā bhikkhū tipiṭakadharā theravaṃsaddhajā ye,
9243凡于我面前,有名望、具能力者,或比丘,
Yvābhiññāto paṭibalataro bhikkhu vā sammukhā me
9244对于他们,此已了知、善受持,如是说时;
Tesaṃ tesaṃ idamavagataṃ suggahītatti vutte; ()
25
25.
9246也将彼引入律、导师的经与阿毗达摩中
Otāretvā tadapi vinaye satthu suttābhidhamme
9247若有相合,则应当受持;若无相合,则不应受持。
Saṃsandantaṃ yadipana paṭiggaṇhitabbaṃkata na noce,
9248「你们应当受持我所说的这四种分别之无过失处与有过失处。」牟尼如是说,彼常远离诤论之执取。
Cattāro me itivibhajite nippadesāpadese
9249牟尼常为汝等说道:『汝等应当持守,执取战场[Pali: ranādhānagāhī,或指「把持战阵」]者;』
Dhāreyyātha’bruvi muni ranādhānagāhī sadā vo; ()
26
26.
9251到达胜妙的巴瓦城后,卸下了蕴聚的重担,
Patvā pāvāpuravara matho’ropitakkhandhabhāro
9252他住在芒果林中,闻“法王已至”后,
Ambāraññe viharati mamaṃ dhammarājāti sutvā,
9253生起强烈的意欲,心念迅捷,渴仰亲见的喜悦。
Tibbacchando javanamatino dassanassādanamhi
9254铁匠之子准德前往礼敬莲足,
Cundo gantvā caraṇakamalaṃ vandi kammāraputto; ()
27
27.
9256专心听闻正法,退坐一面,
Sammādhammassavaṇapasuto ekamantaṃ nisinno
9257于首日仅以见导师,便证入流,
Sotāpanno paṭhamadivase dassanenevasatthu,
9258他向慧主、世尊佛陀请求翌日供养。
Buddhaṃ paññābhagavatipatiṃ svatanāyā’bhiyācaṃ
9259纯陀犹如明月升于东山,步入自家宅邸。
Cando pubbācalamiva gharaṃ pāvisi cundanāmo; ()
28
28.
9261居士于彼夜尽时,备办了众多供品。
Sampādetvāgahapati bahuṃ tāyaratyā’vasāne
9262嚼食、啖食,极为甘美,柔软易消化,
Khajjaṃ bhojjaṃ sumadhutaraṃ sūkaraṃ maddavampi,
9263丰盛的食物已备妥,法王于是告知:‘世尊,现在是时,食已备办。’
Pakkhittojaṃ pacuravibhavo ñāpayī dhammarañño
9264世尊,现在是时,食已备办。
Kālo bhante’tarahi bhagavā niṭṭhitaṃ bhojananti; ()
29
29.
9266双肩如沙罗树干般宽阔,两臂修长匀称,身色宛如绿豆,他取
Sālakkhandhāyatabhujayugo muggavaṇṇaṃ gahetvā
9267以钵袋覆好的钵,色如成熟的尼拘律果,
Pattaṃ pattatthavikapihitaṃ pakkanigrodhavaṇṇaṃ,
9268披上粪扫衣,围绕身体而穿着。
Acchādetvā parivutavasi cīvaraṃ paṃsukūlaṃ
9269登上宫殿内时,他身现金色光辉;
Pāsādabbhantara mabhiruhī tassa sovaṇṇavaṇṇo; ()
30
30.
9271十力者犹如初升的太阳,在东方山顶
Bālādiccori’va dasabalo tāva pubbācalagge
9272坐于铺设好的、宝石镶嵌的吉祥座上,
Paññattasmiṃ ratanakhavite bhaddapīṭhe nisajja,
9273他呼唤战胜财主的准德——日亲。
Āmantetvā jitadhanapatiṃ cundamādiccabandhu
9274他以柔和谦恭的言辞,对导师这样说道:
Satthāraṃ tvaṃ parivisiminā maddavenātya’bhāsi; ()
31
31.
9276亲手供养以善逝为首的比丘僧团,令其满足。
Santappetvā sugatapamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ sahatthā
9277他将肉埋入坑中,再用世尊所食之余物,
Maṃsaṃ sobbhe nikhaṇiya tato satthubhuttāvasesaṃ,
9278唤醒那乐于闻法的妻子,令她前往。
Bhatyā dhammassavaṇnirataṃ bodhayitvāpayāsi
9279胜者如出于污泥的莲花,纯陀铁匠之子也是如此。
Pūro paṅkeruhamiva jino cundakammāraputtaṃ; ()
32
32.
9281世尊食彼食已,生起极重之病,感受强烈剧苦。
Bāḷhābādho balavakaṭukā vedanā tassa bhattaṃ
9282血痢生起。
Bhuttāvissā’bhavi bhagavato rattapakkhandikā’si,
9283具念、正知的世尊,于不远处抑制了彼病。
Vikkhambhetvā tamapi satimā sampajāno’vidūre
9284「道路」:牟尼已渡过道路,行至树下,疲惫了。
Maggotiṇṇo muni rupagamīrukkhamūlaṃ kilanto; ()
33
33.
9286「铺设」:长老铺设四叠大衣,作了供养。
Paññāpetvā catuguṇamupaṭṭhākathero adāsi
9287「那件大衣」:人中狮子在那里铺展大衣,坐下休息,消除疲劳,
Yaṃ saṅghāṭiṃ narahari tahiṃ vissamatto nisajja,
9288“去,阿难,取水来”是说:你速速取水来给这位渴苦者。
Gantvā’nandā’hara sarabhasaṃ tvaṃ pipāsāturassa
9289“给我水”者,是息灭了一切疲劳者所说。
Pānīyyaṃ me nikhiladarathā nibbutassetya’bhāsī; ()
34
34.
9291“因为在食物”:意谓为了食物而有百辆车通行,道路因而破损。
Yasmā bhatte sakaṭasatasañcārasambhinnamaggā
9292牛群以角相撞,脱落的蜱虫纷纷坠下;
Gorūpānaṃ vigaḷitaṭī siṅgasaṅghaṭṭaṇena,
9293车轮碾过后,水流被污泥浊物搅得混浊不堪;
Cakkacchinnā kalalakalusībhutasantattavāri
9294此处流淌的水,现在已不宜饮用;
Nālaṃ pātuṃ salilamadhunā kunnadi sandate’dha; ()
35
35.
9296邻近迦拘婆树枝根处的混杂家族,
Accāsanne kakudhaviṭapīmūlasaṃsaṭṭhakulā
9297被风吹来的清净水滴,盈满清凉之水,
Vātakkhittā’malajalakaṇā sātasitodapuṇṇā,
9298尊者,舍卫城的迦拘婆河水能沐浴肢体。
Sakkā bhante savati kakudhāsindhu gattāni sīkiṃ
9299为作、为饮,悦乐大地者,以系缚璎珞为欢悦;
Kātuṃ pātuṃ dharaṇiramaṇi baddhahārābhirāmā; ()
36
36.
9301如是说已,复为世尊所劝,持钵在手。
Evaṃ vutte puna bhagavatā codito pattahattho
9302阿难到达混浊不净的昆那地河渡口,
Patvā’nando kalalavisamaṃ kunnadītitthamāsuṃ,
9303取来冷水,浊污已净,清净流淌
Netvā sitodaka malulitaṃ nimmalaṃ sandamānaṃ
9304了知后便说:“尊者,请世尊饮。”这便是佛陀的威神力。
Ñato bhante pivatu bhagavā’tyā’ha buddhānubhāvo; ()
37
37.
9306那时,他已止息干渴,坐在树下。
Tasmiṃkāle samitatasiṇaṃ rukkhamūle nisinnaṃ
9307见到他后,智慧锐利如象钩的末罗子波咎娑
Naṃ disvāna’ṅkusanisitadhī pukkuso kamallaputto,
9308以宣扬露地住者之更胜定
Pabyākāsika paṭutarasamāpattiyākittanena
9309表明自己对阿罗逻更胜寂止的净信
Āḷārassā’dhikavupasame attano’bhippasādaṃ; ()
38
38.
9311当雷声在四周轰鸣,闪电不断迸发之时,
Gajjantisvā’sanisu parito niccharantīsu jātu
9312当电光闪耀、大雨倾盆而下之时,我
Vijjummālāsu ca galagalāyantiyā vuṭṭhiyāhaṃ,
9313岂不是依空无边处定安住,寂静安稳?
Saññibhuto nanu khaphasamāpattiyā santavitto
9314尊者,我未曾听过产妇那痛苦的叫声,也未曾见过色身的流转;
Nā’ssosiṃ bho sutikaṭuravaṃ nāddasaṃ rūpavāha; ()
39
39.
9316听闻此言后,智者发掘出无死之宝藏,
Vuttaṃ sutvā’matarasahīraṃ uddharitvāna dhīmā
9317将信之种子,如耕作般播于阿拉罗迦蓝的福田之中,
Saddhābījaṃ panihita kamathā’ḷārakālāmakhette,
9318多数时,我于寂止平静中,对狮子色生起净信;
Yebhuyyenā’samacupasame siṅbhīvaṇṇe pasanno
9319持狮子色衣布施已,我皈依佛陀为依怙;
Datvā buddhaṃ saraṇa magamā sāṭakaṃ siṅgīvaṇṇaṃ; ()
40
40.
9321犹如炽热炭火之腹,那是安吉拉萨所守护者。
Tattaṅgārodaramiva tamaṅgīrasaṅgopanītaṃ
9322衣无垢染,崭新如金,熠熠生辉,
Vatthaṃ vītaccika mabhinavaṃ siṅgivaṇṇaṃ rarāja,
9323从后披覆上衣,取中间部分置于肩隆之上,
Pacchā paccuttariya kakudhāsindhu majjhogahetvā
9324释迦狮子与僧众一同进入了芒果林;
Ambāraññaṃ tahi mavatarī sakyasiho sasaṅgho; ()
41
41.
9326准德长老在床座上迅速铺开僧伽梨,
Saṅghāṭiṃ patthariya sahasā cundatherena mañce
9327铺设之后,即刻决意起立想,
Paññattasmiṃ sapadi samadhiṭṭhāya vuṭṭhānasaññaṃ,
9328他这位具念正知者,因极度疲劳而躺卧下来。
Accadhāyā’dhikakilamatho so sato sampajañño
9329破除有之怖畏者,足相叠而作狮子卧;
Pāde pādaṃ bhavabhayabhido sīhaseyyaṃ akāsi; ()
42
42.
9331他唤来具足无量慈心的阿难长老。
Āmantetvā niravadhidayo thera mānandanāmaṃ
9332我获得了两份殊胜而果报等同的钵食。
Dve me laddhā samasamaphalā piṇḍapātā visiṭṭhā,
9333若铁匠之子准德心中生起疑惑
Sandeho yo karabhavi siyā cundakammāraputta-
9334如此说后,请护持他,并在我去世后告诉他
Sse’vaṃ vatvā pariharatu tañcāha me accayena; ()
43
43.
9336因此,为漏尽者所围绕的广慧者,金色…
Tamhā khīṇāsavaparivuto bhuripañño hirañña-
9337在瓦提亚河对岸,远离人烟、轻风吹拂的林野中,
Vatyā najjā vijanapavanaṃ pārime tirabhāge,
9338沙罗树林盛放,通往拘尸那罗人的道路上,
Phullaṃ sālabbana mavasarī kosiṇārāna maggaṃ
9339在末罗人的王都不远处,具足天林之庄严;
Mallānaṃ so suravanasiriṃ rājadhānyā’vidūre; ()
44
44.
9341为阿难所劝请,世尊——那具足最胜语者——行近,
Ānandenā’ nadhivaravaco coditeno’ pacāre
9342来到那铺设好的双沙罗树间的床座,
Paññantasmiṃ tathaṇayamakassālarukkhantarāḷe
9343于床座上,头向北方,系念在前而卧。
Mañce paññāsatiparimukho uttarādhānasīse
9344作脚叠脚之卧,安住于不起的卧处
Katvā pādoparipada manuṭṭhānaseyyaṃakāso ()
45
45.
9346清凉之荫,远离尘垢,一切枝条
Sitacchāyā vigaḷitarajodhūsarā sabbaphāli-
9347花朵盛开,摇曳,枝、干、根互相缠结
Phullā bhantī jaṭitaviṭapakkhandhamūlā’ ññamaññaṃ,
9348藤蔓交缠,顷刻间,双娑罗树巍然宽广。
Saṅkiṇṇālī sapadi yamakassālasālā visālā
9349如是显现,瓦古腊、提腊咖、无忧、瞻波之枝条。
Dissante’vaṃ vakulatilakā’sokacampeyyasākhī; ()
46
46.
9351天界的舞蹈、歌唱与种种乐器,此刻正在奏响。
Naccaṃ gītaṃ vividhaturiyaṃ vattate’dāni dibbaṃ
9352天界的香粉,产于摩罗耶山;天界的曼陀罗花,
Dibbaṃ cuṇṇaṃ malayajamayaṃ dibbamandāravāni,
9353看啊,阿难!阿毗迦花、积耶花、摩迦沙罗花,于非时节,
Passā’nandabbikacayamakassālapupphānya’kāle
9354犹若汇聚,从虚空中飘落于世尊身上;
Samūjāye’vahi bhagavato antalikkhā patanti; ()
47
47.
9356这些梵天、魔、人、蛇神,手持拂尘与伞盖
Ete brahmāmaranaraphaṇī cāmaracchattahatthā
9357以花鬘、花球、香料、香粉、灯盏与旗帜
Mālāmālāguḷaparimalaṇḍupadīpaddhajehi,
9358以六十种乐器的演奏与歌唱,化作吉祥的宫殿
Channaṃ tāḷāvacarabhajitaṃ maṅgalāgārabhutaṃ
9359阿难,诞生地难道仅仅是为了礼敬世尊吗?
Jātikkhettaṃ nanu bhagavato kevalaṃ pūjanāya; ()
48
48.
9361阿难,即便如此,世尊也只是被尊敬而已。
Ānande’vaṃ satipi bhagavā tāvatā sakkatovā
9362但并未被他们正确地尊重、恭敬、礼拜、供养。
Sammā tesaṃ nacagarukato namānito pūjitovā,
9363凡依法而行的沙门或近事男、近事女,即随顺于法者
Yo kho dhammaṃ carati samaṇo’ pāsako vā’nudhammaṃ
9364他以最上的礼敬来恭敬供养我
Bhatyā so maṃ paramavidhānā kamānaye pūjayeti; ()
49
49.
9366是故,我们于此应当善修随顺于法的行道
Amhe tasmātiha paṭipadaṃ suṭṭhu dhammānudhammaṃ
9367“应当成就”,牟尼如是说,“汝等应如是修学。”
Sampādemā’tya’vaca muni vo sikkhitabbañhi evaṃ,
9368法主亲临面前,如被细细扇拂一般,
Dhammāssāmiṃ sapadi purato vījamāno samāno
9369犹如幼象般站立,长老龙象优波瓦那;
Hatthicchāpo yathariva ṭhīto theranāgo’pavāno; ()
50
50.
9371从末罗城至娑罗树林之间,
Mallānaṃ kho nagaravarato yāvatā sāladāyaṃ
9372因天人、阿修罗与殊胜梵天王众云集而至,
Rāsibhūtā’surasuravarabrahmarājūhi yasmā,
9373为见十力持者佛陀,一睹发尖之微——
Daṭṭhuṃ buddhaṃ dasabaladharaṃ khittavālaggakoṭi-
9374在适当之处,以十指遍触,无有未触及之处;
Mattaṭṭhāne dasadasahi vā natthya’phuṭṭhappadeso; ()
51
51.
9376哭泣者披散自己的发束,挥动手臂
Kandantīnaṃ pakiriya sake kesapāse ca bāhā
9377地心想的天人们,举于头顶,
Paggaṇahitvā sirasi pathavisaññinīdevatānaṃ,
9378禅修者昏倒在地,失念昏迷
Jhāyantīnaṃ bhuviparipatantīna mujjhāyinīnaṃ
9379给予空间,以另一块布除去覆障
Dento’kāsaṃ apanayi parañceḷhakeno’pavānaṃ; ()
52
52.
9381诸行的灭尽与衰败,不来者,离贪者
Saṅkhārānaṃ khayavaya manāgāmino vītarāgā
9382天人与梵天,如因陀罗柱与山岳般稳固地忆念,
Devabrahmā sumariya yathevi’ndakhīlācalaṭṭhā,
9383“尊者,若您们入灭后,我等不会像如今这样因过失而有所言说。”
Nāmhe bhante’tarahī viya vo accayenātya’vocuṃ
9384“未来我等将得以亲见”,即使是那些如鹿般心意可悦的比丘们;
Passissāmā’yati miga manobhāvanīyepi bhikkhū; ()
53
53.
9386以诞生处为始,此处即阿难处,四组。
Jātaṭṭhānappabhutika midhānandaṭhānaṃ catukkaṃ
9387福田,即大地上世尊一切令人敬仰之处。
Puññakkhettaṃ bhuvi bhagavato sabbhisaṃvejaniyaṃ,
9388确实,信心清净、心意澄澈的善人,于游行中
Addhā saddhāvisadahadayā sādhavo cārikāyaṃ
9389游行者们到了那里后,便请问最上的善巧。
Āhiṇḍantā pavurakusalaṃ tatrapatvā viṇanti; ()
9
9 54.
9391世尊,当被问及:“我们对于女人应当如何行持?”具无量智慧的难德长老这样说:
Puṭṭhassevaṃ kathamapi mayaṃ mātugāmesu bhante
9392“你们不应作那样的禅思,也不应作那样的言说。”
Vattissāmā’tyamitamatimā’ nandatherassa’bhāsi,
9393所以你们不要有那种思量,不要有那种言说。
Tannijjhānaṃ tadabhilapanaṃ mākarothāti tumhe
9394若这样,你们便应正念现前,守护六根门;
Evaṃsante satiparimukhā hotha chadvārarakkhā; ()
55
55.
9396如果有人这样问我:‘除了由心所生和由时节所生的色法之外,’
Puṭṭhassevaṃ maya mutusamuṭṭhānarūpāvasiṭṭhe
9397我等应如何述说您那无可比拟的色身?
Vatteyyāmhe tavanirupame rūpakāye kathannu,
9398汝等切莫于牟尼身供养之法中懈怠。
Mākho tumhe bhavatha munino dehapūjāvidhāne
9399应向上努力,达于友谊之彼岸——即诸漏尽。
Sakhyāpārā upari ghaṭathā’hā’savānaṃ khayeti; ()
56
56.
9401阿难,在世尊这里,有更多净信者。
Saṃvijjante bhagavati idhānanda bhīyyopasannā
9402那些色界梵天、魔、天主等,以及刹帝利、婆罗门等。
Rūpībrahmāmarapabhutayo khattiyabrāhmaṇā ye,
9403正如人们对转轮王之身恭敬一般,
Sakkaccaṃ te yathariva janā cakkavattissarīre
9404于人中雄狮之身的供施,亦应如是有所作为。
Sabyāpārā naraharisariropahāre siyunti; ()
57
57.
9406我的四种利益众生者——诸佛、独觉佛、
Cattāro me bahujanahitā buddhapaccekabuddhā
9407以道果乐为喜悦的声闻众、以及转轮王,
Yasmā maggapphalasukhamudā sāvakā cakkavattī,
9408这些国王在殊胜的供养仪轨中备受尊崇,确实堪受建塔供奉。
Rājā pūjāvidhisumahiyā honti thūpārahe’va
9409因此,阿难,你也应在十字路口为我起塔。
Tasmā thūpo mamapi bhavatā’nandasiṅghāṭakamhi; ()
58
58.
9411听了这话,具寿阿难忧愁缠身,恰如乌罗德玛利树一般。
Evaṃ vutte sariya tamurotomaribhūtasoko
9412长老阿难进入了无依止的法住。
Therānando pavisiya nirālambadhammo vihāraṃ,
9413他倚靠门柱顶端,悲泣良久。
Ālambitvā vilapiya bahuṃ aggalatthambhasīse
9414导师以悲悯的眼角望向有学众,呼唤道:
Satthā sekhe kaḷitakaruṇāpāṅgabhaṅgo parodi; ()
59
59.
9416无上者唤彼长老,为其拭去泪流。
Āmantetvā tamanadhivaro puñchamakānassudhāraṃ
9417阿难,莫悲泣,莫如此忧愁!
Theraṃ mākhovilapi ala mānanda māsoci hevaṃ,
9418诸行如何能在此获得常与不变?
Saṅkhārānaṃ kathamiha labhe niccataṃ nibbikāraṃ
9419我岂非已对你说过,与所爱之人终须别离?
Akkhātaṃ me nanu piyajanabbippayogo siyāti; ()
60
60.
9421以慈为先,长久以来以身业、
Mettāpubbena hi cirataraṃ kāyakammena vācā-
9422语业、意业修习功德之宝珠,诸比丘,他——
Kammenā’yaṃ guṇamaṇimanokammunā bhikkhave maṃ;
9423恭敬累积善法,故前来侍奉于我。
Sakkaccaṃ sannicitakusalopaccupaṭṭhāsi tasmā
9424你是精勤者,你是智者,你是漏尽者。
Ātāpī so tvamasi nipapako hesi khīṇāsavoti; ()
61
61.
9426如影随形,长久随侍,恰如阿难比丘——
Chāyāmaññe cira manucaraṃ seyyathā’nandabhikkhū-
9427我的侍者当是一位多闻者,通达过去未来之事,
Paṭṭhāko me bhavati sutavā nāgatātitakānaṃ,
9428正自觉者、世尊的侍者中,若得此位即为第一,
Sambuddhānaṃ bhagavata mupaṭṭhāyakā ce’tadaggā
9429“如是我将成为最上沙门”——他们作如是言;
Iccā’he’tapparamasamaṇāyeva hessantya’hesuṃ; ()
62
62.
9431具足无量功德者赞颂之时,犹如高举须弥山,
Saṃvaṇṇesi niravadhiguṇo ukkhipanto’va meruṃ
9432犹如摇动大海,犹如延展大地,
Saṅkhobhento viya jalanidhiṃ pattharanto’va bhumiṃ,
9433犹如舒展日轮之道,于僧团中央巍然安立。
Vitthārento viya ravipathaṃ saṅghamajjhe ṭhitassa
9434阿难具足超胜稀有、殊胜难遇的功德。
Ānandassu’ttaritaraguṇaṃ abbhutaccherabhūtaṃ; ()
63
63.
9436舍弃沙咖那嘎拉城、阿那喇江嘎喇城及诸王城
Hitvā sākhānagara manalaṃjaṅgalaṃ issarānaṃ
9437住处、余城,及一切成就之精华
Vāsaṭṭhānaṃ taditarapuraṃ sabbasampattisāraṃ,
9438到达王舍城等处后,便说:“愿导师般涅槃。”
Patvā rājaggahapabhutikaṃ nātha nibbāyatūti
9439如此说时,牟尼曰:“阿难,不要这样说。”
Evaṃ vutte muni ravaca māhevamānandavoca; ()
64
64.
9441阿难,往昔我为转轮王时,享受过与天界相当的快乐,
Pubbe dibbopamasukha vidhā’nanda’haṃ cakkavatti-
9442他成为国王后,长久享受人间福报,作为行持正法的法王而统治,
Rājā hutvā cira manubhaviṃ dhammiko dhammarājā,
9443当时,马喇人的王都名为库萨瓦提,
Mallānaṃ kho tadahani kusāvatya’yaṃ rājadhāni
9444繁荣兴盛,拥有十万户人家,如同阿拉咖的王都一般富足;
Āsi lakkhivasati ralakārājadhānī’va phītā; ()
65
65.
9446在憍赏弥的村野田间,征服敌人的城堡,
Gāmakkhette jitaripuraṇo kosiṇārāna masmiṃ
9447在沙喇林中,胜者犹如狮子,发出降魔的狮子吼,
Sālāraññe jinakarivaro mārakaṇṭhiravena,
9448「于今日夜后分当被杀害」者。
Yāme ajjāhani rajaniyā pacchime haññate’ti
9449为告知婆私吒人此事,遣使前往。
Vāseṭṭhānaṃ pahiṇi yatimārocanatthaṃ tamatthaṃ; ()
66
66.
9451于集会堂中,大众因某事故而会集。
Santhāgāre mahatiparisā kiñcikammaṃ paṭicca
9452你与大众群集一处,因闻殊胜沙门之语而陷入迷乱。
Rāsibhūtā yativaravacocoditā mucchitāsi,
9453那时,末罗族子弟与末罗人众进入园林。
Uyyānaṃ te pavisiya tadā mallaputtā ca mallā
9454为重重的困厄所摧败,沉没于障碍的彼岸;
Vyāpajjiṃsū kasiranikarāvārapāre nimuggā; ()
67
67.
9456“我何不将诸王族逐一聚拢,”
Yaṃnūnāhaṃ narapatikulaṃ ekamekaṃ gahetvā
9457令其礼敬世尊的双足莲花?
Vandāpeyyaṃ caraṇakamaladvanda maṅgīrasassa,
9458如是,阿难尊者与其随众,连同子女与妻眷,
Iccānando yati sapariso puttadārehisaddhiṃ
9459说“某甲礼敬胜者——末罗王”后,而礼拜;
Itthannāmo paṇamati jinaṃ mallarājāti vatvā; ()
68
68.
9461在初夜时分,先带领诸马喇人,
Mallānañcāhariya paṭhameyeva yāme rajanyā
9462以此方便,令所有眷属礼敬佛陀。
Vandāpesi sakalaparisaṃ tenupāyena buddhaṃ,
9463智者游方者苏跋德听闻世尊不起卧之行持,便前往沙罗林
Sutvā vidvā bhagavata manuṭṭhānaseyyappavattiṃ
9464游方者须跋陀进入了娑罗林。
Sāḷāraññaṃ avasari paribbājako yo subhaddo; ()
69
69.
9466请诸位给我机会,以便向沙门乔达摩提问。
Okāsaṃ me dadatha samaṇaṃ gotamaṃ pucchanāya
9467我今已得喜乐,来到这里,是为了断除疑惑之法。
Kaṅkhādhammaṃ pajahitu midhānandapatto hamasmi,
9468阿难出于悲悯,被世尊如此劝止后,便制止了此事。
Vutte satthā kilamati alaṃhāvuso mā vihaññi
9469阿难说罢,为悲悯心所驱动,便向世尊阻止了此事;
Vatvā’nando bhagavati dayācodito vārayī taṃ; ()
70
70.
9471苏跋德得到机会,遂被十力者悲悯之网所系缚,
Laddhokāso dasabaladayājālabaddho subhaddo
9472怀着证智的期望,进入那里,期盼他的教诫,
Aññāpekho pavisiya tahiṃ tabbihesānapekkho,
9473善巧于引导他,提出问题,并宣说正法,
Pañhaṃ pucchi tadupanayane kovido’bhāsidhammaṃ
9474于圣律中详细阐述善安立的补特伽罗;
Vitthārento ariyavinaye puggale suppatiṭṭhe; ()
71
71.
9476在世尊座下出家后,便自受比丘身份,
Pabbajjitvā bhagavati sayaṃ bhikkhubhāvābhisitto
9477须跋陀修习诸行灭尽衰坏,证得漏尽,
Saṅkhārānaṃ khayavaya matho bhāvayitvā subhaddo,
9478已破除一切烦恼,成为导师亲传弟子者
Viddhaṃsetvā sakalakalusaṃ satthupaccakkhabhuto
9479令僧团堪受尊敬,最后垂训诸弟子:
Unnādetvā parisamarahaṃ pacchimosāvakosi; ()
72
72.
9481所制定的律,所宣说的法
Paññatto yo bhavati vinayo desito yoca dhammo
9482‘于我灭度后,此即是你们的最上皈依处’,如是说已,
So vo satthā paramasaraṇo’tyā’ha me accayena,
9483诸比丘应以此作为依止,恭敬奉行。
There bhikkhū taditaravasī gāravaṃ voharantu
9484称呼‘尊者’之后,你们应以恭敬、信受之心护持。
Bhante vatvā pariharatha vo sādarāsappatissā; ()
73
73.
9486十力者亲自出现在我们面前,我们却未能当面请问于他。
Paccakkho no bhavi dasabalo pucchituṃ sammukhā taṃ
9487「我等未能请问此事。」如是说已,因事后追悔而生起懊恼。
Nāsakkhimhā mayamidamitī māhuvatthānutāpā,
9488当寂静者已般涅槃时,自在众中有人默然,于佛陀与法——
Mutte tuṇhībhavi vasigaṇokiñci buddhecadhamme
9489若于僧团、于道生起疑惑,诸比丘,汝等应问。
Saṅghe magge vimati yadivo bhikkhave pucchathāti; ()
74
74.
9491诸比丘,因为胜者已舍诸蕴,
Yasmā khandhe pajahati jino bhikkhave bhandadāni
9492我告诫你们:一切行法决定坏灭。
Āmantemī niyatabhadurā sabbasaṅkhāradhammā,
9493“你们当以不放逸成就”,这是具足无量智慧者之语。
Sampādethā’tya’mitamatimā appamādena tumhe
9494“我们是世尊最后之语”,此言已宣说。
Pabyākāsi bhagavata mayaṃ pacchimāhotivācā; ()
75
75.
9496色界与无色界之唯作禅那,及想受灭。
Rūpārūpāvacarakiriyajjhānasaññānirodha-
9497名为九种等至者,他们顺次……
Saṅkhātā yā navavidhasamāpattiyo tā’nulomaṃ,
9498如海无涯,具足威德,于魔战阵中勇猛无畏者
Nissīmamhonidhinibhaguṇo mārasaṅgāmasūro
9499佛陀具那罗延之力,彼时入于诸定
Buddho nārāyanabaladharo so samāpajji tāva; ()
76
76.
9501牟尼次第入于诸禅那,从灭尽而出
Taṃ taṃ jhānaṃ muni paṭisamāpajjamāno nirodhā
9502正确地由初禅之终出定,
Sammā paccuṭṭhahiya paṭhamajjhānavosāna māpa,
9503再次入于彼彼禅那,从第四禅
Taṃ taṃ jhānaṃ punaranusamāpajjamāno catuttha-
9504出离色界禅那,诸行灭尽无余;
Rūpajjhānu’ṭṭhahiya vigatāsesasaṅkhāradhammo; ()
77
77.
9506由油尽而生
Snehaparikkhayajāto
9507犹如灯灭,就像那三界之宝灯
Pajjoto viya tilokamaṇipajjoto,
9508佛陀于无余依涅槃
Buddhonirupadhisesa-
9509自觉者于般涅槃时,入般涅槃;
Parinibbutiyā sayambhu parinibbāyi; ()
78
78.
9511此时,天人与人类
Sampati devamanussa-
9512与众生一同极度悲泣,
Pajāya saddhiṃ parodamānāya bhusaṃ,
9513因忧悲而震动。
Sokeni’va saṅkampi
9514此大地以千种声响而震动。
Sahassarāvena’yaṃ mahāpathavī; ()
79
79.
9516闪电之列闪耀。
Vipphuritavijjurāji-
9517如同被杖击的云、被擂响的雷鼓般崩裂,
Daṇḍāhatameghadundubhīphalitā’suṃ,
9518犹如巨象摧折芭蕉林,
Kadalivanaṃ viya nāgo
9519忧愁碾压一切世间,毫无遗漏;
Nippīḷesi asesalokaṃ soko; ()
80
80.
9521生处,即田地
Jātikkhettaṃ khettaṃ
9522如被彼彼六尘所逼迫
Viya sambādhaṃ chaṇehi tesaṃtesaṃ,
9523「维佳那咖萨」者,即咖萨。
Vijanokāsā’ kāsā
9524吉祥之相已于世间生起;(双连结)
Loke maṅgalanimittajātaṃ jātaṃ; () (Yamakabandhanaṃ)
9525如是,由名为梅达难德的修行者所造、能令一切诗人心生喜悦的《胜者史灯》中,于近因分阐明如来般涅槃事,是为第二十九品。
Itimedhānandābhidhānena yatinā viracite sakalakavijana hadayānandadānanidāne jinavaṃsadīpe santike nidāne tathāgata parinibbānappavatti paridīpo ekūnatiṃsatimo saggo.
9526世尊般涅槃时,梵天娑汉巴帝随即说出此偈。
Parinibbute bhagavati sahaparinibbānā brahmāsahampati imaṃ gāthaṃ abhāsi.
9527世间一切众生终将舍弃所积聚的蕴身
Sabbevanikkhipissanti bhūtā loke samussayaṃ
9528如此导师,世间无与伦比
Yathā etādiso satthā loke appavipuggalo,
9529如来已成就一切力,正自觉者已般涅槃
Tathāgato balappatto sambuddho parinibbutoti;
9530世尊入般涅槃时,帝释天王同时说此偈:
Parinibbute bhagavati sahaparinibbānāsakko devānamindo imaṃ gāthaṃ abhāsi.
9531「诸行实无常,是生灭法,
Aniccā vatasaṅkārā uppāda vayadhammino,
9532生已即灭尽,彼之寂止为乐」。
Uppajjitvā nirujjhanti tesaṃvūpasamo sukhoti;
9533世尊般涅槃时,尊者阿那律于般涅槃的同时,说此诸偈。
Parinibbute bhagavati sahaparinibbānā āyasmā anuruddho imā gāthāyo abhāsi.
9534心已安住、如如不动者,无出入息。
Nāhuassāsapassāso ṭhita cittassa tādito
9535牟尼为不动者,作悲愁之歌。
Anejāsanti mārabbha sokālamakarī muni,
9536以不退转之心,堪忍诸受。
Asallīnena cittena vedanaṃ ajjhavāsayi
9537如灯火之灭尽,心解脱亦如是。
Pajjotasseva nibbānaṃ vimokkho cetaso ahūhi;
9538世尊般涅槃时,具寿阿难同时说出此偈:
Parinibbute bhagavati sahaparinibbānā āyasmā ānando imaṃ gāthaṃ abhāsi.
9539那时有恐怖,那时有身毛竖立
Tadāsiyaṃ hiṃsanakaṃ tadāsilomahaṃsanaṃ,
9540当具足一切殊胜行相的正自觉者般涅槃时
Sabbākāravarūpete sambuddhe parinibbuteti;
1
1.
9542三界唯一的导师牟尼,迅速
Lokattayekanayanomunikhippameva
9543他高举头颅与双臂,入般涅槃。
Paggayhamuddhanibhuje parinibbutoti,
9544他们哭泣、悲叹,翻滚辗转。
Kandiṃsu tāva vilapiṃsu vivaṭṭayiṃsu
9545那些未离贪者辗转翻滚,仆倒在地。
Āvaṭṭayiṃsu papatiṃsu mavītarāgī; ()
2
2.
9547长老以法语安慰有烦恼、有忧苦的在家众
Assāsayaṃ vasigaṇaṃ samalaṃ sasokaṃ
9548夜之余分,
Ratyāvasesa matha dhammakathāya thero,
9549那夜已过,灭尽黑暗的阿那律长老
Taṃ vītināmayi niruddhatamo’nuruddho
9550为令阿难长老的密友心生欢喜
Ānandatherasuhado hadayaṅgamāya; ()
3
3.
9552遣往末罗族的中转城——拘尸那罗
Mallāna magganagaraṃ kusiṇāra middhaṃ
9553为告知世尊般涅槃之事
Ārocanāya parinibbutabhāva massa,
9554阿难长老——身负无碍名声者——
Ānandathera maniruddhayaso sarīro
9555便以阿难长老为伴,遣其前往。
Pāhesi attadutiyaṃ anuruddhathero; ()
4
4.
9557那时,末罗人正致力于此事。
Mallā tadatthapasutā samayena tena
9558他们聚集之处,正静候着商度此事;
Yatrā’bhisannipatitā patimattayanti,
9559长老则自为第二人,亲赴彼处会堂,
Theropana’ttadutiyo tamupecca santhā-
9560忧苦者即于堂中,陈明了该事。
Gāraṃ tamattha mabhivedayi sokadīno; ()
5
5.
9562那位长老善加规定,末罗诸子
Therassa tassa suniyamakma samallaputtā
9563末罗人、末罗女众,世间末罗族类
Mallā samallasuṇisā bhuvika mallachāyā,
9564他们哭泣,扑倒在地,放声悲号
Kandiṃsu tāva papatiṃsu pariddaviṃsu
9565手臂缠绕相拥,为忧箭所伤
Dhammillavellitabhujā’hatasokasallā; ()
6
6.
9567马喇人携种种乐器与香鬘,
Nānāvidhāni turiyāni sugandhamālaṃ
9568持五百套衣。
Ādāya pañcasatadussayugāni mallā,
9569前往善逝、无上士的遗体所在处
Yenā’si tassasugatassu’tujaṃ sarīraṃ
9570那片沙罗林、优波伐多那园
Taṃ sāḷadāya mupavattana mosariṃsu; ()
7
7.
9572他们以香、香粉、鲜花,以及歌舞
Te gandhadhūpakusumehi ca naccagīta-
9573以伞盖、宝珠、拂尘与扇子,
Vajjehi chattamaṇivijanicāmarehi,
9574以衣服、涂香、鲜净花环与花鬘等,
Celabbitāna navamaṇḍalamāḷakādiṃ
9575作六日的身供养。
Katvāna chāhamakariṃsu sarīrapūjaṃ; ()
8
8.
9577最胜力士们,八人洗净了头,
Pamokkhamallapurisā’ṭṭhanahātasīsā
9578以香水沐浴,衣着严整、披覆得体,
Gandhodakena sunivatthasupārutattā,
9579以摩尼宝珠镶嵌之如来
Muttāmaṇīhi khacitāya tathāgatassa
9580他的身体安放于金色舆床之上
Gattaṃ suvaṇṇasivikāya niropitaṃ taṃ; ()
9
9.
9582即使在第七日,也没有丝毫动摇
Cāletu mappamapi sattamavāsaramhi
9583长老们问阿那律尊者:“这是什么原因?”
Pucchiṃsu thera manuruddha masayha kinti,
9584具足天眼者,以无量天人
So dibbacakkhumatiyā’mitadevatānaṃ
9585长老遍知而后思惟,即作宣说
Pabyākari parivitakka mavecca thero; ()
10
10.
9587以无余的人与天之大威力
Nissesamānusikadibbamahāmahehi
9588那为世尊所赞叹的身躯
Taṃviggahaṃ bhagavato’bhimahīyamānaṃ,
9589他举起那些随从的无能国王
Ukkhippa tāsamanuvattakamakallabhūpā
9590前往北方后,行至城北
Gantvāna uttaradisāya purassu’dīciṃ; ()
11
11.
9592经由城中央的主道,以北方为上方。
Majjhenamajjha kamahinībharu muttarena
9593通过那城门,令他进入城中。
Dvārena tassanagarassa pavesayitvā,
9594班杜拉夫人玛丽卡听闻此事后,
Sutvāna bandhulapajāpatimallikā taṃ
9595立于门边,为新来者铺设座位
Dvāre ṭhitā’thanavakovidhānabbayāya; ()
12
12.
9597以香汤沐浴,饰以大藤蔓
Dhotāya gandhasalilena mahālatābya-
9598以七宝庄严,璀璨辉耀
Bhusāya sattaratanehi samujjalāya,
9599具足百福庄严心之盎耆罗萨
Aṅgīrasassa satapuññavīlāsacittaṃ
9600覆盖身体,令母舅有机可乘;
Chādesi gatta matulaṃ kaḷitāvakāsā; ()
13
13.
9602在马喇族途中之城邑的东面
Mallāna magganagarassa puratthimāyaṃ
9603有一座名为天冠的塔庙,
Saṃvijjate makuṭabandhanacetiyaṃ yaṃ,
9604三界皈依处的遗体,从东方门
Dehaṃ tilokasaraṇassa puratthimena
9605运出后,在那里恭敬供奉。
Dvārena nikkhamiya tatra samappayiṃsu; ()
14
14.
9607那时,那座所有连接处都清净的城市
Sā yāvasandhisamalā nagarī tadāni
9608以曼陀罗花覆盖,达到了遮蔽的程度
Mavdāravehi pihitā’bhavi channumattaṃ,
9609诸王问道:“导师的遗体应如何处理?”
Pucchiṃsu satthu paṭipajjana mattabhāve
9610阿难长老说:'已故的诸王,当如转轮王那样处理。'
Ānandathera matha bhumibhujā kathanti; ()
15
15.
9612'如处理转轮王的遗体,应如是处理。'
Dehe yatheva paṭipajjati cakkavatti-
9613'国王的遗体,亦应如是处理佛陀的遗体。'
Rañño tatheva paṭipajjatha buddhadehe,
9614他如是说后,世尊的无病身躯
Iccāha so bhagavato’tujarūpakāyaṃ
9615他们用新细棉布缠裹。
Te veṭhayuṃ ahatakāsikasāṭakehi; ()
16
16.
9617他们也用棉布缠裹。
Kappāsapaṭṭavihatehipi veṭhayiṃsu
9618如是以五百双布包裹后
Katvāna pañcasatadussayugehi evaṃ,
9619置入盛满油的黄金瓮中
Pakkhippa telaparipuṇṇasuvaṇṇadoṇyā
9620再以另一铁瓮覆盖其上
Aññā’yasāya paṭikujjiya doṇiyā te; ()
17
17.
9622胜者的遗体与精心装饰的火葬堆
Gattaṃ jinassa citakaṃ katacittakammaṃ
9623以花鬘和藤蔓庄严,高百肘
Mālālatāvilasitaṃ satahatthamuccaṃ,
9624堆满了二十多块沉香木
Vīsādhikaṃ agarucandanadāruka puṇṇaṃ
9625他们登上了以荣光胜伏最胜殿的宝车
Āropayiṃsu siriyā jitavejayantaṃ; ()
18
18.
9627从波婆城前往名为拘尸那罗的末罗城
Pāvāya mallanagaraṃ kusiṇāranāmaṃ
9628具大威力的迦叶长老龙象将前往
Gantā mahāpabhutikassapatheranāgo,
9629与五百位比丘一同出发
Bhikkhūhi pañcasatikehi pathokkamitvā
9630来到树根处,稍坐片刻;
Rukkhassa mūla mupagamma khaṇaṃ nisīdi; ()
19
19.
9632有一邪命外道迦叶,正在路上行走,
Addhānamagga mathakho paṭipajji tamhā
9633手持曼陀罗华,
Mandāravaṃ kusuma maññataro gahetvā,
9634见到玛哈巴沙后,问道:“乔达摩,您可知那位无上胜者?”
Ājīvako ta mahipassiya kassapākhyo
9635“乔达摩,你可知‘无量征服’之义?”——他这样问道。
Jānāsi gotama manantajinantyapucchi; ()
20
20.
9637“友,世尊已般涅槃。”
Āmāvuso bhagavato parinibbutassa
9638“今日正是第七日,因此我从那里得到了这朵花。”
Hontya’jja santadivasāti tatomayedaṃ,
9639当有人宣说‘天降曼陀罗花’时
Mandāravaṃ kusuma māharitanti vutte
9640有些未离贪者哭泣,有些则悲啼哀号;
Kandiṃsu keci vilapiṃsu avītarāgā; ()
21
21.
9642在比丘大众中,有一位年迈而新近出家的须跋陀,
Tāya’cchi bhikkhuparisāya subhaddabuḍḍha-
9643他对导师怀有积怨,便趁此时机匆忙剃度出家,
Pabbajjito sapadi satthari baddhavero,
9644这是一位难以教诫的修行者——于彼大沙门而言。
Yo dubbaco yati mahāsamaṇena tena
9645“我等今已解脱!曾以身语扰恼我等者,如今再无人管束我们了。”
Muttā mayaṃhi yadupaddutakāyavācā; ()
22
22.
9647“我们欲做之事,今当作之。”
Icchāma yaṃja maya midānikaroma taṃyaṃ
9648如今,我们不愿做,就不再做了。
Necchāma’dāni nakaroma mayaṃ tatomā,
9649他说:“具寿,莫再悲叹,已经足够了。”
Sovittha mācavilapittha’ lamāvusoti
9650说罢,便在胜者的法轮中施以击打。
Vatvā pahāra madadī jinadhammacakke; ()
23
23.
9652末罗王冠所礼敬的足座——
Mallā narindamakuṭaṅakkitapādapīṭhā’-
9653愿他的四肢涂以油膏,不受降伏。
Limpetu massa caturo cita mappasayha,
9654诸长老询问阿那律尊者,他如是说:
Pucchiṃsu thera manuruddha mi’tabruvi so
9655此间,迦叶上座狮子已得燃薪。
Patte’dha pajjalati kassapatherasīhe; ()
24
24.
9657以法语疗愈忧恼之心者,
Dhammāgadena hatasokahadehi yena
9658诸比丘以迦叶之力,令导师的火化堆得以点燃,
Bhikkhūhi satthucitako vasikassapavho,
9659他带着头走到苏跋德面前。
Teno’pasaṅkami subhaddakathaṃ sasīse
9660他自以为如同干柴堆,如矛。
Sukkhāsanī’vu’rasi satti’va maññamāno; ()
25
25.
9662右绕之后,他从第四禅出定。
Katvā padakkhiṇa madhiṭṭhahi so catuttha-
9663以膝跪行,右绕世尊火葬堆三匝。
Jjhānuṭṭhito bhagavato citakaṃ tivāraṃ,
9664合掌破开世尊火葬堆的顶端。
Baddhañjalī sirasi theravarassa bhetvā
9665他们留下了善安立的足迹。
Taṃ supakpatiṭṭhitapadāni patiṭṭhahiṃsu; ()
26
26.
9667千位长老以手中莲花,向导师
Therāsahassa karatāmarasehi satthu
9668以足尘作成花鬘,献究竟供养
Pādaṃsumāli vihitāhinipaccakāro,
9669沉浸于香寻彼岸之海
Omujji gandhavitakāparasāgaramhi
9670世间及其所生的忧愁密林黑暗
Lokoca tappabhava sokaghanandhakāre; ()
27
27.
9672由长老所指示的火葬堆,遍于一切处
Therenacāhinamite citako samantā
9673在自己的正直身上,自行燃烧
Sampajjalittha sayamevu’tujattabhāve,
9674胜者火化,身灰无余。
Daḍḍhe jinassa masivā napichārikāsi
9675其身骨之毒,如应残留。
Sārīrikaṭṭhīvisaro’bhayathāvasiṭṭho; ()
28
28.
9677七枚舍利未散落者,乃额与颈之骨。
Satteva nābhivakiriṃsu lalāṭagīvā
9678牟尼的界舍利、眼舍利、骨舍利与四齿舍利,
Dhātvakkhakaṭṭhi munino catudantadhātū,
9679悉达多的碎片、碎米、绿豆大小者,
Siddhatthakhaṇḍakatataṇḍulamuggamattā
9680其余舍利也以光明分作三份散开。
Sesā pabhāyapi tidhā pakiriṃsu dhātu; ()
29
29.
9682从火葬堆中出来,熄灭火葬堆之火焰者
Nibbāpayiṃsu citakānala mantalikkhā
9683从拂尾扇和悦意的水流中出来
Nikkhamma cāmaramanohara nīradhārā,
9684同样,从沙罗树四周汲取水
Sāḷaddumehi salilāni tathā samantā
9685马喇人以香水熏染过的水;
Mallā sugandhaparivāsitavārināpi; ()
30
30.
9687垂挂着宝鬘与金鬘,
Olambamānamaṇidāmasuvaṇṇadāmaṃ
9688马喇王令张设种种彩幔与幢幡,
Cittabbitānamathabandhiyamallabhūpā
9689铺设妙香地面,在精美的集会堂中
Katvā sugandhaparibhaṇḍa muḷārasanthā-
9690于室内善敷尊贵的迦尸毛毯;
Gāre susanthariya kojavakambalāni; ()
31
31.
9692从该处起,至名为迦摩迦德缚达那的厅堂
Taṭṭhānato kamakuṭabandhananāmasāḷaṃ
9693乃至以金银所成的门楼
Yāvañjasaṃ rajatakañcanatoraṇehi,
9694以炒米等、芭蕉、满瓶与灯
Lājādinā kadalipuṇṇaghaṭehi dīpa-
9695周匝以香与幢幡装饰已
Dhūpaddhajehi parito patimaṇḍayitvā; ()
32
32.
9697那尊盛满导师舍利的金瓮
Taṃ satthudhātuparipuṇṇa suvaṇṇadoṇiṃ
9698末罗人沿途在城镇以庆典迎请,
Mallāna maggapura māhariyu’ssavehi,
9699于白伞盖光辉照耀的狮子座上
Setātapattalasite sarabhāsanamhi
9700那些以珍珠宝石镶嵌而成的战象之上,
Muttāmaṇīhi khacite tahi mappayitvā; ()
33
33.
9702象头与象头相撞,颈项与颈项相撞,
Kumbhena kumbha mupahacca gaḷaṃ gaḷena
9703轮与轮相撞,臂与臂相撞,
Cakkena cakka mupahacca bhujaṃ bhujena,
9704以四军之军阵,于四周布置守护。
Rakkhaṃ vidhāya caturaṅginiyā samantā
9705以军队,犹如以金铠甲防护窗牖一般。
Senāya hemakavacehi gavacchikaṃva; ()
34
34.
9707如是,备办了弓、护甲与矛。
Katvevameva dhanurāvaraṇañca satti-
9708以手合掌为笼,恭敬无上胜者的舍利,
Hatthehi pañjara manantajinassadhātū,
9709致以尊重,行大供养,作善妙嬉戏,
Sammānayiṃsu sumahiṃsu susādhukīḷaṃ
9710与城中人民一同嬉戏七日。
Kīḷiṃsu sattadivasaṃ sahanāgarehi; ()
35
35.
9712未生怨王听闻那件事之后,
Sutvāna bhupati tamattha majātasattu
9713导师出身于刹帝利族,我同样是刹帝利族出身,因此,
Satthāhi khattiyakulappabhavo ahampi,
9714「因此我们理应分得一份身骨舍利。」
Sārīrabhāga marahāma mayampi tasmā
9715遣使者至末罗诸王处;
Pāhesi dūta matha mallanarādhipānaṃ; ()
36
36.
9717毗舍离城之离车族诸主,
Vesālikā pacuralicchavibhubhujā ca
9718住于迦毗罗卫城之释迦族诸主,
Sakyādhipā kapilavatthupurādhivāsī,
9719阿喇咖巴征服地的诸王,以及布喇亚村
Bhūpā’llakappavijite bulayāca rāma-
9720拘利村的大地之主们亦复如是;
Gāmamhi koliyamahīpatayo tatheva; ()
37
37.
9722那位韦塔地巴城的大地之主。
Yo veṭhadīpanagare dharaṇīsuro so
9723巴韦亚诸王亦遣使于他们。
Pāveyyakā ca mahipā pahiṇiṃsu tesaṃ;
9724各遣使者与兵众,具四种军。
Paccekadūtapurise caturaṅginīhi
9725他们亦被军队围绕,迎面而来。
Senāhi tepi nivutā’bhimukhībhaviṃsu; ()
38
38.
9727世尊亲自前去的那个村庄
Āgamma yena bhagavā sayameva gāma-
9728我们的裒跋檀那林般涅槃处
Kkhetto’pavattanavane parinibbuto no,
9729“我等将得见”,末罗人等也渴望见到胜者舍利的微尘
Dassāma no’ti jinadhātulavampi mallā
9730遣送使者,心怀骄慢,拒绝劝告。
Pāhesu munnatimanā paṭisāsanāni; ()
39
39.
9732那王都城,以己王为首者等
Sā rājadhāni nijarājapurakkhatāhi
9733以战场勇士、四军之军队
Saṅgāmasūracaturaṅginivāhinīhi,
9734那些为战斗而彼此结缚的争执者,顷刻间奔赴厮杀。
Yuddhāya baddhakalahāhi khaṇaṃjagāma
9735犹如决堤奔流之水,无有差别;
Velātivattapalayambudhinibbisesaṃ; ()
40
40.
9737彼于赡部洲中,具足如稻谷数量般的智慧。
Yo doṇabhusurasudhī bhavi jambudīpe
9738诸王所礼足,善修恭敬行
Rājūhi pūjitapado sunisammakārī,
9739名为多纳咖迦,于会众中教诲
So doṇagajjanamakā kaparisaṃ vinento
9740二诵分至此,大游戏庄严
Dvebhāṇavāramita māhavakeḷisajjaṃ; ()
41
41.
9742听闻彼师教诫之后
Sutvā’nusāsana mathācariyassa tassa
9743一切统领大地的诸王,皆乐于和合共处
Sabbe samagganiratā vasudhādhināthā,
9744“为利益我等,请作分配。”诸天人以平等心如此说道
Atthāya no vibhajathā’ti samena tumhe
9745“舍利的八份”,他们这样说;
Dhātūna maṭṭhapaṭiviṃsaka mabruviṃsu; ()
42
42.
9747漏尽者以自身——以火葬柴堆、以颈部——
Khīṇāsavo hi sarabhū citakena gīvā-
9748为世间利益而聚集舍利之处,
Dhātuṃ samāhariya lokahitāya yattha,
9749在楞伽岛,大地庭园的大塔王辉耀
Laṅkāya bhāti mahiyaṅgaṇathūparājā
9750被安置在那座吉祥宝塔的胎藏中
Tasmiṃ samappayi subhe maṇithūpagabbhe; ()
43
43.
9752名为克玛者于火葬堆中取得左牙——
Khemavhayo citakato vasi vāmadāṭhā-
9753取得舍利后,献予迦陵伽国王。
Dhātuṃ samaggahiya’ dāsi kaliṅgarañño,
9754婆罗门多那为分配舍利已做好准备。
Doṇodvijo bhariya dhātuvibhāgasajjo
9755将右牙舍利安置于包裹之中;
Veṭhantare nidahi dakkhiṇadantadhātuṃ; ()
44
44.
9757婆罗门的那颗牙齿,被供奉在以发髻银制成的塔中,
Dāṭhaṃ jaṭārajatacetiyagaṃ dvijassa
9758天王萨咖取走了这颗右牙,
Taṃ dakkhiṇakkhaka mapāhari devarājā,
9759多那用金制的容器将它盛满,
Doṇo suvaṇṇamayadoṇimavāpuritvā
9760将舍利均等分与他们;
Tesaṃ vibhajja samabhāgamadāsidhātu; ()
45
45.
9762诸王各于己国安置;
Te bhubhujā sakasakevisaye vidhāya
9763供养安奉胜者舍利之塔。
Sampūjayiṃsu jinadhātunidhānathūpe
9764摩利亚刹帝利取得炭灰后
Aṅgāra māhariya moriyakhattiyā’tha
9765多那也用金瓶造塔;
Doṇopi hemamayakumbha makaṃsu thupe; ()
46
46.
9767见后,他的大威力遍及各处,
Disvāna tassapamahāvasi tatthatattha
9768于诸界间隙,又取拉玛村。
Dhātvantarāya matha gaṇhiya rāmagāme,
9769除度那所量舍利外,未生怨
Aññatra doṇa mitadhātu majātasattu-
9770王为稳固安置舍利,赐予处所。
Rañño thiraṃ nidahituṃ padadāsi dhātu; ()
47
47.
9772八八增长塔胎中,
Aṭṭha’ṭha vaḍḍhitakaraṇḍakathūpagabbhe
9773诸地主所供奉的舍利大宝藏,
Pakkhippabhumipati dhātumahānidhānaṃ,
9774长老龙护,于此处穿刺毒蛇,
So theranāgasaraṇo pavidhāsi vāḷa-
9775天王于此处将僧伽梨衣缝合;
Saṅghāṭayanta miha yojayi devarājā; ()
48
48.
9777阿育王,闻名于吉祥的阎浮洲,
Rājā asokavidito sirijambudīpe
9778从该处迎取导师的舍利,
Tamhā samāhariya satthu sarīradhātu,
9779令建造了八万四千座塔
Kārāpayī caturasitisahassathūpe
9780智者玛欣德长老,那时亦住此岛
Dhīmā mahindavasi dīpamimaṃ tadā’pa; ()
49
49.
9782为天人所爱的帝须王
Devānamādipiyatissanarādhipena
9783于塔中安置胜者舍利标识,恰如钵量,
Thūpe vidhāya jinadhātacihapattamattā,
9784所展开、所安立的胜者菩提树枝——
Vitthāritā paṇihitā jayabodhisākhā-
9785左右守护,石所成之钵量舍利。
Vāmetarakkhakasilāmayapattadhātu; ()
50
50.
9787他曾有孙,名曰阿巴耶,光焰炽盛者,
Nattā pana’ssa abhayo jalituggatejo
9788他行于杜塔伽摩尼之境,渡越战海,
Yo duṭṭhagāmini raṇambudhipāragāmī,
9789王于阿努拉达城,安住城中之王,
Rājā’nurādhanagare nagarādhirāje
9790使兰卡无垢,成就王权。
Katvāna laṅkamakalaṅkamakāsirajjaṃ; ()
51
51.
9792与兰卡女的乳房圆轮无异。
Laṅkaṅganāya kucamaṇḍalanibbisesaṃ
9793金鬘摩图喇,宝光辉耀。
Sovaṇṇamāli matulaṃ ratanujjalantaṃ,
9794那塔王建造得坚固不动,
So thuparāja makari thira mappayitvā
9795舍利供养,造作佛像;
Dhātuppabandha mabhinimmitabuddharūpaṃ; ()
52
52.
9797以舍利身及诸胜塔,兰卡
Sārīrikehi’tarathupavarehi laṅkā-
9798大地之上,摩尼宝珠与金鬘以为严饰,
Bhumitthi moḷimaṇi kañcanamālināma
9799能赐天界与解脱之乐的殊胜塔王,
Saggāpavaggasukhado vara thūparājā
9800愿此辉耀,直至舍利般涅槃时;
So yāva dhātuparinibbutiyā vibhātu; ()
53
53.
9802胜者的舍利,具神变威力,超越咒术,
Iddhānubhāva madhikicca jinassa dhātu-
9803这无有所供的身体,乃是应受恭敬的处所,
Kāyo’pahārarahito garukāraṭhānaṃ,
9804至于彼处之后,在间隙隐没之时
Patvā tahiṃtahi mathantaradhānakāle
9805将移往此金色玛离图巴者
Yo saṅkamissati’ha kañcanamālithupaṃ; ()
54
54.
9807他前往龙岛,从那里
So nāgadīpamupagamma tatovidhātu-
9808从龙世间、龙住处,从三十三天宫
Lokā ca nāgabhavanā tidasālayamhā,
9809显现,化作无与伦比的佛陀形相
Nikkhamma nimmita nirūpamabuddharūpo
9810将在善加庄严的菩提道场,成为盛大的聚集
Rāsi bhavissati sumaṇḍita bodhimaṇḍe; ()
55
55.
9812诸佛威力所生的崭新火焰之网
Buddhānubhāvapabhavā’bhinavaggijālā-
9813当花鬘簇拥的界所成身炽燃之时,
Mālāhi pajjalitadhātumayattabhāve,
9814彼时,纵使极微亦不可见,了无残遗。
Tāvānu’mattamapi dissati nāvasesaṃ
9815所作已办,必将如是入于界之般涅槃。
Katvāna dhātuparinibbuti hessateva; ()
56
56.
9817以阿拉汉等功德而清净的诸佛足迹。
Buddhāpadāna marahādiguṇavadātaṃ
9818善士们,应以信心一再忆念此。
Bhatyā punappuna mimaṃ sarataṃ sataṃ bho,
9819为烦恼所缠缚的心,得以正直。
Cittaṃ kilesapariyuṭṭhita mujjubhūtaṃ
9820确实,如同已经善加锻炼的纯金,他达到清净;
Addhā sudhantakanakaṃva visuddhimeti; ()
57
57.
9822由于心的明净,寻与伺等法
Cittojutāyapi vitakkavicāradhammā
9823便以导师功德的聚集为所行境而转起,
Vattanti satthuguṇasañcayagocarā’tha,
9824生起殊胜之喜,及身心轻安
Saṃjāyate pavurapīti ca kāyacitta-
9825轻安,由远离昏沉睡眠故,生起乐与定。
Passaddhi niddarathatāya sukhaṃ samādhi; ()
58
58.
9827因其甚深,以及依彼而有的功德海洋,
Gambhīratāya tadadhīnaguṇaṇṇavassa
9828已断诸盖,具足远离,
Niddhutanīvaraṇato pavivekabhūtaṃ,
9829瑜伽者应修近行,或得禅那之影像,
Chāyetha jhānamupacāra mathā’dhigacche
9830及能生彼之圣道与果;
Tappādakaṃ ariyamga phakhalañca yogī; ()
59
59.
9832随顺彼极殊妙之善行,
Tassā’ticārucaritassaraṇānuyutto
9833于导师具足恭敬与尊重者,必将得以成就。
Hotevava satthari sagāravasapakpatisso,
9834证得信根等之圆满成熟。
Saddhindriyādi pariṇāmagato’dhigacche
9835喜乐充盈的善巧者,当得福德之流。
Pītippamodabahulo kusalo’bhisandaṃ; ()
60
60.
9837他自身如同大师的塔庙。
Satthussa cetiyagharaṃva tadattabhāvo
9838应受供养,亦能堪忍恐怖与畏惧之苦。
Pūjāraho ca bhayabheravadukkhasayho,
9839具惭耻心与畏惧心者,应得共住想
Lajji ca bhīru labhate sahavāsasaññaṃ
9840应成为天界与解脱之福祉的分享者
Saggāpavaggavibhavassa bhaveyya bhāgī; ()
61
61.
9842在兰卡岛拉卡帕提胜村之田野中
Laṅkāya lakkhapatigāmavaramhi khettā-
9843由拉玛王统治,功德庄严为饰,
Rāmādhipena guṇabhusaṇabhusitena,
9844无垢名声远扬,从瓦利村出生,
Vikhyātanimmalayasovisarena valli-
9845由村出生,守护众会者。
Gāmubbhavena parisāvacarakkhamena; ()
62
62.
9847以长老善巧之方便,名为跋德德桑喀难德,
Therenu’pāyacaturena bhadattasaṅghā-
9848这位名为难陀的尊贵导师,具足尊重之态,
Nandābhidhena garunā garubhāvagena,
9849以弟子之肩承载,如同自己的眼目。
Sissoraso’panayanena nijaṃva nettaṃ
9850施设守护,为求增长而奉派者;
Rakkhaṃ vidhāya mabhivuddhiya mappito yo; ()
63
63.
9852不顾惜生命,三次渡海,
Yo jīvitampi nirapekkhiya tambapaṇṇī-
9853来到此铜叶岛,与诸尊者共住,
Dīpaṃ tivāra mavatiṇṇa mimaṃ vasīhi,
9854以珍珠宝石镶嵌、成就最上悉地之
Muttāmaṇīhi khacitena namahagghasiddhagī-
9855以歌颂偈颂尊崇胜者的牙舍利;
Caṅgoṭakena mahituṃ jinadantadhātuṃ; ()
64
64.
9857以戒为重、名为瓦基拉的寺院主。
Sikkhāgaruṃ vajiranāma vihārasāmiṃ
9858王中之王的导师,持着印记的瑜伽士之王
Rājādhirājagurulañchadharaṃ yatindaṃ,
9859依止师而得达上后,于法——
Katvānu’pajjhamupasampādamāpa dhamma-
9860——中渡越,到达那可爱、极可爱的国度。
Majjhetu motariya rammamarammaraṭṭhaṃ; ()
65
65.
9862依父足所得之羊而得滋长
Saṃvaḍḍhitaṃ pitupadādhigatena meṇḍuna
9863王以自身如草尖般微细之智令其欢喜
Raññā pasīdiya kusaggadhiyā sakāya,
9864弟子,于无余通达教法者所应知之法
Sissaṃ asesapariyattidharassa ñeyya-
9865通达法之增上者,僧伽之王
Dhammābhivaṃsaviditassa’pi saṅgharañño; ()
66
66.
9867名为相应部诵者增上王子
Saṃjayuttabhāṇakakumārabhivaṃsanāmaṃ
9868持王中之王迦楼罗幢者,善坚固者
Rājādhirājagarulañchadharaṃ sudhīraṃ,
9869他依止那位如长老牛王般、敬重善行道者的可敬者,
Therāsabhaṃ supaṭipattigaruṃ garuṃ yo
9870于法与律中达于通晓;
Nissāya dhammavinaye paṭutaṃ jagāma; ()
67
67.
9872在吉祥湖那名为孔雀顶的殊妙城中,
Lakkhīsare moraṭunāmapure suramme
9873以自在者之种姓而生,为众人之眼目,
Jātena issarajanāyananamhi jātyā,
9874以三十八岁之龄的功德,
Vassaṭṭhatiṃsaparimāṇavayoguṇena
9875以巴萨纳杜拉城与行处村落而行者;
Pāsāṇadūrapuragocaragāmikena; ()
68
68.
9877以此无畏等悲宝为名
Tenā’bhayādikaruṇāratanābhidhānā-
9878以拉玛主与群诵者的身份
Rāmādhipena gaṇvācakābhāvagena,
9879以极为清净而开显佛功德等为其意趣
Saṃsuddhabuddhaguṇādīpanatapparena
9880以渡越轮回大海之愿
Saṃsārasāgarasamuttaraṇāsayena; ()
69
69.
9882生起喜悦与欢悦,由名为慧喜的沙门
Pītippamodajananaṃ samaṇena medhā-
9883名为难陀的诗人,在诸诗象之中
Nandābhidhena kavinā kavikuñjarānaṃ,
9884日种胜者王功德集
Ādiccabandhujinarājaguṇappabandha-
9885清净句阐明故事身
Suddhāpadānaparidīpakathāsarīraṃ; ()
70
70.
9887声论、训释、史传、辞典、韵律学
Saddānusāsani’tihāsanighaṇṭuchando-
9888修辞精要、阿毗达摩精湛、义理深奥,
Laṅkārasāra mabhidhammakathāgabhīraṃ,
9889施与天界与解脱之乐,超越三十三天,
Saggāpavaggasukhadaṃ samatiṃsasaggaṃ
9890注释具足,措辞恰如其分。
Vyākhyāsameta manurūpa padappayogaṃ; ()
71
71.
9892以二千偈颂交织而成,胜者世系之灯朗照无碍
Dvisahassabandhasamākulaṃ jinavaṃsadīpmanākulaṃ
9893所作圆满成就,此即最胜论著之顶严
Racitaṃ samāpa samāpanaṃ paramaṃpabandhasiromaṇiṃ,
9894于吉祥的摩伽月吉日,如来无有障碍地
Subhamāghamāsikavāsare nirupaddavena tathāgate
9895自般涅槃以来,已历二千二百六十四年;
Parinibbute dvisahassasaṭṭhicatussatodayahāyate; ()
9896如是,由名为美德喜的修行者所造,能令一切诗人心生欢喜之因缘,于《胜者史灯》的“近因品”中,阐明世尊舍利般涅槃之事,此即第三十章。
Iti medhānandābhidhānena yatinā viracite sakalakavijana hadayānandadāna nidāne jinavaṃsadīpe santikenidāne bhagavato dhātuparinibbānappavattiparidīpo tiṃsatimosaggo.
9906第三 有余近因分。
Sātireko santikenidānabhāgo tatiyo.