← 文献总目录

胜者世系灯

e1208n.nrf · 静态文献页 · 9906 段 · 打开交互阅读器

胜者世系灯
Jinavaṃsadīpaṃ
1礼敬彼世尊、阿拉汉、正自觉者
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa
1
1.
3伟大的心乃是根本的心,是一切心的根本。
Mahādayo yo hadayo’dayo’dayo
4为了利益于苦难的经历,乃世间生灭变化。
Hitāya dukkhānubhave bhave bhave,
5并未造作那觉悟之道,每一个阶段皆如是。
Akāsi sambodhipadaṃ padaṃ padaṃ
6我礼敬那战胜者,那征服者,三世皆为如是;(对照文法重复)
Tamābhivandāmi jinaṃ jinaṃ jinaṃ; (Yamakabandhanaṃ)
2
2.
8舍弃世间的欢喜与欲望,
Pahāya yatthā’bhiratiṃ ratiṃ ratiṃ
9圣者独自欢喜法那真实不变。
Ramanti dhammeva munī munī munī,
10解脱者超越一切有为法与无为法。
Vimuttidaṃ sabbabhavā bhavā’bhavā
11爰此敬礼,诚至广大,极为殊胜;(对称束缚)
Tamābhivande mahitaṃ hitaṃ hitaṃ; (Yamakabandhanaṃ)
3
3.
13深藏纯正法味,法味甚深甚妙。
Nipītasaddhammarasā rasā’rasā
14善行福田,远离恶业,清净持久。
Supuññakhetto’rasataṃ sataṃ sataṃ,
15以律法净除往昔一切不善行。
Gatā vidhūtā vinayena yena ye
16爰此敬礼,含蕴无限法门之义;(对称束缚)
Tamābhivande’sigaṇaṅgaṇa’ṅgaṇaṃ; (Yamakabandhanaṃ)
4
4.
18征服者尊严之高峰,胜利之王者。
Jinā’natambhoruha haṃsarājinī
19征服者宝贵之口,犹如牢笼中洁净明澈。
Jinorasānaṃ mukhapañjarā’li nī,
20真实义理之精髓,清澈明净无垢。
Sadatthasāraṃ sarasaṃ visūda nī
21愿你的言语如同我心所愿,常住心中。
Upetu me mānasameva vāṇi nī;
5
5.
23因果业报终结后,超越轮回生死。
Kammāvasesā vicito’pajātyā
24诸因缘所结业绳之缠绕于我,如束缚之网。
Ganthā’hisaṅkhāravibandhakā me,
25由于极大的功德敬礼,
Paṇāma puññātisayena’nena
26愿勿生放逸懈怠的机会;
Mā pākadānā’vasarā bhavantu;
6
6.
28胜者那金色的光辉,
Suvaṇṇavaṇṇassa jinassa vaṇṇaṃ
29即使鸦也能与之争夺那金光,
Vaṇṇeyya kapakpampi kajito suvaṇṇo,
30这样的末劫之久光热,
Kappassi’vosāna manattatāya
31仍未能及佛陀功德的高深思想。
Na pāpuṇe buddhaguṇāna mantaṃ;
7
7.
33终止者即寂静者,其形美妙端庄,
Niddhanta cāmīkara cāru rūpaṃ
34清丽剔透,装饰悦目,言辞华美,
Sarassatī bhūsaṇa bhāsanaṃca,
35此非他处常见之普通智慧者,
Anañña sādhāraṇa ñāṇamassa
36不应诽谤,亦不可妄加揣测;
Avāviyā’cintiya mapakpameyyaṃ;
8
8.
38何处有非凡的形相戏耍,
Kuhiṃ asādhāraṇa rūpa līlā
39何处有非凡的言辞游戏,
Kuhiṃ asādhāraṇa vāṇi līlā,
40何处是非常智慧的妙用之所?
Kuhiṃ asādhāraṇañāṇa līlā
41究竟我心愚昧的妙用又在何处?
Kuhiṃ nu me mandamatissa līlā;
9
9.
43那些自视清高而轻视他人的,
Vibhāvimānī paravamhino ye
44嫉恨骄慢而狂妄自大,
Issā’bhimānena vibhaññamānā,
45忙于寻找他人优点以贬损对方,
Gavesayantī’dha parassa ravdhaṃ
46对这样的人又有何赞许之处呢?
Tesaṃ pasaṃsāgarahāhi kimme;
10
10.
48当观察到佛陀降世教化,示现渡人的殊胜法义,
Pasattha satthāgama pāradassī
49那些具足清净德相,内心欢喜的善知识们,
Ye sādhavo sādhu guṇappasantā,
50以智慧身心利益与安乐,及解除痛苦疾苦为所成办,
Ganthassa nimmāṇaparissamaṃ no
51正是他们能洞知此法的广大根本,尽在此处传授;
Jānanti teyeva idhappamāṇā;
11
11.
53初始无有以为本,无始无终的连绵生世,
Ādiccavaṃsappabhavassa tassa
54由此胜利者导师精通佛陀教法之谛理,
Jinassa satthāgamakovidehi,
55即便是在诸以前导师所著述的诸书中,
Vuttopi pubbācariyehi yesu
56简略地记载了如来的世系传承;
Ganthesu saṅkhepavasena vaṃso;
12
12.
58然而凭借那些著述,无法彻底了解世尊的整部世系,
Na tehi sakkā sugatassa vaṃsaṃ
59更不用说明了全部细节,
Kiñcāpi viññātu masesayitvā,
60要达到完整世系的详细阐述,
Sampuṇṇavaṃsassa vibhāvanāya
61因此应当以谦逊谨慎的心态来对待这一点。
Tasmā samussāhita mānasena;
13
13.
63期愿于宝塔最高处,
Abhippasanno ratanattayamhi
64光辉照耀其上,荣耀无边,
Pasatthavaṃsappabhavo pabhunaṃ,
65显扬著名且声名远播,
Vibhusaṇo vissutakittighoso
66此者于兰卡岛显现根本幸运;
Yo bhāti laṅkāya muḷārabhāgyo;
14
14.
68彼无瞋恨轻慢者,
Amandacāgā’bhiratassa
69仍怀柔和恩慈且悲悯众生,
Punandu nāmassa dayādhanassa,
70因信仰世尊至诚虔敬,
Buddhe pasādātisayassa tassa
71乃至承受世尊的训诲;
Ajjhesanañcāpi paṭiggahetvā;
15
15.
73舍弃以往所习的教法,
Nassāya pubbācariyo’padesaṃ
74为众生耳根利益所作,
Sotūna matthāya mayā hitāya,
75由正统摩揭陀语所传,
Niruttiyā māgadhikāya sammā
76正确宣说这胜利者家族之灯。
Vidhīyate’daṃ jinavaṃsadīpaṃ;
16
16.
78信根顺从者,具足智慧、
Saddhāsinehānugatāya paññā-
79依止十种耳根与内心的观察,
Dasāya sotūhi manovimāne,
80此为引导众生的战胜者家族之灯,
Padīpito’yaṃ jinavaṃsadīpa-
81破除黑暗,带来脱离罪业的解脱;
Dīpoharepāpatamappabandhaṃ;
17
17.
83在东方充满宝藏的须弥洲,
Puraṅgapuṇṇā sirijambudīpe
84昼间被财富荣耀所充盈,
Sampattibhārena divā’vatiṇṇā,
85所谓那天帝所依止的都城亚马喇瓦帝,
Yā devarājassa’marāvatī’vā-
86即称为亚马喇瓦帝的城中;
Marāvatīnāma purī pure’sī;
18
18.
88持有智慧的诸飞鸟,
Vijjādharānañca vihaṅgamānaṃ
89在此逗留,展开喙喙的欢鸣,
Vibandha vehāsagatiṃ bahāsa,
90此处有一人以智胜诸敌,
Yasmiṃ purasmiṃ jitaveri cakkaṃ
91犹如守护城郭的护城轮一般,环绕无边。
Pākāracakkaṃ viya cakkavāḷaṃ;
19
19.
93湿润的尘埃为束缚,
Sañcumbitamhoja rajo pabandha-
94如同笼中鸟囚禁于牢笼,
Supiñjarāpā parikhāhirāmā,
95在臀部堆积成块的脂肪,
Puritthi pākāra nitambabhāge
96系有金链为饰,
Samubbahī kañcana mekhalā’bhaṃ;
20
20.
98昼夜闪耀着夜晚宝石的蓝色光辉,
Rattindivā rattamaṇi’ndanīla-
99遮饰着以各种宝石装饰的王宫,
Maṇippabhārañjita rājadhāni,
100如同众魔、众神所造之桥梁,
Babandha yā’mandasurindacāpa-
101在灿烂的天空中散布辉煌光彩;
Samujjalākāsatalabbilāsaṃ;
21
21.
103此处新婚妇女以唇彩涂抹面庞,
Yahiṃvadhūnaṃ vadanambujehi
104如同覆盖着花纹的鹿角之影,
Katāvamānaṃ hariṇaṅkabimbaṃ,
105辉映于青玉拱门之光辉中,
Pabhāhi nīlopalatoraṇātaṃ
106忧愁而惊惧,色彩斑斓变化无常;
Sokābhībhūtaṃca vivaṇṇamāpa;
22
22.
108宝石宫殿的光辉闪耀,
Saroruha’ntī maṇimandirābhā-
109仿佛充满了满月的光圈,
Sañcumbitaṃ puṇṇasasaṅkabimbaṃ;
110其形体美丽而又令人喜悦,
Saṅkāya rāmājanatā’bhirāmā
111展开于所居城邑之中;
Kare pasāresi puramhi yasmiṃ;
23
23.
113其中反射出众多肢体的影像,
Yattha’ṅganānaṃ paṭibimbitāni
114映照于柱子的正面及柱基之上,
Ādāsabhittīsu mukhambujāni,
115为要破坏蜜蜂群,
Āsuṃ vighātāya madhubbatānaṃ
116捕捉眼镜蛇,
Vilocanālīna manuggahāya;
24
24.
118醉酒的野象,负重于大地,
Sammatta mātaṅga dharādharehi
119自沉于泥沼之中,
Yasmiṃ abhissanda madassavanti,
120在马场上,波浪如同花环,
Turaṅga raṅgehī taraṅga mālā
121聚集成团,如被吹散的尘埃。
Samākulevā’si vidhūta dhūlī;
25
25.
123放下琵琶与宝石铃铛,
Nikkhittavīṇā maṇinupurānaṃ
124华丽女子手足柔软,
Vilāsinīnaṃ mudupāṇi pāde,
125麝香花环与水葫芦藤制成的项链,其含义为何?
Mattālimālā kalanādinī kiṃ
126不装饰的,则是那些未曾妄作装饰的时刻;
Nālaṅkaruṃ yattha katāvakāsā;
26
26.
128奔跑的女子脚踏小簸筐,
Dhavatthinīnaṃ kucasārasehi
129头饰以飘带装饰,面无妆饰,
Nettālibhārā’nananīrajehi,
130那满怀欢笑和娇艳的妇女
Yā hāsavīcīhi purī rajanyā
131宛如盛放的王后莲花一般,
Rarāja samaphullasarojinī’va;
27
27.
133她们的脸庞亲吻着明月之光,宛如明媚的月亮宝石,
Candappabhā cumbita candakanta
134宛若珠宝般镶嵌在岩石之上,宛如晶莹的月光宝珠,
Pāsāṇadhārā maṇicandikāsū,
135那明月般的容颜使我心生吉祥喜悦,
Candānanānaṃ yahi maṅganāhaṃ
136我心中的忧虑与痛苦得以消散解脱。
Parissamasso’pasamāya’hesuṃ;
28
28.
138于先前,上中下三处被紧密相连,
Yasmiṃ pūre uddhamadho vinaddha-
139如同宝石宫殿间相互缀连的链条,
Jutippabandho maṇimandirānaṃ,
140整体如甘蔗的茎干紧密相连,沾染泥土,
Samubbahī geruka paṅka diddha-
141覆盖着四面伸展而耀眼的缨络花纹,
Vitāna paccattharaṇabbilāsaṃ
29
29.
143其色泽如黄金、珍珠、宝石、竹子般鲜明,
Suvaṇṇa muttā maṇi vaṃsavaṇṇā-
144如珊瑚红、白玉和水晶般的美丽颜色,
Pavāḷa rūpī vajirehiñcā’pi,
145那些拥有财富的众生心满意足,
Yā sattadhaññehi dhanehi phītā
146这些女人被称为城中富足者(律法之约束),
Ahū puri dhaññavatī’va nārī; (Silesabandhanaṃ)
30
30.
148广泛展布在众多市镇街头,
Pasāritā’nekadisāmukhesu
149装饰物繁复、服饰华美,
Vicittavatthā’bharaṇādipūrā,
150以收取租税,披戴粗陆布衣,
Yatthā’paṇā nijjitakapparukkhā
151众生为了实现世间所愿而劳作。
Kariṃsu lokābhimatatthasiddhiṃ;
31
31.
153(蜜蜂)被花粉染作红色,沉醉于饮啜甘蜜;
Parāgarattā madhupātimattā
154岸岸相接,密布深青色的细沙,
Samhinnavelā ghananīlavālā,
155天鹅栖居其间,以爱神五箭令人心醉神迷——
Haṃsāsayā pañcasarābhirāmā
156享受欲乐者沉溺其中,犹如陷入湖池;(此乃系缚之语)
Yasmiṃ taḷākā viya kāmabhogī; (Silesabandhanaṃ)
32
32.
158城中,那些珍贵宝物之间,
Purantarasmiṃ ratanagghikānaṃ
159被光焰编织的绳索驱散了重重黑暗,
Raṃsippabandhehi hatandhakāre,
160于此处,须弥山之顶树的花朵初现,
Kundāravindabbhudayenayasmiṃ
161世间识别出昼夜的区别;
Rattindivābheda mavedi loko;
33
33.
163如大象怒吼、重钟响起,
Mātaṅgajīmūtaghaṭāya ghaṇṭā-
164深沉的钟声在其间回荡,
Ṭaṅkāragambhīraravāya yasmiṃ,
165摇曳着并延展着,紫色鬃毛状的花簇,
Palambhītā mattasikhaṇḍimālā
166即使非时节亦不凋落,亦不残缺。
Akā vikālepi akhaṇḍakīḷaṃ;
34
34.
168在城中,身浸于泉水之中,
Puramhi yasmiṃ caraṇambujehi
169浸泡于束缚新娘体躯的水池中,
Vadhūjato bandhitanūpurehi,
170头颅被竹子编织束缚,张口散开,
Vikāsa kokāsana sīsa baddha
171醉于纯净无余的泉水中,
Mattāli sesa’mbujinī ajesi;
35
35.
173低层河底如被龙爪紧锁,
Rasātalaṃ nāgaphaṇāvanaddhaṃ
174水面之上如被闪电缠绕一般,
Nabhotalaṃ vijjulatāvanaddhaṃ,
175那由银器所覆盖的色相,
Yā chāditā rūpiyajātarūpa-
176如同旗帜、火光和烟雾的光彩,汇集于皇都之中;
Dhajāvalīhā’jini rājadhānī;
36
36.
178色彩各异而具多样性,彼此调和宛如大地之色,
Nānatthasāraṃ mitadhātuvaṇṇaṃ
179无渴望之心且犹如众宝聚合,令人愉悦舒适,
Chandārahaṃ pāṇagaṇā’bhirāmaṃ,
180通达智慧且清净无染,宛如泉水清澈,清凉宜人,
Kavippasatthaṃ sarasaṃ silesā-
181如同华饰繁茂的壮丽城邑,被严密的墙垣所环护;(此处谓污染与障碍的缚束)
Laṅkārapajjaṃ’va puraṃ yamāsi; (Silesabandhanaṃ)
37
37.
183在那城中,慈悲的宝库,
Puramhi tasmiṃ karuṇānidhāno
184佛陀之勤耕者,出自婆罗门种姓,
Buddhaṅkuro brāhmaṇasāravaṃse,
185前世无数劫以来,积累了四种的
Asaṅkhakappāna mito catunnaṃ
186特征及其他标志早已出现;
Lakkhādikānaṃ udapādi pubbe;
38
38.
188如同凡间世系中那独一无二之人,
Bhovādivaṃse’kadivākarassa
189善行的感应,无始以来都以吉祥不祥显现,
Puññānubhāvo’dayamaṅgalehi,
190众生所出生的那一刹那,便有一片盛满繁茂吉祥的大陆,名为占婆提。
Jātassa kho sampati jambudīpo
191这片大陆上充满了祥瑞,景象绚丽,令人欢喜。
Vilumpayī maṅgalavāsalīlaṃ;
39
39.
193当生命之刻降临时,众生的身体,
Jātakkhaṇe tassa sarīrajena
194由其香气、颜色以及居所环境构成,
Gandhena vaṇṇena sake nikete,
195犹如檀香油灯般光明熠熠,
Hatappabhā candanateladīpā
196以各种合适的度量标准而知晓其成就。
Saṇṭhānamattehi vijāniyāsuṃ;
40
40.
198远离诸恨者,享诸乐果者,
Vimuttadosāhi sukhedhitāhi
199以界体为器,貌如器物的,
Dhātīhi kumbhorupayodharāhi,
200贵族的少儿,体质柔弱者,
Bhato kumāro sukumārakāyo
201彼于某些世间轻慢戏弄;
Khepesi so kānici vāsarāni;
41
41.
203大智慧者正当运转时,
Mahāmahecā’tha pavattamāne
204拥有通达知见的智者,善于分析法门,
Saveda vedaṅakga vidū vidūhi,
205先人使你做婆罗门。
Kārāpayuṃ te pitaro’rasassa
206名字为苏墓陀,意为言辞的要义;
Nāmaṃ sumedho’ti padatthasāraṃ;
42
42.
208以健壮的体质,与同龄少年相等,
Uḷārabhāgyena samaṃ kumāre
209母亲临产时没有生气,
Saṃvaddhamāne jananī na tittiṃ,
210你用蓝黑无明如污泥的眼睛,
Pāyāsi nīlāmakalalocanāliṃ
211亲吻他的脸孔如同莲花。
Mukhambujaṃ tassa’bhicumbamānā;
43
43.
213「肢节安乐养育者」,谓王子之身肢及肢节,因于安乐中得到养育之义。
Sukhedhita’ṅgāvayavo kumāro
214『Vimāna』指天宫建筑或宫殿;『bhūmiyā』为地、地点;『maṇi』意为宝石;『nimittāya』为相、因缘。合起来意为『为宝石相的宫殿地方』,即指有宝石装饰的宫殿所在之地。
Vimānabhumyā maṇinimmitāya,
215「哭泣祈求父母」,谓其哭泣,向父母恳切祈求之义。
Parodi mātāpitaro’bhiyācaṃ
216「以双膝行向影像幼者」,谓其以双膝爬行,趋向那尊幼小的影像(雕像)之义。
Bimbaṃ kanijaṃ jānuyugena gacchaṃ;
44
44.
218「形如黄金影像般端严美丽」,谓其容色端严,有如黄金铸就之影像,光彩照人之义。
Suvaṇṇabimbo’pamacārurūpo
219「随行于乳母之臂所扶持中」,谓其步履随顺,手臂倚靠乳母之臂,得其扶持而行之义。
Samācaraṃ dhātibhujā’valambaṃ,
220识足以指尖细微之处如花簇者,
Viññāsapāda’ṅgulimañjarīhi
221水波荡漾,犹如华饰般装点其间;
Salīlamāvāsamalaṅkarittha;
45
45.
223以自身光辉照耀活着的世界,
Nijena tejena ca jivalokaṃ
224借由此光辉触及之前所未及之处,
Yasena’pubbācarimaṃ phusanto,
225反转而显现日月光辉之间之美,
Tirokaritvā ravicandasobhaṃ
226智慧深远者以自他双方面皆成就增长之道;
Saṃvaḍḍhi dhīro ubhato sujato;
46
46.
228即至于七世祖先,
So sattamā yāva pitāmahassa
229你是具纯净清净意念的伙伴,
Yugā sagabbhāsayasuddhiko’si,
230生于低贱之处,这非生族的论断,
Nihīnajacco’ti na jātivādā
231被毁坏而不恶劣,正确明智而最胜;
Khitto’pakuṭṭho bhavi vippaseṭṭho;
47
47.
233他是理会苦集灭道的导师,
Vedantayaṃ so sanighaṇṭu satthaṃ
234是能断除犹豫不决之师。
Sakeṭubhaṃ sākkharabheda satthaṃ,
235流传久远的传统史师
Sādhabbatabbedi’tihāsa satthaṃ
236明了缘起法并具智慧的师长
Avedi vedaṅgayutaṃ pa satthaṃ;
48
48.
238讲说者、导师、善思者、通达之人
Ajjhāyako mantadharo pavīṇo
239于诸时代各种世间特征之上,
Kalāsu lokāyatalakkhaṇesu,
240充实其义、言辞圆润如诗人之者,
Papūrakāri padako kavīnaṃ
241此者即为善解说者、能言师长也;
Tetā’si veyyākaraṇo gaṇiso;
49
49.
243火焰、烟尘、光芒、烈焰,如王火焰一般,
Kandappadappā’naladhumarāji-
244表演游戏,持于自己为主宰的魔王,
Līlāvalambi nijamassurāji,
245不仅仅使心灵柔弱者的部分,
Na kevalaṃ komalagaṇḍabhāgaṃ
246而且使三种心受染污堕落;
Manampi thīnaṃ malinīkarittha;
50
50.
248于诸色身所依之处及六处之中,
Tandebhavaṇṇāyatana’ṇṇavamhi
249众生受名色之渴爱所引导而起,
Narūpataṇhātaraṇi narānaṃ,
250眼根为所爱者
Pāyāsi cakkhāyatanappiyāhi
251持续不断地是心的调节工具;
Tīrantaraṃ cittaniyāmakaṭṭhā;
51
51.
253婆罗门智慧深广且清净明了
Dvijo sumedho suvisuddhamedho
254在父母去世之后,
Mātāpitunnaṃ nidhanāvasāne,
255凭福报感受而生,是出家的
Puññānubhāvappabhavaṃ agāra-
256中居士,享受欲乐。
Majjhāvasaṃ kāmasukhaṃ’nubhuñjī;
52
52.
258坐于堂下之地,恰如。
Nisajja pāsādatale’kadā so
259倚靠于床榻,如隐蔽所,
Pallaṅkamādhāya rahogatova,
260再次生死轮回,身体的分离,
Punabbhavuppatti sarīrabhedo
261是苦也,思惟此事的集会思虑者如此忧虑;
Dukkho’ti cintesi sabhāvacintī;
53
53.
263既然出生,便有生、老、病、死等诸法,
Jāto sa’haṃ jātijarārujādi-
264此因缘故,我所居之处,没有苦难。
Dhammo’mhi tasmā bhavadukkhasuññaṃ,
265恒常不生、不老不死、无病者,
Niccaṃ ajātiṃ ajaraṃ arogaṃ
266寻求者流转于此,谓之涅槃;
Gavesituṃ vaṭṭati nibbuti’nti;
54
54.
268譬如枯木上尚存有生命者,
Yathāpidukkhe sati ca’tthisātaṃ
269然于枯木中已无生命,
Tadaññamuṇhe sati sītamatthi,
270处于世间者虽威力强盛,
Bhavamhi sante vibhavo’pi evaṃ
271涅槃其义尚包含三种灭尽。
Nibbāṇamatthī tividhaggisante;
55
55.
273在有漏法中,存在无明现象,
Sāvajjadhamme ihavijjamāne
274无漏法则不生不灭,
Saṃvijjate bho niravajjadhammo,
275有生者出生于生,忆者认知生;
Ajāti hoti sati jātiyā’ti
276正智观察此理者,常思此义;
Evaṃ vicintesi sadatthavintī;
56
56.
278如见被厚叶遮蔽的水池,
Disvā yathā guthagato taḷākaṃ
279既无过失,亦不可去除,
Na tassa doso na tamotareyya,
280在灭除烦恼障碍的无上涅槃中内、
Kilesadhove amatamhi sante
281如是则不再亲近烦恼,因为无有其过;
Tathā na sevetha na tassa doso;
57
57.
283恶事已被遏止时处于安稳之道,
Pāpāriruddho sati khemamagge
284彼时无过失,亦无痛苦散失,
Na tassa doso na sukhaṃ vajeyya,
285恶事已被遏止时处于安稳之道,
Pāpāriruddho sati khemamagge
286如是则当远离烦恼,因无其过(即此为对句相对之故)
Tathā nagaccheyya na tassa doso; (Yamakabandhanaṃ)
58
58.
288如同医生察觉到病人患有剧烈疾患,
Yathāpi vejje sati ghorarogī
289然则此时无病痛故,不得愈治之疾;
Na tassa doso ta labhe tikicchaṃ,
290正如烦恼诸病之患者,倘若觉悟医生在,
Rāgādirogī sati buddhavejje
291于法药无所求,有何过失?
Dhammosadhaṃ ne’cchati kassa doso;
59
59.
293彼舍弃了束缚其颈的枷锁,
Yo kaṇṭhabaddhaṃ kuṇapaṃ pahāya
294好似自由自在地行走的水鸟般随心而行,
Yathāsukhaṃ gacchati sericārī,
295同样地,此处谓污秽之处,
Tathevi’maṃ kucchita pūtikāyaṃ
296我若舍弃而去,
Yaṃnūna gaccheyyamahaṃ jahitvā;
60
60.
298在人群之中,发声之处,
Uccāraṭhānamhi janā’napekkhā
299人们造作的行为如何激烈,
Katvā karīsāni kayathā vajanti,
300身体则以疮疤满布,
Tathā sarīraṃ kuṇapehi pūraṃ
301我若舍弃而去,
Yaṃnūna gaccheyyamahaṃ jahitvā;
61
61.
303犹如破破烂烂的船舶被水折损,
Nāvaṃ yathā jajjaramāpagāhiṃ
304便应弃舍,不复期待其能承载,
Vajeyya netā atapekkhakova,
305如是新造却有裂缝的身体,
Tathā navadvārasavaṃ sarīraṃ
306我若离舍它而去,确能前行;
Yaṃnūna gaccheyyamahaṃ jahitvā;
62
62.
308因忧惧被盗贼抢掠而逃离,
Corehi gacchaṃ avahārabhītyā
309精明者当选安稳安全之远方。
Khemaṃ sumedho puramotareyya,
310如是,身为善法之载体,
Tathā sarīraṃ kusalāvahāraṃ
311我若舍弃而去,
Yaṃnūna gaccheyyamahaṃ jahitvā;
63
63.
313应当努力持守出离的坚定心念,
Nekkhamma saṅkappa paro’pamāhi
314不忘却,不退失,不懈怠,
Anussaritve’vamuḷāravīro,
315即便被他人所杀,处于三界彼岸而心无所寄,
Hato’rapāre tibhave asāre
316也要保持心意坚定专注,毫不怀疑动摇。
Vihāsi ukkaṇṭhitamānaso so;
64
64.
318黄金、珍珠、宝石、银等诸物,
Suvaṇṇa muttā maṇi rūpiyādi-
319以财货和粮食充盈之物,
Dhanehi dhaññehi ca pūritāni,
320装满之后,库房内
Avāpuritvāna,tha kosakoṭṭhā-
321大铁钩便向彼处显现,这即是庄园主财富增长的征象;
Gārāni taṃ dassayi rāsivaḍḍho;
65
65.
323祖父与曾祖父,
Pitāmahānaṃ pakapitāmahānaṃ
324父母和祖父辈的福德皆在此显现,
Mātāpitunnaṃ vibhavā panettha,
325无瑕疵、无缺陷、无障碍且能移动,
Anappakāthāvarajaṅgamāte
326贤明智者向他人展示其智慧,
Saṃdissare dhīra sumedhavippa;
66
66.
328此人乃第七者,直到气旋之处,
So sattamā yāva paveṇivaṭṭā
329已展现其辉煌如宝石群,
Vibhāvayitvā vibhavassarāsiṃ,
330甚至连财富之众、财富之源,
Dhanāgamassāpi dhanabbayassa
331也被此人以精准的度量所揭示与洞察。
Pamāṇa’mācīkkhipamāṇadassiṃ;
67
67.
333若以此家族为修学对象,
Kuṭumbametaṃ paṭipajjamāno
334当如天人般管理欲境根器,
Kāmesu devoviya indriyāni,
335随欲爱之所适而供养之,
Icchānurūpaṃ paricārayassu
336对所希望者切莫加以阻碍,犹如火焰自然增长;
Icceva mārocayi rāsivaḍḍho;
68
68.
338若聚积无量巨大财富堆积,
Amuṃ mahantaṃ dhanadhaññarāsiṃ
339即使聚积时节至一枚铜币,
Samāvinitve’ka kahāpaṇampi,
340不该放弃父母,这也是应当的,
Nā’dāya mātāpitaropya’ho to
341因为如法则应当远离彼方,
Gatā yathākamma mito parattha;
69
69.
343勇猛坚定如坚铁之士,
Tabbatthusāraggahaṇātisūro
344舍弃所有而纯净如原则之士,
Vossaggasanto atha sattasāro,
345王者因战事陈说此意,
Rañño samārociya etamatthaṃ
346拿起战鼓来到城中行进;
Bheriṃ carāpesi sake puramhi;
70
70.
348使人满足的,带有雄狮尿臭之味的,
Santappayi bherivirāvagandha-
349由成熟而生,含有污垢的,
Māghāya sampattajātā’lijātaṃ,
350起源于各种世间宝物所带来的享乐,
Bhovādi nānāratanādibhoga-
351如蜜般,众生的心灵依止与保护;
Madhūhi sattāha’manāthanātho;
71
71.
353是那超胜的牺牲祭祀场,聚集如洪水一般,
Tadagga yaññālaya vārivāha-
354因流入下方而产生丰饶与增长的缘起,
Dhārānipātaddhanavuṭṭhihetu,
355众生广大,其贪欲亦随之增长,
Mahā janassā’dhikavatthutaṇhā-
356心流因而分散四散,
Taṭāni bhinnāni manodahesu;
72
72.
358向善者舍弃欲乐,
Sukhedhito kāmasukhaṃ pahāya
359离家出走,继而智慧生起,
Gharā’bhīnikkhamma tato sumedho,
360抛弃下劣,登上喜马拉雅山之顶,
Ajjhogahetvā himavanta’māpa
361成为法的引导者,法之法峰之巅;
Dhammesako dhammakapakabbata’ntaṃ;
73
73.
363以观念为分别,继而成了天界的神通,
Vitakkamaññāya’tha devaraññā
364被覆盖、不污染、不欺骗的善业,
Vyāpārito māpayi vissakammo,
365在那里具有远离纷扰的安隐净土,
Tahiṃ vivekakkhamaka massamañca
366是令人欢喜的行走于世间的领域;
Manoramaṃ caṅkamabhumibhāgaṃ;
74
74.
368黑暗般的迷惑,为出家者所远离,成为空寂,
Tamassamaṃ pabbajitehi suññaṃ
369舍弃贪求,放弃往返流转而充满清净,
Upecca soñcāramavāpuritvā,
370了知彼时所书写的字迹,
Ñatvā tadantolikhita’kkharāni
371察看护杖和法器所承载之物;
Khāriṃparikkhārabharaṃavekkhi;
75
75.
373稳固可靠、不动摇且不可废止的法义,
Nivatthavatthaṃnavavadosupetaṃ
374显见净除、非有漏行的清净法,
Vivajjiyāvajjiyavajjadassi,
375恰当持守、如瓷器般坚固的法宝,
Dhāresitaṃbārasadhānisaṃsa-
376心巧妙如花朵,语辞清晰宽广;
Manojapupphattharavākacīraṃ;
76
76.
378以莲花池塘为所居所,令人愉悦之处,
Punnāgapupphattharakā’bhirāmaṃ
379分段断截坚韧如皮革的根枝,
Aṃse vidhāyā’jinacammakhaṇḍaṃ,
380编织成发茧形状,交织成结,
Katvā jaṭāmaṇḍala mittamaṅge
381三叉形状取用如制弓之弦索,
Tivaṅka mādāya’tha khārikājaṃ;
77
77.
383坚牢如蛇皮制成的肩背装饰,
Bhujaṅgabhogo’rubhujena dhīro
384握持并以之支撑杖杆如无数般若般坚固,
Ādāya cālambanadaṇḍakoṭiṃ,
385同心一意,恭敬如法,
Samaggahī tāpasavesamevaṃ
386心无对治,远离欲界,即使在世俗生活中;
Virattacittoka vibhaveva bhave’pi;
78
78.
388他行走,步伐轻快不疲倦,
So caṅkamī caṅkamamotaritvā
389白日里安坐在石板上,
Silātalasmiñca divā nisajji,
390傍晚时进入树叶搭成的简易房舍,
Sāyaṃ paviṭṭho vasi paṇṇasālaṃ
391俯伏如同折断树枝般地低头。
Nipajji kaṭṭhattharasesamañce;
79
79.
393在身受病苦期间,他从睡眠中醒来,
Pacacūsakālamhi pabujjhito so
394经历了起去和来往的行为,
Āvajjayitvā’gamanappavattiṃ,
395对清净寂静的渴望,或我自身的修行场所,
Vivekakāmassa mame’ttha vāso
396应当如对待感官欢悦之家的态度;
Kāmaṃ gharāvāsasamo siyā’ti;
80
80.
398没有食取,像只有五片羽毛覆盖的斑鸠,
Aduñhi paṇṇacchadanaṃ kapota-
399脚裸呈赤色,肤色如沙粒般浅淡,
Pādāruṇaṃ beluvapakkavaṇṇā,
400大地亦如坚固的墙壁,坚稳坚实。
Bhūmīpi bhittī rajatāvadātā
401床铺也是心所依,宽大平坦而端正。
Mañco’pi cittattharavārurūpo;
81
81.
403安适美好的休息之所,是我所欢喜欣悦的境地。
Subhāka manāpā mama pakaṇṇasālā
404此地困苦烦难,令人极其难堪。
Sādīnavā dupparibhāriyā’yaṃ,
405比丘们的贫贱贫苦是根本所在,
Paṇītabhikkhā pariyeṭṭhi mūla-
406因苦难而无有缓解的障碍,这是判断的依据。
Dukkhassa natthi’ti pamāṇa manto;
82
82.
408摒弃无居所意,
Agārasaññāya paṭikkhapitvā
409及其所在,村舍,
Tañca’ṭṭhadosā kulapaṇṇasālaṃ,
410及十种共相,普通树根,
Dasaṅga sādhāraṇa rukkhamūlaṃ
411但以果实、种子、蔬菜为食;
Phalāphakhalāhāra mupecca bhojī;
83
83.
413明智者七日,
Sumedhaso so divasāni satta
414大力士明智,七天也。
Mahāpadhānaṃ padahaṃ sumedho,
415获得了对诸种神通的精通无碍,
Patto abhiññāsu vasisu pāraṃ
416获得了诸种法的圆满快乐,无烦恼;
Sabbaṃka samāpattisukhaṃ avindi;
84
84.
418在那一时刻,林野中的诸天神,
Tasmiṃkhaṇe kānana devatāhi
419以赞叹声高呼『善哉!』,声势宏大而清净,
Sādhū’ti nigghositapītighoso,
420欢喜由彼此之间所生,
Abbhuggato tassa yasena saddhiṃ
421乃因其清净的智慧及行为而引发的欢喜;
Visuddhavijjācaraṇu’bbhavena;
85
85.
423以智慧为本者,正如善良属性之光明灯,
Vijjādharā tagguṇadīpakāni
424犹如被琴弦紧束所约束者,
Mutiṅgavīṇādhanibandhavāni,
425唱出歌声,好似翩翩舞动;
Gāyiṃsu gītāni’va naccamāno
426冰雪山峰闻声,遍知其意;
Himācalo sampati sampavedhi;
86
86.
428浑浊土壤者,如同肩负泥土的上首耕者,
Muddhaṅkuraṃ bhudharakuṭabāhu-
429用扇子轻摇清凉流水,
Satehi tannijjhara cāmarehi,
430于已破除者中所破除的恶业,
Vidhūyamānehi vidhūtapāpaṃ
431乃至于断除之大波浪,
Katopahāreva mahāsarā’pī;
87
87.
433如时节不合之厚云,猛兽的怒吼,
Akālameghaddhani bherirāva-
434遮蔽四方的世间山岳,
Vyāpāritā mattasikhaṇḍisaṇḍā;
435卧于密林深处之中,
Ajjhāvasantaṃ vanasaṇḍamajjhaṃ
436如野猪发狂般戳破大地,撕裂乱舞。
Mahiṃsucā’khaṇḍanataṇḍavena;
88
88.
438枝条柔弱,叶柄细长,腋下垂挂,
Mandā’nilā’mandabhujā’valamba-
439深蓝色的枝干,闪烁宝珠般的叶脉,
Sunīlasākhāmaṇivijanīhi,
440攀附着葛藤的枝条,依偎在沙罗树主人身旁,
Lataṅganā’liṅgitasālasāmī
441它们从容而稳定地相互支撑,彰显坚忍之智;
Saṃvijayuṃ vitadarampi dhīraṃ;
90
90.
443像猿猴般悲伤的忧愁,隐藏于坦目罗树的叶丛,
Kapītanā’soka tamāla nīpā
444如同猿猴一般哀怨,藏匿于坦目罗树叶片深处,(这是经过勤勉足行的精细对仗大韵)。
Kapītanā’soka tamāla nīpā, (samattapādabhyāsa mahā yamakaṃ)
445枸桔树与无花果树丛
Kapītanā’soka tamāla nīpā
446枸桔树与无花果树丛;
Kapītanā’soka tamāla nīpā;
91
91.
448无需编织,像幼兽的小尾巴般
Na velalitā kiṃ pasavakā’vataṃsā
449葡萄藤缠绕,蜜蜂喜爱的沙梨树,
Latāvitānā madhupālisālī,
450葡萄藤缠绕,蜜蜂喜爱的沙梨树,
Latāvitānā madhupā’lisālī
451无需编织,像鸟类的羽毛般;(此处为同音复句的连缀)
Na vellitā kiṃ pakasavā’vataṃsā;(Samuggabheda yamakaṃ)
92
92.
453花环由莲花和叶片组成
Pupphāvalī kandala pāṭalaggā
454彩蝶是森林之王,色泽如蓝宝石,
Kalāpinī sā vanarājinīlā,
455花美丽,叶片鲜艳,似莲花般洁净,
Pupphākulī kandana pāṭalakkhī
456彩蝶如同优美的皇后一般;(此处为双头蛙的结合形象)
Kalāpanīlā vara rājinīva; (Addhagomuttikā bandhanaṃ)
93
93.
458抬头时如同小猫般灵巧亲近,
Natāsiro mañjarikāsuramhā
459抬头时如同合掌者般端庄秀美,
Natāsiro pañjalikāva ramme,
460在林中栖身,怡然自在,光耀显现。
Vane nibaddhaṃ ramito vibhāsi
461摒弃亲属之心的束缚;(此为脚踝绑缚之法)
Vineyya bandhūracīto pahāro; (Pādagomuttikā bandhanaṃ)
94
94.
463爬过荆棘蔓草的爬藤,秽污满布。
Rajokirantā’vanatā latāsuṃ
464羞耻消失,女子弯身低伏,
Lājokirantā vanitā natāva,
465两足之鸟居住在森林中,象群穿越。
Dvijoaraññaṃ vasitā pitāgho
466犹如藤蔓展开网状,蔓延不止;(此为银钹脚踝绑缚之法,犹如纷乱荆网)
Gajotarantova latā vitānaṃ; (Silokagomuttikā bandhanaṃ ākulajālamitipi)
95
95.
468马汤迦人未曾饮酒过度,
Mataṅgajindā na masakkariṃsu
469抬起足,行走于炽盛的火焰之上,
Pādāni natvāna padipadhāmaṃ,
470沉醉于智慧之河,忍受苦行的果报,
Paññādhavaṃ pīna tapaṃ phalehi
471于寒冷的火焰之足下洁净无比;(咏歌名为胎轮)
Himaddipāde parisuttamañhi; (Kabbanāma gabbha cakkaṃ)
96
96.
473慈心如同伞盖,象王维持,
Mettāya chattaṃ’va phaṇaṃ phaṇindo
474覆持于头,行者所居住之处。
Dhāresi sīse vasino cacāra,
475绝无空无力之事。
Nathāmavā’kāva’balesu kiñci
476以智慧欢喜安稳、自持自在;(谓以诗名为胎之轮)
Medhāya nando thiravāci kheme; (Kavināma gabbha cakkaṃ)
97
97.
478他人无此笑颜,少有憾恨与苦恼,
No’sitehi’ssa santāsa’nū’na tosa vato do,
479施与居住者无嫌弃,善护持无所追随者;(此为四句歌诗之反复韵律)
Dāyato vasato na’nusantāsassa hitesino; (Gāthaddhavisaya paṭiloma yamakaṃ)
98
98.
481或居或止,身躯或欲或非欲、或无欲者,
Yokā’sā’vāsa kāyo kāma’kāma’makāma’kā,
482或以身口意为宇宙,或不为烦恼所缚;(悉皆为善之束缚)
Sakāyanā’nāya’kāsa vāma nā ga ganā’mavā; (Sabbato bhadda bandhanaṃ)
99
99.
484依止慈悲者,持守如律月戒者,
Dayāya vasito dāye yāpajāsiva māsadā,
485常修祈愿,端庄庄严,长久安住;(此为独修之禁戒)
Yajārahaṃ rañjamāno vasihaṃso ciraṃvasi; (Addhabbhama bandhanaṃ)
100
100.
487甜蜜如蜜,醇美如蜂,平息纷扰,渐次相离,
Madhumada madhukara virute virute
488如深林凉风,清新飒飒,凉爽遍布,温雅风中,
Malayaja surahīta pavane pavane
489如严寒雪山绽放的莲花,洁白耀目,绽放芬芳。
Himavati vikasita padume padume
490体验至深安乐,寂静安然无忧;(脚末押韵)
Adhisukha manubhavi savasi savakasi; (Pādanta yamakaṃ)
100此为由勤慧者以聪颖智慧,为大众所悉知,赐予心灵喜乐的源泉,在战胜恶劣恶缘的灯塔上,远距的明智婆罗门所示现的光明。
Iti medhānandābhidhānena yatinā viracite sakalakavijana hadayānandadānanidāne jinavaṃsadīpe dūrenidāne sumedhabrāhmaṇāpadānaparidīpo.
492第一品。
Paṭhamo saggo.
1
1.
494(缓缓浮现)树木丛中的光辉,是一切财富的精髓,
(Mandā’kkantā) marapurasiriṃ sabbasampattisāraṃ
495犹如印度众岛中莲花丛里的少女近在眼前,
Jambuddīpā’sama sarasije kaṇṇikā sannikāsaṃ,
496优美的光辉,卓绝的最上者,展现波罗蜜德光芒,
Rammaṃ rammavhaya puravaraṃ pāramīpāradassī
497佛陀如灯塔般普照,具备十力,为整个世间唯一之主;()
Buddho dīpaṅkara dasabalo sabbalokekadī; ()
498当时,正自觉者怀有广大的慈悲心,为感化众生而起身行事,
Tasmiṃ kāle vipulakaruṇā nārisañcodita’tto
499遍体无数烦恼尽除,周身清净,游行于行脚生活,
Nānā khīṇāsava parivuto cārikaṃ sañcaranto,
500施展极为善巧的妙巧方便,转动法轮,
Saṃvattento sunipuṇatayaṃ dhammacakkaṃ kamena
501从中得到成就,住持于名为“十六林”的精舍中;()
Patvā tasmiṃ paṭivasati sodassanavhe vihāre; ()
3
3.
503听闻前佛提婆达多世尊在世时,众城中人皆传扬其名声,
Sutvā dipaṅkara bhagavato nāgarā kittisaddaṃ
504这位正自觉者即是阿拉汉,为诸恶断尽,超越一切,乃至诸等,
Sambuddho so itipi arahaṃ tyādinā’bbhuggataṃ taṃ,
505将衣物、床具、饮食衣物收拾整齐,放置一旁。
Gāhāpetvā tuvaṭatuvaṭaṃ vatthabhesajja pānaṃ
506随即欢喜,心意喜悦地用手抚摩香环等物;()
Tannittā’suṃ pamuditamatā gandhamakālādihatthā; ()
4
4.
508将装有香环等物的灯、油灯依次安放妥当。
Patvā dīpaṅkaratarihariṃ gandhamālādikehi
509顶礼完毕后,独自一旁端坐静处,双手合掌呈供祀状。
Pūjetvāta’ñajalimukulikā ekamantaṃ nisinnā,
510聆听法时,欢欣莹洁,称赞佛法,敬仰僧众。
Dhammaṃ sutvā savaṇasubhagaṃ buddhapāmokkhasaṅghaṃ
511心怀欢喜,净洁自身,远离烦恼苦恼;()
Saṃyācitvā muditahadayā svāttayā’pagañjuṃ; ()
5
5.
513记忆着彼等于第二日,善知识们布施建成布施堂,
Sajjetvā te dutiyadivase sajjanā dānasālaṃ
514悬挂着彩旗和芭蕉叶,安置满满的水瓶,
Ussāpattā dhajakadaliyo puṇṇakumbhe ṭhapennā,
515折叠白色的长布,熏熏的敬献礼物放置其上,
Kubbantā’pi dhavalasuḷinu’kkhepa lājopahāraṃ
516如此装饰迎接她的来临,居士们安住于此;
Evaṃ tassā’gamana mayanaṃ laṅkarontā vihāsuṃ; ()
6
6.
518随即从喜马拉雅山涌出,智慧深厚的尊者苏摩得外;
Abbhuggantvā atha himavatā so sumedho tapassi
519他在其上空如云疾行,口中诵唱法语,
Gacchaṃ tesaṃ upari nabhasā vākacīraṃ dhunanno,
520他们见已生起欢喜和喜悦,正勤修净除一切烦恼。
Disvā pītippamuditajate añjasaṃ sodhayante
521暮云似乎渐渐消散,天空清朗,雨水已尽,世间清净。
Sañjhāmegho riva parilasaṃ dhataritthe’kamantaṃ; ()
7
7.
523净除混浊杂乱、不正当之所所成之造作基础。
Saṃsodhentā kalalavisamaṭṭhāna saṅkāradhānaṃ
524为何你们观护此行法?问曰,
Kasmā tumhe paṭipathamimaṃ’laṅkarothā’ti pucchi,
525尊者,现今依止如灯塔之光,趣向庄严乐土,
Bhante dīpaṅkaratarahari’dāni nissāya rammaṃ
526觉者已成,安住于广大法汇处,恒住法中。
Buddho hutvā viharati mahādhammasaṅkhaṃ dhamanto; ()
8
8.
528故正觉者所在之地,即至广大比丘僧团常聚集之所,
So sambuddho parivutamahābhikkhusaṅgho yato no
529彼入村落境内时,即装饰其形象,
Gāmakkhettaṃ pavisati tato’laṅkaromā’bruviṃsu,
530谓:世尊出生何其奇妙,佛声难得久闻,
Buddhūppādo kimuta sutaraṃ dullabho buddhasaddo
531若欲装饰其身是路途也;
Iccevaṃso sumariya alaṅkattukāmo’si maggaṃ; ()
9
9.
533禅那与神通俱足,热心且言辞明亮,自性纯净无垢,
Jhānā’bhiññā ratatakavacu’jjotamāna’ttabhāvo
534对信解坚定不动,具神足力及苦行功德,
Saddhāye’so acalasadiso iddhimā tāpaso’ti,
535将其分别标记,指出纷乱且不正的困难途径教导。
Sallakkhetvā kalalavisamaṃ duggamaggappadesaṃ
536彼时善友们同心欢喜,协力帮助他完成此事;()
Sajjetuṃ te sapadi muditā sādhavo tassa’daṃsu; ()
10
10.
538采集了各种花卉,有水生、陆生生长于森林之中;
Nānāpupphaṃ jalajathalajaṃ ocinitvā vanamhā
539采摘了从诸天魔界之处及蔷薇花等所生之花,
Tetvā devāsurabhavanato koviḷārādipupphe,
540并带来了由巨蟒所产生之花瓣纷飞如莲花般满布,
Ānetvā’haṃ bhujagabhavatā phullakaṇḍuppalāni
541说:“让我以神通广布其路途,开导众生。”()
Chekosmī’ti vithariya pathaṃ iddhiyā saṃvidhātuṃ; ()
11
11.
543正因如此,我心未曾动摇,故此
Katve’vaṃ me hadayamakuḷaṃ tovikāseyya tasmā
544由洞察明了,身体的结构清晰稳定,
Veyyāvaccaṃ visadamatino kāyikaṃ saṃvidhāya,
545今日我已具备广大善法,具有智慧,
Ajjevā’haṃ vipulakusalaṃ sañcinissa’ntī dhīro
546开始清除内心污秽不净之物,认真勤修;
Saṃsodhetuṃ kalalakalusaṃ añjasaṃ ārabhittha; ()
12
12.
548以清净之眼观看,光明闪烁如母腹之中,
Passantānaṃ vimalanayano’bhāsa jimūtagabbhe
549佛世尊如同誉满天下之金刚王般的言辞,威震如龙王。
Buddhobuddho’tya’bhihitavaco vijjurājīva cārī,
550于那泥沼中,在自己的足掌之间的泥土上,智者静驻不动;
Tasmiṃ paṅke nijakaratala’mebhājapacchihi dhīmā
551将泥土施予,彼时洁白如银的沙粒渐渐展开;
Paṃsuṃ datvā rajatadhavalaṃ vālukaṃ vokiranto; ()
13
13.
553于彼处,在清净无染之地,安然无损地安住;
Tasmi ṭhāne kallalulite suṭṭhu nā’laṅkateva
554与众多断尽烦恼的吉祥天王及灯明比丘众共处,
Saddhiṃ dīpaṅkara’nadhivaro’nekakhīṇāsavehi,
555得以触及梵天、阿马喇天及拉胡喇诸天,具足圣智无上之力;
Patto brahmā’maranaraphaṇisiddhavijjādharānaṃ
556生活富足丰盛,如常居之保护者,光明恍惚,令敌退散。
Saṃvattante suvipulamahe pāṭihīre uḷāre; ()
14
14.
558黄金与白莲如同华美的饰物,标志显彰。
Hema’mbhojo’pamasuvadanaṃ maṇḍitaṃ lakkhaṇho-
559装饰以寒玉般的纹饰光辉,花冠辉映。
Sītyā’nubyañjanavilasitaṃ ketumālāvilāsaṃ,
560如临照之师者以光辉散布,驱散黑暗之聚。
Satthāraṃ taṃ disidisi pabhāniccharanta’ñjasambhi
561宛若浸润金矿,酒醉燃烧猛炎般降临;()
Āgacchantaṃ viya maṇitale mattamātaṅgarājā; ()
15
15.
563凝视净澈如莲花的眼眸,点染檀香与印蓝。
Oloketvā vimalanayanañcandaniluppalāni
564绽放宝石果熟丰硕,宛若给牛粪加盖的板舌。
Ummiletvā ratanaphalakaṃ akkamantova piṭṭhiṃ,
565遍知多种断尽漏者所经历之苦行未曾废止。
Nānākhīṇāsavaparicuto kaddamaṃ nā’kkamitvā
566此乃正觉者所修行者,吾已久远为利益众生而宣说。
Sambuddhoyaṃ vajatu iti me dīgharattaṃ hitāya; ()
16
16.
568剃除头发胡须及眉毛,断除修道之杂乱绺结。
Sallakkhetvā khara’jinajaṭāvākacīrāni kese
569寂然独坐于不安乱动之中,放舍自性以安住真如。
Omuñcitvā visamakalale pattharitvā’ttabhāvaṃ,
570筑桥以达彼岸,身心坚定不移,随觉者召唤而自奋起。
Setuṃ katvā paramapaṇidhī kominī codita’tto
571具五种神通之宝珠,自身皈命于真理之光辉。
Pañcā’bhiññāratanamaṇimā svā’cakujjo nipajji; ()
17
17.
573闻诵偈颂部分,我所依止者并非世间杂染。
Sutvā gāthāpadampi na me bhāriyaṃ saṃkilese
574洞悉明白后虽有报恩心,但我不欲受世间物质财富。
Viddhaṃsetvā varasivuraṃ pattumicche sacā’haṃ,
575三界众生生死轮回中,皆因无明痛苦难逃。
Saṃvijjante tibhavabhavane dukkhitā’nantasatte
576唯有我一人,何以能于此法得见证、解脱?
So’bhaṃ eko kathamadhigame dhamma maññātaveso;()
18
18.
578若我诚心为他人利益,以正智证得觉悟,
Yannūnā’haṃ parahitarato sammadaññāya bodhiṃ
579以无上正法摄受、引导所有众生登彼最胜解脱。
Āropetvā nikhilajanataṃ’nuttaraṃ dhammanāvaṃ,
580离开了波罗舍城,脱离了轮回之苦的海洋,
Uttāretvā varasivapuraṃ vaṭṭadukkhodadhimhā
581随后,该男子如同灯明圣者那样,达到了涅槃;()
Pacchā dīpaṅkaramuni yathā nibbutiṃ pāpuṇissaṃ; ()
19
19.
583此人便这样完成了八正道的修习,
Iccevaṃ so pumariya samodhānayitvā’ṭṭhadhamme
584了知了脱轮回的伟大渡船,
Saṃsāramhā’vataraṇamahāseturūpo pajānaṃ,
585身心纯洁,双手合十如泥土上的莲花,
Muddhābaddha’ñjalipuṭajaṭo paṅkapiṭṭhe nipanno
586立志成佛,于脚根处坚持修行;()
Sambodhatthaṃ paṇidhimakari tāva tappādamūle; ()
20
20.
588世尊整齐而庄严地披戴着由五色宝石装饰的华盖,
Ussisaṭho sapadi bhagavā pañcavaṇṇappasādaṃ
589眼睛微微睁开,露出如同盛开的蓝莲花一般的眼眸,
Ummīletvā nayanayugalaṃ phullanīluppalābhaṃ,
590俯视着那蓝宝石般璀璨明净的风轮,
Disvā nīlopalamaṇimayaṃ vātapānañcayaṃ’va
591开示着如同刚绽放的紫莲花般庄严美妙的教法;
Ugghāṭento isivaramhāpaṅkajaṃ paṅkapiṭṭhe; ()
21
21.
593谓此不久将当消逝,此为未未来知慧,
Etassi’jajhissati iti ayaṃ patthanā’nāgataṃsa-
594此慧因精勤修行而生,透彻了过去无数劫的业报规律,
Ñāṇaṃ sammā patiniya ito kappalakkhādhikānaṃ,
595陷入愚痴之中,如同四无量数的无尽深渊般无法穷尽,
Āvajjento upari caturāsaṅkhiyānantya’vedi
596如同那即将觉悟的我,称为乔达摩的觉者;()
Patvā bodhiṃ ahamiva siyā gotamo nāma buddho; ()
22
22.
598你们应当观察这群苦行者当中,
Tumhe sampassatha iti imaṃ tāpasaṃ saṅghamajjhe
599正如他给予这国王般无上法的指引,
Vatve’vaṃ so padamasadisaṃ dhammarājā dadanto,
600以坚固不坏的戒律作为依靠,使其纯净安稳,
Samhinditthā’dharakisalayā’lattakaṃ nāgataṃya-
601智慧光明映照的真言汇集,传递深刻教义之本源;()
Paññāmuddā’ṅkitapadasataṃ vattasandesagabbhaṃ; ()
23
23.
603住所地点名为迦毗罗纳伽,如月王宫。
Vāsaṭṭhānaṃ kapilanagaraṃ nāma māsāmahesi
604母亲是净头王,父亲出自波罗奈国王族。
Mātā suddhodananarapati te pitā’diccavaṃse,
605宾巴是一位美丽温柔且深得人心的夫人,名为宾巴。
Bimbā bimbā dharavati piyā hema bimbā bhirāmā
606在那时,拉胡罗将成为子玦。
Tasmiṃkāle tanujaratanaṃ rāhulo hessate te; ()
24
24.
608将成为他的第一与第二弟子,沙利弗与摩诃迦罗。
Hessante te paṭhamadutiyassāvakā sāriputta-
609摩诃迦罗出生婆罗门家族,才智广大而睿智多闻。
Moggallānā dvijakulabhavā bhuripaññiddhimanto,
610名为阿难者,是修行者,是护持形相的舍卫城守护者。
Ānandākhyo yati pati rupaṭṭhāyakosāvikānaṃ
611长老祺摩是极为尊贵的双位圣者,拥有莲花般颜色的长老;()
Khemātheri parama yugalaṃ uppalabbaṇṇatheri; ()
25
25.
613亚萨陀者啊,他们是战胜众多敌人的强者,而你也是乔达摩之护法。
Assattho te vijayaviṭapī tvañca kho gotamavho
614在六十余年服侍世尊后,离开舍卫城,步入外方;
Chabbassānī padahiya gharā nikkhamitvā sakamhā,
615你观看着端正香甜的饭羹,施与善生者,
Pāyāsaggaṃ parivisiya bho tvaṃ sujātāya dinnaṃ
616你将觉悟无疑,于菩提树下安坐不动;()
Bodhiṃ bujjhissasi iti dhuvaṃ bodhimūle nisajja; ()
26
26.
618师长从薄暮的山坡之上显现明悟,
Satthā sañjhāghanapaṭalato muttavijjullate,va
619显现出身着内袒袒衣,披挂衣袍的庄严形态,
Sandassetvā nijabhujalataṃ cīvarabbhantaramhā,
620宣说着深广如海洋波浪般的庄严法音,
Pakhyākāsi jaladhararavā’kāragambhīraghoyaṃ
621放下如佳弓流水般的显现、灿烂多彩的光辉;
Nicchāretvā suradhanurivo’bhāsa chabbaṇṇaraṃsi; ()
27
27.
623我们对于灯师世尊的教法尚未理解透彻,
Amhe dīpaṅkarabhagavato sāsane nā’vabuddhā
624请允许我们在您面前表达对此解脱法的渴望。
Lacchāmā’ti tava parimukhe’vā’yatiṃ mokkhadhammaṃ,
625在那里,覆盖着众多天人和人类的灰尘,犹如拥簇一般。
Tasmiṃ pattā’khīla suranarāpatthayuṃ taṅkhaṇevaṃ
626供养并合掌敬礼于其脚垫之上;()
Pūjetvā’tañjalisarasije pādapīṭhamhi tassa; ()
28
28.
628佛陀与梵天及死神之首均以足背沾莲花而吻之。
Buddho brahmāmaranarasiro cumbitaṅghī sarojo
629供养完毕后,用手指缠绕成团,捧起那花朵,
Sampūjetvā’ṭṭhahi jaṭilakaṃ pupphamuṭṭhīhi tamhā,
630他即起身,前往金峰山的深密幽林之中,
Pakkāmi so kanakasikharīhāri kiñjakkhabhāre
631拔起深处丰茂的山林树根,轻轻放下双足;()
Ubbhūta’mhoruhavanasire appayanto padāni; ()
29
29.
633弹乐弹乐,强烈地用浓密的花环装饰,
Rammaṃ rammaṃ mahīya jaṭilaṃ pupphamuṭṭhīhi katvā
634净尽所有烦恼的群体向南方前进,
Khīṇā khīṇāsavavasigaṇā dakkhiṇaṃ pakkamiṃsu,
635天人及非天人共同欢喜,行持顶礼、礼敬、馈赠,
Devā’devā pavuramakaruṃ vandanāmānapūjaṃ
636遵循灯、灯具、最强盛的法力,并往返行为之;
Dīpaṃ dīpaṅkaradasabalañcā’nugantvā nivattā; ()
30
30.
638在那个所在,百姓聚集,安坐其间,
Tamhā ṭhānā gatasati jane sannisinnassa tassa
639围绕床榻,布置凋零而殊胜的花供养台上。
Pallaṅkenā’maranara pariccanta pupphāsanamhi,
640生世田地之神与天众已至此处,
Jātikkhettā tahimupagatā devatā etamatthaṃ
641他们以双手合十,作曼陀罗献礼,
Ārocesuṃ mahitavaraṇā añjalimañjarīhiṃ; ()
31
31.
643他们曾于昔日,登花顶顶,亲近菩提树梢芽,
Pubbe pupphāsanupari samārūḷhabuddhaṅkurānaṃ
644如今仍在此地,坐于树下,攀缘而坐,
Addhāne’ve’tarahi bhavatocā’sanārohaṇamhi,
645唯有一人,所在宇宙广大光明,十倍胜于千界,
Ekālokā dasahi guṇitā lokadhātu sahassī
646佛将不曾怠懈,长久守护,常转法轮。
Saṃvattante tvamanavarataṃ hessase tena buddho; ()
32
32.
648其言辞如天人所赞,清甜悦耳,
Tāsaṃ vācaṃ savaṇamadhuraṃ devatānaṃ nisamma
649心力更增长起,欢喜充满之后,
Bhiyyo cittappabhavavīriyo pītivipphāritatto,
650先已广闻熟知的觉支法义,
Pubbe sattuttamaparicitā bodhisambhāradhammā
651善智者以何等数量而宣说这法界?()
Āvajjesi kati iti sudhī dhammadhātuṃ sahetuṃ; ()
33
33.
653提起,置于地上,满盈之器,明智者,
Okujjitvā dharaṇiṭhapito puṇṇa kumbho sumedha
654倾倒浑水,然尔请取回其后,
Vissandetvā salilamkhilaṃ kintupaccāharetha,
655如此给予财富贵重物品及四肢生命,
Evaṃ datvā dhanasutakalatta’ṅgapaccaṅgajīve
656断除世间染着不使生起,是他对第一波罗蜜的坚定信心;
Nibbinno mā bhavi’ti paṭhamaṃ pāramiṃ’dhiṭṭhahi so; ()
34
34.
658不依赖他人,如实以自生命为命,
Nā’pekkhitvā yathariva nijaṃ jīvitaṃ jīvitaṃ’va
659守护而悠游,其如护扇与扇所遮蔽之月光,
Rakkhanto sañcarati camari cāmara candikābhaṃ,
660因此拥有如座城堡坚固之品行,智者护卫,
Evaṃ sīlaṃ varasivapuradvāramārakkha dhīra
661坚稳如磐石,故第二波罗蜜清净戒律成就;
Ajjhiṭṭhāsi iti sadutiyaṃ pāramiṃ suddhasīlo; ()
35
35.
663长期居住于凶险恶劣之所者,心必战栗不安。
Saṃviggo yo ciraparivasaṃ ghorakārāgharamhi
664由此得以解脱,方为出离之人应有境界。
Muttīṃ tamhā’gamayati yathā hohi nekkhammanitto
665如同被关押于世间束缚牢狱之中,你已被解脱。
Nibbinno tvaṃ tathariva bhave bandhanāgārarūpe
666你已经超越此第三重牢狱,成为彼岸独行者。
Ajjhiṭṭhāsi tatiyampi so pāramintye’kacārī; ()
36
36.
668贫贱如柴砧、家世卑微之比丘,乞食荣养不足。
Hīnukkaṭṭhaṃ kulamanugharaṃ bhikkhako bhikkhu bhikkhaṃ
669长久持戒谨守,如此坚持护戒稳固不放纵。
Aṇvāhiṇḍaṃ labhati naciraṃ saṃvaraṭṭho yathe’vaṃ,
670为觉悟者修持,如同亲近有智者探索深奥难解之问。
Sambodhattha bhaja paṭibale paṇḍite puṭṭhapañho
671具足坚定决心者,彼为第四度波罗蜜之智;
Ajjhiṭṭhāsi tvamiti matimā pāramiṃ so catutthiṃ; ()
37
37.
673他放逸安住,如蜜蜂采集花粉般不疲不乱;
Niccussāho vicarati yathā kesarī sericārī
674此处行住坐卧,如汝慧者所应谨守,居于正位,
Evaṃ ṭhāne gamanasayanecā’sane tvaṃ sumedha,
675坚固热勤,勇猛精进,为觉悟而努力不懈;
Ussoḷhī tyāsithilavīriyo hoti sambodhanatthaṃ
676具足坚决勇猛者,彼为第五波罗蜜之立持。
Ajjhīṭṭhāsi thiravīriyavā pañcamiṃ pāramiṃ so; ()
38
38.
678如被大地所承载了一切羞辱一般。
Iṭṭhāniṭṭhaṃ pathaviriva bho sabbamānāvamānaṃ
679不生起心意的拆毁,忍受宽容,
Nāpajjitvā manasiviktiṃ tvaṃ sahanto khamanto,
680为成佛道成为耐心者,持忍者。
Sambodhatthaṃ paravadhakhamo hohi’tī khantivādī
681今日已坚立于利他的第六度波罗蜜;()
Ajjhiṭṭhāsi parahitarato chaṭṭhamiṃ pāramiṃ so; ()
39
39.
683不逾越正道,依止如药般的救护法则。
Vīthiṃ nātikkamati niyamaṃ osadhītārakā’yaṃ
684如是,善思维者熟知此最善之真语。
Evaṃ santuttama paricitaṃ saccavācaṃ sumedha,
685你不要为求觉悟而远离正智。
Tvaṃ māvitikkami karahaci boddhukāmo subodhiṃ
686他说:“你现在已经站稳了”,这就是第七项波罗蜜;()
Ajjhiṭṭhāsi’tya’vitathakathi sattamiṃ pāramiṃ so; ()
40
40.
688即使在那里,在强风劲吹中努力,也一丝不动,
Tamhāṭhānā balavapavane vāyamāne’pi thokaṃ
689正如无动于衷的山巅高峰,
Kappaṭṭhāsi tacalati yathā pabbato suppataṭṭho,
690你应坚定地如实保持于定慧功德之上。
Tvaṃ tiṭṭhāhi tathariva adhiṭṭhānadhammesu daḷhaṃ
691他说:“你已坚固立足”,这就相似于第八项波罗蜜;()
Ajjhiṭṭhāsī’tyavalasadiso ca’ṭṭhamiṃ pāramiṃ so; ()
41
41.
693渡过湖水深渊者,常为最卑下者所胜过。
Otiṇṇesu udakarahado bho nihīnuttamesu
694凉意整体弥漫,水面因风而起波纹,彼此激荡。
Sītattaṃ sampharati hi samaṃ vārinā bhāvayeni,
695以慈无量,遍及三界众生,平等相待无差别。
Mettāyevaṃ tibhavabhavane sabbasattesu tulyaṃ
696今奉持清净,第九波罗蜜已成就,心怀慈爱恒常不懈。
Ajjhiṭṭhāsi samuti navamiṃ pāramiṃ metta citto; ()
42
42.
698善恶现前,因缘成熟时,如同种子发芽,其感应也是这样。
Iṭṭhāniṭṭhe sati paṭihate vatthujāte yathāhi
699于中间,此如肥沃土地养育花木,或许苦痛,或获安乐。
Majjhattā’yaṃ vasumativadhū hoti dukkhe sukheka vā,
700如是啊,你当如何平息心中纷扰、达到安稳无碍?
Evaṃ bho tvaṃ bhava samatulāsantibho’pekkha ko’ti
701今你已立于完整的第十度波罗蜜,具足广大智慧;()
Ajjhiṭṭhāsi savasi dasamiṃ pāramiṃ bhurimedho; ()
43
43.
703纵波涛汹涌,如海洋浩瀚无边,他却稳如泰山,波罗蜜那般广大,
Ālolento tidasapamitaṃ pāramisāgaraṃ so
704其智慧如众生之王,安住于坚定不可动摇的真义,
Sattādhiso nisitamatimā ñāṇamatthā’calena,
705你诲人如同祥和之风,所行皆善,令人愿为之行善,
Āvajjesi vasumatavadhu sādhukāraṃ’va denti
706明念充满,持守正法的威力使他坚定不移;()
Saṃkampi sampati satimato dhammatejena tena; ()
44
44.
708大地因震动而震颤,仿佛母亲因恐惧而颤抖。
Bhīrūcchamhī ghaṇapathaviyā kampamātāyi’māya
709过去世佛陀迦旃延居住时,降临此地附近。
Patvā dīpaṅkarabhagavato rammavāsī samīpaṃ,
710居民询问大地,为何因震动而摇晃,是何原因所致?
Sampucchiṃsu vasumati bhusaṃ kampi taṃkissahetu
711圣人接到报告,发表教诲,说明其因;
Āvajjetvā samuti munino tampavattiṃ kathesi; ()
45
45.
713他们没有别的期待,城中众人离开其它事务,专心一意,
Nikkaṅkhā te punapi nagarā nāgarā taṃ upecca
714恭敬敬礼佛足,如双足般庄严,供以香花及各种香薰等。
Sampūjesuṃ caraṇayugalaṃ gandhamālādikehi,
715以那奉持双手合十礼拜之印,向光明照耀者所行之事,
Katvā tena’ñjalisarasije yena dīpaṅkare’ṇo
716他从坐卧之地起身,乃是那持男子之伴;
Uṭṭhāsi so purisatisaho sannīsinnāsanamhā; ()
46
46.
718愿你疾病不生,莫作恐惧,莫心生惧怕,
Mā te rogo bhavi paṭibhayaṃ mā bhavi chambhitattaṃ
719你之意念当绝灭,烦恼当快速断尽,
Saṅkappo te paramapaṇidhi sijjhataṃ khippameva,
720女命也当安住于安乐之境,生死之地已远离,
Itthañcā’sithutipadasataṃ jātikhettā gatā taṃ
721大地以花等庄严,纷乱枝叶展现其自然百态。
Pupphādīhi mahīya jaṭilaṃ nijjarā byāhariṃsu; ()
47
47.
723超越了诸天之心的风之层次,
Abbhuggantvā pavanapadaviṃ devatānaṃ manāni
724在喜马拉雅山与萨咖并肩的苦修者,
Bodhātvo himavati sakaṃ assamaṃ tāpaso so,
725得到了不动摇的境地,来到蔓藤林中,
Patto atthācalamupagamī taṅkhaṇe raṃsimālī
726收敛自己,进入莲花池中,收摄身影;
Saṅkocetvā sarasijavanaṃ saṃharitvā’ṃsujālaṃ; ()
48
48.
728那光明者迪潘迦拉世尊居住的清净境地,
Rammaṃ dīpaṅkarabhagavato rammavatyā’bhidhānaṃ
729父母之所生的两处极善智慧之地,
Vāsaṭṭhānaṃ janakajananī dve sudevassumedhā,
730恒行戒律甚多者,为善来祥之人。
Niccopaṭṭhāyakayativaro sāgatomaṅgaloca
731提索者,为初次和第二次弟子之长老。
Tissocā’suṃ paṭhamadutiyassāvakā theranāgā; ()
49
49.
733享受众多净除烦恼者,为南达及善南达。
Nānākhīṇāsavaparivuto cā’si nandā sunandā
734彼二人中为初次与第二次弟子,最为杰出者,
Tassā’hesuṃ paṭhamadutiyassāvikā aggabhūtā,
735其身体不被世间尘垢所染,名为觉悟者乔达摩。
Kāyo’sitiratanapamito pipphalināmabodhi
736他曾带领众多人民跨越这八年雨季。
Aṭṭhāsi so pacurajanataṃ tārayaṃ vassalakkhaṃ; ()
50
50.
738导师乃是荼毘迦罗佛陀,天众所依赖,犹如利剑之灯照彻光明。
Satthā dīpaṅkaravho suranarasaraṇodīpadīpocirassaṃ
739佛陀如灯,照耀法灯于三界众生之家,驱除无明黑暗。
Dīpevo dhammadīpaṃ tibhuvanabhavane vīta’vijjandhakāraṃ
740如烈火薪燃燃烧自亮,佛陀修行并证涅槃,已断尽烦恼。
Aggikkhandho’vabhāsaṃ vihariya parinibbāyi khīṇāsavā’pi
741如断绝燃烧之油灯,尊贵弟子们安住涅槃。
Khīṇasnehāpadīpāyathariva ariyā sāvakā nibbutā’suṃ; ()
150如此,依《智慧欢乐辞典》和修行者所作,支撑众生智慧与悲心,灭除嗔恨之灯,传授释迦教法,无量功德光明,此为第二天堂。
Iti medhānandābhidhānena yatinā viracite sakalakavijana hadayānandadānanidāne jitavaṃsadīpe dūrenidāne sumedha tāpasassa mūlapaṇiṭhānaṭṭhapanapavatti paridīpo dutiyo saggo.
1
1.
744世间犹如春季装饰的池塘莲花,何苦贪恋浮华
Lokaṃ (’vasantatilako) kumudākaraṃ mā
745名为拘旃延的世尊于是觉悟,
Koṇḍaññanāmabhagavā’tha pabodhayatto,
746当时诞生的是贤明智慧、心怀宽仁的国王,
Jāto tadā varamatī vijitāvi rājā
747成为具备圆满如意宝的王者智者;()
Sampanna cakkaratano’bhavi cakkamatti; ()
2
2.
749向僧团中佛所尊敬的首领献上盛大的供养,
Saṅghassa buddhapamukhassa uḷāradānaṃ
750完毕之后,在贤明觉知的引导下发愿,
Datvā vidhāya paṇidhiṃ varabodhiyā so,
751舍弃王权,执守圣者教法,升入如来教化之境。
Rajjaṃ pahāya jinasāsanamotaritvā
752禅那者,为心离散的相反,即使心安稳的状态。
Jhānānya’lattha paṭilaṅvarappadāno; ()
3
3.
754于其附近,有一座名为拉摩瓦提的城池,城中有一贤士,名曰苏难达。
Tassā’si rammavatināma puraṃ sunando
755其为君主,父亲名曰佳那固,母亲名曰苏迦陀,
Rājā ahosi janako jananī sujātā,
756优劣比丘众,贤劣在学弟子亦皆踊跃奉行。
Bhaddassubhaddasamaṇā varasāvakā’suṃ
757三十余位比丘,为上乘弟子;(此处省略无文义)
Tisso’patissa’samaṇi varasāvikāyo; ()
4
4.
759年长者为胜觉王,在广阔沙罗树下……
Lakkhāyuko vijayabodhi visālasāla-
760名为卡利亚尼的女人所侍奉者是阿努儒达,
Kalyāṇi nāma tadupaṭṭhahi cā’nuruddho,
761其身体洁净如寒冰宝石,
Tassā’ṭṭha sītiratanappamitaṃ sarīraṃ
762曾有三众圣弟子聚集;()
Āsuṃ tayo ariyasāvakasannipātā; ()
5
5.
764其后于另一时期,因断臂伤残,
Tassā’parena samayeni’ha’naṅgabhaṅgo
765生发了恶缘恶业,致不吉祥,
Uppajji maṅgalajino janamaṅakgalāya,
766却又生起反感世尊、令心不悦之念。
Buddhaṅkuro’tiruciro surucī samañño
767当时,有一位出身婆罗门种姓的贤人名为阿瓦提苏罗。
Āsi tadā’vatisuro dvijavaṃsaketu; ()
6
6.
769他曾在佛陀弟子胜利的诸日中,供养等同觉悟之树及牛奶酪。
Datvā sasāvakajitassa dināni satta
770你看见那觉悟树,就像一份等同的供养牛奶酪。
Patthesi bodhimasamaṃ gavapānadānaṃ,
771住持者即世尊曾经开示此处,在彼处断绝烦恼。
Pabyākato bhagavatā bhavanā’hīgantvā
772出家之后,他安然无恙地知晓由禅定而生的安乐。
Pabbajjito sukhamavitdi samādhijaṃ so; ()
7
7.
774在其间,先人们程度不同,众父亲在后辈之上。
Tassu’ntaraṃ puravaraṃ pitaro’ttara’vhā
775有一位名为苏天之沙门,名为法军,
Āsuṃ sudevasamaṇo vasi dhammaseno,
776他率领着其第一弟子和随侍弟子的队伍,
Tassā’ggasāvakayugaṃ sakasāvikānaṃ
777他们的时代非常吉祥,即使在恶劣的条件下也未曾忧伤;
Bhaddaṃyugaṃ abhavi sivalicā’pya’sokā; ()
8
8.
779他曾护卫那位胜者,保护了八种法义,
Taṃ pālito jinamupaṭṭhahi aṭṭha’sīti
780他的身体犹如象牙、美玉般坚固,
Hattho’si tassa vajirūpamarūpakāyo,
781觉树下弟子众亦庄严整齐。
Bodhī’pi nāgataru sāvakasantipātā
782寿命有九万余年之久;()
Āsuṃ tayo navutivassasahassamāyu; ()
9
9.
784继之者为慈悲之宝库——心安乐者。
Tassā’parena sumano karuṇānidhāno
785掌控心意、镇压妄念者,于世间生起,
Nātho manojamathano udapādi loke,
786彼时化为佛陀之根本,不可比拟的诸王最高者。
Buddhaṅkuro’bhavi tadā’tulanāgarājā
787炽盛如火焰并缠绕如网,具无上威德与殊胜成就;()
Teja’ggijālajalito atuliddhimā so; ()
10
10.
789乃至龙王亦在龙宫之中护持其弟子。
Nāgo’pi nāgabhavanamhi sasāvakassa
790世尊以神通第四种柔和方式,
Buddhassa dibbaturiyehi katupahāro,
791施予无量布施,立下庄严誓愿,
Datvāna dānamatulaṃ paṇidhiṃ akāsi
792而语:『汝当成佛。』
Buddho bhavissasi tuvanti ahāsi buddho; ()
11
11.
794国王严洁圣明,乃至先王先父,
Khemavhayaṃ puramahū janako sudanto
795以其本国子民为子孙,
Rājā janetti sirimā nijasāvakānaṃ;
796为先驱,成为护持之所,瓦萨修学。
Aggā bhaviṃsu saraṇo vasi bhāvitatto
797索那是当时的同参沙门,也叫做无烦恼者。
Soṇā tadaggasamaṇi’si tathu’pasoṇā; ()
12
12.
799她是那条龙树,觉悟者,智慧明达者,
Tassā’si nāgataru bodhi udenatero-
800他所托付的年寿达九万岁,
Paṭṭhāyako navutivassasahassamāyu,
801身躯高达九十肘,
Ubbedhato navutihatthamitaṃ sarīraṃ
802有三众圣弟子聚集而成。
Āsuṃ tayo ariyasāvakasannipātā; ()
13
13.
804其后,又有一位名叫雷瓦达的出家人出现。
Tassā’parena udapādi’ha revatākhyo
805诸天所敬仰之足迹遍布世间之上,诸天之主,
Devādivanditapado bhuvi devadevo,
806于彼时必为众中至胜,超越天众,名震天界,
Sattuttamo bhavi tadā atidevanāmo
807如世间之首祖,乃究竟通达四部经典之智者;
Bhovādivaṃsatilako catuvedavedī; ()
14
14.
809合掌顶礼,恭敬圆满聆听法义,
Baddhañjalī sirasi dhammakathaṃ nisamma
810亲往归依最高最尊之所,
Gantvāna taṃ saraṇamuttaramuttariyaṃ;
811奉献供养,并为至尊王者施以安乐。
Datvā’hipatthayi sukhodhimatho mahesi
812汝当成佛,世尊必成也;
Buddho bhavissasi tuvantī visākarittha; ()
15
15.
814彼有一城名曰富饶者,为此尊者所胜,
Tassā’si dhaññavatināma puraṃ jinassa
815母为大后,广大无量,父亦广大,
Mātā mahesi vipulā vipulo pitā’si,
816于僧团中乃出若婆罗门天梵王天帝雨师等,
Sabrahmadevavaruṇo bhavi saṅghamajjhe
817彼亦有吉祥吉祥双组,俱为上吉;
Bhaddā ca bhaddayugalaṃ duvidhaṃ subhaddā; ()
16
16.
819彼即于觉者处长住,侍奉如来。
Taṃ sambhavo vasi upaṭṭhahi nāgabodhi
820即使是树木亦能持久不坏,此性依自性而成,
Rukkhopya’sitiratanaṃ bhavi attabhāvo,
821寿命及其数量达六万岁,
Āyuppamāṇampi saṭṭhisahassavassaṃ
822三位圣弟子相会齐聚;
Āsuṃ tayo ariyasāvakasannipātāta;
17
17.
824当那之后的时代,世间生出,
Tassā’paramhi samaye janapārijāto
825光明殊胜的圣者,已胜五魔,
Uppajji sobhitajino jitapañcamāro,
826是全知教授,根基广博而具足享受者。
Ajjhāyako sakalaveda muḷārabhogī
827彼时为佛塔筑基者,名为阿耆特那。
Buddhaṅkuro bhavi tadā’jitanāmavappo;
18
18.
829在安稳依止诸护法的基础上,
Dhammaṃ nisamma saraṇesu patiṭṭhahitvā
830将佛陀的僧团领袖舍予宝贵供养,
Saṅghassa buddhapamukhassa uḷāradānaṃ,
831以坚忍不拔的决心履行誓愿,
Datvā padhānapaṇidhāna makāsi dhīro
832你得此殊胜成果,伟大觉者;()
Tvaṃ lacchasi’ti varabodhi mahāsi satthā; ()
19
19.
834其城清净法宝,光明圆满,宛如极乐国土。
Rammaṃ sudhammamahu tassa puraṃ sudhammo
835有一国王,他是父亲,国王的夫人善行正法。
Rājā ahosi janako janikā sudhammā
836那位国王的首要弟子众难以比拟,神智完备。
Tassā’ggasāvakayugaṃ asamo sunetto
837那位国王的主要双子儿女,善良纯洁出生;()
Tassāvikā’ggayugalaṃ nakulā sujātā; ()
20
20.
839如同龙的龙树、觉悟之体所依者,
Nāgassa nāgataru bodhi sarīramaṭṭha-
840其身高约五十长掌,黑鬃老者,
Paṇṇāsahatthapamitaṃ tamatomathero,
841其寿命与九十万年相等。
Sopaṭṭhahī navutivassasahassamāyu
842有三众圣弟子集会,
Āsuṃ tayo ariya sāvaka sannipātā; ()
21
21.
844安那漏陀悉在师之后生起,
Uppajji tassa aparena anomadassi
845觉者,觉莲花般洁净无垢,面容皎洁清净,
Buddho pabuddhakamalāmalanīlanetto,
846佛为根本,胜敌已服,彼时为夜叉军帅,
Buddhaṅkuro jitasurāri tadāni yakkha-
847成为有大神通大威力者,
Senāpatī bhavi mahiddhimahānubhāvo; ()
22
22.
849成佛之道之士,发愿修持者。
Sambodhi maggapuriso paṇidhānayaṃ so
850对于僧团作为佛陀正法先锋的护持,
Saṅghassa buddhapamukhassa uḷāradānaṃ,
851在三宝皈依处安置住之后,
Pādāsi tisu saraṇesu patiṭṭhahitvā
852曾有一语『你将成为佛陀』称颂此尊至尊;
Buddho bhavissasi tuvanti jino’bruvitaṃ; ()
23
23.
854此地乃名为月光的女子,耶陀罗之称,
Ṭhānañhi candavatināma yasodharākhyā
855其母乃伟大的女王,谥号荣光,父为人王、众生之主,
Mātā mahesi yasavā janako janindo,
856其乃其父之首席弟子同辈,犹如无敌之牛首。
Tassa’ggasāvakayugaṃ nisabho atomo
857有两位美丽聪慧的女行者,作为侍女随侍于佛陀左右。
Dve sundarī ca sumanā carasāvikā’suṃ; ()
24
24.
859其觉者果德身高及其额头均隆起突出,形相庄严。
Bodhī’pi tassa kakudho munidehamaṭṭha-
860其高约五十二肘,体形威仪如大水神。
Paṇṇāsahatthapamitaṃ varuṇābhidhāno,
861长老侍者为其侍奉,身体健壮寿命长久。
Thero upaṭṭhahi ca lakkhapamāṇamāyu
862共有三位圣弟子聚集在一起,彼此学习共修。
Āsuṃ tayo ariyasāvakasannipātā; ()
25
25.
864其余一位为莲花王者,其光采如日月辉映。
Tassā’parena padumo dipadānamindo
865生时被称为心无所扰之人,
Jāto pabujjhitamanopadumo pajānaṃ,
866由此成为坚定智者,擅长破除恶障者。
Dhīro babhūva varavāraṇakumbhabhedī
867当时如狮子般华丽,似负有紫金骄傲的颈项。
Sīho tadā rucirakesarabhāragīvo; ()
26
26.
869世尊乃于涅槃之乐境中,以苦灭断为体验,
Buddhaṃ nirodhasukhavediyanaṃ vatamhi
870众生被强暴恶性所缠扰而毁损,
Sattāhamakkhipadūmehi tamaccayitvā,
871心已从前来之弟子群中收摄稳固。
Cittaṃ pasādiya punā’gatasāvakesu
872狮子显现慷慨交付所得法宝;()
Sīho vibhāsi paṭiladdhavarappadāno; ()
27
27.
874其城名为坎波卡城,又称莲花城
Tassā’si campakapuraṃ padumābhidhāno
875当时国王是贾那迦,生育不均,其子女皆不同母亲,
Rājā ahosi janako asamā janettī,
876众多僧舍寺院,以及诸优等弟子围绕其间,
Sālopasālayatayo varasāvakā’suṃ
877其最尊贵的沙门名为罗摩,是群山之尊;()
Rāmā’pi tassa paramāsamaṇi surāmā; ()
28
28.
879没有名字的护持者住在夜之禁地,执掌水神宝座——
Nāmenu’paṭṭhahi vasi varuṇo tamaṭṭha-
880身体之有,大约五十三块组成,
Paṇṇāsahatthamita massa sarīramā’si,
881觉悟犹如松树,其寿命亦长久如是,
Bodhi’pi soṇataru lakkhapamāṇamāyu
882有三众圣弟子聚集一处;()
Āsuṃ tayo ariyasāvakasannipātā; ()
29
29.
884后来,由另一位尊贵的圣者那罗陀发出光辉,
Tassā’parena varado muni nāradavho
885他破除恶业,毁坏恶行,是可畏的兽,
Pāpandhakāranikaraṃ bhīduro’dapādi,
886当时他担当佛陀庄严之具,尽展清净智慧—
Buddhaṅkuro bhavi tadā’khilajhātabhiññā-
887获得者、流转果实的食用者、修苦行者、财物众多的人;()
Lābhī pavattaphalabhoji tapodhanīso; ()
30
30.
889作意专注下定愿,根本的远离障碍
Katvānu’ḷārapaṇidhāna muḷāraviro
890给予随侍众生的随喜奉献,
Datvā sasāvakajinassa uḷāradānaṃ,
891用香气芬芳的白檀木供养
Pūjesi taṃ surabhinā haricandanena
892导师也给以言说的资粮;()
Satthāpi sampati viyākaraṇaṃ adāsi; ()
31
31.
894那里有名为稻谷丰盛的城镇,智慧广博
Tassā’si dhaññavatināma puraṃ sumedho
895此处谓一国之王,父亲母亲名为阿诺马,
Rājā ahosi janako jananī anomā,
896其君主住于两株优良娑罗树之间,
Dve bhaddasālajitamittavasi vasina-
897道路中间为沙门、贫穷之比丘尼所行;
Maggo’ntarā samaṇi phagguṇi bhikkhunītaṃ; ()
32
32.
899此时有名为瓦色多长老的比丘守护,具足形躯,
Vāseṭṭhabhikkhu tadupaṭṭhahi rūpakāyo
900其八十余颗宝珠俱足,为大索那树之枝杈,
Tassā’ṭṭhasitiratanaṃ mahasoṇasākhī,
901觉灯寿命达九万岁。
Bodhiddumo navutivassasahassamāyu
902三种圣弟子的斗争发生,
Āsuṃ tayo ariyasāvakasantipātā; ()
33
33.
904随之其后,法王迦旃延诞生,
Tassā’parena padumuttara dhammarājā
905他为三界之莲,莲花出污泥而不染,
Jāto tilokapadumo padumappitaṅghī,
906是穷极广大国力的君王,
Aḍḍho uḷāravibhavo maharaṭṭhiyo so
907当时成佛的因,虽复杂且难以言说,
Buddhaṅkuro bhavi tadā jaṭilābhidhāno;()
34
34.
909正因他证得觉悟,成就了缘起法门。
Sambodhiyā’dhigama paccayapatthanaṃ so
910为了对治异端,针对莲花大师根基,
Virovidhāya padumuttarapādamūle,
911向僧团中佛陀所引领的三衣
Saṅghassa buddhapamukhassa ticivarāni
912以心仪于三宝的态度,敬献了衣物;()
Pādāsi tīsuratanesu abhippasanno; ()
35
35.
914此处乃名为鸿雁城的阙处,是尊敬者的故乡,
Tassā’si haṃsavatināma puraṃ jinassa
915安那陀王主为其父,母亲为须迦达,
Ānandabhupati pitā janikā sujātā,
916城中有两座天宫,是须迦达所居住的。
Dve tassa devalasujātavasi vasinaṃ
917先成为同伴出家主的先行者;
Aggā bhaviṃsu samaṇisvāmitāsamā’ggā; ()
36
36.
919宽广的大树,是觉者的依所,生长茂密高大;
Lakkhāyuko sajayabodhika visālasāla
920这棵树眷顾守护着圣人,名称为淑善;
Rukkho upaṭṭhahi muniṃ sumanābhidhāno,
921他的身躯由八种宝石所组成,完备无缺;
Tassa’ṭṭha’sitiratanappamitaṃ sarīraṃ
922世尊的三众僧团聚集在一起;
Āsuṃ tayo bhagavato gaṇasannipātā; ()
37
37.
924其后于另一时刻,有名为须摩提的比丘出现。
Tassā’parena samayena sumedhanāmo
925世尊在世间成为护世者,利益大众者,
Lokamhi pātubhavi lokahitāya satthā,
926彼时如佛之匠心者,因他缘而善生,
Buddhaṅkuro kira tadānyu’bhato sujāto
927你是自家所住数亿财富的最上学童;()
Svā’sitikoṭivibhavo’ttara māṇavo’si; ()
38
38.
929彼放弃无尽的财富,甚至数十亿,
Vissajjiyāna vibhavaṃ tamsitikoṭiṃ
930将财施予善知识及三宝僧团,
Datvāna dānamasmaṃ sugate sasaṅghe,
931出家修道,追求至高无上觉悟。
Pabbajjito paramabodhi mapatthayittha
932圣者所显现者,正由沉浮无常之相而生起;
Byākāsi somuni ta’mijjhanabhāva’maddhā; ()
39
39.
934其为极美之盛大城邑,光辉灿烂,庄严无比;
Rammaṃ sudassanamahū nagaraṃ sudanto
935此城主其父亲、母亲俱为高贵贤达之人,
Tassā’si bhūpati pitā jananī sudattā,
936于僧团中成为护持者,众所希求,宜居之处;
Saṅghesu’hosu saraṇo vasi sabbakāmo
937如天神众中最贵之天神罗摩与耶摩等,庄严无双;
Rāmā yamāni paramānya’bhavuṃka surāmā; ()
40
40.
939菩提树下,立于海风之长老者也。
Bodhī’pi nīpataru sāgaranāmathero
940『你活了九万岁』者,指其年寿极长,达九万岁。
’Paṭṭhāsi taṃ navutivassasahassamāyu,
941『那时其半截身躯脱离了身体』者,谓身体局部已脱出;此处释义该脱离之义。
Tassā’ḍhasitiratanu’ggatamāsi gattaṃ
942『三次有觉察的群聚冲突生起』者,说明当时发生三次由智觉激发的团体间争斗。
Āsuṃ tayo satimato gaṇasantipātā; ()
41
41.
944『当另一时刻,国境之光出现』者,意指后来一时代,国家兴盛如明灯般显耀。
Tassā’parena samayena janappadīpo
945『诞生了善出生的世尊,征服五魔』者,表示此世尊出身良善,战胜贪嗔痴等五恶魔。
Jāto sujātabhagavā jitapañcamāro,
946『增长有七十岁,成为至善的世间主』者,谓寿命达七十岁,成为美德圆满的世王。
Sampannasattaratato varacakkavatti
947当时,有一位国王成为了大丈夫;
Rājā babhūvi’ha mahāpuriso tadāso; ()
42
42.
949心怀法义欢喜,正如对宝物二重的珍爱,
Dhammā’matena mudito ratanadvayassa
950赠与诸所有宝物,四方的财富,
Datvā sasattaratanaṃ catudīparajjaṃ,
951出家,立志成就觉悟之愿,具智慧者。
Pabbajji bodhipaṇidhiṃ paṇidhāya dhīmā
952认识到那位大圣的真如实相,称赞说:
Ñatvā mahāmuni tamijjhanabhāvamāha;
43
43.
954这座城镇欢乐吉祥,名为纯净善妙之城。
Rammaṃ sumaṅgalamahū puramuggatākhyo
955国王为父,名为光明者,母亲为袈裟授持者,
Rājā pitābhavi pabhāvatināma mātā,
956他们皆为先驱,殊胜如天般庄严,
Aggābhaviṃsu ca sudassanadevatherā
957如龙族众见,此龙族群主;()
Nāgā gaṇassadasi nāgasamālatheri; ()
44
44.
959其人者,如那罗多睹摩尼般,有所依止,具足威仪,
Taṃ nāradomuniru’paṭṭhahi ca’ttabhāvo
960手持长五十肘的菩提杖,
Paṇṇāsahatthapamito bhaviveṇubodhi,
961其寿命达九万余岁。
Tassā’bhavī navutivassasahassamāyu
962有三众具智慧聚集;()
Āsuṃ tayo dhītimato gaṇasannipātā; ()
45
45.
964其余者由此辨明形色的流转
Tassā’pareni’ha nirūpamarūpasāro
965生死轮回中具慈爱、普遍观察力,
Jātobabhūva piyadassisamantadassi,
966智者彼时非他,俱生同样如迦叶般的男子,
Dhīro tadanya’bhavi kassapamāṇavo so
967精于三种根识,探求善法;()
Vedesu tīsu kusalo kusalaṃ gavesi; ()
46
46.
969由于具不正相的大小范围而应被持守
So koṭilakkhaparimāṇadhatabbayena
970僧团之首世尊的大寺院,
Saṅgassa buddhapamukhassa mahāvihāraṃ,
971开辟建造,展现如佛期愿已成之相,
Katvā padāsi abhipatthitabuddhabhāvo
972世尊亦言必成如愿之正果;()
Buddho’pi tappaṇidhisiddhi siyā’tya’bhāsi; ()
47
47.
974月王大帝为父,母亲为普迪娜,
Candāmahesi jananī janako pudinno
975成为国王,名曰阿诺摩,
Rājā babhūva puramassa anomanāmaṃ,
976同生双兄,俱具善法品德——
Āsuṃ tadaggayugalāni sujātadhamma-
977于白昼间所有众生都能闻见;()
Dinnā gaṇassadasi pakālitasabbadassi; ()
48
48.
979那位具有听闻根的沙门得以亲近,
Taṃ sotavhasamaṇo samupaṭṭhahittha
980世尊如同婴孩般纯洁,手色白皙,
Bodhī piyaṅgu bhagavā’si asitihattho,
981年八十,已达九万岁之久,
Aṭṭhāsika so navutivassasahassama’ssa
982三族热宜群集聚合;()
Āsuṃ tayo matimato gaṇasannipātā; ()
49
49.
984由此时刻开始不久即存于世间。
Tassā’parena samayenu’dapādi loke
985以利益世间为乐的圣者,是真理的见证者,
Lokatthasādhanarato munira’tthadassī,
986即使众生最多,也是超越一切法界的极限,
Sattuntamo’pi niratikkamadhammasimo
987他具有光明的权能,当时这位名为苏斯曼那的尊者;()
Tejiddhimā isi tadā’si susimanāmo; ()
50
50.
989带来了天界花朵,
Ānīya dibbabhavanā kusumāni tassa
990那些是曼荼罗花,安放在稳固的莲座上,
Mandāravāni supatiṭṭhitapādapīṭhe,
991尊者所作的是恭敬的祈愿。
Sampūjiyāna paṇidhānamakāsi satthā
992你莫如此说,将会成为,也不会长久存在;
Tvaṃ mādiso’bruvi bhavissasi cā’yatinti; ()
51
51.
994她是美丽城池,是波罗提国的贵女,
Tassā’si sobhitapuraṃ bhavisāgaravho
995国王是父亲,众人之母,如净观的公主,名曰苏达莎,
Rājā pitā janatidevi sudassanākhyā,
996她满意而安住,是圣贤中的尊贵弟子,
Santopasantasamaṇā varasāvakā’suṃ
997法是超胜的圣贤,如此纯正的法;
Dhammā tadaggasamaṇipya’bhavuṃ sudhammā; ()
52
52.
999这无畏者是圣人,是护卫者,也是如此——
Tañcā’bhayo munirūpaṭṭhahi sopya’sīti-
1000手臂伸展者,寿命高达一百千岁,
Hatthuggato satasahassapamāṇamāyu,
1001如同兰花见证者,成道之尊者、觉悟之因,
Campeyyasākhi bhavi bodhi subodhihetu
1002三位圣众弟子集会,()
Āsuṃ tayo ariyasavakasannitā; ()
53
53.
1004此中之后,现起一位法眼显现者,
Tassā’parena udapādi’ha dhammadassī
1005无依无碍,尽观世间苦乐生灭之者,
Nissīmadhī’nadhivaro bhavapāradassi,
1006他为三十三天上神中之大圣威光者。
So tāvatiṃsabhavatamhi mahānubhāvo
1007当时,天帝确已成为佛陀的护持者。
Buddhaṅkuro bhavi tadā kira devarājā;()
54
54.
1009天人们献上神圣的香和花,供养如来。
Dibbāni gandhakusumāni kathāgatassa
1010他们在天轮王华座上,庄严安置如来的足迹座。
Cakkaṅkitorucaraṇamburuhāsanamhi,
1011诸天四众恭敬奉持佛陀的圣德。
Pūjesi dibbaturiyehi ca buddhabhāvaṃ
1012那智慧者(如来)在天空中显现此教法。
So patthayaṃ munitamijjha nabhāvamāha; ()
55
55.
1014此处成为善逝者的唯一皈依地。
Ṭhāniyamāsi saraṇaṃ sugatassa tassa
1015汝为王者之父,是众生所依靠,贤善慈爱的母亲,
Rājā pitā’si saraṇo janani sunandā,
1016如莲花居于静水,人间之众神萨咖,
Aggābhaviṃsu padumovasi phussadevo
1017诸比丘沙玛内皆称汝名,
Khemā ca bhikkhusamaṇisva’pi sabbanāmā; ()
56
56.
1019长老苏内塔被尊敬者,亲近摄持于此,
Thero sunettavisuto tadupaṭṭhahi so
1020是汝之显著特征,是胜利觉悟与显影之所,
Lakkhāyuko’si jayabodhi ñca bimbijālo,
1021尔身虽行无量善德,亦满载不灭之宝。
Tassā’pya’sitiratanappamitaṃ sarīraṃ
1022共聚三众圣弟子。
Āsuṃ tayo ariyasāvakasannipātā; ()
57
57.
1024之后的那个时期,正觉已成。
Tassā’parena samayeni’ga siddhabodhi
1025觉悟之名未为人知,教师由此而生。
Siddhatthanāmavidito udapādi satthā,
1026当时如佛之根基,俱无疏漏之智得者。
Buddhaṅkuro bhavi tadā’khīlaṅajhānalābhī
1027传授教法,果报流转,令乡土吉祥。
Bhoji pavattitaphalaṃ vasi maṅgalākhyo; ()
58
58.
1029莹熟完善,具足香气与美妙之感。
Sampannagandharasikaṃ paripakkamekaṃ
1030他从浓密的棕榈林中带来了果实芬芳的山棕子,
Ānīya so vipakulajambubhalaṃ vanamhā,
1031并将其置于经过广大持戒净行的佛陀像下,
Pādāsi tassa paṇidhīkatabuddhabhāvo
1032世尊也曾亲自触摸了这果实,祂为此作了说明;
Tañcānubhuya bhagavāpi viyākarittha; ()
59
59.
1034世尊曾在邑城中驻足,那邑城名为胜军,
Vehāramāsi nagaraṃ jayasenanāmo
1035国王为父亲,王后贤淑端庄,
Rājā ahosi janako jananī suphassā
1036僧众众多,彼此和睦,善缘相因。
Bhikkhūsu tassa vasi sambahulo sumitto
1037两位名为师梨毗的比丘尼,皆为比丘尼中上等者,仿佛天界的仙女守护。
Dve sīvali ñca samaṇīsu varā surāmā; ()
60
60.
1039此人是雷瓦陀尊者,众圣贤之尊,被众人所敬仰。
Taṃ revatomuni munindamuṭṭhahittha
1040他的觉悟如同灯芯般敏锐,虽谨慎怯懦却庄重诚敬。
Bodhī’pi tassa kaṇikāramabhīruho’si,
1041其寿命长久,外貌端庄如车马之辕,手臂健壮有力。
Lakkhāyuko sa’narasārathi saṭṭhihattho
1042三众圣弟子集会汇聚,共同研习佛法。
Āsuṃ tayo ariyasāvakasannipātā; ()
61
61.
1044此中有人自发而现,无须他力而生起无名法。
Tassā’pareni’ha samubbhavi nissanāmo
1045师长善行的践行者,不犯四种恶业,
Satthā pasatthacaraṇo caturo’ghatiṇṇo,
1046正行佛道者,时为贤王贵族所出,
Buddhaṅkuro bhavi tadāni sujātarājā
1047王权尊贵,光彩照人,立于王座之上;
Rājaññamoḷimaṇilaṅkatapādapīṭho; ()
62
62.
1049舍弃狡诈与业障,心明眼亮,
Hitvā sa’rajjamisiveyadharo sudhīro
1050以天上的无数花朵祭祀那降伏敌人的佛,
Dibbehi’nekakusumehi jinaṃ vajantaṃ,
1051虔诚礼拜,持洁净手,赞叹其庄严光辉。
Pūjesi muddhani tamāpavitānasobhaṃ
1052师长也应当是精进不懈、心志坚定者,这是明白且显著的。
Satthā’pi tappaṇidhisiddhi siyā’tya’bhāsi; ()
63
63.
1054曾经有位贤明的父亲,名为人民之集聚者,
Khemaṃ purañhi janako janasandhanāmo
1055国王生下了波旬,身处自己的议事殿中,
Rājā janetti padumā nijasaṅakghamajjhe,
1056两位梵天天人与诸龙神闻名遐迩,
Dve brahmadevudaya vissutatheranāgā
1057富有功德的顺利者,正处于顶峰神乘之一;
Phussā ca aggayugalānya’bhavuṃ sudattā; ()
64
64.
1059当时那因缘聚合的事已发生,他安住其中,悉心守护。
Taṃ sambhavovasi vasindamupaṭṭhahittha
1060彼在坐树下觉悟时,年满六十七。
Tassā’sanavhataru bodhi sa’saṭṭhitattho,
1061这是八十八年修行的伟大纪念。
Aṭṭhāsi vassagaṇanāya mahesi lakkhaṃ
1062有三众圣弟子聚集;()
Āsuṃ tayo ariyasāvakasannipātā; ()
65
65.
1064当时此伟大圣者脚踏轮回之海,
Tassā’parena bhavasāgarapādassi
1065如同大贤王胜胜如法护持世间,
Phusso mahāmuniri’hakabbhudapādi loke,
1066当时智慧坚固,已战胜贪嗔痴,敌人已灭尽。
Dhīro tadāni vijitāvi jitārivaggo
1067世尊成为国王,犹如天界诸天之王,光明耀世;
Rājā babhūva surarājanibho’rutejo; ()
66
66.
1069彼觉悟道之人,立志决心满盈;
Sambodhi maggapuriso paṇīdhāya phītaṃ
1070断绝世俗束缚,出家为众生度世,
Rajjaṃ vivajjiya sa’pabbajito janassa,
1071通晓三藏教法,宣说正法无遗;
Aññāya tīṇipiṭakāni kathesi dhammaṃ
1072释迦世尊显扬教义,恰如前代诸佛一般;
Vyākāsi phussabhagavā’pi’va pubbabuddhā; ()
67
67.
1074其出生地为迦尸城,名曰祇耶胜军。
Tassā’si kāsinagaraṃ jayasenanāmo
1075国王是父,是众生的尊贵大主,
Rājā pitā’si janati sirimā mahesi,
1076在僧团中亦是护持清净法的保障,
Saṅghesu’bhosu’pi surakkhitadhammasetā
1077如同波罗奈城中五条极重车辕的团队般严密;
Cālā tadaggayugalāni tathū’pañcālā; ()
68
68.
1079觉者树蔽荫,洁净无垢,是身躯之依止,
Bodhiddumā’malakasākhi sarīramaṭṭha-
1080其名庄严广传,举五十肘长,
Paṇṇāsahatthapamitaṃ sabhiyābhidhāno,
1081寿命延续至九十万岁之久。
Sopaṭṭhahī navutivassasahassamāyu
1082有三众聚集于世尊左右;()
Āsuṃ tayo bhakavato gaṇasannipātā; ()
69
69.
1084其中最为强盛者,是正法灭除魔障的力量
Tassā’parena sanarāmarasattasāro
1085师世自在者毗婆尸佛,现起时为遍照世尊,
Satthā vipassi’ha samubbhavi sabbadassī,
1086凭借某种业力而显现大威德大光辉,
Kammena kenaci mahiddhimahānubhāvo
1087成为佛陀之根基,时为无比之城王;()
Buddhaṅkuro’bhavi tadā’tulanāgarājā; ()
70
70.
1089如同昂吉罗萨(金刚婆罗门)的厚重黄金头饰
Aṅgīrasassa ghanakañcanahaddapīṭhaṃ
1090他的足迹被各色宝石所饰。
Pādāsi tassa khavitaṃ ratanehi nānā,
1091这位觉悟者、觉生者显现佛的本性。
So buddhabhāvamahipatthiya bodhisatto
1092那位端正圆满的胜者毗婆悉揭示了其义理。
Vyākāsi tatthasunisajja jino vipassi; ()
71
71.
1094那里有一处名为亲友之城的居所,
Tassā’si bandhumatināmapuraṃ tadeva-
1095父亲母亲都名为亲友的尊贵之人,
Nāmo pitā janani bandhumatī mahesi,
1096居住两座出尘的城邦,是诸上善弟子的所在。
Dve khaṇḍatissavasino varasāvakā’suṃ
1097月亮也是美好的双生伴侣,月之友好相伴;
Candā ca bhaddayugalaṃ bhavi candamittā; ()
72
72.
1099身躯呈现灰白无光,长满暗霾忧伤;
Dehaṃ asitiratataṃ tamasokathero-
1100身负觉悟之光,恰似细长的栏杆,
Paṭṭhāsi bodhiviṭapī bhavi kaṇhavaṇṭā,
1101那位圣者居住了八千年之久,
Vāsaṃakā munira’sītisahassavassaṃ
1102三众高贵弟子聚集一起;
Āsuṃ tayo ariyasāvakasannipātā; ()
73
73.
1104接着出现了道德上的坚定与定慧兼备者。
Tassā’parena adhisīlasamādhipañño
1105师长诞生,学舍主与族长,
Satthā samubbhavī sikhī janakappasākhī,
1106当时智慧广大,堪称诸人之王,
Dhīro tadā’bhavi arindamanāmarājā
1107信心稳固,专注珍宝之最高处;()
Saddho pahūtaratato ratanattayamhi; ()
74
74.
1109学人众多,佩戴七宝饰物皆适宜欣赏,
Bhikkhañca sattaratanābharaṇābhirāmaṃ
1110了知佛陀宝珠,随顺圣众,
Ñatvāna hatthiratanaṃ sugate sasaṅghe,
1111由是证悟佛陀地位真谛,聚集七法精华。
So buddhabhāvamahipatthayi sattasāro
1112世尊宣说,标志着安乐之源者。
Vyākāsi lacchasi sukhodhipadanti satthā; ()
75
75.
1114佛陀的常护之城存在。
Buddhassa cāriṇvatī nagaraṃ ahosi
1115母亲如明晖照耀,父亲如红日天王,
Mātā pabhāvati pitā aruṇavha rājā,
1116他在僧团中受到尊敬,加冕而生。
Saṅghesu’bhosu abhibhuvasi sambhavo ca
1117他们成为首领,如瓢虫与莲花一般;
Aggābhaviṃsu makhilāpadumābhidhānā; ()
76
76.
1119杰出者起造,胜利者守护三十七事相。
Khemaṅkaro jinamupaṭṭhahi sattatiṃsa-
1120「断手」者,是胜利觉者「波提」及「莲花」,
Hatthucchito vijayabodhi ca puṇḍariko,
1121你当知,你已七万三千岁。
So sattatiṃsatisahassa mitāyuko’si
1122当时有三众弟子集会。
Āsuṃ tayo tadiyasāvakasannipātā; ()
77
77.
1124其后,又生起称为「花饰」者,
Tassā’pareni’ha samubbhavi ketumālā-
1125因为其身发出黄色光辉,人谓为「贤者维萨巴」。
Byāmappabhāparilasaṃ munivessabhū’ti,
1126那时,佛之种子确实是清净显现者。
Buddhaṅkuro kira tadāni sudassanavha-
1127国王成为了有如王城之狮的广大统御者。
Rājā babhūva pararājagajindasīho; ()
78
78.
1129他将给予比丘团佛陀所依止的衣钵。
Saṅghassa buddhapamukhassa sacīvaraṃ so
1130施予无量奉献,弘扬尊者教法,
Datvāna dānamatulaṃ jinasāsanamhi,
1131赴向完全智慧的觉悟,选择出家之道,
Sabbaññubodhimabhipatthiya pabbajittha
1132将必定成为觉者,护持此伟大教法的导师。
Buddho bhavissasi dhuvanti tamāhasatthā; ()
79
79.
1134他的果德亦将如无可比拟的宝藏,广布无边,美好无比。
Tassā’pya’nopamapuraṃ bhavi suppatīto
1135国王,父亲,耶沙纬,母亲,大王后,
Rājā pitā yasavatī janikā mahesī,
1136索努塔拉,以及亲自皈依的比丘与比丘尼,
Soṇuttarā ca nijasāvakasāvikānaṃ
1137慷慨布施者、具足最高信心、至高弘行者;
Dāmā matiddhiparamā paramā samālā; ()
80
80.
1139他的觉悟也由此如巍峨高耸的大树般生起,
Bodhī’pi tassa bhavi sālamahīrūho’pa-
1140具足坚定持戒的比丘恪守护持,手足坚固,
Sampannabhikkhu tadupaṭṭhahi saṭṭhihattho,
1141导师为六万众弟子安住此处。
Satthā vihāsi samasaṭṭhisahassavassaṃ
1142有三人是第三座弟子的护持者;()
Āsuṃ tayo tadiyasāvakasattipātā; ()
81
81.
1144在其后不久,某实相之疑生起
Tassā’pareni’kaha samubbhavi saccasando
1145世尊赐名曰迦俱旬,
Veneyyabandhu bhagavā kakusandhanāmo,
1146当时他是大地之佛植,名为安稳王,
Buddhaṅkuro bhuvi tadā’bhavi khemarājā
1147布施的纽带之水洒落,洁净如净手;()
Dānappabandhajalasekasudhotahattho; ()
82
82.
1149他得到了袈裟、器具及饮食的供养
So pattacīvarapabhūtikamannapānaṃ
1150给予众多弟子财物后,来到住所。
Datvā sasāvakajinassa gharā’bhigantvā,
1151王舍弃世俗,立定成道誓愿。
Pabbajji bodhipaṇidhiṃ paṇidhāya rājā
1152导师的誓愿极严,誓愿必得成就。
Satthāsayā’tya’vaca tappaṇidhānasiddhi; ()
83
83.
1154解脱城的父亲吉达多。
Khemavahayaṃ nagaramassa pitā’ggidatto
1155已逝,光明现起,是维萨迦女。
Vippo vibhāvi abhavi janikā visākhā,
1156复苏尊者,长老智者再次显现。
Sañjivatheradutiyo vidhuro ca thero
1157『净士』与『纯洁者』这对词语被称为坎巴卡。
Sāmā tadaggayugalaṃ bhavi campakākhyā; ()
84
84.
1159那位具慧者亲近胜士守护他的身体。
Taṃ buddhijo jinamupaṭṭhahi tassa gattaṃ
1160他手持一束棕榈叶,站在佛智慧之树下,
Tāḷisahatthamitamāsi sirisabodhi,
1161其寿命如同一千棕榈树叶伞一般的年限。
Tāḷisahāyanasahassapamāṇamāyu
1162仅此一组弟子聚集在他的身旁;
Eko’va tassa bhavi sāvakasannipāto; ()
85
85.
1164在那之后的时刻,悲悯的宝库显现。
Tassā’paramhi samaye karuṇānidhāno
1165此者为世间主宰,形色如金山宝塔者,
Lokābhibhū kanakabhudharahārirūpo,
1166生于拘那含陀,名为山者,是圣者,
Uppajji koṇagamanomuni pabbatākhyo
1167当时为世界主,伟大人也;()
Bhumissaro bhavi mahāpuriso tadāni; ()
86
86.
1169于僧团中,佛陀尊长之献礼,
Saṅghassa buddhapamukhassa uḷāradānaṃ
1170献上大衣法衣及长袍,
Datvā mahagghavaracivarasāṭake ca,
1171彼即披着,具足所求之如来身相。
So pakabbajittha abhipatthita buddhabhāvo
1172世尊将成为觉者,彼为黑暗之医者。
Buddho bhavissasi tuvanti tamāhasatthā; ()
87
87.
1174此者以其名显赫,被称为大勇者之中的至尊。
Nāmena sobhavati tampuramuttarākhyā
1175其母父已逝,生于祭祀之家,
Mātā pitā’vanisuro bhavi yaññadatto,
1176低贱出身者,居于比丘之众,出世苦行者,
Hīyosottaravasī samaṇi samuddā
1177其弟子众多,皆为卓越众贤良德者。
Tasso’ttarā ca paramā parisāsu’bhosu; ()
88
88.
1179此护卫即为胜利者,众如三十六手环卫之士。
Taṃ sotthijo jinamupaṭṭhahi tiṃsahattho
1180阿耆梨罗者,为乌笃马喇树的见证,成就觉悟者,
Aṅgīraso bhavi udumbarasākhi bodhi,
1181汝年已满三万六千岁,
So tiṃsahāyanasahassamitāyuko’si
1182尔时唯有汝一人作为弟子得以安乐;
Eko’va tassa bhavi sāvakasantipāto; ()
89
89.
1184当时另一位大圣名为迦叶,
Tassā’pareni’ha mahāmuni kassapākhyo
1185乃为世间堕落者,如利刃锋刺般残酷,
Lokamhi pātubhavi khaggavisāṇakappo,
1186而佛种子在世间,当时乃为光明守护者。
Buddhaṅkuro bhuvi tadā’bhavi jotipālo
1187『度』者,在三种(闻、思、修)诸法中皆具足也;
Vedesu tīsu sakalāsu kalāsu cheko; ()
90
90.
1189善知识是第二者,他舍离了善逝,
Kalyāṇamittadutiyo sugataṃ upecca
1190闻法教法已深令亮彻,
Sutvāna dhammamathasāsana motaritvā,
1191使学童洞达一切义理,
Sabbaññubhāvamhipatthayi māṇavo so
1192如先贤迦叶与其他先贤所阐明;
Vyākāsi kassapamunī’pi munī’ca pubbā; ()
91
91.
1194汝于巴拉那西城居住,生父母亦然。
Bārāṇasi nagaramāsi pitā ca mātā
1195具备两种梵天赐予的强大宝物,
Dve brahmadattadhanavatya’bhidhānavanto,
1196对比丘们,此沙门亦具备三重负担,
Bhikkhusu tassa samaṇisva’pi tissabhāra-
1197三面旗帜以及两组吉祥标志,按时相应地排列;
Dvājā ca bhaddayugalātya’nuloruvelā; ()
92
92.
1199此受诸方众僧敬重的沙门,周到照料一切,
Taṃ sabbamittasamaṇo samupaṭṭhahittha
1200其身如无花果树枝般坚固,智慧觉醒,手臂健壮,
Nigrodhasākhī jayabodhi sa’vīsahattho,
1201其寿命约二千岁。
Tassā’si visatisahassa pamāṇamāyu
1202唯有一处称为圣弟子集会。
Eko’va’hū ariyasāvakasannīpāto; ()
243此处以智慧欢喜之集为名称,谓诸贤苦修所作。此乃遍知众生、心中欢喜、布施根本、宿世净土、远方善处、菩提萨埵之存彩金灯会、发心灯塔,第三天上。
Iti medhānandābhidhānena yatitā viracite sakalakavijana hadayānanda dānanidāne jinavaṃsadīpe dūrenidāne bodhisattassa sesapaṇidhātaṭṭhapana pavatti paridīpo tatiyo saggo.
1
1.
1205此为第廿四佛——灯明佛等,四者佛足为根本,
Dīpaṅkarādicatuvīsati buddhapāda-
1206宏大之发心宝藏,
Mūlesu laṅapaṇidhāna mahānidhāno,
1207加诸诸标志,如四及以上数字的成群,
Lakkhādhikaṃ caturasaṅkhiyakapakpasaṅkhaṃ
1208无量善根累积之菩提萨埵。
Puññābhisandamabhisaṅkhari bodhisatto; ()
2
2.
1210或生于各种外界因缘所致之事,
Etthantare vividhabāhiravatthujātaṃ
1211如头发、指甲、肉、血等,以及子宫胎中诸物,
Sisa’kkhimaṃsarudhirāni ca puttadāre,
1212此乃那些乞食者用以维生之物,
So jivitampi kapaṇaḍikayācakānaṃ
1213勇士舍弃之,仅为民众之利益保护自身;
Vīro pariccaji pajāya hitatthameva; ()
3
3.
1215与施舍卓越之追求、执着相违背者为敌,
Dānādhimuttipariyesana vippaveso
1216弃绝林野名声与苦行宝藏,
Patvā tapovanamakitti tapodhanassa,
1217三辆马车,载满泥泞和污秽的水。
Tihaṃ alattha sakaṭāhamaloṇaḍākaṃ
1218因被腹中痢疾所苦而生厌恶;(此为无所事事者所为。)
Yassā’bhibhūtajaṭharassa jighacchitattā; () (Akitticariyaṃ)
4
4.
1220踏上荒山丛林的路,遭遇胆怯害怕。
Kantāramagga paṭipanna manātapattaṃ
1221那位独觉佛,目睹了世间的无常变迁,显露慧眼。
Pacceka buddhamahipassiya saṅakkhavippo,
1222被太阳炽热所触及,犹如触及锋利钝刃之伤。
Phuṭṭhaṃ sakiccapasuto sūriyātapena
1223他是给予遮蔽的人,手持利刃,乐于战斗;(此为聚集众生者之行。)
Yo chattupāhaṇamadāsi sudhotapāṇi; () (Saṅkhacariyaṃ)
5
5.
1225因饥饿、痛苦和恐惧而处于混沌黑暗之地者,
Dubbhikkhapīḷanabhayena kaliṅgaraṭṭhā
1226当完全被错误缠绕时,犹如财富之河趋向枯竭,
Saṃyācataṃ yadupagamma dhanañjayavho,
1227他曾携带眼药膏前去拜见那如王者般的那伽,即“眼药王”,
Soṇḍāya gayha nijamañjana nāgarājaṃ
1228这位国王曾在南水之地施行灌浴;() (《苦律行》)
Yo dakkhiṇodaka nisekamakāsi rājā; () (Kurudhammacariyaṃ)
6
6.
1230他后来成为了伟大的光明转轮圣王,
Hutvāna yo mahasudassana cakkavattī
1231此王昼夜居住于库萨瓦蒂城中,
Rājā kusāvatipuramhi divā ca ratto,
1232以布施供养施物,施行布施之后,
Vatthattapānamupatesi carāpayitvā
1233称颂擅长打战的勇士和智者;()(大善逝传)
Bheriṃka asesakapaṇḍikayācakānaṃ; () (Mahāsudassanacariyaṃ)
7
7.
1235即使是七地庄严的首席祭司,
Yo sattabhumibhujasāsi purohito’pi
1236也曾从王侯手中获取全部财富与财宝,
Rājūhi laddhamakhilaṃ dhanadhaññarāsiṃ,
1237并舍弃一切向求福德者献上财富,
Sampattayācakajanassa paricchajitvā
1238积累福德束缚,为觉悟之因;()(大迦毗陀传)
Puññappabandhamabhisañcini bodhihetu; () (Mahāgovindacariyaṃ)
8
8.
1240因顺法而知名为大地之主者,
Dhammānusāsi nimināma mahībhujo’pi
1241布施宫殿于米提拉,设有四面门扉者,
Sālaṃ vidhāya mithilāya catummukhaṃ yo,
1242所布施者为四种未断尽生者,猿鸟等类,
Acchinnamatthijanapakkhicatuppadānaṃ
1243曾行慷慨布施,久已施与水粮供应众生;(此称为旃陀罗王行)
Dānaṃ pavattayī purā dadataṃ variṭṭho; () (Nimirājacariyaṃ)
9
9.
1245彼者乃一王子,来自单一王室,
Yo ekarājasutacandakumārabhūto
1246为众人举行直接加冕仪式的盛会而行,
Muddhābhiseka karaṇāya janehi gacchaṃ,
1247『即便在三界中受感召』者,谓于欲界、色界、无色界诸有中皆受感召。
Saṃvejito savibhave tibhave’pi yaññā-
1248『结集猛风,转动魔轮』者,比喻诸欲烦恼如狂风大作,推动恶业如轮,转转不息。此句出自《莨达俱马喇经》。
Vāṭaṃ vidhāya’bhipavattayi dānavaṭṭaṃ; () (Candakumāracariyaṃ)
10
10.
1250『彼取众生,若水会聚』者,喻彼魔王以烦恼法如水般聚合,摄取众生。
Yo vatthusāragahaṇena atittarūpo
1251『于大地王——即天界首领西维那处』者, 漫流比喻彼主宰如大地诸天,摄受众生。
Bhumissaro’pi sivināma surādhipassa,
1252『遮蔽月光,闭蔽视眼』者,意谓魔王以无明复蔽智慧之眼。
Jaccandhavesagahitassa vilocanāni
1253『开启眷属,得天眼通』者,指世尊衮丹雅王以正法启迪弟子,使得如天眼通般清明通达。此句出自《西维罗王经》。
Uppāṭayitva padadaṃ labhi dibbacakkhū; () (Sivirājacariyaṃ;)
11
11.
1255慷慨布施为最胜,通达多智者也。
Dānādhimuttiparamo sasapaṇḍito yo
1256寄居舍利之友,恪守戒律之行者,
Mittenu sāsiya adhiṭṭhituposathaṅgo,
1257如燃炭般痛苦难忍,生命皆受煎熬之苦,
Aṅgāramuddhani papāta sajīvitāsaṃ
1258舍弃高贵种姓与身肉欲之望;这是多智行者之行;此即此处波罗蜜也。
Hitvā dvijassa tanumaṃsapadātukāmo; () (Sasapaṇḍitacariyaṃ; Itidānapāramīṃ)
12
12.
1260若有作母亲之奉养者,殷切勤奋身心奉行,
Yo mātuposakakari bhisamuddharatto
1261如盲象持手腕之猿,为协助照看而努力者,
Andhāya hatthidamakena kareṇukāya,
1262尽管头发颤动而未受损毁,
Soṇḍāya suṭṭhugahito’pya’vikaṇḍitassa
1263为了戒律不被破坏而不生畏惧,亦不生瞋恨;(母亲侍者行为)
Sīlassa khaṇḍanabhayā najanesi kopaṃ; () (Mātuposakacariyaṃ)
13
13.
1265彼多富蚺蛇,其躯体不可转动,
Yo bhuridattabhujago’parivammikaṭṭho,
1266坚定地持守戒律,修习禅定与正见,
Sīlabbataṃ visadharo samadhiṭṭhahitvā,
1267在壳质的散裂蛇身之中,如猴钩状,
Peḷāya khittabhujage ahiguṇṭhikamhi
1268因戒律如钩钉之害而生畏惧,弃止瞋恨;(彼多富行为;)
Sīlassa kuppanabhayena jahāsi kopaṃ; () (Bhuridattacariyaṃ;)
14
14.
1270具有戒律等威德并具热诚禀性的者,
Sīlabbatādivibhavo jalitiddhimā yo
1271称为掘蛇,隐匿于蛇洞之中,
Campeyyanāmabhujago ahiguṇṭhikamhi,
1272如意愿所适,在其流动蜿蜒似于蜈蚣之状,
Icchānurūpavicaro camarī’va vālaṃ
1273其戒德犹如织网,纵使全身缠绕亦不动摇;(此为掘蛇行状)
Sīlaṃ jugopa napi tabbadhake cukopa; () (Campeyyacariyaṃ;)
15
15.
1275若有清净心已觉悟正见坚定者,
Yo cūlabodhivisuto samadiṭṭhahatvā
1276舍弃戒律之林,住于喜悦之所,
Sīlabbataṃ vanamupecca vasaṃ piyāya,
1277被此禁止,即使是由贵族控制的城邑,
Tāyaṃ pasayha gahitāya’pi kāsiraññā
1278也因皈依清净戒律而远离嗔恚;(此句出自《小菩提道论》)
Sīlabbisodhanaparo pajahittha rosaṃ; () (Cūlabodhicariyaṃ)
16
16.
1280即使是极为凶猛如野牛的巨兽,面对坚固之口,
Yo bhiṃsarūpi mahiso’pi valimukhassa
1281他紧闭牙齿,持守清净的戒律,
Āguṃ titikkhamakhīlaṃ parisuddhasilo,
1282不听信树下夜叉的诽谤言语,
Rukkhaṭṭhayakkhavacanāni paṭikkhipitvā
1283他因畏惧戒律的破坏,不起恐惧而放弃恐惧。
Taṃ sīlabhaṅgabhayato bhayato mumoca; ()
17
17.
1285如同水流川河在奔涌流动,
Yo vuyhamānamapanīya nadīpavāhā
1286因施与友粮养活众生而生慈悲,
Mittadduhiṃ putasajīvitadānahetu,
1287如王不动怒,放弃杀伐,心平忍让,
Raññā mumoca vadhiyaṃ avikopanena
1288戒律如坚硬犀角,鹿群王者行刚正威严,
Sīlassa rūruhariṇo’pi harissavaṇṇo, () (rūrumigarājacariyaṃ;)
18
18.
1290如坚固坚硬的大象牙般完整无缺,
Yo dantakaṭṭhasakalehi jaṭākulehi
1291暴怒恚恨如乱发纠结,毒蛇盘绕般施加伤害,
Kuddhena kuṭajaṭilena katāhisāpo,
1292驾驭象车的贤者,以持戒为财富,
Mātaṅakganāmamuni sīladhanaṃ jugopa
1293以强大的坚固守护力保护其戒;(象车行者)
Sampātasāparipumiddhibalena rakkhaṃ; () (Mātaṅgacariyaṃ;)
19
19.
1295已经登上圣道,中庸而无畏的恶秽之徒,
Maggāvatiṇṇamadhamaṃ kalhābhīlāsā-
1296组建僧团,相助如同双轮车行进的法力鬼神,
Saṅghaṭṭitobhayarathaṅgamadhammayakkhaṃ,
1297由怒火点燃而不熄灭其威严者,
Kopagginā naparijhāpayamiddhimā yo
1298此乃守护戒律的法鬼王;(法中法的天子行者)
Sīlaṃ rarakkha khalu dhammikayakkharājā; () (Dhammādhamma devaputtacariyaṃ;)
20
20.
1300彼于行为恶习之胜利者,
Yo porisādavasagassa jayaddisassa
1301以王命令为极,增益生活,
Rañño paṭiññamadhikicca vijivitāso,
1302战争已破,敌寇临近,
Khīttāyudho tadupagamma alīnasatto
1303驯服天魔,诚以此为因;(敌寇行为。)
Yakkhaṃ damesi nanu sīlavataṃ nidānā; () (Alīnasattacariyaṃ;)
21
21.
1305彼如杻车执持者,满己享受,
Yo saṅkhapālabhujago nijabhogapūra-
1306负重担,随流波,饮食之子,
Vyābhaṅgibhārataravāhiti bhojaputte,
1307以慈悲为怀,展现亲近之心。
Kāruññamāpa abhigantumapādatāya
1308即使畏惧犯戒之罪,热忱亦不会熄灭;(此为守护律仪之教导;如是,称为戒波罗蜜;)
Sīlassa bhaṅgabhayato’pi hutāsatejo; () (Saṅkhapālacariyaṃ; Iti sīlapāramiṃ;)
22
22.
1310显露诸行法无常破灭之相。
Saṅkhāradhammakhaṇabhaṅgasabhāvadassi
1311如燃尽的水珠一般消散于风中的是战胜者,
Ussāvabinduvilayaṃ’va yudhañjayo yo,
1312国王因百姓哀号而放弃王位,
Rājā janassa rudato pavihāya rajjaṃ
1313修行至出离波罗蜜,舍弃尘世而出家;(此为战胜者之行;)
Nekkhammapāramimapurayi pabbajitvā; () (Yudhañjaya cariyaṃ;)
23
23.
1315那即是苏摩那萨悉陀所生的库鲁国王子,
Yo somanassavisuto kururājaputto
1316依赖不能教化、心志糙乱、言语紊乱的恶行,
Dussīlakuṭajaṭilabbacanaṃ paṭicca,
1317受王后任命,受命处死、列于受命处死之列,
Raññā niyojitavadho vadhakāvakāsaṃ
1318遂奉命执行,离开王城;(此即苏摩那萨的行为;)
Laddhānusāsiya’bhinikkhami cattarajjo; () (Somanassa cariyaṃ;)
24
24.
1320又有迦尸国王之子,同样名为阿瑜伽罗,
Yo kāsirājatanujo’pi ayogharākhyo
1321此在尊者本人长久居住于阿瑜伽罗之地,
Īhaṃ bhato ciramayogharavāsahīrū,
1322舍弃王位,追随至高无上的父亲。
Rajjaṃ pahāya paramaṃ pitarā padattaṃ
1323已成出家的至高波罗蜜者,入森林修行;(此句含义源自于无垢实践者之行。)
Nekkhammapāramiparo vanamotarittha; () (Ayogharacariyaṃ;)
25
25.
1325彼者虽为五欲品行的明灯,然而并未在此处现身,
Yo pañcakāmaguṇadīpanato’padiṭṭha-
1326还摈弃了因伴侣或朋友之言而生起的话语,
Sambhattamittavacanampi paṭikkhipitvā,
1327如同金色光芒散尽后只剩光辉一样,号称为金色者,
Niddhantakañcananibhacchavi kañcanākhyo
1328放下俗世牵挂,弃绝家族,出入于苦行林中;(此句意在宣说苦行者之行为。)
Patvā tapovanamapabbaji bandhavehi; () (Bhisacariyaṃ;)
26
26.
1330如同风中被折断的嫩枝一般,
Pakkhittadaddulanahārurivā’nalamhi
1331于行法之境界中往返转动,
Saṅkhāradhammavisaye paṭivaṭṭitatto,
1332彼放弃了金银宝物的富贵,
Yo soṇabhusurasudhī vibhavaṃ pahāya
1333随众生出家,向风求去;(此为索那智慧行者事迹;此即出世间布施波罗蜜);
Pabbajjituṃ sapariso pavanaṃ jagāma; () (Soṇapaṇḍitacariyaṃ; Iti nekkhamma pārami;)
27
27.
1335彼如军卒,守护着摇摇欲坠的稚子,
Yo seṇako sudhi pasibbakagabbhasāyiṃ
1336以清净心摒弃迷惑与污秽,
Vippassi mohakalusikatamānasassa,
1337一切痛苦极其严重者,长久得以示现。
Sappaṃ sughoramupadassiya dīghadassī
1338以智慧至高圆满而充盈广大智慧;() 《大将军贤者传》行。
Paññāsupāramimapūrayi bhurimedho; () (Seṇakapaṇḍita cariyaṃ;)
28
28.
1340无论何等伟大神通的智者,妙智者也,
Yo yaṃ mahosadhasamākhyasudhī sudhīso
1341虽被大火焚烧、陷于困境,仍犹如未曾被毁灭,
Ummaggasaṃvutanisaggavatisamo’pi,
1342如同强大之王主米提利那般未曾消散,
Ummaggato’va sabalaṃ mithilādhināthaṃ
1343以智慧、慧见为主宰,击败敌人,使其释放;() 《大智慧神通行》即指智慧的至高完成。
Paññāpajāpatipati riputo mumoca; () (Mahosadhacariyaṃ iti paññā pāramī;)
29
29.
1345如暴风疾雨之猛力般的精进,以锐不可挡之勇猛力量展现。
Vālenu’ḷāravīriyo vīriyena ghoraṃ
1346如同轮回之苦无时不在般,无论何时何地皆不间断。
Saṃsāradukkhamiva yo kisakālako’pi,
1347如深渊海水般深重,充满恻隐慈悲之心。
Gambhīrasāgarajalaṃ sapajānukampī
1348常当努力发扬,以灭尽贪欲无明为目标,众生之苦海宜当消除。
Ussiñcituṃ satatamārahi sattasāro; () (Kālaka cariyaṃ)
30
30.
1350如同大王尊贵之皇族之子,智者父亲及尊贵母亲所生也。
Rājāmahādijanako janakundacando
1351如深沉丰沛的广阔河水,水流广泛波澜壮阔哉。
Gambhīrabhurisalilaṃ salilākaraṃ yo,
1352勇猛有力、臂膀坚实者,是勇猛的真正表现。
Sūro’rubāhuvīriyo vīriyaṃ tatāra
1353于轮回之海中航渡者,形同船舟渡者。(此为菩萨大行;是谓勇猛波罗蜜。)
Saṃsārasindhutaraṇe taraṇīsarūpo; () (Mahājanakacariyaṃ; Iti vīriyapārami;)
31
31.
1355那宽忍心胸广大的,持忍不缺少的人,
Yo khantitintahadayo yatikhantivādī
1356即便遭受一切被毁坏、具有一切破坏本质的境遇,
Chedāpite’pi sakalaṃ sakalattabhāve,
1357也如同以清水灌溉润泽般——平等且宽忍地滋养守护,
Samapūtakhantijalamevabhūsaṃ siseca
1358具足忿怒火焰焚烧的强烈障碍,断然忍受不动摇。(这是宽忍持守的行为。)
Vyāpādapāvakapadittakalāburāje; () (Khantivādī cariyaṃ)
32
32.
1360护持正法者乃真正正法护持者。
Yo dhammapālanaparo susu dhammapālo
1361即使身为杀戮者,行为如狮子般猛狠,
Kārāpite’pi vadhakeha’simālakammaṃ,
1362虽临近炎热地狱的痛苦境界,堕入其中,
Āsannatāpanirayamhi patāparāje
1363此人能发起宽忍乃至至上的宽忍;(即忍辱波罗蜜的行持;)
Khantiṃ pavattayi manappitakhantimetto; () (Dhammapāla cariyaṃ; Iti khantipāramī;)
33
33.
1365此人无惧贼盗强盗与魔患诸恶,心无动摇,
Yo antarīpagabhayaṃkarasuṃsumāra-
1366其言辞纯正坚定,宛如猴王庄严王者,
Muddhāsamappitapado kapirājabhūto,
1367放弃、答恩、回报、感恩皆不可得。
Dinnaṃ paṭiññamanukubbamanaññalabbhaṃ
1368于此彼岸,不堕无有真理恐惧者。──(猕猴王行为)
Najjā papāta paratīramasaccabhīrū; () (Kapirāja cariyaṃ)
34
34.
1370彼者为真理彼岸者,其意为:
Yo saccapāramiparo vasi paccanāmo
1371以真理为基建立真理者,为真理见者,
Saccena saccamahīsandhiya saccadassī,
1372在此世界之岛屿南方亲善同进,
Poriṃ samaggakaraṇiṃ sirijambudīpe
1373护持全过程,遍护众生,倡导正语。──(真理及其怖畏行为)
Sampālayaṃ sakalalokamavoca vācaṃ; () (Saccasavbhaya cariyaṃ;)
35
35.
1375若谓来源于圆轮法器之生者,非生于不成熟之翅膀,
Yo vaṭṭapotakadijo avirūḷhapakkha-
1376其足极小,似穴居之猪胎般卧于草床之上,
Pādo’tikhuddakakulāvakagabbhasāyī,
1377于真实之十六手指之尺寸之处,
Saccena soḷasakarisamitappadese
1378飞翔于火焰已息,寿命趋于终结;(意谓圆轮法器之行为;)
Dāvagginibbutimakā thiramāyugantaṃ; () (Vaṭṭapotaka cariyaṃ;)
36
36.
1380若谓蝇鸟鸣、蝙蝠、飞蝗等之生,
Yo gijjhakākabakabāṇakabhakkhabhuta-
1381于亲属亲夜饮中,因忏悔已尽最终消除业障者,
Bandhu nidāgharavitāpaparikkhayā’pe,
1382释放被火焚烧之物,驱除蚊虫王。
Ritte saramhi parimocayi maccharājā
1383此乃真理,于非时节降雨之因缘;(蚊虫王行状)
Saccena’kālajaladāgamapaccayena; () (Maccharāja cariyaṃ;)
37
37.
1385恶见不净,心意急速闪动而动摇不定者;
Duṭṭhāhidaṭṭhavisavegavimucchitaṃ yo
1386由于愚痴懈怠,无所戒护,居于牝兽所给予安稳者,
Maṇḍabbatāpasavaro’rasayaññadattaṃ,
1387行慈悲真实功德,黑暗中点燃灯明,
Katvāna saccakiriyaṃ karuṇāya kaṇha-
1388睿智圣者释除黑暗(烦恼束缚);(黑暗灯明行状)
Dīpāyano muni mumoca tamāpadamhā; () (Kaṇhādīpāyana cariyaṃ;)
38
38.
1390那位名为苏陀苏摩王的国王,
Yo porisādavasago sutasomarājā
1391其国宽广,长三由旬,且其寿命长,
Rajje tiyojanasate sakajīvite’pi,
1392诚实得以守护,无论外在真实亦不失望,
Saccaṃ rarakkha nanu saccaparo nirāso
1393他对罪恶不生内疚,尚能施予恩惠且感恩回报;(此为苏陀苏摩行;谓为真实之精进。)
Dinnaṃ paṭissavamubhinnamapānukubbaṃ; () (Sutasomacariyaṃ; Iti saccapāramī;)
39
39.
1395涅槃为此国威严,令众生对生死生起恐惧,
Nibbinnarajjavibhavo bhavabhīrūtāya
1396那愚钝盲聋的愚民,愚钝之人也,
Yo mūgapakkhabadhirākati mūgapakkho,
1397在适宜时机还未到来之际,不宜仓促放弃。
Nīte nikhātumapaki sīvathikāvakāse
1398你已坚决立志,这实为坚定的精进;(此为坚定持志的修行功德)
Daḷhaṃ adhiṭṭhitavataṃ vata nojahāsi; () (Temiyacariyaṃ; Iti adhiṭṭhāna pāramī;)
40
40.
1400慈爱安住为父母之最上守护。
Mettavihāraparamo piturandhayaṭṭhi
1401那如满月光辉的金色宝珠,
Yo somasommayadayo’pi suvaṇṇasāmo,
1402被藤蔓环绕,随风摇曳生姿。
Vāḷehi samparivuto pavane vihāri
1403以慈爱充满了使人远离恶习的深厚持戒;(此为金色宝珠的行为)
Mettākhyapāramimapūrayi pāpabhīrū; () (Suvaṇṇasāmacariyaṃ;)
41
41.
1405是那位统治一国的迦尸国王
Yo ekarājavisuto bhuvi kāsirājā
1406他在同类众生的寿命中,极为亲近慈爱,位居其上,
Mettākalattadutiyo sakajīvite’pi,
1407在治理国民、统治邦土上,表现出实际的相应行为,
Avachinnarajjavibhāve paṭipakkharāje
1408对慈爱持有圆满无缺的实施与展现;(此称单一国王行;此即慈爱波罗蜜。)
Mettāya samphari samaṃ paribhāvitāya; () (Ekarājacariyaṃ; Iti mettā pāramī;)
42
42.
1410那位如同治毛鹅一样纯净的黄藤木,
Yā lomehaṃsavisuto’pi tulāsarikkho
1411在尊敬与侮辱之中,无论欢乐还是痛苦,
Mānāvamānanakaresu sukhe ca dukkha,
1412住于林边树丛繁密遮蔽之中者。
Vāsaṃ cavaṭṭhiparikiṇṇasusānamajjhe
1413厌恶嗔恚均灭,安忍公平,正平等心;(此为颈上的天鹅行持;此即平等持境的标志。)
Veraṃ averamanupecca rarakkhu’pekkhaṃ; () (Lomahaṃsacariyaṃ; Iti upekkhāka pakāramiṃ)
43
43.
1415此乃专注于觉悟,具足成熟智慧者。
So bodhiyā’bhiniyato paripakkañāṇo
1416佛因正觉之因,依无过之布施波罗蜜之力,成为佛之根基。
Buddhaṅkuro’pacitapāramitābalena,
1417心中烦渴消散,眼不过度追逐,嗜渴如箭不再生起,饥渴如毒蛇不侵扰。
Nijjhāmataṇha’sitakañjakkhuppipāsa-
1418在众生轮回之中,超越生死而未曾重生者;(此处省略文句详见原文。)
Lokantarorunirayesu na jātu jāto; ()
44
44.
1420无关阉割男子、傻瓜翼膀、
Nālattha paṇḍakanapuṃsakamūgapakkha-
1421心欲生起者、畜生母胎之性质,
Chaccandhajātibadhiritthijaḷattabhāvaṃ,
1422非蝇、蝱、疥癞、稚猿等诸类,
So makkhikāmakasakutthakipillikādi-
1423非蚁、虫、蝇、象等众生种类;()
Jātyā napātubhavi kīṭapaṭaṅakgajātyā; ()
45
45.
1425无关有香象之怒放枝条性质,
Nālattha gandhagajato puthulatta bhāvaṃ
1426无关树叶柔软细微性质,
Nālattha vaṭṭasusukā sukhumanta bhāvaṃ,
1427无有溢出、溅落、恐怖之相的状态,
Nālattha umdanamammanakatta bhāvaṃ
1428无有如此薄弱之至速状态;
Nālattha evamatihīnataratta bhāvaṃ;
46
46.
1430既无杀母者,亦无杀父者,
Nāhosi mātuvadhako pitughātako vā
1431亦无破坏僧团者,亦无杀害阿拉汉者,
Nāhosi saṅghabhiduro arahantaghāto,
1432亦无以恶劣心念对彼如来,
Nāhosi duṭṭhahadayena tathāgatassa
1433亦无令身体发出哭泣之悲痛者。
Nāhosi saṃjananako rudhirassa kāye; ()
47
47.
1435行为受损,即那些违背戒律的人,
Kammaṃ phakhalaṃ tadubhayaṃ paṭibāhino ye
1436持有断灭见的人常处于此种状态,
Ucchedadiṭṭhigatikā vihariṃsu tesaṃ,
1437他们何时曾得安稳,不怀疑于信心?
Laddhiṃ kadāci naparāmasi saddahāno
1438行为与果报皆确定,志向觉悟之道者是也;
Kammaṃ phalaṃ niyatabodhiparāyaṇo so; ()
48
48.
1440于某种心态中存有名色四分,
Yasmiṃ bhave bhavati nāmacatukkamattaṃ
1441即便在众多善行的条件下,亦如是。
Tatrā’pi puññakaraṇattha masaññasatte,
1442由八支而不转回,一贯专注于清净之处,
Aṭṭhānato napaṭisandhimagaṇhi suddhā-
1443在五种衣服之中,偶尔害怕纷扰妄念,
Vāsesu pañcasu kadāci papañcabhīrū; ()
49
49.
1445佛为圣者,必定到达觉悟之地,何时何处,
Buddhaṅkuro niyatabodhipado kadāci
1446在寿命长短且出没之地,安乐为所依,
Dīghāyukesu’pibhavesu sukhānapekho,
1447作了超越的教导语,以求此生命世界中,
Katvā’dhimuttivacanaṃ idha jīvaloke
1448得生彼岸,完成十度之满庄严;
Nibbatti so tidasapāramipūraṇatthaṃ; ()
50
50.
1450正如是,彼为世间雄者,内心不安,难以安心,
Iccevaṃ so purisanisabho duppavesassa bodhi-
1451在宫殿之中,具足降伏镇静的相貌与仪态,
Pāsādassā’vataraṇasamattiṃsatisseṇirūpaṃ,
1452意欲断绝,为他人利益精进,迦旃延种性生起,
Nipphādento parahitarato pāramīdhammajātaṃ
1453于轮回中周转,周转极久,忍受极苦极怖的痛苦。
Saṃsāre saṃsari cirataraṃ ghoradukkhaṃ titikkhaṃ; ()
294以上为智慧乐集释所说,由修行者编撰,具足圆融通达,心如乐藏,福德因缘具足,如来净土之远处光明,护持远方,超越法流转,光明普照,天界中第四净土。
Iti medhānandābhidhānena yatinā viracite sakalakavijana hadayānanda dānanidāne jinavaṃsadīpe durenidāne pāramidhammābhisaṅkharaṇa pavatti paridīpo catuttho saggo.
1
1.
1456义理明白,词语富含多般光彩宝饰,配以奇妙庄严,
Atthavattapadaṃ nānāvaṇṇamaṇṇavajānvitaṃ,
1457如同眼前所见,住于舍卫城东侧之城;(谓戒律之束缚)
Patthyāvattamivāhosi jetuttarapuraṃ pure; () (Silesa bandhanaṃ;)
2
2.
1459佩戴金色宝带,环饰缠绕束缚之金链,
Parikhāmekhalādāma baddhapākārasoṇinī,
1460彼城乃诸王之都,如新娘环佩华饰;(此处省略韵句)
Rarāja rājadhānī sā vadhūva patimaṇḍitā; ()
3
3.
1462佩戴珍珠宝石饰品,装饰以婴孩与少女形象,
Maṇisiṅgaṃsumālābhi bālaṃsumālivibbhamaṃ,
1463城中布满围墙如兔群相绕,防护严密;(此处省略韵句)
Sasaṅkamaṇḍalaṃ tasmiṃ palamhesā’bhīsārikā; ()
4
4.
1465室内供奉印染精美宝物之殿堂,
Indirāmandirā’mandamaṇimandirasālinī,
1466金光闪耀的冠饰,众多羽毛装点其上;
Hemaddhajāvali tasmiṃ kiḷāpayi kalāpino; ()
5
5.
1468大王,众城之王,身披华贵的铠甲,
Rarāja nāgarājānaṃ kappitābharaṇehi ca,
1469其城宛如云翳笼罩,坚固如树根般坚韧;
Dāṭhāhi dānadhārāhi meghavacchantā’va sā purī; ()
6
6.
1471俊马群嘶,尘土飞扬,衣袍被风吹拂,
Turaṅganikaroṇḍutadhulidhūsaritambaraṃ,
1472遮蔽烈阳的广场帐篷,光彩夺目;
Nivāritātapaṃraṅgavitānassirimāhari; ()
7
7.
1474蓝色端坐的众生,莲花绽放,面容庄严,
Nīlasevāladhammillā samphullakamalā’nanā,
1475这句话形容莲花盛开,像是含苞待放的眼睛和鹅羽似的乳房。
Tahimuppalalola’kkhī haṃsapīnapayodharā; ()
8
8.
1477如同灌木丛中有攀援的织布鸟一样,枝叶郁密丛生。
Kiñjakkharājirasānāruddharodhanitambinī,
1478如同被断落的宝石和装饰点缀的女人一样,荷花缓缓绽放。(此处意指戒律的束缚)
Bhiṅgālimaṇimañjirā nārī’vā’suṃ sarojinī; () (Silesa bandhanaṃ;)
9
9.
1480她没有用木头做成的农具,犹如未经加工的稻谷一般,
Kevakalaṃ kapparukkhehi vinā sā rājadhānya’hu,
1481像多谷之国王的稻田一样,拥有丰富的一切财物;
Visāṇārājadhānī’va sabbasampattisālinī; ()
10
10.
1483曾几何时,一位识人之明的国王曾在这城中出现,
Kadāci purisājañño rājā’hosi pure tahiṃ,
1484『Vessantaro』这名被称为『延续世间者』,意指其作用超越普遍世相。
Vessantaro’tināmena vissuto bhuvanattaye; ()
11
11.
1486他如同一名王子,专心于施舍游戏,致力于布施行为。
Kumāro’va samāno so dānakīḷāparāyaṇo,
1487身体所依存在的元素,以及宝石和装饰品等,无一不被他持有。
Kāyūpagāni dhātīnaṃ ratanābharaṇāni’pi; ()
12
12.
1489将这些物品逐一拆解后,用作再造,被其精心打理修整。
Khaṇḍākhaṇḍaṃ karitvāna navakkhantuṃ kapariccaji,
1490如此,这位八十岁的长者专注于外在之物的管理与保护。
Evaṃ bāhiravatthūnidadanto aṭṭhavassiko; ()
13
13.
1492他修建宫殿,喻示生活与安稳,引导仆人进行整饬和安排。
Pāsādamabhirīhitvā sonisajjā’bhiyācanaṃ,
1493思惟『Dassāmī』,是指止步不前、静止不动;此词含有刺刀似的赤红色象征。
Dassāmī’ti vicintesi sisakkhimaṃsalohitaṃ; ()
14
14.
1495大勇士安然愉快,在顺利的时节,如同明月般光辉照耀,
Sukhedhito mahāsatto sukkapakkhe’va candimā,
1496以十种德行护卫治理,统摄国王尊贵及其百姓;
Pālesi dasadhammena patvā rajjasiriṃ pajaṃ; ()
15
15.
1498一日,这位国王安坐于宫殿之中,
Nisajjo paripāsāde so rājā ekadā raho,
1499心中割断欲望与烦恼,消除杂恼如初生的新芽;
Kāmānaṃ saṅakkilesañca vokārādīnavaṃ sari; ()
16
16.
1501这位已厌离出家生活的国王,已证入涅槃不还于生死流转。
Pabbajjāhirato rājā nibbinto vibhavebhave,
1502舍弃财物精华,远离帝王的荣耀。
Sampattisāramādāya hitvā rajjasiriṃ varaṃ; ()
17
17.
1504如同狂怒燃烧的森林之火般,愤怒之念如烈焰燃烧。
Mattamātaṅakgarājā’va aggipajjalakānanā,
1505为亲属的灾难而哭泣,离开了自己的家园。
Rudato ñātisaṅakghassa agārasmā’bhi nikkhamī; ()
18
18.
1507满载花香的檀香树木,枝叶装点繁茂如锦簇。
Campakāsokavakulatarusaṇḍasumaṇḍitaṃ,
1508头顶环绕如冠的装饰,鸟语啼鸣此起彼伏。
Sikhaṇḍimaṇḍalākhaṇḍakīḷaṃ kokilakūjanaṃ; ()
19
19.
1510众多野兽飞禽聚集,近水之地栖息安逸。
Anekamigapakkhīnamāsayaṃ salilāsayaṃ,
1511开敷的花朵欣喜绽放,迎接柔和的凉风吹拂;
Vīkāsakusumāmodappavāsitasamīraṇaṃ; ()
20
20.
1513甘露般沁润,布满湿润的光泽之水,
Madhumattā’liṅdhaṅkāranibbhara’mburuhākaraṃ,
1514从高处倾泻,如泻玉之流,深沉而广阔,充满大地;
Sampātanijjharā’rāvagambhīrabhuribhūdharaṃ; ()
21
21.
1516吹拂稳定,不动摇的弯曲山峰,如同重重山脉,
Pavavekakkhamaṃ vaṅkapabbhāraṃ girigabbharaṃ,
1517难以吹动,折折绊绊的山,名为弯曲山的树林;
Duppavesapakathaṃ vaṅkagirināmatapovanaṃ; ()
22
22.
1519倒落获得剃度者,其游行如同大地之臂膀般威严,
Patvā laddhe’sipabbajjā kavilāso so mahībhujo,
1520长久持守清净梵行,心意清净无染;
Caranto brahmacariyaṃ cirassaṃ vītināmayi; ()
23
23.
1522当时尊贵众王萨迦,居于安乐庄严,
Tassarañño mahesipi maddīnāma sukhedhitā,
1523对儿女坚信不疑,坐于苦林之中;
Puttadhītūbhisaddhiṃ taṃ tapovanamupāvisi; ()
24
24.
1525有一土著尊者名为普谛迦,曾以弓箭护法,
Mahiccho pūjakovippo tadā bīgacchadassano,
1526以长矛战斗威猛,前来迎接此众;
Yena vessantarosattasāro tenupasaṅkami; ()
25
25.
1528谓我此生正当造业,若无惰老之恶。
Attho kammakarehī’ti jarājajjaritassa me,
1529儿子和女儿,乞求持重,谦卑而富于慈悲;
Puttañcadhītaraṃ yācī dhīraṃ patvā dayāparaṃ; ()
26
26.
1531两面皆黑,具网状花纹,承受众多负重,
Ubho kaṇhājinaṃ jāliṃ sasenahabhārabhājanaṃ,
1532渴望正觉者者,因渴爱之苦而不得解脱;
Sammāsambodhikāmo so taṇhādāsabyamuttiyā; ()
27
27.
1534南方清水瓶,奉以合掌礼敬,
Dakkhiṇodakasamputajūjaka’ñjalibhājane,
1535结伴离去,带走时安然入眠;
Samappayittha bandhitvā agamā’dāya niddayo; ()
28
28.
1537慷慨布施的极致探求者,因果报现身而未远离,
Dānādhimuttīvīmaṃsī vippākappenu’pāgato,
1538天帝萨摩亚惹与马迪天女相遇,
Saṃyāci devarājā’tha maddideviṃ patibbataṃ; ()
29
29.
1540他使南池水溢满,
Dakkhiṇodakaniddhotahattho so dakkhiṇodakaṃ,
1541做此池水之主者,神祇之王便供养天女;
Katvā devesavippassa deviṃ devo pariccaji; ()
30
30.
1543以七倍光明震动其彼岸威力,
Sattakkhattuṃ pakampittha tassa pāramitejasā,
1544如同大地之女欢喜称善之声,
Sādhusādhūti pattānumodantī’va mahīvadhū; ()
31
31.
1546此即如来护念般若波罗蜜,
Iccevaṃ purisārañño paripācinapāramī,
1547宝石闪光如炬的楼阁台阶之上;
Maṇiraṃsismujjota pāsādasatalaṅkate; ()
32
32.
1549轻柔缓缓的微风拂过,五彩绸缎编织而成,
Mandamandāniloṇḍūta pañcavaṇṇaddhajālīnaṃ,
1550宝玉铃声纷扬,水声潺潺流注入凉亭;
Maṇikiṃkiṇijālānurāvasotarasāyane; ()
33
33.
1552伴随着天人的歌舞音乐与悦耳的乐器声,
Dibbehi naccagītehi vāditehi manorame,
1553犹如鼓舞声响起的剧场舞台,被华丽的厅堂环绕装饰;
Kandappamaṇḍapākāra raṅgamaṇḍapamaṇḍite; ()
34
34.
1555如同天帝之王神明以月光之箭般照耀着,
Dibbantadibbarājūnaṃ indacāpasatehi’va,
1556以细小珍珠如细辛般细微,布满天际的云彩交织,
Cūḷāmaṇīmarīcihī sambādhīkaḷita’mbare; ()
35
35.
1558远远照耀着,以肉体似檀香般芬芳的女子,
Accharāhi kucañcandanamitaṅgīhi dūrato,
1559如洗净的月光王在美丽凉爽的风中摇曳;
Vidhūtacandikārāji cārucāmara mārute; ()
36
36.
1561仿佛在净清的忉利天乐宫中安住,
Suttappabuddhaposo’va tusite tidasālaye,
1562从那里离去而转生,既得满足且长久不死;
Tato cavitvā nibbatti hutvā santusita’vhayo; ()
37
37.
1564居于天界五欲之中,常住忉利天乐宫,
Dibbesu pañcakāmesu vasanto tusitālaye,
1565五根者,为一切世间独一无二之观察者所守护使用。
Pañcindriyāni lokekalocano paricārayi; ()
38
38.
1567当时,诸天聚集于十万世界之中,
Tadā dasasahassesu cakkavāḷesu devatā,
1568共集一处听闻佛陀洪亮妙语;
Ekattha sannipatitā sutvā buddhahaḷāhaḷaṃ; ()
39
39.
1570于是舍弃一切怀疑,归依那最尊贵之人,
Teno’pasaṅkamitvāna yenā’si purisuttamo,
1571接着施以口舌美言,目光含柔情;
Katvā tabbadanambhojaṃ nayanālikulālayaṃ; ()
40
40.
1573在小宝金光照耀之处,踏以庄严步伐。
Cūḷāmaṇimayukhambutiddhotacaraṇāsane,
1574「合掌如莲花形,聚集无散乱」,谓众人合起双掌,状如莲花初绽,齐整恭敬,无有散乱,共同奉献之义。
Baddhañjalipuṭambhojamakulāti samappayuṃ; ()
41
41.
1576『转轮王之位』者,与天帝位、魔王位、梵天位相并列也,
Cakkavattipadaṃ sakkamārabrahmapadatayā,
1577吾友啊,非为求此而修圆满诸波罗蜜;
Nakho mārisa patthetvā pāramī paripācitā; ()
42
42.
1579为成为可度化众生之亲友,为求证无上正等觉,
Veneyyabandhubhutena sammāsambodhimicchatā,
1580吾友啊,汝以如此艰苦,圆满了十波罗蜜;
Tayā mārisa kicchena pūritā dasapāramī; ()
43
43.
1582为利益含天人在内的一切世间,住于母胎之中,
Sadevakassa lokassa hitāya mātukucchiyaṃ,
1583『Uppajjatūti』者,谓愿诸众生生起,悲愍他者也;此处为表慈悲心之意。
Uppajjatūti yāciṃsu taṃdhīraṃ karuṇāparaṃ; ()
44
44.
1585寿命下不止百岁,上可达千千岁之多,
Satavassāyuheṭṭhāpi uddhaṃ sahasahassato,
1586因为对诸佛而言时机未至,所以毗婆尸彼时观察时机;
Yasmā akālo buddhānaṃ tasmā kālaṃ vipassi so; ()
45
45.
1588因为正自觉者不会降生于其他洲,
Yasmā aññesu dīpesu sambuddhā nopapajjare,
1589而降生于阎浮提,所以毗婆尸彼时观察(降生之)洲;
Jāyanti jambudīpasmiṃ tasmā dīpaṃ vipassi so; ()
46
46.
1591因为如来不降生于蛮夷之地,
Yasmā milakkhadesesu nūppajjanti tathāgatā,
1592于刹那中间处,故彼界域中为毗婆尸,
Jāyare majjhime dese tasmādesaṃ vipassi so; ()
47
47.
1594由于不生于婆罗洲清净之生,
Yasmā najāyare vessasuddatvayesu jāyare,
1595于宽容之中婆罗门,佛陀是族姓,故为毗婆尸,
Khantiye brāhmaṇe buddhā kulaṃ tasmā vipassi so; ()
48
48.
1597由于不与他所相同之处,尊为具足母亲之佛陀,
Yasmā anaññavisayā kucchi sambuddhamātuyā,
1598故以寿命有限之相,见其母亲,
Tasmā āyuparicchedavasena passi mātaraṃ; ()
49
49.
1600独眼观世间,如是观照五重相,
Lokekalocano evaṃ katvā pañcāvalokanaṃ,
1601彼等以充满慈悲的心供养于其足下;
Tāsaṃ paṭiññaṃ pādāsi karuṇāpuṇṇamānaso; ()
50
50.
1603藤蔓缠绕着宝石花环,华美装饰;
Tappādatāmarasacumbita moḷimālā
1604天众聚会环绕其间,宏伟壮观,
Sampattadevaparisā’ntaradhāyi tāva,
1605乃至欲界天帝极乐园林中,
Ogayha nandanavanaṃ tusitādhirājā
1606失去自由的生命之恐怖也不复存在;
Tamhā cavī matidayādayināsabhāyo; ()
345如是,由博学禅师编纂《心乐禅经》尽力撰写,于彼远方如来家族之岛,遍越天界诸神商议发心,光明显现,今呈诸贤,此为第五天之一净土。
Iti medhānandābhidhānenayatinā viracite sakalakavijana hadayānandadānatidāne jinavaṃsadīpe durenidāne vessantaracariyappabhutidevārādhanā pavatti paridīpo pañcamo saggo.
1608《胜者世系灯》远因缘分第一。
Jinavaṃsadīpe dūrenidāna bhāgo paṭhamo.
1
1.
1610此为七种实体产生之处,于锡利占补提洲内,
Yā sattasārapabhavā sirijambudīpe
1611宛如飞扬清净的阿马喇瓦提城一般,四周环绕着城市,
Phītā’marāvatipurī’va purīvataṃsā,
1612此地乃为最初世系之王族,君主所掌管的疆土,
Ādiccavaṃsikanarindapaveṇi bhūmi
1613以标志显著著称,于咖比罗树城中,城邑所在;
Lakkhyālayā kapilavatthupurī pure’si; ()
2
2.
1615由色相、眼的欢喜、声闻的悦耳等所构成,
Vaṇṇehi kaṇṇasukhasaddarasehi jāta-
1616以形态、意义的分辨和精进所调和,
Rūpehi atthavisarehi yatīhi yuttā,
1617那些以王都新筑城墙与护城河为标志的区域,
Yā rājadhāni puthupāṇagaṇappadehi
1618其构筑如同春天妆饰的华美,整齐有序,戒律严谨,
Āsī (vasantatilakā) racanā yatheva; () (Silesa bandhanaṃ;)
3
3.
1620以四方坚实的城郭与厚重的大地青年妇女比拟,
Pācīdisābhujalatāya mahīyuvatyā
1621装饰着锁链般繁复装饰的华丽光辉,
Sannaddhasaṅkhavalayassirimāvahantaṃ,
1622是经精心浇注与修饰、如同蜜汁的宫殿,
Yassā sudhāsuparikammakataṃ rarāja
1623其围墙坚固坚不可动,如同王冠的璀璨形制。
Pākāracakkamacalaṃ makuṭānukāraṃ; ()
4
4.
1625那城主王所护卫的城市之主,
Yassā rarāja parikhā nagarindirāya
1626其境界如水鹿、象群及江岸般美丽,
Kiñjakkhiñjaritatīradasābhirāmā,
1627遍布茂密的树木,细密繁多如织网,山岭交错,
Saṃsibbitālivittīmaṇitantupantī
1628犹如金色装饰所覆盖的紫色袈裟般的风景;
Pākārasoṇibharato galitambaraṃ’va; ()
5
5.
1630那山峦起伏,隐隐约约显示出喜悦与威严,
Kandappadappamadirāmadamattadhuttā
1631上覆淡蓝色,蔓延着青蓝色的藤蔓伸展其枝叶,
Mandānileritasunīlalatāvitānaṃ,
1632在那闪烁如泉水华盖般、明净洁净的眼睛中,
Yasmiṃ vilolanayanañjalipiyamānaṃ
1633他们欢欣地沐浴于曲水环绕、如同土地和河泊的园林之中;
Āpānabhuminibhamopavanaṃbhajiṃsu; ()
6
6.
1635为满足新鲜而清畅舒适的感官聚集之需,
Mattaṅganāya navayobbanagabbitāya
1636周围被布满色彩斑斓宝石与装饰的舞台建筑所环绕,
Raṅgālayaggamaṇidappaṇabimbitehi,
1637那座都城以重重云雾般白晃晃的山峦为背景,
Yā rājadhāni ghanapīnapayodharehi
1638其美貌堪比皎洁清亮的月光,也映衬着心灵的光辉;
Sommānanehi bhaji mānasavāpisobhaṃ; ()
7
7.
1640思惟编织的装饰如蜂巢般细密繁复,
Saṅkappitābharaṇaraṃsi sateratālī
1641如坚硬骨质般牢固、灵活自如,甘露般滋润流淌,
Dāṭhābalākavisarā madavuṭṭhidhārā,
1642其间从前时家族早逝之家,
Yasmiṃ pure gharamayūrakulaṃ akāle
1643被破坏摧残,承受暴雨猛浪之苦;
Kīḷāpayiṃsu varavāraṇavārivāhā; ()
8
8.
1645筑有围墙的坚固城垣,其前悬挂铁鞭般的鞭锁,
Pākāracakkabahiniggata muggarāgaṃ
1646马匹驰骋扬起尘埃纷飞,
Yasmiṃ turaṅganikaruddhaṭadhūlijālaṃ,
1647为了护持众生,世尊一时出现。
Racchāvatārajanatāya khaṇaṃ janesi
1648显现出战栗之恐惧,披覆着烈火波浪般的光辉;()
Bhītiṃ padittapalayānalajālasobhaṃ; ()
9
9.
1650于那翡翠般的宝珠宫殿,缠绕着狮象结状的装饰,
Yasmiṃ vimānamaṇisiṅgajutippabandha-
1651在征服日光的闪耀之下,映照如羚羊斑纹的光辉,
Sañcumbitaṃ jitaraviṃ hariṇḍakabimbaṃ,
1652犹如女性的面庞映现出露水般晶莹的清凉,
Nārījanānanasarojakatāvamānaṃ
1653其颜色变化,仿佛被愤怒所支配而变幻无常;()
Kodhābhibhutamiva vaṇṇavikāramāpa; ()
10
10.
1655于此处净土庄严之地,诸高峻庄严所摄持,
Yatthissarehi samadhiggahitāni tuṅga-
1656其如白云般洁净无尘,妙丽动人,
Kelāsakuṭadhavalāti manoharāti,
1657常常以甘露滋养,悉心维护,
Niccaṃ sudhāsuparikammakatāni cā’suṃ
1658犹如标志庄严的居所,其庄严如是;
Lakkhīniketananibhāni niketanāni; ()
11
11.
1660于彼东方藏有蓝宝圣莲宝座广阔的圣土,
Yatthindanilamaṇimāpitamaṇḍapagge
1661宛如金光焰燃烧,辉煌耀目,于城中显现,
Hemaddhajāvaliparibbhamaṇaṃka puramhi,
1662在济姆塔丘塔山口,百草环绕成串,
Jīmūtakūṭapamukhe satavijjumālā-
1663如同戏乐的使者,我感生于无明愚昧之中;
Līlāvahaṃ virahinīnamaghaṃ janesi; ()
12
12.
1665暮色中如珍宝装饰的华丽门扉,
Sañjhānurāgamaṇitoraṇadīdhitīhi
1666由破碎黑暗之光和废弃城邑构成,
Bhinnandhakāranikarā’khilanāgarānaṃ,
1667这些城池虽为王都,仍表现出高耸的满足,
Yā rājadhāni janayantipi tuṅgatuṭṭhiṃ
1668以喜悦享用着新鲜的夜露和强烈的风霜;
Pītyā navāsi rajanīsma bhisārikānaṃ; ()
13
13.
1670树木如檀香浸润的岸边浓密部分
Sevālakesarasamākulatīrabhāgā
1671满布开放的莲花和秋海棠花丛
Samphullarattapadumuppalakallahārā,
1672嬉戏的天鹅和鸳鸯的欢悦声声悦耳
Haṃsālisārasasamosaraṇābhirāmā
1673其中清澈宁静的池水盛开莲花
Yasmiṃ sunimmalajalā kamalākarāsuṃ; ()
14
14.
1675其中少女们绽放的脸庞若莲花般美丽
Yasmiṃpure kulavadhūvadanambujānaṃ
1676她们获得了无与伦比的荣光,装饰华丽
Laddhuṃ nirūpamasiriṃ bhusamussahantā,
1677直至成为有如白云寒露而冷似冰霜的洁净光辉,
Yāvajja setasarasiruhasītaraṃsī
1678彼此缠绕而互相抵触的如同网状纠缠般,鼻孔中流动着,
Aññoññabaddhapaṭighā’va vajanti nāsaṃ; ()
15
15.
1680其上呈现金色、铜色、银色、铜银混色等多种光泽,
Yasmiṃ suvaṇṇamakaṇirūpiyavaṃsavaṇṇa-
1681以洁净而无污秽的薄纱布料、绵纱和粗质亚麻织品制成,
Muttāpavāḷacajirehi mahārahehi,
1682由多种纤细柔软的丝线编织成,带有环状边饰,
Nānāpaṇā sukhumakāsikasāṇahaṅga-
1683穿着粗麻布制的袈裟,布料已磨损,有破绽并补缀过。
Koseyyakhomavasanehi’bhavuṃ papuṇṇā; ()
16
16.
1685眼、耳、鼻、舌、身、意六根所生之根基
Cakkāsisattidhanukuntagadādibhatthā
1686披戴着统一颜色的袈裟,征服众多敌军
Sannaddhahemakavacā vijitārivaggā,
1687如渡过激流的勇士般,战胜敌军阵列
Saṅgāmasāgarasamuttaraṇātisurā
1688战士们在前线英勇作战,保护城池无虞;()
Yodhā yahiṃ puravare akariṃsu rakkhaṃ; ()
17
17.
1690击破华丽宝石宫殿的墙垣
Phūṭṭhā ka vāṭanikaṭe maṇimandirānaṃ
1691披着白色帷帐的王者,驱逐搅扰群居者
Kappāsapaṭṭadhavalā saradabbharājī,
1692某一时刻,当扬去果腹之风味者,
Yasmiṃ khaṇaṃ javanikāsirimādadhānā
1693以甘露般甜美的蜜酒涂布其唇舌;
Thīnaṃ jugopa madhupehi mukhambujāni; ()
18
18.
1695因厌倦曲巷迷途,以良好装备庄严其身,
Nibbiddhavīthivisarehi susajjitehi
1696以清净瓦萨出离尘俗;
Niccussavāya puramussitatorasehi,
1697如同沉浸味觉之乐苦、悲喜交织,
Bhogindabhoganikarehi rasātalaṃ’va
1698但此乐趣因广施和畅之风雨而成其趣味;
Yaṃ sampasāritaphaṇehi babhuva rammaṃ; ()
19
19.
1700在某城中,有敞亮辉映的宫殿窗棂,构成网状华丽图案的帷幕,
Yasmiṃpure vivaṭamandirajālakānaṃ
1701其上扬起的尘埃污秽细碎附着,布满尘埃污迹,
Uddhūtadhulimalinīkaḷitālakānaṃ,
1702诸多妇人以纤细美丽的口唇,手持镜鉴,
Nārinamindurucīrānana dappaṇesu
1703正映照出世间的明珠似的目光;
Lokassa locanamaṇi paṭibimbitā’suṃ; ()
20
20.
1705深沉的心思如山谷激流般咆哮,响声震动,
Gambhīrasaṅkhapaṭabhaddhanibhūrighosaṃ
1706如堆积银白花苞般洁白的发髻,喷涌着如蜂蜜般的液体,
Kelāsakūṭadhavalālayapheṇapiṇḍaṃ,
1707如同满盈七宝之人乳河,
Yaṃ puṇṇasattaratanaṃ purakhīrasindhuṃ
1708其上饰有祥瑞,速度如马奔波激浪,
Lakkhī alaṅkari turaṅgataraṅgavegaṃ; ()
21
21.
1710洒满尘埃污秽的泥土,青黛色如浓墨,
Reṇuppabandhamalinaṃ kavanarājinīlaṃ
1711犹如适度醇美的蜂蜜与令人愉悦的莲花,
Madhavātimattamadhupaṃ padumābhirāmaṃ,
1712那由王鹅所守护,未曾堕入俗世尘埃,
Yaṃ rājahaṃsabhajitaṃ avatiṇṇalokaṃ
1713犹如展开的古丛林中城池一般;(尘垢束缚;)
Āsi puraṃ vikacakañjavanaṃ yatheva; () (Silesabandhanaṃ;)
22
22.
1715在那座城市中,有宝石般光明璀璨、蓝色喉咙的美鸟,
Yasmiṃpuramhi ratanujjalanīlakaṇṭhā
1716其展开的羽毛上染有由贪欲所激起的红色光辉,
Rāgāvamadditadharā’vivaṭadvijāli,
1717它们聚集在河岸湿润的岸地上,
Āsuṃpayodharabharā’viraḷappadesā
1718令居于此地的乡村妇女日夜欢喜;(此谓戒律的约束,)
Sampattavuṭṭhidivasāviyamātugāmā; () (Silesabandhanaṃ;)
23
23.
1720是修持正法、顺法的究竟之地,
Dhammānudhammapaṭipatti parāyaṇassa
1721理应如出离苦海的修行者所归依的圣林,
Saṃsārabhīrukajanassa tapovanābhā,
1722此为诸王城,犹如无知凡夫的烬灰之地,
Yā rājadhāni pacurandhaputhujjanānaṃ
1723如同恶地般沾染邪恶之害,常感无所依止;
Āpānabhumiva babhūvu’bhayappakārā; ()
24
24.
1725如佛之幼芽,犹如烈日之破光,
Buddhaṅkurassa ravivaṃsapabhaṅkarassa
1726正因体验真祥和,以善良土地为根基,
Sammā sukhānubhāvanāya subhumibhutā,
1727即起初在咖毕拉城邦之所,
Bho yādisi kapilavatthupuri pure’si
1728借由法之甘露之滋润,明照其本质。
Dhammassabhāvamadhunā paridīpaye sā; ()
25
25.
1730在那一城中,于那城主之地,
Tasmiṃ babhūva nagare nagarādhirāje
1731王名曰苏尼提卡图罗,拥有四百军队,
Rājā sunīticaturo catusaṅakgahehi,
1732他以法教使众生皆得欢喜,时或如此,
Dhammena sabbajanarañjanako kadāci
1733为净灯王子出身,号日光之旗;(此处省略)
Suddhodanavhavisuto ravivaṃsaketu; ()
26
26.
1735见恶人堕落,贫乏中等之状态,
Disvā’vatārakalusikatamattabhāvaṃ
1736实在令持莲者莲花般心生忧虑,
Ukkaṇṭhite’va kamalā kamalāpatissa,
1737讷护婆吠梨所供养的莲足
Bhūpālipālibhajitaṃ caraṇāravindaṃ
1738谁恭敬那如日光辉的国王
Saṃsevi yassa ravivaṃsadhajassa rañño; ()
27
27.
1740谁如无地歌者,口吐甘露般的佳句
Yassā’vanīsakavino kavikaṇṭhabhusā
1741妙语如蜜,蔓延柔软如花朵的言辞
Vāṇivadhū madhurakomakalakattavāṇī,
1742行至四面环绕荷花的林中
Patvā catummukhamukhambujakānanamhā
1743犹如天鹅,装饰着心灵深处清净的莲池
Haṃsīva mānasataḷākamalaṅkarittha; ()
28
28.
1745在断除诸漏之上,成一而无他分者,
Sabbāridappamathanopari ekadhatvā
1746内在力量战胜外境之时,
Ajjhattikāriparājiyamappasayhaṃ,
1747以净明心念所护持,
Saṃsuddhacittanikase nisitena tāva
1748如以智慧利刃所斩断者,
Paññāyudhena avadhittha mahībhujo yo; ()
29
29.
1750因为地主大地之主,以平等心相待,
Yasmā mahīpatimahīdharato upekkhā-
1751以如雨露时节之慈悲圆满。
Veḷātalāvadhi dayāsalilena puṇṇā,
1752心怀慈悲,充满光明,喜悦无限。
Mettāsavanti pabhavā muditumimālā
1753彼时现起,撼动天地,浩大无边;()
Ajjhottharittha bhuvanattayagaṃjanoghaṃ; ()
30
30.
1755具足给予之所,恰若海洋般广大无边,
Sampannadānasadanambudharehi yassa
1756为精进捐赠之巅峰,在心念间,(显现其益处),
Dānādhimuttiparamassa manodahesu,
1757对于贪欲之众、多行狡诈者,
Taṇhātaṭāni kapaṇaddhikayācakānaṃ
1758如同七宝珠坠落般,变得卑贱无有光彩;()
Hinnāni sattaratanambunipātanena; ()
31
31.
1760彼眼眶如同湛蓝宝石之眼,银白色如金属般光泽,
Yassindanīlanayanaṃ rajatāvadāta-
1761牙齿如同纯金,面容洁白,头发如珊瑚宝石,
Dantaṃ suvaṇṇavadanañca pavāḷasīsaṃ,
1762四肢如同妙玉,各种珍宝装饰其身,
Muttāmayaṅgavayavaṃ ratanehi nānā
1763形体莹润柔和,恰似其祖父亲切关爱;(此为戒律束缚)
Dehaṃ sumāpitamivāsi pitāmahena; () (Sīlesabandhanaṃ)
32
32.
1765其口唇似白莲花般清净,非凡超绝,
Yassātipaṇḍarayasovisaro’sadhīso
1766拥有多只脸颊之折叠,威严胜过诸魔王,
Saṅekkācitānanasaro’rinarādhipānaṃ,
1767悲伤苦恼之根深重,如同敌王的燃烧火焰般严厉,
Sokandhakārabhiduro ripurājinīnaṃ
1768环绕四方大海与广袤大地;()
Āsāgarantapathaviṃ paridhikarittha; ()
33
33.
1770王室旗帜飘扬于诸地,遍布各方,
Rājaññachappadakulaṃ sakalaṃ padesa-
1771王权所缔造的美妙甘露,滋润其国,诸欲欢喜充满其间,
Rajjādhipaccamakarandarasābhilāsaṃ,
1772那些依附于此的居所,如莲花般盛开,纯净无损,
Yassattabhāvakamalākaraphullitāni
1773随顺美丽的足迹、源远流长,惠泽广大;()
Saṃsevi cārucaraṇambūruhāni bhatyā; ()
34
34.
1775如同将众多污染污垢的灰堆积聚合,
Setātapattamiva vissutakittipuñjaṃ
1776再如将锋利如刀的烈焰焚烧燃烧,
Katvā’sipattamiva pāvakabhīmatejaṃ,
1777在其中恭敬地服侍剩余土地上的主人,
Yasmiṃ sarajjamanusāsati sesabhūpā
1778仿佛撑着伞帽,手持扇子,仆役一般在侧;
Chattāsibhūsitakarā sakakiṅkarā’va; ()
35
35.
1780正如众多门扉中,诸多学者求学者,
Dvārāni’nekakapaṇḍikayācakānaṃ
1781即使开启着,也从未离开宝藏之所,
Ugghāṭitopya’virataṃ ratanālayesu,
1782信心等诸根所护持,勤于守护财富者也。
Saddhādisattadhanarakkhaṇatapparo saṃ
1783守护门户三重关卡者,即咖毕拉之主也。
Dvārattayaṃ pidahi yo kapilādhinātho; ()
36
36.
1785其以绷紧之弓弩对抗强敌之族群,
Yassussitaddhanueṇo pabalārivaggaṃ
1786发出随意而射的无数箭矢,
Vissaṭṭhābāṇavisarabbisamubbahanto,
1787手如燃灰之火者,手臂灼热烦恼而痛苦者,
Bhasmikari karikarāyatapīnabāhu-
1788犬吠声发,舌头因疲乏而裂开,痛苦不已者也。
Sappo suphoṭhitajiyāpariphandajivho; ()
37
37.
1790具有标志的财富宝库、城市与山岳所组成的现象,
Lakkhīnidhānanagaraṇṇavapātubhūto
1791环绕着宰相山峰的那个,
Mantindakūṭasikharīvalayāvuto yo,
1792即国王座上的王中之王,
Vālaggamattampi rājasiṇerurājā
1793你因怒火之焰而震动为诸敌之王;
Kodhānilena ripuraññamakampiyo’si; ()
38
38.
1795被烧尽的灰烬、焚烧一切成熟之物的男人,
Bhasmikatākhīlavipakkhanarindakaṭṭho
1796即使因怒火之风而被激起,
Kodhānalo sarasamīraṇabhāvitopi,
1797涤净了污浊泥水者,
Nibbāyi paghgaritabappajalehi yassa
1798以那惑乱眼识及内在污垢污秽,彼之反面等;()
Lolabbilocanaghaṭehi vipakkhathīnaṃ; ()
39
39.
1800是清净之道极,乃是明亮闪耀的灯火,
Sannītimaggajalituggamatippadīpo
1801以荣耀名声相连串,清晰昭彰的明目,
Kittippabandhadhavalīkatajivaloko,
1802乃如王者庄严华美的宝石庄座,
Rājindamoḷimaṇilaṅkatapādapīṭho
1803依法而行,长久治理世间之王。()
Dhammena rajjamanusāsi ciraṃ sarājā; ()
40
40.
1805因此具有清净福田般的优良宝瓶,
Tassatipīvarapayodharabhaddakumbha-
1806超出双重负担、极为瘦弱的中等部分,
Dvandātibhāraviraḷīkatamajjhabhāgā,
1807无疵的愚痴垢迹与连锁斑点,
Niddosabālaravimaṇḍalacārugaṇḍā
1808犹如天龙王所辉映的美丽姿色;
Dibbaccharājitavirājitarūpasobhā; ()
41
41.
1810满开于蓝莲无瑕的蓝色眼,
Samphullanīlakamalāmalanīlanettā
1811垂挂着的宝石耳环悬于耳边,
Olambamānamaṇikuṇḍalalambakaṇṇā,
1812净玻璃链如天鹅乳,
Muttāvalivadasanāvali haṃsadhenu-
1813柔和轻笑声流转,清雅纯美的风韵;
Helāpahāsagamanā muducāruvāṇī; ()
42
42.
1815如宝珠涧水,溪流盘绕,
Bimbādharā jaladharāyatakesapāsā
1816金光闪耀,月影摇曳,
Sovaṇṇadappaṇanibhānanacandabimbā,
1817清凉如水花盛开,娇美如莲梗膝,
Sannīrapupphamakuḷopamacārujaṅghā
1818如甘露善瑞之叶,金光闪闪;
Kandappa maṅgalasilātalasoṇibhāgā; ()
43
43.
1820非凡美丽的青蓝蔓藤,蔓延成染缀蓝色的华环,
Nābhālavāḷaruhanīlatamālavallī-
1821其娇丽生动的花蕊,宛如含苞待放的纯净花朵,
Līlāvinaddhanavakomalaromarājī,
1822色泽如盐水波浪般涌动,臂弯环绕青蓝之境,
Lāvaṇṇavāridhitaraṅgabhujā’bhinīla-
1823其纤细舒展宛如柔软细绒,饰以无法描述的优美纹样;
Subbhulatāmakaraketanacāparūpā; ()
44
44.
1825宛如世上花朵中最尊贵的花王,王族之花锦簇芬芳,
Bhupālavaṃsakamalākararājabhaṃsi
1826如幻术之女儿,聪慧伶俐且出身显赫,
Māyāvadhu iva sujampatino sujātā,
1827如同月光之辉映照于水面,如水珠散布。
Candassakomudi’va vijjuriva’mbudassa
1828国王行止庄严可爱,慈爱敬重伟大的王后。
Rañño’ticārucaritāsi piyā mahesi; ()
45
45.
1830那时,在城中如村舍般的住所。
Tasmiṃ nagopamaghare nagare tadāsi
1831在七十个阿萨利月吉祥大日之中,
Āsāḷhimaṅgalamaho divasānisatta,
1832极为芬芳芬华,已断除烦恼的那时,
Milāsugandhaparamaṃ vigatāsavaṃ taṃ
1833天女玛耶游作星光戏舞。
Nakkhattakīḷamakarittha mahesi māyā; ()
46
46.
1835在第七个月满月日升起时,
Vuṭṭhāya sattamadināgatapuṇṇamāya
1836下起了散发着宜人芬芳的雨水,
Pāto sugandhaparivāsitavārinā sā,
1837而施舍以四万六千两银子铺设了浴池,使其浸润清凉,供那些皮肤粗糙的人使用;
Katvā sinānamatulaṃ kapaṇḍikānaṃ
1838以四十万金钱之财施予布施;
Dānaṃ adāsi catulakkhadhanabbayena; ()
47
47.
1840这浴池用织物覆盖,如同柔软的布料包裹着,
Vatthāhatehi sunivatthasupārutā sā
1841成为守净戒比丘们聚集享受共食之处。
Bhutvā’ggabhojanamadhiṭṭhituposatha’ṅgā,
1842发牛入睡眠中醒转而行
Niddāturā supinamovarakaṃ pavissa
1843端坐于美善坚稳的卧床之上;()
Kalyāṇamaddasa sirīsayane nipannā; ()
48
48.
1845抬起身躯,离开卧处,望向喜马拉雅山脉
Netvā nipannasayanaṃ himavantapasse
1846在其下方,是广阔庄严的王土
Heṭṭhā visālatarasāḷamahīruhassa,
1847以六十由旬周围的坚固岩石为界
Naṃ saṭṭhiyojanakacārumanosilāyaṃ
1848四位传说中的天王几乎都登临其上;()
Āropayiṃsu caturo kira devarājā; ()
49
49.
1850摄受众生、使其不纵逸散乱的,
Netvā manussamalasaṃharaṇāya tamhā’
1851以非生命之名来能够净化其心,
Notattanāmarahadaṃ sunahāpayitvā,
1852天人所住的天宫,体用光明灿烂,
Devitthiyo sapadi dibbamayehi nesaṃ
1853装饰以香气花朵等华丽饰物;
Vatthehi gandhakusumehi alaṅkaritvā; ()
50
50.
1855那里诞生的那个生于银光华皓的天人,
Tatthubbhavo lasati rūpiyapakabbato yo
1856其胸怀胜过纯金般耀眼,
Tassodare’tirucire kanakabbimāne,
1857向南吹起神圣的清风,清凉而光明。
Pācīnasīsavati dibbamayamhi sammā
1858他们卧于由智慧支撑的安处之上;(注:这里暗示内心安住于智慧的境地。)
Paññāpitaggasayanamhi sayāpayiṃsu; ()
51
51.
1860登上布满石子与水草的王城围墙,
Oruyha setavaravāraṇarājaveso
1861仿佛佛陀的火炬,在美丽的金山之巅,
Buddhaṅkuro rucirakañcanapabbatamhā,
1862登上眺望如珠链般的崇高山巅,
Āruyha sajjhudharaṇidharamuttarāya
1863向着点缀洁白宝石的崖壁跳跃攀升;()
Soṇḍāya setasarasiruhamubbahanto; ()
52
52.
1865穿过天桥坎坷处
Patvā vimānavathakuñcanadaṃ naditvā
1866绕行环绕装饰华丽的床榻,
Katvā padakkhiṇamalaṅkatamātuseyyaṃ,
1867打开床炕,向南方向望去,
Bhetvāna tāyapana dakkhiṇapassamanto
1868见床尾若披篷般的,像是熟睡之人所见;()
Kucchiṃ paviṭṭhasadiso supinena diṭṭho; ()
53
53.
1870被美丽的皇后玛耶迷惑,
Māyāya rājavadhuyā rucirānanāya
1871在阿萨拉莲盛开的满月次月,
Āsāḷhipuṇṇamiyamuttara’sāḷhabhena,
1872佛塔周围的第一处,即大果报之所在,
Buddhaṅakkurassa paṭhamena mahāvipāka-
1873其心成熟,现于重新结合的胎中;()
Cittena sampati ahū paṭisandhigabbhe; ()
54
54.
1875佛塔周围重新结合的胎中,
Buddhaṅkurassa paṭisandhigatassa gabbhe
1876有妙严端正且手持剑戟者,
Māyāya cārucaritāya ca khaggahatthā,
1877护持防止退失与破坏,
Nissesupaddavanirākaraṇāya rakkhaṃ
1878正是四位守护天王之子所护持;()
Gaṇhiṃsu tāva caturo surarājaputtā; ()
55
55.
1880自那以后,她成为了最高侍奉之夫君(的妻子)的玛雅。
Māyāya bhattuparamāya tatoppabhuti
1881汝未曾于众生中产生过丝毫真心欢喜,专心一意之心未曾生起。
Nūppajji kiñci purisesu sarāgacittaṃ,
1882此彼五欲之乐者,令身心疲惫困顿之境也。
Sā pañcakāmasukhinī akilantakāyā
1883虽获利与光荣,但皆不能长久增长,终被消减;此即如影随形,变化无常之义。
Lābhenuḷārayasasāpyabhivaḍḍhitāsi; ()
56
56.
1885有智慧者,于污泥污垢如同水晶般清净之源头之末端,了知其本质。
Paññāyi dhotaratane janikāya anto
1886行至屈曲狭窄之处,如同被涂满污垢、沾染藓苔的旧棍一般,体现其污秽不净。
Kucchiṃ gato yatharivāvutapaṇḍusuttaṃ,
1887因其受损而损坏,持续约十个月。
Taṃ kucchinā pariharī dasamāsamattaṃ
1888如同涂油于公主头发上般不谨慎;()
Pattena telamiva rājini appamattā; ()
57
57.
1890正如手臂与肩膀每天都觉醒一样,
Pāto’va pāṭipadage divase pabuddhā
1891国王向睡梦中的人讲述,
Rañño kathesi supinaṃ atha so narindo,
1892像掌握四门梵学的四十六岁人,
Vedaṅgavedacature catusaṭṭhamatte
1893拜访尊贵婆罗门、婆罗门始祖家族的使者;()
Pakkosayī dvijavare dvijavaṃsaketū; ()
58
58.
1895由于羞耻心不强及粗俗之故,根基不稳;
Lājuttarāya paribhaṇḍakatāya bhumyā
1896在有智慧者中,为追求微妙轻安利益,
Paññāpitesu sukhumattharaṇatthatesu,
1897贵重的住所内,居住者虽坐于小屋,
Bhaddāsanesu bhavanamhinisinnakānaṃ
1898然却是无益的净土,乃顽固恶人所居之地;
Nemittikānamavanīpati bhusurānaṃ; ()
59
59.
1900用分裂的蜂蜜、蜜糖、牛乳及酥油等,
Pakkhittasappimadhusakkhirakhīramissa-
1901以及满布乳香、麝香、金银等珍贵供养品,
Pāyāsapuṇṇaharirūpiyabhājanehi,
1902布被弄脏,财富粮食仓库,以及牝牛,
Vatthāhatāni dhanadhaññacayañca dhenū
1903给予了目睹双目者之后,果腹却未曾询问;()
Datvāna diṭṭhasupinassa phakhalaṃ apucchi; ()
60
60.
1905你不可怀疑王族的子嗣,
Mācintayittha tava rājiniyā janinda
1906在阴部中孕育,胎儿安住,
Kucchimhi tampati patiṭṭhahi puttagabbho,
1907有如立住中央之王者,
Ajjhāvasissati sañcepana cakkavatti
1908将成为国王,毫无疑虑。()
Rājā bhavissati agāramasaṃsayaṃ so; ()
61
61.
1910抛弃诸种世间财宝和四项护戒规定
Hitvā sasattaratanaṃ catudīparajjaṃ
1911若得入佛法门下出家修行,必当生起
So pabbajissati sace bhavanā’bhigantvā,
1912佛陀必定成就,必为四圣谛之觉者
Buddho bhavissati dhuvaṃ catusaccabuddho
1913经云:明了睡眠之意者,是最智慧之人;()
Iccabruviṃsu supinatthavidū vidū te; ()
62
62.
1915其怀中沉重障碍牢牢难忍
Sā gabbhabhāravaṭharikatamajjhabhāgā
1916虽欲回归本家宅舍及其园林,亦不能成行
Gantuṃ sakaṃ kulagharaṃ kulakañjahaṃsi,
1917「欲」者,女神向王陛下声明表示。
Icchāmahanti paṭivedayi devi rañño
1918于是,王陛下与这位能言善辩的女子说话;()
So sampaṭicchi vacanaṃ karavīkavāṇyā; ()
63
63.
1920那座宏伟的城市,满布众多的建筑宫殿,
Tamhā mahānagarato nagaraṅgapuṇṇaṃ
1921就延绵至号称天神所居的王都所在,
So yāva devadahanāmikarājadhānī,
1922国王以解脱之义授予珍珠、宝石、布匹为赠与,
Muttā’vadātapuḷinattharaṇehi rājā
1923按照给予礼仪,用荷花及莲蕊呈献;()
Lājopahāravidhinā kamaluppalehi; ()
64
64.
1925以六瓣莲花的盏托盛装,
Santīrapupphakalasehi samappitehi
1926用柔软光洁的绢幡和旗帜装点,
Mandātileritapaṭāka dhajāvalīhi,
1927用金银制成的华饰门扉装饰,
Kārāpayī kanakarūpiyatoraṇehi
1928彰显圣道的庄严华美,盈满光辉;
Addhānamaggasamalaṅkaraṇaṃ’takhippaṃ; ()
65
65.
1930以恭敬赞叹的礼赞歌、欢喜赞歌歌唱,
Vandī’bhigītathutimaṅakgalagītikāhi
1931伴以五节拍的第四拍节奏,旋律悠扬,调和悦耳,
Pañcaṅgikehi turiyehi katupahāraṃ,
1932在那庄严光明净洁之处,
Tasmiṃ sumaṇḍitapasādhitamañjasamhi
1933显现出超凡胜妙的姿态光辉;
Dibbavcarāsiriviḍambanarūpasobhaṃ; ()
66
66.
1935金色纤细巧饰之女神,
Deviṃ suvaṇṇasivikāya susajjitāya
1936以各色宝石装饰点缀,
Āropayitva khacitāya maṇīhi nānā,
1937呈献给尊贵国王、先辈及众多亲族,
Pesesi bhupati purakkhatañātisaṅghaṃ
1938与千百随从一同欢喜满足。
Saddhiṃ sahassasacivehi sukhedhitaṃ so; ()
67
67.
1940满载着花朵、果实和嫩芽的重负,
Samthullapupphaphalapallavavattabhāra-
1941森林簇拥,浓密的深蓝色藤蔓铺展蔓延,
Rukkhākulaṃ ghanasunīlalatāvitānaṃ,
1942翠绿的藤蔓交织,细小的络索如针线般缠绕,
Hintālatālanaḷakīcakanāḷikera-
1943湿润的水珠附着于根茎、树干和树枝;
Sannīrapūgatiṇapādapapantisāliṃ; ()
68
68.
1945以供养蓝色、清凉水流的清净甘露,
Sevālanīlasalilānilasītalehi
1946穿越沼泽如天鹅渡水,激荡波涛翻涌,
Otiṇṇakahaṃsavisarehi samullasattaṃ,
1947震动山谷的怒号声像猛兽的咆哮,
Jhaṅkārarāvamukharālikulākarāla-
1948树枝攀缠缠绕,带着丛林的威严;
Kiñjakkhajālabharitamburuhākarehi; ()
69
69.
1950花朵散发着芳香馥郁的气息,
Pupphābhigandhasurabhīkatagandhavāhaṃ
1951吸引着众生的目光,使人心旷神怡,
Addakkhisabbajanalocanapīyamānaṃ,
1952轻声细语、婉转歌唱的森林,苍翠林木摇曳生姿,
Nindantanandanavanaṃ vanajāyatakkhī
1953此即卢比尼森林,具备天宫般的庄严庄趣。
Sā lumbinīvanamanaṅgavimānabhūtiṃ; ()
70
70.
1955那位王后手指纤细,如同新芽般娇嫩,
Sā rājinī navadalaṅgulipantīcāru-
1956其臂膀环绕着如花束般装饰的手镯,
Sākhābhujopahitamañjaricāmarehi,
1957前方缠绕着柔软而嫩滑的藤蔓,
Sannaddhakomalalatāvanitānamagge
1958正在从中拿取蜂蜜的时机;
Attupahārakaraṇāya katāvakāsā; ()
71
71.
1960军队用优美的脚步踩踏着湿润的草地,
Senāya cārucaraṇamburuhoddhaṭehi
1961草叶因脚步而变得灰色,留下了通行的痕迹,
Reṇūhi dhūsaritamaggamanakkamanti,
1962与自身僧伽和合一致,超越彼岸,
Saddhiṃ sakāya parisāya tatotaritvā
1963止于那竹林园中,入座于清凉幽雅之处;
Taṃ lumbinīvanamupāvisi rāmaṇeyyaṃ;()
72
72.
1965前者为王后、林间少女、战胜白鹤的游行者,
Taṃ rājiniṃ vanavadhu jitahaṃsagāmiṃ
1966携新鲜安稳的微风与大象般的气息,
Āmodamandamalayānilahatthagehi,
1967在众多口吹乐器声中,舞动着优美的舞蹈,
Sambhāvayittha mukharālikulābhikiṇṇa-
1968以净沙连接的鼓声与铃铛交织,沿着道路齐声而行;
Reṇuppabandhaharisaṅkhasatehi magge; ()
73
73.
1970行者们行进,足迹踏压湿润的土壤,
Gacchantiyā caraṇanūpuranādapāsa-
1971如同绑缚着的山麓上的蚂蚁群聚,
Baddhānamunnatasiromigapotakānaṃ,
1972露出宽大的眼眶,目光向左,
Ummīlitāyatavilocanapantipakkhe
1973显现出青色的莲池中睡莲王的华美;
Dassesi nīlanalinīvanarājisobhaṃ; ()
74
74.
1975向上,顶峰相连,形成高耸处,
Uddhaṃ samaggasikharehi katāvakāsa-
1976道路两旁满布着季节的野花盛开,
Maggantarehi kalikākusumākulehi,
1977以各种高耸的顶罩大门相连
Nānālatākulamahiruhatoraṇehi
1978犹如游乐园的土地而更觉悦目;()
Uyyānabhumi upahārarate’va bhuya; ()
75
75.
1980高耸的树枝簇拥,树叶成串环绕,
Ukkhittapiñchabharamantasikhaṇḍimālā-
1981如同杜鹃鸟群的鸣唱与嬉戏,
Kīḷāhi kokilakulaṅanikāhaḷehi,
1982游乐园的土地如同鳄鱼与猴子欢跃之地,
Uyyānabhumi makaraṅajaraṅgabhumi-
1983同蜂群围绕欢快歌舞,()
Līlaṃ bhajittha bhamaraddhanivallakīhi; ()
76
76.
1985常住于夏暮时节悄然凋谢的叶片,
Niccaṃ vasantasamayassirimubbahantaṃ
1986像林中少女般充满怜悯与悲悯,
Taṃkhovanaṃ vanavadhūhadayānutāpī,
1987即便遇到酷暑时节亦生起满足,
Patto nidāghasamayopi janesi tuṭṭhiṃ
1988其头顶如花冠一般,层层环绕枝叶簇拥;
Tassā sirisakusumālikulāvataṃso; ()
77
77.
1990其处被烈日晒得如同清冷晾晒的水,
Tasmiṃ nidāghasūriyātapatāpitāmbhaṃ
1991好似干燥河床上生长的刺藤,寒冷季节遮蔽的乌云,
Rittālavāḷamivakālamakālamegho,
1992即便是因烦恼而忧思的心,亦如朋友般亲近心中所系,
Cintāturaṃ hadayamattasakhījanopi
1993也为承受胎中成熟繁重之苦而苦恼;
Pīṇesi gabbhaparipākabharaṃ vāhantyā; ()
78
78.
1995如同被砍伐的树干遭破坏般,
Kaṭṭhāvasiṭṭhataravo parihīnapattā
1996因为有保护盾牌时才会联合持杖抵御,
Tassādharakkhidasanajjutisaṅgamena,
1997新芽枝条叶子萌发花朵,
Āsuṃ navaṅkurapalāsavikāsapuppha-
1998好似在美丽森林的幽静之地绽放一般;
Saṃvellitā’va ramaṇīyavanappa dese; ()
79
79.
2000深陷愚痴与恶业所苦之人,犹如被黑暗缠绕般无明蔽目,堕入痛苦苦海。
Gimhābhītāpaparipīḷitaṅdhallikānaṃ
2001如同狂风暴雨中被猛烈雷鸣撕裂的忧苦夜空,黑暗压抑沉重。
Gambhīrarāvamukharīkatadāyarāji,
2002因苦难无复安乐,心灵颤抖惊惧,如折断的枝叶般凋零无力。
Dukkhāturabbirahinīpamadājanassa
2003此屋犹如失聪哑者,怨叹哀号,难以言说悲痛,有如被困囚牢。
Āsi vilāpabadhirīkaḷite’va sāḷā; ()
80
80.
2005在此盛开失序的恶花中,纷乱如同乱舞的毒蛇毒蝎。
Tasmiṃ vikāsakalikāvalihārihārā
2006仿佛枝叶上缠绕着带刺的荆棘与毒藤般,使人身心受累困苦。
Kiñcāpi pakkaphakhalavallarikaṇṭhabhusā,
2007以坚硬如犀牛角的棒杖击打,形状饱满圆润,如同精美装饰一般,
Nāsakkhi pūgatarupanti sumaṇḍitāya
2008用魔法使其显现庄严华美,头部装饰着华丽的冠冕;()
Māyāya tāya sirimābharituṃ ghaṭantī; ()
81
81.
2010如花园中初开的花朵那般适度地盛开,
Uyyānamubbhamitamattamadhubbatehi
2011在山茶花丛中茂盛地展开,
Campeyyapupphamakulehi samākulaṃtaṃ,
2012有如燃烧的芳香木炭般,散布着令人心生欢喜的光芒,
Uddhutadhumapaṭalehi manobhavassa
2013闪耀着光辉,宛若火光映照着有瓦顶的宫殿一般;()
Dīpehi vāsabhavakanaṃ’va lasantamāsi; ()
82
82.
2015胎中临近时,承受蜜蜂群的蜂鸣之重。
Gabbhūpagaṃ bhamarakesakalāpabhārā
2016佛童稚之芽已长成,长出浓密如天鹅羽毛般的发毛,
Buddhaṅkuraṃ pariṇataṅkuralomahaṃsā,
2017如受敬礼者般,用双手合掌顶礼,
Vandantiyo viya tahiṃ thabakañjalīhi
2018在勃然生长的温和蔚蓝色藤蔓般不断扩张、绵延流动;
Mandānileritalatāvanitā kanatā’suṃ; ()
83
83.
2020于胎中成熟之果多样之丰硕,
Gabbhūpagassa paripakkaphalehi nānā
2021因善业感应而生起的各种功德之报,
Puññānubhāvapabhavotusamubbhavehi,
2022母亲作为胎儿的所在,仅仅是一个暂时的居所。
Māyāya gabbhabalikammani tappare’va
2023园地和田野之地对众生而言乃是暂时的栖居之处。
Uyyānabhumi janataṃ bhavi tappayanti; ()
84
84.
2025对众生而言,作为大人的胎内之处,
Gabbhūpagassa hi mahāpurisassa gabbha-
2026在孕育期间,历经数月之时,
Vuṭṭhānamaṅakgalamahussavavāsaramhi,
2027园地和田野中因各种善缘而生起,
Uyyānabhumi sakalotusamubbhavehi
2028遍布向阳的花朵如盛开般开放,布满其中。
Āsi vikāsakusumehi samābhikiṇṇā; ()
85
85.
2030阇楼滨尼林庄严有声的黑天鹅鸣叫,
Sālumbinīvanasiriṃ kalahaṃsaghosaṃ
2031恰如盛开之花、芳香弥漫、果实充足,
Samaphullapupphasurabhiṃphalasambhavojaṃ,
2032凭借五根感官而感受山中泉水所生凉风,
Pañcindriyehi girinijjharasitavātaṃ
2033环绕着五种不同的欲乐甘露;
Paccakkhapañcavidhakāmarasaṃavindi; ()
86
86.
2035以拂荡净水声和千叶叶的摇曳为枕,
Niyyāsasārasurahiṃphakhalapallavehi
2036伴随着榕树家族的蝉声和布谷鸟的啼叫,
Jhaṃkāritālikulakujitakokilehi,
2037被盛开的花蕾所簇拥而成,彼此密集紧凑。
Samphullapupphanikarehi samābhikiṇṇa
2038柔软典雅的榕树屋檐底下,气氛祥和吉庆;()
Maddakkhisāyuvatimaṅgalasāḷasālaṃ; ()
87
87.
2040盛开的榕树花朵与细长的棕榈花环交织飘荡,
Samphullasāḷakalikaṃtayatālimālā
2041轻柔沾湿的河岸暗绿色叶子映照着,
Sañcumbitaṃkuvalayāmalalocanāya,
2042嫩枝上柔软纤巧的指状嫩叶轻轻拂动,
Sākhaṃsukomalakaraṅgulipallavehi
2043如幻影般装点的美丽景物装饰而成;()
Māyāmahesisamalaṅkari vitamāyā; ()
88
88.
2045如同承载沉重果实的嫩芽般鲜美的指尖,
Bhāronatā’va ruciraṅgulipallavānaṃ
2046又如摇动树梢的风声,伴随着欢乐的鸟鸣,庄严而宜人,
Jhaṅkārarāvamukharālikulābhirāmā,
2047枝条开满绽放的花朵,盛开万千,
Sākhā vikāsakusumehisamākulā sā
2048攀援而上,正如怀胎的母亲感受着腹中胎儿的活动;
Olambayaṭṭhi bhavi gabbhabharāturāya; ()
89
89.
2050其振动的风,随时注视四方变动,
Tassā calittha pavano calalocanāya
2051由行为所生,正如大风卷动,遮蔽视线一般,持续不息,
Kammubbhavo varatirokaraṇehi tāva,
2052天女以无比的光辉展现其庄严美丽,祥瑞光芒灿烂显现。
Deviṃ nirūpamasiriṃ suparikkhipitvā
2053众生因而远离骚扰烦恼,趋向安乐解脱的境地;()
Tamhā paṭikkami jano kaḷitāvakāso; ()
90
90.
2055此身为梵天、魔王、阿修罗、诸人鬼畏敬礼拜的尊贵者,
Brahmāmarāsuranaroragapūjanīyaṃ
2056其身具足火焰相、光明相,形色清净圆满,
Battiṃsalakkhaṇasamujjalarūpa sāraṃ
2057如熔化净石般纯净无瑕,超越生死轮回,
Niddhotajātimaṇisannibhasuddhagattaṃ
2058此女神即刻获最高胜境,恒常稳住其妙果;()
Sattuttamaṃ sapadi devi ṭhitā vijāyi; ()
91
91.
2060身体被恶臭浸染,瘀血积聚,长满脓疮。
Duggandhamuttamalasoṇitamakkhitaṅgā
2061那些生生世世的人类之中如此,
Jāyantya’sesamanujā manujesune’vaṃ,
2062犹如胜利者之气息长留于炉火中,
Caṅgoṭakamhi jinadhāturivādhivāso
2063如金制的宝塔内,犹如母腹般受护。
Thūpamhi soṇṇapaṭimāriva mātugabbhaṃ; ()
92
92.
2065宛若端坐于珍宝座上的人,
Nisseṇitova puriso ratanāsanamhā
2066正如长老静立宣说法义,持教法不疲劳。
Therova dhammakathiko ṭhitako’taranto,
2067正当彻底展开,双手双足合掌。
Sammā pasāriya ubho mudupāṇipāde
2068于是他携带着短小的匕首,身体没有伤痕,离开住处。
So nikkhamittha kuṇapehi amakkhitaṅgo; ()
93
93.
2070接着,他靠近,三个男子四只眼睛紧盯着那人,
Tatropagamma caturo caturānanā taṃ
2071持着金网,心地清净,
Jālena kañcanamayena visuddhacittā,
2072用手将儿子放在母亲前方,
Ādāya mātupurato tanayaṃ ṭhapetvā
2073对那月光面容者说:愿你心生欢喜,祈请接受。
Candānane bhavatu nandamanā’tya’vocuṃ; ()
94
94.
2075生来自清净无垢,盛载着清凉洁净之光,
Ādiccavaṃsakamalākarabhākarassa
2076世尊的光辉如冰凉细雨般洒落,
Buddhaṅkurassa subhasītalavāridhārā,
2077从天空中降临,沁入纯净真身,
Nikkhamma tāva nabhasā nijamātuyā ca
2078令其坚固,浸润于身躯诸处;()
Gāhāpayuṃ utumubhosu kalebaresu; ()
95
95.
2080其中有四位天王之子,
Tesaṃ karehi caturo surarājaputtā
2081护持他们,携手以柔和无害之力守护,
Gaṇhiṃsu saṇhasukhumāya’jiṇappaveṇyā,
2082由其手掌之洁净,先于手掌相触之始,
Tesañhi pāṇitalato paṇipātapubbaṃ
2083彼等以柔软的棉布团握之;
Gaṇhiṃsu taṃ dukulacumbaṭakena’maccā; ()
96
96.
2085用彼等的手,顺着大地表面擦拭,
Tesaṃ karehi pathavitalamotaritvā
2086立于东方之侧,却不相等于常见时,
Ṭhatvā puratthimadisaṃ asamo vipassi,
2087乃向上、向下、四方、诸方皆是,
Uddhaṃ adho catudisānudisā ca evaṃ
2088唯有一面而已,成为包罗诸世界界域之境;
Ekaṅganaṃ bhavitadā’khilalokadhātu; ()
97
97.
2090你们在三界之中居于高处,
Tumhehi uttaritaro bhuvase tīsu
2091没有那些由愚痴、乱缠及帽饰所生之物,
Natthīti matthakajaṭāmakuṭappitehi,
2092用双手合掌,作膝行之礼敬,
Katvānijañjalipuṭehi nipaccakāraṃ
2093诸梵天、魔王及人众皆惧怖他们;
Brahmāmarāsuranarā tamabhitthaviṃsu; ()
98
98.
2095从自恃自敬之心,审视四方,
Soca’ttanā samamadisva disāsu tāsū
2096凭藉净除痛热的跖足,稳固其足。
Tappādavītiharaṇena padānisatta,
2097去至北方面向土地,
Gantvāna uttaradisā’bhimukho avanyā
2098站立于高耸的山峰之顶;()
Abbhuggatamburuhamuddhani tiṭṭhamāno; ()
99
99.
2100我为首领,我是世间最尊贵者,
Aggo’hamasmi ahamasmi janassa jeṭṭho
2101我是最上者,是我的最后一生,
Seṭṭho’hamasmi ayamantima’jāti mayhaṃ,
2102至今无愚者,我不再有再生,
Dhīro mametarahi natthi punabbhavo’ti
2103狮子般的吼声已消散,雄狮的吼啸止息;()
Nicchāritāsabhivaco nadi sīhakanādaṃ; ()
100
100.
2105在韦萨克月的月中宿满日——
Vesākhemāse suhakujadine puṇṇamāyaṃ visākhe
2106诸天为首天神聚集,承受众生之重,
Nakkhatteyoge suragurugate so kuḷīravharāsiṃ,
2107此乃无上慈悲庄严的至高主宰所出生,
Sañjāto nātho paramakaruṇābhāvanābhāvatatto
2108生于假相包覆的丛林中,繁花缀满的树蔓上,风吹之地;()
Māyākucchimhā kusumitalatāvelalituyyānabhumyā; ()
446以上出自智慧欢喜(medhānandā)词典,由精勤之人编撰,集诸文人慧心喜悦与布施之因,于佛陀世系、无间断因缘、后世成佛大觉之缘起及流转明灯第六天上为注解解说。
Iti medhānandābhidhānena yatinā viracite sakala kavijana hadayānandadānanidāne jinavaṃsadīpe avidurenidāne pacchimabhavika mahābodhi sattuppatti pavattiparidīpo chaṭṭhosaggo.
1
1.
2111至于出生之地,
Atharammatarā’si jātikhetta-
2112为周绕遮盖之空界,
Pariyāpatta’vakāsalokadhātu,
2113莲花般盛开的(承载着花饰者),
Kamaluppala (mālabhārinī) hi
2114在那里由天神们守护;
Tadupaṭṭhānagatāhi devatāhi; ()
2
2.
2116以莲花为座的天神与亚仙众,
Kamalāsanadevadānavānaṃ
2117当时在天下聚集为一处,
Bhuvane’kattha samāgamo tadā’si,
2118持持正觉者眼目光明之处
Jinacakkapaṭiggahassa ṭhānaṃ
2119诸天、人类等众生和睦相处无纷争
Avivādena sadevamānusānaṃ; ()
3
3.
2121以得入、获利为缘起,开始止息纷扰
Paṭilābhanimittamādisantī
2122唉,此乃具备了圆满智慧、通达一切之成就
Vata sabbaññutañāṇasampadāya,
2123十万亿世界界域广大无边
Dasasaṅkhasahassilokadhātu
2124心意震动如微弱水滴般搅动糯米粉般轻微
Abhikampī pahaṭe’va kaṃsapātī; ()
4
4.
2126在从生死轮回的传闻因缘中,
Jananussavavāsaramhi tasmiṃ
2127起于自身肉体的牢笼,
Nijadehajjutipiñjaro’dapādi,
2128如同十万周天,
Dasasaṅkhasahassacakkavāḷa-
2129制造大光明的炉膛;
Kuharālokakaro mahāvabhāso; ()
5
5.
2131地狱深渊中的恐惧恶声,
Apatāḷitacammanaddhabherī-
2132以及各种凶猛畸形的声音,昼夜震动翻滚,
Vikatīnaṃ sayameva vajjanampi,
2133为宣讲胜义正法,
Tadanuttaradhammadesanāya
2134在世间因遵循亦成佛地;()
Bhavi ṭhānaṃ anusāvaṇassa loke; ()
6
6.
2136如响彻雷霆、声势广博之琴弦—
Ghaṇakāhaḷavaṃsasaṅkhavīṇā-
2137自己操持而奏,
Bharaṇānaṃ sayameva vajjanampī,
2138渐次修行、修习行为,
Anupubbavihārabhāvanānaṃ
2139最终成就所依止之法;()
Paṭilābhāya nibandhanaṃ babhūva; ()
7
7.
2141由洁净而断除外境的执著及缚缚束缚者-
Parimuttivarattapāsakārā-
2142以自宅及心链等诸种束缚之缚
Ghara,yosaṅkhalikādibandhanehi,
2143对如野兽和禽鸟等众生在此处
Migapakkhinarānamasmimāna-
2144无依无着,离此遁离的原因,称为奇妙无比;
Vigamassā’si nidānamādibhutaṃ; ()
8
8.
2146在诸世界广大众生中患病之苦,
Bhuvanesu mahājanassa rogā-
2147由身心的衰老等诸原因生起,令人不安。
Pagamenā’disanaṃ ahosukhanti,
2148以四圣谛的开示为基础,
Caturāriyasaccadassanena
2149未来成为四谛法的宣说所在;
Bhavi ṭhānaṃ catusaccadesanāya; ()
9
9.
2151各种形象与现象所能观察之处,
Vividhabbhutarūpagocarānaṃ
2152在世间有如盲者翳目般蒙蔽眼睛者众多,
Bhuvi jaccandhajanassalocanānaṃ,
2153你是天眼中光明的入取者,
Pabhavo pabhavo’si dibbacakkhu
2154以遍照三界的眼光,得以获证。
Paṭilābhāya tilokalocanassa; ()
10
10.
2156赞颂歌声甘露之饮
Thutagītisudhārasassa pānaṃ
2157为聋者,使用手合掌所应的听法者,
Badhirānaṃ savaṇañjalīpuṭehi,
2158因极致熟习的天耳根,
Atimānusadibbasotadhātu-
2159遂有了洞察,成为其缘起的根本;()
Paṭivedhāya nidānamāsi tassa; ()
11
11.
2161对于世间由生死循环所缠累之众生,
Bhuvi jātijaḷādipuggalānaṃ
2162彼时凭借忆念,生发安稳之妙光明,
Tadahe’nussatiyā supātubhāvo,
2163过去已然现前之事,
Bhavi pubbamupaṭṭhitassatissa
2164是为了觉悟念处之法而设立之场所;()
Satipaṭṭhānanibodhanāya ṭhānaṃ; ()
12
12.
2166维持清净行为如莲花之美,
Visikhācaraṇaṃ sarojacāru-
2167以端正善巧之识见,犹如跛足之人,
Padaviññāsavasena paṅgulānaṃ,
2168为先行四力之迅疾基础,
Purimaṃ caturiddhipādavega-
2169成为此世间得成之标志;()
Paṭilābhāya nimittamāsi loke; ()
13
13.
2171生于甘甜的水中,如同愚痴的众生。
Madhurena sarena jātimūgā
2172他们如同称赞歌者,纷纷而说,宛如献礼者一般,
Thutigītānya’vadiṃsu vandino’va,
2173在世间如同佝偻的老人,得到不合时宜的利益,
Bhuvi khujjajano’jugattalābho
2174因其行为曲折,所得之处不稳固;()
Kuṭilattā’pagamāya ṭhānamāsi; ()
14
14.
2176愿成为众人依止的港湾,
Saraṇaṃ purisāsabho siyāno
2177断绝身心的恶道,达到解脱之境。
Bhavato duggatito vimuttiyā’ti,
2178行者们也曾发出金铁鸣响,
Karino’pi kariṃsu kuñcanādaṃ
2179骏马们为了欢喜而嘶鸣;
Turagā hesamakaṃsu pītiye’va; ()
15
15.
2181清净的四种智慧审辨,
Visadā paṭisambhidā catasso
2182将会真正透彻洞察此今,
Paṭivijjhissati cā’yatiṃ sacā’yaṃ,
2183因就在于此一集会(或城镇)中的根本,
Sakapaṭṭanameva tannidānā
2184舟船迅速地来到彼邦远处;
Taraṇī sīghamupāgamuṃ videsā; ()
16
16.
2186当时太阳自身闪耀光明,
Sayameva virocanaṃ tadāni
2187如同宝石所成遍覆天地,
Ratanānaṃ bhuvanākarubbhavānaṃ,
2188犹如日轮在众光辉中,灿然照耀法的光芒,
Ravivaṃsaravissa dhammaraṃsī
2189广布净洁庄严之处;
Visarassu’jjalanāya ṭhānamāsī; ()
17
17.
2191出现起伏不定的三昧音响,
Turiyāni sakaṃsakaṃ ninādaṃ
2192这里没有任何杂质,唯有正信灯火照耀。
Akaruṃ tagguṇadīpakānivā’tra,
2193四方等诸方皆已敞开,其美名——
Vivaṭā vidisādisā sakitti-
2194『visarokāsa』者,广巨大;『kate’va’hippasattā』者,如同主动、热切之意。此乃喻法义广举,热切呈现,犹如空气遍布无遗。括号内为省略符号,表示此处为引文省略。
Visarokāsakate’va’hippasattā; ()
18
18.
2196一切烦恼之火
Sakalassa kilesapāvakassa
2197『parinibbāna sabhā vadīpanena』者,以涅槃境界之示现,明示其义。此语旨在启发普遍众生,明白灭尽烦恼之道,乃涅槃示现以导引众生。
Parinibbānasabhāvadīpanena,
2198『niraye』者,狱地,地狱也;『hutā sāja ala mālā』者,焚烧之荆棘蔓藤。此谓地狱如焚灭荆棘之网,烙印炙然,令众生苦难难逃。
Nirayesu hutāsajālamālā
2199『tadahe』者,于时刻燃烧;『nibbutim āpa』者,得灭尽;『jātikhette』者,生处、出生之地。此语示,众生若于此苦域,得灭尽苦,则脱离生死循环,成就涅槃。括号内仍为文献省略符号。
Tadahe nibbutimāpa jātikhette; ()
19
19.
2201具足戒律的僧团中彼人,
Parisāsu visāradassa tassa
2202是得四种戒律胜解智慧之因,
Catuvesāradañāṇalābhahetu,
2203当时在诸大河众多诸国之中,
Bhuvanesu tadāmahānadīnaṃ
2204恰如大河中无洁污之小河,
Anabhissandanamāsi kunnadīnaṃ; ()
20
20.
2206水流发生而光明不被毁灭,
Udapādi pabhā nirākaritvā-
2207深居山洞之中黑暗无光,
Bilalokantariyesu andhakāraṃ,
2208断除无明为首的道的智,
Hatamohatama’gga maggañāṇa-
2209为断灭得乐而生的缚着及黑暗;
Jjutilābhāya nibandhanaṃ tamāsi; ()
21
21.
2211如同获得极为解脱的味道,
Suvimuttiraso siyā’va tassa
2212由四万八千法蕴组成,
Caturāsitasahassadhammakhandho,
2213甘甜如四重波涛,
Madhuraṃ caturodadhīnamāsi
2214水流连续不断,如波浪起伏。
Salilaṃ santataraṃ taraṅgarittaṃ; ()
22
22.
2216四方诸国以及恶劣之风,
Vidisāsu catuddisāsu caṇḍa-
2217现在正吹送而来,
Pavanassā’pi avāyanaṃ tadāni,
2218此时亦为他自身前行之相,
Bhavi pubbanimittamattano’pi
2219为破除执著有我视见而现起的误见;()
Bhaṭadiṭṭhyābhavadaṭṭhibhedanāya; ()
23
23.
2221鲜叶初生、花冠新绽的众多树木,
Navapallavapattasekharānaṃ
2222庭院中洒满花香芬芳的样态,
Viṭapīnaṃ kusumāhikiṇṇabhāvo,
2223未来是前行束缚的解脱。
Bhavi pubbanibandhanaṃ vimutti
2224此为为华光作装饰的身体;()
Kusumehā’tumadehabhūsaṇāya; ()
24
24.
2226为莲花水波的启迪者(月)-
Kumudākarabodhakassa canda-
2227其光芒当时极为辉耀,
Kiraṇassā’tivirocanaṃ tadāsi,
2228于此正念觉悟者的清凉光辉之初,
Satibuddhasudhākaro’dayamhi
2229为众生烦恼心潮平息之因;()
Janasandohamanopasādahetu; ()
25
25.
2231清净之地已被圆满赐予,烈火般烦恼燃烧消退,
Vimalattamanuṇhatā nidāgha-
2232如同太阳之熄灭为前行之相,示现无热迹象,
Sūriyassū’pasamo nimittamaggaṃ,
2233若欲获得生起心意与身体上的喜乐,
Bhavi cetasikassa kāyikassa
2234则当在彼时生起;()
Paṭilābhāya sukhassa tamhijāte; ()
26
26.
2236越过天际云层的阻碍,
Gaganā’ganagādito’taritvā
2237鸟儿当时正在于大地之上飞行,
Pathavisaṅkamaṇaṃ tadā khagānaṃ,
2238归依的基础已经确立,
Saraṇāgamanassa ṭhānamāsi
2239于贤善善友的如来教法中得以坚固;
Jinadhammaṃ sunisamma sajjanānaṃ; ()
27
27.
2241那时正当天空降雨,
Nabhasā’bhipavassanaṃ tadāni
2242在四方的适时雨季,
Catudīpesu akālavāridānaṃ,
2243僧团中教法的连续宣说,
Parisāsu akhaṇḍadhammavuṭṭhi-
2244受到如来的庄严教法的约束。
Patanassā’si nibandhanaṃ jinamhā; ()
28
28.
2246当时九种祥瑞之戏
Chaṇamaṅgalakīḷaṇaṃ tadāni
2247当时诸众同在各各天宫中,
Tidasānampi sakesake vimāne,
2248接近前后,各自欢唱,
Upagamma tahiṃtahiṃ udāna
2249此为觉悟之因缘;()
Samudānassanidānamā’si bodhiṃ; ()
29
29.
2251打开的诸殿堂正安住,
Vivaṭā sayameva mandirānaṃ
2252蔽覆着转轮门的微风,
Pihitañcārakavāṭavātapānā,
2253通向断除苦难的道路,
Bhavadukkhanirodhagāmimagga-
2254成为其得到的标志而被引发;()
Paṭilābhāya nimittamāhariṃsu; ()
30
30.
2256当时,为了满足恶鬼们的甘露甜美,
Tadahe madhurāmisassa pettī-
2257驱使那些饥饿的众生,
Visayesvāharaṇaṃ khudāturānaṃ,
2258于未来世中常身陷不净行为者,
Bhavi kāyagatāsatāmatassa
2259自己亦成为其获得标志;()
Paṭilābhāya nimittamattano’pi; ()
31
31.
2261在生日前夕,渴望消退,
Divase jananussave pipāsā-
2262穷困众生在饿鬼道中受苦,
Vigamo dīnajanassa petaloke,
2263对于幸福之人表现出冷漠无情的状态;()
Sukhitattassa upeccabuddhabhāvaṃ; ()
32
32.
2265对立众生则得以利益,
Paṭipakkhajanassa mettilābho
2266那时无论是增寿或减寿者,
Tadahe vāyasavāyasārinampi,
2267未来世中有无数诸天,
Bhaviṭhānamanantasattaloka-
2268为了观境入禅的修习,
Visayabrahmavihārabhāvanāya; ()
33
33.
2270正如正念道果之成熟时,
Satimaggaphalubbhave yatheva
2271如来于生死惧怖的远离,
Bhavabhītyāpagamo tathāgatānaṃ,
2272念成了生起,甚或成为恐惧;
Sati jātamahāmahe bhayaṃ vā
2273彼非入于幽冥者所获,
Natiracchānagatānamāsi tāso; ()
34
34.
2275亲近慈爱之心,接近众生。
Piyabhāvupasaṅkamo pajānaṃ
2276对心脏将欢喜制造者而言,言语如同,
Hadayānandakarāya kho girāya,
2277胜法教导者对弟子们来说,
Jinadhammakathāya sāvakānaṃ
2278宛若齐心合力的山峰般的生起力量;
Viya sāmaggirasassa pātubhāvo; ()
35
35.
2280白泥栽种的蔓藤,
Sitakittilatāya ropitāya
2281在您这世界之腹中,
Bhavato’smiṃ bhuvanālavāḷagabbhe,
2282宛若指示雨季的河流。
Viya nimmitayantavāridhārā
2283流水淙淙,冲蚀大地之表层,
Jaladhārā dharaṇītaluṭṭhahiṃsu; ()
36
36.
2285蜂群簇拥,缀以五彩斑斓,
Bhamarāvalibhārapañcavaṇṇa-
2286莲花覆盖的土地,光彩照人,
Kamalacchannamahītalaṃ rarāja,
2287水生与陆生之物,兼备丰盛,
Jalajaṃ thalajaṃ parāgahāraṃ
2288大地处处盛开花朵,繁茂异常,
Bhuvi sabbattha apupphi pupphajātaṃ, ()
37
37.
2290在果树环境的藤蔓与枝杈之中,
Viṭapīsu latāsu khandhasākhā-
2291当时百叶已盛开,
Satapattāni tadā supupphitāni,
2292为了现出人中豪杰的相貌,
Naravīra’bhirūpadassanāya
2293那露地而出的眼睛未尽呈现;
Bhūsamummīlitalocanāni’vāsuṃ; ()
38
38.
2295彼此相依形成七七相叠,
Uparūpari sattasatta hutvā
2296这百叶善德难得中最罕见者,
Satapattāni sīlātalubbhavāni,
2297以此你的卓越成就亦极难得。
Tava abbhudayo sudullabhoti
2298说法并非出于虚伪的本性;
Kathayantivi’ha kapātubhāvato no; ()
39
39.
2300由于自身波罗蜜品德的高远,如此;
Nijapāramitālatāya katti-
2301如藤蔓装饰般,花朵和笑容的形态,
Latayā’laṅkatapupphahāsarūpā,
2302装点直到众生界,
Samalaṅkari yāvatā bhavaggaṃ
2303如旌旗和花冠,遍及三界;
Dhajamālā jananussave tilokaṃ; ()
40
40.
2305吊挂在房屋顶梁上,令人欣悦。
Avakujjasaroruhābhirāmaṃ
2306云层、空气、森林之荣光相绮丽,
Nabhavambhojavanassiriṃ babandha,
2307如大地之池塘中的水洒落光辉,
Bhuvi pokkharavassamīdisanti
2308如同流淌而来的法雨绵绵不断;
Vadamānaṃva pavassi dhammavassaṃ; ()
41
41.
2310美妙绝伦的美色与容仪光华,
Ramaṇī ramaṇīyarūpasobhā
2311名为有为法所不能玷辱的净土,
Acaruṃ dhammamanaṅgaraṅgabhūmi,
2312宛若蜜蜂之蜜聚集的殿阁环绕。
Madhupā madhupānamandirāni
2313于是,渴求法者不再生起动摇;(此语为第一与第二句脚韵合一)
Tadahe nāvasariṃsu dhammakāmā; () (Abyapeta paṭhamadutiya pādādiyamekaṃ)
42
42.
2315莲花开,莲花盛放
Kamalā kamalālayā vivesa
2316众生界如波涛起伏层叠,
Bhuvanaṃ bhūrinavāvatārahārī,
2317大地如撑持天地之山岳,
Dharaṇī dharaṇīdharāvataṃsā
2318献礼沉重者,立刻震动;(此语为第一与第二句脚韵合一)
Upahārātibharātureva kampi; () (Abyapeta paṭhamadutiya pādādiyamakaṃ)
43
43.
2320当时,莹然美妙的、光洁的战象群
Ruciraṃ ruciraṅganā tadāni
2321于多样的光辉幻影之中,恪守不作恶业的志向,
Akaruṃ kīḷamanekacandikāsu,
2322坚毅而长久如恒星光辉,
Suvīraṃ suciraṃsikiṇṇatārā-
2323你犹如调和之物散发明亮,照耀万物;(此为第一与第二句末尾同文)
Nikaro’bhāsataro’si bhākaro’va; () (Abyapeta paṭhamadutiya pādādiyamakaṃ)
44
44.
2325风吹动时,风也自身被吹动,
Pavano’pavano’pavāyamāno
2326风激起轻微波动,扰动众生,
Pavinodesi parissamaṃ janassa,
2327时而入林,时而入林,持守善行。
Vanadā vanadāhavupasantiṃ
2328远离一切恶行,具足一切善法;(此为去除、第一、第二脚分的对应句)
Akaruṃ sabbadhi sassasampadañca; () (Abyapeta paṭhamadutiya pādādiyamakaṃ)
45
45.
2330清净清净,其名盛传
Visadā visadā sakittirāmā
2331以口语和行动显示不放逸者,明了精通其道者,
Mukharaṅgālaya māpakovidānaṃ,
2332贤人及不贤者均归属于他
Sujanā’sujanā bhajiṃsu tassa
2333具有不同足迹所刻的眼印和标识;(此为去除、第一、第二脚分的对应句)
Caraṇānyaṅkitacakkalakkhaṇāni; () (Abyapeta paṭhamadutiya pādādiyamakaṃ)
46
46.
2335与天地及天地之主和合一致
Vasudhaṃ vasudhampatī samaggā
2336当时,依照十种法则加以规诫,
Dasadhammena’nusāsayuṃ tadāni,
2337心念动摇、行为不端的人,
Hadayaṃ yadayaṅgamāya vāṇyā
2338对不善友伴施行了恶劣的安排;(此句与前后第一、第二句及末尾相关)
Asataṃ mittaduhī vidhānayiṃsu; () (Abyapeta paṭhamadutiya pādādiyamakaṃ)
47
47.
2340当时有如过度般的状况,即使是大象王,
Timadā’timadā gajādhipāpi
2341当时也与鹿王等相应往来,
Migarājūhi tadā samācariṃsu,
2342强弱不等的鹿群彼此交集。
Pabalā’pabalā migā tadaññe
2343彼此反复观察相互作用;(此乃无畏的第一与第二脚之类)
Paṭisatthāramakaṃsu aññamaññaṃ; () (Abyapeta paṭhamadutiya pādādiyamakaṃ)
48
48.
2345于三界世界中,独具慧眼者
Bhuvane bhuvanekalocanassa
2346在人间之日,闪耀光明者,
Jananasmiṃ divase samujjalānī,
2347谓为压制及非压制之恐惧,
Nihanitā’nihitāyudhāti bhitiṃ
2348如同恶贵族一般生于世间之众生;(此乃无畏的第一与第二脚之类)
Janayuṃ pāpimatova netaresaṃ; () (Abyapeta paṭhamadutiya pādādiyamakaṃ)
49
49.
2350被宣说之天界绝世琴声——
Parivāditadibbabherivīṇā-
2351第四层为显示神通妙相的境界,
Turiyaṃ dassitadibbanaccabhedaṃ,
2352是天空中天众游乐场中的宝珠获得之相;
Gaganaṃ suraraṅgamaṇḍalābhaṃ
2353是三时供养的甘露精华;
Tidasānaṃ upahārasāramāsi; ()
50
50.
2355呈现出金色光亮,如同母牛胎中纯白犊牛般,
Sovaṇṇavaṇṇavadhuyā garugabbhagasmiṃ
2356在万物光辉纷纷交汇无差别的境界,
Taṃnandanabbanasamānavanaṅgatasmiṃ,
2357乃是含有实体存在的巨大眼泪珠般的明净清澈。
Bhutabbhutanvitamahe nayanañjanasmiṃ
2358在当生之子身上,会有福德的生起;(括号中为花环之结)
Jātamhi tamhi tanuje bhavi bhaddabhatti; () (Mālābandhanaṃ)
497如是,用聪慧欢喜名义,由修行者所作,涵盖一切众生知识与心灵喜乐之根源的胜利家族之灯塔,距离未远之处,具多种前行相的现起善法传承。为第七部聚合。
Iti medhānandābhidhānena yatinā viracite sakalakavijana hadayānandananidāne jinavaṃsadīpe avidūrenidāne vividhapubbanimittapātubhāvappavatti paridipo. Sattamosaggo.
1
1.
2361净洁(传承)家族之亲属。
Visuddha (vaṃsaṭṭha) masesabandhavo
2362携取少年者,拥有三界明慧之眼,
Kumāramādāya tilokalocanaṃ,
2363去往当时的咖毕拉瓦图城,
Agaṃsu tamhā kapilavhayaṃpuraṃ
2364荣耀族群包围之地,蕴染着庄严光彩;(括号中为略文)
Purīvataṃsaṃ samalaṅkatañjasaṃ; ()
2
2.
2366彼时,于神通具足者中超越常人者,
Tadā abhiññāsu vasisu pārago
2367那位具足禅定而行彻众生之间的比丘,
Samādhivikkhambhitasabbakibbiso,
2368居住于纯净水域之地,
Vihāsi suddhodanabhumibhattuno
2369恪守天人律法名为苦行之身;
Kulūpago devalanāmatāpaso; ()
3
3.
2371此苦行者欢喜独处,不爱纷扰,
Tapodhano so pavivekakāmavā
2372为了日间修行而来此天空之境,
Divāvihāratthamupāgato divaṃ,
2373为了了解这个目的,天人问道,
Tamatthamaññātumapucchi devatā-
2374愿观察到所传播的,最吉祥的名闻;
Pavattitaṃ passiyamaṅgalussavaṃ; ()
4
4.
2376那个守护这大地的主人,
Tavevupaṭṭhāyakabhumibhattuno
2377战胜魔鬼的大将马利亚,
Varoraso māriya māravāhiniṃ,
2378他注定要获得觉悟,击败魔军,
Parājayaṃ lacchati bodhimāyatiṃ
2379他的大名声广为流传,世人皆说;
Mahussavo tampati vattate, bravuṃ; ()
5
5.
2381此所说讫语被提及之处,受此教法启发,
Imāya vuttantakathāya codito
2382苦行者凭借神通力量,于修持神通得成,
Tapodhano iddhibalena iddhimā,
2383于酒馆中消失消散之后,
Surālaye antaradhāna’nantaraṃ
2384他现身于国王的居所处;()
Niketane pāturahosi rājino; ()
6
6.
2386童子无欲望,内心平静安住,
Kumāranijjhānamanorathoka vasi
2387在那里,安于深智慧者的大寂静之所,
Tahiṃ supaññattamahārahakāsane,
2388国王净饭王安坐时说,
Nisajja suddhodanarājino’bruvi
2389此处我要观看到天界之音;()
Tavatrajaṃ daṭṭhumidhāgatotya’haṃ; ()
7
7.
2391王子额首所被吻者,
Narindacūḷāmaṇicumbitānya’tha
2392恭敬其足以作苦行者,
Padāni vandāpayitu tapassino,
2393因华饰之美丽而生,
Vibhusaṇālaṅkatamattasambhavaṃ
2394王主持守王子戒律;()
Narādhipo rājakumāramāhari; ()
8
8.
2396因其固有的本性,适合被恭敬奉迎,
Tadattabhāvena’hivādanāraha-
2397故此那位国王的儿子,
Ssa’bhāvato tassa rarāja sūnuno,
2398展开了深厚的慈悲心,
Pavaṭṭayitvā jaṭilassa sampati
2399如莲花般的脚掌沾满泥土而显信心虔诚;
Jaṭāsu cakkaṅkitapādapaṅkajaṃ; ()
9
9.
2401那童子双手合十,恭敬恭敬地祈请,
Kumāramādāya samappitañjaliṃ
2402恰如其分地以脚底触地行礼,表现出恭敬之意,
Vidhāya pādesvanisammakārino,
2403若能立成错综复杂之事有七种境界,
Sace ṭhapeyyuṃ jaṭilassa sattadhā
2404愚钝者当遭果报,连愚钝中愚钝者皆不例外;()
Phaleyya muddhā jaṭitojaṭāya’pi; ()
10
10.
2406当面起立,于无边土地上,
Sakāsanuṭṭhāya athe’sibhūmiyā
2407静止其右膝环绕,
Nihacca so dakkhiṇajānumaṇḍalaṃ,
2408此为大慈悲者之敬重,
Akā mahākāruṇikassa gāravaṃ
2409头顶高昂、合掌作礼,手持花环;()
Sirovirūḷhañjali pupphamañjarī; ()
11
11.
2411正当从座位上起身时,
Udikkhamāno vasinā samappitaṃ
2412大王带着满满一盛饭的手合十,
Tamañjaliṃ bhattibharena bhūpati,
2413然后携带那只随身的笛子,
Atho’nametvā tanumīsakaṃ sakaṃ
2414轻步而迈,拂去双足上的尘土;
Pavandi pādamburuhāni sununo; ()
12
12.
2416愿此人如佛陀般,是人中之雄,
Siyā’va buddho purisāsabho ayaṃ
2417得其悦目者,愿他也同样喜爱我,
Nadassanaṃ tassa siyā mamantī so,
2418审察那无法比拟的色法的尊严辉煌,
Nirūpamaṃ rūpasiriṃ samekkhiya
2419你应当完全放下执著,安住于此;()
Payāsi niṭṭhaṃ upadhārayaṃ vasi; ()
13
13.
2421由此而起的是稍显浅薄的愚痴智慧,
Vavatthayitvevamuḷārabuddhimā
2422断除疑虑,笑中带泪,
Vitiṇṇakaṅkho hasamīsakaṃ rudaṃ,
2423如同国王衣冠前方侍立的主仆一般,
Narindamorodhapurakkhataṃ vasī
2424当时消除怀疑,令其息灭;()
Tadavasīdāpayi saṃsayaṇṇave; ()
14
14.
2426昨日经过熟知之处,
Tamāharitvāna pakavattimabbhutaṃ
2427先前无阻之国王,
Purakkhato’rodhajanassa rājino,
2428拘那罗天王解脱疑虑,
Yatissaro saṃsayasallamuddharaṃ
2429如其亲属般追随时间之天神;
Sabandhave’nussari kāladevalo;()
15
15.
2431萨咖家族中名为那罗迦者,
Sakekule nāḷakanāmadārako
2432自归自现者得见殊胜显现,
Sayambhuno lacchati dassanaṃ iti,
2433由此所说旨趣,于彼同类中,无有分别。
Tamatthamaññā samupecca taṃkulaṃ
2434你说当出家,众兄弟中成为受戒者;()
Tvamāha pabbajjiti bhāgineyyakaṃ; ()
16
16.
2436他于第五个夜宿时得以康复,
Nirāmayaṃ pañcamavāsaramhi so
2437琳琅甘露,由居舍之香风吹拂,
Varorasaṃ vāsitagandhavārinā,
2438大殿中盛大活动正在进行,
Pavattamāne bhavane mahāmahe
2439王者将众亲属引入沐浴处;()
Nahāpayi bhūpati bandhumajjhago; ()
17
17.
2441净道名称出自自己,
Pasatthamanvatthabhidhāna mattano
2442欲以儿子安排他人母亲,
Kumāramāropayituṃ parosataṃ,
2443通晓众生心念差别之智者,
Savedavedaṅgapabhedakovide
2444由两种仪礼邀请那人世王;
Dvije nimantāpayi so narādhipo; ()
18
18.
2446其形似天帝,如柔和天子,
Surindarūpo suramandiropamaṃ
2447他如天后所居的王殿一般,
Tamindirādhāranarindamandiraṃ,
2448生狮者已除恶兽,将无敌敌之勇猛除灭。
Janindasīho’pagatā’vanīsure
2449以无愧礼敬法规,深怀敬意而来建礼。
Amandapūjāvidhinā’bhirādhayi; ()
19
19.
2451凭此令成就道德圆满,至善至美的完满。
Anenasiddhā samatiṃsapāramī-
2452常为善道之成就做好选择,专事真实义理。
Sadatthasampattiparatthakārinā,
2453故于此处所现所聚的财富宝藏,
Tathā’ttha saṅkhātadhanaṃ nidhānagaṃ
2454即由此自然成就的同类眷属而得成。
Imamhi siddhaṃ sahajātiyā yato; (5)
20
20.
2456以两根细绳之言为源
Dvijehi tantibbacanadvayārahaṃ
2457合成总括而简明的词句涵义,
Samāsasaṃkhittapadatthasaṃhitaṃ,
2458以经文真义为根基的辞义解释,
Sutassa siddhattha’bhidhānamattano
2459然后使其方便悦意而造作;
Tato’bhivohārasukhāya kārayi; ()
21
21.
2461由良善美好、庄重端正生起的殊胜相,
Suyāmarāmaddhajamantilakkhaṇa-
2462持有明智、善念且仁慈的觉知者,
Subhojakoṇḍaññasudattasaññino,
2463当时,这两位被国王所尊崇的人,
Ime dvijā rājasupūjitā tadā
2464并未具备明智辨别善恶的特性;
Vicakkhaṇālakkhaṇapāṭhakā’bhavaṃ; ()
22
22.
2466他们见到庄严美丽的相貌,
Subhāsubhaṃ passiya dehalakkhaṇaṃ
2467便说这是庄严相,
Vibhāvayavho iti tesamabruvi,
2468双手合拢,如指叶相一样聚合,
Samukkhipitvā’ṅgulipallavadvayaṃ
2469众多百姓中,这位国王有两种说法。
Janādhipaṃ sattajanā’bravuṃ dvidhā; ()
23
23.
2471如果大王进止于宫殿之中,
Sace mahārāja agāramāvase
2472所乐所好,乃是其所随事的官吏,
Varoraso te paricāritindriyo,
2473与七宝相称庄严,
Samaṅgibhuto ratanehi sattahi
2474他就像车轮之于车,成为合适的国王;
Bhaveyya rājā vatacaktavatya’yaṃ; ()
24
24.
2476这位大臣因慈悲心而受激励,
Mahādayo’yaṃ karuṇāya codito
2477若他离开宫宅出家,
Gharā’bhigantvā yadi pabbajissati,
2478可以成佛者,是一切可知世间的总聚。
Bhaveyya buddho’khilañeyyamaṇḍalaṃ
2479自现三明,断无疑惑,
Sayaṃ abhiññāya nahe’tthasaṃsayo; ()
25
25.
2481虽年少而在时令更替之间,
Kaṇiṭṭhabhūto vayasā tadantare
2482于利益大众、广行智慧者中为长,
Pasatthasatthā’vagamena jeṭṭhako,
2483紧握拳头谓言:
Samukkhipitvā’ṅakgulimekamabruvi
2484这里,是像古老树根盘绕纠缠处。
Itīha koṇḍaññasamaññabhusuro; ()
26
26.
2486此者称为调伏之手印,示意调伏世间烦恼之意。
Imassa veneyyajanākatañjalī
2487双手平等地触及大地之表面,表明恭敬与庄严。
Samaṃ phusantāni vasundharātalaṃ,
2488饰以华美之须弥花环,常时庄严光鲜。
Subhāni bhopādatalāti sabbadā
2489众人敬奉,手持莲花装饰,无时无刻恭敬不已。
Bhajanti bhatyā kamalānivālino; ()
27
27.
2491此作为调伏之手印安全护持者,具坚固不移之力。
Imassa khemantamasesapāṇino
2492此印象征三藏经文如渡过荆棘难行之路般,通达无碍。
Tipaṭṭakantārapathāvatāraṇe,
2493如整备完善的车轮轴轮般具足波罗蜜,
Susajjitaṃ cakkayugaṃva pāramī
2494于车轮上显现足迹印记的轮相;()
Rathamhi pādaṅkitacakkalakkhaṇaṃ; ()
28
28.
2496犹如此物——布毡与馒头之状,
Imassa bho kambalabheṇḍukopamaṃ
2497轮廓甚为完整,周绕环列如圆形疑团,
Sumaṭṭavaṭṭāyatapaṇhimaṇḍalaṃ,
2498恒常以脚掌所触、食住之迹为标记,
Sadā padambhojanivāsalakkhiyā
2499即使承载沉重之物,依然能坚牢开阔;()
Tanoti pīnatthanapiṇḍavibbhamaṃ; ()
29
29.
2501此者长手指状环绕,
Imassa dīghaṅgulipanti vaṭṭita-
2502如同意识熔化水银旋转般,
Manosilālattakavattikopamā,
2503显现为丰富的圆满功德,
Vibhāti bho bāhulatāya pāramī-
2504有如新叶层叠的藤蔓。
Latāya vā nūtanapattapantiva; ()
30
30.
2506彼岸的环脚足底,
Imassa pārevaṭapāda pāṭalā
2507与手掌足趾一样极为柔嫩细腻,
Sapāṇipādā taḷuṇātikomalā,
2508献献礼仪仪式的详细规定说明。
Uḷārapūjāvidhisampaṭicchane
2509吼叫如猛兽般在激烈地喧闹。
Pavāḷapāti’va samullasanti bho; ()
31
31.
2511此处之形像光辉宛若宫殿中,通体光亮。
Imassarūpassirimandirodare
2512用新鲜的手指整齐地涂抹。
Samappamāṇābhinavaṅgulīhi bho,
2513脚掌上有络索网状的纹饰,遍布全足。
Padissare jālakavāṭasantibhā
2514五指和脚趾上则有细密的网纹特征。
Sapāṇipādā tatajālalakkhaṇā ()
32
32.
2516此印章的封泥护盖者,
Imassa ussaṅkhapadassa gopphakā
2517置于脚趾上的莲花,四指宽,
Padambujānaṃ caturaṅgulopari,
2518安立于充满神圣之脂膏、香料的容器之上,
Patiṭṭhitā puṇṇaghaṭesukandharā-
2519装饰以华丽的宝石纹饰,呈王者庄严的华美光辉;
Vilāsamāliṅgiya rājabhāsare; ()
33
33.
2521此身载满灵魂之气的生机,
Imassa dehajjutivāripūrita-
2522乃身之典藏珍宝,荣耀利益的所由,
Sarīrakedārabhavā phalatthino,
2523猯忒萨利如腹相似之美丽者,
Surattasālyodarasannibhā subhā
2524双膝合拢而相接触也;
Duveṇijaṅghā abhipīṇayantī bho; ()
34
34.
2526此者者,谓此一侧膝末端连结处,
Imassa bho jānuyugaṃ parāmasaṃ
2527形如大臂般站立者,
Anonamanto ṭhitako mahābhujo,
2528由一体两分,生起如觉悟之枝干,
Sahattanā sambhavabodhisākhino
2529以宽广枝干为起始而绽放华丽者也。
Visālasākhāya vilāsamādise; ()
35
35.
2531此处谓为善法之根本隐蔽,能够遮蔽心性的本质。
Imassa kosohitavatthaguyhako
2532即是并非分离的极渴望、极嗔恚和极愚痴的聚合,互相缠绕。
Abhinnakokāsakakosakosago,
2533此处言非他无比的独特性等性质,因此称为无上难得之理;
Anaññasādhāraṇatādinā’yatiṃ
2534理当成为无有分离缠结的最上缘由。
Anaṅgasaṅgāmaparammukho siyā; ()
36
36.
2536此乃世尊乔达摩世系之根本,
Imassa bho gotamagottaketuno
2537如黄金般清净殊胜的身躯诸有之主。
Kalevare kañcanasattibhattaco,
2538金色辉煌者,如胜利者的袈裟一般,
Suvanṇavaṇṇo jinacīvarassapi
2539展现出庄严华美,如同厚密的松香,
Tanoti sobhaṃ ghanabuddharaṃsino; ()
37
37.
2541在这巨大的江河之牢笼中,
Imassa jambonadīpiñjarāya bho
2542如同头上鲜花柔嫩的少女行为,
Sirisapupphassukumāracāriyā
2543液体相似的露珠不为尘埃所附着,
Rajonumattaṃ chaviyā nalimpate
2544正如莲叶上的水珠一般晶莹明净。
Sarojapatteriva vāribindavo; ()
38
38.
2546此(身)于殊胜色身之毛孔
Imassa lomāni kalevare vare
2547遍布各处,犹如空谷中的空无之物。
Visuṃ visuṃ kūpagatāni sūnuno,
2548呈现凹凸不平之美,色彩光泽各异。
Vilumpare rūpavilāsalakkhiyā
2549令人心爱之人颈间之壮丽颈饰。
Manoramaṃ bho kamaṇikañcukassiriṃ; ()
39
39.
2551此处上扬的口部之颈饰。
Imassa uddhaggamukhaṃ mukhassiriṃ
2552如同向右旋转环绕之形状。
Padakkhiṇāvatta mapekkhino yathā,
2553逆风吹拂,肌肤生寒,心生毛发竖立,
Tirokare romavitāna mindirā-
2554居于宏伟的宫殿,环绕着密林树林;
Niketanindīvarakānanassiriṃ; ()
40
40.
2556如同这太阳光,洁白如莲,
Imassa bhorāja sarojayonino
2557按照其自身法则,使光明正直延展,
Yathojugattaṃ ujugattamāyatiṃ,
2558若无其他同类性质的因缘存在,
Anaññasāmaññaguṇāvakāsato
2559则应当以礼敬众生及施与供养的仪轨来礼拜之;
Pajābhipūjāvidhibhājanaṃ siyā; ()
41
41.
2561这是七种良善特征,
Imassa sattussadalakkhaṇaṃ subhaṃ
2562常持如同头冠般整齐的相貌,
Samaṃsamaddiṭṭhasirāvaliṃ sadā,
2563护持着彼岸的法,犹如已成熟的果实,
Dadhāti bho pāramidhammasipakpino
2564纯净安详、浑然一体的身躯;
Sudhantacāmīkarapiṇḍavibbhamaṃ; ()
42
42.
2566这是身心两方面圆满的标志,
Imassa puṇṇobhayakāyabhāgimaṃ
2567如同猴王之躯体,前绑定身体的特征,
Migindapubbaddhasarīralakkhaṇaṃ,
2568于摧破邪见论者之首颅时
Kudiṭṭhivādībhasirovidāraṇe
2569决不抬举国王之威势;
Narindasāmatthiyamubbahe nakiṃ; ()
43
43.
2571此(身)具足浓厚肉团之聚
Imassu’peto ghanamaṃsavaṭṭiyā
2572胸怀宽广,背脊柔软妙丽,
Citantaraṃso muducārupiṭṭhiyaṃ,
2573具有光辉色泽,头顶如黄金般闪耀,
Bhavaṇṇavā kañcanapaccarisiraṃ
2574为度脱众生,彼人主竭力延展;
Tanoti sattuttaraṇe narādhipa; ()
44
44.
2576此地如同无忧无惧的大无花果树,
Imassa nigrodhamahīruhassiva
2577其范围大小恰如圆圈一般,
Samappamāṇo parimaṇḍalopya’yaṃ,
2578曾几何时,苦恼所折磨的众生,
Kadāci dukkhātapakhinnadehinaṃ
2579必能远离痛苦,舍弃轮回之苦;
Parissamaṃ bho pajahe bhavañjase; ()
45
45.
2581此处被王权所染污,
Imassa rājittayarañjito’ttariṃ
2582执持超越法则之身行,
Karīyamānu’ttamadhammanissano,
2583调伏适切的持戒篇
Sumaṭṭavaṭṭo samavattakhandhako
2584如同王中之王统御王国之如意;(戒律之约束)
Mutiṅgakhandhoriva rāja rājate; () (Silesa bandhanaṃ)
46
46.
2586此乃此世七千之约定或规定
Imassa bho sattasahassasammitā
2587譬如渴望饮大神圣甘露者,
Yathā’matajjhoharaṇābhilāsino,
2588味道之中存在着因味而生之趋向,
Rasaggasā santi rasādanummukhā
2589因味之引致而名为味的趋向;(释义)
Rasaggasaggī’tya’bhidhīyate tato; ()
47
47.
2591在此教法不明朗混乱之中,
Imassa’nubyañjanatārakākule
2592随之而来的则是无形无相的内心所依,
Anantarūpāyatanambaro dare,
2593它妙然显现,如同同一日中的清风,
Virocatebārasamīsasiriva
2594如同众王之狮王般尊贵的雄威之声;
Narindasīhassahanūpamāhanū; ()
48
48.
2596在此掌控如掌中鳞片般众多如掌之牙齿之列,
Imassa tāḷisatidantapanti bho
2597伴随着多舌的移动生灵,缓缓流转,
Pahūtajivhārathikaṃ carantiyā,
2598为能辨析群生之声,自觉其本性真实,
Manuññavāṇivanitāya tatvate
2599净洁清凉,恣意游戏于妙境之中;
Pasatthamuttāvalilīlamāyatiṃ; ()
49
49.
2601如同水中漂浮着轻柔细嫩的莲叶,
Imassa javhāvarakaṇṇikāvahe
2602以口唇沾染了真实而芬芳的清净之香,
Mukhambuje saccasugandhavāsite,
2603整齐排列着美丽的牙齿,光洁光明,
Samappamāṇā dasanāvalī subhā
2604宛如诸天君主身披闪耀的金色甲胄一般;
Vibhāti kiñjakkhatatīva bhūpatī; ()
50
50.
2606就此处这片被破碎的白色土块,
Imassa bho khaṇḍitasaṅkhapaṇḍarā
2607在婆罗门束发中,干扰阻碍着,
Dvijāvalī nibbivarantarāyatiṃ,
2608因缘而生的纠缠,缠绕拉扯着,
Samubbhavāyuttilatāya tāyati
2609如同花蕾缀满枝头的茎蔓。
Mukhālavāḷe mukulāvalissiriṃ; ()
51
51.
2611这里似斑纹之月般的花朵,
Imassa pīṇānanacandacandikā
2612花瓣整齐而锋利,持守真实之言者,
Susukkadāṭhāvali saccavādino,
2613欲乐之中显现的法界戏乐,
Padissate dhammataḷākakīḷane
2614施行者执持如愿之斗争者之装饰;
Katābhilāsārivahaṃsamālinī; ()
52
52.
2616此教中所说无上殊胜教法,
Imassa cānuttaradhammadesanā-
2617如同林中摇曳流水的清澈之色,
Taraṇyamālolalakārarūpinī,
2618有广博智慧的,能渡彼生死海洋,
Pahūtajivhā bhavasāgarā’yatiṃ
2619王者超越彼岸,护度众生的。」
Narinda pāraṃ janatā’vatāraye; ()
53
53.
2621此者,世尊犹如梵天一样,常住不变。
Imassa bho brahmasaropamo sadā
2622千倍万倍他庄严其身体,犹如装饰华美的宝物。
Sahassadhā’yaṃ karavīkarāvato,
2623如同美丽的身体光彩耀目,其华彩可与天堂天帝众身相媲美。
Manoharaṭṭhaṅgasamaṅgisussaro
2624佩戴着闪耀的宝石耳环,珠光宝气环绕其旁;()
Sasotakānaṃ maṇikuṇḍalāyate; ()
54
54.
2626这蓝色的眼睛如同青莲花般辉映光彩,
Imassa nīlaṃ nayanuppalañcayaṃ
2627其美丽绝伦,宛若华严宫殿中绚烂的光辉,令人惊叹。
Nirūpame rūpavilāsamandire,
2628已竭尽,犹如珍珠狮笼,
Niropitaṃ bho maṇisīhapañjara-
2629似双响般被某善巧者播放;()
Dvayaṃva bhāse kusalena kenaci; ()
55
55.
2631宛如断绝的纽带显现,
Imassa pāṭhīnayugaṃ’va dissate
2632形状独特,拂除处所尘埃,
Visiṭṭharūpāyatanāpagāsayaṃ,
2633如美丽牛羊眼般的比喻,
Subhaṃ gavacchāpavilocanopamaṃ
2634有如双重宝光的护身罩常现;()
Maṇippabhaṃ gopakhumadvayaṃ sadā; ()
56
56.
2636此处所说者,即由水汽云雾所生起的火焰光辉。
Imassā uṇṇā bhamukantarubbhavā
2637于湿润之内燃烧发亮,闪耀显现,
Ḷāṭamajjhopagatā virocati,
2638比喻如乌云的中心之处,颜色深暗,
Yadatthi sañajhāghanarājimajjhagaṃ
2639形态无疑惑,如同日月圆轮一般,
Sasaṅkahīnaṃ sasimaṇḍalaṃ tathā ()
57
57.
2641这正是火焰明亮纯净的特征形相,
Imassa uṇhīsakasīsalakkhaṇaṃ
2642乃未来正法的王冠光彩所在。
Sadhammarajjissariyaṃ anāgate,
2643主宰天下之王者确实
Kariyamānassa hi cakkavattino
2644放置着炽热湿润难耐之物;
Dadhāti uṇhīsakasisavibbhamaṃ; ()
58
58.
2646在这世间的土地上,栖息着飞翔之鸟,
Imassa bhumissara supakpatiṭṭhita-
2647其爪印显现于车轮的痕迹中,
Padaṅkite cakkayugamhi dissare,
2648有三千条由轮辐围成的线,
Arāsahassāni ca neminābhiyo
2649三重轮辐纹饰及吉祥符号等。
Tivaṭṭarekhā sirivacchakādayo; ()
59
59.
2651这二十三种特征中,世尊
Imehi battiṃsatilakkhaṇehi bho
2652以无恃依的相状显现,
Asītyanubyañjanalakkhaṇehi’pi,
2653以纯净明亮的状态,表现出
Samujjalanto purisāsabhotyayaṃ
2654作为能够断除生死束缚的觉者;()
Bhaveyya buddho bhavabandhanacchido; ()
60
60.
2656为了供养已往诸圣者
Sasotamāpāthagatāya tāvade
2657为婆罗门展开详尽的阐述而起意,
Dvijassa vitthārakathāya codito,
2658国王询问这是何种观察法。
Apucchi rājā kimayaṃ samekkhiya
2659未来时代婆罗门将出家;()
Anāgate brāhmaṇa pabbajissati; ()
61
61.
2661曾于何时,在园林大道上,
Kadāci uyyānagato mahāpathe
2662见到老病疮疡恶露的丑陋容颜,
Jarārujāmaccuvirūpadassanaṃ,
2663由此清楚了生命的消尽,
Vidhāya nibbintamano bhavattaye
2664见到苦行财主将要出家;()
Tapodhanaṃ passiya pabbajissati; ()
62
62.
2666于是,当时述说完毕,便一同离开了房舍,
Itiha vatvāna sakaṃsakaṃ gharaṃ
2667随后前往见了因资具而读经的师长,
Tato’pagantvā’ddhanimittapāṭhakā,
2668诸大儿现今被称为高明的弟子,
Mahallakā’dāni mayanti sunavo
2669他们劝导这些人入道出家;()
Tamānupabbajjitumovadiṃsu te; ()
63
63.
2671在诸家族中众多老人贤士之间,
Dvijesu vuddhesu matesu sattasu
2672有这位智慧者,即那尊者拘金鼻。
Ayaṃhi koṇḍaññasamavhayo sudhī,
2673大勇士,现今正当男子的雄主,
Mahāpadhānaṃ purisāsabho’dhunā
2674闻已以悲悯心而奋发,激励自己;()
Karoti sutvā karuṇāya codito; ()
64
64.
2676在家族中已获相称利益,确实如此,
Samānaladdhihi kulesu tesu hi
2677与四种不同范畴一同为第五,
Catuhi vippehi saha’ntapañcamo,
2678随后赴荒野隐逸,出家修道,
Atho’ruvelaṃ upagamma pabbaji
2679他们成为五类中之五群体;()
Bhaviṃsu tepañci’dha pañcavaggiyā; ()
65
65.
2681曾经到达极限大海之处,
Kadāci laddhā pariyantasāgaraṃ
2682此处为四洲之境、王子所居之地,
Imaṃ catuddīpikarajjamatrajaṃ,
2683斗胜敌类、漫游于空中,
Jitārivaggaṃ vicarantamambare
2684我怀着持重深思细究并实践之心行持。
Karomi paccakkhamahanti cintiya; ()
66
66.
2686观察相貌、形态、往来进出之法,
Nimittarūpakkhipathappavesanaṃ
2687为断除烦恼,由自护王子所摄持。
Nivāraṇatthaṃ tanijarājasūnunā,
2688那罗提婆是人人中无所不有的王者,
Narādhipo so purisehi sabbathā
2689他在诸方四面设立保护和防护;
Disāsu rakkhāvaraṇaṃ akārayi; ()
67
67.
2691这个王子如果成为大轮王,
Ayaṃ kumāro yadi cakkavattivā
2692将获得完全觉悟的果位,
Bhaveyya sambodhipadaṃ labheyyavā,
2693在萨咖族中亲属皆为贵族,
Sakekule khattiyabandhavehi so
2694他将如先驱般四处巡视;
Purakkhatoyeva carissataṃ iti; ()
68
68.
2696于少年名号故日,
Kumāranāmaṭṭhapanamhi vāsare
2697在族姓满一千之日,
Sahassamattesu kulesva’sitiyā,
2698孤独者授予双足出家,
Adāsi paccekajano paṭissavaṃ
2699似欲踢踏般遍闻诸法。
Padātukāmova visuṃvisuṃ sute; ()
69
69.
2701尽除烦恼得安乐者,
Asesadosāpagatā sukhedhi tā
2702非如金罐体无漏者也,
Suvaṇṇakumbhorupayodharo na tā,
2703彼女胎藏多种界质、殊妙色相,
Anekadhātī varavaṇṇagabbi tā
2704彼女于刹那间亦备置随侍;
Sapaccupaṭṭhāpayi taṅkhaṇepi tā; ()
70
70.
2706于湖岸边,波光粼粼,
Taḷākatīramhi taraṅgabhāsure
2707正如鹅王爱护小天鹅雏鸟,
Yatheva haṃsyā kalahaṃsapotakaṃ,
2708大后妃将其抱于膝上,卧于洁白华美的床榻,
Mahesiyā’ṅke sayane sitatthare
2709在吉祥之日,国王得见其子;
Suvāsare bhupati puttamaddasa; ()
71
71.
2711初心如莲花般,未曾生起污泥沾染,久远不灭;
Adiṭṭhaputtānanapaṅkajā ciraṃ
2712因轻薄之性,迅速消退、缺失其美好性质,远离此处,
Lahuṃ parikkhīṇavayoguṇā ito,
2713正如幻化之母般虚假,完全无病患之体,
Cutā’va māyājanani nirāmayā
2714于第七日出定后,安然坐眠于白昼;
Upāvisi sattamavāsare divaṃ; ()
72
72.
2716当时,称为大母象的那贵妇,
Mahesimāyābhaginī tadā mahā-
2717即由大布施婆罗门果德弥之姨母玛哈巴嘉巴娣果德弥,
Pajāpatigotamināmarājinī,
2718自负将幼子托付于家主。
Nijaṃ kumāraṃ bharaṇāya dhātinaṃ
2719承受重责后,自己挺身而出;()
Vidhāya bhāraṃ paṭijaggi taṃ sayaṃ; ()
73
73.
2721于是,成为照明世界的灯芯。
Tadā’bhavuṃ dīpasikhā jagantaye
2722其形体如同清浊交合的晨辉,
Kalebaro’bhāsalavena sununo,
2723如聚光灯中丝毫不减的光芒,
Vinaṭṭhatejāriva raṅgadīpikā
2724自身成为天空中各灯火间的故事承载者;()
Vimānadipesu kathāvakā’ttano; ()
74
74.
2726于心念不定不休止地摇动不安,
Vicittabhummattharaṇe abhikkhaṇaṃ
2727似有一尊心念缠绕的身影,在缓慢移动,
Sajannukehā’cari mandirodare,
2728正处于大森林中,宝石砂石覆盖之地,
Mahāvanasmiṃ maṇivālukātale
2729恰如雄狮藏身于暗处潜伏;
Vijambhamānoriva sihapotako; ()
75
75.
2731那被听觉激发的戏耍之声温和地萦绕,
Sutassa kīḷāpasutassa mandi re
2732如宝石波光在水面上闪耀光辉。
Bhamantabimbaṃ maṇidappaṇoda re
2733行走时被束缚且视野有限,
Nibaddhamaddakkhi carantamamba re
2734如同大地上熠熠生辉的宝轮,
Yatheva cakkaṃ ratanaṃ mahībhu jo; ()
76
76.
2736当时因五蕴的根本缠累,更加沉沦于世间,
Tadaṅghiviññāsavasena bhumiyā
2737大地被烦恼所遮蔽不能光明,
Vajantamaṅko’panidhāya bhumipo,
2738那时周围群山如被愤怒压迫般震颤,
Tadā’bhinicchārita māsabhiṃ giraṃ
2739现今我父亲吩咐我善加教诲儿子。
Idāni maṃ sāvaya puttamabruvi; ()
77
77.
2741缚结于宝座之下,
Nibaddhamantomaṇivedikātale
2742以面部露出之泪滴为水源,
Mukhendubimbuddharaṇe payojayaṃ,
2743自ら扶持未觉之幼童,
Sayaṃ palambhesi amaccasūnavo
2744虽年老而不愚,智慧未失;
Vayena mando’pi amandabuddhimā; ()
78
78.
2746生于父心之忧伤,
Uḷārasokaṃ pitucittasambhavaṃ
2747如三界明灯,以自身功德光辉照耀,
Tilokadīpo nijapuññatejasā,
2748彼地狱缘起,世间因之不稳如笼罩之障碍。
Tamopabandhaṃ bhuvano’darubbhavaṃ
2749如同愚顽之人随波逐流,肆意破坏;()
Nirākari bālaravī’va raṃsinā; ()
79
79.
2751遍布污秽、腐坏之花丛密集之所,
Vikiṇṇalājākusumākulañjase
2752四处杂草丛生,遮蔽纷乱,散布恐惧;
Vitānaraṅgaddhajanibbharambare,
2753昔时彼地亦曾被认可为祥瑞之所,
Pure tahiṃ maṅgalakiccasammataṃ
2754昔日什么时候,该地乃国王所赞成之吉祥?()
Kadāci rañño bhavi vappamaṅgalaṃ; ()
80
80.
2756以芳香花环宝饰等所装饰者,
Sugandhamālābharaṇādimaṇḍita-
2757居于咖毕拉村的人,
Pasādhitā kāpilavatthavā narā,
2758佐护者、业使者亦被称赞,
Sakiṅkarā kammakarā’pi kappitā
2759于是彼等各自护持着此家族;()
Tato tato sattipatiṃsu taṃ kulaṃ; ()
81
81.
2761大军将军猛虎,
Mahaccasenāyapurakkhatohiso
2762光辉耀目如烧红的宝石,
Uḷārarājiddhisamujjalaṃtato
2763出生于巴耶西事业之地域,
Payāsikammantapadesamatrajaṃ
2764『Kumāramādāyapurindadopamo』者,谓“如持取少儿斑纹之鸟”,比喻如持取小儿之鸟斑纹般异样,形象鲜明而易识别。
Kumāramādāyapurindadopamo; ()
82
82.
2766在那节庆之日,人间王族旗帜之下,
Chaṇamhi tasmiṃ manuvaṃsaketuno
2767令人欢悦的吉祥犁耕等诸庄严之事,
Manoramaṃ maṅgalanaṅgalādikaṃ,
2768以黄金薄片所镶嵌的宏伟〔宫殿〕,
Suvaṇṇapaṭṭehi parikkhaṭaṃka mahā-
2769亦为众人以银片所覆盖;
Janassa’pī rūpiyapaṭṭachāditaṃ; ()
83
83.
2771广阔枝干的桑树枝
Visālasākhākulajambusākhino
2772安置后,躺卧于下的豪杰大人之床上
Vidhāya heṭṭhā sayane mahārahe,
2773亲自庇护自己的王子,贤明的国王
Nijaṃ kumāraṃ sajano janādhipo
2774镇守护卫,完备富足,殊胜吉祥;()
Samārahī sampati vappamaṅgalaṃ; ()
84
84.
2776护卫王子者谨守职责,不轻易退失
Kumārarakkhāvaraṇāyu’paṭṭhitā
2777后代子孙为能洞察其盛衰而生
Tamussavaṃ dhātijanā vipassituṃ,
2778离开了粗糙的躯体期间,
Apakkamitvā bahi sāṇito khaṇaṃ
2779远离了粗劣的形相,称为放逸;
Pamattarūpā vicariṃsvi’tocito; ()
85
85.
2781攀缘着自己的呼吸机体,
Pariggahetvā’namapāna māsane
2782坐卧于坐垫尘垢之上,
Nisajja pallaṅka malattha bandhiya,
2783被诸烦恼障碍所阻碍,
Jinaṅkuro nīvaraṇehi nissaṭaṃ
2784由独处而得的禅定,得至深妙智慧者。
Vivekajaṃ jhānamagādhabuddhimā; ()
86
86.
2786毗跋婆多之子坐立于彼地,
Vipassa puttassu’pavesanaṃ tahiṃ
2787正如在阴影下回转,
Dumassa chāyāya nivattataṃ tathā,
2788国王讲述违背常理的话语,
Pavandi rājā paṭihārikākathā-
2789因被激怒而起身反问,
Pacoditoputtamupecca taṅkhaṇe; ()
87
87.
2791如同岁月流逝,他欲管教自己的儿子,
Kalāsu vujjāsu ca puttamattano
2792父亲愿以严明戒律加以教化。
Vinetukāmo vinayakkhamaṃ pitā;
2793〔彼〕洞见诸善论典之彼岸,
Pasatthasatthantarapāradassinaṃ
2794据说曾在某时引导〔弟子〕研习;
Kadāci vippācariyaṃ kirā’nayi; ()
88
88.
2796恭敬地将彼〔敬礼〕奉献于师之莲足,
Samappitaṃ taṃ guruno karambuje
2797〔奉献于〕天人世界之师尊,
Sadevalokassa guruṃ sagāravaṃ,
2798彼大地英雄,犹如以一滴水,
Mahīsuro so jalabindunā yathā
2799便能知晓那极难渡越、深不可测之大海彼岸;
Suduttarāgādhamahodadhīrasaṃ; ()
89
89.
2801〔通晓〕声明音韵分析、含词典注释之学,
Savaṇṇabhedaṃ sanighaṇṭukeṭubhaṃ
2802以及阿闼婆吠陀与相关传承为第五,
Athabbabedeni’nihāsapañcamaṃ,
2803三吠陀中难以洞见的纲要词句,
Tivedamuddesapadena duddasaṃ
2804并如是通晓诸般技艺之学。
Tathā kalāsippataṃ nibodhayī; ()
90
90.
2806无与伦比的功德薰习——
Anaññasādhāraṇapuññavāsanā-
2807已驱散迷惑、智慧清净者,
Vidhūtasammohavisuddhabuddhino,
2808圆满的智慧,涵盖一切时机与方法的慧解。
Samattavijjā sakalākalā dhiyā
2809即便口舌巧妙,滔滔不绝,又有何用呢?
Kalampi nālaṃ bahubhāsanena kiṃ; ()
91
91.
2811不仅仅是那身体形状鲜明之外,
Na kevalaṃ tassa kalebaraṃ bahi
2812更在三十二相的光显中明朗显现,
Vibhāti battiṃsatilakkhaṇehi bho,
2813宛如庄严法座中的尘埃般清晰可见,
Bhusaṃ tadabbhantaravatthu dippate
2814即使是正觉圣者庄严的象征也同样如此显明;
Subuddhasatthantaralakkhaṇehī’pi; ()
92
92.
2816『三瞳』者,即『三界之眼』。
Tilocanassā’pi tilokacakkhuno
2817此种特异,借助眼目而显现,
Ayaṃ viseso nayanehi dissate,
2818或于额间之顶端,最前方具形状,
Lalāṭanetto purimo nasobhati
2819乃至彼外,居于最上之智慧眼也。
Paro’va abbhattarañāṇalocano; ()
93
93.
2821不转背而视,光华新鲜鲜明,
Anubbajanto navayobbanassiriṃ
2822彼即于本土,以结缔织成之家也。
Yasopabandhena sake niketane,
2823具智慧者增长,遍及一切时段之间。
Pavaḍḍhi dhīro sakalaṃ kalāntaraṃ
2824如同聚集云层的雨水一样,在时间中积聚滋润。
Kalānidhī raṃsicayeni’va’mbare; ()
94
94.
2826那位以嚼杖口盖着下巴的,
Upaḍḍhagaṇḍāhitadāṭhikāya so
2827即当时年十六的迦波罗王子,
Yasodhano soḷasavassiko yadā,
2828借由涂抹胡须皴裂膏之恩施名声,
Kapolaphuṭṭhañjanadānarājiyā
2829如同孩童越过十岁那样行事。
Kari yathā bāladasaṃ vyatikkami ()
95
95.
2831当时,国王所在的仙宫无可比拟,
Tadā narindo suramandiro’pamaṃ
2832高耸入云,庄严美妙,
Ututtayānucchavikaṃ manoramaṃ,
2833启开门户,使旋转门缓缓开启,
Payojayitvāna paviṇasippike
2834使众人能进出这个大厅;
Sutāya kārāpayi mandirattayaṃ; ()
96
96.
2836立于坚固牢固的基座上,有遮蔽,
Nisitasambādhatalaṃ nivārita-
2837如宝石般清澈光亮,牢笼般坚固,透气良好,
Saronilaṃ phassitasihapañjaraṃ,
2838大地广阔的新生地基宅舍,
Mahivataṃsaṃ navabhumikaṃ gharaṃ
2839形成了世间美丽、被称作『乐土』的居所;
Babhuva rammaṃ bhuvi rammanāmikaṃ; ()
97
97.
2841如同满载漫天星辰波涛的海洋般熠熠生辉,
Sasikara’mbhodhararāvanibbhara-
2842其间遍布遮蔽雨露的茂密树冠遮挡之处,
Vitāna mugghāṭakavāṭabandhanaṃ,
2843亦如天神所称赞的华美宫殿,为雷霆之王建造,
Surammanāmaṃ hataghammamindirā-
2844此乃五重境界的居所,极为华丽宜人。
Nivāsarammaṃ bhavi pañcabhūmikaṃ; ()
98
98.
2846以不杀生为根本善行的修习者,
Ahiṇhasituṇbhaguṇehi pāvuse
2847随顺安乐的境界,具足平等的根基,
Sukhānulomaṃ samasattabhumikaṃ,
2848感触如丝般细腻而亲近,无形的烦恼束缚之栏,
Suphassitā’phassitasihapañjaraṃ
2849庄严美丽,名为美好安住之所而成;
Subhaṃ subhaṃ nāma niketanaṃ bhavi; ()
99
99.
2851由于衰老病苦,诸王子孙,
Vayonupattassa narindasununo
2852如狂风猛火般显露显耀其威仪。
Uḷārarājiddhivilāsadassane,
2853父亲是子女的欲望对象,君主是其臣民的欲望对象。
Katā’bhilāso janako janādhipo
2854渴望脚掌的人期望得到自己的国家财富。
Padātukāmo nijarajjasampadaṃ; ()
100
100.
2856如果有年轻的女儿,
Vasanti ce yobbanahāridārikā
2857国王派遣使者将她许配,
Narindasandesaharehi pesayi
2858她就在萨祇族臣民的教法中。
Sa sākiyānaṃ sacivehi sāsane; ()
101
101.
2860当欢喜青春年少纯净之士,
Nivedayuṃ yobbanagabbitassa te
2861彼无任何恶意发起语之根源,
Nakiñcisikappāyatana’ntadassino,
2862听闻摄取美好之女饰,
Sutassa dārābharaṇāya dhītaro
2863今为王族子弟逻辑展开宣说;()
Kathannu dassāma mayanti khattiyā; ()
102
102.
2865由这位王子的儿子听闻此事而受到激励,
Sutena taṃ rājasutena codito
2866父亲在村中巡视时,狮子般威猛,
Pitā carāpesi puramhi bheriyo,
2867我的儿子点燃技能之灯,
Mama’trajo kāhati sippadīpanaṃ
2868这为第七天班,(如此记载);
Itoparaṃ sattamavāsare iti; ()
103
103.
2870这位少年确实是少年的勇敢表现。
Varo kumāro hi kumāravikkamo
2871身躯披覆如束缚团块之物,
Kalāpasannaddha kalebaro tadā,
2872目光清明,能远离亲友亲属,
Vipassataṃ bandhujanānamosari
2873他不拘泥于战场之奢侈纷扰;
Anappadappo raṇakeḷimaṇḍalaṃ; ()
104
104.
2875此人首当其冲,持弓于肩,
Dhanuddharo so paṭhamaṃ sake bhuje
2876愿击破千军,摧毁敌方阵势,
Sahassathāmaṃ sasaraṃ sarāsanaṃ,
2877制定法典,覆盖大地之生,
Vidhāya poṭhesi jiyaṃ vasundharā-
2878如同日轮展开其庄严光辉;
Vidāraṇākāramahāravaṃ ravi; ()
105
105.
2880四方众生应以信念承当,
Catuddisā’dharadhanuddharā mamaṃ
2881以本分庄严自身之业,
Karontu lakkhaṃ nijakhāṇapattiyā,
2882如此宣说,并以普遍遮护为凭。」
Itīha vatvā saravāraṇena so
2883过去曾制造过弓弦;()
Abhutapubbaṃ sarasippamāhari; ()
106
106.
2885于四方有四位弓手,
Catuddisāyaṃ caturo dhanuddhare
2886我曾以无坚之箭射击,
Mame’kabāṇena haṇāma’haṃ iti,
2887他以不同方式施放火光,那奇异难测,
Akāsi tadadīpayamaññathā’bbhutaṃ
2888此乃引发眼识充分觉知之光;()
Sa cakkavedhavhayasippadīpanaṃ; ()
107
107.
2890有围栏的苇丛低矮而无牢固框架,
Sarehi veṇyā’yatayaṭṭhirajjukaṃ
2891有围栏的登高座殿无法维持,
Sarehi cā’rohaṇamaṇḍapālayaṃ,
2892有围栏的围墙底下积淤淤泥,
Sarehi pākārataḷākapaṅkajaṃ
2893有围栏的雨季就是如此而被撕毁。
Sarehi vassaṃ itisippamāhari; ()
108
108.
2895大力众生,世间所生生灵中最为卓绝者,
Mahāsatto lokappabhavamasamaṃ sippajātaṃ janānaṃ
2896当时他用欢喜之心展现,萨伽族的女儿们,
Tadā saṃdassesi muditahadayā sākiyā dārikāyo,
2897对诸多侍者们施以奉养,合四众之乐,
Upaṭṭhāpesuṃ tā suratiratisaṅgāmacaturā
2898达千人以掌中叶念持限,居家中翩然舞蹈;
Sahassānaṃ tāḷisatiparimitā nāṭikā’suṃ gharesū; ()
606以上乃由修习者以智慧欢喜之名,集诸心意所乐之念,布施为因,以正法传承之灯塔,于不远处之临近地,标志特征聚摄,少男承受诸传承因缘之光佛传记第八天界。
Iti medhānandābhidhānena yatinā viracite sakalakavijana hadayānanda dānanidāne jinavaṃsadīpe avidūrenidāne lakkhaṇapaṭiggahaṇa kumārasambharaṇādi pavatti paridipo aṭṭhamo saggo.
1
1.
2901以上者,于制定之念中,于技能教导者法门内,
Iti vihite sati sippadīpanasmiṃ
2902彼时,在世尊面前,有一位勇猛过人的外族武士,
Tadabhimukhe’tarakhattiyā’tisūrā,
2903他无所畏惧,自以为无上骄傲狂妄,
Apagatamānamadābhaviṃsumañño
2904(如同年轻猛虎张口凶吼)其言语狂乱不清;
(Taruṇamigindamukhe)va mattadanti; ()
2
2.
2906这种疑惑束缚被完全斩断,
Vijaṭita saṃsayabandhano padātuṃ
2907这位勇士如同天上飞鸟般明敏,心明眼亮,
Sumariya devadahamhi supakpabuddho,
2908是人中第一者,自家有一位贤淑的女儿。
Narapavaro nijadhītaraṃ kumāriṃ
2909净信者,属于迦毗罗卫族。
Suvimala koliyavaṃsakañjahaṃsiṃ; ()
3
3.
2911在那里,以诸种语调诵说,
Tahimathamantivarehi mantayitvā
2912为宣告全然止息的使者,
Nikhilapavattinivedanāya dūte,
2913派遣我们如诗人一般妙言的使者,
Pahiṇi kavivāhamahe vidhiyatanti
2914请以你的身体,将我的女儿交付于我。
Tava tanujena mamañhi dhītukaññā; ()
4
4.
2916你所加之环饰,我已恭敬侍奉。
Valayitatāramupaṭṭhito’dayaṃ te
2917如同太阳映照的清澈殿座,
Himakarabimbamivo’paviṭṭhapīṭhaṃ,
2918随从众多、环绕其侧,恭敬顶礼着国王,
Parivutamantigaṇaṃ paṇamma rājaṃ
2919他们称其为来自咖毕拉城的尊贵王者;
Kapilapuropagatā tamatthamāhu;
5
5.
2921随后,带来采集的甘蔗茎,
Atha paṭiladdhapaṭissavenu’daggā
2922以足首合掌,持捧花束花蕾,
Padayugamañjalipupphamañjarīhi,
2923众人为国王大兴盛事庄严献上礼敬。
Sumahiya taṃ paṭivedayiṃsu rañño
2924国中执事的王使者抵达此地;()
Sakavisayaṃ samupecca rājadūtā; ()
6
6.
2926两家族的贵族彼此交往相亲,
Ubhayakulamhi mahībhujā’ññamaññaṃ
2927屡次与贤明谋士共议,
Punarapi mantivarehi mantayitvā,
2928并以清晰的标志与迹象加以阐释,
Visadamatīhi nimittapāṭhakehi
2929在法规规定的伽梨袈裟日里顺从地居住;()
Niyamitamaṅakgalavāsaramhitamhā; ()
7
7.
2931金色装饰的冠冕紧密编织如黄金饰环
Kanakavitānavinaddhahārihāraṃ
2932以鲜花簇拥的黄金满溢之壶,
Kusumasamākulahemapuṇṇakumbhaṃ,
2933如三界天宫相等般高耸巍峨,
Tidivavimānasamānamullasanna-
2934饰以宝石彩绘的婚礼殿堂相似;
Ratanavicittavivāhamaṇḍapaggaṃ; ()
8
8.
2936覆盖广袤篷盖、结以热帷幡旗,
Gahitavitānasitātapattaketu-
2937装饰着宝珠和彩带光华的殿宇,
Ddhajamaṇivijanicarucāmarehi,
2938以精美混合的木材筑成通行大道。
Pacurajanehi katupahāramagge
2939俱具四足的座榻,稳固安置,
Suparivutaṃ catuṅgiranidhajinyā; (6)
9
9.
2941其上装饰以多种华丽的宝石,展现出庄严宝饰的本质,
Vividhavibhūsaṇabhusitattabhāvaṃ
2942新鲜嫩白如乳房般的美丽,使人赏心悦目,
Abhinavapīnapayodharābhirāmaṃ,
2943由一位持杖侍女,名叫耶梭陀罗的少女抬着,
Harisivikāya yasodharaṃ kumāriṃ
2944用镶嵌宝石的装饰品以巧妙方式安置而成;
Maṇikhacitāya vidhāya cā’nayiṃsu; ()
10
10.
2946佩戴着镶宝石的环状首饰链。
Valayitamālatidāmahemamālā
2947香气弥漫,秀发如结缨之水波般柔顺,
Parimalabhāvitakuntalappaveṇi,
2948浓密的眉毛如同密林般繁茂,显现出王者的威仪,
Viraḷabakāvalimappavijjurājiṃ
2949宛如流水环绕其间,柔和悦目,
Jaladharamālamajesi komalāya ()
11
11.
2951于其无尽的美貌宝海中,
Niravadhirūpanabhotalamhi tassā
2952盛开一朵如莲花般开的花蕾散发光辉,
Janamanakundavikāsanaṃ babhāsa,
2953在阴云密布的季节,树叶蜿蜒曲折般地繁茂。
Kuṭilatarālakakālamegharāji-
2954头发浓密,额头隆起,宛如照耀的月轮。
Jaṭitalalāṭataladdhacandabimbaṃ; ()
12
12.
2956鹿涂染的藏红花香气,混沓其间。
Migamadakuṅkumagandhapaṅkalitto
2957家族传承的白色标记,位于额头中央。
Kulavadhuyā tilako lalāṭamajjhe,
2958如同龙旗般庄严,不可移易。
Makaradhajena niropitori’vā’si
2959是由三界胜利而生的花朵缀成的旗帜。
Tibhuvanabhutajayāya pupphaketu; ()
13
13.
2961为生者眼睛涂抹的朱砂而成的形象之具。
Jananayanañjanarūpasampadāya
2962因出身高贵族姓、又因为王后身份而庄严,
Kulamapadāya rarāja nimmadāya,
2963其极尊贵富丽、身躯华美端庄,
Paramasiriṃ sarusīruhābhirāmaṃ
2964面容美妙端正、肌肤如金光闪耀;
Vadanamanaṅgasuvaṇṇadappaṇābhaṃ; ()
14
14.
2966其耳饰由宝石珍宝装点,
Maṇigaṇamaṇḍitakuṇḍalehi tassā
2967耳朵上佩戴着缀饰着翠玉的厚重耳坠,
Savaṇyugaṃ ghaṭitāvagaṇḍabhāgaṃ,
2968用红色绳索系缚,以人工制造的装饰环紧拢。
Manasijasākuṇikena khittapāsa-
2969此处如同一对结合分明的对句;
Yugalamivakkhivibhaṅgamānamāsi; ()
15
15.
2971为显现清净而美丽的光辉,
Suvimalakantipabandhasandanatthaṃ
2972在眼睛之川幽深的密林之中,
Nayananadīnamubhinnamantarāḷe,
2973犹如金色细管相互聚合一般,
Kanakapaṇāḷisamappite’va tāya
2974王者具有贵重而美妙的高鼻俨然端庄;
Varavadanāya rarāja tuṅganāsā; ()
16
16.
2976在无双卓绝美丽的宫殿里。
Nirupamarūpavilāsamandirasmiṃ
2977如同精巧的狮笼般,
Sajavanikāni’va sīhapañjarāni,
2978光明华丽熠熠生辉的纱网,
Ruciravilāsiniyā lasiṃsu pambhā-
2979带有边纹的,蓝宝石目光极为纯净;
Valisahitāni sunīlalocanāni; ()
17
17.
2981如同黄金钵盂般清净的心志,
Kanakakapālanibhaṃ manobhavassa
2982纯净如珍珠项链一般紧密辉煌,
Vimalakapolayugaṃ siniddhakanniṃ,
2983新开广阔的莲华境界之宝座,
Navasasimaṇḍalapuṇḍarīkasaṇḍa-
2984此为雨季满盈、云翳宁静而美丽,
Sasirimavarundhimanoharādharāya; (6)
18
18.
2986持守善行的布施波罗蜜之藤蔓,
Sucaritapāramitālatāya tāya
2987已展开而舒卷的枝叶繁茂,
Pariṇatarāgalatāya bhūlatāya,
2988支撑着一对年轻的嫩芽,
Adharayugaṃ taruṇaṅkuradvayaṃ vā
2989如此思维所成,此世间竟然如此存在;
Kimiti vitakkahato’yamāsi loko; ()
19
19.
2991面容洁净如同家族圣女的洁白子宫。
Kulavadhuyā vadanā’lavāḷagabbhe
2992如同新鲜嫩芽盛开时,轻微有些凋落,
Navakalikāvaliphullite’vakiñci,
2993以甘美如蜜的话语如藤蔓般缠绕,伴以微笑,
Sumadhuravāṇilatāya mandahāsa-
2994如同明净洁白的牙齿列,犹如王者的牙齿排列;
Jjutidhavali dasanavali rarāja; ()
20
20.
2996其眼睛宛如清澈宝蓝的莲花轻摇,
Kuvalayanīlavilolalocanāya
2997口唇洁白如莲花瓣,柔顺合适,
Mukhakamalā’likulānukārinībhu,
2998眼中闪烁着光辉,如同无风吹动的碧波微皱,
Nayanamayūkhaguṇeha’pāṅgabhaṅga-
2999以锋利之箭、无形爱神之弓的容姿;
Nisitsarehi anaṅgacāparūpā; ()
21
21.
3001声如群鸟啁啾般婉转悠扬,身有三道纹路,
Kalaravamañjugirā tivaṭṭarāji
3002胸乳丰满端好如壶,颈项宛若螺贝,
Ghanakucabhaddaghaṭāya kambugīvā,
3003『Madhuragabhīravirāva』者,谓柔美而又威猛之间兼具,其声有如优雅之响,多彩之画印映于其上。
Madhuragabhīravirāva raṅgalekhaṃ
3004其声胜过黄金小鼓、大鼓与法螺。
Ajini suvaṇṇamutiṅgabherisaṅkhaṃ; ()
22
22.
3006以新鲜丰满的乳房为枕
Abhinavapinapayodharo’padhānaṃ
3007以细微如薄云之影为令人愉悦,
Sukhumataracchavikojavābhirāmaṃ,
3008胸膛作坐处,装饰庄严,现自在形相,
Urasayanaṃ samalaṅkataṃ viyā’si
3009为与自身丈夫结合之吉祥而现;
Nijapatisaṅgamamaṅgalāya tāya; ()
23
23.
3011腹部坚实稳固如山岳不动,
Kucakanakā’calasambhavāya nābhi-
3012面向腹股沟之坎阇之地,光采照耀,
Kuharataṭābhimukhāya kantinajjā,
3013如顶覆于四方之精美华盖一般。
Chaṭhāravalittayamindiropamāya
3014确实,在最远的滩岸边;()
Avahari tuṅgataraṅgapantikantiṃ; ()
24
24.
3016宝石所散发的光泽与其性质柔和;
Maṇirasanāguṇamantharāya tassā
3017如厚重的云块遮蔽天空制约风雨般的沉重;
Ghanakucabhārakiso kisodarāya,
3018如金色丝织靠近青黑色云层中间部分;
Harisirivacchasuhajjamajjhabhāgo
3019所体现出类似珍珠跳跃般的光辉饰物;()
Madadhanumuṭṭhivilāsamāharittha; ()
25
25.
3021如莲花须弥之茎躺卧之处形成的空隙
Sarasijatantupavesanāvakāsa
3022带有浓密垂挂的奶白色乳房之间,
Mavahari pīnapayodharantarāḷaṃ,
3023以鲜明光辉的晶莹滴流扬起,
Nijagaḷabhāsurahāranijjharehi
3024使少女的金黄色面颊显得夺目辉煌;
Kanakadarimukhavibbhamaṃ yuvatyā; ()
26
26.
3026拥有无瑕美丽光彩如海之波峰涌动,
Avikalarūpavilāsasindhuvelā
3027以罕见灿烂火焰般的美丽眉毛为饰,
Viralavilagginiyāka visālasoṇi,
3028被王族少女温柔地呵护着。
Parihari rājakumārikāya tāya
3029华色浮现于变幻无常之地的庄严;
Kusumasarābhavabhumibhāgasobhaṃ; ()
27
27.
3031如清净莲花之水般洁白无瑕的美丽;
Kulavadhuyā kamalāmalānanāya
3032柔软如山谷中的嫩叶,蓝色细发之光辉,
Kuvalayakomalanilaromarāji,
3033如同大地抚触般深沉而宽广的包容;
Bhusamabhicumbi gabhiranābhigabbhaṃ;
3034在莲花香气间散发出微妙而娇嫩的光彩;
Kamalavivāyatamattabhiṅgarāji ()
28
28.
3036光彩夺目的两联花瓣,宛若金色之彩蝶翩翩飞舞—
Rucirataroruyugaṃ suvaṇṇa rambhā-
3037如雕刻宝饰般华丽的表达,
Karikarapīvaramindiropamāya,
3038我在猕猴常游的热闹殿堂中执持,
Bhaji makaraddhajaraṅgamandirasmiṃ
3039此处光辉如金色华车般美妙悦目;
Harimayathambhayugassiriṃ ramāya; ()
29
29.
3041由炼玉所铸之秤杆举起,
Madarayarūparasadvayaṃ tulāya
3042配备精巧四面皆衡的称盘,
Suparimitāya catummukhena tulyaṃ,
3043乃凭借自身真挚钟情而平衡黄金重物。
Nijamihajānuyugaṃ pavāḷapāti-
3044双配生欢,低首前倾;()
Yugalavivāsi avammukhopanītaṃ; ()
30
30.
3046乃由欲界所染,青年女子于内心世界纷乱不安,
Visayavitakkatamākulaṃ yuvatyā
3047其心境随贪欲渐进,
Madanupasaṅkamaṇe manovimānaṃ,
3048如被驯服之自在的孔雀,
Jitamadamattamayūrakaṇṭhabhūti
3049燃着火炬的羽冠,腿脚纯净秀美;()
Jalitapadīpasikhe’va cārujaṅghā; ()
31
31.
3051她佩戴宝石般的脚镯闪光耀目
Maṇimayanūpurabhāsurehi tassā
3052三只被脚底踩踏而失败,
Caraṇatalehi parājitāni thīnaṃ,
3053恰似莲花般缩敛的,
Mukhapadumāniva saṅkucanti maññe
3054如同被蜂多次叮咬的榕树叶;
Bhamarabharamburuhāni kañjanīnaṃ; ()
32
32.
3056其手脚与指关节似羽毛扶芟状,
Karacaraṇaṅgulipalla’vaggasālī-
3057状如水波流动般极为柔软,
Jalalavapantinibhā’tikomalāya,
3058显得焕然崭新、指甲洁白整齐。
Abhinavatambanakhāvalī babhūva
3059制成海龙旗帜时即以鲜花供养;
Makaradhajassa kate’va pupphapūjā; ()
33
33.
3061与其众多随从妇女一同,
Saparijano vanitāya tāya saddhiṃ
3062在珠宝装饰的厅堂内,
Maṇigaṇamaṇḍitamaṇḍapappadese,
3063观视有如太阳光辉的龙旗,王子
Dinakaravaṃsadhajassa rājaputta-
3064目睹其上升,安坐而观;
Ssupagamanaṃ apalokayaṃ nisīdi; ()
34
34.
3066王子与其众多随从依附之人
Parivutabandhujanehi rājaputto
3067如同天众中之天王,
Yathariva devagaṇehi devarājā,
3068同时驾乘马车疾驰聚集,
Sapadi turaṅgarathaṃ samāhirūḷho
3069其面向其前,光辉灿烂,洒水施浴;
Tadabhimukho yasasā jalaṃ payāsi; ()
35
35.
3071已至其前,立于亭阁之中,
Tahimupagamma ṭhitassa maṇḍapasmiṃ
3072以烈焰焚烧其上方,
Paridahitu’ttarasāṭakena tassa,
3073其状如被珍宝华饰之火光。
Harimaṇimaṇḍanamaṇḍita’ttabhāvo
3074喜玛拉雅山被冰雪所覆盖,恒常为冰雪山岳所环绕。
Himapaṭalena himācalo rivāsi; ()
36
36.
3076以宝冠装饰,顽风吹拂守护。
Maṇimakuṭena nivatthakāsikena
3077众王之子被美妙的花朵装点,成为尊贵的王者。
Narapatisunu sumaṇḍito rarāja,
3078并以乳海的清凉滋养,
Surabhavanena ca khīrasāgarena
3079如镀金砂石般的山峰坚固不动。
Kanakasiṇerugirī’va niccalaṭṭho; ()
37
37.
3081如天空中密集闪烁的众星群。
Nabhasi samākulatārakāvalī’va
3082胸膛光辉照耀,饰以珠链,
Urasi virājitatārahārapantī,
3083世间上等男儿,沐浴于此美丽身体之中,
Narapavaro pivi tāya rūpasāraṃ
3084犹如不朽者以双手合十虔敬注视;
Amatamivā’yatalocana’ñjalīhi; ()
38
38.
3086当时,王子刚脱胎出世之际,
Tadahani rājakumārapubbasela-
3087以繁华胜贵的王子宫阙和月亮光辉簇拥,
Ppabhavavarānanacandamaṇḍalena,
3088其双眼如莲苞,清澈湛蓝,色彩纯净如同青莲花般美丽
Mukuḷitalocananīlanīrajāya
3089无自豪心如莲花般展开的智慧觉悟;
Abhavimanokumudākarappabodho; ()
39
39.
3091青年比丘如同青年森林中所期待的一般人群;
Yuvatayuvānamapekkhataṃ janānaṃ
3092蓝色的恒河水清澈见底,视线不被尘埃所扰,
Animisalocananīlakantigaṅgā,
3093美丽的姑娘以洁净的扇子驱散酷热,
Ruciravadhūhi vidhūtacāmarehi
3094如同迎风起伏的波浪般不受风吹动,
Anilavilolataraṅgasālinīva; ()
40
40.
3096天空边际繁星密布其中
Gaganatalopari tārakākulamhi
3097如同年轻女子手持明珠闪亮闪耀,
Yuvayuvatīnavacandacandikeva,
3098佩戴着精致的金制戒指为装饰,
Nicitasuvaṇṇakahāpaṇe varejuṃ
3099坐于华丽宝座的台阶之上;
Athamaṇimaṇḍapavedikātalamhi; ()
41
41.
3101她们是各类技艺无所不通的精英,远离不善的行径,
Sakalakalākusalo’pagammavippā-
3102这一群人为了胜利与吉祥而汇聚,
Cariyagaṇo jayamaṅgalāya tesaṃ,
3103完美地完成所有前世未竟的任务。
Suparisamāpayi sabbapubbakiccaṃ
3104与之相应地流淌的,是不间断的清净甘露;
Sapadi pavassi akhaṇḍalāvujaṭṭhi; ()
42
42.
3106在掌叶花环的甘露池中,
Karatalatāmarasesu kuṇḍikāya
3107由宝石装饰的祭司为二者奉献,
Maṇikhavitāya purohito ubhinnaṃ,
3108洒下吉祥的加持圣水,
Subhamabhisekajalaṃ nipātayaṃ te
3109然后又重新系紧手腕上的绳索;
Punahipayojayi pāṇipīḷaṇasmiṃ; ()
43
43.
3111如同天神弓箭手射出的河流奔涌而下,
Suradhanuvijjulate’va vārivāhaṃ
3112乘车而上,发出深远而迟缓的声音,
Rathamabhiruyha gahīramandaghosaṃ,
3113被众多披甲骑士环绕着,
Parivutakhattiyabandhavehi tamhā
3114他们面向咖毕拉城;()
Kapilapurā’bhimukhābhavuṃ ubhota te; ()
44
44.
3116随后穿过华丽装饰之路中央,
Atha samalaṅkatavīthimajjhigānaṃ
3117路侧矗立着雕刻狮笼的亭台,
Vivaṭaniketanasīhapañjaraṭṭhā,
3118供奉着无垢眼目莲花般的敬献。
Animisalocanapaṅkajopahāraṃ
3119泥土般温柔,毛发呈栗色,面容祥和;()
Bhūsamakaruṃ kapilaṅganā pasannā; ()
45
45.
3121行走动作轻快,显现出人们所羡慕的神采,
Gamanavilāsamudikkhataṃ janānaṃ
3122以鲜艳美丽的头饰和合掌恭敬的姿态,
Rucirasiropahita’ñjalīhi bhattyā,
3123佩戴宝石装饰的金光闪耀花束,
Maṇikalasappitapupphamañjarīhi
3124就好像装饰了两侧街道一般,静静观望;()
Racitamivobhayavīthipassamāsi; ()
46
46.
3126眼神锐利如箭,带有明显的箭羽纹理光泽
Tikhiṇavilocanabāṇalakkhabhāvaṃ
3127被无数情欲所引诱名状者,
Nirupamarūpini kāminīhi nīte,
3128犹如陷于堕落的贪爱火焰中,
Patita’nurāgasarehiyeva tāsaṃ
3129其心之撕裂犹如燥热之果实爆裂;
Hadayavidāraṇamāsi tapphalaṃ’va; ()
47
47.
3131不知何故,曾为咖毕拉树林中的人,
Kathamapi kāpilavatthavā ahesuṃ
3132当时于长久无波的莲花之间,
Tadahani niccalalocanuppalehi,
3133在咖毕拉城中伽陀沙罗树下穿行。
Kapilapuraṃ tidasālayāvatiṇṇā
3134如同三类众生具足清净观慧;
Tidasagaṇā’va vipassanāyu’bhinnaṃ; ()
48
48.
3136如同三个城邦——尼耶耶阇、坦那摩——
Tidivapurā nijavejayantanāma-
3137犹如库拉婆那与苏阇帕提、苏迦陀,
Surabhavanaṃ’va sujampatī sujātā,
3138迦毗罗城邦又回来,
Kapilapurā punarāgamiṃsu tamhā
3139使自身为主的两位主君,管理自己的王宫;
Patipatinī nijarājamandiraṃ dve; ()
49
49.
3141地祇之子,受封为王的加冕仪式。
Dharaṇipatisuto pattarajjābhiseko
3142在咖毕拉城内那些三昧堂中,
Kapilapuravare tesu tisvālayesu,
3143与那人间极乐境界的明净宝珠同在,
Aparimitasukhaṃ tāya bimbāya saddhiṃ
3144常自觉受那圆月宝珠般的清凉明净,
Suciramanubhavi candabimbānanāya; ()
50
50.
3146其口如明镜,语音清雅悦耳,
Vikacakamala (nandīmukhi) mañjubhāṇī
3147拥有三种年龄的天人形象光辉,
Tividhavayasi dibbaccharārūpasobhā,
3148乃至未来消灭灭尽之时,也依然是那宝珠至尊。
Agami khayavayaṃ sā’pi bimbāmahesi
3149速疾,速疾,诸行法的本性;()
Saratha saratha saṅkhāradhammassabhāvaṃ; ()
657以名为梵天喜乐的词汇,由勤苦用心之人编撰,充满普世智慧,心生欢喜的因缘,位于佛陀家族光明之地,离居不远,该处常燃业执苦难烛光。第九天。
Iti mbedhānandābhidhānena yatinā viracite sakalakavijana hadayānandadānanidāne jinavaṃsadīpe avidūrenidāne pāṇiggahamaṅakgalussavapavattiparidīpo. Navamo saggo.
1
1.
3152具足宝石品质的宝石,如同天王中的国王,
Guṇamaṇimaṇimā so devarājā’va rājā
3153享受愉悦,驾乘战车,
Sukhamanubhavamāno vājiyānena yena,
3154戴着蜂群结成的花环,栖于福地,
Bhamarabharitamālā maṅgaluyyānabhūmi
3155当时的雨季某日,桑林盛开花朵(花开之地);()
Tadavasari kadāci sālinī (mālinī) hi; ()
2
2.
3157『到来时刻』者,为觉悟之目的,意指觉悟的时间临近。
Upagatasamayo’ti bujjhanatthāya bodhiṃ
3158苏玛利亚与须罗补达诸比丘,在觉者之主前,彼等乃谓觉者,
Sumariya suraputtā bodhisatte vajante,
3159能够示现断除生死之义,亦能教化令其领悟,
Bhavaviratisamatthaṃ dassayuṃ māpayitvā
3160呈现因老衰而生之不美之形象,显露年老衰败之相貌。
Jarasakaṭasarūpaṃ jiṇṇarūpaṃka virūpaṃ; ()
3
3.
3162何故乃至愚昧者瞩于此?即乃于老衰不美之相。
Kimidamitihapuṭṭho jiṇṇarūpaṃ vipassa
3163彼无所挂碍,心解脱自在,乃如车夫驾驭车轮海者般,心驰如是。
Vimatiparavaso so sārathiṃ rūpasāro,
3164在自身心藏中,天众所启发者,
Nijahadayanidhāne devatācoditassa
3165如同于宝藏中显现的财富,具足真实教法的宣说;
Nidahi dhanamivagghaṃ tassadhammopadesaṃ; ()
4
4.
3167在护持之林前方聚集着干草堆,
Haritanaḷakalāpaṃ maṅgaluyyānamagge
3168正如犀牛面向前方,破碎着丛林,
Yathariva’himukhaṭṭhā kuñjari bhañjamānā,
3169亦如众多欲望与烦恼一同堆集,
Tathariva’bhibhavantī sabbayobbaññadappaṃ
3170此时坚硬的尘埃与沙砾,成为自我所缘的牢固障碍;
Kharatarajaratā sā attapaccakkhabhūtā; ()
5
5.
3172「口环孔饰」者,指口周围环形的孔穴装饰,如牙龈边的珍珠饰物。
Mukhakukavalayagabbhā bhaṭṭhakiñjakkhasobhā
3173「此为坚硬老牙根骨眶突」者,谓此处为坚硬且陈旧的牙根所在之骨质突出部分。
Bhavi kaṭhinajarārikhaṇḍadantaṭṭhipanti,
3174「因牙周围弯曲不正的生长而长成」者,说明此即因牙根部曲折而形成的异常生长体。
Kuṭilapalitajātaṃ tañjarāyā’bhiseke
3175「故于头颅上部结成此制干净的盖饰」者,指因牙根异常形成,结果于头骨表面凝结出一层光洁的盖帽状饰物。
Sirasi racitasetacchattasobhaṃ babandha; ()
6
6.
3177「此坚硬而连绵不绝的环带属于老而硬的皮肤」者,喻此饰物如同皮肤般坚固且持续无断。
Aviraḷavaliyo tā jiṇṇarūpassa camme
3178「其由充满光明力量的质料迅速形成」者,说明此物质具强烈发光及旺盛能量而快速聚集成形。
Pabhavabalavatejodhātuveguṭṭhitā’suṃ,
3179如同流动的水面上的浮物,依附其上。
Taralasalilapiṭṭhe seyyathāpo’dadhissa
3180如同流动的水面上的浮物,依附其上。
Taralasalilapiṭṭhe seyyathāpo’dadhissa
3181在疾速的疾风中,波涛汹涌,浪花纷飞。
Palayapavanavegu’ttuṅgakallolamālā ()
7
7.
3183犹如立于园林小径上那弯曲的藤蔓之杖,
Ṭhitamupavanapanthe vaṅkagopāṇasi’va
3184细长柔软,似乎被土地生出的枝条所托举,
Anujukamujubhutaṃ daṇḍamolubbha bhumyā,
3185彰显年轻树木的风采,作为标志般伸展着。
Nijataruṇavilāsaṃ lakkhamāpādayantaṃ
3186如持有弓的智者,观察具有种种性质的色相;
Dhanumiva saguṇaṃ taṃ rūpamaddakkhi dhīro; ()
8
8.
3188如老年人担负因战胜所致的疾病和死苦之重;
Jiniajagarabhoge jiṇṇanimmokabhāraṃ
3189如面覆裂痕、染有斑点的盖布,形质如被虫蛀蚀之物;
Tilakavibatacammaṃ tantirojattabhāve,
3190如去除脂肪之肉块,皮肤干瘪、伤痕明显;
Apagataghanamaṃso phāsukaṭṭhippandho
3191如无以养生之涂膏,绑缚破坏木柴,纷乱无序;
Ajinitiravalepaṃ kuḍḍadāruppabandhaṃ; ()
9
9.
3193如脱去无力、盛满污秽的腐烂身躯。
Vigatabalamadādiṃ vissavantaṃ sarīre
3194不是无识无慧之辈,乃是究竟觉悟者之像,
Navhi vaṇmukhehi guthamuttādya’sūviṃ,
3195虽如波澜起伏之脸颊,终至动摇晃荡之极点,
Valivisamakapolaṃ kampamānuttamaṅgaṃ
3196彼以清净明晓目光,观见那衰败老朽之形象;
Suvisadamatino taṃ passato jiṇṇarūpaṃ; ()
10
10.
3198世间万物无不离去,他却稳固守护无遗,
Bhuvanamanavasesaṃ tassu’paṭṭhāsi sampa-
3199如燔烧之火宅及老朽之屋,终至毁坏消亡一般,
Jjalitamatha jarāyā’dittagehattayaṃ’va,
3200我论此法,谓其非有非无,已超越诸法矣。
Ahamapaki anatīto dhammametanti vatvā
3201由于厌弃生死苦海,入转轮圣贤森林之道;
Bhavanavanamagañchi jātiyu’kkaṇṭhitatto; ()
11
11.
3203为了消除烦恼,王者再次迈入殊胜之道,
Punarupavanamaggaṃ ogahantassa rañño
3204使天众得享无上欢乐,
Sukhamanubhavanatthaṃ devatāmāpayitvā,
3205消除他者诽谤,克服可怖疾病的烦扰,
Parapariharanīyaṃ ghorarogāvatiṇṇaṃ
3206并显现另一种丑陋难忍的病状;
Aparamapi virūpaṃ dassayuṃ vyādhirūpaṃ; ()
12
12.
3208以明净的心念与正直无邪的见解,持守释迦族的标杆。
Visadamati vimatyā sakyavaṃsekaketu
3209何以此被玷污沾泥之语中,
Kimimivapalipannaṃ vaccapassāvapaṅke,
3210有生灭苦,亦是他者所殖奴役,
Pabhavabalavadukkhaṃ taṃ parādhīnavuttiṃ
3211对此所问为何?作伪者询之;
Kimidamiti padisvā pājitāraṃ apucchi; ()
13
13.
3213以善法施恩,诸轮以善法持守所说,
Varamati varadhammaṃ tena sūtena vuttaṃ
3214如饮甘露不灭,持护耳根法味,
Amatamiva pibanto sotadhātvañjalīhi,
3215虽未至来,非过去,然称为病已。
Agamapi anatito byādhidhammanti tamhā
3216自性所生之处,乃具盛果报之相。
Nijabhavanavanaṃ sopā’ga saṃviggarūpo; ()
14
14.
3218彼处有天宫之风光,由诸神驾御之威仪车所护。
Tadupavanavimānaṃ vājiyānena nāthe
3219诸天在彼时乘此车而行,护持其道,安住其中。
Vajati sati kadāci māpayuṃ devatāyo,
3220诸天闻其妙音,如华树、鸠鸟之声,常在悦耳之处。
Suṇakhakulalagijjhādīhīvā khajjamānaṃ
3221此地似魔王苦海之身躯,初升高扬于彼方。
Narakuṇapasarīraṃ uddhumātaṃ paṭhamhi; ()
15
15.
3223彼盛果报之地生出青黑色之景,波动流转。
Pabhavakimikulānaṃ cālayaṃ nīlavaṇṇaṃ
3224在森林空地的入口处,覆盖着鲜红色物质,
Vaṇavivaramukhehi lohitaṃ paggharantaṃ,
3225伴随着鸟类群聚,仿佛带有蜜蜂之状的生灵,
Sakuṇagaṇvitacchiṃ makkhikāmakkhitaṅgaṃ
3226他见到色身健全、思虑明晰的个体,但无所依托;()
Sumati matasarīraṃ addasā sārahīnaṃ; ()
16
16.
3228前来接近并护送者,承担着驾驭车辕的职责,
Abhigami gamayanto bhāratiṃ sārathissa
3229于自身鸣响之时,如同晨曦火光煌煌,显现华丽,
Nijasavaṇayugasmiṃ hematāḍaṅkasobhaṃ,
3230我亦曾述说,不会超越死亡这自然规律。
Ahampi maraṇaṃ bho nātivattoti vatvā
3231如同森林之王狮王、释迦族王登上阁楼,
Vanamiva migarājā sakyarājā vimānaṃ; ()
17
17.
3233又与众人同行登上吉祥车马,
Punapi sapariso so yānamāruyha bhadraṃ
3234数日之后,因兴盛而成为诸王之最,
Katipayadivasānaṃ accayenā’dhirājā,
3235其间安住在迦毗罗卫城前,金碧辉煌的宫殿空中,
Kapilapuravaramhā’naṅgaraṅgālayābhaṃ
3236进入那清风拂面的凉亭,装饰着五支金箭,
Tadupavanamagañchi pañcabāṇābhirūpo; ()
18
18.
3238佩戴着宝石镶嵌、色泽华美的袍服,从上端披挂而下。
Guṇamaṇi maṇivaṇṇaṃ pattamādāya patthe
3239断除五蕴诸烦恼,清净而圆满,
Panasasarasarāgaṃ vīvaraṃpārupitvā,
3240具足坚定不动的眼慧,所现之相由天人所示,
Ṭhitamavikalacakkhuṃ nimmitaṃ devatāhi
3241见如出家人般端正,亦如觉者形象;
Sumati samaṇarūpaṃ buddharūpaṃ’va passi; ()
19
19.
3243当时诸智者坚住于此,修习于心,
Tadahani vibudhā’dhiṭṭhānato bhāvanīyo
3244如同箭手手持弦索,追随法义,
Yatipatiriva sūto atthadhammānusāsi,
3245行而多具出家人之德,破除五种贪欲。
Samaṇaguṇamanekādīnavaṃ pañcakāme
3246在彼乡村生活之中,亦有因缘生起于家庭。
Tamavadi gamanasmiṃ ānisaṃsañca gehā; ()
20
20.
3248舍弃耕犁及牧牛之业,堕入无明过失中,妄作非正当生计之事。
Kuhanalapanamicchājīvamohāya kucchi-
3249能行夺取他物者,如泥陶造器物,常劳作不息,
Paraharaṇasamatthaṃ mattikāpattamassa,
3250以手巧技经营世事;因修习善行波罗蜜,
Kara kamakalagataṃ so pāramīcoditatto
3251得生清净心念,显露安详恬静。
Visadamati padisvā sampasādaṃ janesi; ()
21
21.
3253彼开显盛开的花朵,如青春时光装饰之貌,纯净华美无染。
Vikasitakalikālaṅkāramuddālasāla-
3254如同游方沙门戏耍袈裟衣的光彩,
Miva samaṇavilāsaṃ cīvarobhāsamagge,
3255内心如蜜蜂采蜜般专注持重的贤者,
Nayanamadhukarānaṃ bhāramādhāya dhīro
3256在自己心中生起清净的衣物欢喜;()
Nijamanasi janesi cīvare sampasādaṃ; ()
22
22.
3258承受片刻生死之苦如轮回痛苦的彼岸,
Khaṇikamaraṇadukkhāvaṭṭamābādharāsi-
3259远离如怪兽一般可怖的老病苦疾,
Makaranikarabhimaṃ taṃ jarāvīcivegaṃ,
3260远离轮回大海的深渊,脱离生死流转的期限者。
Bhavajaladhimagādhaṃ jātivelāvadhiṃ so
3261此处所行当以恒久为目标而不变易。
Ayamiva paṭipannā nittareyyuntya’vedi; ()
23
23.
3263如同沙门之言语清净,犹如月影初现,
Samaṇavadanapīnaccandabimbodayena
3264心田开敞,花园华美,生机盎然,
Vikasitamanakundo nandanuyyānasobhaṃ,
3265欲步入园中而遣散杂乱,
Upavanamabhīgantuṃ sandanaṃ cāraye’ti
3266当时人王谓遣散者为园中使者。
Tadahani manujindo sandanācārimāha; ()
24
24.
3268缠绕盘结的蔓藤,斩断拍击,卷绕相纠缠。
Valayitanaḷatāḷītālahintālapantiṃ
3269有马来之岛上的清凉甘露,洁净无染,
Malayajatarujāyāsītalaṃ nimmalāpaṃ,
3270如同居于园林中的天神,极为欢喜,
Upavanamavatiṇṇo nandanaṃ vāsavo’va
3271昼夜各分时节,适意怡然,像王者之乐;
Akari divasabhāgaṃ sādhukīḷaṃ sarājā; ()
25
25.
3273十万光芒辉映,其名声广为传扬,
Dasasatakiraṇasmiṃ yassa kittippabandha-
3274银河之水洒落其间,天空中布满繁星,
Saradajaladarājichāditasmiṃ nabhasmiṃ,
3275高座之上,白色华盖光彩夺目,众人共享其胜景。
Uparisirasi setacchattasobhaṃ bhajante
3276以火塘为特征的足迹装饰;()
Tadiyacaraṇalakkhyā’laṅkari vāpitīraṃ; ()
26
26.
3278有莲花般的面容、有天鹅翅膀般的肩膀,
Sarasijavadanehi haṃsapīnatthanehi
3279有蓝宝石般的眼睛、有蓝黑色的卷发,
Kuvalayanayanehī nīlikākuntalehi,
3280在蜜糖一般甘甜的心房表面有阻隔,
Madhumadamuditālīnūpurebhā’varodha-
3281他如同佳人一般,缓缓下到了池塘中;()(指业力的束缚)
Janamiva ramaṇīyaṃ otari so taḷākaṃ; () (Silesabandhanaṃ)
27
27.
3283意欲娶妻的青年人,肚脐深陷如水瓮般的,
Varayuvatijanānaṃ kumbhagambhīranābhi-
3284那水池虽已空涸无水,
Vivaragahitavāri vāpi sā rittarūpā,
3285然于丰胸圆臀交合之际,彼等心生惶恐,
Ghanathanajaghanānaṃ saṅgamene’tarāsaṃ
3286复又盈满如壶,溢漫喜悦;
Punarabhavi kapapuṇṇā pītivipphārinīva; ()
28
28.
3288对于初逢爱侣、因羞怯而惶惑的人,
Abhinavaramaṇinaṃ jātulajjāturānaṃ
3289以鱼旗为喻——其目如鱼,侧转回避,
Vimukhanayanamīne mīnaketupamena,
3290为欲网罗捕之,投网施展媚态。
Upavadhitumīvagge khittajālabbilāsaṃ
3291刹那间,王以箭射穿之手,如水流般
Khaṇamavahari raññā viddhahatthambudhārā; ()
29
29.
3293新水珠庄严之莲花
Navajalakaṇikālaṅkāravattāravindā
3294丰满乳房如天鹅,发如水藻般青黑
Ghanakucakalahaṃsā kesasevālanīlā,
3295波浪被击碎,岸边充满血红
Patimathitataraṅakgākiṇṇasussoṇivelā
3296如在池中,彼女独自嬉戏
Sarasi sarasi’vā’si tatra kīḷāture’kā; ()
30
30.
3298月面般美丽之诸女,着细布内衣
Sasirūciramukhīnaṃ khomavatthantarīye
3299以扇缓缓驱除,如王之波浪手;
Sanikamapanayante vicīhatthehi raññā,
3300眼之美丽已成,深邃之脐腹;
Racitanayanakantī byanta gambhīranābhī-
3301莲花为边际,如芦苇之行列;
Sarasijapariyantā nāḷapantīri’vā’si; ()
29
29.
3303新水滴为庄严,莲花为旋转;
Navajalakaṇikālaṅkāravattāravindā
3304密乳房为天鹅,发为藻之青;
Ghanakucakalahaṃsā kesasevālanīlā,
3305波浪被击碎,充满美丽之岸
Patimathitataraṅgākiṇṇasussoṇivelā
3306在湖中嬉戏,犹如湖中之鸟,彼处有一位沉醉于游乐的女子;
Sarasi sarasi’vā’si tatra kīḷāture’kā; ()
30
30.
3308其面容皎洁明媚,身着细麻布内衣,
Sasiruciramukhīnaṃ khomavatthantarīye
3309由国王以精美华服徐徐为其更衣,
Sanikamapanayante vivibhaṇthehi raññā,
3310眼波流转,妩媚动人,腰身深邃丰盈,
Racitanayanakantī byanta gamhīranāhī
3311犹如莲花池中亭亭而立的莲茎;
Sarasijapariyantā nāḷapantiri’vā’si; ()
31
31.
3313其次,其胸乳如双瓮,宛若月轮项链垂挂其上。
Punarapi kucakumbhañcandahārenivā’pe
3314其颈项之量度,恰如深潜水中之鹅颈;
Nijagaḷaparimāṇe sannimuggaṅganānaṃ,
3315彼女以污垢染色之眼与诸眼,
Malinakamalinī sā locanehā’nanehi
3316成为如熊蜂重负之莲花丛所围绕;
Abhavi bhamarabhāra’mbhojasaṇḍā’kule’ca; ()
32
32.
3318以沉醉于蜜之熏醉的蜜蜂们所歌唱,
Madhumadamadhupehi gīyamānehi vici-
3319以百臂所击打的臀部鼓声坚固,
Bhujasatapahaṭāhi soṇibherīhi thinaṃ,
3320于优雅莲花顶上舞蹈的吉祥天女
Lalitakamalasīse naccamānindirāya
3321生于水中者,因天神之歌声而生;()
Ajini jalajinī sā dibbasaṅakgītasālaṃ; ()
33
33.
3323面呈露珠之貌者,居于棕榈叶与天空交界处,
Tuhinakaramukhīnaṃ tantaḷāka’ntalikkhe
3324手臂轻盈如风舞,指画分明妍丽,
Sulalitabhujavallī vijjulekhābhirāmā,
3325莲花林中之君王,碧蓝翡翠色的君王,
Kuvalayavanarāji nīlajīmutarāji
3326引领着美丽孔雀嬉戏嬉闹于群中;()
Patinayanamayūre kīḷayantī rarāja; ()
34
34.
3328以莲叶手掌,被国中王族砍断于战场。
Phuṭakuvalayahatthaṃ rājabhaṃsehi khittaṃ
3329享用了种种甘美之食,超越了法的时限,
Vividhamadhupabhuttaṃ dhammavelātivattaṃ,
3330那位人主将她——那位妓女般的咖嘉尼——
Yathariva gaṇikaṃ taṃ kañjaniṃ so janindo
3331在那一日享用之后,获得了适度的满足。(偈颂联结)
Tadahani paribhutvā’mandamānanvdamāpa; () (Silesabandhanaṃ)
35
35.
3333沿着波浪翻涌的岸边随行而去,
Caraṇa’nuvajamānabbīcisaṅkhobhatīraṃ
3334当障碍消除时,那位人主舍弃了有堤岸的湖泊,
Jahati sati taḷākaṃ sāvarodhe narinde,
3335其状如同湖中离群的雌鸟被阻断了呼吸。
Sarasivirahinīsaṃruddhanissāsarūpo
3336柔和芬芳的微风,轻轻徐徐地吹拂;
Mudusurabhisamīro mandamandaṃ pavāyi; ()
36
36.
3338日轮被遮蔽,刹那间停驻于山顶,
Paribhavi ravibimbaṃ taṅkhaṇatthācalaṭṭhaṃ
3339彼时,立于湖面莲叶之上者,乃太阳族中之一日——
Tahimupalatalaṭṭho bhānuvaṃsekabhānu,
3340于是,湖中莲花女们微微半合的
Atha sarasivadhūnaṃ kiñcisaṅkovitāni
3341莲花般的面容,宛如因悲愁而憔悴;
Sarasijavadanāti sokadīnānivā’suṃ; ()
37
37.
3343在深暗的天空中,黄昏云层的彩霞辉映流动,
Asitanabhasi sañjhāmeghamālāvilāsaṃ
3344彼处,释迦族之主安坐,威德摄伏一切;
Abhibhaviya nisinne tatra sakyādhināthe,
3345诸理发师携带众多衣物,迅速前来,
Tuvaṭamupagatā taṃ kappakā’nekavatthā-
3346手持装饰器具,为国王行庄严之事;
Bharaṇavikatihatthā bhūpatiṃ bhūsaṇatthaṃ; ()
38
38.
3348日种族之吼声,为法之威光所摄伏,
Ravikularavino kho dhammatejābhibhūto
3349天帝遣其天子,名为毗首羯磨,
Surapati suraputtaṃ vissakammābhidhānaṃ,
3350即刻差遣,以天衣等物如法供奉。
Sapadi pahiṇi sammā dibbavatthādinā bho
3351说『请以三界之归依者装饰之』后;
Tibhuvanasaraṇaṃ taṃ bhūsayassū’ti vatvā; ()
39
39.
3353彼取人形者前往,于头上
Gahitamanujaveso so’pasaṅkamma sīse
3354以百细布缠裹,并且给予,
Sukhumapaṭasatehī veṭhanañcā’pi datvā,
3355以宝石与黄金所成之装饰品装饰之,
Maṇikanakamayehi bhūsayi bhūsaṇehi
3356当日国王如天王萨咖般成为;
Tadahani bhavi sakko devarājā’va rājā; ()
40
40.
3358被暗黑与光明之群所侵占之东方
Timirahamarabhāra’kkantapācīnapassaṃ
3359如含苞百花、暮霭云层、叶片行列,
Mukulitasatasañjhāmeghapattāvalīnaṃ,
3360以天空湖面为承托之基、曼陀罗花茎为柄,
Gaganatalataḷākādhāramandāranāḷaṃ
3361以莲花花蕾之美饰照日轮,将其系缚;
Kamalamakulasobhaṃ bhānubimbaṃ babandha; ()
41
41.
3363天帝随即遣使,向彼传送讯息,告知其亲生子王子降生之事,
Pahiṇi pitunarindo sāsanaṃ tāva tassa
3364(天帝)以自身所生之子王子降生之事相告,
Nijatanujakumāru’ppattimārocayitvā,
3365彼(父王)览读书信,心生欢喜,
Pamuditabhadayo so lekhaṇālokanena
3366『阿瓦帝』者,谓「我的束缚已生,拉胡喇已诞生」之意;
Avaditi mama jātaṃ bandhanaṃ rāhujāto; ()
42
42.
3368彼日,父王依所说之语,随顺其义,
Tadahanipituraññā vuttavākyānurūpaṃ
3369于彼处,依文法之词序,解析其义,
Tahimakhilapadatthaṃ saddasatthakkamena,
3370人主(祖父)咖拉哈吉摄受之后,
Karahacī manujindo ayyako saṅgahetvā
3371说道:「因其属我之义,故名拉胡喇」;
Avaditi mamatattā rāhulonāmahotaṃ; ()
43
43.
3373林中天女众以青莲花般的眼眸,
Vanasuravanitānaṃ locanindīvarehi
3374身具大威光吉祥,登上殊胜车乘,
Mahitasirisariro bhadramāruyha yānaṃ,
3375为入善法堂,从诸龙众中降下,
Sabhavanamabhigantuṃ osari nāgarānaṃ
3376经过以极净眼莲、牌楼装饰之街道;
Suvimalanayanālītoraṇākiṇṇavīthiṃ; ()
44
44.
3378天宫中宝门开启、近处站立,
Vivaṭamaṇikavāṭo’pantikaṭṭhā vimāne
3379胜过天界女众者,汝乃父之荫庇下之女,
Jitasuravanitā’si yā pitucchāya dhītā,
3380以眼掌合掬,饮取色之精华
Nayanakarapuṭehi rūpasāraṃ nipīya
3381渴爱于净土者,为何是果德弥长者女?
Samitaratipipāsā sā kisāgotamī thī; ()
45
45.
3383心意已胜,形容如是已具足者
Jitamanasijarūpaṃ īdisaṃ yesamatthi
3384由纤细诸宝光明之中得到灭尽者,彼母也是这样,
Tanujaratanamaddhā nibbutā sā’pi mātā,
3385父者为世间主宰,亦已涅槃,慈凉显现,
Pitujagatipatī so nibbuto sītibhūto
3386自己慈爱的配偶亦已得灭,故说如此;
Nijapiyabhariyā’pi nibbutā’tye’vamāha; ()
46
46.
3388心所结缠之污染灭尽,已入寂静而心安稳者,
Hadayagatakilese nibbute vūpasante
3389犹如亲眼目睹寂灭者,彼即是我——
Yatipatiriva diṭṭho nibbuto so’hamasmi,
3390如是,听闻彼女所唱之殊胜偈颂,
Iti varamati sutvā tāya gāthaṃ sugītaṃ
3391辨知其中种种义理分别、及彼所诠之义;
Vividhanayavibhattaṃ tappadatthaṃ avedi; ()
47
47.
3393「我」此一词,令我得闻寂灭之义,
Ahamitipadamassā nibbutiṃ sāvito’smi
3394忆念彼女之尊重与亲近,循其通往最胜价值之道,
Sumariya garubhatyā tāya lakkhagghamaggaṃ,
3395承载皎洁光辉、光耀夺目、璀璨庄严——
Dhavalakiraṇabhāraṃ bhāsuraṃ hārihāraṃ
3396他派遣守卫进入住处;
Pahiṇiya bhavanaṃ so pāvisi sāvarodho; ()
48
48.
3398犹如我等于正觉无上菩提之时
Mayamiva varabodhiṃ bujjhamānassa jātu
3399心中生起『寂静』之念,汝之十一火
Manasi vupasame’ti tuyhamekādasaggi,
3400前来寂静,如同宣说一般
Upagamumupasantiṃ vyākarontī’va tāva
3401次日,众多黄昏时分的云层被束缚;
Aparadisi vinaddhā’nekasañjhāghanālī; ()
49
49.
3403无比的白伞盖被洗净的珍珠串所装饰
Atuladhavajachattaṃ dhotamuttāvalīhi
3404如王之花环缠绕于彼狮子座,
Valayitamiva rañño tassa sihāsanasmiṃ,
3405以众多星列围绕于伍答亚山顶,
Udayasikharisīse tāvatārāvalīhi
3406极为庄严之月轮照耀;
Parivutamatisobhaṃ candabimbaṃ bahāsa; ()
50
50.
3408以浓厚黑暗所覆之夜色于世间,
Ghanataratimirehā’vattharattehi loke
3409于彼刻显示墨黑污秽之装饰,
Masimalinavilāsaṃ taṅkhaṇe dassayanti,
3410以月光辉闪耀而喜悦
Rajanikarakarehi vipphurattehi phītā
3411那王都恰如新作工事一般;
Katanavaparikamme’vā’si sā rājadhāni; ()
51
51.
3413月光之重担使夜暗黑暗
Himakarakarabhārakkattarattandhakāra-
3414消融暗冥之线条,令其显现,
Galitatimiralekhākāramāvī karonti,
3415在盛开莲花林中及茉莉林中
Phuṭakumuda vanesu cāsikundāṭavīsu
3416甚为甘美、醉于蜜的蜂群放逸;
Sumadhura madhumattā bhiṅgamālā pamattā; ()
52
52.
3418胜过天帝之住处,彼专注于法思惟
Jitasurapativeso dhammacintāparo so
3419在宝珠灯光破除黑暗之处,
Jalita maṇipadīpālokabhinnandhakāre,
3420于自己荣耀的宫殿中,在金狮子座上
Nijasiribhavanasmiṃ hemasīhāsanasmiṃ
3421不久前才躺卧,已离五欲者;
Nacira mabhinisajjī pañcakāme viratto; ()
53
53.
3423立即手持乐器,发如青云,
Sapadi turiyahatthā nīlajimutakesā
3424眼如青莲花瓣,额有月牙纹,
Kuvalayadalanettā candalekhālalāṭā,
3425面如盛开莲花,腰系璎珞带
Vikacakamalavattā mekhalābhārasoṇī
3426乳房高耸、腰肢纤细、大腿美妙、小腿匀称;
Kucaharaviraḷaṅgī cāruvāmorujaṅghā; ()
54
54.
3428面颊如白莲般柔软、耳垂悬挂着耳环,
Kumudamudakapolā kuṇḍalolambakaṇṇā
3429牙齿洁白如茉莉花环般排列整齐,
Avivaradasanālimālatīdāmalilā,
3430颈项佩戴着金宝璎珞,容貌端丽,
Kanakaratanamālābhāragīvā, bhirāmā,
3431年轻的舞女们精通歌舞技艺;
Abhinavavanitāyo naccagītesu chekā; ()
55
55.
3433如湖水般清澈,恒常微笑着。
Rahadamivapasannaṃ niccalāsinaminaṃ
3434具善慧者坐近前,诸根门已善防护,
Sumatimupanisinnaṃ saṃvutadvārupetaṃ,
3435彼已离欲乐,志求佛陀位,
Tamabhiratinirāsaṃ buddhabhāvābhilāsaṃ
3436想让彼欢喜,诸女登舞台;
Abhiramayitukāmā otaruṃ raṅgabhūmiṃ; ()
56
56.
3438以宝石大地,足踏击之声,
Maṇimayavasumatyā pādasaṅghaṭṭanena
3439某女发出金镯环之音,
Kanakavakalayaghosaṃ kāci nicchārayantī,
3440摇动指如嫩芽摇曳之戏
Calakisalayalīlā aṅguli cālayanti
3441随着金色藤蔓般的妩媚姿态翩翩起舞;
Anulayamabhinaccuṃ hemavallīvilāsā; ()
57
57.
3443为国王的面容映像增添吉祥光彩,
Narapatimukhabimbaṃka lakkhamāpādayantī
3444以眼波锐利如箭的竞技战场,
Nayanakharasarānaṃ raṅgasaṅgāmabhūmyā,
3445以悦耳动听的歌声征服一切,某位令人心醉的美人
Jitakalaravavāṇī kāci rāmā bhirāmā
3446唱着令耳根欢悦的歌曲,光彩照人;
Savaṇasubhagagītaṃ gāyamānā vibhāsuṃ; ()
58
58.
3448胜过天界仙女,演奏着五种乐器
Jitasuralalanāyokāvi pañcaṅgikāni
3449彼时,眼波流转的她们奏响乐器,
Tadahani turiyāni vādayuṃ lolapāṅgā,
3450以悦耳琵琶声与鼓声,
Savaṇamadhuravīṇā bherinādehi tāsaṃ
3451使舞台如雨季的天空;
Gaganatala mivā,si pāvuse raṅgabhūmi; ()
59
59.
3453菩萨见彼诸美女之舞蹈,
Varamati ramaṇīnaṃ taṃ mahābhūtarūpa-
3454如四大元素所生之变异,
Ppabhavamivavikāraṃ naccamaddakkhi tāsaṃ,
3455于轮回险屋中为王病所苦者之舞。
Visamabhavakuṭīre rājarogāturānaṃ
3456不闻乐器之声、歌唱与鼓乐之音
Asunituriyarāvaṃ gītamaṭṭassaraṃ,va; ()
60
60.
3458彼心不喜于彼等之舞蹈歌唱之装饰
Bhusamanahirato so naccagītesu tāsaṃ
3459于殊胜卧榻之中作狮子卧
Sirisayanavarasmiṃ sīhaseyyaṃ akāsi,
3460如是已取舍诸欲、得睡眠之机会
Itigahitavihesā laddhaniddāvakāsā
3461诸女人即刻如为欲贪之索缚者而卧倒
Sapadi madanapāsā tā nipajjiṃsunārī; ()
61
61.
3463彼与库穆迪尼一同从睡眠中稍醒
Sahakumudiniyā so suttamattappabuddho
3464身自息处端坐,王孙安然坐定,
Nijasirisayanasmiṃ sannisinno rajanyā,
3465拿持四重宝具,证得真实正义,止息如实,
Gahitaturiyabhaṇḍe tatthatattho, ttharitvā
3466见年少众生,深眠沉溺,无力克服;
Yuvatijanamapassi daḷhaniddābhibhūtaṃ; ()
62
62.
3468微风摇晃不止,无一叶草能承受其重;
Anilacalakapo lā kāci lālaṃ gilante
3469臭秽阴暗之处,无一叶草能被牙齿啃食,
Galitabahaḷakhe ḷā kāci khādanti dante,
3470背负千万重负,无一叶草能承载相拥。
Bhagamapagataco ḷā kāci saṃdassaya nne
3471有些妇女说着错乱的话语,随意胡言乱语;
Khalitavacanamā lā kāci yaṃyaṃ lapante; ()
63
63.
3473有些妇女做着抛掷动作,有些妇女咳嗽不止
Khipitamapi karontī kāci kāsantikāci
3474如是种种变异,无威仪、无实质,
Iti pacuravikāraṃ nissirikaṃ asāraṃ,
3475对他而言,整座宫殿坚固地显现为
Bhavanamanavasesaṃ tassu, paṭṭhāsi daḷhaṃ
3476遍布人类尸体,如同生鲜屠场;
Narakuṇapavikiṇṇaṃ āmakāḷāhaṇaṃva; ()
64
64.
3478那一日,三界以及所见的三层宫殿
Tadahani tibhavaṃ cā,dittagehattayaṃ,va
3479善友啊,看那第八处受扰乱者啊,
Sumariya vatabho, passaṭṭhamopaddutaṃ bho,
3480如是最上欢喜之诗三颂,由彼解脱
Iti paramamudānaṃ kavattayaṃ tabbimutyā
3481人中勇士于心中生起勇猛性;
Manasi purisasūro sūrabhāvaṃ janesi; ()
65
65.
3483在欲乐四喜园守护狮子住处之
Suratacaturarāmārakkhasivāsabhūte
3484吉祥宫殿林中迷惑愚者时,
Siribhavanavanasmiṃ mohayantamhi bāle,
3485足矣我之住,来吧从彼出离
Alamiti mama vāso handa nikkhamma tamhā
3486『我将寻求从三有之怖中解脱』——
Tibhavabhayavimuttiṃ esayissāmahaṃ,ti; ()
66
66.
3488走近宫殿门口的门槛处,
Upakamiya vimānadvāramummārupante
3489将躺卧于床上的车匿唤醒起身,
Sayanupari nipannaṃ channamuṭṭhāpayitvā,
3490告知他前往备马,并引领而来——
Tamavadi abhigantuṃ kappayitvaṃ, nayeti
3491国王与那匹威猛有力、雄健如雷的骏马同行,
Pabalajavabalaggaṃ vājirājaṃ sarājā, ()
67
67.
3493马厩中的马匹在那一刻全都沉睡,车匿亦然。
Gatasati hayasāḷaṃ taṅkhaṇe channamacce
3494「自归」者,乃「趋赴自身之夫」之义;「寻求」者,乃「裁断」之义,
Sakapatigamanatthaṃ esamaṃ kappanattho,
3495「来」者,乃「同生之木匠王」——
Agamiti sahajāto katthako vājirājā
3496承载着广大马嘶声与欢喜之重任而行;
Akari vipulahesārāvamānandabhāro; ()
68
68.
3498进入那盛燃油灯之吉祥内室,
Pavisiya sirigabbhaṃ teladīpujjalantaṃ
3499宝石镶嵌的卧榻上,散布着香花,
Ratanakhacitamañce gandhapupphābhikiṇṇe,
3500横卧于地之主,宛如黄金铸像,
Dharaṇipatinipannaṃ hemabimbopamānaṃ
3501见自己的幼子与宾比萨拉王妃在一起;
Nijatanujakumāraṃ passibimbāyasaddhiṃ; ()
69
69.
3503若我除去王妃手中的绳索
Yadi ahamapanetvā deviyā hatthapāsaṃ
3504将我的幼子抱在怀中,
Mama tanujakumāraṃ aṅkamāropayāmi,
3505莲面王妃起身后
Vadanajitasarojā rājinī vuṭṭhahitvā
3506将阻止我难以阻挡的入林之行;
Vanamahīgamanaṃ me vāraye dunnivāraṃ; ()
70
70.
3508成佛之时忆起幼子莲面
Tanujamukhasarojaṃ buddhabhūto samāno
3509令眼目甘甜如蜜蜂采蜜者,彼从未曾承担过任何重担,
Nayanamadhukarānaṃ jātu kāhāmibhāraṃ,
3510忆念其足步,犹如须弥山拔起而行,
Sumariya caraṇaṃ so uddharanto,va meruṃ
3511那英勇者举身而降,从天宫下来;
Avatari bhavanamhā ukkhipitvā pavīro; ()
71
71.
3513其眼如青莲花瓣,面如皎月,腰肢丰盈如莲茎,
Kuvalayadalanettañcandamamhojavattaṃ
3514腰臀之美宛如爱神战车之轮毂形状,
Madanaratharathaṅgākārasussoṇibhāraṃ,
3515彼如何舍弃名为宾巴的天女而降临?
Kathamavatari bimbānāmadeviṃ pahāya
3516从王宫出离,舍弃金像般可爱者
Narapati bhavanamhā hemabimbābhirāmaṃ; ()
72
72.
3518绿宝石色身,生于萨咖族
Marakatapaṭimābhaṃ sambhavaṃ sakyavaṃse
3519积集诸善业,相好庄严身
Samupacitasupuññaṃ lakkhaṇākiṇṇagattaṃ,
3520舍弃柔软者,名为拉胡喇之王子
Pajahiya sukumāraṃ rāhulākhyaṃ kumāraṃ
3521贤者如何迈出脚步,迅速抛弃
Kathamavatari pādamandamukkhippa dhīro; ()
73
73.
3523敌象兽王者,阎浮提上王
Ripugajamigarājaṃ jambudīpaggarājaṃ
3524彼日,父王沉浸于丧子之悲海中,
Tadahani piturājaṃ puttasokaṇṇavamhi,
3525彼无情者将咖塔玛弥达等人投入其中,
Kathamamitadayo so niddayo pakkhipitvā
3526降临我等之宫殿,举起双足;
Avatari bhavanamhāka uddharitvāna pāde; ()
74
74.
3528彼征服了整个大地轮盘乃至轮围山边际,
Sakalapathavicakkaṃ cakkavāḷāvadhiṃ so
3529无有敌手,于第七日,
Abhivijiya asattho sattame vāsaramhi,
3530人中雄者,积累功德,成为转轮王。
Narahari katapuñño cakkavatti ahutvā
3531如何下来?从那里抬起脚后
Kathamavatari tamhā ukkhipitvāna pāde; ()
75
75.
3533下来吧,从宫殿今日请你渡我
Avatariya vimānā ajja maṃ tārayatvaṃ
3534你是我的父亲,我将越过,如是说后
Tvamapitibhavato)haṃ uttareyya’nti vatvā,
3535人主登上了那马王,站立着
Tamabhiruhi janindo vājirājinda’maṭṭhā-
3536八指尺寸量度,洗净的螺贝般洁白
Rasaratanapamāṇaṃ dhotasaṅakkhāvadātaṃ; ()
76
76.
3538风速疾行的健度咖马王
Pavanaturitavego kanthako vājirājā
3539若在那一天,他们也发出脚步声,
Yadahani padasaddaṃ cā’pi hesaṃ kareyya,
3540他岂不是会遍覆整座城市而行?
Nanu sakalapuraṃ so yāti ajjhottharitvā
3541在那一天,诸天人阻止了脚步声;
Tadahani katasaddaṃ vārayuṃ devatāyo; ()
77
77.
3543在诸天人所化现的莲花掌上,
Karakamalatalesu devatānimmitesu
3544智者骑上它,将脚步安置于其上,
Panihitapadavāraṃ assa māruyha dhīro,
3545轻快地靠近,并握住了那六根马尾。
Lahumupagami channaṃ vāladhiṃ gāhayitvā
3546那坚固关闭的城门与城墙周围;
Thirapihitakavāṭadvārapākārupantaṃ; ()
78
78.
3548若非那扇关闭之门被开启,
Yadi pihitakavāṭugghāṭanaṃ nā’bhavissā
3549我这人中狮子,携带着名为「遮那」的骏马,
Hayavaramapi channāmaccamādāya sohaṃ,
3550本当腾空飞越——那高达
Asari purisasiho uppateyyanti aṭṭhā-
3551十八肘量、巍然耸立的城墙圆周;
Rasaratatapamāṇu’ttuṅgapākāracakkaṃ; ()
79
79.
3553同样地,名为「遮那」的马王与谋臣
Tathariva hayarājā channanāmo ca mantī
3554具足精进力者当即思惟,
Vīriyabalasamaṅgī cīntayuṃ tāvadeva,
3555彼处之天人受到策励而开启,
Vivari tadadhivatthā devatā coditattā
3556由千人推举之门闩;
Purisadasasatenu’gghāṭiyaṃ dvārabāhaṃ; ()
80
80.
3558此名悉达多者将征服我之全部领域,
Mama visayamasesaṃ esasiddhatthanāmo
3559超越而证得正觉,
Abhibhaviya subodhiṃ jātu bujjhissatīti,
3560于是魔波旬忆念后极为愤怒
Atha sumariya māro pāpimā’tīvakuddho
3561从天宫出来后,前往初道
Paṭipathamupagañchi nikkhamitvā vimānā; ()
81
81.
3563魔王在魔敌(佛陀)面前急速前来
Turitamahivajante māraverimhi māro
3564站在虚空中,如是宣说
Asitanabhasi ṭhatvā itthamārocayittha,
3565殊胜之人啊,从今日起第七日
Varapurisa ito kho sattame vāsaramhi
3566你将征服世间,成为转轮王
Tvamahivijiya lokaṃ hessase cakkavattī; ()
82
82.
3568成为转轮王后,将享受安乐
Sukhamanubhavamāno cakkavattī bhavitvā
3569居家而住,转动轮事,终其一生,
Gharamadhivasa cakkaṃ vattayaṃ yāvajīvaṃ,
3570「汝智无量,莫出家去」——魔如此
Amitamati tuvaṃ mā nikkhamassū’ti māro
3571劝阻进前,想让其止;
Abhigamananisedhaṃ kātumiccānusāsi; ()
83
83.
3573彼所吐之毒言,以耳界为掌而承受,
Namuvilapitavācaṃ sotadhātvañjalīhi
3574如饮毒液,汝问彼曰:「汝是何人?」
Savisamiva pibanto taṃ tuvaṃ ko’si pucchi,
3575「吾立于风道,乃诸天之主」
Pavanapathaṭhito’haṃ issaro devatānaṃ
3576『人中最胜者、自在者、恶魔』,如是说;
Naravara vasavattī pāpimā’tye’va māha; ()
84
84.
3578彼天人归依处、无畏者、天眼者、
Suranarasaraṇo so nibbhayo dibbacadda-
3579宝生者、真实知魔众者,说『我』,
Ratanajananamaddhā mārajānāmaha’nti,
3580给予答复:『像我这样难以征服者,
Paṭivacanamadāsi mādiso duppasayho
3581即使以一万个像你这样的,也能成就;』
Bhavati dasasahassehā’pi tumhādisehi; ()
85
85.
3583『若你心中有欲贪、嗔恨、害心—』
Yadi manasi siyā te kāmadosabbihiṃsā-
3584「自从权贵的寻思生起,我便知晓」——
Pabhutiparivitakko tāvajānāma’hanti,
3585彼受嗔恚所驱役,伺机寻觅任何可乘之隙,
Paṭighaparavaso so kiñciotārapekho
3586如影随形,步步紧随其后,片刻不离;
Anupadamanubandhi tassa chāyāyatheva; ()
86
86.
3588再者,当阿沙荼月望日重返之时,
Punarabhivajatovā’sāḷhiyā puṇṇamāya
3589于欲见咖毕拉城繁华盛景之念生起之际,
Kapilapuravibhūtiṃ daṭṭhukāmamhi jāte,
3590大地翻转,向宝马天驹显现。
Vasumati parivattī dassayi assarañño
3591面向前城之立处,塔基之地;
Puravarabhimukhaṭṭho cetiyaṭṭhānabhumiṃ; ()
87
87.
3593即刻,一万轮围世界中诸天人
Sapadi dasasahassicakkavāḷesu devā
3594为三界归依者之守护而努力,
Tibhuvanasaraṇassā’rakkhaṇe vyāvaṭāsuṃ,
3595以宝石金制之杖灯等
Maṇikanakamayehi daṇḍadīpādikehi
3596有些不眨眼者照亮道路;
Animisatanaye’ke maggamālokayiṃsu; ()
88
88.
3598悬挂芬芳花鬘之天幕
Surabhikusumadāmolambamānabbitāna-
3599诸天人以金瓶、白伞、幢、旗
Kanakakalasasetacchattaketuddhajehi,
3600庄严彼前往之道
Tadahigamanamaggaṃ devatā’laṅkariṃsu
3601世间洞窟以花供养而可爱
Bhuvanakuharamāsi pupphapūjābhirāmaṃ; ()
89
89.
3603虚空以六十八
Gaganamasanighosacchantamevaṭṭhasaṭṭhi-
3604千百乐器之音声而震动
Turiyasatasahassāravavipphāramāsi,
3605降临于以殊胜香花散布之道
Mahitasurabhipupphākiṇṇamaggāvatiṇṇo
3606不急不缓地前行三十由旬之距
Aturitamabhigantvā yojanantiṃsamattaṃ; ()
90
90.
3608清净水流充满,泡沫花环遍布
Vimalasalilapuṇṇaṃ pheṇamālābhikiṇṇaṃ
3609盛开莲花成列,高耸波浪成行
Vikacakamalarājiṃ tuṅgakallolarājiṃ,
3610月光般清凉之风,沙滩遍布岸边
Sasiratarasamīraṃ vāḷukākiṇṇatiraṃ
3611那位英雄抵达名为阿诺玛的恒河
Samupagami anomānāmagaṅgaṃ savīro; ()
91
91.
3613黑宝石般光泽,这位名叫差那的比丘尼
Asitamaṇitalābhā channa kā nāmikā’yaṃ
3614如是彼询问『阿诺玛河是否殊胜』,
Iti varamati pucchi so anomānadīti,
3615『若在彼岸,我当于此出家』
Tamavadi yadi tīre ettha’haṃ pabbajeyyaṃ
3616『阿诺玛河对我极为适宜』,彼如是言;
Ativiya saphakhalā me sā anomāsiyā’ti; ()
92
92.
3618彼日族之顶严,以问题问骏马王,
Ravikulatilako so paṇhiyā vājirājaṃ
3619以彼八种殊胜,赋予适当之名,
Sajavamadadi saññaṃ tāya aṭṭhosabhāya,
3620于清净水流之阿诺玛恒河岸边
Suvimalasalilāyā’nomagaṅgāya tīre
3621如骏马跃起而立,如太阳般;
Taraṇiriva ṭhito’si uppatitvā turaṅgo; ()
93
93.
3623立于白沙滩地,手持利刃剃刀
Sitapulinatalaṭṭho tiṇhadhārā’sihattho
3624取坚固极清净之发髻,
Visadamati samoḷiṃ cūḷamādāya daḷhaṃ,
3625头上剩余二指长之青黑发
Aluni sirasi sesā dvaṅgulā nīlakesā
3626其上未再生长,向右旋转;
Na tadupari parūḷhā dakkhiṇāvattayiṃsu; ()
94
94.
3628彼之须髯亦如是相应
Abhavi tadanurūpaṃ dāṭhikā massucā’pi
3629此偈上半:『若我能住立而成佛,』
Ayamupari sacā’haṃ ṭhātu buddho bhaveyyaṃ,
3630智者如此发愿,将那发髻抛向虚空,
Nabhasi khipi sikhaṃ taṃ iccadhiṭṭhāya dhīro
3631那发髻悬停于空中,凌驾于云层聚集的壮丽之上;
Paribhaviya ṭhitā sā meghamālāvilāsaṃ; ()
95
95.
3633天帝随即从天宫前来,
Sapadi surapuramhā devarājābhi’gantvā
3634以宝盖华盖将那发髻迎请收取,
Tamabhihariya cūḷaṃ cāricaṅgoṭakena,
3635并建造了一座以珍宝为材的殊胜塔庙。
Ratanamayamuḷāraṃ cetiyaṃ māpayittha
3636在天众中最尊贵者,于彼处名为『朱腊玛尼』;
Suragaṇamahanīyaṃ tatra cūḷāmaṇinti; ()
96
96.
3638有一位名为『嘎提咖拉那』的友人成为助伴
Vidhirabhavi sahāyo yo ghaṭikāranāmo
3639他给予了沙门的衣服与钵等资具
Adadi samaṇakappaṃka so kaparikkhāramassa,
3640导师如同过去诸佛一般,取得沙门装束
Gahitasamaṇaveso pubbabuddhā’va nātho
3641在空中抛掷内衣,收摄袈裟;
Nabhasi khipi nivatthaṃ sāṭakaṃ saṃharitvā; ()
97
97.
3643取来那布,置于高处
Tamabhihariya dussaṃ pakkhipitvā samugge
3644由宝所成无与伦比,高十二由旬,
Ratanamayamatulyaṃ yojanadvādasuccaṃ,
3645为利他故,梵天界唯一造作者
Akari parahitatthaṃ brahmalokeka vidhātā
3646以冠顶宝珠光芒所触之塔肩;
Makuṭamaṇimaricīcumbiyaṃ cetiyaṃso; ()
98
98.
3648汝向父王人主献上装饰等物后,
Pitunarapatino tvaṃ bhusaṇādīni datvā
3649以我之言语应告知安康,
Iti mama vacanenā’rogyamārocayassu,
3650今不得大臣,汝当出家
Sacivamanupalabbhā’ dāni pabbajjituṃ te
3651遣送了马友,并训诫了车匿;
Pahiṇi hayasahāyaṃ ovaditvāna channaṃ; ()
99
99.
3653踏上归途,欲返故国,
Paṭipathamavatiṇṇo gantukāmo saraṭṭhaṃ
3654因离别大地之主而悲痛充满全身,
Dharaṇipativiyogā sokanibbiddhagatto,
3655骏马王堕落之后,犍陟成为天子,
Turagapati cavitvā kanthako devaputto
3656彼刹那即于三十三天中住于黄金宫殿;
Bhavi kanakavimāne taṅkhaṇetāvatiṃse; ()
100
100.
3658一切林中天人以合掌花鬘
Sakalavanasurānaṃ añjalimañjarihi
3659尊崇其足座者出家之时
Mahitañcaraṇapīṭho yena pabbajjito so,
3660彼时于阿诺玛河近处
Tadavasarianomānāmanajjā samīpe
3661名为阿奴毕亚之林,以庵婆树为庄严
Vanamanupiyanāmaṃ ambarukkhābhirāmaṃ; ()
101
101.
3663彼从刹帝利族出离,出家,法为所依
So nikkhamma abhinnakhattiyakulā nekkhamma dhammālayo
3664如同承载着财富积聚之根基、如轮宝般沉重的担荷,
Bhogakkhandhamuḷāracakkaratanaṃ uccārabhāraṃ viya,
3665舍离阿努毕耶林中七日的居住,
Ohāyā’nupiyambanāmavipine sattāhamajjhāvasaṃ
3666佛芽感受了出家受具之生起的喜乐;
Pabbajjāpaṭilābhasambhavasukhaṃ vedesi buddhaṅkuro; ()
761如是,由名为智阿难的出家者所著,令一切诗人心生欢喜、施舍之因缘、胜者族谱之灯,于近因缘处,阐明大出离经过之光明,第十章竟。
Iti medhānandābhidhānena yatinā viracite sakala kavijana hadayānanda dānanidāne jinavaṃsadīpe avidūre nidāne mahābhinikkhamana pavattiparidīpo dasamo saggo.
1
1.
3669在被微风吹拂的树丛所庄严的
Mandānileritatarusaṇḍamaṇḍite
3670彼苦行林丛中,具苦行之财富者,
Tasmiṃ tapovanagahaṇe tapodhano,
3671食已,如林中天女般光耀照人,
Bhutvā (pabhāvati) vanadevatā yathā
3672彼时享受天界之乐与出家之乐;
Dibbaṃ sukhaṃ sukhamanagāriyaṃ tato; ()
2
2.
3674彼时,那位摩揭陀国的君主塞尼亚,
Yo seniyo narapati māgadho tadā
3675住于那座城门光辉灿烂的城市之中,
Yasmiṃ pure vasati puraṅgabhāsure,
3676欲入王舍城,
Rājaggahaṃ tamahipavesanatthiko
3677跋涉三十由旬之路而前往。
Addhānamosari samatiṃsayojanaṃ; ()
3
3.
3679足印有轮相、具吉祥威仪、善自调伏,
Cakkaṅkitassiricāraṇo susaññamo
3680彼于当日行经漫长旅途而度过,
Dīghañjasaṃ vasi tadahena khepayaṃ,
3681前往王舍城——那庄严殊胜、因陀罗天所居之城,
Rājaggahaṃ kapuravaramindirālayaṃ
3682彼以征服象王之步伐入城而去;
Sampāvisi jitagajarājagāmi so; ()
4
4.
3684犹如一座巍峨宝山,自因陀罗天甘露白色围墙之处,矗立于大道之上,
Indāsudhāvalivalayikato mahā-
3685于行进间宛若宝石山峰,
Maggamhi jaṅgammaṇipabbatoriva,
3686具足三十二相庄严的大
Khattiṃsalakkhaṇasamalaṅakkato mahā-
3687英雄、苦行之藏、双双相见;
Vīro taponidhi yugamattadassano; ()
5
5.
3689令觉悟者心莲开敷,
Bodhāpayaṃ budhajanamānasambuje
3690令行路者眼鸟飞翔,
Avhāpayaṃ pathikajana’kkhipakkhino,
3691以自身威德令含天世间惊叹,
Vimhāpayaṃ nijasiriyā sadevake
3692于彼城中行乞食行。
Tasmiṃ pure cari sapadānacārikaṃ; ()
6
6.
3694托钵而行时,见其色身之
Piṇḍāya gacchatisati rūpadassana-
3695全城民众皆忙于迎候乔达摩,
Pabyāvaṭā’khilajanatāya gotame,
3696僧团被阿修罗主所统领,彼城
Saṅghobhitā’suramisarehi sā puri
3697恰如天帝之阿修罗城般庄严;
Patte yatheva’surapuri purindade; ()
7
7.
3699刹帝利三十二相、如天弓般光耀
Khattiṃsalakkhaṇasuracāpabhāsure
3700胜人行于色空之中,
Rūpambare varapurisassa gacchato,
3701世间眼鸟群飞集之处
Lokassa locanasakuṇāvalitadā
3702虽遍行围绕,亦未达其边际;
Antaṃ napāpuṇi parisaṅkamantīpi; ()
8
8.
3704足铃金色庄严、颈项悦意、
Mañjīrapiñjarakara kandharāmaṇi-
3705臂钏光耀、足步优美之具吉祥者,
Keyūrabhāsuracaraṇā sirimato,
3706诸发际线端严之妇女,为见彼最上吉祥,
Sīmantinī paramasiriṃ vipassituṃ
3707奔驰而来,令天鹅与欲女皆败北;
Dhāviṃsu nijjitakalahaṃsakāminī; ()
9
9.
3709众女不知〔世尊〕将至,正欲前来礼敬,
Nārijanā mahitumivā’bhigacchato
3710以莲花般不眨眼的美目凝视〔世尊〕,
Rūpindirāya’ nimisalocanuppale,
3711发髻卷曲、手臂如瞻波花串,
Dhammillavellitabhujacampakāvalī
3712丰满的腰腹被项链所压迫,纷纷奔来;
Dhāviṃsu pīvarakucahārapīḷitā; ()
10
10.
3714呼出的气息吻触着均匀的汗珠,
Nissāsinī samajalabinducumbita-
3715圆润如莲的双足,迦尸细布轻松垂落,
Vattambujā sithilitakāsikambarā,
3716某些妇女为了瞻仰那位沙门,纷纷奔赴道路,
Kācitthiyo samaṇamudikkhituṃ pathe
3717她们奔跑而来,心中究竟怀着何种期盼?
Dhāvantiyo kimupatisaṅkiyā’bhavuṃ; ()
11
11.
3719窗格上镶嵌的宝石与狮形栏杆被推开,
Ugghāṭitā’sitamaṇisihapañjarā
3720美丽的莲花般的面容向外探出,宛如拉玛之姿,
Rāmāpasāritavadanambujāka vasiṃ,
3721就在那一刻,为了在享乐宫殿中得见他,
Daṭṭhuṃ pabhujanabhavanesu taṅkhaṇe
3722她们带来了曼达基尼湖畔嬉戏的风情。
Mandākinisarasivilāsamāharuṃ; ()
12
12.
3724高扬而下所生的,具美妙的形态者,
Ucchaṅgatopatitasutā’bhirūpino
3725以形色充满其胸怀,
Rūpappalamhitahadayāka pūrīvadhū,
3726其眼观路人及手中所执,
Passantiyo pathikajanassahatthage
3727乃于何处有所依托覆盖?
Nākaṃsu kiṃ adhikaraṇā’dhiropaṇaṃ; ()
13
13.
3729有些人因好奇于主人的仪表形相,
Eke janā yatipatirūpadassana-
3730便相互发问,好奇地说:
Kotuhaḷā sakapaṭibhānamabravuṃ,
3731边缘的女性心怀如莲花般的柔和光辉。
Sīmantinī manakumudāni bodhayaṃ
3732他已完全到达这一境地,彻底断绝所有堕落。
Patto’tya’yaṃ pakatinisāpatīnukho; ()
14
14.
3734听闻此完整而悉皆的涵义之后,
Sutvāna taṃ sakalakalāntaropagaṃ
3735那时如同光明烙印在云中的鹿角,
Bimbaṃ tadaṅkitahariṇaṅkamambare,
3736你们不可视若寒冰般坚硬的存在,
Tumhe napassatha himaraṃsino iti
3737诸众生听闻此关于胎孕的启示语句;
Gabbābhijappitavacanā’parejanā; ()
15
15.
3739应当观念美丽莲花的病害,
Accherapaṅkajavisarāni cintiya
3740为了沾湿其前露的面颜和水珠;
Sañcumbituṃ puralalanānana’mbuje;
3741如今光辉不彰显,难堪现形,
Verocano idhupagamā virūpimā
3742正如经说:善行者必复修持此法;
Iccabravuṃ punaranisammakārino; ()
16
16.
3744闻闻如今天上世界的状况,
Sutvāna taṃ gaganatalaṅgane’dhunā
3745不可随意窥视光辉境界。
Verocanassa’bhicarato napassatha,
3746『烈火』者,深陷沼地如莲叶之中者,
Caṇḍātapaṃ thiraparivesamambuja-
3747猛犸象声称牙,众生言说他者也;()
Pāṇinti gajjitavacanā’parejanā; ()
17
17.
3749在高阁、镶嵌宝石和月晕之顶,
Uttuṅgamandiramaṇicandikātale
3750被神鸟围绕、宝石所惑者,
Dibbaccharānibharamaṇihi vañcito,
3751思维此为不灭之城,
Eyā’marāvatinagariti cintiya
3752萨咖天帝行走其中,岂非以其言语未坚诚乎?()
Sakko care nanu sakavādamapakpayuṃ; ()
18
18.
3754如欲得胜于萨咖之施者,
Sakkassa dānavavijayā’bhilāsino
3755其手中现见铁杖坚硬利器,
Pāṇimhi dissati vajirāyudhaṃ kharaṃ,
3756乃至十百只目俱现于其身上,
Saṃvijjare dasasatalocanāni’pi
3757此者非其本性,故应当反观正理;
Notādiso ayamiti tabbipakkhino; ()
19
19.
3759此谓长满沙罗树叶的覆盖,
Yā sālavatya’dhivacanā’bhirūpinī
3760被激励者为征服山林之王而生起此心志,
Sañcodito jitagirijāya tāya ho,
3761犹如凯拉萨雪山般的般达瓦山,
Kelāsapabbatanibhapaṇḍavācala-
3762「此乃我所知之牧场,」那位主人如是说;
Ñattaṃ vajaṃ ayamitiissaro’bravuṃ; ()
20
20.
3764你们难道看不见至高主宰的威德吗?
Tumhe napassatha paramissarassa kiṃ
3765裸露其身、以畜牲之卧处为床、入居其中,
Naggattanaṃ pasusayano’pavesanaṃ,
3766以手掌为钵,超越极限之境界
Pāṇiṃ kapālakamadhikakkhimaṇḍalaṃ
3767如此宣说此言之后,其余众人;
Itthaṃ paveditavacanā’parejanā; ()
21
21.
3769此处所依止的自性内在根本,
Esā’valambitapurakhīranīradhiṃ
3770审察其特征,确无疑惑,
Lakkhiṃ samekkhiya nijalakkhisaṃsayo,
3771披着黄色衣袍,洁净光明的脚,
Pītambaraṃ paridahiya’ñjase caraṃ
3772被认为是那罗延天,如此持名;
Nārāyano iti matimappayuṃ sakaṃ; ()
22
22.
3774那罗延尊者,青鲜如莲花者,
Nārāyano kuvalayanīlaviggaho
3775怒气如深渊,断绝贪欲,灭除愚昧者,
Kopantaro’ragasayanindirādhano,
3776眼战胜身体,愚痴薄弱,过度骄傲。
Cakkāyudho’llasitakaro’tivāmano
3777应当远离自负与张扬的人们。
Tabbādamaddanacature’tare janā; ()
23
23.
3779知觉的多种苦恼,是被智慧者所否定的。
Vedattayaṃ vibudhajanānamānane
3780自在安住于自己本心,纯净洁净如凉爽清露。
Sva’jjhāyataṃ vasatinukho sarassatī,
3781因生起的疑惑,根深蒂固如同祖先般绵长。
Sañjātasaṃsaya jaṭito pitāmaho
3782追寻该疑惑的行为持续延绵不绝。
Tassāgavesanapasuto’tyu’dīrayuṃ; ()
24
24.
3784闻此处莲华盛开之事时,
Sutvāna taṃ sarasijayonino sadā
3785掌中常有一柄盛满美酒的酒壶,
Pāṇimhi vijjati varamattapotthakaṃ,
3786可见四只白色如莲花般的手,
Cattāricānanapadumāni dissare
3787这人正缓步前行,显现庄重仪态;()
Gacchaṃ ayaṃpana puriso natādiso; ()
25
25.
3789此人为善法之主净行者净多陀那之子,
Suddhodanavhayavasudhādhipa’trajo
3790由此诸智慧觉者断知此人将成佛,
Buddho bhavissati iti vedakovidā,
3791当时,众生中如同公鹿领头的婆罗门等诸人,
Koṇḍaññabhusurapamukhā dvijā tadā
3792以悲悯之心、长身丰说,思惟为何?
Pabyākaruṃ tanu bahubhāsaṇena kiṃ; ()
26
26.
3794那位怀有大智慧的同伴心怀热切,
Ukkaṇṭhito sakabhavanā mahāmatī
3795出世修行七天已久,清净无垢,
Nikkhamma sattamadivasoti vissuto,
3796以自己真诚恭敬的双手合十,
Āpāthagaṃ nijasavaṇañjalihi bho
3797为何不饮那横途可憎之物,依其所当?
Taṃ byappathaṃ napivatha kiṃ yathāmataṃ; ()
27
27.
3799寂灭者(涅槃者)为贤人之特征,
Vedāgataṃ varapurisaṅgalakkhaṇaṃ
3800游行时于身中现出沙门之像,
Dehamhi vijjati samaṇassa gacchato,
3801如盲者渐失所见之貌,
Andhā’va bho apagatarūpadassanā
3802诸汝亦何必贪恋颜貌之相?
Tumhe’pi kiṃ talahatha rūpadassanaṃ; ()
28
28.
3804离家出走,舍弃权势显赫之家族,
Nikkhamma chaḍḍitavibhavo mahākulā
3805心清净,具简衣袈,从容安住,
Suddhāsayo sugahiya pattacīvaraṃ,
3806「比丘出家者」是指无穷尽生死者。
Pabbajjiyā’nahiramito bhavattaye
3807有关出家法仪的教导现今已趋于清晰纯正。
Atthācaraṃ anugharamañjase’dhunā; ()
29
29.
3809清净贤明的摩揭陀族王子,通称净多达那。
Suddhodanāvanipatino varoraso
3810此人乃具备光明照耀圣德特征者,善行显著。
Eso samujjalasatapuññalakkhaṇo,
3811以善根力量所庇护,因觉悟而广布正法。
Vyāpārito kusalabalena bodhiyā
3812毫无怀疑且实为乔达摩比丘。
Hote’va gotamasamaṇo nasaṃsayo; ()
30
30.
3814见彼苦行财富之大威德者,
Disvā tapodhanamahiyantamañjase
3815诸学童各自舍弃自己的学说,
Ye mānavā sakasakavādamappayuṃ,
3816超越彼等学说束缚之解脱,
Tabbādabandhanaviniveṭhanā paraṃ
3817智者如实说此;
Iccāhu paṇḍitapurisā yathāvato; ()
31
31.
3819使者当时向天王合掌恭敬,
Dutā tadā surasi samappitañjalī
3820告知彼稀有之事件,
Rañño tamacchariyapavattimāharuṃ,
3821国王见彼行于正道
Addakkhi bhupati caramānamañjase
3822为乞食故,如狮子笼之最胜者
Piṇḍāya’thabbivariya sihapañjaraṃ; ()
32
32.
3824『非牛也』,彼作初次沉思
Nā go siyā paṭhaminimujjanaṃ ka re
3825『或为夜叉』,彼作见其伴侣之思
Yakkho siyā sahayamadassanaṃ ka re,
3826『或为天人』,彼作行于虚空之思
De vo siyā gaganatalaṅgaṇañca re
3827『若为人者』,彼作已得大威力之思
Poso siyā yadi paṭiladdhamāha re; ()
33
33.
3829「摩揭陀国主派遣使者教令」者,
Dūtenu’sāsiya magadhādhipo iti
3830「为审察彼具足诸支之本性」,
Vīmaṃsituṃ pakatimanaṅgahaṅgino,
3831「派遣彼等前往,随行至彼处」,
Pāhesi te padamanugammu’pāgamuṃ
3832「与大沙门中之最胜者一同前往般哒瓦」;
Saddhiṃ mahāsamaṇavarena paṇḍavaṃ; ()
34
34.
3834「于诸家族中,以乞食」,
Vikkhālayaṃ mukhakamalaṃ kule kule
3835「洗净莲花般之口,携带混合之食物而来」,
Bhikkhāṭanena’ bhihaṭamissabhojanaṃ,
3836获得厌离后,智者在般哒瓦咤喇山洞的荫凉处,善安坐而食;
Laddhā jigucchiya vasi paṇḍavācala-
3837当食物如犬呕吐物一般,一再进入智者具念的腹内时,
Cchāyāya mārabhi sunisajja bhuñjituṃ; ()
35
35.
3839内脏与外部器官皆成为如是;
Bhattamhī kukkuravamathūpame muhuṃ
3840彼具忍耐、具自制、具正知者。
Antodaraṃ pavisati dhīmato sati,
3841外部诸根成为边界,
Antāni bāhirakaraṇāni’vā’bhavuṃ
3842彼具戒者,以正知而自制;
Taṃkho sahī vasisanisampajaññavā; ()
36
36.
3844见彼出家者善持钵与衣,
Pabbajjitaṃ sugahitapattacīvaraṃ
3845舍弃对王食之乐,
Disvā ratiṃ pajahiya rājabhojane,
3846悉达多,汝亲自来到我等处,
Siddhattha no tvamabhigamittha attanā
3847教诫自己后,受用食物;
Attānamovadiya pabhuñji bhojanaṃ; ()
37
37.
3849被使者们激励之心,具悲悯之财,
Dūtehi coditahadayo dayādhano
3850彼摩揭陀国王因此而入城,
So māgadho narapati tena pāvisi,
3851彼往般达瓦吉利,登上贤车山,
Yenā’si paṇḍavagiri bhadravāhanaṃ
3852以见之味渴求之眼;
Āruyha dassanarasaghedhalocano; ()
38
38.
3854知晓释迦族出身之自在者,
Aññāya sākiyakulasambhavaṃ vasiṃ
3855王于圣者之圣道中生信,
Rājā pasidiya ariye’riyāpathe,
3856『友,莫作难行粗重之事』,
Mā kāhase sakha iti dukkaraṃ kharaṃ
3857以王位劝请彼人中上尊;
Rajjena taṃnarapavaraṃ pavārayi; ()
39
39.
3859「对你而言,王权有何用?它的范围不过四大洲而已。」
Rajjena kiṃ tava caturaṇṇavāvadhiṃ
3860「我舍弃自己的王国而来,」
Rajjaṃ nijaṃ pajahiya āgatassa me,
3861「觉悟菩提之后,首先如是忆念,」
Bodhiṃ pabujjhiya paṭhamaṃ tathāsati
3862「我来到征服者面前。」他如是对他说。
Āgacchataṃ mama vijitantya’voca naṃ; ()
40
40.
3864「于是,地主给予承诺之后,」
Datvā paṭissavamatha bhumibhattuno
3865「在世间眼宝、城门之处拥挤的地方,」
Lokassa locanamaṇitoraṇākule,
3866长时住于迪嘎难迦,安立足莲于彼处,
Dīghañjase vasi ṭhapitaṅghipaṅkajo
3867前往阿拉拉咖仙人之最胜者处;
Āḷārākaṃ isipavaraṃ upāvisi; ()
41
41.
3869抵达后,彼寻求善者住者,
Patvāna kiṃ kusalagavesi so vasi
3870向阿拉拉咖——离尘、无垢、禅修者——
Āḷārakaṃ virajamuḷārajhāyinaṃ,
3871说道:『我今欲于汝座前,
Icchāmahanti’si tava santike’dhunā
3872修行此法,故来此处。』
Dhammaṃ samācaritumidhāgato bruvi; ()
42
42.
3874听闻彼第三无色定之后,自在者
Sutvāna taṃ tatiyamarūpikaṃ vasi
3875以自己所证得之力,解说禅那,
Jhānaṃ viyākari paṭiladdhamattanā,
3876迅速地使彼具足苦行宝藏之
Khippaṃ taponidhipaguṇaṃ akāsi taṃ
3877法,依自己老师之方法而受持;
Dhammaṃ sakācariyanayā’valambiya; ()
43
43.
3879此自在者不会以微薄之信
Nā’yaṃ vasi tanutarasaddhayā mamaṃ
3880解说我自己所证得之法,
Dhammaṃ sayaṃ samadhigataṃ viyākare,
3881犹如牛主享用五种牛味
Gosāmiko yathariva pañcagorasaṃ
3882半月果报,如是受用。
Addhāphalaṃ anubhavatīti tintiya; ()
44
44.
3884咖拉玛!汝已证得二禅所生之
Kālāma dve adhigatajhānasambhavaṃ
3885乐,汝享受多少乐?请告我。
Tvaṃ yāvatāsukha manubhosi maṃ vada,
3886被问之彼,无所有者无任何所有
Puṭṭhassa tassi’ti nacakiñci bhāviyaṃ
3887无所有住者说无所有。
Ākiñcanaṃ avaca akiñcanālayo; ()
45
45.
3889「愿此行者之信、念、精进、定、慧」
Saṃvijjare mamapaki imassi’ve’sino
3890「诸善法于我亦得成就」,
Saddhāsatīvīriyasamādhibuddhiyo,
3891如是思惟后不久即作努力,
Evaṃ vitakkiya naciraṃ katussaho
3892得禅那,得第三无色定,成为自在者;
Jhānaṃ labhī tatīyamarūpikaṃ vasī;
46
46.
3894「汝所住之禅那,已退失而远离」,
Yaṃ kho tuvaṃ viharasi jhātamapakpito
3895「我今现证而住」,如是说。
Sampajja sampati viharāmahanti taṃ,
3896「阿拉喇以殊胜之人而被告知」
Āḷāri’si varapurisena sāvito
3897「『友,得利益矣』,彼说『友,善得矣』」
Lābhā’vusotyavaca suladdhamāvuso;
47
47.
3899「『我知尊师之教法,如汝所知』」
Jānāmi pāvacanamahaṃ yathā tuvaṃ
3900「『我知尊师之教法,如汝所知』」
Jānāsi pāvacanamahaṃ yathā tuvaṃ,
3901「『汝如是者,我亦应如是』」
Tvaṃ tādiso ahamapi yādiso bhave
3902「『汝如是者,我亦应如是』」
Tvaṃ yādiso ahamapaki tādiso bhave;
48
48.
3904「来吧,朋友沙门,我们两人」
Ehā’vuso samaṇa mayaṃ ubho janā
3905「我将如何避开这群众?」
Kāhāmi’to pariharaṇaṃ gaṇassi’daṃ,
3906说完后,与老师相等者,自己的
Vatvāna ācariyasamānako sakaṃ
3907弟子,使之与自己同等于暗
Sissaṃ akā tamasamamattanā samaṃ; ()
49
49.
3909此法也不成为厌离
Dhammopya’yaṃ nabhavati nibbidāya vā
3910或觉悟,或寂止,唯独
Bodhāyavā navupasamāya kevalaṃ,
3911于无色界地之往生,可能有。
Āruppabhumiyamupapattiyā siyā
3912如是,阿纳喇咖利亚从彼处离去。
Iccānalaṅkariya tato apakkami; ()
50
50.
3914命终后,更上殊胜之证得者,
Kālamato uparivisesamuddako
3915应知此拉玛子,善忆念者,
Jaññā’tya’yaṃ sumariya rāmaputtako,
3916得达汝所证得之寂静境界,我亦
Patvā’ssamaṃ samadhigataṃ tvayā’pa’haṃ
3917来此为行此法,如是说。
Dhammaṃ samācaritumidhāgato’bruvi; ()
51
51.
3919「知晓自己老师的见解后,具慧者」
Ñatvā sakācariyamatañhi buddhimā
3920「应行法,我的时机也正是如此,」
Dhammañcare mama samayo ca tādiso,
3921「如是说后,水行者迅速地自己」
Vatve’vamuddakavasi khipakpamattano
3922「教导了那位苦行富者言说之道;」
Sikkhesi pāvacanapathe tapodhanaṃ; ()
52
52.
3924「以信心,从自己的教法,教导者」
Saddhāya maṃ sakasamayā’nusāsako
3925「必定说:『这位将获得定的果报。』」
Addhā samādhijaphalamāhare’tya’yaṃ,
3926思虑第一之胜人,无色
Cintāparo varapuriso arūpikaṃ
3927禅那,瓦兰迦西问彼:『何者为最上?』
Jhānaṃ valañjasi katamantya’pucchi naṃ; ()
53
53.
3929闻已,彼伍达咖瓦西心寂静,
Sutvā tamuddakavasi santamānaso
3930『此寂静者,此为最上』如是思惟,
Santaṃhi’daṃ paramamidanti bhāviyaṃ,
3931自己瓦兰迦那咖之无色地
Sāmaṃ valañjanakamarūpabhumikaṃ
3932禅那第四,无动摇者,彼说示。
Jhānaṃ catutthakamavikampamāharī; ()
54
54.
3934愿在我的意之住处中亦得成就
Saṃvijjare mamapi manoniketane
3935信等善德之宝,如同『有』一般,
Saddhādisagguṇaratanāni’massi’va,
3936如是忆念不久住于无色界,
Evaṃsaraṃ naciramarūpikaṃ vasi
3937以精进力获得最上禅那;
Jhānaṃ labhī vīriyabalenavā’ntamaṃ; ()
55
55.
3939汝所得者,以『已证得』之语
Laddhaṃ tayā yamadhigatanti tammayā
3940向沙门上首牛王告知,
Ārocite samaṇa vare’sipuṅgavo,
3941「友,我们将善护群众」,说此语已,
Amhe gaṇaṃ supariharāmu’bho’timaṃ
3942以老师之担而尊重彼;
Vatvā tamācariyadhurena mānayi; ()
56
56.
3944「此道不应是为了脱离有之道,
Nā’yaṃ patho bhavaparimuttiyā siyā
3945确实在有中,我方有到达有顶之得」,
Addhābhave mamapaki bhavaggapattiyā,
3946如是决定心之大悲者,
Evaṃ vavatthitahadayo mahādayo
3947厌离彼,离去,说「不适合」;
Nibbijjaso tadapagato’nalaṃiti; ()
57
57.
3949解脱者,胜象步之征服者
Mokkhesako jitavaravāraṇakkamo
3950独行自在者,于摩揭陀诸国游行
Ekocaraṃ vasi magadhesu cārikaṃ,
3951军队驻扎之村落,于彼处受害
Senānivissunnigamo yahiṃsiyā
3952彼趣向彼苦行者住处,伍儒韦喇
Taṃ tāpasālayamuruvelamosari; ()
58
58.
3954彼见鹿鸟群集
Addakkhi so hariṇavihaṅgamākulaṃ
3955微风吹动树丛庄严
Mandānileritatarusaṇḍamaṇḍitaṃ,
3956尼连禅河水流冲刷而清凉
Nerañjarāsalilapavāhasitalaṃ
3957彼处有殊胜的最上苦行林
Pāsādikaṃ paramatapovanaṃ tahiṃ; ()
59
59.
3959内心纠结如结发者发髻缠绕的
Antojaṭaṃ jaṭilajaṭā’livumbita-
3960莲足,自制者努力解开
Pādambujo vijaṭayituṃ ghaṭaṃ vasī,
3961以自利利他的行道于彼处
Attāhitāpanapaṭipattiyā tahiṃ
3962使持明结发者中的殊胜者生信
Vijjādhare jaṭilavare pasādayī; ()
60六十、彼时游行诸聚落,
60. Sañcārito janapadacārikaṃ tadā
822抵达苦行林后,五群比丘
Patvā tapovanamatha pañcavaggiyā,
823侍奉彼大丈夫,
Bhikkhu mahāpurisamupaṭṭhahiṃsu taṃ
824各随己力行精勤苦行。
Āraddhadukkarakiriyaṃ yathābalaṃ. ()
61六十一、坚固者圆满极难行道,
61. Dhīro’tidukkarapaṭipattipūrako
826以二十齿咬断二十根藤,
Dantāni vīsatidasanehi vīsati,
827以舌抵上颚,以心
Tāluṃ nirumhiya rasanāya cetasā
828压迫心,使其苦恼于彼处。
Cittaṃ nipīḷayi paritāpayi tahiṃ. ()
6262. 如同强力者抓住头顶,压制弱者,
62. Paggayha muddhani balavā’tidubbalaṃ
3972如智者那样压迫,
Nipphīḷaye yathariva dhīmato tathā,
3973从专注于自我折磨者身上流出的
Attāhitāpanapasutassa paggharuṃ
3974汗珠,以腋窝等处为主而增多。
Kacchādinā’dhīkatarasedabindavo; ()
63「此道将成就菩提」,
63. Maggobhavatya’yamiti bodhisiddhiyā
3976长久行持无死之道,
Appāṇakaṃ paṭipada mācaraṃ ciraṃ,
3977住于瓦萨期,从口与鼻
Vāsaṃ akā vasi mukhato ca nāsato
3978入出息反复地阻止;
Assāsamappaṭipaṭimo’parundhiya; ()
64
64.
3980当那些被阻断、孔道被闭塞时,
Ruddhesu tesva’ pihitasotarandhato
3981风从极度用力而向外冲出,
Vāto’bhinikkhami adhimattanissano,
3982如同从铁匠风箱口发出的声音极其响亮,
Kammāragaggarimukhato ravo bhusaṃ
3983当用力吹动时那样;
Niggacchate abhidhamanena seyyathā; ()
65
65.
3985当以锐利的刀尖刺入,
Yāvedanā kharasikharena jāyare
3986欲求安乐者的头部之时,所生起的那种受,
Sīsassa vijjhanasamaye sukhatthino,
3987如是,彼时生起了剧烈的头痛,
Evaṃ tadā kaṭhinasirorujā’bhavuṃ
3988因为风从口、耳、鼻被阻塞之故;
Ruddhānilassa hi mukhakaṇṇanāsato; ()
66
66.
3990当风击之时,于具慧者
Vātābhighātanasamaye sudhimato
3991头部生起了再度的剧烈头痛,
Sīse’bhavuṃ punarapisisavedanā,
3992以坚固的头巾,彼于头部
Daḷhena yo sirasi varattakena yaṃ
3993给予坚固的,如同头部的包裹;
Daḷhaṃ dade yathariva sisaveṭhanaṃ; ()
67
67.
3995完全封闭了口、耳、鼻,
Sammā nirumhitamukhakaṇṇanāsato
3996坚定者更进一步地阻止了风。
Dhīro samīraṇamuparundhicu’ttariṃ,
3997胎内受粗猛受所逼迫
Gabbhantaraṃ kharataravedanā’turaṃ
3998风从彼处搅动切割;
Vātā’bhimanthiya parikantayuṃ tato; ()
68
68.
4000屠牛者以四倍之力切割
Goghātako caturataro vikattaye
4001若以锐利之刀切割牛腹
Kucchiṃ gavaṃ tikhiṇavikantanena ce,
4002阻塞油舐、非圣道行者
Ruddhātileha’nariyamaggagāmino
4003如是生起更粗猛之腹受
Jātā tathā kharatara kucchivedanā; ()
69
69.
4005无息之禅那行者
Appānakaṃ punarapi jhānamācaraṃ
4006勇者于一切处完全止息呼吸
Vīro samīraṇa muparundhi sabbathā,
4007思惟从自己口、耳、鼻而生者
Cīntubbhavaṃ sakamukhakaṇṇanāsagaṃ
4008由此,具坚固者之身体疲劳生起
Tenā’si kāyikadaratho dhitīmato; ()
70
70.
4010两位强壮有力之行者
Daḷhaṃ ubho carapurisā mahabbalā
4011以双臂捉持极虚弱之人
Bāhāsu gaṇhiya purisaṃ’tidubbalaṃ,
4012炭火坑以大热煎熬彼时
Aṅgārakāsuyamahitāpayantice
4013彼体验如是之苦受
So tādisiṃ anubhavi dukkhavedanaṃ; ()
71
71.
4015如被投掷之迦陵伽布,诸天神
Khittaṃ kaliṅgaramivakāvidevatā
4016见彼勇者被阻气息、被压迫、粗重受所苦
Ruddhānilubbhavakharavedanāturaṃ,
4017倒卧于苦行林中
Vīraṃ vilokiya patitaṃ tapovane
4018诸人宣告:『此胜人已死』
Pabyākaruṃka varapuriso mato iti; ()
72
72.
4020「『此人正在作时』者,某位天人(如是说)」,
Kālaṃkarotya’yamiti kāci devatā
4021「『他未说何事』者,其他天人如是说」,
Nocāhukiṃ taditara devatā vataṃ,
4022「『诸友,应向乔达摩沙门』」,
Asse’va gotamasamaṇassa mārisā
4023「『告知如此之住』」(如是说);
Ārocayuṃ viharaṇamīdisaṃiti; ()
73
73.
4025「『我今何不为未来』」,
Yaṃnūna’haṃ paṭipadaheyyamāyatiṃ
4026「『完全准备食物维持之摄取』」,
Āhārayāpanaharaṇāya sabbaso,
4027如是,受悲悯所驱策而思量,
Evaṃ sacintayi karuṇāya coditā
4028诸天人迅速前往乔达摩处;
Tā devatā tuvaṭumupecca gotamaṃ; ()
74
74.
4030禀告道:若彼为常食者——
Ārocayuṃ yadipana niccabhojano-
4031『你将对那沙门行断绝之事』
Pacchedanaṃ samaṇatuvaṃ karissasi,
4032「我们将从此毛孔为汝取出」
Kāhāma te mayamitilomakupato
4033『以天界精华[Pali: mokiriya,义不明,疑为「散布/倾注」之意],令身得滋润满足』
Dibbojamokiriya sariratappaṇaṃ; ()
75
75.
4035『若我精勤于断绝[粗劣]饮食[之苦行]』
Ghāsassachedanavīriyaṃ karomi ce
4036『彼等以甘甜如甘露之美味滋养我』
Yāpenti tā madhura sudhārasena maṃ,
4037『于是,对那欲求充养之道而具念者[而言]』
Tenā’bhiyāpanavidhimicchato sato
4038『彼热诚并非虚假于我』者,此言我并无妄语;
Taṃkhotapaṃ nabhavati kiṃ musā mamaṃ; ()
76
76.
4040彼天人以欺诳之道,实无以惑乱之,
Nālanti so kuhanavasena devatā-
4041于此以自身苦行炙热之举令人惊叹,
Vimhāpaneti’ha nijadehatappaṇaṃ,
4042如是随念、随忆,自在者
Evaṃ anussariya’nuvāsaraṃ vasī
4043携来无味、少量之食物;
Āhāramāhari virasaṃ parittakaṃ; ()
77
77.
4045彼为衣垢者、游行者、不涂油者
Svācelako vicarikarāpalekhaṇo
4046以行持之解脱而成,非于此处住立者,
Ācāramuttya’bhavi nacehitiṭṭhiko,
4047特请、送来、邀请
Uddissakaṃ abhihaṭakaṃ nimantanaṃ
4048不受用,篮、钵、瓶
Nāsādayi piṭakakalopikumbhikaṃ; ()
78
78.
4050彼不食用杖、锤、杵、犁、斧之间
So daṇḍamuggaramusale’ḷakantaraṃ
4051由孕妇、产妇所携来、所持来者,
Pāyantigabbhinipanitīhi cā’haṭaṃ,
4052共同所有之领域、迷乱者、单独者
Sāmakkhikāvisaya muhinnamekikaṃ
4053所堆积、所储藏者,亦不受用;
Saṅkittinodanamapi nābhisādayī; ()
79
79.
4055彼不饮用酸粥、不饮用酒、不饮用米酒
Sovīrakaṃ napivi suraṃ namerayaṃ
4056干鱼,即使是三重清净者,
Sukkhāmakaṃ yadapi tikovisuddhikaṃ,
4057彼拒绝鱼肉之变易食
So macchamaṃsakavikatiṃ paṭikkhipi
4058有时彼以苦行为无臭者
Appekadā tapasi nirāmagandhiko; ()
80
80.
4060彼从七托钵处渐次减少
So sattatoppabhuti kamena hāpayaṃ
4061乃至从一处持来一团食,为力故
Yāvekamāhari kabalaṃ balatthiko,
4062彼从七托钵处渐次减少
So sattatoppabhuti kamena hāpayaṃ
4063乃至往诣一家为乞食
Ekaṃ kulaṃ upagami yāva bhikkhituṃ; () (Yamakabandhanaṃ)
81
81.
4065以一日、二日、三日、四日、五日
Ekāya dīhipi ticatūhi pañcahi
4066所施与者,他受取;以六日、七日
Dinnaṃ paṭiggahi chahi dattisattahi,
4067从一日开始的、半月的
Ekāhikappabhutikamaddhamāsikaṃ
4068根、自落果,他食用;
Mūlaṃ sayaṃ patitaphalaṃ pabhuñji so; ()
82
82.
4070萨玛咖米、米、芝麻、豆、麦
Sāmākataṇḍulamathasākamaddakaṃ
4071尼瓦拉米、昆达咖米、去壳大麦、哒度喇等
Nīvārakuṇḍakahaṭadaddulādikaṃ,
4072彼勇士食用了糠饼、牛粪、草、焦饭,
Piññākagomayatiṇa jhāmakodanaṃ
4073以及极大的变质食物;
Vīro mahāvikaṭamapānubhuñji so; ()
83
83.
4075少量饮用了百倍稀释的哈雷努咖
Thokaṃ pivi pakasatamitaṃ hareṇuka-
4076汤汁,以及鹰嘴豆、马豆、绿豆所生之汤,
Yūsaṃ tathā canaka kulatthamuggajaṃ,
4077彼以极少食为最上,维持生命,
So appabhojanaparamo sajīvitaṃ
4078甚至以一粒胡麻或一粒米粒而度日;
Ekena yāpayi tilataṇḍulena’pi; ()
84
84.
4080麻布、粗麻布、亚麻布、亚麻布碎片、
Sāṇammasāṇa?Jina’jinakkhipacchava-
4081棉布、提利德咖草、咖萨草、瓦咖草、吉拉咖树皮布,
Dussaṃ tirīṭakakusavākacīrakaṃ,
4082彼持发毛毯、亦持瓦拉咖毯、
So kesakambalamapivāḷakambala
4083摩卢咖草毯、帕基咖草毯、帕拉咖树皮布及其他;
Moḷukapakkhikaphalakānya’dhārayi; ()
85
85.
4085劣色、破烂、污秽、道路上之人,
Dubbaṇṇanattakamayamaggapuggalo
4086有时披着尘堆衣。
Appekadā paridahi paṃsukūlakaṃ,
4087他成为以自我折磨为最上、为归依者
Attantapovaraṇa parāyaṇo bhavi
4088他是观察须发卷曲、身毛竖立者
So massukuntalatanulomalocako; ()
86
86.
4090他成为常立者、舍弃坐卧者
Ubbhaṭṭhako’bhavi parivajjitāsano
4091他受持蹲踞、蹲坐之誓
Ukkaṭṭhamukkuṭikavataṃ adhiṭṭhahī,
4092在竖立荆棘、不平之卧处
Uddhaggakaṇṭakavīsame apassaye
4093他作卧,于其上作站立与经行
Seyyaṃ akā tadupariṭhānacaṅkamaṃ; ()
87
87.
4095彼具足于第三时分之水下降
So sāyatatiyakamudakāvarohaṇa-
4096确实为使雨云降下而激励,
Yutto pavāhayitumaghaṃ samussa hī,
4097『热诚』者,即热恼自己
Ātāpayaṃ iti paritāpayaṃ sakaṃ
4098之身体,畏惧恶者长久守护;
Dehaṃ ciraṃ parihari pāpabhīruko; ()
88
88.
4100有多年数之
Yo nekahāyanagaṇiko’tthi’tinduka-
4101印度枣树之树皮所生之树洞,
Rukkhassa kho papaṭikajātakhāṇuko,
4102如是,如同薄饼般生起的自己的
Evaṃ tathā papaṭikajātamattano
4103身体,成为覆盖着尘垢污秽的;
Gattañca sannivitarajomalaṃ bhavi; ()
89
89.
4105他睡眠,却不以手避开尘土
Sovā paro natu parivajjayī rajo-
4106污垢、煤烟、污秽之物,
Jallāni kajjalamalināni pāṇinā,
4107以美食所生的脂肪使身体衰老,
Dehaṃ subhojanajahanena jajjaraṃ
4108涂抹油脂,以尘土使之增厚;
Telaṃ vilepiya rajasā’bhithūlayī; ()
90
90.
4110彼圆满了二种一衣支之誓
So dve’kapassayikavataṃ papūrayī
4111以板为饮水器,以地为座
Āpānako’ bhavi phalake’pi thaṇḍile,
4112作卧,乐远离而住
Seyyaṃ akāka vihari vivekakāmavā
4113独自无伴侣地深入大林;
Ajjhogahaṃ adutiyako mahāvanaṃ; ()
91
91.
4115「这些众生行于不平之地,极微小」
Pāṇe ime visamagate’tikhuddake
4116「我不杀害」,缘于悲悯
Nā’haṃ vadhissamiti paṭicca’nuddayaṃ,
4117因践踏、压榨、伤害、恐怖之故,彼
Ussāvamaddanahirabhīrutāya so
4118护者正念地前进与后退;
Nātho abhikkami ca sato paṭikkami; ()
92
92.
4120低洼之地、森林密处、林中住所
Ninnatthalā vanagahanā vanāsayo
4121如鹿舍弃低洼之地与森林密处,
Ninnatthalaṃ vanagahanaṃ migo yathā,
4122舍离毗婆尸之林苑中的人群
Hīto vipassiya vipinopage jane
4123如是,彼恐怖之征服者前往。
Tāsābhibhū papanati evamevakho; ()
93
93.
4125见到猎人、林中作业者等
Disvāna luddakavanakammikādayo
4126牧牛者、取草芦苇薪柴者
Gopālake tiṇanaḷakaṭṭhahārake,
4127我亦不令彼等见我此身
Mācaddasaṃ ahamapi tetya’yaṃjano
4128愿彼等不见我已住立于誓愿
Mā maṃ vipassatu samadhiṭṭhahaṃ vataṃ; ()
94
94.
4130因独住林中之怖畏
Ekovasaṅgaṇikavihārabhītiyā
4131离开浅处之密林,苦行之住处
Ninnatthalā vanagahanā taponidhī,
4132低洼之地、森林密处、悬崖峭壁
Ninnatthalaṃ vanagahanaṃ papāta so
4133彼时,彼有如是之远离独处;
Tassāsi tādisi pavivittatā tadā; ()
95
95.
4135于彼林中,未离贪者行走时
Yasmiṃvane caratamavītarāgīnaṃ
4136毛发竖立,足底颤抖,
Romuggamo caraṇatalāni kampare,
4137见如是可怖之林
Disvāna bhiṃsaṇakavanaṃ tathāvidhaṃ
4138乐远离者入而住。
Ajjhogahaṃ vasi pavivekakāmavā; ()
96
96.
4140「在露水降落之时」者,在冬季中间。
Ussāvapātatasamaye’ntaraṭṭhake
4141「在冬季极寒之夜」者,
Hemantike sisiratarāya rattiyā,
4142「露地住者圆满誓愿」者,
Abbhāvakāsika mabhipūrayi vataṃ
4143「艰苦地住,日间住于林丛中」者,
Kicchaṃ vasi vasi vanasaṇḍago divā; ()
97
97.
4145「而在热季最后日期之间,日间」者,
Gimhotu pacchimadivasantare divā
4146「露地住头陀法圆满者」者,
Abbhāvakāsikadhutadhammapūrako,
4147夜间住于林中,依止爪哇提咖
Rattiṃ vane vihari javaṭṭhikānyu’pa
4148彼卧于冢间地;
Nissāya so asayi susānabhūmiyaṃ; ()
98
98.
4150诸牛群亦前往佛塔处,站立
Buddhaṅkuraṃ upagamiyo’ṭhubhanti’pi
4151亦撒尿,亦撒粪
Omuttayantipi rajaso’kiranti’pi,
4152牧牛者于木桩处给予棍杖
Gomaṇḍalā savaṇakhilesu daṇḍakaṃ
4153亦开始令其说
Datvā vadāpayitumupakkamanti’pi; ()
99
99.
4155彼以念、以舍而安住
Sovādhivāsayi satimā upekkhako
4156彼感受彼受——苦者、非乐者
Taṃvedanaṃ kaṭukaka manaññavediyaṃ,
4157于苦于乐,善慧者如秤杆之平衡者
Dukkhe sukhe sumati tulāsarikkhako
4158于诸愚者中亦不令动摇
Bālesu tesva’pi navikopayimanaṃ; ()
100
100.
4160以食物热恼之法而清净
Āhāratappaṇavidhinā visuddhi’ti
4161有些人在此说:「外道沙门们,」
Eke vadanti’ha samaṇāññatitthiyā,
4162「如枣椰等食物之变化,如是种种,」
Kolādibhojanavikatiṃ tathāvidhaṃ
4163「为少欲故,或为清净欲者所受用;」
Appicchatāya’nubhavi suddhikāmavā; ()
101「一百零一。」
101.
4165「受用少量食物之变化者,」
Appojabhojanavikatiṃ pabhuñjato
4166「以三十二相之光辉而辉耀,」
Khattiṃsalakkhaṇasiriyā samujjalaṃ,
4167身体如苏拉树般美丽,超越极限的
Kāyo suraddumaruciro’dhimattaka-
4168界限之骨架,非愚钝者所有;
Sīmānamaṭṭhikataca māpadhīmato; ()
4169如山节般黑色的指甲与黑色的
Pabbānivā asitalanāsva’sitika-
4170筋脉,高起与低下之处,犹如
Vallisu unnata’vanatāni seyyathā,
4171彼身躯之手足等亦
Āsuṃ tathā karacaraṇādikāni’pi
4172如是有高起与低下之肢体。
Tassu’nnatonata’vayavāti viggahe; ()
103
103.
4174欲求解脱者之驼足如无肉,
Mokkhesino karabhapadaṃva nissiriṃ
4175具威德者之人座无肉亦如是;
Nimmaṃsa mānisada mahū sirimato;
4176其弯曲低垂之背脊棘刺,
Tassu’ntatāvanatakapiṭṭhikaṇṭako
4177如同环绕旋转之环列;()
Āsi yathāvalayitavaṭṭanāvali; ()
104
104.
4179如同牛栏之绳索松弛老旧,
Gopāṇasi sithilitabandhanā jara-
4180智者之身如同上下围绕之老屋,
Sāḷāya heṭṭhupariṭhite’va dhīmato,
4181于此无肉无血之筋骨身躯中,
Nimmaṃsalohitakakalebare pya’va-
4182诸触之行列已破坏、已断绝;
Bhaggā bhavuṃ pavisamaphāsukāvalī; ()
105
105.
4184少量食用粗劣之食物,
Appaṃ kubhojanavikatiṃ pabhuñjano
4185彼之双眼如井口,其瞳孔
Tassa’kkhikūpagayugalakkhitārakā,
4186当时沉降,如摩揭陀地方之
Okkāyikā abhavu magādhagā tadā
4187深井中沉没之星辰;
Gambhīrakupagadakatārakāka viya; ()
106
106.
4189如被风日所侵袭之葫芦,
Vātātapena’ bhiphusito yathā’maka-
4190被切断、被完全覆盖,成为苦瓜,
Cchinno’bhisamphuṭani alābu tittako,
4191头皮因细皮之食物切断而
Sīsacchavī sukhumachavissa bhojano-
4192被触及,如是而住;
Pacchedanena’bhiphuṭitā ṭhitaṃ tathā; ()
107
107.
4194然而彼之腹皮粘附于背骨,
Tassodaracchavi pana piṭṭhikaṇṭakaṃ
4195彼牟尼、垢与最上之解脱者,
Alliyi so muni malamuttamocako,
4196俯伏倒地,腐烂根本
Okujjito paripati pūtimūlaka-
4197毛发因热而脱落于地;
Lomāni tabbapugalitāni bhūmiyaṃ; ()
108
108.
4199彼以背脊荆棘所缠之手
So piṭṭhikaṇṭakamavasaṅgapāṇinā
4200欲触腹皮而触摸,
Kucchicchaviṃ phusitumito parāmasi,
4201彼以背脊荆棘所缠之手
So piṭṭhikaṇṭakamavasaṅakgapāṇinā
4202欲触腹皮而触摸;(双连结)
Kucchicchaviṃ phusitumito parāmasi; () (Yamakabandhanaṃ)
109
109.
4204「此优秀之人,肤色黑暗」——并非如此,
Kālonukho varapuriso’ti no tathā
4205「肤色沙门黑,亦非指甲肢体黑」,
Sāmonukho napi nanumaṅguracchavi,
4206当时诗人们以智慧议论说:
Āsuṃ tadā kavimatikathāparā narā
4207「见其为垢所执持,肤色不美净。」
Disvā malaggahitamasobhanacchaviṃ; ()
110
110.
4209「过去曾有诸沙门,具足成就者」
Ye santī sampatī samaṇā’bhavuṃ pure
4210「未来亦将有自苦者,以苦行折磨自己」
Attantapā tapasi anāgate siyuṃ,
4211「彼等感受此剧烈苦受,何以」
Te vedanaṃ kaṭukamitodhikaṃ kimu
4212「已感受、正感受、将感受?」
Vedenti vedayu mabhivedayissare; ()
111
111.
4214「依此难行之行,以及此」
Īhāya dukkarakiriyāyi’māya’pi
4215未证得圣智见,
Neva’jjhagā yamariyañāṇadassanaṃ,
4216仅得自我折磨之苦头,
Attūpatāpanakasirassa kevalaṃ
4217成为非圣道行者之分享者;
Bhāgī bhavi anariyamaggagāmiso; ()
112
112.
4219于轮回、极轮回、极可怖畏之轮回中流转,真实结缚者
Saṃsāre sātisāre barataradarathe saṃsaraṃ saccasandho
4220令天、阿修罗、人之归依处疲厌,寻求彼众生之寂静,
Khedevedesi devāsiranarasaraṇoesayaṃsattasantiṃ,
4221『勇者』『英雄』『最胜者』『生起者』『有畏者』『堕落者』『热恼者』『到达者』
Dhīrovīrovaroyopabhavabhavabhayopāpatāpabbipatto
4222『瑜伽』『瑜伽者』『瑜伽行者』应舍弃,『惭』『如是』『如是』『六十年』;()(『解脱』『束缚』)
Āyogaṃ yogiyogī parihari hirimāevamevacchavassaṃ; () (Muttāhāra bandhanaṃ)
879如是,由名为『梅达难德』之行者所造,于一切诗人心喜悦施与之因,于《胜者种姓灯》中,于不远因中,大菩萨大精勤修习行相之阐明,第十一品。
Iti medhānandābhidhānena yatinā viracite sakala kavijana hakayānandadānanidāne jinavaṃsadīpe avidurenidāne mahābodhisattassa mahā padhānānuyogappavattiparidīpo ekādasamosaggo.
1
1.
4225『欲』『欲乐耽溺』『随行』
Kāmaṃ kāmasukhallikā’nuyogo
4226『下劣』『无义利作者』『于彼』『作色』
Hīno’natthakaro’tya’ne(’karūpaṃ),
4227『思惟』『苦行林』『离宫殿』
Cintetvāna tapovanaṃ vimānā
4228汝接近成就而作何事?
Tvaṃ siddhatthu’pagamma kāhase kiṃ; ()
2
2.
4230何名为热恼随行者
Konāma’ntu’patāpanā’nuyutto
4231曾得达乐道,
Patto hoti sukhappadaṃ kadāci,
4232是故热恼随行
Tasmā attu’patāpanā’nuyogo
4233应思惟为下劣无义利者;
Hīno’natthakaro’ti cintayassu; ()
3
3.
4235自己如是教诫自己后
Attānaṃ sayamevamovaditvā
4236行乞食于家家之后,所得之
Piṇḍāyā’nugharaṃ caritva laddhaṃ,
4237食已食者,于自身中
Bhattaṃ bhuttavato sakamhi kāye
4238有平常之诸相,
Āsuṃ pākatikāni lakkhaṇāni, ()
4
4.
4240以舍离低劣与高举二边故,于彼
Hīnantadvayavajjanena jātu
4241智增上之勇者,
Ñāṇukkaṃsagatamhi tamhi vīre,
4242为觉悟、为寂止、为厌离
Bodhāyū’pasamāya nibbidāya
4243行持最上精勤者
Ukkaṭṭhaṃ paṭipattimācarante; ()
5
5.
4245六年行难行之后
Chabbassānya’nidukkaraṃ karitvā
4246未证菩提,食美食
Bodhiṃ nājjhagato subhojanāni,
4247从精勤退失,作何为
Bhuñjanto kimu kubbate’ padhānā
4248此五群比丘如是说
Vibbhanto iti pañcavaggiyāyaṃ; ()
6
6.
4250得润泽后,如沙得水
Madaditvā sikataṃ sinehaladdhā
4251「谁能亲近此沙门?」
Kevā’suṃ samaṇaṃ hi’maṃ upecca,
4252「哪个愚者希望证得所应证得之法?」
Ko mūḷho’dhigamādhigantumicche
4253如是思惟后,彼等下至鹿野苑;
Cintetvā migadāyamotariṃsu; ()
7
7.
4255尔时,在将军村中,长者之女
Senānīnigame tadāni seṭṭhi-
4256已装饰好,前往夫家,
Dhītā sāmikulaṃ alaṅkatā’si,
4257因乳房之重量而身躯弯曲
Bhārenā’vanataṅginī kucānaṃ
4258名为苏嘉德者,前往汉西瓦拉村;
Haṃsivā’lasagāminī sujātā; ()
8
8.
4260当所愿之愿成就时,
Jāte patthitapatthanāsamiddhe
4261为了恭敬那住于树上的天人,
Rukkhā’dhiggahitāya devatāya,
4262欲行供养业,
Kātuṃ sābalikammaka mānayitvā
4263千头母牛前往杖林;
Dhenū laṭṭhivanopagā sahassaṃ; ()
9
9.
4265从彼等中挤取五百头之乳
Tāsaṃ pañcasatāni duddhakhīraṃ
4266令饮用后,凡有半数母牛,
Pāyetvā katapuna yāvatā’ḍhadhenū,
4267施设乳汁之转换,
Khīrānaṃ parivattanaṃ vidhāya
4268于清晨挤取彼等半数母牛之乳;
Paccūsamhi dudoha tā’ḍhadhenū; ()
10
10.
4270混合自己所挤之乳,
Missetvā sayamevava duddhakhīraṃ
4271开始煮制乳粥,
Pāyāsaṃ pacituṃ samārabhittha,
4272诸天人于彼处投入甘露味。
Devā tattha sudhārasaṃ khipitvā
4273「阿拉卡迪玛咖」者,在偈颂中;
Ārakkhādimakaṃsu uddhanasmiṃ; ()
11
11.
4275「彼之喜玛瓦差罗为依靠」
Tassā’si himāvācalo’padhānaṃ
4276「卧榻若是大地表面,」
Pallaṅko pathavitalaṃ ahū ce,
4277「双手在西海与东海,」
Hatthā pacchimapubbasāgaresu
4278「双足在南海;」
Pādā dakkhiṇasāgare bhaviṃsū; ()
12
12.
4280「生起之草类不能遮蔽」
Uggantvā tiṇajāti nāhirandhā
4281彼之足所立处,无余虚空
Tassā’hacca ṭhitā nabhaṃ asesaṃ,
4282被其足底所生之黑色
Chādesuṃ caraṇuṭṭhitā’ssa kaṇha-
4283黑头、黑膝、黑踝之黑虫所覆;
Sīsā’jānuyugā’pya’kaṇhakīṭā; ()
13
13.
4285四只鸟从四方
Cattāro sakuṇā catuddisāhi
4286来到彼足笼,变色
Patvā tappadapañjaraṃ vivaṇṇā,
4287于广大伊喇山成为白色
Setā’suṃ puthumīḷbhapabbatassa
4288彼于头上行走而不沾污;
Sīse caṅkami so alimpamāno; ()
14
14.
4290如是善慧见此等煮饭之时
Iccevaṃ sumati’ṭṭhapākadāni
4291所见五梦已成就,
Passitvā supināni pañca niṭṭhaṃ,
4292今日我已得成佛陀,
Patto ajja bhavāmahanti buddho
4293前往尼拘律树后坐下;
Nigrodhaṃ samupecca sannisīdi; ()
15
15.
4295彼与富那陀夷一同清扫
Sodhetaṃ sahitā tu puṇṇadāsī
4296清晨时分,在榕树根处的东侧岩石上,
Paccūse vaṭamūlapubbasele,
4297见彼世间唯一日轮正辉耀着,
Taṃ lokekaraviṃ virājamānaṃ
4298苏嘉德对彼说此义:
Disvā’voca sujātametamatthaṃ; ()
16
16.
4300取来值百千之黄金盘后,
Lakkhagghaṃ haripātimāharitvā
4301彼女倾注熟食容器,彼者
Sā āvajjayi pakkabhājanaṃ so,
4302乳粥已转出,汝立于此
Pāyāso vinivaṭṭito ṭhito’si
4303彼水如荷叶上之水珠;
Tāyaṃ pokkharapattatova’toyaṃ; ()
17
17.
4305彼女知已,以金钵
Sā aññāya suvaṇṇapātiyā taṃ
4306覆盖之,心喜悦寂静,
Chādetvā muditā pasantacittā
4307前往装饰处,头上作装饰,
Gantvā maṇḍana maṇḍitā sasīse
4308苏嘉德供养食物;
Katvā pūjayi bhojanaṃ sujātā; ()
18
18.
4310时至此量,菩萨
Kālaṃ ettakamevabodhisattaṃ
4311未越过规定而入水者,
Nātikkamma vidhātudinnapatto,
4312汝已达到从彼处不可见,
Sampatto’si adassanaṃ tato taṃ
4313受取金色之钵后;
Pātiṃ soṇṇamayaṃ paṭiggahetvā; ()
19
19.
4315天鹅、阿利玛离尼、莲花之
Haṃsālimalinīkatāravinda-
4316花粉所覆、美丽青色水城,
Reṇucchannasunīlanīrapurā,
4317彼著名之尼连禅河
Yā nerañjaravissutā’si tāya
4318七精华者前往河岸;
Najjātīramagañji sattasāro; ()
20
20.
4320除了装满乳粥的金钵
Pāyāsāmisapuṇṇasoṇṇapātiṃ
4321与袈裟衣,胜者之苗留置后,
Kāsāvāni jinaṅkuro ṭhapetvā,
4322为于彼河岸沐浴
Tīre tāya savantiyā nahātuṃ
4323如香象般下至渡口;
Titthaṃ gandhagajorivo’tarittha; ()
21
21.
4325以摇曳的青色水生莲花
Rolambākulanīlanīrajehi
4326河水因水藻而呈深蓝色,
Sevālehi nadījalaṃ sunilaṃ,
4327身体因出现的光辉聚集
Nikkhantajjutisañcayehi dehā
4328而变成黄褐色,当他浸入水中时;
Otiṇṇassa jagāma piñjarattaṃ; ()
22
22.
4330恒河女神以高耸波浪之臂
Gaṅgākāmini kañjareṇugandha-
4331用带有莲花花粉香气的
Cuṇṇaṃ tuṅgataraṅgabāhunā taṃ,
4332清凉水洒向那位主人
Bhattāraṃ salilena sītalena
4333「涂抹后令其沐浴」者,
Makkhetvāsunahāpayantī’vā’si; ()
23
23.
4335欲以彼施与之水获得等同,
Tulyaṃ tabbadanambujena laddhuṃ
4336日光线聚集而来时,
Āyantaṃ raviraṃsisaṅgamena,
4337鹅群污染了莲花苞堆,
Haṃsasseṇi sarojakosarāsiṃ
4338因为成熟的阿瓦利果确实污染了;
Saṃdūsesi āvāriyo hi pāko; ()
24
24.
4340岸边的鹤、鹭、鸭、鸟群
Tīre sārasacakkavākapakkhī
4341「其翅展开,悲鸣哀号,
Sosāya’ssavisāritaṃ’sapakkhā,
4342深水中取得醉象,
Gambhīrambhasi mattamāhariṃsu
4343我思彼等无悲悯,竟至如此;
Maññe nikkaruṇāya ettakantī; ()
25
25.
4345喙中装饰莲茎,
Tuṇḍe maṇḍitapuṇḍarīkadaṇḍo
4346翅上展开白鹭羽,
Pakkhe keravapaṇḍare pasārī,
4347醉鹅王无依护」
Nāthassu’bbahi mattahaṃsarājā
4348于白伞盖威光最胜之肢体;
Setacchattavibhutimuttamaṅge; ()
26
26.
4350转动着由光辉所润泽之轮辋
Vattamhojapalobhitālicakkaṃ
4351来到胜者幼苗眼界之内,
Cakkhavāpāthagataṃ jinaṅkurassa,
4352向精勤修习中者显示
Saṃdassesi padhānabhuṭhitassa
4353于青遍处中之威光重担;
Nilasmiṃ kasiṇamhi bhūtibhāraṃ; ()
27
27.
4355于作服侍者之敌对田野中
Veyyāvaccakarārivāpagāyaṃ
4356诸鱼以除去苔藓等垢秽之方式,
Sevālādimalāpanena mīnā,
4357于彼具足脚掌月轮相之
Pādañcandagamīnalakkhaṇassa
4358顶上,令水清净;
Tassa’gge vimalikariṃsu vāriṃ; ()
28
28.
4360已登岸者,以广大娑罗树枝——
Uttiṇṇassa visālasāḷasākhī-
4361以树枝之手掌捧取而
Sākhāhatthapuṭehi puñknāya,
4362拭身,柔和妙香之香风
Gattaṃ mandasugandhagandhavāha-
4363沙罗林女施与衣,
Vatthaṃ sāḷavanaṅganā adāsi; ()
29
29.
4365世间导师披圆满衣,
Lokindo parimaṇḍalaṃ nivattho
4366覆盖三圆周下衣后,
Chādetvāna timaṇḍala’ntariyaṃ,
4367于上系身带,
Bandhitvopari kāyabandhanampi
4368着袈裟尘堆衣,
Kāsāvaṃ paridhāyi paṃsukūlaṃ; ()
30
30.
4370无水乳粥不足
Pāyāsassa nirūdakassa ūna-
4371将食团分作五十份量后,
Paññāsappamite vidhāya piṇḍe,
4372面向东方坐于河
Pācīnābhimukho nisajja najjā
4373岸边,以彼完成食事;
Tīre tāya akāsi bhattakiccaṃ; ()
31
31.
4375此甘美乳粥于彼七
Pāyāso madhuro’yamassa satta-
4376七日已证觉者,
Sattāhaṃ paṭividdhabodhino hi,
4377成为充满精力之处
Ojāsamapharaṇāya ṭhānamāsi
4378因此,彼舍弃了寻求涅槃之路;
Tasmā so pavihāsi nibbihesaṃ; ()
32
32.
4380『若我今日能证觉悟』——如是我思,
Bujjheyyaṃ yadi bodhimajja sohaṃ
4381此向上流之黄金钵,
Uddhaṃsotamayaṃ suvaṇṇapāti,
4382说道:『让它流向恒河去吧』,
Gaṅgāyaṃ khipaki gacchatūti vatvā
4383智者将那枚价值连城的戒指投入右手边的水流;
Dhīmā dakkhiṇahatthagaṃ tamagghaṃ; ()
33
33.
4385她破开水流,就在那奔涌的河流中央
Sotaṃ bhindiya sā savantimajjhe
4386站立而饮,从八十肘处,
Ṭhatvā pāti yato asītihatthaṃ,
4387逆流而上后沉没,
Uddhaṃsotamupecca sannimujji
4388因此彼亦沉没于喜悦之河;
Tasmā so’pi nimujji pītinajjaṃ; ()
34
34.
4390到达龙族之住处后,三位
Nāgānaṃ bhavanaṃ upecca tiṇṇaṃ
4391诸佛于此贤劫中,
Buddhānaṃ panimamhi bhaddakappe,
4392连同钵一起受用金钵
Sāpātiparibhuttasoṇṇapāti
4393「敲击后站立,作出随喜」者,
Ghaṭṭetvāna ṭhitā katānurāvā; ()
35
35.
4395「彼长寿时之龙王」者,
Taṃ dīghāyukakālanāgarājā
4396「闻声后,于彼时刻一心专注」者,
Sutvā saddamathajjape’kabuddho,
4397「『胜者已出现』,如是赞叹」者,
Uppannoti jinaṃ abhitthavanto
4398「以百种赞颂歌曲而站立」者,
Aṭṭhāsi thutigītikāsatehi; ()
36
36.
4400「荫蔽广大娑罗树林」者,
Chāyābaddhavisālasāḷasālaṃ
4401到达河流附近的沙喇林,
Patvāsāḷavanaṃ nadīsamīpe,
4402以正命第八戒律防护
Ājīvaṭṭhamasīlasaṃvarena
4403从最初即清净身语;
Ādoyeva visuddhakāyavāco; ()
37
37.
4405以次第方式
Katvāṭṭhārasapiṭṭhikaṇṭakānaṃ
4406完成十八亿脊椎骨节
Koṭīnaṃpaṭipādanaṃ kamena,
4407结跏趺坐的束缚
Pallaṅkassanisajjabandhanena
4408确立业处念后
Kammaṭṭhānasatiṃ upaṭṭhapetvā; ()
38
38.
4410把握入出息念
Ānāpānasatiṃpariggahetvā
4411于前所取不净中生起
Nibbattesimalaggahītapubbe,
4412色界与无色界之定八种与五种
Rūpārūpasamādhayo’ṭṭhapañcā-
4413诸神通与自在,彼自在者
Bhiññāyo vasitāca so vasīso ()
39
39.
4415乐于禅那者之日住
Jhānassādarato divāvihāraṃ
4416在沙罗林中,由天人与阿苏罗众所作,
Katvā sāḷavane surāsurehi,
4417智者如象庄严道路,
Dhīro maggamalaṅkataṃ karīva
4418为前往菩提树根下而降下;
Gantuṃ otariyatrabodhimūlaṃ; ()
40
40.
4420以炒米等花朵遍洒,
Lājādīkusumehivippakiṇṇo
4421由珍珠与白沙所铺设,彼
Muttāpaṇḍaravāḷukātthato so,
4422道路能除去高低波浪之障碍
Maggo tuṅgataraṅga bhaṅgahāri
4423犹如吉祥天女所居之乳海
Lakkhīvāsapayodadhīri’vā’si; ()
41
41.
4425中央种植莲花令人欢喜
Majjhā’ropitapaṅkajābhirāmaṃ
4426四周以珍珠璎珞庄严
Muttādāmasamākulaṃ samantā,
4427耳垂悬挂黄金铃铛
Kaṇṇolambasuvaṇṇaghaṇṭamassa
4428诸天张设天幔覆盖其上
Deṭā dibbavitāna mukkhipiṃsu; ()
42
42.
4430为作世间利益而被劝请时
Lokatthaṃ karaṇāya coditasmiṃ
4431当彼世间日轮、无畏者
Tasmiṃ lokadivākare’kavīre,
4432前往与生俱来的菩提树根时,
Gacchante sahajātabodhimūlaṃ
4433光明生起于一切世间;
Āloko udapādi sabbaloke; ()
43
43.
4435见到那位持利剑者在最初时前来,
Āyantaṃ tiṇhārako pathamhi
4436名为索提亚的天人
Disvā sotthiyanāmabhūsuro taṃ,
4437献上八把草束于足下。
Pādāsi tiṇamuṭṭhiyo’ṭṭhamattā
4438护主接受了那些草;
Nātho tāni tiṇāni sampaṭicchi; ()
44
44.
4440为了对你展示殊胜神变,
Vattatte varapāṭihāriyamhi
4441在路上,发情期的象王踌躇不前,
Magge gandhagajo’ca jamhamāno,
4442因悲悯时机已至而到达
Sampatto karuṇākalattabhattā
4443菩提树下,为证得正觉;
Sambodhādhigamāya bodhimūlaṃ; ()
45
45.
4445对他而言,轮围世界仿佛静止不动
Tassosīdaṭhitaṃ’va cakkavāḷaṃ
4446在下方、南方、北方之面,
Heṭṭhā dakkhiṇato’ttarānanassa,
4447超越慧命伍答拉的轮围山顶,
Paññāyu’ttaracakkavāḷamuddhaṃ
4448如同站立于有顶;
Laṅghitvānaṭhitaṃ’va ābhavaggaṃ; ()
46
46.
4450如是向西方、最后的北方诸方,
Evaṃ pacchimamuttaraṃ disampi
4451作右绕八处,
Aṭṭhānanti padakkhiṇaṃ karonto,
4452前往东方的殊胜处
Gantvā ṭhānavaraṃ puratthimasmiṃ
4453彼以背面而立;
Aṭṭhāsi vasi pacchimānano so; ()
47
47.
4455智者以右手掌
Dhīmā dakkhiṇapāṇipallavena
4456于师前割彼等草,
Agge tāni tiṇāni sattharī so,
4457从彼处跃起十四肘
Tamhā cuddasahatthamuppatitvā
4458结跏趺坐庄严树王;
Pallaṅko samalaṅkarī dumindaṃ; ()
48
48.
4460善巧之木匠、精通绘画者
Dakkho kārupavīṇacittakāro
4461「做或写都无能为力」,
Kātuṃ vā’likhituṃ yathānasakkā,
4462「诸草铺展而住」
Aṭṭhaṃsu haritāni santhatāni
4463「如是诸草生起后」;
Evaṃ tāni tiṇāni uppatitvā; ()
49
49.
4465「肉等干枯,筋」
Maṃsādī upasussare nahārū
4466「骨亦残留于身体」;
Aṭṭhīcepyavasissare sarīre;
4467「我将舍断四漏,直至」
Muñceyyaṃ caturāsavehi yāva
4468「我将破此无明之网」,
Bhindissāmi natāvimaṃ ahanti; ()
50
50.
4470坚固地思惟,心意坚固的他
Daḷhaṃ cintiya daḷhamānaso so
4471面向东方,于树王之缚,
Pācīnābhimukho dumindabandhaṃ;
4472作已,背向而坐于菩提
Katvā piṭṭhigataṃ nisīdi bodhi-
4473座上,如日于轭山,
Pallaṅkamhi yugandhare ravī’va; ()
51
51.
4475世主如月轮之光辉
Lokeso sasimaṇḍalāvabhāsaṃ
4476持白伞盖者及其他诸天,
Setacchattamadhārayī tadaññe,
4477净居天界十处之天人等,
Suddhāvāsatalaṭṭhadevatā taṃ
4478以顶礼合掌之礼敬拜彼;
Pūjesuṃ makuṭappitañjalīhi; ()
52
52.
4480凡住于色界之诸天人等,
Ye rūpāvacare vasanti devā
4481除无想有情天外之彼等,
Te ca’ññatra asaññasattadeve,
4482来至坐于金刚座者之处,
Sampatvā vajirāsane nisinnaṃ
4483以花满之合掌礼敬
Pūjesuṃ kusumākulañjalīhi ()
53
53.
4485某些来自他化自在等诸天界者
Ekacce paranimmitādilokā
4486到达后,充满信敬之诸天人欢喜
Patvā bhattibharā’marā mahiṃsu,
4487手持供养物品充满
Pūjābhaṇḍasamābhikiṇṇahatthā
4488魔敌在彼处,恶魔又能如何
Mārāriṃ tahimāpa pāpimā kiṃ; ()
54
54.
4490彼等于化乐天中之诸天人
Ye nimmāṇaratimhi nijjarā te;
4491抵达后,以香盒与圆坛,
Patvā gandhakaraṇḍamaṇḍalehi,
4492供养那装饰足座的尊者,
Sampūjesumalaṅkataṅghipīṭhaṃ
4493那坐于胜利座上的最胜者;
Naṃ seṭṭhaṃ vijayāsanopaviṭṭhaṃ; ()
55
55.
4495兜率天宫的天王与其军众,
Aṭṭhāsi tusitālayā saseno
4496抵达后极为欢喜,
Patvā santusitavhadevarājā,
4497挥动着孔雀羽毛束,
Vijento harimora piñchapuñja-
4498到达美丽的金棕榈扇排列之处;
Sobhaṃ kañcanatālavaṇṭapantiṃ; ()
56
56.
4500夜摩天宫殿,与军众一同
Patvā yāmasurālayā saseno
4501善夜摩天王觉知,
Saṃvijesi suyāma devarājā,
4502以坚固金板击打
Dhīraṃ soṇṇapaṇāḷikānipāta-
4503所发声流般的美妙拂尘;
Dhārāsannibhacārucāmarehi; ()
57
57.
4505天帝吹响名为『胜利最上』的螺
Devindo vijayuttarākhyasaṅkhaṃ
4506二十手百(即二千手)吹奏乐器等,
Vīsaṃ hatthasataṃ dhamītadaññe,
4507以拘毗罗花等前往供养彼(世尊),
Pūjesuṃ tamupecca koviḷāra-
4508三十三天众亦如是;
Pupphādīhi ca tāvatiṃsadevā; ()
58
58.
4510四方四大天王,
Yakkhādīhi purakkhatā’pi deva-
4511由亚卡等为前导,
Rājāno caturo catuddisāsu,
4512从天界安排守护。
Rakkhaṃ saṃvidahiṃsu devalokā
4513抵达彼处后,失去毛发之处;
Taṃ patvāna vinaṭṭhalomahaṭṭhaṃ; ()
59
59.
4515演奏时,布置音声圆场,
Vādento saramaṇḍalaṃ vidhāya
4516五髻亦以名为贝鲁瓦之琵琶,
Vīṇaṃ pañcasikho’pi beḷuvākhyaṃ,
4517迦拉龙王礼敬彼,
Taṃ sampūjayi kālanāgarājā
4518以数百赞颂歌曲称扬;
Thomento thutigītikāsatehi; ()
60
60.
4520如是,以螺贝、鼓、琵琶——
Evaṃ kāhaḷabherisaṅkhavīṇā-
4521以钟、扇、伞盖、拂尘,
Ghaṇṭāvījanichattacāmarehi,
4522以舞蹈等、游行、五种供养,
Naccādīhicalājapañcamehi
4523以灯、香、幢旗,恭敬彼者;
Dīpaddhupadhajehi mānayuṃ taṃ; ()
61
61.
4525悉达多,已遮止魔之应供者,
Siddhattho paṭisiddhamāradheyyo
4526想让含天之世间置于自己控制之下,
Kattuṃ attavase sadevalokaṃ,
4527闻已精勤,于菩提座处
Sutvā vāyamatīti bodhimaṇḍe
4528魔于彼处开始前往;
Māro tatra samārabhitthagantuṃ; ()
62
62.
4530于彼时,引生恐怖之
Tasmiṃ kho samaye bhayāvahāni
4531魔之障碍之诸因,
Mārasso’taraṇāya kāraṇāni,
4532进入眼之境界之恶相——
Cakkhacāpāthagatāni dunnimitta-
4533色等,对于三界之眼者;
Rūpādīni tilokalocanassa; ()
63
63.
4535干旱、洪水、雷鸣、战鼓之声
Sukkha’mhodhararāvabherirāva-
4536被闪电击打而撕裂、震聋的天幕,
Vipphārābadhirīkatambarampi,
4537因闪电与武器碰撞而可怖,魔的战场圆阵形成;
Bhīmaṃ vijjulatā’sighaṭṭaṇehi
4538说到魔罗的名称与所得;
Mārassā’havambḍalābhamāha; ()
64
64.
4540魔军到来时,如同尘土
Mārassā’gamanañjase rajova
4541因马匹蹄踏碰撞而生起,
Vājīnaṃ khuraghaṭṭaṇena jāto,
4542为他生起了百颗流星。
Ukkāpātasataṃ janesi tassa
4543眼睛流出脓汁,诸方燃烧;
Cakkhavāniṭṭhaphakhalaṃ disāsu ḍāho; ()
65
65.
4545无头之身形在空中游走,
Vehāse vicaruṃ kabandharūpā
4546乌鸦、秃鹫、铁嘴鸟群集于供祭之肉,
Kākolā balipuṭṭhavāyasārī,
4547粗猛之风吹起,发出呼啸之声,
Unnādiṃsu kharānilo pavāyī
4548尘埃升起,诸方烟雾弥漫;
Abbhuṭṭhāsi rajo disāsu dhūmo; ()
66
66.
4550光明消失,浓厚黑暗遍布。
Āloko vigato ghaṇandhakāro
4551「陷入」者,被泥沼所遍覆;
Otiṇṇo mahikāsamābhikiṇṇo,
4552「虚空」者,大地震动发出声响;
Ākāso pathavi bhūsaṃ pakampi
4553「云覆之日」者,日日成为被云所覆之日;
Meghacchannadinaṃ dinaṃ babhūva; ()
67
67.
4555「悉达多」者,此未成就之义;
Siddhatthañhi asiddhamatthametaṃ
4556「作」者,在魔之仆从阿萨瓦玛园中;
Kātuṃ assavamārakiṅkarāme,
4557「说『如是』」者,巴嘉巴娣与军众。
Vatve’thā’ti pajāpatī saseno
4558就在那里,当时即刻隐没;
Tattheva’ntaradhāyi tāvadeva; ()
68
68.
4560那白色的光明在巴嘉巴帝面前
Sā setā purato pajāpatissa
4561延展了十二由旬,
Āsī bārasayojanaṃ vinaddhā,
4562如是,右方与左方,直至
Evaṃ dakkhiṇavāmano ca loka-
4563世界界的边际,后方亦然;
Dhātvantāvadhīmāsi pacchato’pi; ()
69
69.
4565向上,那光明的量度为九由旬
Uddhaṃ sā navayojanappamāṇā
4566「声音犹如大地裂开」,那声音如同大地裂开一般。
Saddo bhūmividāraṇori’vā si,
4567「那半百由旬」,那象王高达半百由旬。
So’paḍḍhaṃ satayojanaṃ babhūva
4568「高耸如山带」,那象王高耸如同山带一般。
Uccaṃ so girimekhalo gajindo; ()
70
70.
4570「在所化现的众会中没有」,在所化现的众会中,没有。
Nāhesuṃ parisāsu nimmitāsuṃ
4571「两种持相似武器者」,持有两种相似武器者。
Dveyodhā sadisāyudhādadhānā,
4572「以那种方式足以令毛发竖立」,以那种方式足以令人毛发竖立。
Tabyāsena alañhi lomahaṃso
4573「若忆念彼女,我将……」
Yassā’nussaraṇena ce siyā me; ()
71
71.
4575「除却千臂者,突然间」
Māpetvā sahasā sahassabāhuṃ
4576「取持种种武器,以彼等」
Gaṇhitvā vividhāyudhāni tehi,
4577「登上山腰,与军队俱」
Ārūḷho girimekhalaṃ saseno
4578「魔怀结怨,现身而来」
Māro pāturahosi baddhavero; ()
72
72.
4580「天主与自己的荣耀相等」
Deveso yasasā samaṃ sakena
4581收起白伞盖与道路,
Setacchatta magañchi saṃharitvā,
4582天帝与自己的荣耀一同
Deveso yasasā samaṃ sakena
4583将桑咖置于背后而奔驰;
Saṅakkhaṃ piṭṭhigataṃ vidhāya dhāvī; () (Yamakabandhanaṃ)
73
73.
4585因收缩而无声的
Saṅkocā’nanakāhalo jagāma
4586迦拉龙王确实前往地底,
Pātālaṃ khalu kālanāgarājā,
4587琴腹之友不顾朋友
Vīṇādoṇisakho sakhānapekho
4588因此,五髻逃离了争斗;
Tamhā pañcasikho kalahuṃ palāyi; ()
74
74.
4590见到魔军正在聚集,
Disvā mārabalaṃ samosarantaṃ
4591已到来的众人惊恐而逃,
Sampattā janatā palāyi bhītā,
4592释迦狮子如同狮子般独自安住,
Sosīho’va vihāsi sakyasīho
4593独自一人,如同能破铁匠象王头颅者;
Eko kamārakarindakumhabhedī; ()
75
75.
4595见到他坚固不动的威光重担
Passitvā’dharakantibhāramassa
4596「我等应舍弃莲花宫殿,」
Vattamhoruha mindirāvihāraṃ,
4597「世间无有与悉达多相等者,」
Siddhatthena samo nacatthi loke
4598「如是」,咖离玛对魔军如是说;
Iccevaṃ kalimā’ha mārasenaṃ; ()
76
76.
4600「以此军队面对我等之时,」
Etasasā’bhimukhā mayaṃ kadāci
4601「我等不能与之战斗,诸父啊!」
Nosakkoma’bhiyujjhitunti tātā,
4602「如是说已」,萨玛罗向北方而去
Vatvā uttarapassato samāro
4603彼英雄以蕴门为堡垒,束缚敌军;
Khandhāvāramabandhi baddhavero;
77
77.
4605见今日升起的魔军之慢心,
Disvā’jjhottharamānamārasenaṃ
4606建立坚固的守护屏障,
Ārakkhāvaraṇaṃ thiraṃ vidhāya,
4607彼英雄亦以蕴门为堡垒,
Khandhāvāramabandhi sopi vīro
4608以十波罗蜜战士征服彼魔;
Jetuṃ taṃ dasapāramī bhaṭehi; ()
78
78.
4610魔于须弥山轮围世界中
Māro bhudharamerucakkavāḷe
4611能够粉碎树木等,
Rukkhādīni vicuṇṇituṃ samatthaṃ,
4612震动三界于诸方,
Khobhetvā bhuvanattayaṃ disāsu
4613彼令极可怖之风生起;
Uṭṭhāpesi samīraṇaṃ sughoraṃ; ()
79
79.
4615彼风为波罗蜜之力所阻,
Vāto pāramidhāmavārito so
4616失其威力而逃逸,亦衰弱,
Nittejaṃ palayānilassamopi,
4617到达时如拂尘之微风
Patto cāmaramandamārutova
4618彼以身之劳苦舍弃;
Tandehotuparissamaṃ jahāsi; ()
80
80.
4620水流冲击破坏地面部分,
Dhārāvegavihinnabhūmibhāgaṃ
4621深险无渡难越之洪流,
Gambhīrā’sanirāvanibbharā’ghaṃ,
4622魔以高涌波浪之破坏而测量,
Māro māpayi tuṅgavīcabhaṅgaṃ
4623雨洪流使树木岩石倾倒;
Vassoghaṃ paripātarukkhaselaṃ; ()
81
81.
4625勇者以波罗蜜之系缚
Vīro pāramipāḷibandhanena
4626他在自己的耕地范围内设置了守护,
Rakkhaṃ bandhi nijantabhāvakhette,
4627因此,洪流成为了敌方
Teno’gho vipathaṅgamo vipakkha-
4628军队进攻的原因;
Senāyā’si pavāhaṇe nidānaṃ; ()
82
82.
4630他自己如同火聚一般,
Tejokhaṇḍasamānamattano so
4631炽热、燃烧、具有光明,
Tattaṃ pajjalitaṃ sajotibhūtaṃ,
4632令无法抵挡的石雨停止。
Māpetvo’palavassamappasayhaṃ
4633魔欲烧毁彼,于此作加行;
Jhāpetuṃ tamupakkamittha māro; ()
83
83.
4635魔之最上肢正落下时,
Mārasseva patantamuttamaṅge
4636如被风速所阻之可怖彼岸,
Ghoraṃ pāramivāyuvegaruddhaṃ,
4637彼雨于金刚座附近
Taṃvassaṃ vajirāsanūpacāre
4638成为供养花团之状;
Pūjāpupphaguḷattanaṃ jagāma; ()
84
84.
4640无信、清净、锐利刃者
Assaddho visadiddhatiṇhadhāraṃ
4641彼之腹部被燃烧的衣服覆盖,
Ādittaṃ pihitambaro’daraṃ so,
4642他令刀、矛、标枪等
Māpesi asisattitomarādi-
4643从一切方向降下之雨停止;
Vassaṃ sabbadisānipātamānaṃ; ()
85
85.
4645在彼已达到最上之最上时,
Tasmiṃ pāramivammavammitasmiṃ
4646已放出的武器之雨,其锋刃变钝,
Vissaṭṭhā’yudhavuṭṭhi kuṇṭhitaggā,
4647现今达到花雨之状态。
Patvā sampati pupphavuṭṭhibhāvaṃ
4648彼落于其足座之顶端;
Tappādāsanamatthake papāta; ()
86
86.
4650魔使种种变化显现
Māro vicciṭacicciṭāyamānaṃ
4651如劫末火焰之碎片散乱,
Saṃvaṭṭānalakhaṇḍavibbhamaṃ so,
4652雨降炭火,带着火星
Vassaṅgāramayaṃ savipphuliṅgaṃ
4653升起如落叶堆之色;
Uṭṭhāpesi palāsapakupphavaṇṇaṃ; ()
87
87.
4655以速疾到彼岸之真言诵念
Khippaṃpāramimantajappanena
4656炭火被遮止,
Aṅgārāninivāritānitāni,
4657彼佛芽满月轮
Taṃbuddhaṅkurapuṇṇacandabimbaṃ
4658诸侍者散布光明而住;
Sevantānivikiṇṇabhānivāsuṃ; ()
88
88.
4660欲灰化彼魔怨敌之污垢,
Bhasmīkātumalantimāraveriṃ
4661烟所覆、火焰网已出,
Dhūmākiṇṇamaniggataggijālaṃ,
4662魔鼓声恐怖如放出——
Mārobheravarāvamussadābha-
4663以波罗蜜之力,令魔所降之炭灰雨
Mabbhuṭṭhāpayikhārabhasmavassaṃ; ()
89
89.
4665白色、顶上散布之灰尘
Setāmuddhanivippakiṇṇabhasmiṃ
4666彼雨以积集波罗蜜之力
Taṃvassaṃcitapāramībalena,
4667到达檀香粉末之状态
Patvācandanagandhacuṇṇabhāvaṃ
4668落于魔王敌人之足下
Mārārissapapātapādamūle; ()
90
90.
4670于此藤蔓丛林之胎藏中
Asmiṃ guvalayālavāḷagabbhe
4671其肤色如燃烧森林之火炭般焦黑,
Sampātānaladaḍḍhavaṇṇudhāraṃ,
4672黑者自身亦生恐怖,
Uttāsāvahamattano’pi kaṇho
4673却降下殊胜肤色之雨;
Vassāpesi uḷāravaṇṇuvassaṃ; ()
91
91.
4675见彼肢体、牙齿、爪、光线如恒河
Disvā’ṅakghīnakharāliraṃsigaṅgā-
4676岸边堆积之肤色聚,
Tīrussāritavaṇṇurāsi massa,
4677如炭火因更强之嗔恚火焰而燃。
Aṅgāro’va’dhikodhapāvakena
4678「黑者,汝更黑,被烧焦者;
Kaṇho kaṇhataro’si jhāpitatto; ()
92
92.
4680冒烟、无间、极炽热,
Dhūpāyantamavīcimaccimantaṃ
4681充满浓厚泡沫与水泡,
Samphuṭṭhaṃ ghanapheṇaṇabubbulehi,
4682雨泥浆,极深陷,
Vassaṃ paṅkamayaṃ bhusaṃ nimuggo
4683魔使沉溺于五欲泥中;
Māro māpayi pañcakāmapaṅke; ()
93
93.
4685于彼波罗蜜力坚固者」
Tasmiṃpāramisattīsitibhūte
4686于泥中,使旃檀泥性得成,
Paṅke candanapaṅkabhāvayāte,
4687魔见我如盛开泥中莲,
Māro passiya phullapaṅkajāhaṃ
4688因忿怒,如泥所击面而住;
Kopā paṅkahatānanorivāsi; ()
94
94.
4690以此大威力击破魔敌,
Mārāriṃ iminā hanāmahantī
4691彼于世间中,黑暗可怖,
So lokantariyatdhakāraghoraṃ,
4692魔于诸方被善破裂
Māro sūvividāriyaṃ disāsu
4693令起立者,破除黑暗之聚;
Uṭṭhāpesighanandhakārakhandhaṃ; ()
95
95.
4695此以到彼岸光线之网,
So’yaṃ pāramijātaraṃsijāla-
4696破坏一切黑暗征服者之种子,
Bhinnā’sesatamojinaṅkureṇo,
4697从结跏趺坐升起之山而出现,
Pallaṅkodayapabbatodito’si
4698为了枯竭魔军之力;
Kāmaṃ māratusārasosanāya; ()
96
96.
4700说『取此,缚之』后
Etaṃ gaṇhatha bandhathā’ti vatvā
4701「诸诗人所赞叹的劫已完成」
Niṭṭhaṃ kappamavaṇṇiyaṃ kavīhi,
4702「彼与魔军一同前来」
Saddhiṃ mārabalenu’pāgato so
4703「愤怒者作战,放逸者为亲属」
Kuddho yuddhamakā pamattabandhu; ()
97
97.
4705「见彼已,此为动与不动之义」
Taṃ disvā’calaniccalaṭṭhamesa
4706「卧具不属于你」
Pallaṅko nacapāpuṇāti tuyhaṃ,
4707「因此,我的箭如同颤动飞来」
Mayhaṃ he’su’pakapakpateva tasmā
4708「友!从此起来吧!」彼如是说。
Asmā vuṭṭhahathā’vusotya’voca; ()
98
98.
4710「三十波罗蜜中,即使一个,」
Ekā’pī samatiṃsapāramīnaṃ
4711「结跏趺坐之位,亦未被汝圆满。」
Pallaṅkatthamapūritā tayā’ti,
4712言说已,彼被击败者投掷了劣轮。
Vutte so khipi nijjito’racakkaṃ
4713轮落于具轮宝相者之头上。
Cakkaṃ cakkavaraṅkitassa sīse; ()
99
99.
4715彼轮武器所投掷之威力
Taṃ cakkāyudhamujjhitappabhāvaṃ
4716于战中得胜魔军者,
Yuddhe laddhajayassa mārajissa,
4717于头顶上妙座之侍奉中,
Ussisamhi varāsanūpacāre
4718如白伞盖般高举而辉耀;
Setacchantamivussitaṃ rarāja; ()
100
100.
4720「于汝积集波罗蜜时,
Tuyhaṃ sañcinanamhi pāramīnaṃ
4721谁为证人?」「我自身即为证人。」
Ko sakkhī’ti ahañca sakkhihomi,
4722『作证』者,正在进行的魔军之
Sakkhī’ganti pavattamārasenā-
4723声音,犹如大地裂开之吼声。
Ghoso bhumividāraṇori’vāsi; ()
101
101.
4725世尊为显示自己的证明,发出威光,
Dāpentonijasakkhimuggatejo
4726于是伸出手臂,
Bāhuṃtāvapasārayī paviro,
4727如同说『我将作证』而击败魔军。
Sakkhīhantīvadaṃ’va mārasenaṃ
4728震动之时,大地震动。
Tajjento’va babhūva bhumicālo; ()
102
102.
4730玛当果山以山为带者,礼敬被击破之敌,
Mātaṅgo girimekhalo chitāriṃ
4731以双膝跪地而礼拜,
Vandanto’vapapāta jannukehi,
4732魔王得败北,对于所穿之衣
Māro laddhaparājayo nivattha-
4733亦无自在,遂逃走。
Vatthassā’pi anissaro palāyi; ()
103
103.
4735如狮子王威镇恐怖魔军象群之首领,
Ghoramārabalavāraṇādhipa-
4736持破慢瓶之象鼻,
Mānadappanibhakumbhadāraṇo,
4737于菩提树下金刚座上,
Bodhimūlavajirāsanopari
4738胜魔者如狮子般威光显耀。
Kesarīva virarāja māraji; ()
983如是,由名为梅达难德之行者所造,为一切诗人心生欢喜之因,于《胜者史灯》中,不远因缘品,天子魔军破坏事之显示,第十二章竟。
Iti medhānandābhidhānena yatinā viracite sakala kavakijana hadayānandadānanidāne jinavaṃsadīpe avidūre nidāne devaputta mārabala viddhaṃsana pavattiparidīpo dvādasamo saggo.
1
1.
4741已完全干涸魔军精华之水者,
Nikhilamāratusāravisosino
4742胜者之光辉如花环般庄严,
Athajinaṅakkuradīdhitimālino,
4743如太阳已完成其职责而趋向西山,
Ravi katāvasaro’va’parācalaṃ
4744前往村落;
(Duta’vilambita) gāmimupāgamī; ()
2
2.
4746在被大海岸边之湿气充满的
Jaladhivārisinehasupurite
4747尘土地面之摔跤场中,
Abhavi paṃsumahītalamallake,
4748如置于他人头顶之
Paṇihitāparabhudharavattikā-
4749燃灯焰尖上之天宝珠;
Jalitadīpasikhe’va nabhomaṇi; ()
3
3.
4751从日出山腹中生起,
Udayapabbatagabbhasamubbhavaṃ
4752与自身光辉之映像同等光明,
Sakayasopaṭibimbasamaṃsubhaṃ,
4753即刻在彼之面前,月轮
Sapadi tappamukhe sasimaṇḍalaṃ
4754从遍处圆相中显现而出;
Kasiṇamaṇḍalavibbhamamubbahi; ()
4
4.
4756赤色甘露之持者,光辉者
Aruṇavaṇṇasudhākara bhākarā
4757于昼夜交会时游戏之刹那,
Divasasandhivilāsiniyā khaṇaṃ,
4758避开了日出与日落之山
Parihariṃsu’dayāparabhudhara-
4759之金色宝珠庄严之光耀;
Savaṇagaṃ maṇimaṇḍana vibbhamaṃ; ()
5
5.
4761日之伴侣,伴侣,池沼之妇
Ravidhurā vidhurā sarasīvadhu
4762莲花柔软花苞之合掌,
Kamalakomalakosapuṭañjalī,
4763「在园林中,在森林中」,此处指生长的树木。
Upavane pavane’ritabhūruhā
4764「礼敬那些礼敬者,礼敬那些不礼敬者,如同苦行者」。(此为轭式连结。)
Panamitānamitāva tapodhanaṃ; () (Yamakabandhanaṃ;)
6
6.
4766「在彼海洋之顶上,光辉灿烂」,
Aparasāgaramuddhani bhāsuraṃ
4767「超越黑暗之网者,日轮也」,
Timirajālaparaṃ ravimaṇḍalaṃ,
4768「夺取含苞莲花之美丽」,
Mukulitamburuhassirimāhari
4769「蜂群之重担,在池上旋转」。
Bhamaracakkabharaṃ sarasūpari; ()
7
7.
4771咸水海与湖泊的水鸟们,
Lavaṇavāridhikācasarāvake
4772栖息于彼岸山峰之顶,
Aparabhūdhara kūṭa bhujappitā,
4773日轮沉没于
Sūriyamaṇḍalapāti nimujjiya
4774初夜分之始时未曾带来;
Purimayāmamukhaṃnakimāhari; ()
8
8.
4776宝珠光辉红色之日轮,
Maṇipabhāruṇa bhākara maṇḍalaṃ
4777随后大海被拉胡所吞食,
Tamanubhuya mahambudhirāhunā,
4778口中吐出的鲜血
Mukhagataṃvamitaṃ viyaka lohitaṃ
4779如同日落时分的云层行列般辉耀;
Jaladarāji rarāja dinaccaye; ()
9
9.
4781以展开的云光辉一再地
Vitatameghapabhāhi muhuṃ muhuṃ
4782装饰着红色嫩叶的圆满,
Kaḷita pāṭala pallava sampadaṃ,
4783使林丛中枝条间所行的可爱者
Vanaghaṭaṃ viṭapantaragaṃ kamā
4784转变为破裂暗层的结果。
Phūṭatamopaṭalaṃpariṇāmayī ()
10
10.
4786对善人不偏袒,对恶人不偏袒,
Subhajanebhajanenirapekkhinī
4787如堕落者、如有夫之妇般染着尘垢,
Vipatinī patinīva rajassalā,
4788于善香中、于蜜中应回避,
Sumadhupe madhupe parivajjayuṃ
4789如莲花、如花鬘所作者无尘垢;(双连结)
Kamalinīmalinīkatanirajā; () (Yamakabandhanaṃ;)
11
11.
4791蜜醉蜂群、花串,
Madhumadālikulā makulāvalī
4792为风所折、为波浪、为臂所动,
Anilabhaṅga taraṅga bhujeritā,
4793莲池以可爱者庄严,
Paduminī ramaṇīhi sirimato
4794犹如善置摩尼宝铃之行列;
Sumahitāmaṇikiṅkiṇiseṇiva; ()
12
12.
4796于有味成熟果与无果之娑罗树中,
Rasikapakka phalāphala sālisu
4797诸树之美丽处聚集者,
Tarusiresu samosaramānakā,
4798破暗分者,以聋者之声,
Timirakhaṇḍanibhā badhirīkaruṃ
4799以鸣声遍满日道者;
Ravipathaṃ virutehi vibhaṅgamā; ()
13
13.
4801如睡莲般微笑之月轮——
Kumudinīpamadā’thasudhākara-
4802以百光线触摸为事,
Karasatehi parāmasanāparaṃ,
4803持花笑容游戏之流,极为
Kusumahāsavilāsadharā bhusaṃ
4804庄严世间所礼敬之胎藏;
Bhuvanavandiragabbhamalaṅkari; ()
14
14.
4806月轮以除鹿斑之
Himakaro hariṇañjanahārinā
4807自身光线,于彼刹那驱除,
Nijakarena nirākari taṅkhaṇe,
4808一切世间之观察者所生
Sakalaloka’vilocana sambhavaṃ
4809犹如日轮破除浓厚黑暗之聚
Ghanatamopaṭalaṃhisajo yathā; () (Silesabandhanaṃ)
15
15.
4811具足已达波罗蜜彼岸之意
Sapadipāramitāramitāsayo
4812第九随念超越随念之彼岸
Navama’nussatiyāsatiyā paraṃ,
4813增上定中得定而等持
Adhikatā’dhi samādhi samāhito
4814忆念前生诸有中之生
Purimajātibhave tibhave sari; () (Yamakabandhanaṃ)
16
16.
4816善慧足禅那所生起者
Sumatipādaka jhāna samuṭṭhito
4817忆念前蕴聚之次第
Purimakhandhasamūhamanukkamaṃ,
4818从无身坐于胜座
Asariso’panisinnajayāsana-
4819直至善慧有之终
Ppabhuti yāvasumedhabhavāvadhiṃ; ()
17
17.
4821于此有中无间生
Idhabhave samanantarajātiyaṃ
4822忆念彼蕴之相续
Tadiyakhandhapabandhamanussari,
4823三、四、五、六、七、九、八,
Ticatupañcachasatta nava’ṭṭhapi
4824十、二十、三十种生,
Dasapi visatitiṃsati jātiyo; ()
18
18.
4826轻易忆念四十种生,
Lahumanussaritāḷisa jātiyo
4827依蕴而有诸生起处,遍于彼彼,
Pabhava khandhavasena tahiṃtahiṃ,
4828百生、半百生、
Bhavasataṃbhavupaḍḍhasataṃbhava-
4829千生、十万生,及其余。
Dasasataṃbhavalakkhamathāparaṃ ()
19
19.
4831无量劫末火生
Aparimāṇa yugantagajātiyo
4832无量展转火生
Aparimāṇa vivaṭṭagajātiyo,
4833无量劫末展转火
Aparimāṇa yuganta vivaṭṭagā
4834无量功德萨利河生
Aparimāṇa guṇo sarijātiyo; ()
20
20.
4836四生胎卵湿化七识住
Catusuyonisusattamanaṭṭhiti-
4837三有五趣中流转
Tibhavapañcagatīsuparibbhamiṃ,
4838「我是犁轭的负荷者,在不平之地」
Kasirabhāravaho ahamañjase
4839「如牛轭之车的负荷者;」
Sakaṭabhāravaho gavajoyathā; ()
21
21.
4841「如是我在此世被称为『负荷者』」
Itisamañña dharo’simamutra’haṃ
4842「如是我成为卑贱、被轻蔑的种姓」
Iti nihīnapasattha kulo bhaviṃ,
4843「如是我成为丑陋、畸形者」
Iti bhaviṃ abhīrūpavirūpimā
4844「如是我亦取得粗劣的饮食、无果实者;」
Itipi bhatta phakhalāphala māhariṃ; ()
22
22.
4846经验善与不善,值得阿拉汉者
Anubhaviṃkusalākusalārahaṃ
4847种种苦与非苦,非苦之乐
Vividhadukkhamadukkha madukkha khaṃ,
4848千岁寿与百岁寿,如是生起
Dasasatāyu satāyumitobhaviṃ
4849如是有与如是有,随念之(双连结)
Itibhavaṃtibhavaṃsamanussari; () (Yamakabandhanaṃ)
23
23.
4851如是此处,乃至贤慧者之有,善慧者
Itiha yāvasumedha bhavaṃ sudhī
4852善死者已超越无量生
Sumariyā’tigatā’mitajātiyo,
4853「顺逆自在」从那时起,
Asari sopaṭilomavasā tato-
4854直至从此第三有;
Ppabhuti yāva ito tatiyaṃ bhavaṃ; ()
24
24.
4856再次于此,从彼有死去,
Punaramutra tatobhavato cuto
4857生于无间隔生中,
Samupapajji manantarajātiyaṃ,
4858于彼我在兜率天宫,
Tahimahaṃtusite tidasālaye
4859成为极光辉者,名为『善兜率』;
Bhavimatijjuti santusitābhidho; ()
25
25.
4861我曾与兜率天众平等,
Tusitadevanikāyasamatvayo
4862持有最胜色身之庄严,
Paramarūpa vilāsadharo’bhaviṃ,
4863享受如是极甘美不死甘露,
Sumadhurāmatamāhari midisaṃ
4864体验诸根境界之安乐;
Anubhaviṃsukhamindriya gocaraṃ; ()
26
26.
4866我曾在兜率天宫中,
Samupajīvimamānusahāyana-
4867与四千天女共同生活,
Catusahassa mahaṃtusitālaye,
4868鹿群莲座之劝请
Marugaṇamburuhāsanayācanaṃ
4869在此缘于彼,从彼有死没;
Iha paṭicca tato bhavato cuto; ()
27
27.
4871于生母后妃之宝殿中
Jananirājiniyā maṇicetiye
4872如善逝舍利于阿萨玛咖之腹中,
Sugatadhātumivā’samakucchiyaṃ,
4873于日种族中我结生,父
Ravikule paṭisandhimahaṃ pitra-
4874为人王,我超越而达成;
Narapatiṃ adhikicca samappayiṃ; ()
28
28.
4876如是此处,色与非色等无始之法
Itiha rūpamarūpamanādikaṃ
4877辗转流转,非有他法
Viparivattati vattati nāparaṃ,
4878当以慧力入于座时,乃至有渴爱存在
Visatiyā sati yāva dhiyā’sanaṃ
4879汝已破除有中之痴暗,成为善慧者(双连结)
Vihatamohatamo’si bhave sudhī; () (Yamakabandhanaṃ;)
29
29.
4881以死生相续之势力
Cutupapattipabandhavasenahi
4882界之相续,依他力而作
Avasavakattanadhātuparamparā,
4883如燃灯之焰般转起
Jalitadīpasikhe’va pavattati
4884此处无补特伽罗为受者、为作者
Nayidhapuggalavedakakārako; ()
30
30.
4886前蕴之相续多种多样
Purimakhandhapabandhamanekadhā
4887如是确定时,诸恶见
Itivavatthayato hi kudiṭṭhiyo,
4888于我中已离去的二十事
Apagatā’ttani vīsativatthukā
4889此处称为见清净
Tamihadiṭṭhivisuddhi’ti vuccati; ()
31
31.
4891具念者之光辉如日轮之光明
Satimato ravimaṇḍalasantibhā
4892车道之光辉,彼之随念
Sakaṭamagganibhā’yamanussati,
4893于前生中不染着
Purimajātisu nābhivirajjhati
4894如湖中之鹿,鹿折之湖
Saravaye sarabhaṅgasaro yathā; ()
32
32.
4896于不动与不动中,于月中
Acutiyācutiyāmati māsane
4897多闻者与多闻者,于此觉悟
Sutavatī’tavatī’hati bujjhituṃ,
4898「已升起」者,升起的白莲花们,此处
Samudite’mudite kumudāni’ma
4899「天之花鬘」者,莲花们被装饰;(轭语结合;)
Nakamalā kamalāni alaṅkari; () (Yamakabandhanaṃ;)
33
33.
4901「以悦意月光线涂抹者」,
Ruciracandamaricivilepinī
4902「于白莲群开展中嬉戏者」,
Kumudasaṇḍavikāsavihāsinī,
4903「于夜中分时游戏者」,
Rajanimajjhimayāmavilāsinī
4904「彼之上戒财」者,慧光照耀何故?
Tadadhisīladhanaṃ vijābhāsi kiṃ ()
34
34.
4906茂密、深蓝、广大的苦行林,
Ghanasunīlavisālatapovanaṃ
4907充满闪耀火光的虫群,
Analabhāsurakīṭakulākulaṃ,
4908夜之王妃以花朵装饰,
Rajanirājiniyā kusumākulā-
4909我礼敬那稀疏发髻之美;
Viraḷakesakalāpasiriṃ bhajī; ()
35
35.
4911如同睡莲藤蔓喜悦于那供养,
Tadupahāraratāyi’va komudī-
4912以露水滋养而畏惧太阳,
Bhujalatāya vibhāvaribhīruyā,
4913取得羞赧容器之震动
Gahitalājakabhājanavibbhamaṃ
4914触及椰子林园者夺去
Phuṭitakeravakānana māhari; ()
36
36.
4916三界唯一太阳,当太阳分配时
Tibhuvanekaraviṃ ravibhattari
4917另一灯没入,如池中之妇
Aparadīpagate sarasīvadhū,
4918夜晚虽已作好时机,然而何故
Rajaniyā vihitāvasarā’pi kiṃ
4919侍奉夫主之誓愿,实为稀有
Paricariṃsu patibbatamabbhutaṃ; ()
37
37.
4921它们在世间极为闪耀夺目啊,
Parilasiṃsu bhusaṃ bhuvane’vu bho
4922遍布于太阳的轨道之中,繁星密布,
Ravipathe vitatā, vitatārakā,
4923以不眨之眼,对于伟大者之伟大荣光,
Animise hi mahāya mahimato
4924如燃灯之焰,照耀于大地之上;
Jalitadīpasikhāca mahītale; ()
38
38.
4926犹如摩羯[鱼形]旗帜之光辉,
Makaratenaketanasantibhā
4927于中央,宛若冰雪明月之清辉,
Tuhinadīdhitidīdhiti majjhime,
4928以利剑斩断了常贪着自妻者
Nisi dadāra sadārasarāginaṃ
4929心椰林之椰林丛;(双连结)
Hadayakeravakeravakānanaṃ; () (Yamakabandhanaṃ)
39
39.
4931其次,破除了有无有见者
Atha bhavābhavadiṭṭhivibheda naṃ
4932疑惑、愚痴、暗冥之覆障者
Vimati moha tamopuṭapāṭa naṃ,
4933了知死生等者
Cutupapātapabhuti vijāna naṃ
4934如何获得了天眼者;
Kathamalattha sadibbaviloca naṃ; ()
40
40.
4936善业之力所生起者
Kusalakammapabhāvasamubbhavaṃ
4937微细难行之境亦为所行
Sukhumaduragatāni’pi gocaraṃ,
4938不眨眼者之净信眼
Animisāna pasādavilocanaṃ
4939如血红宝石串中之珠宝
Rudhirasembhamakalāpagataṃka yathā; ()
41
41.
4941如是以眼平等善安住者
Tathariva’kkhisamena sudhāsinaṃ
4942以净化疑见杂染之因故
Vimatidiṭṭhimisodhanahetunā,
4943彼以灭除意垢染之
Hatamanopakilesamalena so
4944离去人眼之
Vigatamānusakenahi cakkhunā; ()
42
42.
4946掌中庵马喇果、枣子果上之眼者
Karatalamburuhoparicakkhumā
4947如同无垢之庵马喇果、枣子果,
Yathārivā’malakībadarīphalaṃ,
4948于死生趣中之如来
Cutupapattigatepi tathāgate
4949于三界中随所欲而见;
Tibhuvanamhi yathicchita maddasa; ()
43
43.
4951于新生刹那与死亡刹那
Navupapātakhaṇeca cutikkhaṇe
4952诸如来成为所缘境,
Visayabhāvamupenti tathāgatā,
4953依彼近行之力,此见解
Tadupacāravaseni’hadassanaṃ
4954为注疏师众所认可;
Khamati aṭṭhakathācariyāsabho; ()
44
44.
4956于无依者、非卑劣之如来,
Upadhihīna’dhihanīnatathāgate
4957于未离去者、殊胜之如来,
Anapanītapaṇīta tathāgate,
4958于如来不端正与端正
Anabhirūpa’bhirūpatathāgate
4959善趣、恶趣、险难所至;(双连结)
Sugati duggati dugga mupāgate; () (Yamakabandhanaṃ;)
45
45.
4961横向、上方、下方堕落者,
Tiriyamuddhamadhopatitīya so
4962彼如实见慧超越,如其所应,
Matipahaṃ abhipassi yathārahaṃ,
4963于如来已决定业道者,
Nicitakammapatheca tathāgate
4964从足禅那而出起;
Upari pādakajhānasamuṭṭhito; ()
46
46.
4966「这些人造作了三种不善」
Akusalāni kariṃsu ime tidhā
4967「这些人造作了三种善行」
Sucaritāni kariṃsu tidhā ime,
4968「具足圣道果者」
Ariyamaggaphalehika samaṅgino
4969「非沙门」,以最后事例而言
Nasamaṇā’tipi antimavatthunā; ()
47
47.
4971「恶人以否定功德」
Guṇanirākaraṇena asādhavo
4972「诽谤说『这些功德不存在』」
Upavadiṃsu nasanti guṇā’ti’me,
4973「又,那些恶人对圣者人物」
Apicasapakpurisā’riyapuggale
4974「以与彼相应的功德赞叹;」
Tadanurūpaguṇehi pasaṃsayuṃ; ()
48
48.
4976「这些人执取虚妄的证得,」
Vitathaladdhiparāmasanā ime
4977「这些人执取最上的证得,」
Paramaladdhiparāmasanā ime,
4978「依所执取的证得,在此处彼处」
Gahitaladdhivasena tahiṃtahiṃ
4979「这群人确定了业道。」
Nicitakammapathā janatā ayaṃ; ()
49
49.
4981四恶趣、无恶趣、无趣处
Caturapāyamapāyamapāyatiṃ
4982已到达善趣、善趣者
Upagatā sugati sugatiṃiti,
4983已行者、已等持者、已运载者见
Yati samāhitavāhitavā’ ddasa
4984具不眨眼、具眼、具观察(双连结)
Animisakkhisamakkhisamanvito; () (Yamakabandhanaṃ)
50
50.
4986正确地、正确地思惟者、思惟者、具念者,从业等因生起的
Sammāsammasatosato satimato kammādihetubbhavaṃ
4987色与无色、未来的诸,以慧破大无明黑暗
Rūpārūpamanāgataṅni mahā mohandhakāro dhiyā,
4988已入内者,即十六种疑与四时性
Abbhatthaṅgami yāya soḷasavidhā kaṅkhācatekālikā
4989彼疑之超越清净,于第二夜分生起之智慧;
Sākaṅkhātaraṇabbisuddhu dutiyeyāme pavattā mati; ()
1034如是,由名为梅达难德之行者所造,为一切诗人心生欢喜之因,于《胜者史灯》中,近因之中,证得宿住随念智与天眼智之生起之阐明,第十三品。
Iti medhānandābhidhānenayatinā viracite sakalakavijana hadayānandadānanidāne jinavaṃsadīpe avidure nidāne pubbenivāsañāṇadibbacakkhuñāṇādhigama pavattiparidīpo terasamo saggo.
1
1.
4992于月轮中,开敷之莲花丛
Sudhākare vikasitakeravākare
4993以龟观望后方
Kamenu’ pāsati sati pacchimaṃ disaṃ,
4994夜分终时,月光庄严面之胜者
Vihāvarī sasirucirānanaṃ jinaṃ
4995「亲近后夜时分」者,当黎明将至之时。
Bhajanti pacchimamathayāma motari; ()
2
2.
4997「此刻如离别之苦者般令夜消逝」者,此刻如同离别之苦者一般,令夜时消逝。
Khaṇaṃ nisāpati virahātureva’yaṃ
4998「夜之女神污秽衣裳与乳房」者,夜之女神其衣裳与乳房皆已污秽。
Nisāvadhū malinapayodharambarā,
4999「以四方处所为眼」者,以四方处所作为眼目。
Catuddisāyatanayanehi sampati
5000「现今放出水滴聚集之露珠」者,现今放出水滴聚集而成之露珠。
Mumoca sīkaranikarassubindavo; ()
3
3.
5002「以定而致力于烦恼之灭除」者,以定而致力于诸烦恼之灭除。
Kilesanāsanapasuto samādhinā
5003凡夫随增彼随眠,如同污垢;
Puthujjano tadanusayaṃ yathubbahe,
5004如来以智慧之箭,清净世间之垢染,
Tathaṃ’sunā bhuvanakalaṅkasodhano
5005如无垢之月轮,从云中显现;
Nahe kalānidhi sakalaṅka mubbahī; ()
4
4.
5007东方天空散布之群星,
Puratthime nabhasi vikiṇṇa tārakā-
5008其光辉驱散浓密之黑暗,
Pabandhanibbharatimiraṃ viyākarī
5009如夜之女神,以手镯与项链之光辉照耀,
Nisāvadhu valayitahārabhāsura-
5010深蓝柔软新发鬘之荣光
Sunīlakomalanavakuntalassiriṃ; ()
5
5.
5012观慧力所净化之内在
Vipassanābalavimalīkatantaro
5013胜者之子如月光驱除罪垢尘秽
Jinaṅkuro duritamalaṃva candimā,
5014光线聚集所白净之衣
Maricisañcayadhavalīkatambaro
5015彼除灭暗聚及随暗而行者
Tamocayaṃ tamanucaraṃ nirākarī; ()
6
6.
5017清凉马拉亚风极盛地吹送
Pavāyi sītalamalayānilo bhusaṃ
5018方位之象,清凉露珠之滴,
Disaṅganā sisiratusārabindavo,
5019彼夜放出,夜行者——
Mumoca sā vicari nisā nisākara-
5020月光束聚所亲吻之大地上;
Marīcimañjariparicumbite bhuvi; ()
7
7.
5022于无垢、无随烦恼、不动、
Niraṅgaṇe nirupakilesa niccale
5023柔软、适业性、清净性具足、
Mudumhi kamakmaniyavisuddhibhāvage,
5024得定之心中,观之心
Samāhite manasi vipassanāmanaṃ
5025其次,以漏尽智超越三有
Athāsavakkhayamatiyā’ bhīnīhari; ()
8
8.
5027智者于十二支有轮之中
Sabārasaṅgikabhavacakka majjhagā
5028依顺逆次第
Anukkamena’pi paṭilomato sudhī
5029确定彼圣智见
Vavatthayaṃ yamariyañāṇadassanaṃ
5030由清净故、由明净故,彼被称为
Visuddhiyā visaddhiyā taduccate; ()
9
9.
5032千眼者于一刹那忆念
Khaṇena yo sarati sahassalocano
5033即使对于拥有千眼的因德拉而言,
Yathāvato dasasatamattha massapi,
5034其足趾指甲之光辉
Vidhātuno nijacaraṇaṅgulippabhā-
5035照耀一切世界之腹内;
Vibhusitā’khilabhuvanodarassa’pi; ()
10
10.
5037干涸一切无余盖之浊水者,
Asesanīvaraṇatusārasosino
5038由定而生、获得一切禅那者,
Samādhisambhava’ khilajhānalābhino,
5039见三界如掌中庵马喇果者
Jagattayaṃ karabadaraṃ’va dassino
5040此道未曾到达任何人的境域;
Nayassa kassaci visayatta māgataṃ; ()
11
11.
5042自己从前未见、未证知的
Adiṭṭha mappaṭi viditaṃ sayaṃpurā
5043无上的圣智见,
Anuttaraṃtamariyañāṇadassanaṃ,
5044于此乔达摩沙门得以成就,
Imassa gotamasamaṇassa sijjhate
5045远离亲近师长,实属稀有;
Garūpasevanavirahassa abbhūtaṃ; ()
12
12.
5047生生世世圆满布施波罗蜜
Bhavebhave parivitadānapārami-
5048以力之水解开了贪欲之缚,
Balena’hū vijaṭitalobhabandhano,
5049以忍辱波罗蜜与戒波罗蜜之水随行而来,
Samettikhantyanugatasīlapāramī-
5050熄灭了嗔恚等火焰;
Jalena nibbutapaṭighādipāvako; ()
13
13.
5052在诸有中生起,以坚固的智波罗蜜
Bhavebhave bhavi thirañāṇapāramī-
5053摧毁了一切颠倒见,
Padhaṃsitā’khilaviparītadassano,
5054以亲近导师等尊者
Vināyakapakpabhuti garūpasevana-
5055以问而破除愚痴与疑惑;
Vasena pucchiya hatamohasaṃsayo; ()
14
14.
5057于生生世世中,以供养智者等
Bhavebhave budhajanapujanādinā
5058以恭敬礼拜、尊重等
Garūbhivādanabahumānanādinā,
5059以敬奉众人之法而驱除
Janāpacāyanavidhinā vinodayi
5060常时高举之我慢与傲慢;
Sadappa munnati mabhimāna muddhaṭaṃ; ()
15
15.
5062于生生世世中,以财富之乐与有之乐
Bhavebhave vibhavaratiṃ ratiṃbhave
5063乐于无肢体接触,舍离女色之乐,
Anaṅgasaṅgamarati maṅganāratiṃ,
5064从家出离,乐于非家,
Gharā’bhinikkhamiya’nagāriyaṃrato
5065以自己的禅那驱除、获得;
Apānudī paṭilabhi jhāna mattanā; ()
16
16.
5067于诸有中精进,以真实波罗蜜为依归,
Bhavebhave sa’vīriya saccapāramī-
5068于诸善法中行乐,
Parāyaṇo adhikusalesu cāratiṃ,
5069舍断四种语恶行之垢
Jahaṃ vacīduritamalaṃ catubbidhaṃ
5070清净了自己的心,并且提起(精进);
Visodhayī nijahadayañca paggahī; ()
17
17.
5072生生世世中,三十波罗蜜
Bhave bhave iti samatiṃsapāramī-
5073已清净,善心的垢秽,
Visujjhitā’ kusalamanomalimaso,
5074次第地,诸根达到成熟,
Kamena indriya paripākataṃ gato
5075贤智者不希求其他的成就;
Nacaññasampada mahipatthayī sudhī; ()
18
18.
5077生生世世中,唯独计数着觉悟
Bhave bhave agaṇitameva bodhiyā
5078「由悲心所策动之心」者,即愿求也。
Dayāya coditahadayo’hi kapatthanaṃ,
5079「从彼」者,从四种果德之成就。
Akā catubbidhaphalasampadā tato
5080「于显现者」者,犹如无间隙也。
Padissare niravasarā riva’ntani; ()
19
19.
5082「于有有中」者,以自己本愿之力故。
Bhave bhave sakapaṇidhānasattiyā
5083「三种所积集之善」者,此尊者之善也。
Tidhā’hisaṅakkhatakusalaṃ imassa bho,
5084「何不成就圣智见」者,何不成就圣者之智见耶?
Nasādhaye kimariyañāṇadassanaṃ
5085非他人境界,无疑惑;
Anaññapuggalavisayaṃ nasaṃsayo; ()
20
20.
5087从无常,以生灭性;从苦,
Aniccato’dayavayatāya dukkhato
5088以苦性,亦以不可控制性等;
Sadukkhatāyapi avidheyatādinā,
5089从无我,最胜地对五蕴
Anattato varamati khandhapañcakaṃ
5090一次又一次地反复观察,勿放逸;
Punappunaṃ samupaparikkha mussahī; ()
21
21.
5092以色聚观察之门,十二
Kalāpasammasanamukhena bārasa-
5093于法中,依无始有轮而住,
Vidhe anādikabhavacakkanissite,
5094彼胜者之子,以次第于七随观中
Kamena sattasu anupassanāsu so
5095专注于彼之支分;
Jinaṅkuro tadavayave’bhinīhari; ()
22
22.
5097以无常随观而显示
Aniccatobhusamanupassamuddhari
5098一切有为法之常想,
Asesasaṅkhatagataniccasaññitaṃ,
5099以无我随观、以苦随观
Anattato samanuvipassa dukkhato
5100于有为中,舍弃被认为是乐的想;
Sasaṅkhatepajahi sukhattasaññitaṃ; ()
23
23.
5102善慧者以离贪、厌离之力,
Vinodayī sumati virāganibbidā-
5103驱除对有为法的贪爱与喜悦,
Vasena saṅkhatagatarāganandiyo,
5104依灭尽、舍离之力而随观,
Nirodhanissajanavasā’nupassiya
5105如是于生起等一切有为法中;
Tathodayādiyanamasesaṅghate; ()
24
24.
5107以厌恶之心随观、磨练
Vidhāyadubbidhamanupassato kasato
5108从名色无余地完全观察,
Asesasaṅakkhatamapi nāmarūpato,
5109从缘起、从刹那,其生灭
Nidānato punakhaṇato’dayabbayaṃ
5110以二十五种方式现起;
Upaṭṭhahi dviguṇitapañcavisadhā; ()
25
25.
5112对于智者,这些是幼嫩观的
Sudhīmato taruṇavipassanāyi’me
5113观者的十种随烦恼,
Vipassakassi’ti dasupakkilesakā,
5114即光明、智、喜、轻安、乐、胜解
Bhavuṃpabhāsatimatipītinicchayo
5115「乐」者,舍弃寂止与观之倾向的舍。
Sukhī’hanāsamathanikantyupekkhanā; ()
26
26.
5117「净血」者,圆满身躯。
Pasannalohita paripuṇṇaviggahā
5118「出离」者,于无边世界界中。
Viniggatā niravadhilokadhātusu,
5119「观力所生」者,由观之力而显现。
Vipassanābalapabhavā’bhipatthari
5120「善净金汁黄色光」者,如善净金汁之黄色光辉。
Sudhantakañcanarasapiñjarappabhā; ()
27
27.
5122「此道」者,彼等光辉之道不存在。
Ayaṃpatho nabhavati tappabhādayo
5123以贪著为首的诸烦恼为事,
Visattikāpabhutikilesavatthukā,
5124从彼观察再生与坏灭之人,
Punodayabbaya manupassato tato
5125道生起,前往十种随烦恼;
Patho samubbhavi dasupakkilesagaṃ; ()
28
28.
5127对道与非道善加审察之
Pathāpathaṃ samupaparikkhatoiti
5128智者、初观者,由此
Sudhīmato taruṇavipassakassayā,
5129生起锐利的观慧。
Samuṭṭhitā nisitavipassanāmati
5130称为道非道智见清净。
Pathāpathikkhaṇakavisuddhi vuccate; ()
29
29.
5132人中牛已达知度彼岸
Narāsabho adhigatañātatīraṇa-
5133了知者,以上断尽之故,
Pariññavā uparipahāṇasaṅkhayā,
5134以遍知,以两种清净之成就
Pariññayā ubhaya visuddhisiddhiyā
5135专注于三谛之见而精勤;
Tisaccadassanapasuto samārabhī; ()
30
30.
5137阐明无常之相与苦之相
Aniccalakkhaṇamapaki dukkhalakkhaṇaṃ
5138无我相者,于一切行中,
Anattalakkhaṇamatha sabbasaṅkhate,
5139如实不见相续之我,
Yathāvato nasamanupassi santati-
5140以圣道之门闭塞稠林;
Riyāpathehica pihitaṃghaṇenaso; ()
31
31.
5142由此净化心于生灭,
Visodhayaṃ matimudayabbaye tato
5143速疾通达三相之明净者,甚多,
Lahuṃ tilakkhaṇavisadattago bhusaṃ,
5144以自己行于观道
Vipassanāpathapaṭipanna mattanā
5145未得破坏怖畏智等为首;
Alatthabhaṅgadhibhayañāṇamādikaṃ; ()
32
32.
5147自觉者的上行随观——
Sayambhuno uparinavānupassanā-
5148此处阐明九种功德的显示,
Vibhāvanā navaguṇavaṇṇanāyidha,
5149施设九种智的修习,
Vidhīyate navavidhañṇabhāvanā
5150称为连同明白句的清净;
Pavuccate sapakaṭipadāvisuddhiti; ()
33
33.
5152以意趣亦覆盖四谛——
Matīhitihipi catusaccachādaka-
5153破除黑暗之后紧接着坚固,
Tamovidhaṃsana samanantaraṃ thiraṃ,
5154获得以灭为所缘的种姓智——
Nirodhagocaramalabhittha gotrabhu-
5155智者超越非圣种姓之外;
Matiṃ sudhī anariyagottabāhiraṃ; ()
34
34.
5157被赋予殊胜种姓智之名,
Pasatthagotrabhumatidinnasaññakaṃ
5158智者连根拔除三种垢秽,
Samūlamuddhaṭakalusattayaṃ sudhī,
5159断除系缚、恶趣、堕落等。
Vibandhaduggativinipātanādikaṃ
5160于是,此获得者获得了智见;
Athādimaṃpaṭilabhī ñāṇadassanaṃ; ()
35
35.
5162诸智者说:『即无间果』,
Yadevanantaraphaladanti paṇḍitā
5163彼亦获得了对该果的省察,
Vadantitapphalamapi paccavekkhaṇaṃ,
5164他为了证得第二地,
Alattha so puna dutiyāya bhumiyā
5165再次修习观;
Vipassanaṃ samadhigamāya bhāvayī; ()
36
36.
5167极度干涸了有苦之泥。
Bhusovisosita bhavadukkhakaddamaṃ
5168无时的、薄少烦恼的三种,
Akālikaṃ tanukatakibbisattayaṃ,
5169无上的第二无垢,于彼果
Anuttaraṃ dutiyamalattha tapphalaṃ
5170具省察,及智见;
Sapaccavekkhaṇamatha ñāṇadassanaṃ; ()
37
37.
5172又自修习观,
Vipassanaṃpunarapibhāvayaṃ sayaṃ
5173已拔除贪欲住处与嗔恨、除有者,
Samuddhaṭālayapaṭighaṃ bhavāpahaṃ,
5174证得具省察的果智
Sapaccavekkhaṇaphalañāṇamajjhagā
5175无上的第三智见
Anuttaraṃ tatiyaka ñāṇadassanaṃ; ()
38
38.
5177以坚固心达至三相
Tilakkhaṇaṃ thiramatimā’bhipattiyā
5178善修习者于上方第四地
Subhāvayika upari catutthabhumiyā,
5179如棕榈顶端之无遮蔽座
Avāriyāsaniriva tālamatthake
5180行于已断烦恼顶者
Kilesamuddhaniranihaccacārinaṃ; ()
39
39.
5182已遮止一切有轮转动
Nivāritākhila bhavacakkavibbhamaṃ
5183具有随眠的有限显现已被舍断,
Savāsanāparimita pakāpanāsanaṃ,
5184无上的智见,非他境界,
Anaññagocara varañāṇadassanaṃ
5185获得了那果,无需再观察;
Alattha tapphalamapipaccavekkhaṇaṃ; ()
40
40.
5187彼时漏尽,超越智见,
Tadāsavakkhayamatigñāṇadassana-
5188被称为清净,因证得阿拉汉果,
Visuddhivuccati arahattapattiyā,
5189与十四种佛智同时俱生。
Sahevacuddasavidha buddhabuddhiyo
5190胜者具足四种无碍解;
Jino catubbidha paṭisambhidālabhī; ()
41
41.
5192不共的六通与十力
Asādhāraṇaṃ ñāṇachakkaṃbalāni
5193十八不共佛法,
Dasa’ṭṭhārasāveṇikā buddhadhammā,
5194四无畏、神通威力
Catuddhāvisārajjamiddhānubhāvā
5195与阿拉汉果一起圆满成就;
Samiddhāsahecārahattena tassa; ()
42
42.
5197以自己的智慧证知应被证知之法
Abhiññeyyadhamme abhiññāya sāmaṃ
5198自己遍知应遍知之法后,
Pariññeyya dhamme pariññāya sāmaṃ,
5199自己舍断应舍断之法后,
Pahātabba dhamme pahantvāna sāmaṃ
5200现证有涅槃之道果后;
Sanibbānamaggapphalaṃ sacchikatvā; ()
43
43.
5202诸法之流转应至何种程度,
Siyāyāvatāñeyya dhammappavatti
5203彼之智流转应至何种程度,
Siyātāvatā tassa ñāṇappavatti,
5204证知后,量度一切知智。
Abhiññāya sabbaññutāñāṇa māsi
5205与阿拉汉果同时,一切知佛陀;
Sahevārahattena sabbaññu buddho; ()
44
44.
5207以道智觉醒,大痴眠已去,
Mahāmohaniddāpagomaggañāṇa-
5208以正觉而光耀,
Ppabuddho’hisambodhiyā sobhamāno,
5209牟尼主以日光般的微笑,
Munindo dinindaṃ’ susandohahāsi-
5210以青莲般的微笑而微笑;
’Ndirāmandirindivarābhaṃahāsi; ()
45
45.
5212善觉者于正觉前所得之不动
Subuddhābhisambodhipubbācalambhā
5213与佛陀太阳升起之黎明同时,
Sahevāruṇo buddhasūrodayena,
5214与应被调伏的亲族一起升起,
Samuṭṭhāsi veneyya bandhūhisaddhiṃ
5215诸已升起的尘垢藏者觉醒;
Pabujjhiṃsu abbhuggatamhojakosā; ()
46
46.
5217彼时在生地,殊胜的光辉
Uḷārāvabhāso tadā jātikhette
5218极为显现,大地震动,
Bhusaṃpātubhuto mahīsampavedhi,
5219岩石、娑罗树、山岩庄严美丽
Siḷāsāḷaseḷāvataṃsā subhāni
5220「诸相」者,三十二种生起于世间;
Nimattāni battiṃsajātātiloke; ()
47
47.
5222「破除暗网等」者,于世间中
Tamojālaviddhaṃsanādīni loke
5223「作此四种事业」者,
Karontova cattārikiccāni’māni,
5224「于彼刹那生起光鬘」者,
Samuṭṭhāsi tasmiṃkhaṇe raṃsimāli
5225「如日族所生之佛陀太阳」者,
Rivādiccavaṃsubbhavo buddhasūro; ()
48
48.
5227「为尘垢雨所覆之大地」者
Mahīlājavuṭṭhīhi sañchannabhutā
5228虚空充满香烟与幡旗,
Nabhaṃ kanibbharaṃ gandhadhupaddhajehi,
5229六欲天界遍满整个世间界,
Chaṇhokulā kevalaṃ lokadhātu
5230大吉祥住处密布垂挂,
Mahāmaṅakgalāvāsa kalīlāvalambiṃ ()
49
49.
5232彼时前来礼敬莲足者,
Tadātappadambhoja pūjāgatānaṃ
5233以恭敬负荷合掌之诸天人,
Siro bhattibhārañjalīnaṃ surānaṃ,
5234无所依之虚空间隙皆辉耀。
Nirālambamākāsa randhaṃ babhāsa
5235光明如小宝冠般可怖;
Pabhāsāra cūḷāmaṇihakā’karāḷaṃ; ()
50
50.
5237功德者,名为蕴相续之清净,
Guṇonāma sakkhandhasantāna suddhi
5238以清净蕴之连结而觉悟者,
Sakosuddhakhanvdhappabandhohi buddho,
5239礼敬彼已成佛者,具足圆满智、
Namobuddhabhutassa nipphantañāṇa-
5240断除之威力、超越色者;
Ppahāṇānubhāvāhirūpassatassa; ()
1085如是,由名为美达难德之行者所造,为一切诗人心生欢喜之因,于《胜者史灯》中,不远之因缘篇,大菩萨证得圣道智正自觉之转起阐明,第十四品。
Iti medhānandābhidhānenayatinā viracite sakalakavijana hadayānandadānanidāne jinavaṃsadīpe avidure nidāne mahā bodhisattassa ariyamaggañāṇābhisambodhi samadhigama pavattiparidīpo cuddasamo saggo.
5242《胜者世系灯》近因缘分第二。
Jinavaṃsadīpe avidure nidānabhāgo dutiyo.
1
1.
5244彼因施予自己的座垫与卧具,
Asseva pakallaṅkavarassakāraṇā
5245以及头肉,并施予妻子儿女,
Sīsakkhimaṃsāni ca dārasunavo,
5246长久以来行此难行之事,
Datvā cirassaṃ akarinti dukkaraṃ
5247彼月族之旗帜如是思惟:
So (indavaṃsā’)bhidhajo vicintayī; ()
2
2.
5249「我从座垫未起身于此处,
Pallaṅkato tāva navuṭṭhahaṃ tahiṃ
5250结跏趺坐七日,」
Pallaṅkamādhāya nisajja sattahaṃ,
5251思惟圆满之牟尼,
Saṅkappapuṇṇo’dhisamādhayo muni
5252正确证入无数亿之定;
Sammā samāpajji anekakoṭiyo; ()
3
3.
5254此尊不舍胜利座之处,
Nā’yaṃ jahāte vijayāsanā’layaṃ
5255凡有任何应作之事,
Yaṃkiñcikiccaṃ karaṇiyamassahi,
5256今亦存在某些天人,
Saṃvijjate dānipi kāci devatā
5257以疑惑击破与寻思。
Saṅkābhighā’tābhivitakkayuṃ iti; ()
4
4.
5259知晓彼等之寻思座已
Tāsaṃ viditvāna vitakkamāsanā
5260彼从座起,刹那间升至虚空界,
Abbhuṭṭhito so gaganaṅgaṇaṃ khaṇaṃ,
5261示现双神变
Saṃdassayanto yamapāṭihāriyaṃ
5262无疑者拔除疑惑之箭;
Nissaṃsayo saṃsayasallamuddharī; ()
5
5.
5264依止此大树之法座
Nissāya pallaṅkamimaṃ mahīruhaṃ
5265我思惟:『已达正觉之足处』,
Sampattasambodhipado’smi cintiya,
5266从菩提座处起身,
Oruyha pakallaṅkaṭhitappadesato
5267于东北方诸方向之间;
Pubbuttarānañhi disāna mantarā; ()
6
6.
5269以七日间因陀罗妙眼——
Sattāha mindivaracārulocana-
5270五种光明流注灌洒,
Pañcappabhāsāranisecanena so,
5271如是礼敬胜菩提座,
Samapūjayanto jayabodhimāsanaṃ
5272世间独眼胜者站立。
Aṭṭhāsi lokekavilocano jino; ()
7
7.
5274前往站立处,从胜座起身之后
Gantvā ṭhītaṭṭhānajayāsanantarā
5275向东西方向,七日之间
Pubbāparassaṃ disi sattavāsaraṃ,
5276放下轮相足迹之莲足者
Nikkhittacakkaṅkitapādapaṅkajo
5277彼行者于化作宝石之经行处行走
So caṅkamī nimmitaratanacaṅkame; ()
8
8.
5279彼觉者于北方与西方之间
So bodhito uttarapacchimantarā
5280由诸天以种种宝石所化作之处
Devehi nānāratanehi nimmite,
5281牟尼于宝殿中七日之间
Sattāhamattaṃ maṇimandire muni
5282正遍思惟正自通达之法
Sammābhidhammaṃ pavihāsi sammasaṃ; ()
9
9.
5284如同凯萨瓦于曼陀罗山搅动大海
Manthācale’nambunidhiṃ’va kesavo
5285以识蕴等四种为基础
Viññāṇakaṇḍādiṭasā catubbidhaṃ,
5286牟尼坐于彼处,以智力
Tasmiṃ nisinno muni dhammasaṅgaṇi-
5287观察难见之法集论
Mālolayī ñāṇabalena duddasaṃ; ()
10
10.
5289韦帕嘎中蕴分别等
Vebhaṅgiyaṃ khandhavibhaṅgamādikaṃ
5290甚深义味难通达
Gambhīramaṭṭhārasadhā sudubbudhaṃ,
5291彼魔破者以智轭终风
So mārabhaṅgo’tha vibhaṅgasāgaraṃ
5292搅动分别之海
Saṃkhobhayī gñāṇayugantavāyunā; ()
11
11.
5294彼胜者了知界空性
So dhātusuññattapajānano jino
5295无有情无命者自性之诸界
Nissattanijjivasabhāvadhātuyo,
5296详细阐述之后,紧接着阐明殊胜的
Vitthārayanto tadanantaraṃ varaṃ
5297种种方法的界论;
Nānānayaṃ dhātukathaṃ vavatthayī; ()
12
12.
5299依蕴等施设,有六种
Khandhādipaññattivasena chabbidhā
5300施设,如是善分别的论母,
Paññattiyo’ti suvibhattamātikaṃ,
5301以一切知者的智慧,而后最上人
Paññāya sabbaññujino’tha puggala-
5302阐述了人施设;
Paññatti mālolayi aggapuggalo; ()
13
13.
5304论辩之狮,进入自宗之圆场,
Vādībhasīho sakavādamaṇḍalaṃ
5305正确地降伏他宗之圆场,
Oruyha sammā paravādamaṇḍalaṃ,
5306集合诸经千八百种,
Suttāni saṅgayha sahassamaṭṭhadhā
5307略摄其义,配以口诵之理趣;
Saṃkhitta mādo mukhavādayuttikaṃ; ()
14
14.
5309以智慧展开自己的
Ñāṇena vitthāriyamāna mattano
5310虽少许,却无边无际、最上的
Kiñcāpya’nantāpariyanta muttamaṃ,
5311诸论师所不能及,
Takkīhi nakkāvacaraṃ nakehici
5312大师完全通达《论事》;
Nātho kathāvatthu mathā’bhisammasi; ()
15
15.
5314彼论以根、蕴等十种为基础,
Yaṃ mūlakhandhādivasā dasabbidhaṃ
5315依略说、详说、句义之次第,
Uddesaniddesapadā’nurūpato,
5316从结论、疑问、分别等方面,
Niṭṭhānato saṃsayato vibhāgiyaṃ
5317以甚深智慧,如大海般深广;
Gambhīrañāṇena’tha sāgarūpamaṃ; ()
16
16.
5319寂静、殊胜、微妙、极难见
Santaṃ paṇitaṃ nipuṇaṃ sududdasaṃ
5320深隐、超越思择范围、不可思议
Guḷhaṃ atakkāvacaraṃ acintiyaṃ,
5321具多种方法之双论,善自制者
Nānānayaṃ taṃ yamakaṃ susaññamo
5322忆持法者,从无余依之义理善加思量;
Dhammassaro sammasi nippadesato; ()
17
17.
5324具多种方法、高耸波涛充满
Nānānayu’ttuṅgataraṅganibbharaṃ
5325以所引义、能引义之宝珠庄严
Neyyatthanītatthamaṇihi maṇḍitaṃ,
5326法间旋转百,复有其他,
Dhammantarāvaṭṭasataṃ athāparaṃ
5327正法蕴水聚充满;
Saddhammakhandhodakakhandhapūritaṃ; ()
18
18.
5329导师二十四三倍缘,
Satthā catubbisa timattapaccaya-
5330时际分别广大港,
Velaṃ paricchedavisālapaṭṭanaṃ,
5331甚深发趣大海论,
Gambhīrapaṭṭhāna mahaṇṇavaṃ kathaṃ
5332以智须弥搅动观察;
Ālolayaṃ sammasi ñāṇamerunā; ()
19
19.
5334无执着智者之牟尼,因缘条件
Nissaṅgañāṇo muni hetupaccayo
5335以『如是』等所建立之论母我
Iccādinā’ropitamātikārahaṃ,
5336已说示之指示句,详细阐释之
Niddiṭṭhanidedasapadaṃ papañcita-
5337所应知者二十四种,极难觉悟;
Ñeyyaṃ catubbīsavidhaṃ sudubbudhaṃ; ()
20
20.
5339依止二十二种,于三法之三
Nissāya bāvīsavidhe tike tika-
5340发趣论中,深奥之名色
Paṭṭhāna mantogadhanāmarūpike
5341依止于无余者,如是二法——
Nissāya nissesake tathā duka-
5342《发趣论》中,心所与名色,
Paṭṭhāna mantogadhanāmarūpike ()
21
21.
5344二十二种三法论母于二法中,
Bāvisamattā tikamātikā duke
5345置入《发趣论》,此为二法三法,
Pakkhippa paṭṭhānavidaṃ dukantikaṃ,
5346以二十二种三法于百二法中,
Bāvīsamattāya tike sataṃduke
5347置入此《发趣论》,此为三法二法。
Pakkhippa paṭṭhānamidaṃka tikaddukaṃ; ()
22
22.
5349在三法中作了二十二三法组,
Katvā tikesve’va tike duvīsati
5350从《发趣论》至《论母》中的三法组,作了三三组合;
Paṭṭhāna mantogatike tikattikaṃ,
5351在二法中同样作了一百二法组,
Katvā dukesve’va tathā sataṃduke
5352从《发趣论》至《论母》中的二法组,作了二二组合;
Paṭṭhāna mantāgetike dukaddukaṃ; ()
23
23.
5354如是在顺次中,我生起了所投入的,
Iccānulome janayāni pakkhipaṃ
5355在六种逆次中,亦生起了所投入的诸法则。
Cha ppaccanīye’pi nayāni pakkhipaṃ,
5356如是投入顺逆——
Evaṃ khipitvā anulomapaccani-
5357以及那些六种逆顺者;
Yecā’pi cha ppaccaniyā’nulomake; ()
24
24.
5359以智慧须弥山
Gambhīrapaṭṭhānamahodadhiṃ iti
5360搅动甚深发趣大海洋,
Saṅkhobhayaṃ sammasi ñāṇamerunā,
5361对彼搅动者,连同所依的皮
Taṃ sammasantassa savatthukaṃ chavi-
5362肤色已平息,血已清净;
Vaṇṇo pasanto’si pasīdi lohitaṃ; ()
25
25.
5364彼刹那,四大种界
Tasmiṃkhaṇe cattajavaṇṇadhātuyo
5365住立于八十肘之处,
Aṭṭhaṃsu ṭhānamhi asitihatthake,
5366除了胜解力之外,从身体
Aññatra’dhiṭṭhānabalaṃ sarīrato
5367六色光明放射而出;
Chabbaṇṇaraṃsī visarā’hiniccharuṃ; ()
26
26.
5369如苔藓、迦陵伽河、因陀罗之主、
Sevālakālindinadi’ndirāpati-
5370青衣、青莲花色之寂静光辉,
Nilambari’ndivaravaṇṇasantibhā,
5371「发端生出之须毛,大量地」
Kesa’kkhimassūhika viniggatā bhusaṃ
5372「青光辉之残余相似者,装饰之;」
Nīlappabhā’sesadisā alaṅkaruṃ; ()
27
27.
5374「彼等之脂肪残余相似而嬉戏者」
Tāsaṃ vasā’ sesadisāvilāsinī
5375「如同披覆青色毛毯者,」
Āsuṃ yathā pārutanīlakambalā,
5376「彼等充满轮围之」
Tā cakkavāḷāti papūrayantiyo
5377「奔驰,如青莲花粉相似者;」
Dhāviṃsu nilopalacuṇṇasannibhā; ()
28
28.
5379无余世间的雌黄与郁金
Nissesalokaṃ haritālakuṅkuma-
5380粉末与黄金液混合,
Cuṇṇehi sovaṇṇarasehi missakaṃ,
5381彷佛涂抹般的黄色光线
Ālepayantīviya pītaraṃsiyo
5382已出现,其身体如金色;
Yā niggatā kañcanasannibhattacā; ()
29
29.
5384依彼等之力,须弥卢山
Tāsaṃ vasenā’si siṇerupabbata-
5385王彷佛融入大海水中,
Rājā vilino’va mahaṇṇave jalaṃ,
5386诸方象如同被思量而成
Saṃkappitā’va’ṭṭha disāgajā’bhavuṃ
5387以驱逐黄金色之想等;
Niddhantacāmīkarakappanādinā; ()
30
30.
5389如同洒遍紫胶汁
Lākhārasānaṃ parisecanaṃ viya
5390如同撒散红土粉
Nindūracuṇṇo’kiraṇaṃ’va yādisi,
5391黄昏光辉之红色光线
Sañjhāpabhārattasurattaraṃsiyo
5392出现而奔驰,带着肉与血;
Nikkhamma dhāviṃsu samaṃsalohitā; ()
31
31.
5394依彼等之力,遍一切地之大地
Tāsaṃ vasenā’khilabhūmikāminī
5395如沉没于上层海中,
Āsī nimuggāriva uttaraṇṇave,
5396一切物品如以莲花色善造作者,
Ambhojarāgehi sunimmitāni’va
5397于三界中生起;
Sabbāni dabbānya’bhavuṃ jagattaye;()
32
32.
5399彼黄花、素馨花、茉莉花、月光花
Yākundasogandhikacandacandikā-
5400与龙脑、乳海波浪之白色,
Kappūrakhīrodadhivīcipaṇḍarā,
5401以骨与齿极度扩展,
Aṭṭhīhi dāṭhāhī vitassaṭā bhusaṃ
5402白色光芒使诸方洁白;
Odātaraṃsī dhavalīkaruṃ disā; ()
33
33.
5404依彼等之力,犹如大地之妇女
Tāsaṃ vasenā’si yathā mahīvadhu
5405以白衣所覆所裹,
Odātavatthehi nivatthapārutā,
5406彼等如乳流灌洒之亲友,
Tā khīradhārāparisekabandhurā
5407佛陀之名声光辉如泉涌流动;
Dhāviṃsu buddhassa yasonibhāpabhā; ()
34
34.
5409一切方位、整个世界界,
Sabbādisāyo’khilalokadhātuyo
5410以茜草泥涂抹
Mañjiṭṭhapaṅkehi vilepayanti’ca,
5411从彼处彼处出离的茜草光辉
Nikkhamma mañjiṭṭhapabhā tatotato
5412奔驰着,如同碎珊瑚般的寂静光
Dhāviṃsu sañcuṇṇapavāḷasantibhā ()
35
35.
5414以青等界的五种精华
Nīlādidhātussarasehi pañcahi
5415以色、以花、以宝石、以众生,
Vaṇṇehi pupphehi maṇīhisattahi,
5416「光辉充满」,诸光明
Sampūrayantī’va pabhā pabhassarā
5417出离后庄严了整个世间;
Nikkhamma lokaṃ sakalaṃ alaṅkaruṃ; ()
36
36.
5419彼等光线遍满大地、
Tā raṃsiyo byāpiya mediniṃ mahī-
5420持地之水、水下之处及风轮,
Sandhārakaṃ vāri matho samīraṇaṃ,
5421下至无间地狱、上至虚空界顶,
Heṭṭhā’jaṭākāsatalaṃ tathūpari
5422取得了横向无边际的世间;
Gaṇhiṃsu lokaṃ tiriyaṃ nirāvadhiṃ; ()
37
37.
5424天树、园林、宫殿、庄严——
Devaddumu’yyānavimānabhusaṇa-
5425月、星、星群、不死者从彼处,
Canda’kkatārānikarā’marā tato,
5426仅以形相即可了知其存在,
Saṇṭhānamattehi vijāniyā’bhavuṃ
5427彼等今日亦于奔流中出离;
Tā niggatā ajjatanā’pi dhāvare; ()
38
38.
5429因此前往彼处,密集青色枝条的
Tamhā’bhīgantvā ghananīlasākhino
5430尼拘律树枝,如同阎浮叶之想,
Nigrodhasākhissa’japālasaññino,
5431世尊坐于树根下,体验解脱所生之胜乐
Mūle nisajjā’dhisukhaṃ vimuttijaṃ
5432七日间安住于此;
Satthā’nubhonto pavihāsi sattahaṃ; ()
39
39.
5434尔时从彼宫殿下来
Oruyha tasmiṃsamaye vimānato
5435布施等波罗蜜,于有有之间
Dānādayo pāramiyo bhavābhavaṃ,
5436为成就不共智而奔走
Dhāvaṃ asādhāraṇañāṇasiddhiyā
5437『此非我所造作』如是思惟;
Eso’va nā’haṃ abhisaṅkhariṃ iti; ()
40
40.
5439「下望者」,「不见者」,「如此多」。
Otārapekho navipassa ettakaṃ
5440「时」,「污点」,「无污点形色者」。
Kālaṃ kalaṅkaṃ akalaṅkarūpino,
5441满怀忧苦,以眼泪于地上画出十六道
Sokā’kulo acchi chamāya soḷasa-
5442划痕之线,面朝下,容颜暗淡无光;
Lekhā vilekhaṃ kalimā avammukho; ()
41
41.
5444『为何如今不见她』——从未被嫁出
Kasmā napaññāyati’dāni nopitā
5445环顾四方,问道『她去哪里了』,满怀悲苦
Olokayanti kva gato’ti dukkhitaṃ,
5446以忧愁在板上书写文字时
Sokena lekhā likhamāna mañjase
5447见父坐着,面容极为愁苦
Disvā nisinnaṃ pitaraṃ sudummukhaṃ; ()
42
42.
5449彼时,瓦萨瓦提之诸女前往彼处
Tatro pagantvā vasavattidhītaro
5450渴爱、不乐、染、轻浮诸女问道
Pucchiṃsu taṇhā aratī ragā lahuṃ,
5451「父亲啊,父亲啊,您在此思虑何事?
Kiṃ tāta kiṃ tāta kimettha jhāyasi
5452谁是您的敌人?您被谁所击败?」
Ko te paro kena parājito tuvaṃ; ()
43
43.
5454「净饭王之子」
Suddhodanassā’vanipassa oraso
5455「证得无上正自觉位时,于口中涂抹煤灰」
Patvā’hisambodhipadaṃka mukhe masiṃ,
5456「已断魔缚者涂抹了我,」
Makkhesi me chinditamārabandhano
5457「因此我悲伤」,恶魔如是说;
Tasmā’nusocāmi kathesi pāpimā; ()
44
44.
5459「如同带来醉象一般,带来那战胜魔者」
Ānīya taṃ mattagajaṃ’va mārajiṃ
5460「我们以贪等索善加系缚」
Rāgādipāsehi mayaṃ subandhiya,
5461「我等将示汝等,父亲,请看我等之力」
Dassāma vo passatha tāta no balaṃ
5462「勿忧,勿怖」,诸女如是说;
Māsoci mājhāyi’ti dhītaro’bravuṃ; ()
45
45.
5464彼等持爱欲庄严之战具而降临,
Siṅgārasaṅgāmadharā’vatārinī
5465持眉弓、箭、武器,
Bhubhaṅgabāṇāsanamattadhārinī,
5466装备侧目之箭,亦无所发,
Āropitā’pāṅgasarā’pya’nissarā
5467于破坏欲敌魔敌之箭中;
Kāmārimārārisaravyadāraṇe; ()
46
46.
5469如青苔般青黑、无垢的鬈发纷乱,
Sevālanīlāmalakuntalākulā
5470如新月纹般的额轮圆满,
Bālindulekhe’valalāṭamaṇḍalā
5471如青莲般的眼目、摇动的金耳环——
Niluppalakkhī calahemakuṇḍalā-
5472装饰耳朵的耳环光辉灿烂。
Laṅkārakaṇṇā’likalāpabhā’lakā ()
47
47.
5474如风中藤蔓摇曳、盛开的茉莉花——
Vāṇilatāvellitaphullamālatī-
5475齿列洁白、唇如嫩叶般红润,
Dantāvalī pallavapāṭalādharā,
5476其鼻如欲神游戏处之金铃,
Kandappakīḷālayahemakāhaḷa-
5477如莲无垢之面容;
Saṅkāsanāsā kamalāmalānanā; ()
48
48.
5479如闪电光之美臂,动摇不定,
Vijjullatā cārubhujā calācala-
5480游戏垂悬之乳房如天鹅群,
Līlāvalambatthanahaṃsamaṇḍalā,
5481如金树缠绕拥抱游戏之肩,
Cāmīkarāliṅgavilāsakandharā
5482如盐水蔓藤叶般柔软之指;
Lāvaṇṇa vallidalakomalaṅgulī; ()
49
49.
5484无腰带、无缠绕、无系缚之部分者
Nimmekhalālinavilaggabhāginī
5485游戏河岸、广大、红色者
Kīḷānadīkulavisālasoṇinī,
5486五箭之火焰、烟、煤炭、黑色
Kandappadappānaladhūmakajjala-
5487毛列所缠绕之脐轮
Romāvalivellitanābhimaṇḍala; ()
50
50.
5489丰满之大腿小腿、花蕾指甲列
Pīnorujaṅghā kalikānakhāvalī
5490彼女身体肢体之美丽、动人之形体者
Tā’naṅakgaraṅgaṅajahāriviggahā,
5491魔女们前往无垢的胜者所在之处,
Māraṅganā yatra niraṅgaṇo jino
5492她们为爱欲之酒所醉、为狂乱所苦;
Tatrā’gamuṃ rāgasurāmadā’turā; ()
51
51.
5494在鸯耆罗沙之子的金色镜面般的容颜上,
Aṅgīrasassā’nanasoṇṇadappaṇe
5495那些美女们,莲花眼的妙女们,
Tā sundarī bimbitalocanindirā,
5496为了制造爱神游戏的争斗,
Kandappakīḷākalahaṃ vidhātave
5497说道:『时机已到,若汝愿意的话。』
Kāloyamiccāhu tuvaṃ yadicchasi; ()
52
52.
5499「你的侍女们已被遣散,我们」
Vyāpāritā te paricārikā mayaṃ
5500「今已被意欲之主带至此处,」
Etthāgatā homa manobhunā’dhunā,
5501「此时正是亲吻莲花般面容之时,」
Vattambujānaṃ paricumbane ayaṃ
5502「受用最上者啊,你还想要什么?」
Kālonu bhogotama kiṃnayicchasi; ()
53
53.
5504「尊者啊,在你那如满瓶般的苦行林中,」
Bho puṇṇakumbhe’va tavo’ramandire
5505「毛发竖立、青色发髻高耸之处,」
Uddhaggalomu’ssitanīlaketane,
5506「为我等欲爱灌顶之吉祥」
Kāmāhisekussavamaṅgalāya no
5507「岂不应备此丰满之乳房?」
Sajjethi’me pīnapayodhare nakiṃ; ()
54
54.
5509「汝之唇莲,岂非我等之下唇所系?」
Vattambuje no adharaṃ’subandhure
5510「汝之眼蜂群,岂非于唇果处?」
Nettālimālā nahivumbare tava,
5511「大地主啊,欲神之箭唯射向我等」
Amhesuyevā’bhipatanti bhomuni
5512「汝之悲悯在何处?」
Kandappabāṇā karuṇā kuhiṃ tavaṃ ()
55
55.
5514「汝乃少年主,我亦少年女
Tvaṃ yobbano sāmi mayañca yobbanī
5515时节已至,林野可爱
Kālo vasatto vipinaṃ manoramaṃ’
5516柔风吹拂,何故迟延?
Mandānilo vāyati kiṃ cirāyate
5517汝之无欲者,如无垢者,何故如是?
Tuyhaṃ anaṅgo’va niraṅgaṇo’si kiṃ; ()
56
56.
5519此等天衣与装饰
Dibbāni vatthābharaṇāni’māni’pi
5520与羞耻俱,岂不松弛耶?」
Lajjāya saddhiṃka sithilibhavanti no’
5521「与我们无垢者同等无垢,」
Amhesvanaṅgena samaṃ anaṅgaṇaṃ
5522「坚固手魔啊,汝之心实为稀有。」
Daḷahatta māyāti manaṃ tava’bbhutaṃ; ()
57
57.
5524「如是说此入心之语后,」
Iccānigammaṃ hadayaṅgamaṃ giraṃ
5525「以天之柔和音声说已,」
Vatvāna dibbena sarena mañjunā,
5526「诸欲贪所恼者,即诸男子之意向,」
Kāmāturānanti pumānamāsayā
5527「高低不等地思量着魔之诸女。」
Uccāvacā cintiyamāradhītaro; ()
58
58.
5529「以少女嬉戏等方式,在身体上
Kaññāvilāsādivasena viggahe
5530各自造作百种姿态,
Nimmāya paccekasataṃ padassiya,
5531尊者,我等侍奉您的足」,
Pāde mayaṃ bho paricārayāma te
5532如是说已,努力取悦于彼;
Vatvā tamārādhayituṃ parakkamuṃ; ()
59
59.
5534大牟尼在《法句》中唱诵这些偈颂,
Gāthā imā dhammapade mahāmuni
5535为了破除彼等无形者之姿态,
Saṅgāyi tāsaṃ tamanaṅgabhaṅgīnaṃ,
5536说已,我等无能力诱惑之
Vatvā nasakkoma mayaṃ pakalobhituṃ
5537彼等空手而归,返至父处;
Tā rittahatthā pitaraṃ upāgamuṃ; ()
60
60.
5539从彼处前往,至名为穆咤陵德之
Gantvā tato so mucalindasaññino
5540树根处,穆咤陵德龙王
Rukkhassa mūle mucalindabhogino,
5541以身圈围绕,奉献精舍
Bhogāvaligandhakuṭiṃka samappito
5542七日间修习最上禅那;
Sattāhamajjhāvasi jhānamuttamaṃ; ()
61
61.
5544于王树根处,枝叶之荫下,
Mulamhi rājāyatanassa sākhino
5545结跏趺而坐,满足于七日,
Pallaṅka mādhāya nisajja sattahaṃ,
5546断有缚之师,从彼处前往,
Tamhābhi’gantvā bhavabandhanacchido
5547品味解脱生之乐;
Satthā valañjesi vimuttijaṃ sukhaṃ; ()
62
62.
5549导师如是住,常乐利他者,满七日又七日,
Satthā evakaṃ vasanto parahitatirato sattasattāhamattaṃ
5550凡诸食事务,应常行持者,及诸高下事;
Yaṃkiñcāhārakiccaṃ dhuvaparihariyaṃ kiccamuccāvacampi;
5551不作禅那道果之乐为无缺,遍触而显现
Nākāsi jhānamaggapphakhalasukhamakhilaṃ samphusanto vibhāsi
5552足施齿木水,马嘎达无畏,彼天帝萨咖
Pādāsi dantapoṇodaka magada’bhayaṃ tassa devanamindo; ()
1148如是由名为梅达难德之行者所造,为一切诗人心喜悦之因,于胜者史灯中,于寂静因缘,世尊七个七日经过之阐明,第十五品
Iti medhānandābhidhānena yatinā viracite sakalakavijana hadayānandadānanidāne jinavaṃsadīpe santikenidāne bhagavato sattasattāhavitikkamappavatti paridīpo paṇṇarasamo saggo.
1
1.
5555于根本王榻树荫下(哈利尼)
Mūle rājāyatanaviṭapacchāyāmano (hārini)
5556洗净口后,世尊坐于彼处时
Vikkhāletvā bhagavati mukhaṃ tasmiṃ nisinne sati,
5557为商业利益,从自己国土,两兄弟商人
Vāṇijjatthaṃ nija janapadā dve bhātikāka vāṇijā
5558「前往中部地区者,于该处中途」,
Gacchantā majjhimajanapadaṃ taṃṭhāna majjhotaruṃ; ()
2
2.
5560「见佛具无比威光,由信驱使」,
Buddhaṃ disvā nirupamasiriṃ saddhāya sañcoditā
5561「备办甜蜜之甜物、搅拌之蜜团」,
Sampādetvā madhurivamadhuṃ manthaṃ madhūpiṇḍikaṃ,
5562「『尊者!愿您们受用我们的食物,请接受施食』」,
Bhante tumhe anubhavatha no bhikkhaṃ paṭiggaṇhiya
5563「如是说已,彼二人合掌而立」,
Evaṃ vatvātadubhayajanā aṭṭhaṃsu baddhañjalī; ()
3
3.
5565「诸佛实不于手掌莲花中受取」
Sabbe buddhā nahi karatalambhojesu gaṇhanti kho
5566「我将为世尊准备」——我在何处接受此事?
Saṅkappettassi’ti bhagavatokismiṃ paṭicchāmahaṃ,
5567善忆念心行,在石板上量度
Cittācāraṃ sumariya silāpatte pamāṇupage
5568四大王天——多闻天王等——当时来到足下;
Pādāsuṃ sampati catumahārājā kuverādayo; ()
4
4.
5570合为一后,依止四钵而决意
Ekaṃ katvā samuti caturo patte adhiṭṭhāya te
5571食用食物后,世间导师作食后随喜,
Bhutvā’hāraṃ bhuvananayano bhuttānumodaṃ kari,
5572彼等商人归依佛、归依法
Buddhaṃ dhammaṃ saraṇamagamuṃ te tenuho’vāṇijā
5573世间首次生起两位近事男
Jātā loke sakalapaṭhamaṃ dvevāciko’ pāsakā; ()
5
5.
5575对于彼二人,应善加守护,如是请求
Tesaṃ dvinnaṃ suparihariyaṃ dethā’ti saṃyācataṃ
5576网状装饰之手掌,于卢宾陀罗宫殿中
Jālaṅkā’laṅkatakaratalo rupindirā mandire,
5577触及头顶青莲宝珠之游戏嬉乐
Sīsaṃ nilopalamaṇighaṭīlīlāvilāsaṃ phusaṃ
5578彼给予塞瓦离青莲花瓣之美——发髻
Sevāli’ndīvaradalasiriṃ so kesamuṭṭhiṃ adā; ()
6
6.
5580二人得彼等之国土后,安置彼等舍利
Patvā tesaṃ janapadamubho pakkhippa tā dhātuyo
5581世尊在世时,建立大塔,
Jīvantasmiṃ bhagavati mahāthūpaṃ patiṭṭhāpayuṃ,
5582令林中天人众惊叹,名为阿迦巴拉之处,
Vimhāpento vanasuragaṇaṃ yatrā’japālābhidho
5583尼俱律树在彼处,胜者从彼处出定而前往;
Nigrodho’si tahimupagamī muṭṭhāya tamhā jino; ()
7
7.
5585此法乃自证之法,难觉难见,
Svā’yaṃ dhammo sayamadhigato dubbodhanoduddaso
5586如是彼如是思惟法之甚深性,
Iccevaṃ so samabhivivinaṃ dhammassa gambhīrataṃ,
5587世尊之心成为少欲者,大梵天知晓其心意。
Appo’ssukko’bhavi bhagavato cittaṃ viditvā mahā-
5588梵天前来请求彼自证者说法;
Brahmā’gantvā sayamadhigataṃ desetumāyācī taṃ; ()
8
8.
5590彼世间归依者接受梵天之劝请
Gaṇhitvā so bhuvanasaraṇo ajjhosanaṃ brahmuno
5591我应说此初无等法,此难见法,
Deseyyaṃ kho paṭhamamasamaṃ dhammaṃ imaṃ duddasaṃ,
5592谁能了知耶?彼善忆者忆念阿拉喇与伍德咖
Kassā’hanti sumariya vasī āḷārakocuddako
5593实能通达者,我见彼等之死;
Abbhaññātuṃ vata paṭibalātesaṃ cutiṃ addasaṃ ()
9
9.
5595彼牟尼具智者省察,彼等五群比丘于有中
Āvajjento munikatavidū te pañcavagge bhavā
5596比丘们对法已熟习,现今在何处可得见?
Bhikkhu dhamme kataparicayā kutrā’dhunā vijjare,
5597知晓在波罗奈的仙人堕处,于阿萨拉哈月
Bārānasyaṃ itisipatane ñatvāna āsāḷhiyā
5598十五日,牟尼进入波罗奈;
Māse pañcaddasiya masamo bārāṇasiṃ pāvisi; ()
10
10.
5600来时,在路中间见到邪命外道伍巴咖,
Āgacchantaṃ samuni upakaṃ ājīvakaṃ antarā-
5601于行走之时,告知自己的佛陀性,
Magge disvā gamanasamaye buddhattanaṃ attano,
5602彼以疑心了知后,从远处认出
Ācikkhitvā vimati matarī saññāya taṃ dūrato
5603「诸象群厌离后,共同和合地做了什么?」
Nibbinditvā katika makaruṃ vaggā samaggā vasī; ()
11
11.
5605「人中狮子知晓它们心中的变化后,特别地散发」
Ñatvā tesaṃ manasi vikatiṃ odissakaṃ samphari
5606「慈心。那时诸象群受到触动,」
Mettaṃ cittaṃ narahari tato phuṭṭhāsamānā vasī,
5607「知晓怙主已到来,以牙爪清扫地面、合掌而来,」
Nāthaṃ natvā dasanakhasamodhāna’jalīhā’gataṃ
5608「前往迎接,在那里清扫地面,铺设座位;」
Paccuggantvā tahimahiharuṃ papphoṭhayitvā’sanaṃ; ()
12
12.
5610「『朋友们,你们不要伤害此人』等语」
Mākho tumhe pariharathamaṃ eyā’vusotyā’dinā
5611牟尼令诸沙门了知自己的一切知性,
Saññāpetvā samuni samaṇe sabbaññutaṃ attano,
5612以十八亿九十俱胝梵天庄严,
Koṭīha’ṭṭhārasahi navuto brahmehi cā’laṅkari
5613在波罗奈仙人堕处宣说佛陀教法;
Bārāṇasyaṃ pani’sipatane paññattabuddhāsanaṃ; ()
13
13.
5615利益他者的胜者转动法轮,
Saṃvattetvā parahitakaro so dhammacakkaṃ jino
5616以名为贡德尼亚的沙门为首的十八亿,
Koṇḍaññākhyassamaṇapamukhe koṭīnamaṭṭhārasa,
5617令彼等梵天正确安立于初果。
Brahmāno te paṭhamakaphale sammā patiṭṭhāpayi
5618当经说完时,大地女神震动甚剧;
Kampitthā’yaṃka vasumativadhū suttāvasāne bhusaṃ; ()
14
14.
5620瓦巴长老于第二日,如是日日次第,
Vappatthero dutiyadivase’ tye’vaṃ dinānukkamaṃ
5621彼等依热诚而住者,成为入流者及其余诸位,
Sotāpannā taditaravasī ātappamanvāya te,
5622一切长老于说法时,详细阐述空性,
Sabbetherā bhaṇitasamaye vitthāritassuññate
5623于经义中,离诸疲劳,得达喜悦;
Suttattasmiṃ vigatadarathā āsuṃ pahiṇāsvā; ()
15
15.
5625厌离一切境界,从住处出离
Nibbinditvā nikhilavisaye nikkhanta māvāsato
5626见已,导师召唤亚沙族子,
Disvā satthā yasakulasutaṃ pakkosayitvāna taṃ,
5627于彼夜,令得初果,于夜终之日
Tāyaṃ ratyaṃ paṭhamakaphalaṃ ratyāvasāne dine
5628令出家,令达上之道果;
Pabbājesi uparimakhilaṃ maggapphalaṃ pāpayaṃ; ()
16
16.
5630令亚沙族子之亲友众人出家后,
Pabbājetvā yasakulasutassambhattamitte jane
5631令五十四人得达道果,
Sampāpesi adhikacaturo paññāsa maggapphalaṃ,
5632如是,漏尽者之自在众生于世间成六十
Evaṃ khīṇāsavavasigaṇe jāte’kasaṭṭhyā bhuvi
5633瓦萨终了时,牟尼遣彼诸比丘行游方;
Vassāna’nte pahiṇi muni te bhikkhu disācārikaṃ; ()
17
17.
5635彼大雄者如狮子行,自往伍儒韦喇
Gacchanto so haririva mahāvīro’ruvelaṃ sayaṃ
5636见咖巴西咖林丛中三十人众,
Disvā kappāsikavanaghaṭe tiṃsappamāṇe jane,
5637令出家已作律仪,彼等跋德瓦嘎众
Pabbājesi katavinayanā te bhaddavaggeyyakā
5638诸比丘得道果味,随行游方;
Bhikkhūmaggapphalarasamudā anvācaruṃ cārikaṃ; ()
18
18.
5640导师胜者解结发,从彼到达伍儒韦喇
Netā jetā vijaṭitajaṭo patto’ruvelaṃ tato
5641示现了殊胜的神变以破除疑惑,
Saṃdassetvā vimatiharaṇaṃ so pāṭihīraṃ varaṃ,
5642令三兄弟等众多结发外道中的上首者出家,
Pabbājetvā jaṭilapavare tebhātike’nekadhā
5643使他们断除了律中所说的内外结发,
Chindāpetvā vinayamakā antobahiddhajaṭaṃ; ()
19
19.
5645令众多结发者出家,使其他人成为无结发者,
Pabbājetvā pacurajaṭile katve’tare nijjaṭe
5646与彼等一千位漏尽者一起,无与伦比者,
Saddhiṃ tehī dasasatamahākhīṇāsavehā’samo,
5647向四方各处放射出极为殊妙的六色光芒
Nicchārento disidisi bhusaṃ chabbaṇṇaraṃsiṃka subhaṃ
5648忆念王之言语,进入王舍城。
Rañño vācaṃ sumariya puraṃ rājaggahaṃ pāvisi; ()
20
20.
5650彼处,善逝住于竹林松鼠饲养处。
Tatrā’sante vasati sugate laṭṭhibbanuyyānage
5651彼事,悦耳之言说,由园林守护者所告知。
Vuttantaṃ taṃ savaṇasubhagaṃ uyyānapāloditaṃ,
5652闻已,以合掌莲花供养足座。
Sutvā baddhañjalisarasije pādāsane pūjayī
5653世尊以十二万那由他摄受彼摩揭陀人。
Bhunātho bārasahi nahutehā’gamma so māgadho ()
21
21.
5655破除长久亲近之见,彼等迦叶等自在者。
Bhetvā diṭṭhiṃ ciraparicitaṃ te kassapādī vasī
5656王见世尊于彼时行法,
Disvā rājā bhagavati tadā dhammaṃcarante tahiṃ,
5657彼无疑者饮极甘美之法甘露,
Nikkaṅkho so sumadhurataraṃ pitvāna dhammāmataṃ
5658与十一万众共证得初果;
Saddhiṃ ekādasahi nahutehā’dophalaṃ pāpuṇi; ()
22
22.
5660得安息、离怖畏而成大近事男,
Laddhassāso darathavigamā hutvā mahopāsako
5661请求:『愿以善逝为首之僧团明日受我食』,
Svemebhikkhaṃ kasugatapamukho saṅghādhivāsessatu,
5662礼拜双足莲花已,
Āyācitvā namiya caraṇadvandāravindadvayaṃ
5663那位名为宾比萨拉的有眷属者,从座起身前来;
Paccuṭṭhāyā’gami sapariso so bimbisārābhidho; ()
23
23.
5665清晨时分,从王舍城出发的八十万
Pāto rājaggahanagarato koṭīnamaṭṭhārasa
5666城中居民,为了见世间无比光辉的佛陀,前往竹林,
Daṭṭhuṃ buddhaṃ nirupamasiriṃ laṭṭhīvane nāgarā,
5667第二日聚集成群,由于拥挤,
Rāsibhūtā dutiyadivase ekassa bhikkhussa’pi
5668即使一位比丘也没有进入的空间,长久以来;
Sambādhattā nahipavisanokāso’si dighañjase; ()
24
24.
5670萨咖观察到此不如意之事后,从所坐之座
Āvajjetvākimanabhimataṃ sakko nisinnāsanaṃ
5671「生起热恼」者,彼时成为新学童,
Uṇhākāraṃ janayi’ti tadā hutvā navo māṇavo,
5672「道已渡」者,以偈颂在前赞叹三衣,
Maggo’tiṇṇo abhavi purato gāthāhi vatthuttayaṃ
5673「愿世尊勿思食事」如是说;
Saṃvaṇṇetto bhavatu bhagavā māchintabhatto iti; ()
25
25.
5675施与以善逝为首之僧团布施后,抵达王舍城,
Dānaṃ datvā sugatapamukhassaṅghassa rājaggahaṃ
5676「地主之城已到达,除三衣外,
Sampattassā’vanipatipuraṃ aññatravatthuttayā,
5677「尊者,我于此如何住?」时时如是问。
Bhante sohaṃ kathamihavase velāya’velāyapi
5678「我愿前往」,如是禀告;
Ākaṅkheyyaṃ tvadupagamituṃ iccevamārocayī; ()
26
26.
5680「名为竹林的寂静园林,清凉有荫,」
Sandacchāyaṃ vijanapavanaṃ yaṃ veḷudāyavhayaṃ
5681「我的园林胜过天界园林,距离不远,」
Uyyānaṃ me jitasuravanaṃ taṃ nātidurantike,
5682「供养胜者之足掌,以网缦覆盖,以绿」
Sampūjento jinakaratale jālāvanaddhe hari-
5683「宝石色泽的阿诺提咖河水,国王令其流入;」
Bhiṅkārenā’hariyaka salilaṃ pātesi taṃ patthivo; ()
27
27.
5685「世界边缘山脉之腰带,宾迦山林之眼目」
Lokālokācalataṭakaṭī viñjhāṭavīlocanā
5686恒河、亚穆纳河、萨拉巴胡河、玛希河、三山之地,
Gaṅakgāpāṅakgā danakasikharibāhā tikuṭatthanā,
5687穿着水衣者(诸龙)发出欢呼声,如同随喜功德,
Ugghosentī jaladhivasanā puññānumodantiva
5688以『善哉』之声,大地女神在那一刻震动;
Sādhū’tyā’yaṃ vasumativadhū saṅkampi tasmiṃkhaṇe; ()
28
28.
5690导师接受了那座极为悦意的园林,
Āramaṃ taṃ parama ruciraṃ satthā paṭiggaṇhiya
5691说法后,从座起,由比丘们围绕而去,
Dhammaṃ vatvā’gami parivuto bhikkhūhi vuṭṭhā’sanā,
5692在那时,那两位坚固的朋友获得了最上甘露
Tasmiṃ kāle paramamamataṃ ye daḷhamittā ubho
5693寻访彼彼村落、镇市、城邑而行;
Taṃ taṃ gāmaṃ nigamanagaraṃ anvesamānā’caruṃ; ()
29
29.
5695见彼阿沙基长老为乞食而游行于彼等处,诸根寂静、调伏,
Āhiṇḍantaṃ tahimanugharaṃ piṇḍāya tesva’ssaji-
5696名为伍巴帝萨的婆罗门
Ttheraṃ disvā samitadamitaṃ vippo’patissā’bhidho,
5697得到机会,随行其足迹,听闻二偈句后,
Laddho’kāso padamanuvajaṃka sutvādvi gāthāpadaṃ
5698成为入流者,断除三结;
Sotāpanno’ bhavi vijaṭayaṃ saṃyojanāhaṃ tayaṃ; ()
30
30.
5700舍利弗听闻彼所说甘露甜美之偈后
Gāthaṃ sutvā amatamadhuraṃ taṃ sāriputto’ditaṃ
5701摩嘎剌那已断除三结,
Moggallāno kaapanuditathāsaṃyojanānaṃ tayaṃ,
5702出家后,彼二人引领诸游方者
Pabbajjitvā tadubhaya janā netvā paribbājake
5703抵达园林,令彼等欢喜不死至上之导师;
Patvārāmaṃ amataparamā satthāramārādhayuṃ; ()
31
31.
5705仅七日内,通达大种后,
Sattāhene’va’dhigami mahābhute pariggaṇhiya
5706摩嘎剌那征服彼等,其余三道及其果,
Moggallāno vasi taditaraṃ maggattayaṃ tapphalaṃ,
5707一个半月中精勤修习,经中所说已被宣说
Māsassa’ddhaṃ katavīriyavā suttaṃ parasso’ditaṃ
5708听闻法后,自在者、彼法将证得;
Sutvā dhammaṃ adhigami vasī taṃ dhammasenāpatī; ()
32
32.
5710法主宣说:『此二者为我声闻中『,
Dhammassāmī karahaci ubho te sāvakānaṃ mamaṃ
5711『最上、吉祥、双贤』,如是牟尼记说,
Aggaṃ bhaddaṃ yugamiti ime pabyākarotto munī,
5712知晓前世行后,将其安立于最上位,
Aggaṭṭhāne purimacaritaṃ ñatvā patiṭṭhāpayī
5713遍照整个大众,如月照耀昆达林;
Sampinento sakalaparisaṃ cando’va kundāṭaviṃ; ()
33
33.
5715听闻后,净饭王之子、我子,现今
Sutvā suddhodananarapati putto mamaṃ sampati
5716成佛后,精勤修行,长久依止王舍城,
Buddho hutvā padahiya ciraṃ nissāya rājaggahaṃ,
5717救度一切众生脱离轮回险难之处,
Uttārento sakalajanataṃ saṃsārakantārato
5718转动赐予安乐的正法轮而住;
Saṃvattetto vasati sivadaṃ saddhammacakkaṃiti; ()
34
34.
5720『我今已衰老年迈,寿命已至尽头,
Jiṇṇovuddho pariṇatavayappatto’ hamasmyā dhunā
5721我希望在活着的时候见到我的儿子』,
Jīvantoyevahi mamasutaṃ icchāmi daṭṭhuṃ bhaṇe,
5722如是说后,派遣一位大臣及一百余人前往彼处
Evaṃvatvā’dhikadasasataṃ ekaṃ amaccaṃ tahiṃ
5723「派遣(使者说):『使我儿成为眼识之境!』」
Uyyojesi nayanavisayaṃka puttaṃ karohīti me; ()
35
35.
5725「大臣前往四众会中,见胜者正在说法,」
Gantvā’macco catuparisatiṃ dhammaṃ bhaṇantaṃjinaṃ
5726「与随从合掌而立于一旁,」
Disvā baddhañjali sapariso tatre’kamantaṃ ṭhito,
5727「听闻最上甘甜之法,证得最上道果,」
Sutvādhammaṃ paramamadhuraṃ patvā’ggamaggapphalaṃ
5728「出家后,使王之心莲收缩;」
Pabbajjitvā hadayakamalaṃ kasaṅkocayī rājino; ()
36
36.
5730「王又八次派遣其他随从者。」
Aṭṭhakkhattuṃ puna saparise pāhesi rājāpare
5731八位大臣如是已去,诸大臣未再来,
Aṭṭhā’macce tathariva gatā’maccā napaccā’gatā,
5732出家后证得果德者,彼等亦未能令王心喜悦,
Pabbajjitvā adhigataphalā tecā’pi raññomanaṃ
5733以锐利之慧思惟结缚者;
Nā’rādhesuṃ sunisitadhiyā sañchintasaṃyojanā; ()
37
37.
5735我之死期难知,我今已老,诸子啊,
Dujjāno me maraṇasamayo jiṇṇo’smi tātā’dhunā
5736所以汝能否令吾子入于眼之境界?
Tasmā puttaṃ nayanavisayaṃ kātuṃ samattho’sikiṃ,
5737如是说已,王与眷属于彼处被忧苦所击
Evaṃ vatvā kapuna saparisaṃ sokāphadāyiṃ tahiṃ
5738国王给予许可,派遣大臣前往出家;
Dinnokāsaṃ pahiṇi sacivaṃ pabbajjituṃ bhubhujo; ()
38
38.
5740抵达园林,随众围绕,真实见者萨咤德萨那宣说
Patvā’rāmaṃ parivutajano saccaddaseno’ditaṃ
5741大臣闻已,坚固心意,听闻四圣谛次第说法,
Sutvā’macco thiramati catussaccā’nupubbikathaṃ,
5742出家之后,灭除有怖畏,成为漏尽者
Pabbajjitvā hatabhavabhayo hutvāna khīṇāsavo
5743于此获得第一位阶,在令族姓信乐者中;
Aggaṭṭhānaṃ paṭilabhi kulappāsādikānaṃ idha; ()
39
39.
5745从波罗奈剃发处,前往王舍城
Bārāṇasyaṃ kesipatanato pattassa rājaggahaṃ
5746正自觉者成道后已过五个月,
Sambuddhassā’dhikadinakatī pañcevamāsā’ bhavuṃ,
5747冷季时节已逝去,春季来临时,
Hemantā’tusamayavigamā sante vasante maṇi-
5748园林女神以宝石装饰,芒果嫩芽作庄严;
Bhusākārā upavanavadhū cūtaṅkurā’ laṅkaruṃ; ()
40
40.
5750知时的导师知晓时节,前往咖毕拉城,
Kālaṃ ñatvā kapilanagaraṃ kālaññuno satthuno
5751『现在是前往的时候』,彼自在者咖卢德夷,
Gantuṃ kālo’yamiti adhunā so kāludāyi vasī,
5752赞叹前往的时节,足以作摄受。
Saṃvaṇṇento gamanasamayaṃ kātuṃ alaṃ saṅgahaṃ
5753「亲族欢喜者」,声音极甜美的歌唱者,即杜鹃鸟;
Ñātinantī sumadhurasaro gāthābhigāyī puthu; ()
41
41.
5755缓缓地,香风吹拂,清凉的风现在正吹着
Mandaṃmandaṃ surabhipavano sito’dhunā vāyati
5756林中树枝花朵遍布,醉蜂花环缠绕,
Pupphākiṇṇā vipinaviṭapī mattālimālākulā,
5757恒河池水清净嬉戏,盛开的红莲青莲,
Gaṅgāvāpī vimalasalīlā samphullakañjuppalā
5758傍晚、清晨、白昼开放,一切方向显现;
Sāyaṃka pāto ahani vivaṭā sabbādisā pākaṭā; ()
42
42.
5760尊者,道路上新叶嫩芽的网络,明亮的花穗——
Bhante magge navadalasikhā jālo’jjalā mañjarī-
5761灰烬所覆、蜂群飞散、烟雾黑暗、极为
Bhasmacchannā bhamaravisaraddhumandhakārā bhusaṃ,
5762燃烧着,即使现在,离别者充满盛开的芒果林
Jhāpennā’pe’tarahi virahī samphullacūtāṭavi-
5763火灾,你们即使些许也转为心苦,为何?
Dāvaggī te lavamapi manotāpāya vattanti kiṃ; ()
43
43.
5765欲盲者,现在应使安乐,极为悲伤适宜
Kāmandhānaṃ bhadayamadhunā socāpayattā bhusaṃ
5766枝被截断、叶片脱落、在路上的无忧树
Sākhacchinnā vigalitadalā magge asokaddumā,
5767在别处,林行女足击所苦
Aññatrā’pī vanacaravadhū pādappahārā’turaṃ
5768彼等树端,因芒果嫩叶之美而显耀,新芽茂盛;
Tatvante te karakisalayassobhaṃka virūḷhaṅkurā; ()
44
44.
5770饮用了库杜巴树果实之汁液,正确成熟的杜鹃鸟
Pitvā cutaddūmaphalarasaṃ sammattapuṅkokilā
5771如同韦答离咖鸟般,在树枝上甜美悦耳地鸣叫,
Saṃkujante sarasamadhuraṃ vetāḷikā’va’ñjase,
5772牟尼啊,成群结队的村落少女们,在树足之处
Seṇībhutā janapadavadhū te pādapīṭhe muni
5773昨日以新鲜莲花供养你,摇动着;
Sampūjetuṃ navasarasije hiyyo’vinante dhunā; ()
45
45.
5775今日则连根拔起,折断树枝,手持花束
Āmulaggā dalitaviṭapi pupphañjalihakā’dhunā
5776前来的你,仿佛为了礼敬而低垂,
Āgacchantaṃ tvamahimahituṃ saṃdissare’vo’natā,
5777被风吹动、蜜蜂嗡鸣的花粉团,在你身边
Vātoddhutā bhamaramukharā kiñjakkhapuñjā’ñjase
5778展开,在你面前显现金色螺贝的光辉;
Ātatvante tavaparimukhe sovaṇṇasaṅkhassiriṃ; ()
46
46.
5780尊者啊,因内部浊水的居住而长久
Bhante antokalalasalilāvāsena kālaṃ ciraṃ
5781莲花的花苞闭合,如同冷缩一般蜷曲,
Ambhojānaṃ mukulavikatī siteti’vā’kuñcitā,
5782现在仿佛正在寻求你吉祥足座的庇护
Esantī’ve’tarahi saraṇaṃ te pādabhaddāsane
5783舍弃升起的心热,即春季之热;
Uggacchante pajahiya manotāpaṃ vasantātapaṃ; ()
47
47.
5785以水生青莲为资粮装饰其喙,发出美妙之声
Pātheyya’mbhoruhakuvalayā’laṅkāratuṇḍā kalaṃ
5786震动风之路径,今正飞翔,
Saṅkujantī pavanapadaviṃ uḍḍīyamānā’dhunā,
5787鹅群之首领头顶上的铃铛
Haṃsasseṇika sirasi vajato te bhuyate kiṅkiṇi-
5788充满铃声,如同以花之变化所覆盖的天盖;
Ghosākiṇṇaṃ kusumavikaticchannaṃ vitānaṃ yathā; ()
48
48.
5790以宝石与黄金装饰之重担合掌礼敬
Sampūjenti ratanakanakālaṅakkārabhārañjalī
5791「道路」为森林天女们以花粉雨所覆盖,
Maggo’tiṇṇā vanasuravadhū te lājavuṭṭhīhi’va,
5792「双足」为花蕊所染,「蔓藤」为蜂群所亲吻,「嫩叶」为装饰,「枝条」为花环;
Kiñjakkhehi caraṇayugalaṃ kamandātilandolitā
5793「枝条之列」为装饰;
Vallī bhiṅgāvalikisalayā’laṅkārasākhāvalī; ()
49
49.
5795「欲神」善骑风马,于花簇
Sammārūḷho pavanaturagaṃ kāmākaro mañjari-
5796「箭筒」中,以蜜蜂之音调弦,此时,
Tuṇiresū madhukarasare sandhānayanto’dhunā,
5797「占波花」等花苞之铠甲所庄严
Campeyyādīkusumakalikāsannāhasambhāsuro
5798「世间已失,众人心不安,陷入迷惑」
Naṭṭho loko bahujanamanosaṅakgāma mogāhati;()
50
50.
5800「因为净饭王人主,日种族之旗帜」
Yasmā suddhodananarapabhu ādiccavaṃsaddhajo
5801「年老衰迈,遣我至此,父王欲见汝」
Jiṇṇo vuddho mamihapahiṇi tvaṃ daṭṭhukāmo pitā,
5802「所以世尊,请往咖毕拉城,为应调伏有情之利益」
Tasmā bhante kapilanagaraṃ veneyyasattākaraṃ
5803「前往后令王心不乱,觉悟彼忧恼之心」
Kantvā rañño hadayamakulaṃ bodhetu sokākulaṃ; ()
51
51.
5805「善哉,我将前往彼境,抵达人王之处」
Sādhu’dāyi savisayamahaṃ patvā narādhissaraṃ
5806「我应救度父亲及其他亲族脱离苦海」,
Uttāreyyaṃ pitaramitare bandhū’pi dukkhaṇṇavā,
5807如是说已,齿如珠串、唇如频婆果者
Evaṃvatvā radanakira ṇālaṅkārabimbādharo
5808被法主随从围绕,从王宫出发;
Dhammassāmiparivutavasīrājaggahānikkhami; ()
52
52.
5810以神通力到达王宫上方,索那伍答夷
Patvā rañño uparibhavanaṃ sokāludāyi’ddhiyā
5811受食已,前往彼处,告知:
Bhuttā’hāro tadupagamanaṃ atvāha mārocayaṃ,
5812「为正自觉者,父王所送来的食物,请接受」
Sambuddhatthaṃ pituru’pahaṭaṃ bhikkhaṃka pakaṭiggaṇhiya
5813「安慰」者,世尊以虚空行去往那忧愁充满的家族;
Assāsento vajati nabhasā sokākulaṃtaṃ kulaṃ; ()
53
53.
5815「彼受用」者,日复一日,彼每日一由旬一由旬
Taṃ bhuñjanto divasadivase so yojanaṃ yojanaṃ
5816「缩短」者,为最上悲悯之乐所策励,
Saṅkhepento paramakaruṇārāmāya sañcodito,
5817「引导」者,胜者引导二万漏尽行者
Netvā khīṇāsavayativare vīsaṃ sahassaṃ jino
5818「吉祥住处」者,咖毕拉城,二月间抵达;
Lakkhīvāsaṃ kapilanagaraṃ māsehidvīho’tari; ()
54
54.
5820「未到达」者,世尊未到达城时,我们的亲族上首在何处
Nānuppatte bhagavati puraṃ no ñātiseṭṭhaṃ kuhiṃ
5821「我等将见」者,舍弃心中好奇的释迦族人,
Passissāmā’tya’jahitamanokotuhaḷā sākiyā,
5822园林游行处,寂静之风,尼拘律萨咖之彼处——
Ārāmoyanaṃ vijanapavano nigrodhasakkassa taṃ-
5823「适宜」者,于彼新住所令建造;
Sāruppoti tahimabhinave senāsane māpayuṃ; ()
55
55.
5825前往迎接,以芬芳花朵遍撒合掌之道,
Paccuggantvā surabhikusumākiṇṇañjaliha’ñjase
5826来临的大威力胜者,以王神通庄严,
Āgacchantaṃ sumahakiya jinaṃ rājiddhiyā’laṅkate,
5827于幢旗高举处,令幼小童子在前
Ketuggāhe daharadahare katvā kumāre pure
5828国王与大臣们令极美妙的园林下降;
Rājā’maccā paramaruciraṃ ārāma motārayuṃ; ()
56
56.
5830如月伴众星,于东山之顶以法座
Pallaṅkeno’dayagirisire cando’va tārāvuto
5831为种种漏尽者所围绕,坐于所设之佛座,
Nānākhiṇāsavaparivuto paññattabuddhāsane,
5832此位令释迦族之意莲开敷者
Āsino’yaṃ manakumuduniṃ sakyānamunniddayaṃ
5833彼无忧牟尼除去父之忧暗;
Nissoko so muni parihari sokandhakāraṃ pitu; ()
57
57.
5835此悉达多极为年少,我等已老
Siddhattho’yaṃ paramadaharo amhehi vuddhā mayaṃ
5836「此人是女婿,此人是亲生子,此人是外甥,此人不是」,
Jāmātā’yaṃbhavati tanujo nattānujo no iti,
5837因慢心故,年长者对年少者,对诸王子们说:「你们前去礼敬胜者,我们在你们之后,不」。
Mānatthaddhā daharadahare sakyā kumāre’bravuṃ
5838「你们前去礼敬胜者,我们在你们之后,不」。
Tumhegantvā paṇamatha jinaṃ vo piṭṭhitāhomै no; ()
58
58.
5840观察整个大众,了知彼等之意向,
Āvajjetvā sakalaparisaṃ ñatvā tadajjhāsayaṃ
5841「这些刹帝利,因慢而醉,因财富之酒而醉,
Mānummattā vibhavamadirāmattā ime khattiyā,
5842因此他们不以头顶合掌之嫩芽礼敬我」
Muddhābaddhañjalikisalayā yasmā navandanti maṃ
5843为了令礼敬,从那(禅那)出定后;
Vandāpetuṃ alamiti tato jhānaṃ samāpajjiya; ()
59
59.
5845已得神通者,以自身足尘光辉所触及
Pattā’bhiñño nijapadarajoraṃsihi sañcumbite
5846彼等头顶宝珠山峰上,正自觉者之声明亮地
Tesaṃ cūḷāmaṇigirisire sambuddhasuro lasaṃ,
5847显示双神变无等,破除慢黑暗
Saṃdassento yamakamasamaṃ mānandhakāraṃ haraṃ
5848如莲花面上颊根处,令觉悟;
Bodhāpesi vadanakamale gaṇḍambamūle yathā; ()
60
60.
5850净饭王人中胜者,见彼殊胜神变
Disvā suddhodananaravaro taṃ pāṭihīraṃ varaṃ
5851我以头顶礼阿难重担者的莲足,
Pādambhoje paṇami sirasā ānandabhāronato,
5852以合掌触顶,其上沾有轮宝庄严之足尘,
Cakkaṅkālaṅkatapadarajo samphuṭṭhamuddhāñjali
5853我宣说诸王族之莲花蕊丛之吉祥;
Rājaññānaṃ kamalakalikāsaṇḍassiriṃ vyākaruṃ; ()
61
61.
5855如同被晚霞云列围绕的须弥山王,
Sañjhāmeghāvaliparivuto suroriva’tthācalaṃ
5856金色的胜者从空中降下殊胜座,
Khamhā bhaddāsanamavatarī sovaṇṇavaṇno jino,
5857以眼睫毛游戏于莲池的善臂者,
Subabhujiñche nayanabarihī keḷāyanaṃ pokkhara-
5858当那些人的集会存在时,他依照自己的意愿安住了瓦萨;
Vassaṃ vassi nijanakharuciṃ tesaṃ samāje sati; ()
62
62.
5860听闻了所说的前世行,名为韦桑德拉的故事之后,
Sutvā vuttaṃ purimacaritaṃ vessantarākhyaṃ tato
5861当他们离去时,以头触礼那足顶宝珠,
Pakkantānaṃ phusiya sirasā tappādacūḷāmaṇiṃ,
5862『尊者!以善逝为首的僧团,请接受我们的供养!』
Bhante bhikkhaṃ sugatapamukho saṅghodhivāsetu no
5863如是,某人在第一日作了请求;
Icce’kopi paṭhamadivase nākāsi ajjhesanaṃ; ()
63
63.
5865被各种漏尽者围绕,以悲悯世间为上,
Nānākhīṇāsavaparivuto lokānukampāparo
5866世间主于第二日,依诸正自觉者之惯行,
Lokādhiso dutiyadivase āciṇṇakappārahaṃ,
5867于咖毕拉城,清晨时分,于适宜之时,
Sambuddhānaṃ kapilanagare pāto’va lakhyākare
5868不舍弃卑贱与高贵之家族,为乞食而入;
Hīnukkaṭṭhaṃ kulamavijahaṃ piṇḍāya sampāvisi; ()
64
64.
5870彼诸家族见彼游行于彼处为乞食、诸根寂静之
Āhiṇḍattaṃ tahimanugharaṃ piṇḍāya santindriyaṃ
5871导师——具无比威德、六色光明炽盛者,
Satthāraṃ taṃ nirupamasiriṃ chabbaṇṇaraṃsujjalaṃ,
5872从宫殿上以不眨之莲花眼礼敬。
Pāsādaṭṭhā’nimisanayanambhojehi sampūjayuṃ
5873诸龙众揭开翡翠宝珠所成的网幕之后
Ugghāṭetvā harimaṇimayaṃ jālāvaliṃ nāgarā; ()
65
65.
5875在花香馥郁、供养堆积之处,卸下
Ohāretvā kusumasurabhīsaṅkhārasambhāvite
5876发须,染以尘垢,披上粗糙的袈裟衣
Kese massuṃ rajanamalinaṃ kāsāvavatthaṃ kharaṃ,
5877如同乞丐一般,此尊者手持钵
Acchādetvā kapaṇapuriso’va’yyo gahetvā sīḷā
5878已得钵后,来到咖毕拉城,为乞食而游行
Pattaṃ patto kapilanagaraṃ pakiṇḍāya āhiṇḍati; ()
66
66.
5880那位唇如频婆果者,听闻此令耳难受之消息后
Vuttantaṃ taṃ savaṇakaṭukaṃ sutvāna bimbādharā
5881宾巴天女从绿宝石网格之窗
Bimbādevī marakatasiḷājālantarā vithiyaṃ,
5882观见被随从围绕、乘醉象而行、已得胜者
Āhiṇḍantaṃ parivutagaṇaṃ mattebhagāmiṃ jitaṃ
5883以眼珠宝充满泪水
Olokentī nayanamaṇike assūhi sampūrayi; ()
67
67.
5885亲吻自己弟弟之宝、因渴望而分离
Cumbanti sātanujaratanaṃ tandassanabyāvaṭā’-
5886具足随好庄严、以寻尺光辉装饰
Sityā’nubyañjanavilasitaṃ byāmapakpabhālaṅakkataṃ,
5887色中之色美、无与伦比之色身,唱诵八偈颂
Rūpaṃ rūpassiri nirupamaṃ saṅgāyi gāthaṭṭhakaṃ
5888从足底直至顶髻,一一赞叹已;
Saṃvaṇṇetvā caraṇatalato yāva’ssa uṇhisato; ()
68
68.
5890那缓慢行走的姿态,恰似时节之鹅,
Īsaṃ kālaṃ alasagamanaṃ sā kālahaṃsopakari
5891新开的花蕾因过重的负担而低垂,
Oropenti abhinavakucandā’tibhārāturā,
5892大王,您的儿子已迅速前往,言语有些踌躇,
Gantvā sīghaṃ khaḷitavacatā putto mahārāja te
5893正在此城中行乞食,如是告知国王;
Piṇḍāya’smiṃ carati nagare rājānamiccabruvi; ()
69
69.
5895国王被军队围绕,听闻威光神力之事,
Rājā senāparivutasamo tejonubhāvādinā
5896听闻此事后,他穿上细软衣,披上新衣,
Taṃ sutvāṃ’se sukhumavasanaṃ katvā navaṃsāṭakaṃ,
5897遮覆身体,放下王冠,放下刀剑,极为
Acchādetvā nihitamakuṭo nikkhittakhaggo bhusaṃ
5898羞愧,急速急速地前往,站在那前面;
Lajjāpanno tuvaṭatuvaṭaṃ gantvā tadagge ṭhito; ()
70
70.
5900父族的库藏也空了,你还想要什么?
Koṭṭhagārānya’pi pitukule rittāni kimmaññasi
5901为何你令父亲羞愧?你是太阳族的后裔,
Kasmā lajjāpayasi pitaraṃ tvaṃ bhānuvaṃsubbhavo,
5902尊者,为你及你的随行僧团准备了食物。
Bhante tuyhaṃ pakarivutavasīsaṅghassi’to bhojanaṃ
5903「勿于咖毕拉城行乞,应日日施与」,如是说者为妄语。
Mā kapiṇḍāyā’cari anudinaṃ dajjeyya miccabruvi; ()
71
71.
5905汝之种姓为非圣族,应是日种。
Tuyhaṃ vaṃso anariyapado ādiccavaṃso siyā
5906我之种姓为具圣族,应是正觉者种。
Mayhaṃ vaṃso sadariyapado sambuddhavaṃso siyā,
5907于此种姓中随行,为乞食之目的而寻求,
Asmiṃvaṃse anuvicaraṇaṃ piṇḍattha manvālayaṃ
5908此行仪为过去诸善逝所行,如是知已,胜者
Cārittaṃ bhopurimasugatā’ciṇṇanti kavatvā jino; ()
72
72.
5910立于街道,说「应起」等,对迦尸国人说偈。
Uttiṭṭhādiṃ avadi kasugamaṃ gāthaṃ ṭhito vīthiyaṃ
5911「入流者」——国王将成为入流者,因其以耳流之注意,
Sotāpanto’vanipati bhavī sotāvadhānena so,
5912听闻偈颂之法,甘美之法,而行法等等,
Gāthādhammaṃ suṇiya madhuraṃ dhammaṃcare’tyā’dikaṃ
5913得第二道,无畏地行法随法行;
Patto maggaṃ dutiyamavīraṃ dhammānudhammaṃ caraṃ; ()
73
73.
5915国王听闻另一行持后,名为法护者,
Sutvā rājā cariyamaparaṃ yo dhammapālavhayaṃ
5916得第三道,完全动摇欲界住处,
Patto maggaṃ tatiyamakhilaṃ kāmālayaṃ cālayaṃ,
5917于白伞盖辉耀之卧床上,进入不起卧
Setacchattu’llasitasayane’nuṭṭhānaseyyu’pago
5918以极清净之慧观察诸行之相者,
Saṅkhārānaṃ visadamatiyā yo lakkhaṇaṃ sammasi; ()
74
74.
5920摧破名色颠倒、杂染、障碍等,
Viddhaṃsetvā namuviparisaṃ saṃkelasamārādikaṃ
5921如天神以利剑破森林,彼以殊胜道剑,
Suro ramhāvanamiva’sinā so aggamaggāsinā,
5922满足于道果乐之甘露饮,于敌军中
Tuṭṭho maggapphalasukhasudhāpānena verisame
5923征服五蕴,获得涅槃王国之荣耀;
Pañcakkhandhe vijaya malbhī nibbānarajjassiriṃ; ()
75
75.
5925登上高楼,取钵后
Āropetvā uparibhavanaṃ pattaṃ gahetvā tato
5926王以副食与主食供养以善逝为首的僧团,
Rājā saṅghaṃ sugatapamukhaṃ khajjena bhojjena ca,
5927令其满足后,与随从一同坐于低座,
Santappetvā puna sapariso nīce nisajjāsane
5928开始说可忆念的、令人欢喜的话语;
Sārānīyaṃ kathayamavasi sammodanīyaṃ kathaṃ; ()
76
76.
5930如同沉没于心湖中央、
Itthāgāraṃ hadayasarasimajjhe nimuggatthana-
5931被忧苦热恼所煎熬的天鹅,见日面莲花,
Haṃsaṃ dinānanasarasijaṃ soke’ṇatāpeniva,
5932王以合掌之手与低垂之头顶礼敬佛陀。
Buddhaṃ baddhañjaliharasirokumbhehi sampūjayī
5933彼被风吹动、绿黄色的棕榈叶,我们进入了那无边的世界;
Taṃ vātabbhāhataharilatālīlaṃ jagāmo’nataṃ; ()
77
77.
5935宫殿内部,擦拭着眼中的泪水,宾芭天女与其眷属一同前来礼敬胜者,
Antogabbhe nayanasalalaṃ samapuñchamānā jinaṃ
5936『我的儿子尚未获得那功德之财,他自己『,
Bimbādevī saparijanatāvyāpāritā vandituṃ,
5937『为何不进来看他呢?』如是说着站立;
Appatvā me yadiguṇadhanaṃ attha’yyaputto sayaṃ
5938国王与人群一起进入那因陀罗宫殿。
Taṃ kamaṃ daṭṭhuṃ nanupavisatī’tve’vaṃ vadantī ṭhitā; ()
78
78.
5940那位男中雄杰与国王一同前往吉祥天女的宫殿
Raññā saddhiṃ purisanisaho tāyindirāmandiraṃ
5941恒常携带着宝珠群所破除的内胎黑暗,
Antogabbhaṃ maṇigaṇapahābhinnandhakāraṃsadā,
5942他携带着最上的行者对,到达了在伍德耶山顶所设置的吉祥座,
Ādāya’ggaṃ yatipatiyugaṃ patvā’cchi bhaddāsane
5943如同年轻的苏玛离;
Paññatte so’dayagirisire bālaṃsumālī yathā; ()
79
79.
5945见到胜者后,那位王女因丰满乳房的重量而弯身,
Disvā pīnatthanabharanatā sā rājadhītā jinaṃ
5946迅速地到达了失去金宝装饰的花鬘,
Patvā mālā kanakaratanālaṅkārahīnā lahuṃ,
5947如同天鹅们依意趣前往莲池一般,到达了足下
Haṃsimaññe sarasijavanaṃ pāde yathājjhāsayaṃ
5948她恭敬地以头顶礼,承接双足踝;
Sañcumbantī paṇami sirasā ādāyagopphadvayaṃ; ()
80
80.
5950在宫殿内殊胜池中,发髻如藻,
Pāsāda’ntovarakasarasi dhammillasevālake
5951她沉浸其中,自己的臂如藤蔓,戏水波涛汹涌,
Omujjantī nijabhujalatālīlātaraṅgākule,
5952在导师足趾甲尖光辉结合之水中,
Nāthassa’ṅghītalanakhasikhākantippabandhāmbhasi
5953得到安息的她,消除了久别所生之热恼;
Laddhassāsā ciravirahajaṃ tāpaṃ vinodesi sā; ()
81
81.
5955听闻此,她持守金宝不相连之持守,
Sutvā nesā kanakaratanā’saṃdhāraṇaṃ dhāraṇaṃ
5956「对袈裟衣者无惭愧之舍弃,对善士之装饰,
Kāsāvānaṃ tavahiridhanā’vissajjanaṃ sajjanaṃ,
5957对正行之不欢喜,对高座与座位,
Nā’jjhācāre anabhiramaṇaṃ uccāsane cā’sane
5958王说:『你因爱心生起与日俱增而仿效。』
Rājā’voca tvamanukurute snehodayā’hodayā; ()
82
82.
5960听闻彼无上功德之流后,为显示不少于彼之功德,
Sutvā tassāniravadhiguṇādhārāya’nūnaṃ guṇaṃ
5961胜者显现后前往,有情道隐藏之足迹,
Āvīkatvā’gami bhavapaṭicchannāpadānaṃ jino,
5962引导至入家之门,为灌顶之庆典」
Netvā gehappavisanakaraggāhā’bhisekussave
5963在劫成立的第二日,名为难德的王子;
Saṃvattante dutiyadivase nandākhyarājatrajaṃ; ()
83
83.
5965即使与世尊同行,他因那位具五美德的女子
Gacchanto’pī saha bhagavatā so pañcakalyāṇiyā
5966迅速打开窗格,从街道观望,
Sīghaṃ jālaṃ vivariya thiyā vīthiṃ vilokentiyā,
5967以弯曲侧目、伸展的藤蔓般手臂所牵引的内心
Bhaṅgāpāṅgāyatabhujalatāsaṅakkaḍḍhitabbhantaro
5968『尊者,请取钵』之语,他未作回答;
Pattaṃ bhante haratha vacanaṃ bhatyā na taṃ vyākari; ()
84
84.
5970令那位沉醉于欲境之酒的女子出家后,其言语
Pabbājetvā visayamadirāmattāya tassā gīraṃ
5971听闻后,心中欢喜被驱除的难德,国王之子,
Sutvā nandāpahanahadayaṃ nandaṃ narindatrajaṃ,
5972使其渴望顶髻足、天女拥抱,
Icchāpetvā kakuṭacaraṇidibbaccharāliṅgane
5973以正法将其安立于无上乐大王位;
Ñāyenā’nuttarasukhamahārajje patiṭṭhāpayī; ()
85
85.
5975宾比德维,拥抱被安乐围绕、耽于嬉戏的拉胡喇,
Bimbādevi sukhaparibhataṃ kīḷāparaṃ rāhulaṃ
5976那子宝,在第七日,
Āliṅgitvā tanujaratanaṃ sā sattame vāsare,
5977打开宫殿内镶嵌宝石的网格
Ugghaṭetvā ratanakhacitaṃ jālaṃ vimānodare
5978她们站立着,凝视着那正在走来的人群中的男子;
Āgacchantaṃ purisatisabhaṃ nijjhāyamānā ṭhitā; ()
86
86.
5980被种种峰顶山脉环绕,如天帝之虹彩般
Nānākūṭācalavalayito devindacāpākulo
5981正在走来,如同金峰之王般移动,
Āgacchanto kanakasikharīrājāka yathā jaṅgamo,
5982从那里,被漏尽者围绕,如黄金光辉般闪耀
Tatā khīṇāsavaparivuto jabbaṇṇabhānujjalo
5983这位是你的人中狮子父亲,如是说已,将他带来;
Eso tuyhaṃ naraharika pitā iccākaha pakassāhi naṃ; ()
87
87.
5985这些是她的种种宝藏,由福德之力所生起
Etassā’suṃ vividhanidhayo puññānubhāvuṭṭhitā
5986「我不是咖巴咖的儿子」——从前往(彼处)开始,那些财宝(已)不足三分之一,
Nāhaṃja kapakassāma’bhigamanato paṭṭhāya tekhonidhī,
5987养育了身体珍宝(般的儿子),她(已)七岁寿命,
Bhūsāpetvā tanujaratanaṃ sā sattavassāyukaṃ
5988「应当乞求」——(她)送去父亲的消息:「父亲的财产」;
Yācassū’ti pahiṇi pituno ñattaṃ dhanaṃ pettikaṃ; ()
88
88.
5990在父亲(心中)生起强烈的爱,如水中莲花,
Uppādetvā pitari balavaṃ pemaṃ jalevu’ppalaṃ
5991「儿子啊,你不是我所生,影子也是你们的快乐」,
Puttotyā’haṃ tvamasijanako chāyā’pi teme sukhā,
5992半途如是说此语后,从吉祥座起身
Aḍhāse’vaṃ lapitavacano vuṭṭhāya bhaddāsanā
5993世尊食已,围绕而住,开始前往;
Bhuttāhāroka parivutavasi gantuṃ jinocā’rabhī; ()
89
89.
5995「沙门,请给我应继承之财,我需要财富」,
Dāyajjaṃ me samaṇa dadataṃ atthodhanenā’ti me
5996一再请求,随行胜者,如萨朗嘎拉王之步伐,
Yācaṃ yācaṃ jinamanuvajaṃ sāraṅgarājakkamaṃ,
5997如狮子皮,世尊之坚固、善染之指
Sīhacchāporiva bhagavato daḷhaṃ surattaṅgulī-
5998鬘所庄严之臂蔓,如龙王之龙身般广大;
Mālāyālaṅkari bhujalataṃ bhogindabhogāyataṃ; ()
90
90.
6000被请求财富,随顺而行,适宜轮转之拉胡喇
Saṃyācannaṃ vibhava kamanugaṃka vaṭṭānugaṃ rāhulaṃ
6001「出家后,我将给予圣财宝藏」,如是思虑者,
Pabbājetvā’riyadhananidhiṃdemīti cintāparo,
6002正法王抵达园林,未舍弃之子,对此
Patvā’rāmaṃ ajahitasuto saddhammarājā imaṃ
6003「令出家」如是言说善面者,汝为法军主;
Pabbājehi’tya’vadi sumukhaṃ tvaṃ dhammasenāpati; ()
91
91.
6005切断柔软如青莲花瓣之发髻,大
Chetvā nīluppaladalamuduṃ cūḷākalāpaṃ mahā-
6006摩嘎剌那剃除,披覆新袈裟衣,
Moggallāno kavasi abhinavaṃ kāsāvamacchādayī,
6007彼之劝导,持头陀行之长老大迦叶作
Tasso’vādaṃ akari dhutavā thero mahākassapo
6008舍利弗使彼子宝出家;
Pabbājesi tanujaratanaṃ taṃ sāriputto vasi; ()
92
92.
6010欲学之时,长老大拉胡喇——
Sikkhākāmo aparasamaye thero mahārāhulo-
6011闻说法已,拉胡喇证得更增上之功德,
Vādaṃ sutvā’dhikataraguṇaṃ sampāpuṇī rāhulo,
6012闻何经已,其次彼于诸学处中尊重者之
Sutvā kasuttaṃ puna taditaraṃ sikkhāgarūnaṃ garu-
6013尊位得已,超越三有,证得最上道果;
Ṭṭhānaṃ patto tibhavamatari patvā’ggamaggapphalaṃ;Ka ()
93
93.
6015彼孙出家时,净饭王人中胜者
Tasmiṃ suddhodananaravaro pabbajjite nattari
6016沉浸于日族旗帜边际之忧愁海中,
Ajjhogāḷho ravikuladhajonissīmasokaṇṇave,
6017已给予许可,愿父母允许爱子出家,
Dinno’kāsaṃ kamapitanayaṃ mātāpitūhā’yatiṃ
6018『应当出家』,如是殊胜之语,彼求听者恳请;
Pabbājeyyuṃ alamitivaraṃ saṃyāci vosāvakā; ()
94
94.
6020向王给予殊胜之最上许可后,从食座起身,
Rañño datvā varamati varaṃ bhuttāsano āsanā-
6021从内宫园林出来,趋向微风吹拂之处,
Vuṭṭhāya’ntobhavanavanato nikkhamma mandānilaṃ,
6022树荫稀疏、清凉水岸、适宜独处之地。
Rukkhacchāyāviraḷasarasītīraṃ vivekakkhamaṃ
6023「寒冷者,应被冷却之时机已至,六牙象牙者」如是。
Sītaṃ sitabbanamavasarī chaddantadantī’vaso; ()
95
95.
6025彼时,于居士家族中生,成为大富商,
Tasmiṃkāle gahapatikule jāto mahāseṭṭhipi
6026达至王舍城中最胜居士,有信者名为苏达德,
Patto rājaggahapuravaraṃ saddho sudattābhidho,
6027成为佛陀之优婆塞而住,净饭王妃听闻此事,
Buddhoka hutvā yamadhivasate’tya’ssosi suddhodanī
6028于黎明时分,经天界开启之门,前往彼处;
Paccūsasmiṃ amaravivaṭadvārena tatrā’gamā; ()
96
96.
6030未达乳海宝果盘,已举合掌之花鬘。
Appetvā’ṅakghīratanaphalake khittañjalīmañjariṃ
6031苏德德伍达尼供养了充满信心的、饰以银制小水瓶的食物,
Bhatyācūḷārajatakalasaṃ cittappasādāvahanaṃ,
6032听闻法后,于第一日即证得初道果,
Dhammaṃ sutvā paṭhamadivase laddhādimaggapphalo
6033向以善逝为首的僧团施予布施;
Dānaṃ datvā sugatapamukhe saṅghe sudattodhanī; ()
97
97.
6035尊者啊,为了我们的吉祥、繁荣、无垢、荣耀与平等,
Bhante lakkhīkamakalamalakā saṅakkāsamatthāya no
6036愿您速来这繁荣、广大、为善人所亲近的、名为舍卫城的城市,
Iddhaṃ phakhītaṃ sujanabhajitaṃ sāvatthisaṅkhaṃ puraṃ,
6037愿法主以悲悯之荫庇护而速来
Dhammassāmi vajatu karuṇāchāyāsakahāyo lahuṃ
6038「得到许可」者,已获得同意,已作祈请,如是前往有境界之处。
Laddhassāso savisayamagāevaṃ katajjhesano; ()
98
98.
6040为了佛陀,彼居士在大道上,在平坦之处,于昼
Buddhatthaṃ so gahapati mahāmagge samagge divā-
6041夜住立处等吉祥之地,各别标记财富,
Rattiṭṭhānappabhutisubhage paccekalakkhaṃ dhanaṃ,
6042施舍后,具足丰富财物,在应见之城中
Vissajjetvā pacuravibhavo daṭṭhabbasārepure
6043令建造如天宫形状之殊胜精舍;
Kāropesi amarabhavanākāreka vihāre vare; ()
99
99.
6045在此以十八亿购得不可比拟之地,使之平坦
Koṭīha’ṭṭhārasahī asamaṃ bhūmiṃ kiṇitvā samaṃ
6046以十八亿(金钱)建造众多住处,
Koṭīha’ṭṭhārasahi pacuraṃ māpetva senāsanaṃ,
6047以十八亿(金钱)举行最胜的园林供养大会,
Koṭīha’ṭṭhārasahi paramaṃ ārāmapūjāmahaṃ
6048那位家主准备好后,完成了新的甘马(仪式);
Sajjetvā so gahapati navaṃkamakmaṃ suniṭṭhāpayi; ()
100
100.
6050如是建造了祇园这座最胜的精舍后,大
Evaṃ jetavanaṃ vihārapavaraṃ kārāpayitvā mahā-
6051长者主派遣使者前往(迎请)大雄的到来。
Vīrassā’gamanāya dūtapurise pesesi seṭṭhissaro,
6052彼等以头顶合掌恭敬,世尊听闻彼劝请
Tesaṃ sīsaharañjalihi mahito sutvāna taṃ sāsanaṃ
6053正自觉者具燃烧神变,与众俱从王舍城出发
Sambuddho jalitiddhimā sapariso rājaggahā nikkhami; ()
1249如是,由名为梅达难德之行者所造,于一切诗人心喜施与因缘中,胜者史灯,近因篇集中,世尊杂行事进行之阐明,第十六品
Iti medhānandābhidhānena yatinā viracite sakala kavijana hadayānandadāna nidāne jinavaṃsadīpe santikeka nidāne bhagavato pakiṇṇaka caritappavatti paridīpo soḷasamo saggo.
1
1.
6056导师祇园名之吉祥宫
Satthu jetavananāmamindirā-
6057殿堂渡越吉祥庆典时
Rāma motaraṇamaṅgalussave,
6058殿堂相具足者由车引出
Rāmalakkhaṇabhagī (rathoddhatā)
6059以长者子为首,善加装饰;
Seṭṭhiputtapamukhā sumaṇḍitā; ()
2
2.
6061五百新学童
Pañcamattasatamāṇavā navā
6062持五色幢旗光辉,合掌,
Pañcavaṇṇadhajabhāsura’ñjalī,
6063具五种刹那之光辉,
Pañcakhāṇasiriyu’jjalā’bhavuṃ
6064在五魔胜利王者之前;
Pañcamārajinarājino pure; ()
3
3.
6066如金瓶、水瓶般殊胜
Hemakumbhakucakumbhavibbhamā
6067以长者女为首的少女们,
Seṭhidhītupamukhā kumārikā,
6068手持满百瓶,合掌恭敬,
Puṇṇakumbhasatanibbhara’ñjalī
6069于彼导师前如是而有;
Tassa satthu purato tato bhavuṃ; ()
4
4.
6071侍奉长者足的友伴们,
Seṭṭhipādaparicārikāsakhī
6072如鹅如牛行步缓慢者,
Mantharā’vajitahaṃsadhenuyo,
6073五百女人如是而有。
Pañcamattasatanāriyo’bhavuṃ
6074后随持满钵者
Pacchato gahitapuṇṇapātiyo; ()
5
5.
6076身披洁白衣、善着衣
Setavatthasunivatthapāruto
6077约五百长者随侍
Pañcaseṭṭhisatamattasevito,
6078世间导师与给孤独
Lokanāyaka manāthapiṇḍiko
6079长者喜悦激励,随彼而行
Seṭṭhi pītierito tamanvagā; ()
6
6.
6081以青、黄、赤诸光,降伏魔军
Nīlapītapabhūtīhi mārajī
6082以身光明照耀,
Deharaṃsivisarehi jotayaṃ,
6083于地上与随行者一同直行,
Añjasaṃ sahacarācaraṃ bhuvi
6084如行走的金山,
Jaṅgamo kanakabhūdharoriva; ()
7
7.
6086在指路者之后,
Maggadesakajanassa piṭṭhito
6087为比丘僧团所围绕,
Bhikkhusaṅakghaparivārito yahiṃ,
6088于彼处进入名为揭德的林园
Jetanāmavanamotarī tahiṃ
6089世间眼所饮视者
Lokalocananipīyamānako; ()
8
8.
6091对所问者应行之次第
Pucchitassa paṭipajjanakkamaṃ
6092以彼祇园供养,彼
Tāya jetavanapujanāya so,
6093「以佛为首之苦行林,施与
Dehi buddhapamukhe tapovanaṃ
6094比丘僧团之领域」如是说
Bhikkhusaṅghavisaye’ti pabruvi; ()
9
9.
6096「我施与以佛为首之苦行林」
Dammi buddhapamukhe tapovanaṃ
6097「比丘僧团的领域」者,为了分裂。
Bhikkhusaṅghavisaye’ti bhindiya’
6098给孤独长者建立了
Byappathaṃ thiramanāthapiṇḍiko
6099无比坚固的道路、洗衣场、池塘、桥梁,常时;
Seṭṭhi dhotakarapaṅakkajoka sadā; ()
10
10.
6101以网纹相、种种、柔软
Jālalakkhaṇavicitrakomaḷa-
6102的手掌嫩叶般的掌面,向导师
Pāṇipallavatalesu satthuto,
6103布施了右手的水与黄金
Dakkhiṇodakamadāsi kañcana-
6104以军持水香气熏洒,
Kuṇḍikāya surabhippavāsitaṃ; ()
11
11.
6106清凉温暖,防御风热,
Sitamuṇhamanilātapaṃ paṭi-
6107驱除蚊虻、蝇蚋、蜥蜴,
Hanti ḍaṃsamakase siriṃsape,
6108胜者接受随喜,以此等方式
Svā’numodanamakā jino paṭi-
6109受取祇园;
Ggayha jetavanamevamādinā; ()
12
12.
6111彼善施者之子成就此事。
So sudattavisuto samāpayi
6112我以瓦德拉布般的威光庄严,
Vatrabhūpamapabhūvibhūsaṇo,
6113我是祇园供养的大富长者,
Seṭṭhi jetavanapūjanāmahaṃ
6114恒常积聚四亿财富;
Cattakoṭidhanasañcayo sadā; ()
13
13.
6116如天宫般的吉祥宅邸,
Indirāya suramandiropamā
6117栴檀沉香妙香围绕,
Candanāgarusugandhabandhurā,
6118彼处香殿于大地上辉耀——
Tatra gandhakuṭi bhāti medinī-
6119犹如孙德莉头顶之宝冠;
Sundarisirasi sekharo yathā; ()
14
14.
6121彼香殿之登阶者,
Tāya gandhakuṭiyā’dhirohiṇī
6122持法王足莲之吉祥女,
Dhammarājacaraṇindirā’dharā,
6123如通往天界、解脱宫殿之
Saggamokkhabhavanappavesani-
6124阶梯道路,故应礼敬;
Sseṇipaddhatirivā’ti nomati; ()
15
15.
6126彼精舍周围以善净摩尼
Tabbihāraparito sudhāmaṇi-
6127愿我常忆念大海,其轮回之障已被束缚,
Baddhamāvaraṇacakka māhare,
6128导师之声誉吉祥如乳海——
Satthu kittisirikhīrasāgaru-
6129其高涌波浪环绕之吉祥;
Tatuṅgavīcivalayassiriṃ sadā; ()
16
16.
6131彼寺院之僧房药草——
Tabbihārapariveṇamosadhi-
6132星辰般洁白之沙聚,
Tārakādhavalavāḷukākulaṃ,
6133胜者亲族之友为之阐释。
Vyākaroti jinakundabandhuno
6134以会合显示秋季水池之美;
Saṅgamena saradambarassiriṃ; ()
17
17.
6136彼处夜宝幢聚集之
Tattharattamaṇiketusaṃhatī-
6137光线破除暗空中,岂非
Raṃsibhinnatimirambare na kiṃ,
6138由智者说日月星
Kovidehi ravicanda tārakā
6139光明身相似;
Jotiriṅgananibhā’ti vuccare; ()
18
18.
6141以盛开林王相辉耀
Bhāti phullavanarājilakkhiyā
6142如红毯般铺展于此,
Rattakambalamivā’hisanthataṃ,
6143在导师足踏之处,
Caccaraṃ caraṇasampaṭicchane
6144充满花粉,
Satthuno kusumareṇu nibbharaṃ; ()
19
19.
6146如蜂群以宝线缝制,
Bhiṅgapantimaṇitantusibbitaṃ
6147被微风轻拂于彼处,
Mandamārutatharussitaṃ tahiṃ,
6148勿以花粉层覆盖我——
Pupphareṇupaṭalabbitāna mā-
6149兄弟之日光被遮蔽
Bhātisatthu’pari vāritātapaṃ; ()
20
20.
6151王树迦尼迦罗之枝
Rājarukkhakaṇikārasākhino
6152于彼处周遍盛开
Phullitā parisamantato tahiṃ,
6153因听闻导师之法而显现
Satthu dhammasavaṇena dissare
6154如同衣被穿着披覆
Cīvarāni’va nivatthapārutā; ()
21
21.
6156升起蜂群烟尘之黑烟
Uggatā’likuladhūmakajjalā
6157无垢咖离咖树的枝条,
Nibbikāsakalikāsikhāvalī,
6158占巴咖树与达杜玛树的灯枝,
Campakadadumapadīpasākhino
6159如百灯芯般明亮照耀;
Ujjalanti satavaṇṭavattikā; ()
22
22.
6161禅修者以甘美法语之流,
Jhāyataṃ kamadhuradhammabhārati-
6162从山洞岩穴中流出,
Nijjharehi sikharidari tahiṃ,
6163以正确的速度令人满足,即使现在。
Sammavegaparisositā da’pi
6164「善士们为何不平息?」
Kiṃ navūpasamayanti sādhavo; ()
23
23.
6166「在那里,杜鹃鸟在摇动的芒果树丛中鸣叫,」
Kujitālikulakokilā tahiṃ
6167「芒果树枝顶端花朵盛开,」
Phullitaggasahakārasākhino,
6168「即使在根部有强烈贪欲行者,」
Tibbarāgacarite’pi mūlage
6169「在修习中为何不使人迷乱?」
Bhāvanāsu naramāpayanti kiṃ; ()
24
24.
6171「炒米与五种花朵铺满」
Lājapañcamakapupphasanthataṃ
6172以离贪者足迹庄严之,
Tantapovanapavesanañjasaṃ,
6173入于林野之直道,
Vītarāgacaraṇaṅkasajjitaṃ
6174常舍弃天界之道;
Saggamaggamapahāsate sadā; ()
25
25.
6176即使那些为女人柔软足所恼者,
Nārivāmacaraṇāturā’pi ye
6177因与离垢肢体者相会,
Saṅgamena vigataṅgaṇaṅginaṃ
6178如生起令毛竖立之喜悦;
Lomahaṃsajanite’va pītiyā;
6179其处,阿首咖树林辉耀,
Tatra’sokatarurāji rājate, ()
26
26.
6181以金苏咖等花朵光明,
Kiṃsukādikusumehi bhāsuraṃ
6182彼苦行林无烦恼之住处,
Taṃ tapovana manālayālayaṃ,
6183以彼等豆类光辉充满,
Tesa muggatapatejasā bhusaṃ
6184如火焰燃烧般显现;
Aggipajjalitameva dissate; ()
27
27.
6186以向上攀缘滴落之盛开
Uddhavaṇṭagaḷitehi phullase-
6187以水晶珠串为饰者,以稻穗为饰者,
Phālikākuḍumalehi sālinī,
6188以花鬘为饰者,以银栏楯为饰者,以诗偈为饰者,
Mālakā rajatavedikā kaviya
6189以象牙镶嵌者,光辉灿烂;
Vidadumehi khavitā virājate; ()
28
28.
6191饮用芒果花蜜之滴者,
Pīta cuta makaranda bindavo
6192于彼处,鹦鹉、杜鹃、鹧鸪,
Tatra kīrakaravikasārikā,
6193何等鸟类发出甜美之声而鸣叫
Kiṃka haranti madhuraṃ ravantipi
6194妙音牟尼帕拉德、提西、丽
Mañjubhāṇīmunibhāratissiriṃ; ()
29
29.
6196黄金峰冠诸瀑流
Hemakūṭamakuṭehi nijjhara-
6197重担光耀岸边更殊胜
Bhārabhāsurataṭo’rapīvarā,
6198广大持地诸王于彼处
Bhuribhuridharabhubhujā tahiṃ
6199礼敬胜者子足莲
Cumbare jinasuta’ṅghipaṅkaje; ()
30
30.
6201美妙唇壳高耸尖峰
Cārucañcupuṭatuṅgacucukā
6202彼处,具有如查咖瓦咖鸟胸部般圆满的乳房,
Cakkavākakucamaṇḍalā tahiṃ,
6203具有如尼离咖鸟发髻般的秀发,
Nīlikākacakalāpasālinī
6204具有如青莲花般转动的眼睛;
Nīlanīrajavilolalocanā; ()
31
31.
6206具有如成列系缚的咖喇汉萨鸟般的腰带,
Seṇibaddhakalahaṃsamekhalā-
6207具有如绳索重担般丰满红润的臀部,
Dāmabhārataṭapīnasoṇinī,
6208具有如蜂群轮转般的臂钏行列
Bhiṅgacakkaratanaṅgadāvalī
6209破浪泡沫项链光辉者;
Bhaṅgavīcikaṇahārabhāsurā; ()
32
32.
6211耳饰落下花粉花蕊
Kaṇṇikāgaḷitakañjakesara-
6212黄褐色水清净衣装美好者,
Piñjarambuvimalambarā subhā,
6213香风吹送乐触施予者,吉祥
Gandhavāhasukhaphassadā siri-
6214宫殿者,白莲缓慢微笑者;
Mandirā kumudamandahāsinī; ()
33
33.
6216花蕊蜂群齿者,莲花者
Kesarāliradanā sarojinī-
6217「欲女」者,盛开莲花为面者,
Kāminī vikacapaṅkajānanā,
6218「离一切怖畏者所亲近」者,
Vītasabbadarathehi sevitā
6219「天池」者,为何以河流?
Dibbapokkharaṇiyo najenatikiṃ; ()
34
34.
6221「以摩提咖等藤蔓缠绕」者,
Muddikāpabhutivallivellita-
6222「以旧衣为屋而禅修者」者,
Jiṇṇacīvarakuṭīhi jhāyataṃ,
6223「以孔雀羽毛散布之孔雀群」者,
Piñchāsāritasikhaṇḍimaṇḍalā-
6224林中以破碎、粗糙、美好之物为庄严;
Khaṇḍataṇḍavasumaṇḍitaṃ vanaṃ; ()
35
35.
6226导师以百数袈裟衣修习之
Satthu kasāvakasatehi bhāvanā-
6227力刃破暗,于某处,
Sattibhinnatimisāti katthaci,
6228彼处显现无尘垢,
Dissare niracakāsato tahiṃ
6229如胎藏内室之入口;
Gabbharo’darasamosarāni’va; ()
36
36.
6231黑色者,抖擞黄褐色之衣
Kālakā dhutapisaṅgavāladhī
6232在玛拉咖树上,咖拉温咖鸟与沙利咖鸟,
Māḷakesu kalaviṅkasāḷikā,
6233享用了饭食之后,无所畏惧地
Bhattasitthamanubhūya nibbhayā
6234在那里鸣唱着法音;
Dhammarāvamanukūjare tahiṃ; ()
37
37.
6236已超越死亡恐怖、眼目清净者,
Vitamaccubhayabhantalocanaṃ
6237渴望饮用阿拉瓦拉池水者,
Ālavālajalapānadohaḷaṃ,
6238导师以柔和音声不动摇地呼唤
Satthu mañjusarapāsaniccalaṃ
6239在彼处可见鹿群;
Dissate hariṇamaṇḍalaṃ tahiṃ; ()
38
38.
6241象以其象鼻卷缠的藤蔓,
Hatthavellitalatāhi vāraṇā
6242以及猴群以宝珠般的扇子,
Vānarāca maṇivijanīhi’va,
6243在彼处守护着畏惧生存之热恼的、
Vijayanti bhavatāpabhīruke
6244住于树根下禅修者;
Rukkhamūlagatajhāyino tahiṃ; ()
39
39.
6246云色的森林王者之行列
Meghavaṇṇavanarājirājinī
6247以块根果实之食,
Kandamūlaphalabhojanehi sā,
6248彼女专注于布施波罗蜜,以供养
Dānapāramirate’va pīṇaye
6249与比丘僧团俱的如来;
Bhikkhūsaṅghasahitaṃ tathāgataṃ; ()
40
40.
6251法堂的天盖高悬于上,
Dhammamaṇḍapavitānamuddhati
6252宝珠水泡垂挂其中,
Lambamānamaṇibubbulodare,
6253恒常燃亮的闪电行列
Niccapajjalitavijjurājiyo
6254星辰被击败而闪耀;
Bhanti nijjitaravindutārakā; ()
41
41.
6256树洞巢穴之内
Rukkhakoṭarakulāvakodare
6257鸣叫的鸟群使彼林
Kujitehi sakuṇehi taṃvanaṃ,
6258胜过螺鼓笛竹琴
Jeti saṅkhaghaṇavaṃsavallakī-
6259之音声精华天乐庄严;
Rāvasārasuraraṅgabhusiriṃ; ()
42
42.
6261因德拉宝石门楼之光辉
Indanīlamaṇitoraṇippabhā-
6262在彼处,如同应被破除的暗冥,
Bhinditabbatimiropamaṃ tahiṃ,
6263日月二圆轮之光辉
Candacaṇḍakaramaṇḍaladvayaṃ
6264恰似阿修罗王之威光;
Vindateva asurindavibbhamaṃ; ()
43
43.
6266乳海波浪般洁白的
Khīrasāgarataraṅgapaṇḍarā
6267众多经行道列在彼处,
Nekacaṅkamanamālakā tahiṃ,
6268被妙足触及的吉祥极为殊胜
Phuṭṭhacārucaraṇindirā bhusaṃ
6269诸禅那寂静者之光辉,于我等中
Bhanti jhānapasutāna massame; ()
44
44.
6271修习之清净者,为清净者
Bhāvanāya pavanāni pāvanā
6272说法之味者,为庄严者
Desanāya rasanā vibhūsanā,
6273诸侍奉者、施与者、与声闻俱者
Sevakā danavakā sasāvakā
6274尊敬诗人之引导、乐之引导者
Mānayantī kavikanayaṃ sukhānayaṃ; () (Yamakabandhanaṃ;)
45
45.
6276诸竹林、风鸣之竹林
Kīcakā tyanilakūja kīcakā
6277「瓦咤咖」者,乃牛群之「瓦」与「咤咖」;
Vācakā rivagaṇassa vā cakā,
6278「摩咤咖」者,乃新果之「摩咤咖」;
Mocakā navaphalassa mocakā
6279「梅咤咖」者,乃兽皮柱之「梅咤咖」;(双连结)
Mecakā camaṇithambha mecakā; () (Yamakabandhanaṃ;)
46
46.
6281「咕基达」者,乃「阿离」、「帕基达」、「阿巴拉咖基达」;
Kūjitā’li bhajitā’parākajitā
6282「拉基达」者,乃「阿喇咖基达」,实为「布基达」;
Rājitā’lakajitā hi pūjitā,
6283「咖拉瓦」者,乃「阿咖拉拉瓦」、「亚盖拉瓦」
Gāravā’kararavāyakeravā
6284「盖拉瓦咖拉拉瓦萨咖拉瓦」(双连结);
Keravākararavā sagāravā; () (Yamakabandhanaṃ;)
47
47.
6286「盖德咖咖库苏玛汉德咤德咖」
Ketakī kusumahantacātakī
6287「阿姆巴雷努咖尼咖阿瓦喇姆巴雷」,
Ambare ṇukaṇikā’valambare,
6288「温吉德伍德尼亚玛亚吉德」
Vuñcitā utuniyāmayañjitā
6289「拉玛布弥巴拉玛比拉玛布」(双连结);
Rāmabhumi paramābhirāmabhū; () (Yamakabandhanaṃ;)
48
48.
6291「德萨德哈维萨德那玛萨德」
Tāsadā havisadāna māsadā
6292「常欲者,常行者,彼常者,」
Yo sadātiya sadā kama taṃ sadā,
6293「彼暗者,烧暗者,实热者,」
So tamo dahatamo hi tattamo
6294「离者,顷刻者,实乔达摩;(轭缚)」
Vītamo muhatamo hī gotamo; () (Yamakabandhanaṃ;)
49
49.
6296「萨拉咖,种种戏论巴拉达,」
Sālakā nanavilāsapā latā
6297「玛拉咖,皱纹善光玛拉咖,」
Mālakā valisubhāsamā lakā,
6298「玛拉咖,皱纹善光玛拉咖。」
Māḷakā valisubhāsamā lakā
6299「萨拉咖」者,乃「那那维拉萨巴」之「拉咖」也。(双连结)。
Sāḷakā nanavilāsapā lakā; () (Yamakabandhanaṃ)
50
50.
6301「瓦内瓦嘉多维基多瓦内瓦」者,如林而生,如林而胜也。
Vāneva jāto vijito vaneva
6302「基诺瓦内乔咖瓦那嘉那诺诺」者,如胜者无尘垢,如林知者非我等也。
Jinova’nejo kavanajānano no,
6303「内达维内达维嘉那努瓦德」者,导师、调御者,随顺离众者也。
Netā vinetā vijanānu vāte
6304「瓦尼嘉那杰德瓦内维内多」者,于祇园调御众人也。(四句双连结偈)。
Vanī janaṃ jetavane vinento; () (Caturakkharika citta yamakaṃ;)
1300如是由名为「梅达难德」之论师所造,为一切诗人心生欢喜之因缘,于《胜者史灯论》中,近因分中,庄严祇园精舍之光明,第十七品竟。
Iti medhānandābhidhānanayatinā viracite sakalakavijana hadayānandadānanidāne jinavaṃsadīpe santike nidāne jetavana vihārālaṅkāra paridīpo sattarasamo saggo.
1
1.
6307彼寂静胜者之地上
Bhuvika yassa jinassa tādino
6308贤者众之首要殿堂中
Vidurānaṃ mukharaṅakgamandire,
6309阿拉汉等德之美者
Arahādi guṇāti sundarī)
6310声誉辉耀如美丽舞姿
Lasate kitti vilāsa sundarī; ()
6311鹿野苑林仙人堕处,乔达摩族之幢相者
Migadāyatapovane isi-patane gotama gotta ketuso,
6312人御者最初瓦萨
Narasārathi vassa mādimaṃ
6313【世尊】住于波罗奈王都;
Vasi bārāṇasirājadhāniyaṃ; ()
3
3.
6315再者,导师
Puna veḷuvane vināyako
6316于王舍城山城之竹林,
Nagare rājagahe giribbaje,
6317第二、第三、第四
Dutiyaṃ tatiyaṃ catutthakaṃ
6318度过瓦萨,其后;
Avasi vassamanuddayāparo; ()
4
4.
6320牟尼第五瓦萨于大林
Muni pañcamavassa mindirā-
6321毗舍离城于大林中,
Layavesāli puraṃ mahāvane,
6322舍离城邑之丰饶,
Pavihāsi puraṅgapīvaraṃ
6323依止而住如狮子;
Upanissāya yatheva kesari; ()
5
5.
6325驱除黑暗者无懈怠,
Timirāpaharo’sadhīlatā-
6326燃起清凉瀑流群,
Jalite sītala nijjharākule,
6327牟尼第六住处安乐
Munichaṭṭhamanālayo sukhaṃ
6328世尊于普图玛嘎拉山度过瓦萨;
Vasi vassaṃ puthumaṅkulācale; ()
6
6.
6330前往三十三天宫,于石座上
Tidasālayago sudubbudhaṃ
6331宣说极难觉悟的阿毗达摩,
Abhidhammaṃ kathayaṃ silāsane,
6332善坐而度过第七瓦萨月;
Sunisajja savītināmayī
6333善逝于第七瓦萨月之末日;
Sugato sattamavassa manvahaṃ; ()
7
7.
6335以黄旃檀香所净化的
Haricandanagandhapāvana-
6336在名为贝萨咖喇巴的林中,
Pavane bhesakalābhidhe vane,
6337与天人及人类的导师,
Sanarāmara lokanāyako
6338牟尼之尊住第八瓦萨;
Munināgo vasi vassamaṭṭhamaṃ; ()
8
8.
6340在以甘美音声宣说而著名的,
Madhurassarabhāṇi ghosita-
6341名为果西德的长者所造之处,
Visute ghosita seṭṭhikārite,
6342住第九瓦萨。
Navamaṃ vasi vassamassame
6343牟尼之主住于殊胜的国桑比城;
Varakosambi pure munissaro; ()
9
9.
6345牟尼狮子因巴利雷亚咖
Munikesari pārileyyaka-
6346象王施予生命而得喜悦,
Karinājīvitadānato bhato,
6347第十次住于巴利雷亚咖
Dasamaṃ vasi pārileyyake
6348林丛中,以树丛庄严;
Vanasaṇḍe tarusaṇḍamaṇḍite; ()
10
10.
6350彼以殊胜法甘露味
Varadhammasudhārasena sa-
6351胜者住于十一年
Jjana mekādasamaṃ samaṃ jino,
6352在婆罗门村之胜处受供养
Dvijagāmavare’bhipīṇayaṃ
6353自在者无家,住于那拉维德
Vasi nāḷāvidite nirālayo; ()
11
11.
6355天人之村达拉尼,一月后
Dharaṇīsuragāma māsadā
6356胜者再往韦兰迦,不染著
Punaverañja maniñjano jino,
6357前往布吉曼达杜明德树下
Pucimandadumindamūlago
6358无等者,于十二年间住于等持;
Asamo bārasamaṃ samaṃ vasī; ()
12
12.
6360开敷莲瓣、美目者,
Vikacappalacārulocano
6361牟尼王,如金刚山不动摇,
Munirājā vajirācalācalo,
6362于山峰群集、震动之山,
Sikharākulacāliyācale
6363住十三年,功德之藏;
Avasī teḷasamaṃ guṇālayo; ()
13
13.
6365于水池清凉处,柔软
Salilāsayasītale mudu-
6366在巴瓦那林、祇园、苦行林,
Pavane jetavane tapovane,
6367大沙门住了十四个雨季,
Vasi cuddasamaṃ samaṃ mahā-
6368令非沙门者信乐;
Samaṇo assamaṇā’pasādano; ()
14
14.
6370在名为咖毕拉的王都
Kapilavhayarājadhāniyā
6371不远处的人王卧处,
Avidure nararāhaseyyake,
6372度过了三个或五个雨季
Pavihāsi tipañcamaṃ samaṃ
6373牟尼住于尼俱律陀林园之美妙处;
Muni nigrodhatapovane subhe; ()
15
15.
6375调伏凶恶之马喇瓦咖亚卡,
Khara mālavakañca rakkhasaṃ
6376及大腹之山持者,
Damayaṃ bhūdhara pīvarodaraṃ,
6377庄严美丽之阿喇维城,
Rucirālavirājadhāniyaṃ
6378胜者住于彼处十六年;
Viharī soḷasamaṃ samaṃ jino; ()
16
16.
6380其次,竹林园
Puna veḷuvanaṃ tapovanaṃ
6381依止于山城(王舍城),
Upanissāya giribbajaṃ puraṃ,
6382十七个瓦萨瓦萨,
Dasa sattama vassa māvasī
6383牟尼狮子已破魔军众;
Munisīho hatamāravāraṇo; ()
17
17.
6385以法语甘露,
Bhavadukkharujāhi mocayaṃ
6386令众生从有苦病中解脱,
Janataṃ dhammakathā’gadena so,
6387彼(世尊)住于遮离耶山窟。
Vasi cāliyapabbatālaye
6388胜者医师住第十八年;
Jinavejjācariyo dasaṭṭhamaṃ; ()
18
18.
6390紧接其后之年,于摩嘎迪
Tadanantaravassa muggadhi
6391广大阿离耶咖巴德,彼
Vipule cāliyapakabbate’va so,
6392自在者住第二十年,于吉利巴迦
Vasi vīsatimaṃ giribbaje
6393城之韦卢瓦那、达波瓦那;
Nagare veḷuvane tapovane; ()
19
19.
6395如是,由于无固定住处故
Anibaddhavihārato iti
6396世尊住于彼彼处
Viharanto bhagavā tahiṃtahiṃ
6397如摩尼宝光泽,施与所欲
Maṇijotiraso’va kāmado
6398度过二十个雨季;
Sarade vīsati vītināmayī; ()
20
20.
6400牟尼住于祇园苦行林
Muni jetavane tapovane
6401以及鹿母殿中
Bhavane cā’pi migāramātuyā,
6402于彼胜处住二十五
Mahite vasi pañcavīsati-
6403已度瓦萨、三结缚住者
Mitavassāni tibaddhavāsago; ()
21
21.
6405从无系缚系缚住
Anibaddhanibaddhavāsato
6406具念住于彼彼处者
Vasato tassa sato tahiṃ tahiṃ,
6407岂非存在五种所作
Nanu vijjati kiccapañcakaṃ
6408已作所作者之说法时机
Katakiccassa kathananuvāsaraṃ; ()
22
22.
6410于日出时已起立
Aruṇuggamane samuṭṭhito
6411为了随顺那些侍奉者众,
Tadupaṭṭhākajanassa’nuggahaṃ,
6412牟尼洗净脸与足,
Munirānanapādadhovanaṃ
6413安排了自己的一切事务;
Pavidhāyā’khilakicca mattano; ()
23
23.
6415善坐于善备之座,
Sunisajja susajjitā’sane
6416为了随即行持,尽其所需,
Sapadānācaraṇāya yāvatā,
6417知时者获得时机。
Samayo samayaññu vindati
6418不久,独处者享受禅那之乐;
Naciraṃ jhānasukhaṃ rahogato; ()
24
24.
6420束缚彼束缚之绳,
Paribandhiya tāyabandhanaṃ
6421善着下衣于上,
Sunivatthantaravāsako’pari,
6422以阿拉汉幢覆盖身体,
Arahaddhajachāditaṅgimā
6423如宝石色石板般高举;
Maṇivaṇṇopalapatta mubbahaṃ; ()
25
25.
6425以积集福德之力
Abhisaṅkhatapuññasattiyā
6426从敞开门扉的精舍内室,
Vivaṭadvāravihāragabbhato,
6427如狮子从山洞中,
Girigabbharato’va kesarī
6428有时独自出来,
Bahinikkhamma kadāci ekako, ()
26
26.
6430众星环绕成鬘,
Valayikatatārakāvalī
6431如新月从云腹中现,
Navacandoriva vāridodarā,
6432为行者僧团所前导,从彼处
Yatisaṅghapurakkhato tato
6433彼牟尼出外时,
Bahi nikkhamma kadāci so muni; ()
27
27.
6435以自然之行相乞食,
Pakatīgatiyā’pi bhikkhituṃ
6436或以具神变之行相,
Gatiyā sappaṭihāriyā’yapi,
6437行于一寻之量,
Yugamattadaso samācare
6438游行于村落、镇市、城邑之任何处;
Nigamaggāmapurīsu katthaci; ()
28
28.
6440行殊胜神变时
Carato varapāṭihāriyaṃ
6441为了有时乞食而站立,
Samadhiṭṭhāya kadāci bhikkhituṃ,
6442大地变得清净无垢,
Vimalīkurute mahītalaṃ
6443前方吹来柔和芳香的微风;
Purato mandasugandhamāruto; ()
29
29.
6445前方平息尘埃,
Purato’pasamenti dhūliyo
6446行走时头顶有美妙的华盖,
Carato cārutarañjase sire,
6447天幕辉映显现
Vilasanti vitāna vibbhamā
6448新雨云降下雨滴;
Navameghā phusitāni muñcare; ()
30
30.
6450其余诸风吹散花朵,
Kusumāni samīraṇā’pare
6451森林中的鹿群亦洒落,
Vipinenā’hariyo’kirantipi,
6452如同自己的足底,大地
Nijapādatalaṃ’va bhūtalaṃ
6453在所行之道上趋于平坦;
Samataṃ yāti pathe padappite; ()
31
31.
6455柔软、触感舒适的大地——
Mudukā sukhaphassadā mahī-
6456美女们曾一度聚集于彼足之处,
Vanitā tappadasaṅakgame’kadā,
6457曾一度亲吻莲花,
Kamalānipi cumbare’kadā
6458彼足之泥中莲花劈开大地;
Pathaviṃ bhejja tadaṅghīpaṅkaje; ()
32
32.
6460足所踏之莲花,
Caraṇakkamitā’ravindaja-
6461其花粉芳香馥郁,
Makarandā’ti sugandhabandhurā,
6462胜者象王之香气
Jinagandhagajinda māsiraṃ
6463「遍满」者,亦即「遍布」之义。
Parivāsenti samokirantipi; ()
33
33.
6465花蜜结缚之光辉
Makarandapabandhavibbhamaṃ
6466光芒以辛杜拉红粉为庄严,
Juti sindhūravicuṇṇabandhurā,
6467超越而呈现极美之金黄色
Abhibhūya supiñjarāyate
6468行于此动不动之世间。
Carato lokamimaṃ carācaraṃ; ()
34
34.
6470天鹅、孔雀、鹦鹉
Kalahaṃsa mayūrasārikā
6471咖拉维咖鸟亦各自发出鸣声,
Karavīkā’pi sakaṃsakaṃ ravaṃ,
6472二足者亦有四足者等其他众生
Dvipadā’pi catuppadā’pare
6473当彼行走时,何以不礼敬?
Vajato tassa napūjayanti kiṃ; ()
35
35.
6475乐器与装饰品亦
Turiyāni vibhūsaṇāni’pi
6476于彼时自然发出悦音,
Sayamevā’bhiravanti taṅkhaṇe,
6477望见那神变奇迹
Tamudikkhiya pāṭihāriyaṃ
6478善逝者,谁人不生净信?
Sugate koka hi nasampasīdati; ()
36
36.
6480种种稀有神变
Vividhabbhutapāṭihāriya-
6481已作想之大众,胜者
Katasaññāya mahājano jino,
6482为众人生起悲愍
Janayaṃ janatāya’nuddayaṃ
6483今来此为乞食之故
Idhapiṇḍatthamupāgato iti; ()
37
37.
6485以花等充满之合掌
Kusumādiyamākulañjalī
6486在有脂肪的内街巷中,
Sadaneha’ntaravithi motare,
6487以胜者光芒编织的毛毯
Jinaraṃsi pabandha kambala-
6488百重复盖、色身变异者;
Satasañchanna vivaṇṇaviggahā; ()
38
38.
6490众人以指甲划痕的光辉
Janatā nakharālidīdhiti-
6491聚集、天空般的卑贱所沉没者,
Nikarākāsanadīnimujjitā,
6492礼敬应受礼敬者
Abhivandati vandanārahaṃ
6493对牟尼的双足感到欢喜;
Munino pādayugaṃ pamoditā; ()
39
39.
6495二十四人的大众
Dasavisativā mahājano
6496如同百人般地恭敬胜者,
Jinapāmokkhayatī satampivā,
6497恳请道:『请施与我们』,
Abhiyācati detha noiti
6498依各自的财力供养世尊;
Bhagavantaṃ vibhavānurūpato; ()
40
40.
6500知晓了他的允诺
Adhivāsanamassa jāniya
6501为了众人,从胜者手中接受,
Janatā’dāya jinassa hatthato,
6502将那被加持之钵,带入殿堂——
Tamadhiṭṭhitapatta mindirā-
6503即布施堂中;
Sadanaṃ dānagharaṃ pavesaye; ()
41
41.
6505在以四种族香熏修的
Catujātikagandhabhāvite
6506地上所设最胜座上,
Bhuvi paññattavarāsanopari,
6507以未捣与已捣之衣料
Ahatāhatavatthajātite
6508善坐、善逝者与其声闻众;
Sunisinnaṃ sugataṃ sasāvakaṃ; ()
42
42.
6510以预备之精美饮食,
Paṭiyattapaṇītabhojana-
6511以自手之莲华供养,
Vikatīhe’va sahatthapaṅkajā,
6512大众热诚供养,
Abhitappayate mahājano
6513并以衣等恭敬供养;
Patimāneti ca cīvarādinā; ()
43
43.
6515于归依时亦有五种
Saraṇāgamane’pi pañcayu
6516「安立于增上戒者」,指那些
Adhisīlesu patiṭṭhahanti ye,
6517在四道果中,何处
Catumaggaphalesu katthavi
6518从彼证智、随眠、意向等开始;
Tadabhiññā’nusayāsayādito; ()
44
44.
6520世尊已作食事
Bhagavā katabhattakiccavā
6521以相应的如法之语,
Anurūpāya kathāya dhammiyā,
6522调伏亲族之日亲
Ravibandhu vineyya bandhunaṃ
6523为觉醒心莲速行,
Hadayambhojavanaṃ pabodhaye; ()
45
45.
6525如哈利梅如山之行动者,
Harimerugiri’va jaṅgamo
6526遍身披挂因陀罗弓弦列,
Parinaddhindasarāsanāvalī,
6527具百福德相之
Visate satapuññalakkhaṇo
6528牟尼从精舍座起立;
Muniru’ṭṭhāya vihāramāsanā; ()
46
46.
6530于彼殊胜圆坛场中
Varamaṇḍalamāḷake tahiṃ
6531牟尼于所设之大高座上,
Muni paññattamahārahāsane,
6532暂时来到而坐,
Khaṇamāgamayaṃ nisidati
6533直至彼食事之成办;
Yaminaṃ bhojanakiccasādhanaṃ; ()
47
47.
6535犹如以宝线、善线所缝制之
Maṇivammasuvammitā viya
6536象衣所覆之尘堆衣者,
Karino pārutapaṃsukūlikā,
6537诸行者围绕彼行者之王、群主
Yatayo yatirājayūthapaṃ
6538彼等于彼时前往围绕;
Parivārenti upecca taṅkhaṇe; ()
48
48.
6540知时者从彼时
Samayaṃ samayaññuno tato
6541最胜侍者应告知,
Tadupaṭṭhākavaro nivedaye,
6542胜者香象以善香
Jinagandhagajo suvāsitaṃ
6543进入香室具善香; (食前事)
Visate gandhakuṭiṃ sugandhinā; () (Purebhattakiccaṃ)
49
49.
6545尔时胜者于香室门口
Athagandhakuṭīmukhe jino
6546无尘垢,足尘亦不存,
Virajo pādarajo nacatthipi,
6547洗净足已,置于
Paridhotapadāni nikkhipaṃ
6548宝石手掌之上,住立片刻;
Maṇisopāṇatale khaṇaṃ ṭhito; ()
50
50.
6550胜者之出现亦难得,
Udayo’pi jinassa dullabho
6551刹那具足之成就难得,
Khaṇasampattisamiddhi dullabhā,
6552于人中生起亦难得
Manujesu’papatti dullabhā
6553听闻胜者之法亦难得;
Jinadhammassavaṇampi dullabhaṃ; ()
51
51.
6555于此沙门性亦难得,
Samaṇatta mape’ttha dullabhaṃ
6556三种教法勿放逸,
Tividhaṃ sāsana mappamādato,
6557诸行者清净者教诫,
Yatayo’vadatā’nusāsati
6558诸比丘应当成就;
Abhisampādayathā’ti bhikkhave; ()
52
52.
6560某些比丘礼敬后
Abhivandiya keci bhikkhavo
6561圆满世尊教法之行道者,
Bhagavantaṃtaka paṭipattipūrakā,
6562于是依次修习之次第,
Atha sampaṭipādanakkamaṃ
6563询问观等诸法;
Paṭipucchantivipassanādisu; ()
53
53.
6565牟尼于观等诸法中,
Padadāti vipassanādisu
6566为彼等授予适合其行之足迹,
Muni tesaṃ cariyānurūpikaṃ,
6567领受导师之教诫
Paṭigaṇhiya satthusāsanaṃ
6568如欲穿珠宝串之人,
Maṇidāmaṃ viya makaṇḍanatthiko; ()
54
54.
6570绕胜者右绕后,
Pavidhāya jinaṃ padakkhiṇaṃ
6571彼等以恭敬合掌,
Atha te bhattisamapakpitañjalī,
6572诸行者各自进入
Pavisanti yatī sakaṃsakaṃ
6573自己的住处,寂静无风之行者;
Vasatiṃ santanivātavuttino; ()
55
55.
6575瓦德巴瓦德山麓洞窟
Vatapabbatapādakandara-
6576「丰盛」者,某些精勤者,
Pabhūtīsva’ññataraṃka padhānikā,
6577进入天、阿苏罗、龙、
Pavisanti surāsuroraga-
6578金翅鸟之住处,以及其他;
Garuḷānaṃ bhavanesucā’pare; ()
56
56.
6580然而,若欲进入香殿,
Atha gandhakuṭiṃ yadicchati
6581进入后,乐于远离者,
Pavisitvā pavivekakāmavā,
6582牟尼从右侧,具念
Muni dakkhiṇapassato sato
6583白昼〔他〕卧于自己适宜的卧榻之上
Sayanaṃ kapakpayatī’sakaṃ divā; ()
57
57.
6585身垢已然息灭,如同澄净平和之态
Vupasantasarirajassamo
6586牟尼起身,历经无数俱胝,
Muniru’ṭṭhāya anekakoṭiyo,
6587刹那间体验诸定,
Anubhūyaka samādhayo khaṇaṃ
6588以佛眼观照世间;
Bhuvanaṃ passati buddhacakkhunā; ()
58
58.
6590或于止,或于观,
Samathamhi vipassanāyavā
6591当如来已放下重担时,
Dhuranikkhepakate tathāgate,
6592彼以神通力与威德力侍立于彼处,
Tahimiddhibalenu’paṭṭhito
6593悲悯之藏再次令其起立;
Puna vuṭṭhāpayate dayānidhi; ()
59
59.
6595如是世尊极速教诫
Iti pañcasatampi sāvake
6596五百声闻众,
Atikhippaṃ kabhagavā’nusāsiya,
6597如莲花般令彼等觉悟。
Padumāniva te pabodhayaṃ
6598不以虚空行至自己的住处;
Nabhāsā yāti vihāra mattano; ()
60
60.
6600胜者骏马之足迹威力
Jinasindhavapādavikkamaṃ
6601胜者象牙象王之钩锁
Jinachaddantagajindakuñcanaṃ,
6602胜者狮鬃狮子之吼声
Jinakesarasīhagajjanaṃ
6603我等得见得闻如是;
Abhipassāma suṇoma no iti; ()
61
61.
6605胜者住于何处,即住于彼处
Vihareyya yahiṃ jino tahiṃ
6606午后时分,众人手持盛满花朵的合掌,
Aparaṇhe kusumākulañjalī,
6607善着衣、善披覆,极为庄严,
Sunivatthasupārutā bhusaṃ
6608欢喜地聚集而来;
Muditā sannipatantikho janā; ()
62
62.
6610尔时,已示现神变者,
Atha dassitapāṭihāriyo
6611进入殊胜法堂,
Pavisatvā varadhammamaṇḍapaṃ,
6612犹如太阳在持双山之上。
Sūriyova yugandharo’pari
6613胜者于善敷设的座位顶端
Sunisajjā’sanamatthake jino; ()
63
63.
6615以咖拉维咖鸟鸣般的
Karavikavirāvahārinā
6616甘美广大之音声,向听众
Madhuro’dārasarena sotunaṃ,
6617宣说四圣谛
Caturā’riyasaccamīraye
6618依次第说法而
Anupubbāya kathāya nissitaṃ; ()
64
64.
6620恭敬地领受法
Paṭigaṇhiya dhammamādarā
6621她前往与自己言说相应的行境,
Nijavohāra’nurūpagocaraṃ,
6622以右绕方式接近
Abhiyāti padakkhiṇena sā
6623以头礼敬众会;(午后事)
Parisātaṃ sirasā’bhivandiya; () (Pacchābhattakiccaṃ)
66
66.
6625如持优胜象王之额珠者,
Varavāraṇakumbhadāraṇo
6626如狮子王摧破恶见者,
Migarājāva kudiṭṭhabhañjano,
6627于是完成法吼者
Atha niṭṭhitadhammagajjano
6628牟尼起身、入浴、坐下;
Muniru’ṭṭhāyu’pavesanā’sanā; ()
65
65.
6630如莲花般殊胜之身躯
Kamalaṃ’va kalevaraṃ varaṃ
6631离尘垢、清净无染,胜者
Vimalaṃ vitarajomalaṃ jino,
6632若欲灌注者,
Avasiñcitukāmavā sace
6633进入浴室后;
Pavisitvāna nahānakoṭṭhakaṃ; ()
67
67.
6635由侍奉之比丘
Tadūpaṭṭhitikena bhikkhunā
6636以准备好的水沐浴后,
Paṭiyattenudakena viggahe,
6637反复地平息了疲劳,
Samitotuparissamo muhuṃ
6638再次回来穿上衣服;
Punarāgamma nivatthacīvaro; ()
68
68.
6640在平坦的住处善卧善眠,
Sunisajja sina’ssame same
6641在寺院中设置的座位上,
Pariveṇe ṭhapitāsanopari,
6642以适度享受片刻。
Anubhoti muhutta mattanā
6643善解脱者亦有解脱所生之乐;
Suvimutto’pi vimuttijaṃ sukhaṃ; ()
69
69.
6645彼现起与随现起
Tadupaṭṭhitipaccupaṭṭhitā
6646出离之彼彼处流转,
Abhinikkhammatatotatoyatī,
6647恭敬合掌之花鬘
Mahitañjalipupphamañjarī
6648围绕三界导师;
Parivārentitilokanāyakaṃ; ()
70
70.
6650道行圆满之次第
Paṭipattipapūraṇakkamaṃ
6651「反复询问」者,亦即诸多询问。
Paṭipucchanti vipucchanāni’pi,
6652诸行者各各向胜者
Yatayo hi visuṃvisuṃ jinaṃ
6653前往听闻法说;
Savaṇaṃ dhammakathāya yācare; ()
71
71.
6655世尊为悲悯所策励,
Bhagavā karuṇāya codito
6656以智了知彼等之意趣,
Tadadhippāya mavecca buddhiyā,
6657成就最上之义。
Abhisādhaya matthamuttamaṃ
6658「超越前夜分」者,前夜分的事务。
Purimaṃ yāmamatikkame iti; () (Purimayāmakiccaṃ)
72
72.
6660世尊见无边际者
Bhagavanta manantadassinaṃ
6661以头礼敬彼善逝诸比丘
Sirasā tesugatesu bhikkhusu,
6662礼敬毕,从诞生刹土
Abhivandiya jātikhettato
6663天人与阿修罗获得机会
Labhamānā’vasaraṃ surāsurā; ()
73
73.
6665前往苦行林园
Upagamma tapovanaṅgaṇaṃ
6666正在作的皮肤色泽如黄褐色,
Kurumānā chavivaṇṇapiñjaraṃ,
6667宝珠光辉与光线聚集
Maṇimoḷimaricisañcaya-
6668所围绕亲吻的具吉祥者;
Paricumbīkaḷitaṃ sirimato; ()
74
74.
6670指甲、花蕊、手指、花瓣
Nakhakesaramaṅgulīdalaṃ
6671足莲花双所礼敬,
Caraṇambhojayugaṃka pavandiya,
6672四音节亦在后问。
Caturakkharikampi pucchare
6673「最胜问」者,至少如此计算;
Varapañha’ntamaso’hisaṅkhataṃ; ()
75
75.
6675「施安乐者,说者中无上」
Sivado vadataṃanuttaro
6676「牟尼解答彼之所问」,
Muni vissajjati tabbipucchanaṃ,
6677「于是离寻思、离疑惑者,彼等」
Atha vitakathaṅkathi tada-
6678「随喜,亦再三赞叹;」
Bbhanumodanti abhitthavantipi; ()
76
76.
6680「以自法灯之光辉」
Nijadhammapadīpatejasā
6681破除众生愚痴之暗者,
Janasammoha tamovidhaṃsano,
6682如是我思惟中夜分,
Iti majjhimayāma manvahaṃ
6683牟尼已作所应作,度过中夜;(中夜分所作)
Katakicco muni vītināmaye; () (Majjhimayāmakiccaṃ)
77
77.
6685已制伏身体之疲劳,
Abhibhutasarīrajassamo
6686以已作所应作之圣道,
Katakiccehi’riyāpathehica,
6687然后以经行于后夜
Atha caṅkamaṇena pacchime
6688牟尼超越了第一部分的目录;
Paṭhamaṃ bhāga matikkame muni; ()
78
78.
6690顺风逆风吹送而来的
Paṭivāta’nuvāta vāyita-
6691功德香气使身体芬芳,
Guṇagandhehi sugandhitaṅgimā,
6692如宝珠灯光般明亮,
Maṇidīpapabhāsamujjalaṃ
6693善逝前往香室;
Sugato gandhakuṭiṃka upāgato; ()
79
79.
6695在卧床上伸展
Sayanopari sampasārayaṃ
6696如狮子作卧,身形端正相称,
Paṭimārūpasarūpaviggahaṃ,
6697于第二(念处)中,具念与正知;
Sayanaṃ kurute’va kesarī
6698第二颂中,「具念正知」;
Dutiyasmiṃ satisampajaññavā; ()
80
80.
6700烦恼未成就而(功德)成就者,
Asamiddhakilesamiddhavā
6701世尊以坏灭与有分七十(种智),
Bhagavā bhaṅgabhavaṅgasattati,
6702善卧已,大(觉者)觉醒—
Sunisajja pabujjhito mahā-
6703悲禅那之达成,
Karuṇājhāna mupeticā’sane; ()
81
81.
6705若于前世诸有中,
Purimesu bhavesu pāṇino
6706存在已作加行者,
Yadi vijjanti katādhikārino,
6707如日光照射而开展之
Raviraṃsivikāsanūpaga-
6708莲花,应被唤醒;
Padumānī’va pabodhanārahā; ()
82
82.
6710由悲而生起,从彼处
Karuṇāya samuṭṭhito tato
6711牟尼以悲心清凉之意,
Karuṇāsītalamānaso muni,
6712以佛眼观见
Abhipassati buddhacakkhunā
6713地上彼等道果之近依;
Bhuvi te maggaphalopanissaye; ()
83
83.
6715如是于后夜时分,
Iti pacchimayāma manvahaṃ
6716胜者超越第三分,
Tatiyaṃ bhāga matikkame jino,
6717先前所应作之事已作者
Purimoditakiccakārino
6718已作所作者之不可思议功德;(后夜分所作)
Katakiccassa acintiyāguṇā; () (Pacchimayāmakiccaṃ)
84
84.
6720色身之量亦令人信乐于佛
Pasidanti rūpappa māṇapi buddhe
6721音声之量亦令人信乐于佛
Pasidanti ghosapakpa māṇapi buddhe
6722粗显之量亦令人信乐于佛
Pasidanti ḷukhappa māṇapi buddhe
6723法之量亦令人信乐于佛
Pasidanti dhammappamāṇapi buddhe ()
1384如是,由名为梅达难德之苦行者所造作,为一切诗人心生欢喜之因,于《胜者史灯》中,近因分,五种佛陀所作之阐明,第十八品竟。
Iti medhānandābhidhānenayatinā viracite sakalakavijana hadayānandadānanidāne jinavaṃsadīpe santike nidāne pañjavidhabuddhakicca paridīpo aṭṭhārasamoka saggo.
1
1.
6726于无间三界之广大深窟中
Niravadhibhuvanālavālagabbhe
6727善行根所生长之名声蔓藤
Sucaritamūlavirūḷhakittivallī,
6728以九种功德之规则相应而
Navaguṇaniyamotu saṅakgamena
6729世尊如同开花之顶
Bhagavatamāsiyatheva (pupphitaggā); ()
2
2.
6731具极清净意者,与诸随眠俱
Suvisadamatimā savāsanehi
6732一切烦恼垢污及行身
Sakala kilesa malehi cārakāyo,
6733『如是世尊』者,觉者所赞叹,
Itipi bhagavato budhābhigīto
6734『阿拉汉』之名声响彻世间;
Bhuvivisuto arahanti kittighoso; ()
3
3.
6736执持锐利道智之剑,
Gahita nisita maggañāṇa khaggo
6737超胜地斩断恶行之敌,
Varamati duccaritārayo achindi,
6738『如是世尊』者,已破诸敌,
Itipi bhagavato hatārinoyo
6739『阿拉汉』之名声响彻世间;
Bhuvivisuto arahanti kittighoso; ()
4
4.
6741三有之车轮所装配者,无明为
Tibhavarathasamappitaṃ avijjā-
6742有渴爱之绳索为辐,业之轮毂为轴心,
Bhavatasiṇāmayanābhika māsavakkhaṃ,
6743种种积集之业为聚积之轮辋,
Vicitupacitakamma sañcāyā’raṃ
6744纠缠老死之尘垢为轮缘,轮转
Jaṭitajarāmaraṇerunemi vaṭṭiṃ ()
5
5.
6746旋转之有轮存在于彼,
Avidita pariyanta kālasīmaṃ
6747彼之有轮已被转动,
Paribhamitaṃ bhavacakkamatthi tassa,
6748以坚固精进之足,立于菩提道场
Thiravīriyapadehi bodhimaṇḍe
6749极清净戒之大地上者;
Suvimalasīlamahītaleṭhito yo; ()
6
6.
6751以极净信之
Hanivihani are visuddhasaddhā-
6752手莲,日日击打定之砧石背,
Karakamalena samādhisāṇapiṭṭhe,
6753善磨利之月月斩断业
Sunisita masamaṃ nihanti kamma-
6754灭尽智之斧,持之;
Kkhayakarañāṇakuṭhārimādadhāno; ()
7
7.
6756已杀有轮之车,登上道车,
Hatabhavaratha vibbhamassa magga-
6757乘彼车已,前往寂静城者,
Rathamabhiruyha sivaṃpuraṃ gatassa,
6758如是世尊已杀敌者,
Itipi bhagavato hatārakassa
6759『阿拉汉』之称赞声遍满世间;
Bhuvivisuto arahanti kittighoso; ()
8
8.
6761未知边际之苦轮,
Avidita pariyanta dukkha vaṭṭaṃ
6762或有轮之车轮,此被称为无明,
Athabhavacakkaka mituccate avijjā,
6763在此,因为是根本之故,无明是轮毂
Tahimupahitanābhī mūlakattā
6764有、生、老死是轮辋的终端
Bhavatijarāmaraṇaṃ tadantanemi; ()
9
9.
6766在此二者之间,作为辐条而结合的
Ghaṭita tadubhayantarā arāssu
6767是从行开始的其余十法
Dasa abhisaṅkharaṇādisesa dhammā,
6768在苦、集、灭、道中
Kasirasamudaye nirodha magge
6769对于了知与不了知,即是无明
Bhavati pajānamajānanaṃ avijjā; ()
10
10
6771无明有三地
Bhavati tividhabhumikā avijjā
6772此为四种谛自性之遮蔽者
Catuvidha saccasabhāva chādakā’yaṃ,
6773思择思之中间
Abhivicinana cetanāna maddhā
6774以种种方式为三有之缘
Vividhanayena bhavattaye nidānaṃ; ()
11
11.
6776各自结生心之因
Sakasaka paṭisandhicittahetu
6777唯二所造作之业于欲界
Dvaya mabhisaṅkhata kammameva kāme,
6778心善或不善,色界或无色界所行,
Cita kusala marūpa rūpa gāmiṃ
6779彼二俱生结生之因;
Tadubhayabhupaṭisandhihetu hoti; ()
12
12.
6781善与不善三种分别,
Kusalamakusalaṃ tidhā vibhattaṃ
6782前有中所积集如其相应,
Purimabhavenicitaṃ yathānurūpaṃ,
6783非从结生而有其他,何者?
Nabhavati paṭisandhitoparaṃ kiṃ
6784三有流转果报心之因。
Tibhava pavatti vipāka citta hetu; ()
13
13.
6786集所成者,是欲界与色界的果报
Samudayamaya kāmarūpapākā
6787存在于结生与转起中
Sati paṭisandhi pavattiyaṃ bhavantī,
6788各自有的名为色之因
Saka saka bhavanāma rūpahetu
6789依种种缘由而相应
Vividha nidānavasena cānurūpaṃ, ()
14
14.
6791同样地,四种无色界果报
Tathariva caturo arūpapākā
6792各自地的名之缘
Sakasakabhumikanāmapaccayāva,
6793积集之意,于无想有情
Samupacita manaṃ asaññasatte
6794何以不生于世间?唯色之故;
Nabhavatikiṃka bhuvi rūpamattahetu; ()
15
15.
6796彼二者,无果报心故
Tadubhaya mavipāka cittatopi
6797于三有中,亦随色而生起,
Pabhavati tīsubhavesu cā’nu rūpaṃ,
6798于善趣恶趣,于欲界之足处
Sugati dugatiyaṃ padaṃhi kāme
6799成为六处之名色;
Bhavati saḷāyatanassa nāma rūpaṃ; ()
16
16.
6801「有」之词根,无想、离色相——
Bhavati padaka masaññi vajjarūpa-
6802于地,三种处之名与色,
Bhuvi tividhāyatanassa nāma rūpaṃ,
6803有之集起于无色有中,
Havati samudayo bhave arūpe
6804微细,意处之名而已;
Sukhuma manāyatanassa nāma mattaṃ; ()
17
17.
6806如是于三种有中,各各——
Iti tividhabhave bhavanti taṃ taṃ-
6807有之生起处,以触为因。
Bhava pabhavāyatanāti phassahetu,
6808同样地,从业而来的有,以及色
Tathariva kamato bhavānu rūpaṃ
6809在三种有中,由六触所生之受
Tividhabhavesu chaphassavedanejā; ()
18
18.
6811在种种有、趣、住处中,彼彼
Vividha bhavagatiṭṭhitīsu taṃ taṃ
6812成为执取六处纠缠之因
Chaṭita jaṭā gahaṇassa hetu hoti,
6813对于再有与两种有的坚固执取
Punarubhaya bhavassa daḷhagāho,
6814以因的本性,成为有、后有、再有之中
Bhavati bhavotibhavamhi hetujātyā; ()
19
19.
6816此三种有、生起、生,
Tividha bhavu’papattijātiresā
6817成为老死等苦之因,
Bhavati jarāmaraṇādi dukkha hetu,
6818一切烦恼、灾患、漏之
Sakalakasirupaddavā’savānaṃ
6819集因,由此故为无明;
Samudayahetutatosiyā avijjā; ()
20
20.
6821凡以坚固执取之力
Thiragahaṇavasena yohi koci
6822行善行或恶行者,彼之
Sucarita duccaritaṃcareyya tassa,
6823此中,『业』者,是趣向善趣与恶趣之业
Sugati dugati gāmi kammamettha
6824『业论者』者,宣说业有之人
Kathayati kammabhavo’ti kammavādī; ()
21
21.
6826『业力所生之种种积集』者,由业力所生之种种积聚
Vicitupacita kammasattijātā
6827『有』者,宣说再生之五蕴
Vadatupapatti bhavo’ti pañcakhandhā,
6828『生』者,彼等诸蕴之初生起
Tadabhijanana māhajāti tesaṃ
6829『老』者,成熟与死没
Cuticavanaṃ paripākatājarā’ti; ()
22
22.
6831对于从地界、水界之束缚而住立者
Pahavaphalapabandhato ṭhītānaṃ
6832对于依于池沼之深而生起者
Sarasagabhīrapaṭicca sambhavānaṃ,
6833为了清净,以法之
Kayirati visadāya yāya dhamma–
6834住立,以超越名色之慧而摄取;
Ṭhitimatināmadhiyā pariggahaṃsā; ()
23
23.
6836然而在此,四边际之总摄
Idhapana caturosiyuṃsamāsā
6837前有、生起、痴、业为一
Purimabhavo’daya moha kammameko,
6838有、取、有之心、名色、
Bhavatihanabhavacittanāma rūpā-
6839六处、六触、六受,此为一;
Yatana cha phassa cha vedanāti ceko; ()
24
24.
6841又有、有、喜贪、执取、
Api bhavati bhavo nikanti gāho
6842生、老死,于未来为一,
Janana jarāmaraṇaṃ anāgate’ko,
6843以因果之力而生起者,
Pabhava phalavasena sambhavānaṃ
6844如是四种摄略,应为三时;
Iti catu saṅkhipanaṃ siyātiyaddhaṃ; ()
25
25.
6846此处,如过去因五,
Idha yathariva’tītahetupañca
6847由业与痴而有喜执有,
Abhiratigāhabhavehi kammamohā,
6848如是,今与痴业俱,
Tathariva saha mohakammunāpi
6849喜执有即是因;
Abhiratigāhabhavā idāni hetū; ()
26
26.
6851果五不生,何以故?
Nabhavati phalapañcakaṃ kimeta-
6852离结生之识等五法故。
Rahipaṭisandhika manādipañca dhammā,
6853「有」者,于未来亦如是存在。
Bhavati phakhalamanāgate tatheva
6854生、老死等五法;
Janana jarāmaraṇādi pañca dhammā; ()
27
27.
6856「有」者,于有生起之间为一法,
Bhavati bhavupapattiya’ntare’ko
6857「喜」者,于所受之间为一法,
Abhirati vedayitāna mantare’ko,
6858如是心与思之名,
Tathariva citacetanāmanānaṃ
6859如是有轮之三结生。
Iti bhavacakkatisandhayo bhavanti; ()
28
28.
6861极清净的二十二种作者
Suvisadamativīsatā’ katāraṃ
6862具六转、三结合、三半
Sa’tiparivaṭṭa tisandhikaṃ tiyaddhaṃ,
6863为了通达彼,界、法之
Tadavagamiyatāya dhātu dhamma-
6864住立的极深义,四摄、二根
Ṭṭhitimatiyā catusaṅakgahaṃ dvimūlaṃ; ()
29
29.
6866破除三界中有情的
Hanivibhani jagattaye bhavanta-
6867有轮,圆满一切敌者的轮
Bhavaratha cakkasamappitākhilāre,
6868「如是世尊」者,为智者所赞叹
Itipi bhagavato budhāhigīto
6869「在世间被称颂」者,阿拉汉的名声响彻
Bhuvi visuto arahanti kittighoso; ()
30
30.
6871「世尊出现时」者,具大威力
Bhagavati udite mahānubhāvo
6872「包括天人的世间应礼敬彼」者,极为恭敬
Tamahimaheyya bhusaṃ sadevaloko,
6873「我们何时礼敬彼」者,如须弥山般
Tadahimahi kadāvi neru matta-
6874「以宝珠璎珞」者,连梵天王也如是
Maṇiratanāvaliyā sahampatīpi; ()
31
31.
6876众多天人与人,依力量相应,
Pacurasuranarā balānurūpaṃ
6877恭敬彼者,给孤独亦然,
Yamabhimahiṃsu anātha piṇḍikopi,
6878居士彼,近事女维萨卡,
Gahapati tamupāsikāvisākhā
6879与眷属,国萨拉王与宾比萨拉王;
Saparisa kosalabimbisārabhūpā; ()
32
32.
6881世尊般涅槃后,无忧王,
Bhagavati parinibbute asoka-
6882持大地之主,岛洲转轮王,
Vahayadharaṇīpati dīpacakkavatti,
6883舍弃了与十力者无等的
Dasabalamasamaṃ pariccajitvā
6884九十六亿俱胝之财富;
Abhimahi channavutippamāṇakoṭī; ()
33
33.
6886舍弃了无量的财富
Agaṇita vibhavaṃ pariccachitvā
6887在此建造宝珠璎珞塔,
Iharatanāvali cetiyaṃ vidhāya,
6888天人人类归依处的舍利身
Suranarasaraṇassa dhātudehaṃ
6889即使是邪行的王后也恭敬了;
Narapatimānayi duṭṭhagāminī’pi; ()
34
34.
6891他们以多种供养仪轨恭敬供养十力具足者,
Dasabalamabhipūjayiṃsu pūjā-
6892其他人则以尊重礼敬为应供者,
Vidhibahumānana bhājanaṃ tadaññe,
6893如是人们以衣等
Itijana mahanīya cīvarādī-
6894四种资具供养为殊胜;
Catuvidhapaccaya pūjanāka visesaṃ; ()
35
35.
6896功德海中最上应供者
Guṇajaladhi yadagga dakkhiṇeyyo
6897应受供养,应受施食,应受宾客之礼,
Arahati cāhuṇa pāhuṇā rahassa,
6898「如是世尊为咖维巴的导师」
Itipi bhagavato kavippa sattho
6899「在地上被称颂为阿拉汉的名声传扬」
Bhuvi visuto arahanti kittighoso; ()
36
36.
6901「此世他世不作礼敬而贪求的」
Idhaparamanipaccakāra giddhā
6902「沙门之辈、卑劣者、自显者」
Samaṇaka bhusurakā vibhāvimānī,
6903「暗中行不善而欲求名声者」
Rahasi akusalaṃ silokakāmā
6904「不因恶名声之怖畏而积聚」
Na kimasilokabhayena sañcinanti; ()
37
37.
6906「不作任何恶」者,
Nacakarahaci kiñcideva pāpaṃ
6907「即使是畏惧恶的人也会作恶」,
Kayirati resarahopipāpabhīrū,
6908「如是世尊远离恶」,
Itipi bhagavato rahāpagassa
6909「遍世间流传的阿拉汉称赞之声」;
Bhuvivisuto arahanti kittighoso; ()
38
38.
6911「未寂止贪嗔痴」者,
Anupasamita rāgadosa mohā
6912「身心慧不坚固、未修习」,
Thiramanabhāvita kāyacitta paññā,
6913诸背离圣道者
Ariyapaṭipadāya ye vipannā
6914行非圣法之人中最劣者
Anariya dhammacarā narādhamāte; ()
39
39.
6916善持善逝阿拉汉教者
Sugahita sugatārahaddhajantā
6917随从胜者虽仅少许亦为殊胜
Jinamanubandhiya santikeka varāpi,
6918如是虽远离世尊
Itipi bhagavato bhavanti dure
6919遍世间应受称赞声
Bhuvivisuto arahanti kittighoso ()
40
40.
6921如是远离,达于善修习之境
Tathariva suvidura bhāvamāpa
6922牟尼被劣等人所轻视
Munirapitehinihīna puggalehi,
6923如是世尊为百人之师
Itipi bhagavato satampa sattho
6924遍世间闻名,应受称赞之声
Bhuvivisuto arahanti kittighoso;Ka ()
41
41.
6926一切烦恼诸法已被破除
Vihata sakalasaṃkilesa dhammā
6927恒常善修习身、心、慧
Satata subhāvita kāya cittapaññā,
6928圆满圣道者
Ariyapaṭipadaṃ papūrakārī
6929远离非圣法道的贤智者
Anariyadhammapathārakāka sudhīrā; ()
42
42.
6931即使住在百由旬、千由旬之远处
Satadasasata yojanehi dūre
6932若住于胜者的近处
Yadiviharanti jinassa ārakāte,
6933如是世尊实不远
Itipi bhagavato na tāva dūre
6934其称赞声遍布大地,值得赞扬
Bhuvi visuto arahanti kittighoso; ()
43
43.
6936如是亦达不远之状态
Tathariva avidūra bhāvamāpa
6937牟尼对于如是诸善士亦然
Munirapi sappurisāna mīdisānaṃ,
6938如是世尊尊者之
Itipi bhagavato bhavantagassa
6939称赞声遍满世间,应受供养
Bhuvivisuto arahanti kittighoso; ()
44
44.
6941智者应远离诸恶法
Budha jana rahitabba pāpadhammā
6942彼等说应远离众多无义利者
Pavūramanatthakarāka rahāvadanti,
6943『如是世尊远离』者,因为彼无有
Itipi bhagavato rahā na yassa
6944『世间著名的阿拉汉之名声』;
Bhuvivisuto arahanti kitti ghoso; ()
45
45.
6946『应被圣者们远离的应呵责之法』
Garahiya rahitabbatā’riyehi
6947因为从最劣的凡夫人等
Paramaputhujjana puggalehi yasmā,
6948『如是世尊不存在彼的』
Itipi bhagavato naca’tthi’massa
6949『世间著名的阿拉汉之名声』;
Bhuvivisuto arahanti kittighoso; ()
46
46.
6951又,世尊非一时
Apica bhagavatā natekadāci
6952应呵责者、应远离者存在,
Vigarahiyā rahitabbakā bhavanti,
6953如是世尊之远离法
Itipi bhagavato rahānayassa
6954遍满世间,应得称赞之声;
Bhuvivisuto arahanti kittighoso; ()
47
47.
6956『来此远离』者,此被称为
Gamana miharahoti vuccate taṃ
6957三有流转之远离非彼所有,
Tibhavaparibbhamaṇaṃ raho na yassa,
6958「如是世尊已到彼岸」
Itipi bhagavato gatassa pāraṃ
6959「在地上,阿拉汉的名声被传颂」
Bhuvi visuto arahanti kittighoso; ()
48
48.
6961「无上的增上戒、增上心、增上慧」
Niratisaya’dhisīlacittapañño
6962「最上解脱、解脱智的获得者」
Parama vimutti vimutti ñāṇalābhī,
6963「无比功德的容器、唯一者、无垢者」
Asandisa guṇa bhājanoka anejo
6964「无等同者、无等者、无上者」
Asamasamo asamo anuttaro’ti; ()
49
49.
6966善力增盛色者
Kusalabala samiddharūpavāti
6967以种种功德,彼应被赞叹者
Vividhaguṇehi siyā pasaṃ siyo yo,
6968『如是世尊应被赞叹』
Itipi bhagavato pasaṃsiyassa
6969世间遍闻,阿拉汉之名声响彻
Bhuvivisuto arahanti kittighoso; ()
50
50.
6971以此因,以此因
Iminā imināpi kāraṇena
6972世尊乔达摩族之幢相
Bhagavā gotama gotta ketubhūto,
6973「阿拉汉」者,声名远播
Arahaṃ arahanti kittirāvo
6974于三界诸有情中,施予油灯与戒德者
Dakatelaṃvatatāna sattaloke; ()
1435如是,由名为梅达难德之比丘所造,于一切诗人心中生喜悦之因缘,于《胜者史灯》中,近因部分,世尊「阿拉汉」名称施设之阐明,第十九品竟
Iti medhānandābhidhānenayatinā viracite sakalakavijana hadayānandadānanidāne jinavaṃsadīpe santike nidāne bhagavato arahantināmapaññattiyāabhidheya paridīpo ekūnavīsatimoka saggo.
1
1.
6977以正智自证一切法之义理
Sammā sāmaṃ sabbadhammāna maddhā
6978彼以慧之威力故,成佛陀
Buddhattā paññānubhāvena tassa,
6979因圆满正自觉故,称为「正自觉者」
Sammā sambuddhoti abbhuggatāya
6980「阿西吉提亚(沙离尼)」世间界;
Āsikityā(sālinī) loka dhātu; ()
2
2.
6982凡于应遍知之法、
Yo cā bhiññeyye pariññeyya dhamme
6983应修习之法、应作证之法,
Bhāvetabbe sacchikātabba dhamme,
6984正确地、完全地觉悟,因此彼为佛,
Sammāsāmaṃ bujjhi tasmāsa buddho
6985于世间被称为「正自觉者」;
Sammā sambuddhoti vikhyāsi loke; ()
3
3.
6987于此,「应遍知」者,即四谛。
Tatrā’bhiññeyyā catussacca meva
6988苦谛者,应遍知之法;
Dukkhaṃ saccaṃ kho pariññeyya dhammā,
6989应修习者,道谛;灭
Bhāvetabbā magga saccaṃ nirodha-
6990谛者,应现证之法;
Saccaṃ tacchaṃ sacchikā tabba dhammā; ()
4
4.
6992渴爱方面所生起之法,
Taṇhāpakkhe sambhavaṃ dhamma jātaṃ
6993诸道之所应断者,应断之法,
Maggānaṃvajjhaṃka pahātabba dhammā,
6994与生等及五苦俱
Saddhiṃ jātyādīhi dukekhahi pañcu-
6995从足至头顶的诸蕴,可能是苦谛;
Pādānakkhaṇdhā siyā dukkha saccaṃ; ()
5
5.
6997此渴爱,即欲爱等之分别,
Yāyaṃ taṇhā kāma taṇhādibhedā
6998诸苦之有因者,是第二谛,
Dukkhānaṃ sāhetu saccaṃ dvitiyaṃ,
6999诸缚之无有处,是灭
Bandhānaṃ yatrāpya’bhāvo nirodha-
7000谛;及依此而舍渴爱者;
Saccaṃ yañcā gamma taṇhāya cāgo; ()
6
6.
7002正见等八道支法
Sammādiṭṭhādyaṭṭhamaggaṅga dhammā
7003道谛能令达至涅槃,
Nibbānaṃ sampāpakā magga saccaṃ,
7004因正觉此诸法故,
Tesaṃ dhammānampi sambujjhinattā
7005于世间称为『正自觉者』;
Sammā sambuddhoti vikhyāsi loke; ()
7
7.
7007如眼者,此苦及彼生起之因
Cakkheva’daṃ dukkhaṃ taduppāda hetu
7008渴爱,彼等之无有为灭,
Taṇhā nesānaṃ abhāvo nirodho,
7009道为觉之方便,此为彼之慧
Maggo bodhūpāya paññāti tassa
7010如是逐一提举诸字已;
Evaṃ paccekaṃ padaṃ coddharitvā; ()
8
8.
7012于诸谛法中安立真实谛者,
Āropetvā sacca dhammesu sacca-
7013彼见真实者是佛陀,
Sandhātā yo saccadassī sa buddho,
7014以锐利慧自己正确地觉悟,
Sammā sāmaṃ tikkhapaññāya bujjhi
7015于世间被称为正自觉者;
Sammā sambuddhoti vikhyāsi loke; ()
9
9.
7017六门与六所缘之
Channaṃ dvārānañca chārammaṇānaṃ,
7018六种心与六种识之别,
Channaṃ cittānañca chabbeda nānaṃ,
7019六种想与六种思,
Channaṃ saññānaṃ cha sañcetanānaṃ
7020六种触与寻等,
Channaṃ phassā naṃ vitakkādi kānaṃ; ()
10
10.
7022如是六种色渴爱等,
Evaṃ channaṃ rūpa taṇhādikānaṃ
7023以渴爱身之施设,
Taṇhākāyānaṃ samāropaṇena,
7024故于诸谛正自觉
Sammā sāmaṃ bujjhi saccesu tasmā
7025「正自觉者」者,于世间著称;
Sammā sambuddhoti vikhyāsi loke; ()
11
11.
7027五蕴、十八界、
Pañcannaṃ khandhāna maṭṭhārasannaṃ
7028眼等十二处,
Dhātūnaṃ cakkhādinaṃ bārasannaṃ,
7029因正确地自己觉悟之故,自觉者
Sammā sāmaṃ bujjhitattā sayambhu
7030「正自觉者」者,于世间著称;
Sammā sambuddhoti vikhyāsi loke; ()
12
12.
7032四色界禅那、无色
Rūpajjhānānaṃ catunnaṃ arūpa-
7033禅那、随念等十种业处,
Jjhānānañcānussatīnaṃ dasannaṃ,
7034六种有相、四无量、净相,
Khatti sākāra’ppamaññāsubhānaṃ
7035此等业处共九种有;
Kammaṭṭhānānaṃ navannaṃ bhavānaṃ; ()
13
13.
7037自成佛以来,于轮回之轮中,无明
Buddhattā saṃsāra cakke avijjā-
7038等诸支,于诸谛中如实安立,
Dyaṅgānaṃ saccesucāropaṇena,
7039此正确无依之智
Sammāsāmaṃ esa nissaṅga ñāṇe
7040正自觉者于世间显现;
Sammā sambuddho vikhyāsi loke; ()
14
14.
7042现在、未来、过去诸法,
Paccuppannānāgatātīta dhamme
7043涅槃及无余施设法,
Nibbānaṃ nissesa paṇṇatti dhamme,
7044自证知已,无他可教示,
Sāmaṃ abbhaññāsya’naññopa deso
7045正自觉者于世间显现;
Sammā sambuddhoti vikhyāsi loke; ()
15
15.
7047一切所应知者,彼之智何在?
Sabbaṃñeyyaṃ tassa ñāṇanti kaṃhi
7048「智」亦应如是知,因为「所知法」是智的所缘,
Ñāṇampevaṃ ñeyya dhammantikaṃhi,
7049「所知」是智获得的立足处,
Ñeyyantaṭṭhānomañāṇassalābhā
7050故于世间称为「正自觉者」;
Sammāsambuddhoti vikhyāsi loke; ()
16
16.
7052由于诸烦恼连同随眠习气皆已超越,
Klesānaṃ yāvāsanāsatatītāya
7053与一切愚痴睡眠一起正确地,
Saddhiṃyoka sammohaniddāya sammā,
7054以道智自己觉悟,因此称为「正自觉者」
Sāmaṃbuddho magga ñāṇena tasmā
7055「正自觉者」者,于世间显赫;
Sammā sambuddhoti vikhyāsi loke; ()
17
17.
7057七众之主,由波罗蜜所策励之自我
Sattādhīso pāramīcoditatto
7058以结跏趺坐不动摇于菩提树下,
Pallaṅkenāsajjayo bodhimule,
7059如莲花与日光之会合
Ambhojaṃka bhānuppahāka saṅgamena
7060达至殊胜,如自己觉醒一般;
Sobhaggappattaṃ pabuddhaṃ’va sāmaṃ; ()
18
18.
7062自己正确地,非他人所共有之最上
Sāmaṃ sammā’nañña sādhāraṇagga-
7063以道光明觉醒之时,
Maggobhāsenappabuddho samāno,
7064达到一切知智之辉耀,
Sampatto sabbaññutāñāṇa sobhaṃ
7065因此称为『正自觉者』;
Sammā sambuddhoti vikhyāsi tasmā; ()
19
19.
7067如是,以对一切诸法
Evaṃ sabbesaṃ dhammānaṃ
7068正确地自己觉悟之故,彼
Sammā sāmaṃ buddhattā so,
7069为正自觉者、觉者
Sammā sambuddho buddhoti
7070声音在世间升起;
Saddo loke abbhuggañji; ()
1455如是,在名为梅达难德的苦行者所造作的、作为一切诗人心喜悦之因的《胜者史灯》中,在近因篇集中,阐明世尊『正自觉者』之名称指定的第二十品。
Iti medhānandābhidhānenayatinā viracite sakalakavijana hadayānandadānanidāne jinavaṃsadīpe santikeka nidāne bhagavato kasammāsambuddhoti nāmapaññattiyā abhidheya paridīpo vīsatimo saggo.
7072然而,对于具寿
Taṃ kho pana bhavantaṃ
7073乔达摩,如是美善的名声已升起
Gotamaṃ evaṃ kalyāṇe kittisaddo abbhuggato
7074『彼世尊是明行具足者』;
Itipi so bhagavā vijjācaraṇa sampannoti;
1
1.
7076具足明与行,无明—
Sampannavijjācaraṇe avijjā-
7077破除稠密黑暗者,英雄,
Ghaṇandhakāraṃ bhiduro pavīro,
7078王者,因明行具足而生起,
Rāja vijjācaraṇubbhavāya
7079具广大名声与吉祥,如何能述说彼?
Uḷārakittissiriyā kathaṃ taṃ; ()
2
2.
7081即使经无数劫,积聚诸蕴,
Asaṅkhakappepi nivutthakhandhe
7082如同略说之文句,以智慧之行,
Peyyālapāḷiṃ viya ñāṇagatyā,
7083犹如喉音之生起
Kaṇṭhiravassu’ppatanaṃ yatheva
7084迅速投向、急速地、以境为所缘;
Saṅkippa khipakpaṃ visayāvalambaṃ; (1)
3
3.
7086『箭』者,乃勇健者、破坏音节者、导师之——
Saro’tisūro sarabhaṅgaka satthu-
7087所射之箭,于箭道中,岂有不中者?
Khitto saravyamhi virajjhate kiṃ
7088如是,于过去诸有之间,
Evaṃ atitesu bhavantaresu
7089不执著、不落空;
Asajjamānaṃ avirajjhamānaṃ; ()
4
4.
7091随所欲之处所、随所思之蕴——
Yathicchitaṭṭhāna matitakhandha-
7092舍弃有为而转起者,
Saṅkhāta māhacca pavattamānaṃ,
7093随顺前世住处之智
Pubbenivāsānugatañhi ñāṇaṃ
7094确实是彼所不共有者;
Anaññasādhāraṇamāsi yassa; ()
5
5.
7096彼胜者已断无明随眠,
Pahīṇa’vijjānusayo jino so
7097具足明,以彼第一明,
Vijjāyu’peto paṭhamāya tāya,
7098如是彼如杖击铜钵
Iccassa daṇḍāhatakaṃsapāti-
7099声音传播,即名声之声;
Saddova sampatthari kittisaddo; ()
6
6.
7101劣与胜等差别转起时,
Hanīnappaṇītādi pabheda vatte
7102以及生起与灭坏时,
Uppajjamāne ca nirujjhamāne,
7103有情随业前往诸趣处,
Satte yathākammu’page gatīsu
7104净眼于色境中;
Pasādacakkhā’visaye ca rūpe; ()
7
7.
7106非他共有的天眼——
Anañña sādhāraṇa dibbacakkhu-
7107以极清净的有行智,
Saṅkhātañāṇena pahassarena,
7108以天眼光明遍取,
Dibbena cā’loka pariggahena
7109胜者无恼者以此遍知;
Yenā’hijānāti jino anejo; ()
8
8.
7111导师于死生境界,
Cutupapātabbisayāya satthā
7112具足彼第二明,
Vijjāyu’peto dutiyāya tāya,
7113如是为彼铺展黄金铃声—
Iccassa sampatthari hema ghaṇṭā-
7114如铜鼓声般的名声;
Ṭaṅkāraghosoriva kittighoso; ()
9
9.
7116苦与苦之生起、灭尽
Dukkhañca dukkhappabhavo nirodho
7117以及导向苦之灭尽的道
Maggo ca dukkhassa nirodhako’ti,
7118四谛如其自性
Cattāri saccāni yathāsabhāvaṃ
7119自觉者以智宣说,依此;
Pavedi ñāṇena sayambhu yena; ()
10
10.
7121凡诸漏者,漏之生起者
Yecā’savā āsavasambhavo yo
7122「彼等之灭尽,即诸漏之灭尽方便」,
Tesaṃ khayo yavā’savanāsupāyo,
7123「彼一切,自觉者以智」
Taṃ sabbamaññāsi sayambhu ñāṇa-
7124「力而遍知,依彼而从诸漏解脱」;
Balena yenā’sava vippamutto; ()
11
11.
7126「『已尽』者,生已尽;『已立』者,最上」
Khīṇa’ti jātī vusita’nti seṭṭha-
7127「梵行已立;『已作』者,应作已办」,
Cariyaṃ kataṃ’tī karaṇiya maddhā,
7128「非于后有,具无量智」
Nacā’parantye’va manantañāṇo
7129以智证知而住于彼
Ñāṇena’bhiññāya vihāsi yena; ()
12
12.
7131自生者为一切漏尽
Sayambhu sabbāsava saṅkhayāya
7132具足第三明
Vijjāyupeto tatiyāya tāya,
7133如是其广大深远长老
Iccassa vipphāragahīrateri-
7134之声音遍布,名声之音
Rāvo’va sampatthari kittirāvo; ()
13
13.
7136以下所说三明
Vijjāhiheṭṭhā gaditāhi tīhi
7137与彼如来之真实相应者,
Samaṅakgi bhutassa tathāgatassa,
7138由彼所生之名声身像,
Tadubbhavaṃ kitti sarīra bimbaṃ
7139如百人心镜般辉耀;
Sataṃmanodappaṇagaṃ vibhāti; ()
14
14.
7141此由四大种所成之色身,
Cātummahābhūtikarūpiko yaṃ
7142生于父母所造之胎中,
Mātāpitunnaṃ karajamhi jāto,
7143此身依饭与粥而维持
Yo bhattakummāsahatopi kāyo
7144无常坏灭破坏之法;
Aniccaviddhaṃsanabheda dhammo; ()
15
15.
7146于小欲界中生起——
Parittakāmāvacaramhi bhuto-
7147依于破坏中彼自性之存在,
Pādāya bhedamhi tadattabhāve,
7148凡所依止之受性、想、
Yaṃ nissitaṃ vedayitatta saññā-
7149行、识之分别名;
Saṅkhāra viññāṇa pabhedanāmaṃ; ()
16
16.
7151彼清净者,宝族之色
Yo vippasanno maṇivaṃsa vaṇṇo
7152于此所说之经,我等当如是解说彼:
Tatrāvutaṃ suttamivakkhimā taṃ,
7153以智灭尽名色,当观察彼,
Ñāṇakkhinārūpa mavekkhi yena
7154具眼者于彼处依止之名;
Sacakkhumā tatrasitañca nāmaṃ; ()
17
17.
7156以寒等变坏为相,故为色,
Sītādinā ruppaṇalakkhaṇanti
7157色与名以倾向为相,
Rūpañca nāmaṃ natilakkhaṇanti,
7158彼之更上者,或为受者、作者
Taduttariṃ vedakakārako vā
7159胜义上,非自我、非我所;
Attāttabhāvī paramatthato na; ()
18
18.
7161依相互关联之缘而转起,
Aññoññasambandhavasena yantī
7162非如盲者与跛者各别而行,
Nāpaṅgulandhā puthageva yanti,
7163如是,名与
Tathā’ññamañño’panidhāya nāma-
7164色互相依止而转起于此,非分离;
Rūpāni vattanti’ha novisunti; ()
19
19.
7166对于如是决定者,即名色
Vavatthayantassi’ti nāmarūpaṃ
7167彼之无有情、无命者自性,
Nissattanijjivasabhāva massa,
7168由恶见之净化而
Yā diṭṭhi duddiṭṭhivisodhanena
7169生起之见,名为见清净;
Samuṭṭhitā diṭṭhi visuddhisaṅkhā; ()
20
20.
7171由无明、取、爱、业
Avijju’pādānanikantikamma-
7172为因而生之色与无色,
Hetubbhavaṃ rūpamarūpamādo,
7173在转起中,色由四因而有
Pakavattiyaṃ hetucatūhi rūpaṃ
7174「衣等因缘所生」者,此为名称;
Vatthādihetuppabhava’nti nāmaṃ; ()
21
21.
7176一切处、一切时、一切中,并非恒常相同,
Sabbattha sabbesu sadā samo na
7177非无因故,亦非恒常因故,
Nā’hetukaṃ tena naniccahetu,
7178如是,彼以智慧
Evaṃ taduppādaka paccayānaṃ
7179把握了那些生起之缘的诸缘;
Pariggahaṃ yāya dhiyā akāsi; ()
22
22.
7181「我过去曾存在耶?我过去不曾存在耶?」
Ahaṃ nu kho’siṃ nanukho ahosiṃ
7182如是今日过去等之分别已成,
Iccā’dya’tītādipabheda bhutā,
7183彼之疑惑,以疑度清净——
Kaṅkhā’ssa kaṅkhātaraṇabbisuddhi-
7184名为此慧——而被断除;
Saṅkhātapaññāya vigañchi yāya; ()
23
23.
7186诸蕴具过去等之分别,
Khandhā atītādi pabhedavanto
7187以遍尽之义为无常法,
Parikkhayaṭṭhena anicca dhammā,
7188以带来怖畏之义为苦,为无我
Bhayāvahaṭṭhena dukhā anattā
7189「无实质义」者,正观察;
Asārakaṭṭheni’ti sammasanto; ()
24
24.
7191棕榈叶束之相、特相、现起、足处
Tāḷisadhā lakkhaṇapāṭavatthaṃ
7192此诸蕴之九种,而后护者,
Khandhāna mesaṃ navadhā’tha nātho,
7193彼利根者,依七种怖畏
Tikkhindriyo so bhaya sattakānaṃ
7194之方式,善碾压名色;
Vasena sammadditanāmarūpo; ()
25
25.
7196依五十种,亲族之生起与灭坏
Paññāsadhā bandhudayabbayānaṃ
7197当彼以智慧作摄取时,
Pariggahaṃ yāyadhiyā akāsi,
7198当彼以新生观智之时,
Yadā’ssa tāruññavipassanāya
7199十种随烦恼现起;
Upakkilesā dasa pātubhūtā; ()
26
26.
7201彼以智剑,于诸法中,
Ñāṇakkhiṇā yena tilakkhaṇaṃ so
7202见三相时,
Addakkhi dhammesu tadā’pi tesu,
7203舍断为随烦恼所染污之道。
Jahāsu’pakelasapaduṭṭhamaggaṃ
7204观清净道行者;
Vipassanā sodhitamaggagāmi; ()
27
27.
7206如是确定道与非道后
Vavatthapetvāna pathāpathe’vaṃ
7207进入观之路
Vipassanāvīthi manokkamitvā,
7208名为道非道清净者
Yā magga’maggikkha visuddhi nāma
7209生起度知锐利之慧;
Samubbhavā tīraṇatikkha buddhi; ()
28
28.
7211紧接度知之后
Anantaraṃ tīraṇuṇapāraṃ
7212已达遍知、灭尽,
Patto pariññāya parikkhayāya,
7213成就、具足九智者,
Nipphattiyā yo navañāṇupetaṃ
7214欲求清净、希求清净;
Visuddhi mākaṅkhi visuddhikāmo;
29
29.
7216若以连续、以尊师、以密集,
Pabandhato ce’riyato ghanena
7217于六法中随观,
Channesu dhammesva’nupaṭṭhahanne,
7218以生灭于三相中
Tilakkhaṇe yenu’dayabbayena
7219再者,彼观察名色;
Punāpi so sammasi nāmarūpaṃ;
30
30.
7221当彼从生、灭、住三态
Uppādabhaṅgaṭṭhitito yadā’ssa
7222开显而观之时,
Vivaṭṭayitvāna vipassato yaṃ,
7223唯于诸行破灭中转起的、
Saṅkhārabhaṅge’va pavatta maṭṭha-
7224具八种行相的、相应的坏灭智;
Vidhānisaṃsaṃbhavi bhaṅgañāṇaṃ; ()
31
31.
7226对于观坏灭为最胜的彼
Vipassato bhaṅgamahiṇhamassa
7227成为恐怖如野兽等,
Hutvā bhayaṃ vāḷamigādayo’va,
7228现起过去有等差别之
Upaṭṭhitā’tītabhavādibheda-
7229三有,彼即怖畏智;
Bhavattayaṃ yaṃ bhayañāṇamāsi; ()
32
32.
7231其时彼之蕴、处等诸法
Atha’ssa khandhāyatanādhi dhammā
7232如举剑之盗贼等,
Ukkhittakhaggā madhakādayo’va,
7233显现为灾患、过患
Upaddavādīnavato vibhutā
7234获得了过患智之后
Patvā yadādīnavañāṇa māsuṃ; ()
33
33.
7236如金翅鸟等在笼中
Suvaṇṇahaṃsādi’va pañjaresu
7237在三有中见到见等过患
Bhavesu diṭṭhādinavesu tīsu,
7238世间独眼者对此感到厌离
Nibbinditatto bhuvanekanetto
7239在此获得了强烈的厌离智
Yaṃ nibbidāñāṇa malattha tibbaṃ; ()
34
34.
7241如众生在高楼上见到陷阱
Pāsādito pāsagate’va sattā
7242对于欲从三有解脱者,
Vimuttikāmassa bhavehi tīhi,
7243欲求无余诸行解脱,
Nissesasaṅkhāra vimokkha kāmaṃ
7244生起了欲解脱之智;
Babhuva yaṃ muñcitukāma ñāṇaṃ; ()
35
35.
7246从无常、苦、不净观诸蕴,
Aniccadukkhā’subhato ca khandhe
7247从无我频频修习者,
Anattato bhāvayato abhiṇhaṃ,
7248彼有诸行解脱之方便—
Tassā’si saṅkhāravimokkhūpāya-
7249成就者,即彼省察智;
Sampādakaṃ yaṃ paṭisaṅkhañāṇaṃ; ()
36
36.
7251以自或自所属而空
Attena vā attaniyena suñño
7252此二分者,有为法聚,
Dvidhātya’yaṃ saṅkhata dhammapuñjo,
7253如是四分、多分、六分亦
Evaṃ catuddhā bahudhā chadhā’pi
7254观者、智者、恒常;
Vipassato buddhimato abhiṇhaṃ; ()
37
37.
7256凡彼名为顶达观者
Yā kho sikhāppattavipassanākhyā
7257出起之行与随顺,
Vuṭṭhānagāmīnica sānulomā,
7258如海水鸟依井柱,
Sāmuddakākīriva kūpayaṭṭhiṃ
7259成为以三相为所缘者;
Tilakkhaṇalambanikā babhūva; ()
38
38.
7261如火焰烧筋革绳,
Nahārudaddūlla mivaggipattaṃ
7262诸行之法被省察时,
Saṅkhāradhammaṃ paṭiliyamānaṃ,
7263如舍者之已离妻。
Vissaṭṭhadāraṃ’va upekkhakassa
7264此大仙之行舍智;
Saṅkhārupekkhā’si mahesinoyā; ()
39
39.
7266于余蕴之种姓智
Āgrotrabhuñāṇa masesakhandhe
7267倾向、趣向三相之安立,
Tilakkhaṇa’ropaṇa ninnapoṇaṃ,
7268多种差别之观智
Vipassanāñāṇa manekabhedaṃ
7269于此以略说方式所说;
Yade’ttha saṅkhepanayena vuttaṃ; ()
40
40.
7271以彼彼明,彼降魔者
Vijjāya so māraji tāya tāya
7272观智之寿命已达,
Vipassanāñāṇagatāyu’peto,
7273如是彼之名声蔓藤增长,
Iccassa saṃvaḍḍhita kittivalli
7274于世间藤蔓中开展光辉;
Lokālavālamhi vikāsa māpa; ()
41
41.
7276如从蒙基草抽出伊西咖草,如从剑鞘抽出剑,
Muñjā isikaṃ asikosiyā’siṃ
7277如从笼中举起蛇头,
Yathā karaṇḍā phaṇi muddhareyya,
7278一切支分、一切肢体、诸根最上者;
Sabbaṅga paccaṅakgika mindriyaggaṃ;
7279意所成者,从色身而出;
Manomayaṃ rūpimito sarīrā; ()
42
42.
7281造作另一身体,
Aññaṃ sarīraṃ abhinimmiṇitvā
7282大神通者随神通者之形,
Mahiddhimā iddhimatānu rūpaṃ,
7283心自在得、自在为主者,
Cetovasipakpattavasippadhāno
7284为所调伏众生之利益而作;
Yvākāsi veneyyajanānamatthaṃ; ()
43
43.
7286大神通者,彼意所成神通——
Mahiddhiko tāyamanomayiddhi-
7287彼具足被称为明的【戒定慧】,
Saṅkhāta vijjāya samanvito so,
7288如是彼之声誉已升起,
Iccassa abbhuggatakittirāvo
7289使整个世间成为聋者;
Nissesalokaṃ badhirīkarittha; ()
44
44.
7291即使是一个,也成为多个,
Ekopihutvā bahudhāca hoti
7292凡是一个而又成为多个者,
Yo hotice’ko bahudhāpi hutvā,
7293能作隐没与显现
Kare tirobhāva mathāvibhāvaṃ
7294大神通者,行于诸神通者中最胜;
Mahiddhiko iddhimataṃ cariṭṭho; ()
45
45.
7296犹如于无所依之虚空中,
Yathā nirālambanabhotalamhi
7297彼具神通者,识之自在者,自在主,
Yo iddhimā viṇṇavasi vasindo,
7298穿越围栏、山岩、屋壁、
Vaje tiropabbata gehabhitti-
7299城墙,无碍无滞;
Pākāra macchidda masajjamāno; ()
46
46.
7301作出没神通。
Karoti ummujjanimujjaniddhiṃ
7302犹如在水面上,在地面上
Yo vāripiṭṭheriva bhumipiṭṭhe,
7303不被破坏,在水中如水般
Abhejjamāno salile salīlaṃ
7304足踏而行,如在地上;
Padappito yāti yathā pathavyā; ()
47
47.
7306犹如鸟在空中飞翔
Pakkhī’va yo saṅkamate nabhamhi
7307结跏趺坐,具大威力
Pallaṅka mābhujja mahānubhāvaṃ,
7308具大神通,如日月轮
Mahiddhimantaṃ ravicandabimbaṃ
7309凡以手触而摩擦者;
Sapāṇiphuṭṭho parimajjate yo; ()
48
48.
7311乃至梵天界,以身体
Ābrahmalokāpi kalebarena
7312行使自在,具大神通力者,
Vasaṃ pavatteti mahiddhimā yo,
7313犹如金匠,凡任何
Suvaṇṇakāroviya yaṃyadeva
7314随意所欲之庄严殊胜;
Icchānurupābharaṇabbisesaṃ; ()
49
49.
7316如所欲求,随时体验
Yathicchitaṃ paccanubhoti jātu
7317胜者能示现种种神变,
Nānāvidhaṃ iddhividhaṃ jino yo,
7318彼以此明亦相应,
So tāya vijjāyapi saṅgato’ti
7319其名声之系缚已超越;
Abbhuggato tassa yasopabandho; ()
50
50.
7321如耳净信之境界,
Sotappasādabbisayaṃ yatheva
7322行于旅途道路之人,
Addhānamaggaṃ paṭipannaposo,
7323各处之螺贝鼓
Visuṃvisuṃ kāhaḷasaṅkhabheri-
7324他应听闻种种琵琶等声;
Vīṇādisaddaṃ vividhaṃ suṇeyya; ()
51
51.
7326远近之人间声与天声,
Dūrantike mānusake ca dibbe
7327此二种声,细声与粗声,
Ubhopisadde sukhume uḷāre,
7328以清净超越人间之耳,
Visuddhanimmānusaketa yena
7329彼护者以天耳而听闻;
So dibbasotena suṇāti nātho; ()
52
52.
7331『具足』者,具足天耳者
Samaṅgibhūtoti sadibbasota-
7332以被称为明的(智慧)战胜敌者,
Saṅkhātavijjāya jitāri tāya,
7333诗人所歌咏的那(世尊)的美名之声已升起,如同美名之声;
Abbhuggato tassa kavībhigīta-
7334美名之声已升起,如同美名之声;
Silokasaddo’va silokasaddo; ()
53
53.
7336有贪之心与离贪之心,
Sarāgacittampi virāgacittaṃ
7337有嗔之心与无嗔之心,
Sadosacittampi adosacittaṃ,
7338有痴之心与离痴之心
Samohacittampi vimoha cittaṃ
7339收缩与散乱状态的心;
Saṃkhittavikkhittagatampi cittaṃ; ()
54
54.
7341广大的心与不广大的心,
Mahaggatampī amahaggatampī
7342有上的心与无上的心,
Sottaraṃ citta manuttarampi,
7343得定的心与未得定的心,
Samāhitampī asamāhitampi
7344解脱的心与未解脱的心;
Vimuttacuttampya’vimuttacittaṃ; ()
55
55.
7346如同在镜中见自己的面容一般
Sakaṃ mukhaṅkaṃviya dappaṇamhi
7347于清水中生起装饰者,
Acchodake maṇḍanajātiko yo,
7348遍知他人众生之心后,
Paricca ceto parapuggalānaṃ
7349以此了知解脱之心者,
Yenā’bhijanāti vimuttaceto; ()
56
56.
7351彼以此心差别智之
So tāya cetopariyābhidhāna-
7352明具足故,悲愍之藏,
Vijjāyu’petoti dayānidhāno,
7353三界胎中唯一伞盖之庄严
Tilokagabbhe’ka vitānasobhā
7354彼之生起与名声由此而展开;
Tatāna tassu’bbhavasetakitti; ()
57
57.
7356以三明与此八种——
Vijjāttayena’ṭṭhavidhāhi’māhi-
7357具足诸明的彼如来,
Vijjāhu’peta’ssa tathāgatassa,
7358调伏了如金匠之月光般的
Veneyya kundākaracandikābhaṃ
7359名声之身,遍照一切;
Vibhāti yāvajja yasosarīraṃ; ()
58
58.
7361善庄严者,守护巴帝摩卡——
Sumaṇḍito saṃvutapātimokkha-
7362以戒为庄严而行持者,
Saṅkhātasīlābharaṇena yena,
7363彼悲悯藏者如是行,
Irīyate yo karuṇa nidhāno
7364苦行富者、持戒者中之上首,
Tapodhano sīlavataṃ padhāno ()
59
59.
7366以韦卢巴咖施与日及谄媚,
Veḷupakpadānadivasena cāṭu-
7367以使者职务、以豆汤之遣送,
Kammyena duteyyapahenakena,
7368彼以侍奉亦以绿豆汤
So pāribhaṭyenapi muggasūpya-
7369以平等、真实、如法之语;
Samena saccālikabhāsaṇena; ()
60
60.
7371以亲近非行处之处
Agocaraṭṭhāna mupāsanena
7372如何能动摇巴帝摩卡?
Vikopaye kimpana pātimokkhaṃ,
7373舍弃彼非行、非行处
Hitvā anācāramagocaraṃ taṃ
7374彼应行于善行、善行处;
Care sadācārasugocaraṃ so; ()
61
61.
7376于无量中亦一切见者
Anuppamāṇesupi sabbadassi
7377于有罪法中见怖畏者,
Sāvajjadhammesu bhayānupassi,
7378已得最上道果成就之戒、
Laddhaggamaggapaphalasiddhasīla-
7379学中,尊重学而学者;
Sikkhāya sikkhāgaru sikkhate so; ()
62
62.
7381『行于安稳方』者,以彼
Khemaṃ disaṃ sañcaratī’ti pāti-
7382巴帝摩卡增上学之行,
Mokkhādhisikkhācaraṇena tena,
7383超越了,随顺彼行者
Abbhuggato taccaraṇanu bandho
7384日种亲族之名誉增长者;
Ādiccabandhussa yasopabandho; ()
63
63.
7386可爱色处等六境
Kantampirūpāyatanādi chakkaṃ
7387以眼等取为所缘后,
Cakkhādinā so visayīkaritvā,
7388怙主以相与随形好之执取
Nimitta’nubyañjanagāhi nātho
7389不为所缚,以此根律仪;
Nahoti yeni’ndriyasaṃvarena; ()
64
64.
7391防护眼等六门
Cakkhādichadvāra masaṃvaritvā
7392「贪等诸法住于彼者」,
Rāgādidhammā viharanta menaṃ,
7393「以念律仪不能害彼」,
Atvāssa veyyuṃ satisaṃvarena
7394「为彼律仪之故,由彼而行」,
Tassaṃvaratthaṃ paṭipajji yena; ()
65
65.
7396「以彼行而行于安稳方」,
Khemaṃdisaṃ so caraṇena tena
7397「以根律仪调伏诸根者」,
Jitindriyo indriyasaṃvarena,
7398「已超越而行,此为彼之」
Abbhuggato saṃcaratīti tassa
7399三界之主的称誉之声;
Tilokanāthassa siloka saddo; ()
66
66.
7401那些欲求利养、恭敬、称誉者,
Ye lābhasakkārasilokakāmā
7402与恶欲者、欲望所制者相同,
Pāpicchake’cchāpakatāsamānā,
7403世间某些人,对于四资具,
Kevi’dhaloke catupaccayānaṃ
7404舍弃拒绝而行受用;
Paṭikkhipitvā paṭisevanena; ()
67
67.
7406为了四种的周遍诵念
Sāmantajappāya catubbidhassa
7407由于不安住威仪路等,
Iriyāpathassā’ṭhapanādināca,
7408由于以诈现、以言说等,
Kuhāyanenā’lapanādināca
7409由于舍弃真实而说不喜之语;
Saccaṃ hiyā’nuppiya bhāsanena; ()
68
68.
7411由于以自己的贬低而抬举他人,
Attā’vacaṭṭhānu’paropaṇena
7412由于以绿豆汤等的轻蔑,
Muggassa sūpyenava pāribhaṭyā,
7413由于无相、作为等方式而成为邪——
Nemitta kattādivasena micchā-
7414以命维生,行邪命者;
Jīvena dujjīvika mācarantī; ()
69
69.
7416如同世尊曾于某时
Yatheva te no bhagavā kadāci
7417以愤怒之语、交谈等,
Kohaññavutyā’lapanādināca,
7418以无相、无驱使性之任何
Nemitta nippesikatāya kiñci
7419以利养而欲求利养;
Lāhena lābhaṃka nijigiṃsa nena; ()
70
70.
7421以相师、占卜等之显示
Nimittasatthā’dipakāsanena
7422不破坏活命戒,
Ājīvasīlaṃ avikopayitvā,
7423非为装饰,非为庄严,
Namaṇḍanatthaṃ na vibhusaṇatthaṃ
7424非为肥壮,亦非为醉;
Davāya vā neva madāya neva; ()
71
71.
7426为此身之维持与存续,
Anuppabandhaṭṭhitiyā imassa
7427为止息病患,
Kāyassa cā’bādha nisedhanatthaṃ,
7428为支持最上之修行而
Pavattiyā paggahanāya seṭṭha-
7429为了消除旧的行走之饥,
Cariyassa porāṇa khudāpanetuṃ; ()
72
72.
7431为了不生起新的饥渴,为了身体的维持、无过失,
Nūppādanatthañca navaṃ jighacchaṃ
7432为了安乐住,
Yātrāya kāyassa’navajjatāya,
7433于食物中知量而食钵食;
Sukhaṃ vihārāya ca bhojanamhi
7434三界之主以此行
Mattaññuko bhuñjati piṇḍapātaṃ; ()
73
73.
7436三界之主以此行
Tilokanātho caraṇena tena
7437以于食物知量之状态,
Mattaññubhāvena hi bhojanamhi,
7438于世间行于安稳方向,
Khemaṃ disaṃ sañcaratīti loke
7439彼之美誉声已升起;
Abbhuggato tassa siloka saddo; ()
74
74.
7441以日间之坐禅与经行,
Divā nisajjāya ca caṅka mena
7442如是于夜间应遮止之诸法,
Tathā rajanyā’varaṇīya dhammā,
7443以二威仪道内心清净
Suddhantaro dvīhi’riyāpathehi
7444在初夜分的最后部分;
Sapacchimevā paṭhamamhi yāme; ()
75
75.
7446具起想、念与正知者
Vuṭṭhānasañño satisampajañño
7447牟尼以右侧
Sa’majjhimasmiṃ muni dakkhiṇena,
7448右胁而卧,作狮子卧
Passena kappeti ca sīha seyyaṃ
7449足叠足,稍微穿插;
Pāde padaṃ thokaka matibbidhāya; ()
76
76.
7451鸯耆罗娑致力于警寤
Aṅgīraso jāgariyānuyoga-
7452以法、以正行之故,
Dhammena sammācaraṇena tena,
7453彼游行于安稳方,因此
Khemaṃdisaṃ sañcaratīti tassa
7454彼之声誉、殊胜名声已升起;
Abbhuggato abbhutakitti ghoso; ()
77
77.
7456以正觉为信、以圆满清净之信行故,
Sambodhiyā saddahanā samiddha-
7457以清净信行之故,
Visuddhasaddhācaraṇena tena,
7458彼游行于安稳方,因此
Khemaṃdisaṃ sañcaratīti tassa
7459『已升起』者,已升起的『稀有名声之音』。
Abbhuggato abbhutakitti ghoso; ()
78
78.
7461『如粪秽』者,以厌恶恶法之故,犹如粪秽。
Guthaṃyathā pāpa jigucchanena
7462『以圣者之惭行』者,以彼圣者之惭与行。
Ariyena lajjācaraṇena tena,
7463『于世间游行安稳方』者,于世间游行安稳之方向。
Khemaṃdisaṃ sañcaratīti loke
7464『已升起彼之戒称声』者,已升起彼之戒德称赞之声。
Abbhuggato tassasilokasaddo; ()
79
79.
7466『以离恶法之相』者,以远离诸恶法为相。
Pāpāsamuttāsanalakkhaṇena
7467以惭愧行为行持故,
Ottappasaṅkhācaraṇena tena,
7468彼于世间行于安稳方向,
Khemaṃ disaṃ sañcaratīti loke
7469彼之称誉声已超出;
Abbhuggato tassa siloka saddo; ()
80
80.
7471以无他共通、多圣、真实之
Anañña sādhāraṇa bāhu sacca-
7472法,贤者以彼行持故,
Dhammena dhīmā’caraṇena tena,
7473彼行于安稳方向。
Khemaṃdisaṃ sañcaratīti tassa
7474「出生」者,彼之名声之主;
Samubbhavo’dāta yasosadhīso; ()
81
81.
7476以力、以坚固、以精勤,
Thāmena daḷhena parakkamena
7477以精进力,以彼行,勇者
Vīriyena vīro caraṇena tena,
7478行于安稳方,故彼之
Khemaṃdisaṃ sañcaratīti tassa
7479「出生」者,彼之名声之主;
Samubbhavo’ dāta yasosadhī so; ()
82
82.
7481于久作之随念中极勇猛
Cirakriyānussaraṇe’tisūra-
7482「以真实行度脱」者,导师
Tarāya satyā’caraṇena satthā,
7483「游行于安稳方」,彼之
Khemaṃdisaṃ sañcaratīti tassa
7484名声之结缚遍布流传;
Yasopabandho visaribabhuva; ()
83
83.
7486「无与伦比之沙门深智」者,
Anaññasāmaññagabhīrañāṇo
7487以彼圣慧行
Ariyena paññācaraṇena tena,
7488「游行于安稳方」,彼之
Khemaṃdisaṃ sañcaratīti tassa
7489名声之束缚已消散;
Yasopabandho visarībabhuva; ()
84
84.
7491于现法中能带来安乐者,
Yo diṭṭha dhammamhi sukhāvahassa
7492已舍离诸行者,
Vinissaṭassā’caraṇehi yassa,
7493随意获得四禅那者,
Catukkajhānassa nikāmalābhī
7494无难获得者,世尊是佛陀;
Akicchalābhī bhagavā’si buddho; ()
85
85.
7496以四种色界随意获得
Nikāmalābhehi catūhi rūpa-
7497「以诸禅那与彼等行,护者在世间行于安稳方」
Jjhānehi nātho caraṇehi tehi,
7498「在世间行于安稳方」者,
Khemaṃdisaṃ sañcaratīti loke
7499「彼之名声传播已高扬」
Abbhuggato tassa yaso pabandho; ()
86
86.
7501「以此三明」者,
Tīha’ṭṭhahi vijjāhi
7502「以三五行此等具足者」,
Tipañcacaraṇehi’mehi sampantassa,
7503「明行清净」
Vijjācaraṇa visuddhaṃ
7504其身光辉照耀,乃至……
Yasosarīraṃ virājate yāvajja ()
1542如是,于名为梅达难德之苦行者所造、作为一切诗人心喜悦之因、名为佛史灯之近因中,关于世尊『明行具足』之名称所应阐明者,第二十一品竟。
Iti medhānandābhidhānenayatinā viracite sakalakavijana hadayānandadānanidāne jinavaṃsadīpe santike nidāne bhagavato vijjācaraṇa sampannoti nāmapaññattiyāabhidheya paridīpo ekavīsatimo saggo.
1543然而,关于尊者乔达摩,如是美善之名声传扬开来:『彼世尊是善逝』。
Taṃkho pana bhavantaṃ gotamaṃ evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato itipi so bhagavā sugatoti.
7507「善逝」者,因善妙行故也。
Sobhanagamanattā sugatoti.
1
1.
7509『前往』者,他们说『已去』,意为极善妙,
Gamana māhu gatanti susobhanaṃ
7510以圣道之前往而去往寂静之方,
Ariyamaggagatena sivaṃdisaṃ,
7511彼已离去、已前往。
(Dutavilambita)tā’pagato gato
7512「如是彼世尊为善逝」,彼应为善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
2
2.
7514行与行仪,彼无上者,
Gamana mācariyā ya manuttara-
7515于此宣说具有殊胜之振动,
Vibhavadaṃ pavadanti’ha sobhanaṃ,
7516由彼圣者之行而去,因此
Tadariyena gatena gato yato
7517「如是彼世尊为善逝」,彼应为善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
3
3.
7519牟尼专注于三圆覆盖
Muni timaṇḍalachādanatapparo
7520极为圆满的内住处,
Suparimaṇḍala mantaravāsakaṃ,
7521以金色丝线善安置,
Kanakakattariyā sunivāsaye
7522如九瓣莲花般辉耀;
Navadalaṃ kamalaṃ’va vikantayaṃ; ()
4
4.
7524以金色花鬘围绕,
Kanakadāmavarena parikkhipaṃ
7525如持莲花之手于上结缚,
Paduma hattha mivo’pari bandhati,
7526牟尼坚固闪电般的光辉——
Samuni thāvaravijjulatāsiri-
7527「穆西德佳利咖-咧巴拉-班达那」者,如同遗忘行仪之身体束缚;
Musitacārikalebarabandhanaṃ; ()
5
5.
7529「西利伽诺 伽纳咖佳那-切提耶」者,在坚固黄金塔庙之西利伽诺处,
Sirighaṇo ghanakañcanacetiye
7530「拉德纳咖巴拉瓦塔 米瓦阿哈德」者,如同宝石毛毯布般被击打,
Ratanakambalavattha mivā’hataṃ,
7531「德儒纳帕努巴帕儒纳吉瓦拉」者,如初升太阳光辉般红色之袈裟,
Taruṇabhānupabhāruṇacīvaraṃ
7532「西利萨利拉瓦雷 巴提谢瓦提」者,在殊胜身体上受用;
Sirisarīravare paṭisevati; ()
6
6.
7534「萨牟尼 佳拉维纳达玛诺哈拉」者,寂静者以网结缚之悦意
Samuni jālavinaddhamanohara-
7535以手掌般的青宝石光辉,
Karatalehi sunīlamaṇippabhaṃ,
7536如同以青莲花瓣作庄严,
Upalapatta malaṅkurute yathā
7537池塘以蜂群与莲花为饰;
Bhamaramamburuhehi sarovaro; ()
7
7.
7539前行时庄严,如因德拉宝座
Vajati sobhana mindasarāsana-
7540所装饰的、具动物形象的须弥山般迅速,
Jaṭitajaṅgamameruriva’ñjase,
7541以沙门庄严所装饰的身躯
Samaṇamaṇḍanamaṇḍitaviggaho
7542「如是彼善逝」者,应为善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
8
8.
7544如天象从难德那园林,
Suragajo’riva nandanakānanā
7545如狮子从玉干达拉宝窟,
Maṇiguhāya harī’va yugandharā,
7546如新莲从天池,
Navaravinduri’vā’maravāpito
7547如白鹅王从阿耨达池出;
Samadahaṃsavaro’va’hinikkhamaṃ; ()
9
9.
7549从林窟等苦行林中出,殊妙
Vanaguhāditapovanato subhaṃ
7550「瓦迦帝」者,以出离之无等相,
Vajati nikkhamiyā’samarūpimā,
7551以无比之吉祥,极度根本地
Nirupamassiriyā bhusa mullasaṃ
7552如是彼善逝应为善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
10
10.
7554以声音流布之无量光明,
Visaravipphuritā’mitaraṃsinā
7555如善洒之金色光线,
Suparisekasuvaṇṇaraseni’va,
7556以金黄色照耀大地衣。
Vajati piñjarito vasudhambaraṃ
7557「如是彼善逝」者,彼应为善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
11
11.
7559如象王为众象所前导,
Karivaro’va karīhi purakkhato
7560自身已离一切恶垢,
Sakalapāpamalā’pagato sayaṃ,
7561为离垢者所侍奉而行,
Vajati vitamalehi nisevito
7562「如是彼善逝」者,彼应为善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
12
12.
7564以无等觉者之庄严美德
Asamabuddhavilāsalavena yo
7565降伏含天人魔梵之世间,
Abhibhavaṃ sanarāmaravibbhamaṃ,
7566行于殊妙之道路,
Paṭipathaṃ paṭipajjati sobhanaṃ
7567如是彼善逝应为善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
13
13.
7569从前后右左,
Purimapacchimadakkhiṇavāmato
7570以身所生之光辉照耀,
Pabhavadehapabhāhi pahāsayaṃ,
7571行于地上如宝石般光明
Ratana’sītimitaṃ vajate bhuvi
7572「如是彼善逝」者,应为善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
14
14.
7574行于村镇城市之游行,
Nigamagāmapurisu ca cārikaṃ
7575行者以悲悯为侍从,
Carati yo karuṇāparicāriko,
7576带来无量有情之心愿,
Amitasattamanoratha māvahaṃ
7577「如是彼善逝」者,应为善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
15
15.
7579睡莲、红莲、占婆花、茉莉——
Kumudapaṅkaja campakamālati-
7580其身为花雨所触,
Kusumavuṭṭhisuphassitaviggaho,
7581具神通光辉者行走得更为美妙,
Vajati cārutaraṃ jalitiddhimā
7582如是彼善逝应为善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
16
16.
7584如于撒满多伽罗、郁金、红色旃檀
Tagarakuṅkumalohita candana-
7585香粉的大道上,
Surabhicuṇṇavikiṇṇamahāpathe,
7586香象行走得庄严
Vajati gandhagajo viya sobhanaṃ
7587「如是彼世尊为善逝」——彼应为善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
17
17.
7589以乐器之声、百众随行之赞颂、
Turiyarāva satānugatatthuti-
7590以百种赞词所称赞之具德者,
Padasatehi abhitthutasagguṇo,
7591以天鹅游戏般之步行而行,
Vajati haṃsavilāsitagāmiyo
7592「如是彼世尊为善逝」——彼应为善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
18
18.
7594为天、人等之眼目所受者——
Suranarādivilocanabhājana-
7595饮用色相戏乐之甘露味者,
Pivitarūpavilāsasudhāraso,
7596行如狮子奋迅之威力者,
Vajati sīhavijambhitavikkamo
7597如是彼善逝者,应为善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
19
19.
7599足莲华之吉祥重担,
Caraṇatāmarasassiribhārataṃ
7600不堪忍受之林中女神,
Anadhivāsini’vā’vanikāminī,
7601于彼行时战栗震动。
Vajati tamhi pavedhati kampati
7602「如是彼善逝」者,应为善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
20
20.
7604微细、昆塔咖、蚊、蝇、
Sukhumakunthakipakilalikamakkhikā-
7605蚊虫、虱、飞蛾及人类,
Makasakīṭapaṭaṅakga manuddayo,
7606凡行于柔软处而不恼害者,
Vajati yo aviheṭhaya mañjase
7607「如是彼善逝」者,应为善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
21
21.
7609已安立轮相庄严之右
Ṭhapitacakkavaraṅkitadakkhiṇa-
7610以足莲染黄之色者,
Caraṇa paṅkaja piñjaritañjaso,
7611若彼最初踏出步伐,
Vajati yo paṭhamaṃ yadi nikkhipaṃ
7612如是彼善逝应为善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
22
22.
7614不为诸垢所染污,以平等触,
Anupalitta malehi samaṃ phusaṃ
7615以莲花柔软之足底者,
Kamalakomalapādatalehi yo,
7616踏行已除垢之大地表面
Vajati dhūtamalaṃ vasudhātalaṃ
7617「如是彼善逝」者,应为善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
23
23.
7619以足莲蜜汁宣说,如鼓面被敲击,
Bhavati bheritalaṃ’va pakasārita-
7620难行之处,
Caraṇatāmarasehi suduggamaṃ,
7621无低无高之地,无污垢,
Avanatunnataṭhāna mapāvanī
7622「如是彼善逝」者,应为善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
24
24.
7624地上生起之莲花顶上
Pathavitu’bbhavapaṅkajamuddhani
7625舍弃柔软足底莲花者,
Ṭhapitakomalapādatalambujo,
7626行于尘土染污而美妙姿态者,
Vajati reṇupisaṅgasubhaṅgimā
7627如是彼善逝者,应为善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
25
25.
7629行于乃至碎石瓦砾,
Vajati antamaso’palasakkharā
7630碎片荆棘亦带刺者,
Sakalikākaṭhelā’pi sakaṇṭakā,
7631于两足尊之道路上避开。
Apavajanti pathā dipaduttame
7632「如是彼善逝」者,应为善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
26
26.
7634自足过远难提起,
Nijapadaṃ atidura manuddharaṃ
7635过近不投于平地,
Atisamīpa manikkhipa mañjase,
7636行时触踝与膝盖,
Vajati gopphakajānu maghaṭṭayaṃ
7637「如是彼善逝」者,应为善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
27
27.
7639过速缓慢诸根寂
Atilahuṃ sanikaṃ samitindriyo
7640不行而行者,光辉炽盛;
Na carate carate jutiyu’jjalaṃ;
7641于地之平处与不平处,不平等者成平等,
Bhuvi same visame asamo samaṃ
7642如是彼善逝者,应是善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
28
28.
7644不观上方、下方、诸方,
Anavalokiya uddhamadhodisaṃ
7645以及四方与中间,
Anudisañca catuddisa mañjase,
7646行一轭间而不顾者
Vajati yo yugamatta mapekkhako
7647「如是彼世尊为善逝」者,彼应为善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
29
29.
7649三摩陀亲族辛杜拉狮子——
Timadabandhurasindhurakesarī-
7650行相威仪嬉戏之威力,
Gativilāsaviḍambanavikkamo,
7651足底轮相显示骄慢,
Vajati pādatalaṅka madassayaṃ
7652「如是彼世尊为善逝」者,彼应为善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
30
30.
7654以无比光辉,人中牛王
Nirupamajjutiyā purisāsabho
7655「牡牛王所不能胜之威力」,
Vasabharājaparājitavikkamo,
7656「行进时生起众人之聚集」
Vajati sañjanayaṃ janasammadaṃ
7657「如是彼善逝者,应是善逝;」
Itipi so sugato sugato siyā; ()
31
31.
7659「日光照耀而吹拂」
Sūriyaraṃsi sameti pavāyati
7660「于花香、妙香之风中,」
Kusumagandhasugandhasamīraṇe,
7661「行进于彼无垢之中间」
Vajati tabbimalañjasamajjhago
7662「如是彼善逝」者,应为善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
32
32.
7664云层在前方降下水滴,
Jaladharā purato jalabindavo
7665人与天人撒花,
Naramarū kusumāti kirantipi,
7666于彼所近之尘土道路上,
Tadupasattarajamhi pathe vaje
7667「如是彼善逝」者,应为善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
33
33.
7669持美妙拂尾伞盖之天人众
Ruciracāmarachattadharāmarā-
7670为诸天人所恭敬而行,
Suranarehi’pi gacchati sakkato,
7671被尊重、被敬重、被尊崇,
Garukato mahito patimānito
7672如是彼善逝者应为善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
34
34.
7674若为兽王、象王、骏马、
Yadi migindagajindaturaṅgama-
7675鹿、鸟、人所欢喜供养,
Migavihaṅgamanādasupūjito,
7676头顶花盖而行。
Vajati pupphavitānadharo sire
7677「如是彼善逝」者,应为善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
35
35.
7679当胜者象行进时,于眼门之美妙直道中,
Nayanatoraṇacārutara’ñjase
7680诸有情各自的庄严亦闪耀,
Parilasanti gate jinakuñjare,
7681「如是彼善逝」者,应为善逝;
Sakasakā’bharaṇāni’pi pāṇinaṃ
7682「如是彼善逝」者,应为善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
36
36.
7684成为稀有、未曾有的吉祥——
Bhavati acchariyabbhutamaṅgala-
7685刹那间大声呼喊不断,
Chaṇamahussavakeḷinirantaraṃ,
7686三界于善至者、于善至道中
Tibhuvanaṃ sugate sugate pathe
7687如是彼善至者应为善至者;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
37
37.
7689寂静无为界无上
Siva masaṅkhatadhātu manuttaraṃ
7690最胜妙处无漏,
Paramasundaraṭhāna manāsavaṃ,
7691已去离生老死
Vigatajātijarāmaraṇaṃ gato
7692「如是彼善逝」者,应为善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
38
38.
7694犹如鼓与腰鼓之孔上方,
Murajadundubhichidda mivo’pari
7695于虚空中直至有顶无覆障,
Nabhasi yāvabhavagga masaṃvuṭaṃ,
7696开显业故,彼劣生莲华
Vivaṭa kameti yadubbhavapaṅkaja-
7697之量,我比拟胜者之螺;
Pamitiyā jinasaṅkha mapādise; ()
39
39.
7699又彼菩提之地为庄严地,
Yadapi maṇḍanabhumi subodhiyā
7700不动处,无与伦比之地,
Acalaṭhāna manaññavalañjiyaṃ,
7701彼处胜利菩提树,如嬉戏之金黄花束,
Lalitapiñjakalāpanibho yahiṃ
7702今亦辉耀;
Vijayabodhi idāni’pi rājate; ()
40
40.
7704最初升起之晨曦光辉,
Paṭhama mubbhava mantapabhaṅguraṃ
7705如大地少女之心,
Vasumatīyuvatihadayopamaṃ,
7706彼时亦至美妙处
Tada’pi kasundaraṭhāna mupāgato
7707「如是彼善逝」者,应为善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
41
41.
7709凡被称为「菩提道」者,
Yadapi bodhipadanti pavuccati
7710此中圣智为最上无上,
Ariyañāṇamihagga manuttaraṃ,
7711凡彼智亦无障碍,
Yada’pi ñāṇa manāvaraṇaṃ tathā
7712超越一切所知境界;
Nikhilañeyyapathā’nativattanaṃ; ()
42
42.
7714前生中圆满诸波罗蜜—
Purimajātisu pūritapārami-
7715依止力之缘而趣向寂静者,
Balavapaccayasantiparāyaṇo,
7716彼时亦已到达美妙之处,
Tada’pi sundaraṭhāna mupāgato
7717如是彼善逝者应为善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
43
43.
7719以四圣道所断除之
Ariyamaggacatukkapahīṇakaṃ
7720百种烦恼趣不再来,
Napunare’ti kilesagataṃ sataṃ,
7721因不再来故,彼为善逝
Apunarāgamanaṃ sugato yato
7722「如是彼善逝」者,应为善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
44
44.
7724善意、善行者,从发愿
Sumati suṭhugato paṇidhānato
7725开始,直至登上菩提座,
Ppabhuti yāva jayāsanupāsanaṃ,
7726圆满三十波罗蜜,
Tidasapāramiyo paripūrayaṃ
7727「如是彼善逝」者,应为善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
45
45.
7729彼二边——有见与无有见
Tadubhayantabhavābhavadiṭṭhiyo
7730前往未曾到达之处,带来利益,
Anupagamma gato hitamāvahaṃ,
7731因为依极善妙之道而行者,
Paṭipadāya hi suṭṭhutarāya yo
7732如是彼善至者,应是善至者;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
46
46.
7734如狮子进入众会之中,
Rucirabhāratibhattutibhocatu-
7735具有悦意之威光、威严、威德、威力,
Parisamajjhagato viyakesari,
7736无畏地说出如狮子吼之语。
Gadati vītabhayo giramāsabhiṃ
7737「如是彼善逝」者,彼应为善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
47
47.
7739以口中甘露之芬芳语音——
Surabhinā mukhatāmarase vacī-
7740以善行所生之善说,
Sucaritappabhavena subhāsitaṃ,
7741宣说法众,令其充满,
Gadati dhammasabhaṃ parivāsayaṃ
7742「如是彼善逝」者,彼应为善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
48
48.
7744如咖拉维咖鸟鸣之悦耳
Ratikaraṃ karavīkavirāvato
7745明晰、易解、悦耳之语,
Paṭutaraṃ sutaraṃ sarasaṃ giraṃ,
7746为听众之利益而说于众中,
Gadati sotarasaṃ parisattare
7747如是彼善逝者,应为善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
49
49.
7749凡离一切语恶行者,
Gadati sabbavacīduritehi yo
7750以破裂结缚为意图,
Pavirato abhisandhiya bhindiya,
7751以不虚妄、如实之语,破除疑惑
Avitathena tathañca kathaṃkathā
7752「如是彼善逝」者,彼应为善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
50
50.
7754坚固之语,从不动摇,无争论论,
Thirakathaṃ nakadāvi visaṃvado
7755说缘生法,不动与动,
Gadati paccayikaṃ acalācalaṃ,
7756众中宣说四圣谛者,恒常,
Parisago catusaccadaso sadā
7757「如是彼善逝」者,彼应为善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
51
51.
7759于和合与分裂之众,悲悯为上
Sahitabhinnajanesudayāparo
7760于意趣中不可执取,
Anupadāniyameva’bhisandhiyaṃ,
7761于言说中应当领受,
Gadatiyovacanaṃpaṭigaṇhiyaṃ
7762如是彼善逝者即是善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
52
52.
7764可爱之语、极柔软之语,
Piyakaraṃ sukumārataraṃ giraṃ
7765听闻之乐、易入、入于心者,
Sutisukhaṃ sugamaṃ hadayaṅgamaṃ,
7766彼说无垢、无垢之喉故。
Gadati nela manelagalaṃ yato
7767『如是彼善逝』者,彼应为善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
53
53.
7769与善施设之语言庄严相应,
Vihitavāṇivilāsinisaṅgamo
7770善慧者知应时之时,
Sumati sāmayikaṃ samayaṃ vidū,
7771说已生起之事,不异说,
Gadati bhuta pavatti manaññathā
7772『如是彼善逝』者,彼应为善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
54
54.
7774常说所知之句与义
Gadati ñeyyapadatthavido sadā
7775为众生利益而舍弃自利,
Janahitattha manatthapanūdanaṃ,
7776所说之法给予双重利益,
Gadita matthagataṃ ubhayatthadaṃ
7777如是彼善逝应为善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
55
55.
7779为从一切有为法解脱,
Sakalasaṅkhatadhammavimuttiyā
7780说法于无为界,
Gadati damma masaṅkhadhātuyā,
7781亦依止于圣道果。
Ariyamaggaphalehi’pi nissitaṃ
7782「如是彼善逝」者,彼应为善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
56
56.
7784因为对应调伏者说律,
Vinayavādi vineyyajane yato
7785以调伏义、僧悦法则而引导,
Vinayanattha manattanayatvitaṃ,
7786说依止于调伏的言说,
Vinayanissitakaṃ gadate kathaṃ
7787「如是彼善逝」者,彼应为善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
57
57.
7789常具心藏库藏
Hadayakosanidhānavatiṃ sadā
7790具善喻、有边际之语,
Sadupamaṃ pariyantavatiṃ kathaṃ,
7791殊妙音声之尊者说出言辞
Gadati mañjugado vadanaṃ varo
7792如是彼善逝应为善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
58
58.
7794牟尼如莲华之面,离尘垢,
Muni rasaṅkuvitānanapaṅkajo
7795于会众中首先宣说言辞,
Purimameva giraṃ parisantare,
7796以八支圣道之月光而说
Gadati aṭṭhavidhaṅgikaka māsabhiṃ
7797「如是彼善逝」者,应为善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
59
59.
7799不虚妄之虚妄亦无义利,
Avitathaṃ vitathampi niratthaka-
7800亦说可爱不可爱之语,
Mapi kathaṃ suṇataṃ piya mappiyaṃ,
7801如来从不说此,
Nahivadanti kadāci tathāgatā
7802「如是彼善逝」者,应为善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
60
60.
7804不广说可爱不可爱之语。
Avitthaṃ suṇataṃ pakiya mappiyaṃ
7805礼敬那宣说常为自利之语者,
Abhivadantī sadatthasitaṃ kathaṃ,
7806彼于言说之时机善巧者,
Ya’dahivoharaṇe samayaññuno
7807如是彼善逝应为善逝;
Itipi so sugato sugato siyā; ()
61
61.
7809以各自之语言,以彼彼方式使众人理解,
Tāya tāya’bhisāvayaṃ janataṃ sakāya niruttiyā
7810如来,乔达摩族之幢,说『来、善来』者,
Ehisāgatavādi gotamagottaketu tathāgato,
7811以根本摩揭陀语言说法,令众会欢喜。
Mūlamāgadhibhāsayā gadate sabhaṃ kaparitosayaṃ
7812因此,彼善逝于三界中应为善逝,即善名称者。
Tena so bhuvanattaye sugato siyāti suvissuto; ()
62
62.
7814世间、世间之生起
Lokaṃ lokappabhavaṃ
7815以及世间之灭、世间解脱之方便,
Lokanirodhañca lokamokkhūpāyaṃ,
7816以四种现观
Catubhī abhisamayehi
7817护者正确地前往,因此彼为善逝。
Nātho sammā gato tato so sugato; ()
1606如是,于名为美德阿难德之牟尼所造作、作为一切诗人心喜悦之因、名为胜者史灯中,于近因篇集中,世尊『善逝』之称号的解释阐明。第二十二品。
Iti medhānandābhidhānena yatināna viracite sakalakavijana hadayānandadānanidāne jinavaṃsadīpe santikeka nidāne bhagavato sutagoti paññattiyā abhidheya paridīpo. Bāvīsatimo saggo.
1607「彼乔达摩尊者有如是美善名声传扬:『如是彼世尊为世间解』。」
Taṃkho pana bhavantaṃ gotamaṃ evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato. Itipiso bhagavā lokavidūti.
1
1.
7821「彼具相好庄严,」
Tassa sa (dodhaka) lakkhaṇacāru-
7822「足底有轮宝相标记者,」
Cakkavara’ṅkitapādatalassa,
7823「『世间解』之声,直至有顶,」
Lokavidū’tipi yāva bhavaggā
7824「唯一之世间音声生起;」
Ekasilokaravo udapādi; ()
2
2.
7826「相之根本、灭之灭尽——」
Lakkhaṇamūlanirodhanirodho-
7827以慧遍知世间一切无余,
Pāyavasena paki lokakamasesaṃ,
7828彼通达三界利益者、尊师,
Yo paṭivijjhi tilokahito kagho
7829因此被称为『世间解』;
Lokavidūti pavuccati tasmā; ()
3
3.
7831于此仅身躯之量的世间中,
Lokamidheva kalebaramatte
7832知世间之集、世间之灭,
Lokanidānanirodhamavedi,
7833以及导至世间灭之道。
Lokanirodhakaraṃka paṭipattiṃ
7834因此被称为『世间解』;
Lokavidūti pavuccati tasmā; ()
4
4.
7836世间、我、佛、彼岸、有情——
Lokamahambudhipāragu satta-
7837有为、器世间之分别,
Saṅkhatabhājanalokapabhedaṃ,
7838彼世尊无余遍知,
So bhagavā’navasesamavedi
7839因此被称为『世间解』;
Lokavidūti pavuccati tasmā; ()
5
5.
7841彼实于有、有见之自性——
So hi bhavābhavadaṭṭhisabhāva-
7842智随顺忍之分别,
Ñāṇanulomikakhantipabhedaṃ,
7843意乐之法觉了已,
Āsayadhamma mabujjhi pajānaṃ
7844故称世间解;
Lokavidūti pavuccati tasmā; ()
6
6.
7846得因缘时现起者,
Pātubhavaṃ sati kāraṇalābhe
7847众生七种随眠法,
Sattavidhānusayampi janānaṃ,
7848彼已通达善分别世间
So paṭivijjhi vicaṭṭitaloko
7849因此被称为『世间解』。
Lokavidūti pavuccati tasmā; ()
7
7.
7851依染着、瞋恚、愚痴、信、
Rajjanadussanamuyhanasaddhā-
7852慧、寻思混合之方式,
Buddhivitakkavimissavasena,
7853彼了知众生之行,
So caritaṃ paṭivijjhi pajānaṃ
7854因此被称为『世间解』。
Lokavidūti pavuccati tasmā, ()
8
8.
7856依下劣、殊胜之意乐方式
Hīnapaṇīta’dhimuttivasena
7857「双重意趣之胜解,彼已知」,
Dubbidhameva’dhimutti mavedi,
7858「世间言说之知者,于众生」,
Lokaniruttivido janatāya
7859「故被称为世间知者」;
Lokavidūti pavuccati tasmā; ()
9
9.
7861「少尘垢者,人中之恶」,
Apparajakkha manussadapāpaṃ
7862「多尘垢者,粗重之尘垢」,
Ussadapāpa muḷārarajakkhaṃ,
7863「双重世间,彼已觉悟,因精勤故」
Dubbidhalokamabujjhi yatoso
7864因此被称为『世间解』。
Lokavidūti pavuccati tasmā; ()
10
10.
7866根之前后差别
Indriyapubbaparopariyatti-
7867以智光照利根世间,
Ñāṇapabho tikhiṇindriyalokaṃ,
7868彼通达钝根世间,
So paṭivijjhika mudindriyalokaṃ
7869因此被称为『世间解』。
Lokavidūti pavuccati tasmā; ()
11
11.
7871轮转与还灭之所依,善与不善
Vaṭṭavivaṭṭapatiṭṭha masādhu-
7872世尊通达善性之本质,
Sādhusabhāvagataṃ bhagavā so,
7873于二界中间之世间已觉知,
Dvāktike’taraloka mavedi
7874因此被称为『世间解』;
Lokavidūti pavuccati tasmā; ()
12
12.
7876为令知晓善所赞叹之自性规则,
Sādhupasatthasadattaniyāmaṃ
7877易作与难作,
Ñāpayituṃ sukarāsukarampi,
7878因彼已觉知有情之聚类故。
Sattanikāyamavedi yato so
7879「世间解」者,因此而说;
Lokavidūti pavuccati tasmā; ()
13
13.
7881业、烦恼、果报、障碍之
Kammakilesavipākavibandha-
7882解脱与解脱境,已通达,
Muttyavimuttigate paṭivijjhi,
7883可教者与不可教者,彼
Bhabbajaneya mabhabbajane so
7884「世间解」者,因此而说;
Lokavidūti pavuccati tasmā; ()
14
14.
7886无果之故,未说无边之
Nipphalatāya navuttamananta-
7887以七种量度,遮护学童,
Sattapamāṇa manāvaraṇena,
7888以智力自证知,
Ñāṇabalena sayaṃ viditaṃhi
7889因此被称为世间解;
Lokavidūti pavuccati tasmā; ()
15
15.
7891以所说之理,彼牟尼于此
Vuttanayeni’ha so muni satta-
7892洞察多种有情世间,
Lokamanekavidhaṃ paṭivijjhi
7893如鹿王于有情众莲林
Sattanikāyasarojavane’ṇo
7894因此被称为『世间解』;
Lokavidūti pavuccati tasmā; ()
16
16.
7896洞察了依缘而住立之法,
Paccayasaṇṭhitikaṃ paṭivijjhi
7897见有为世间与无为,
Saṅkhatalokamasaṅkhatadassi,
7898世间亦被归摄为一种,
Ekavidhampyavaropitaloko
7899因此被称为『世间解』;
Lokavidūti pavuccati tasmā; ()
17
17.
7901从破坏之相而言,一切色
Ruppaṇalakkhaṇato’khilarūpaṃ
7902以名之自相故为四名,
Nāmasalakkhaṇato catunāmaṃ,
7903牟尼主知难知之世间,
Dubbidhaloka mavedi munindo
7904所以称为『世间解』;
Lokavidūti pavuccati tasmā; ()
18
18.
7906世间利益者,乐、苦、舍
Lokahito sukhadukkhamupekkhā-
7907以所受之三种故善分别,
Vedayitattikato suvibhattaṃ,
7908彼世尊洞察三世间
So bhagavā kapaṭivijjhi tilokaṃ
7909因此被称为『世间解』。
Lokavidūti pavuccati tasmā; ()
19
19.
7911圣者以五种亲族军、
Pañcavidhaṃka muni bandhavasenā-
7912以四种世间之力,
Hāravasena catubbidhalokaṃ,
7913如世间之灯般洞察,
Lokapadīpanibho paṭivijjhi
7914因此被称为『世间解』。
Lokavidūti pavuccati tasmā; ()
20
20.
7916说不二法门、名为六处的
Advayavādi saḷāyatanākhya-
7917彼胜者了知六种世间,
Chabbidhalokamavedi jino so,
7918亦了知七种心住处世间,
Sattavidhampi manaṭṭhitilokaṃ
7919所以被称为世间解;
Lokavidūti pavuccati tasmā; ()
21
21.
7921因为彼释迦牟尼
Lābhapabhutika maṭṭhavidhampi
7922了知利得等八种
Lokasabhāvamavedi yato so,
7923世间自性,于九有情居
Sakyamunī navasantanivāse
7924『世间解』者,因此而说;
Lokavidūti pavuccati tasmā; ()
22
22.
7926彼以十二处之
So dasabārasadhā’yatanānaṃ
7927差别方式,为三界之灯,
Bhedavasena tilokapadīpo,
7928知世间,知三相者,
Lokamavedi tilakkhaṇavedī
7929『世间解』者,因此而说;
Lokavidūti pavuccati tasmā; ()
23
23.
7931以界之方式,善分别
Dhātuvasena yato suvibhattaṃ
7932世间者,通达十八种量,
Loka matha’ṭṭhadasapparimāṇaṃ,
7933有为世间之分别,彼已通达,
Saṅkhatalokabhido paṭivijjhi
7934因此被称为『世间解』;
Lokavidūti pavuccati tasmā; ()
24
24.
7936彼已了知世间——摩尼、金、银所成之,
So maṇikañcanarūpiyamuttā-
7937螺、珊瑚、石、木等,
Saṅkhapavālasilākaṭhalādiṃ,
7938超越诸根所系缚之世间。
Lokamavedi atindriyabaddhaṃ
7939因此被称为『世间解』。
Lokavidūti pavuccati tasmā; ()
25
25.
7941依树、藤、果、嫩叶、叶片、
Rukkhalatāphalapallavapatta-
7942花、颜色、种类之差别,
Pupphapakarāgapabhedavasena,
7943彼了知微细间隔之世间,
So sukhumantaralokamavedi
7944因此被称为『世间解』。
Lokavidūti pavuccati tasmā; ()
26
26.
7946凡有多少生类之聚集,
Yattakamevu’tujaṭṭhakalāpa-
7947在此分配世间中所生起者,
Rapagataṃ ihabhājanaloke,
7948存在彼,无余遍知之,
Vijjati tampaṭivijjhi asesaṃ
7949因此被称为『世间解』;
Lokavidūti pavuccati tasmā; ()
27
27.
7951彼世尊,雪山之量,
So bhagavā himavatta pamāṇaṃ
7952八大地狱等之量,
Aṭṭhamahānirayādi pamāṇaṃ,
7953龙、妙翅鸟、天宫之量
Nāgasupaṇṇavimāna pamāṇaṃ
7954梵天、阿苏拉、天界之量
Brahmasurāsuraloka pamāṇaṃ; ()
28
28.
7956尘、水、风、地之量
Paṃsujalānilabhumi pamāṇaṃ
7957洲、河、海之量
Dīpasavantisamudda pamāṇaṃ,
7958须弥、大地、山峰之量
Merumahidharakūṭa pamāṇaṃ
7959劫波树、太阳、月亮之量
Kappatarūravicanda pamāṇaṃ; ()
29
29.
7961缘所造诸法之聚
Paccayasaṅkhatadhammasamuhaṃ
7962器世间所摄的一切,
Bhājanalokagataṃ sakalampi,
7963上、下、横向皆遍知,
Uddhamadhotiriyaṃpaṭivijjhi
7964因此被称为『世间解』;
Lokavidūti pavuccatitasmā; ()
30
30.
7966『世间与世间之作者』,三界之庄严者,此七世间
Lokālokakaro tilokatilakoso sattalokaṃ imaṃ
7967以随眠、习性等方式觉知,行世间亦如是,
Bujjhitthā’nusayāsayādividhinā saṅkhāralokaṃ tathā,
7968以食等量度等方式,因为处所世间
Āhārādipamāṇatādividhinā okāsalokaṃ yato
7969所以胜者被称为『世间解』,已达行世间之终极。
Tasmā lokavidūti vuccati jino saṅkhāraloka’ntago; ()
1638如是,在名为美达难德的行者所造作的、给予一切诗人心喜悦之因的《胜者史灯》中,在近因篇中,关于世尊『世间解』之名称的阐明,第二十三诵品。
Itimedhānandābhidhānena yatinā viracite sakalakavijana hadayānandadānanidāne jinavaṃsadīpe santikenidāne bhagavatolokavidūti nāmapaññattiyā abhidheyaparidīpo tevīsatimosaggo.
1639然而,关于尊者乔达摩,如是美善的名声传扬开来:『彼世尊是无上调御丈夫者』。
Taṃkho pana bhavantaṃ gotamaṃ evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato itipi so bhagavā anuttaro purisadammasārathīti.
1
1.
7973因为不存在任何比他更殊胜者,
Abhāvato paramatarassa kassaci
7974以自身的善德之箭射穿众人,
Janassa sagguṇavisarehi attanā,
7975彼牟尼以简要说法之方式
Samāsanibbacananayena so muni
7976无上月亮(光辉)与莲花;
Anuttaro sasi (rucirā)’nanambujo; ()
2
2.
7978如是彼人中狮子以戒具足——
Tathāhi so narahari sīlasampadā-
7979以此诸德超越含天世间,
Guṇeni’maṃ abhibhavate sadevakaṃ,
7980以定、以胜慧、以解脱、
Samādhinā varamatiyā vimuttiyā
7981以解脱智见德具足;
Vimuttidassanaguṇasampadāyapi; ()
3
3.
7983因为不存在增上戒具足——
Yato navijjati adhisīlasampadā-
7984在定、神通、功德诸方面与彼相等者,
Samādhidhipabhutiguṇehi tassamo,
7985于此世间何处能有超越彼者?
Kutonu vijjati’ha taduttarītaro
7986即使有与彼相等者,此大牟尼亦无有;
Siyā tatopya’ya masamo mahāmuti; ()
4
4.
7988无可比拟者,与诸牟尼不相等之牟尼,
Nirūpamo asamamunīhi somuni
7989因为相等者即是不相等者,故从此而言,
Yato samo asamasamo siyā tato,
7990如来于此世间无有第二者可与之相比。
Tathāgatassi’ha dutiyassa kassaci
7991由于无有故,如来无第二者;
Abhāvato adutiyako tathāgato; ()
5
5.
7993因为彼之对等者亦不存在,
Yato navijjati paṭimāpi tassamā
7994于彼时,于等与不等之成就,
Samo tadā’samatanusampadāyapi,
7995于已证悟觉悟者,无有伴侣,
Sahāyako nahi paṭividdhabodhiyā
7996因此,彼无对等者、无伴侣之牟尼;
Tato yamappaṭima’sahāyako muni; ()
6
6.
7998即使以身躯,亦具可爱夺心者
Kalebarenapi abhirūpahārinā
7999以诸德而言,世间无与彼相等之人;
Guṇehi tappaṭisamapuggalo nahi,
8000于教法之分别阐释,亦无有能及者。
Nacatthi pāvacanavibhāgakapakpane
8001于此世间,除彼自身之外,无有匹敌之人;
Sayaṃ vinā bhuvi paṭibhāgapuggalo; ()
7
7.
8003以无上行境之殊胜菩提成就故,
Anaññagocaravarabodhisiddhiyā
8004彼自生者,我实无有对等之人。
Sa’haṃ sayambhuti paṭipuggalonahi,
8005除彼自身之外,无有能宣说、能开显此垢染者。
Paṭiññamappayitu malaṃ sayaṃ vinā,
8006「无上」者,亦是「人调御者」;
Anuttaro’tipi naradammasārathi; ()
8
8.
8008对已调伏之人与应调伏之人,
Sudantapuggaladamitabbapuggale
8009调御、驱策未调伏之人,
Dameti sārayati adantapuggale,
8010因为胜者善巧于调伏方便,
Yato jino vinayanupāyakovido
8011「无上」者,亦是「人调御者」;
Anuttaro’tipi naradammasārathi; ()
9
9.
8013如同御者对柔顺与刚强之马
Yathā haye mudukaguṇekhana sārathi
8014如来以善趣之说、如法之说,
Tathāgato sugatikathāya dhammiyā,
8015调御、驱策,故于如来
Dameti sārayati tathā tathāgate
8016称为『无上调御丈夫』;
Anuttaro’tipi naradammasārathi; ()
10
10.
8018譬如御者以粗绳调御马匹,
Yathā haye pharusaguṇena sārathi
8019如来以恶趣怖畏之法,
Apāyatajjanavidhinā tathāgato,
8020调御、驱策,故于如来
Dameti sārayati tathā tathāgate
8021「无上」者,亦即「人调御者」;
Anuttaro’tipi naradammasārathi; ()
11
11.
8023调御者以柔软与粗硬之法调御应调御者,
Adammiye mudupharusena sārathi
8024如来亦如是,依其所应而调御,
Yathā’bhimārayati tathā tathāgato,
8025舍弃不可教者,教诫可教者,不教诫不可教者,
Jahātya’novadiya nacānusāsiya
8026「无上」者,亦即「人调御者」;
Anuttaro’tipi naradammasārathi; ()
12
12.
8028象被调象师驱策而奔驰
Karī’bhidhāvati damakena sārito
8029仅在东方等诸方向,
Puratthimādisu disameva kevalaṃ,
8030因为由无上的人调御师——
Anuttarena hi naradammasārathi-
8031胜者所宣说的人中最上者们;
Jinena sāritapurisānatādisā; ()
13
13.
8033他们坐于任何卧坐处,
Nisajja katthaci sayanāsanamhi te
8034在八方极为勤奋行走者,
Disāsu aṭṭhasu atisaṅakgacārino,
8035在白昼末分迅速地指向无上方向
Vidhāvare turitamanuttaraṃ disaṃ
8036「无上」者,亦是「人调御者」;
Anuttaro’tipi naradammasārathi; ()
14
14.
8038牟尼以增上戒学令其安立,
Patiṭṭhite muni’radhisīlasikkhayā
8039以增上心学令其自在,教诫之,
Vasī’nusāsiya adhicittasikkhayā,
8040如其所应调御堪能之人,
Yathārahaṃ damayati bhabbapuggale
8041「无上」者,亦是「人调御者」;
Anuttaro’tipi naradammasārathi; ()
15
15.
8043牟尼以增上心学令其得定
Samāhite muni radhicittasikkhayā
8044以观教诫沙门,
Vipassanāya’pi samaṇe’nusāsiya,
8045如其所应调伏应觉悟者,
Yathārahaṃ damayati bodhanārahe
8046故为无上调御丈夫;
Anuttaro’tipi naradammasārathi; ()
16
16.
8048由如是及更上之通达成就,
Tathuparūpari paṭivedhapattiyā
8049如其次第调伏非圣有学补特伽罗,
Yathākkamaṃ anariyasekkhapuggale,
8050彼世间导师调伏、教导。
Dameti so vinayati lokanāyako
8051「无上」者,亦是「人调御者」
Anuttaro’tipi naradammasārathi ()
17
17.
8053应调伏者之亲族、慢、烦恼之月光,
Vineyyabandhavamanakundacandimā
8054调伏了国萨拉、摩揭陀之王等,
Vinesi kosalamagadhādhipādayo,
8055众多刹帝利人之调御者,
Anekakhattiyapurise vināyako
8056「无上」者,亦是「人调御者」;
Anuttaro’tipi naradammasārathi; ()
18
18.
8058恶见之象、狮、曲牙者
Kudiṭṭhikuñjarahari kūṭadantabhu
8059因为世尊能分别诸天等天人与人类
Surādibhūsurapurise vibhāvino
8060胜者之会众,调御者,因为能教诫
Jināsabho vinayi yato’nusāsiya
8061无上者,因此称为人调御丈夫
Anuttaro’tipi naradammasārathi; ()
19
19.
8063在以优波离为首的难调伏者中
Upālināmikapamukhe durāsade
8064调御者广泛地调伏了居士般智者们
Vināyako gahapatipaṇḍite puthu
8065因为他调伏了那些堪能受近圆者
Vinesi so upanayanakkhame yato
8066「无上」者,亦是人调御御者;
Anuttaro’tipi naradammasārathi; ()
20
20.
8068即使持虚妄见者,名为萨咤咖,
Asaccadiṭṭhikamapi saccakavhayaṃ
8069以及其他外道尼干陀派的导师,
Anaññavenayikanigaṇṭhanāyakaṃ
8070胜者调伏了彼等及诸裸行者。
Vinesi tappabhutidigambare jino
8071「无上」者,亦是人调御御者;
Anuttaro’tipi naradammasārathi; ()
21
21.
8073胜者之集会,有萨比亚、苏跋德等名者。
Jināsabho sabhiyasubhaddasaññino
8074热诚者、破暗者、与法相应者
Tappassino timisabhido sadhammiyā
8075由彼等沙门所说之法而学
Kathāyi’tobahi samaṇepi sikkhayi
8076无上调御丈夫者
Anuttaro’tipi naradammasārathi; ()
22
22.
8078寂静牟尼调伏了伍儒韦喇迦叶
Damesi somuni uruvelakassapa-
8079伽耶等迦叶结发行者等,因为
Gayādikassapajaṭilādike yato,
8080持结发者,已解开结发网之结发
Jaṭādhare vijaṭitajālinījaṭo
8081「无上」者,亦是调御丈夫御者;
Anuttaro’tipi naradammasārathi; ()
23
23.
8083断、防护、调伏之无上牟尼,
Pahāṇasaṃvaravinayuttaro muni
8084于众多刹帝利、沙门之教法中,
Anekakhattiyasamaṇepi sāsane,
8085如御者调御愈来愈优胜者,
Vinesi sārathiriva uttaruttariṃ
8086「无上」者,亦是调御丈夫御者;
Anuttaro’tipi naradammasārathi; ()
24
24.
8088彼以人血肉为座者
Manussasoṇitapisitāsanehi so
8089调伏了肥腹的夜行者,
Vinesi pīvarajaṭharaṃ nisācaraṃ,
8090调伏了极可怖的学童玛纳瓦咖及众多亚卡,
Sughoramānavaka manekarakkhase
8091因此称为『无上调御者』、『人之调御者』。
Anuttaro’tipi naradammasārathi, ()
25
25.
8093引导者善调伏了名为拉胡的,
Vināyako suvinayi rāhunāmikaṃ
8094具大威力的阿修罗王,因此,
Mahattabhāvika masurādhipaṃ yato,
8095天帝等诸天及阿修罗
Surādhipappabhutisure tathā’sure
8096「无上」者,亦即调御丈夫御者;
Anuttaro’tipi naradammasārathi; ()
26
26.
8098对一切众生具悲悯之众生主,
Pajāpatiṃ nikhilapajānukampako
8099名为巴咖、具卑劣成就者,
Bakābhidhānikampi tucchaladdhikaṃ,
8100彼于河边之王座上降伏之,
Vinesi so naditaranīrajāsane
8101「无上」者,亦即调御丈夫御者;
Anuttaro’tipi naradammasārathi; ()
27
27.
8103因以鞭钩亦不可调御者
Kasaṅkusehi’pi avineyyake yato
8104人中之牛调伏了畜生趣的人们,
Tiracchajātikapurise narāsabho,
8105以三归依、戒律、律仪调伏了他们,
Vinesi so tisaraṇasilasaṃvare
8106因此称为无上调御丈夫;
Anuttaro’tipi naradammasārathi; ()
28
28.
8108因为降伏了魔王,如同降伏了达那巴喇象王,
Kapolasecanamadakaṇṇacāmaraṃ
8109那象王有颊水浇灌、醉态、耳朵、拂尘,
Hutāsanāsanirivabhiṃsanaṃ yato,
8110如火焰、如雷电般可怖,
Damesi māraji dhanapālakuñjaraṃ
8111「无上」者,亦是调御丈夫御者;
Anuttaro’tipi naradammasārathi; ()
29
29.
8113牟尼调伏住雪山者,
Vinesi somuni himavantavāsinaṃ
8114威光炽盛、具大力者,
Patāpapajjala mapalālabhoginaṃ,
8115粗暴可怖、具马尾者,
Kharaṃ bhayaṅakkara maravālabhoginaṃ
8116「无上」者,亦是调御丈夫御者;
Anuttaro’tipi naradammasārathi; ()
30
30.
8118难德、伍波难德、离欲主、大腹者——
Nando’panandu’ragapatiṃ mahodara-
8119在以朱腊德拉龙为首的诸龙中,
Cūlodaroragapamukhe ca nibbise,
8120烟焰与火焰之蛇众皆被制伏,因此彼无上人调御者;
Dhumassikhā’nalasikhabhogīno akā
8121故亦「无上调御丈夫之御者」;
Tenā’pyanuttaranaradammasārathi; ()
31
31.
8123于调伏方便善巧,于应受教化之亲族中,
Damanupāyakovido hi bodhaneyyabandhave
8124以圣道路之光明、殊胜、吉祥、无垢,
Ariyamaggavīthibhāsuraṃ varaṃ sivamapakuraṃ,
8125以道迹之车令其行进,如同调御师然。
Paṭipadārathena sārayi yatheva sārathi
8126「人调御士」者,被称为「无上」。
Purisadammasārathiti vuccate anuttaro; ()
1671如是,于名为「美德阿难」的苦行者所造作的、能给予一切诗人心喜悦的、名为「胜者史灯」的、在「亲近因缘」中,关于世尊「无上人调御士」这一施设的阐明,第二十四品。
Itimedhānandābhidhānena yatinā varacite sakalakavijana hadayānanda dānanidāne jinavaṃsadīpe santikenidāne bhagavato anuttaro purisadammasārathīti nāma paññattiyā abhidheya paridīpo catubbīsatimosaggo.
1672然而,关于尊者乔达摩,如是美善名声已传扬:「彼世尊是天人之师」。
Taṃkho pana bhavantaṃ gotamaṃ evaṃ kalyāṇekitti saddo abbhuggato itipi sobhagavā satthā devamanussānaṃti.
1
1.
8130旷野险恶难行、无水、可怖畏、难以渡越,
Kantāraṃ kharatakkaraṃ nirudakaṃ kattāramotārimaṃ
8131旷野为狮王、象王、猛虎所游戏之处,
Kantāraṃ migarājakuñjaramahā (saddulavikkīḷitaṃ),
8132旷野无渡口、人众难行,彼善慧商主
Kantāraṃ avatārabhurijanataṃ yo satthavāho sudhi
8133如同以悲悯为主者,渡之引导至安稳地;
Tāretvā nayate dayāparavaso khemantabhumiṃ yathā; ()
2
2.
8135如是此悲悯藏心者,对轮回苦所病之
Iccevaṃkaruṇānidhānahadayo saṃsāradukkhāture
8136诸有情,从生老变坏死愁等荆棘林中,
Satte jātijarāvikāramaraṇassokādikantārato,
8137渡之脱离十种杂染稠林,令至安稳城,
Tāretvā dasasaṃkilesagahanā pāpesi khemaṃpuraṃ
8138因此以导师所赞叹之名声音,称为『导师』;
Tasmā satthupasatthakittivisaro satthā’ti sampattharī; ()
3
3.
8140义与非义之分别,此四者以出世间义亦
Atthā’natthavicāraṇā’ticaturo lokuttaratthena’pi
8141因为他以世间的两种义利教诫此世间——包括梵天界、包括天人与魔、包括沙门与婆罗门——
Yasmā sāsati lokiyena ubhayena’tthenalokaṃ imaṃ,
8142因为他是导师,故而获得赞叹名声,超越一切导师;
Sabrahmaṃ sanarāmaraṃ sasamaṇaṃ sabrāhmaṇaṃ yohi so
8143「导师」者,能成就称扬美誉之名,超越诸导师也;
Satthā’tveva pasatthakittinikaro satthāramabbhuggato; ()
4
4.
8145因为他依止对生、老、病等之首的怖畏而生起,
Bhītiṃ jātijarārujādikasiraṃ nissāya jātaṃhi yo
8146如持刀者一般,常时放下武器,进入敌境,
Satthā satthadharorivā’rivisaraṃ nikkhittasattho sadā,
8147以智慧杀害、伤害众生的恐惧,因此他是成就义利之精髓者
Sattānaṃ tasasate vihiṃsati dhiyā siddhatthasāro tato
8148『导师』者,名声之身香遍满三界;
So satthā’ti yasosarīrasurabhī lokattayaṃ vyāpayī; ()
5
5.
8150乐于世间利益,离于非利,离于生等之怖畏,
Lokatthābhirato anatthavirato jātyādikantārato
8151如商队首领般引导,以利益与法,
Uttāretica satthavāhasadiso yo atthadhammenavā,
8152教诫众生,『伤害』众生相续所生之怖畏,
Satte sāsati hiṃsatī’ti janatāsantānajātaṃ bhayaṃ
8153依此义理所说,彼世尊被称赞为『导师』;
Vuttā’nvatthavasena sohibhagavā satthāti vaṇṇīyate; ()
1678关于彼具寿乔达摩,如是美善之名声传扬:『如是彼世尊是觉者』。
Taṃkho panabhavantaṃ gotamaṃ evaṃkalyāṇe kittisaddo abbhuggato itipiso bhagavā buddhoti.
6
6.
8156于诸行变坏之相、粗显诸行、施设之中
Yo saṅkhāravikāralakkhaṇaparosaṅkhārapaññattisu
8157应知义中未曾听闻者,先觉四圣谛
Ñeyyatthesva’nanussutesu purimaṃ cattāri saccāni’pi,
8158无师教导而觉悟,于彼处证得一切知性
Bujjhitvā’cariyopadesarahito tattheva sabbaññutaṃ
8159于诸智力中获得自在,自己证得、自己享受
Patto ñāṇabalesu pāpuṇi vasībhāvaṃ sayamabhuka sayaṃ; ()
7
7.
8161为令众生觉悟而说诸谛,故彼为觉者
Bodhetā’ti pajāya nibbacanato saccāni so bujjhitā
8162诸谛者,世尊为真实语者,于一切应知义无余
Saccānīti’pi saccavādi bhagavāka nissesañeyyassapi,
8163因具有伟大的觉悟能力与大慧,故
Matyā bujjhanasattiyā mahatiyā yasmā samaṅakgī tato
8164名为『佛陀』,彼佛陀之名声传遍十方;
Buddho nāmasiyāti kittivisaro tambuddhamabbhuggato; ()
8
8.
8166诸具觉悟能力与善慧者,无他可教导,自己
Yesaṃja bodhanavasattiyā sumatiyā cā’naññaneyyo sayaṃ
8167已成佛,如莲花开敷,以觉悟之义而言,
Buddhattā ca yathāvikāsapadumaṃ so bujjhanaṭṭhenapi,
8168因种种佛陀功德之宣说,净饭王后
Nānābuddhaguṇassa vissavanato buddhoti suddhodanī
8169于三佛陀国土之住处,高声唱出彼赞颂之歌声;
Abbhuggañchi tibuddhakhettabhavane taṃkittigītassaro; ()
9
9.
8171由于以最上道超越了贪,以及嗔与痴,
Rāgassādhigataggamaggamatiyā dosassa mohassapi
8172由于断除了连根拔除一切烦恼刺与垢秽之聚,
Chinnattā ca samulaghātamakhilakelasārivaggassapi,
8173此人由于漏尽以及舍弃依着,被称为『佛』,
So khīṇāsavatāya copadhipariccāgena buddhotyayaṃ
8174此称号之制作,被智者们永远宣说;
Uccāriyati cārikittiracanā viññūhi yāvajjapi; ()
10
10.
8176『法』者,如同已觉醒之人由于睡眠之灭尽,
Dhammassāmi yathā pabuddhapuriso okkantaniddakkhayā
8177不内在、不超越烦恼睡眠之状态,不被任何人所觉醒,
Nājjho’tiṇṇakilesamiddhavidhamā bodhāpito kenaci,
8178世尊自己觉悟,因为他以觉悟之光照耀,故名为佛
Buddhambhojatibhānano hī bhagavā sāmaṃ pabuddho yato
8179『佛』之名声,以彼有之荣耀之音而庄严
Buddhonāmasiyāti tabbhavayasoghoso vibhusāyate; ()
11
11.
8181或者,从行义、了知义、界义、平等义、自性义而言,他已去
Gatyatthāvagamatthadhātusamatāsabbhāvato vā gato
8182因为他以卓越之智,独自觉悟了那唯一道路
Yenekāyanamaggamuggamatimā eko, hīsambujjhīso,
8183他达到了正觉,达到了胜利觉悟之根本,超越七有情,达到无上
Sambodhiṃ jayabodhimūlamupago sattuttaro’nuttaraṃ
8184『佛』者,在此三界中,自己的荣耀遍及一切处而显现
Buddhotī’dha jagattaye nijayaso yāvajja vijjumbhate; ()
12
12.
8186因已灭尽最上道、超越恶慧之慧故
Khīṇattā paramāya maggamatiyā dubbuddhiyā buddhiyā
8187亦因已获得无上上德庄严之具足故
Laddhattāpi kaanuttaruttaraguṇālaṅakkārasāmaggiyā,
8188彼以正觉为归依处、具吉祥聚者,净饭夫人称之为『佛』
So sambodhiparāyaṇo sirighaṇo buddhoti suddhodanī
8189以自身荣耀波涛之鬘庄严世间海
Lokambhodhimalaṅkari nijayasokallolamālāhi’maṃ; ()
13
13.
8191以『正自觉者』此语,牟尼之能带来诸谛觉悟之
Sambuddho’ti’mināpadena munino saccāvabodhāvahaṃ
8192智,彼通达智,无垢,非与他者共有
Ñāṇaṃ tappaṭivedhañāṇa managhaṃ nā’ññehisādhāraṇaṃ,
8193「佛」者,在此以「佛」一词,显示导师的教说智,其以悲为前行,以及能令所知之义显现的智。
Buddho’tī’dha padena satthu karuṇāpubbaṅakgamaṃ desanā-
8194彼智依一切知智之赞叹而为「正自觉」一词,依圣道之称扬而为「佛」一词。
Ñāṇaṃ ñeyyapadatthabodhanakaraṃ ñāṇañca dassiyate; ()
14
14.
8196彼智依一切知智之赞叹而为「正自觉」一词,
Taṃ sabbaññutañāṇathomanavasā sammādisambuddhi’ti-
8197依圣道之称扬而为「佛」一词。
Saddassā’riyamaggakittanavasā buddhotisaddassaca,
8198彼智者、名为法护者,亦于此处作此结合而说。
Yogo’pe’tthakato’tya’bhāsi vibudho so dhamma pālābhidho
8199于随念佛功德之解释中,导师之教法已被了知。
Buddhānussativaṇṇanāvivaraṇe viññātasatthāgamo; ()
1688在名为梅达难德的苾刍所造、以令一切诗人心生欢喜为因缘的《胜者史灯》中,关于亲近因缘,对于导师、天人、人类所称『佛陀』这一名称的所诠义之阐明,第二十五品。
Itimedhānandābhidhānena yatinā viracite sakalakavijana hadayānandadānanidāne jinavaṃsadīpe santikenidāne satthādevamanussānaṃ buddhoti nāmapaññattīnaṃ abhidheya paridīpo pañcavīsatimo saggo.
1689「对于那位尊者乔达摩,如是美善的名声传扬开来:『彼世尊、世尊』」。
Taṃkho pana bhavantaṃ gotamaṃ evaṃ kalyāṇe kittisaddo abbhuggato itipi sobhagavā bhagavāti.
1
1.
8203以诗人巴拉帝方式的韵律,以德赞颂(多达咖韵)而说:
Kavibhāratipaddhatichandasi ta-
8204赞颂功德之偈(托达咖格律)已被宣说,
Gguṇathomana (toṭaka) vutya’bhavi,
8205这一具有格位词义的词,
Bhagavā’ti vibhattapadatthavatī
8206甜美,听来悦耳,甜美。
Madhurā suṇataṃ surataṃ madhurā; ()
2
2.
8208增上戒、定、慧等
Adhisīlasamādhimatippabhuti-
8209功德聚更为殊胜者,由此
Guṇarāsivisiṭṭhatarassa tato,
8210『世尊』者,此名乃含天人众
Bhagavā’ti sadevamanussapajā-
8211最胜者之恭敬名;
Pavarassa sagāravanāma’midaṃ; ()
3
3.
8213由世尊之言而宣说者,
Bhagavāvacanena pavuccati yo
8214具词源释义、词义最胜,
Saniruttinayo vacanatthavaro,
8215彼确实以恭敬、最胜、殊胜而超越,
Sa’hi gāravaseṭṭhavisiṭṭhataro
8216『世尊』者,此为表征之名;
Bhagavāti nimittakanāmamidaṃ; ()
4
4.
8218已成熟、已积集诸波罗蜜,
Paripācitasañcitapāramitā-
8219具足福德,无上、最上,
Mitabhāgya manuttariyu’ttariyaṃ,
8220若彼有无与伦比者,
Yadi vijjati’massa anaññasamaṃ
8221『世尊』者,彼被称为世尊。
Bhagavā’ti pavuccati so bhagavā; ()
5
5.
8223若彼已击破强大魔军全部
Yadi mārabalaṃ pabalaṃ sakalaṃ
8224如双牙象击破芭蕉林与棕榈林
Kadalī dviradoriva tālavanaṃ,
8225如雷电击破一切烦恼
Asanī’va kilesamabhañji tato
8226故彼被称为『世尊』,彼即世尊
Bhagavā’ti pavuccati so bhagavā; ()
6
6.
8228若彼已破尽一切贪,已破尽
Yadi bhaggamakā’khilalobhamapā-
8229一切嗔,亦已破尽一切痴
Khiladosamapā’khilamohamapi,
8230以及颠倒的意行
Viparītamanokaṇañca tato
8231『世尊』者,彼世尊被称为世尊
Bhagavā’ti pavuccati so bhagavā; ()
7
7.
8233若有忿、恼、覆、恼害、嫉
Yadi kodhu’panāha musuyanama-
8234悭、诳、谄、无惭、无愧
Cchariyaṃ ahirikkanirottapanaṃ,
8235以及傲慢、过慢,世尊破除了有
Api makkhapalāsa mabhañji bhavā-
8236有见、我慢、激情、粗暴
Bhavadiṭṭhi manajjava’maddavataṃ; ()
8
8.
8238粗糙与粗恶性,是造作的最上者
Kharaphārusatā karaṇuttariyaṃ
8239若慢、过慢、放逸、骄醉
Yadi māna’bhimāna’pamādamadaṃ,
8240狡诈与粗恶性,是造作的最上者
Saṭhaphārusatā karaṇuttariyaṃ
8241破除了狡诈、虚伪、痴之缠结
Saṭhamāyamabhañji’ti mohajaṭaṃ
8242被称为『世尊』者,彼即世尊
Bhagavā’ti pavuccati so bhagavā; ()
9
9.
8244三种不善,三种不平等
Tividhā’kusalaṃ tividhabbisamaṃ
8245三寻、三根、三想,
Tivitakkatimūlatisaññamapi,
8246三垢、三戏论,彼已破此等,
Timalaṃ tipapañca mabhañji tato
8247故称为『世尊』,彼即世尊;
Bhagavā’ti pavuccati so bhagavā; ()
10
10.
8249四暴流、四种轭、四
Caturogha catubbidhayoga catu-
8250种缚、四种执取,
Bbidhagantha catubbidhagāha mapi,
8251四漏之法,已破此等故
Caturāsavadhamma mabhañjitato
8252「世尊」者,彼世尊被称为世尊;
Bhagavā’ti pavuccati so bhagavā; ()
11
11.
8254已断除心栓、诸盖、
Vinibaddha manokhīla nīvaraṇā-
8255欢喜、吝啬等,从彼等
Nya’bhīnandanamaccariyāni tato,
8256若五种亦已破坏者,
Yadi pañcavidhāni’pi bhaggamakā
8257「世尊」者,彼世尊被称为世尊;
Bhagavā’ti pavuccati so bhagavā; ()
12
12.
8259六十二见处亦七种
Chavivādapadāni’pi sattavidhā-
8260由于摧破了随眠、懈怠、有之事,
Nusayehi kusitakavatthu’mato,
8261以及摧破了八种渴爱,
Ya mabhañji’tarāti’pi aṭṭhavidhaṃ
8262彼被称为『世尊』,彼即世尊;
Bhagavā’ti pavuccati so bhagavā; ()
13
13.
8264同样地,摧破了九种爱根,
Navadhā’layamula mabhañji tathā
8265摧破了十种不善、十业道,
Dasadhā’kusalaṃ dasakammapathaṃ,
8266以及一切恶见之后
Sakalāni kudiṭṭhigatāni tato
8267「世尊」者,彼世尊被称为世尊;
Bhagavā’ti pavuccati so bhagavā; ()
14
14.
8269种种百千的热恼与怖畏,
Pariḷāhadaraṃ vividha’ddhasataṃ
8270有之引导与观察的大林,由此,
Bhavakanettivicāra mahañji tato,
8271百千数量的烦恼之聚,
Satamattasahassakilesagataṃ
8272「世尊」者,彼世尊被称为世尊;
Bhagavā’ti pavuccati so bhagavā; ()
15
15.
8274微小、轻妙、广大、自在——
Aṇimā laghimā mahimā vasitā-
8275因具足权威、自在、吉祥、分离、六德等义,
Pabhuti’ssariya’ṭṭhabhagehi yato,
8276由于具备诸吉祥德而圆满,因此
Subhagehi samaṅakgībbhūva tato
8277彼被称为『世尊』,故为世尊。
Bhagavā’ti pavuccati so bhagavā; ()
16
16.
8279微小者、极微小者、使微小之作用,
Aṇuno nanuno’ nanunokaraṇaṃ
8280作用、轻者、极轻者,此为微小性,
Karaṇaṃ lahuno’lahuno aṇimā,
8281轻性、大性,此为使广大之作用
Laghimā mahimā mahimākaraṇaṃ
8282「造作」者,于彼处之自在也;
Karaṇaṃ vasitā vasitāya tahiṃ; ()
17
17.
8284自行前往错误之处,
Saya micchitaṭhāna mupāgamanaṃ
8285迅速成就分离之事业,
Lahu vicchitakāriyasādhanatā,
8286达到、成熟一切自在
Abhipatti pakamya masesavasī-
8287之造作中的无畏性、最上主宰性;
Karaṇe’sikatā paramissaratā; ()
18
18.
8289以虚空、以足、以行等之自在
Nabhasā padasā gamanādivasā
8290「瓦迦德」者,已完成应作之事性;
Vajato pariniṭṭhitakāriyatā,
8291「尼迦咖马瓦萨夷咖德」者,依自己的意欲而行性;此等
Nijakāma’vasāyikatātiyahiṃ-
8292「巴拉弥萨利亚卡亚巴嘎」者,名为最上自在之福德,有八种;
Paramissariyākhyabhagā’ṭṭhavidhā; ()
19
19.
8294「咖度玛嘎咖度帕喇桑提巴达利亚达马萨穆哈巴给希余德」者,具足四道、四果、寂静道、圣法众之福德者,
Catumagga catupphalasantipadā-
8295「维纳离咖德巴巴玛雷希德德」者,由此已除去诸恶垢者
Riyadhammasamuhabhagehi yuto,
8296尔后,远离罪垢污秽者
Vinalīkatapāpamalehi tato
8297「世尊」者,彼世尊被称为世尊;
Bhagavā’ti pavuccati so bhagavā; ()
20
20.
8299具足戒等德行之殊胜所证得的
Caraṇadiguṇa’tisayādhigatā-
8300平等名声与身体之福德,
Samakittisarīrabhageta yuto,
8301以遍满三界之故,因此
Bhuvanattayavipphuritena tato
8302彼世尊被称为世尊;
Bhagavāti pavuccati so bhagavā; ()
21
21.
8304为了除去世人眼中的障碍而无碍
Janalocananīharaṇāya nirū-
8305由于色身所具有的殊胜,
Pama rūpasarīragatāya tato,
8306由于一切肢体的吉祥遍满,
Nikhilāvayavassiriyā sabito
8307彼被称为『世尊』,故为世尊;
Bhagavā’ti pavuccati so bhagavā; ()
22
22.
8309所希求的、所欲求的自利,
Abhipatthita micchita mattahitaṃ
8310以及他有情之利亦得成就,
Parasattahitampi samijjhati yaṃ,
8311如是具足如此欲望之分
Iti tādisakāmabhagena yuto
8312「世尊」者,彼世尊被称为世尊;
Bhagavā’ti pavuccati so bhagavā; ()
23
23.
8314由于具足无上的波罗蜜,
Yadanuttariyena ca pāramitā-
8315以及精进、应施之福德,
Vīriyena payattabhagena yuto,
8316由此产生尊重状态之因,
Garubhāvapadappabhavena tato
8317「世尊」者,彼世尊被称为世尊;
Bhagavā’ti pavuccati so bhagavā;
24
24.
8319由于最高自在、法、名声
Paramissariyāyamadhammayaso-
8320吉祥、欲、勤勇之分,此六者,
Sirikāmapayattabhāgā chayime,
8321若于彼胜者具有,由此
Yadi yassa jinassa bhavanti tato
8322被称为『世尊』,彼即世尊;
Bhagavā’ti pavuccati so bhagavā; ()
25
25.
8324具足无与伦比之妙善福德,
Subhagena anaññasamena nirū-
8325具足无上色身庄严之福德,
Pamarūpavilāsabhagena yuto,
8326具足百福相所辉耀者,由此
Satapuññasamujjalitena tato
8327「世尊」者,称彼世尊为世尊;
Bhagavāti pavuccati so bhagavā; ()
26
26.
8329如自身体之威德,
Nijadhamsasarīravibhūti yathā
8330自身形体之威德亦然,
Nijarūpasariravibhūti tathā,
8331此处称为「破坏之吉祥」,
Iha vuccati bhaggasubhāgyamiti
8332胜者世尊亦具足彼等;
Api tehi samaṅgi jino bhagavā; ()
27
27.
8334以善等诸词分别而作——
Kusalādipadehi vibhattamakā’-
8335以努力等方式,依亲属力,
Yatanādivasena ca bandhavasā,
8336实则法聚集之自性被认为,
Vata dhammasamuhasabhāva mato
8337彼世尊被称为『世尊』;
Bhagavā’ti pavuccati so bhagavā; ()
28
28.
8339四种方式、四种方式、四种方式、四种方式,
Catudhā catudhā catudhā catudhā
8340四谛之教示者,圣谛亦,
Catusaccadaso’riyasaccampi,
8341分别者、分别者、分别者、分别者
Vibhajī vibhajī vibhajī vibhajī
8342「世尊」者,彼世尊被称为世尊;(双连结)
Bhagavā’ti pavuccati so bhagavā; (Yamakabandhanaṃ)
29
29.
8344若修习、亲近天住,
Yadi dibbavihāra masevi bhaji
8345修习、亲近天中之尊住,无与伦比,
Surajeṭṭhavihāra manaññasamaṃ,
8346修习、亲近圣住,无与伦比,
Ariyañcavihāra manaññasamaṃ,
8347修习圣住,因此
Ariyañca vihāra masevi tato
8348「世尊」者,彼世尊被称为世尊;()
Bhagavā’ti pavuccati so bhagavā; ()
30
30.
8350若已享受身远离之乐,
Yadi kāyavivekasukhaṃ abhajī
8351已享受心远离与定乐,
Bhaji cittavivekasamādhisukhaṃ,
8352由此已修习诸依之远离,
Upadhīhi vivekaka masevi tato
8353彼世尊被称为『世尊』;
Bhagavā’ti pavuccati so bhagavā; ()
31
31.
8355已享受轮转所行与出离所行,
Bhaji vaṭṭagatañca vivaṭṭagataṃ
8356自己已超越人法,
Saya muttarimānusadhamma mapi,
8357因修习三种解脱,故
Tividhañahi vimokkha masevi tato
8358被称为『世尊』,彼世尊;
Bhagavā’ti pavuccati so bhagavā; ()
32
32.
8360以不再来之遮止于有中
Punarāgamanāvaraṇena bhave
8361此行名为有之引导者,
Bhavanettisamañña midaṃ gamanaṃ,
8362若已吐出、已作、道之口
Yadi vantamakā’riyamaggamukho
8363被称为『世尊』,彼世尊;
Bhagavā’ti pavuccati so bhagavā; ()
33
33.
8365「世尊」者,此殊胜之名号,
Bhagavā’ti visiṭṭha’bhidhānamimaṃ
8366非由母、父等所作,
Na’ca mātupituppabhutihi kataṃ,
8367与菩提座之证得俱来,
Sahabodhipadādhigamena gatā
8368彼胜者之如是共称得成;
Tathasammuti tassajinassa’bhavi; ()
8369其次,说《大义释》所来之理。
Athamahāniddesāgatanayo vuccate.
34
34.
8371以出世间之慧,
Lokuttarāya matiyā
8372破贪、破嗔、破痴,
Rāgaṃ bhaggaṃ akāsi dosaṃ mohaṃ,
8373因为世尊已断除刺之魔
Yasmā kaṇṭakamānaṃ
8374已断除烦恼魔,因此世尊是觉者、世尊;
Kilesamāraṃ tatopi buddho bagavā; ()
35
35.
8376因为世尊是分别说者
Yasmā vibhajjavādi
8377已分别、已详分、已善分别正法蕴
Bhaji vibhaji pavibhajī sadhammakkhandhaṃ,
8378已作出世间法
Lokuttarañca katavā
8379已断除诸有,因此世尊是觉者、世尊;
Bhavānamattaṃ tatopi buddho bhagavā; ()
36
36.
8381因为已修习身者
Yasmā bhāvitakāyo
8382已修习戒者、常善修习心者
Bhāvitasilo sadā subhāvitacitto,
8383已修习慧者、与诸善士
Bhāvitapañño sabbhi
8384善应修习者,因此亦是佛、世尊;
Subhāvanīyo tatopi buddho bhagavā; ()
37
37.
8386世尊适合作为
Bhagavā kavanapatthāni
8387远离住处之所的
Paṭisallānabbihārasāruppāni,
8388「远离人群喧嚣之处」
Janavātāpagatāni
8389「森林住所,凡是边远者」
Vanāni senāsanāni yo pantāni; ()
38
38.
8391「山腰洞窟」
Bhudharakandaraleṇaṃ
8392「树根、露地」
Guruhamūlaṃ pakalāla mabbhokāsaṃ,
8393「冢间,因为依止」
Sivathikaṃ bhaji yasmā
8394「草敷具,由此故,佛世尊」
Tiṇasatthāraṃ tatopi buddho bhagavā; ()
39
39.
8396四种信施之中,
Catubbidhānaṃ saddhā-
8397应施之衣等资具,
Deyyānaṃ cīvarādisambhārānaṃ,
8398因为是善分者、受用者,
Subharo yasmā bhāgī
8399最上悲愍者,因此彼佛世尊;
Paramappiccho tatopi buddho bhagavā; ()
40
40.
8401义味之善分者,
Attharasassa subhāgī
8402法味与解脱味,因为如是,
Dhammarasassa ca yato vimuttirasassa,
8403于增上戒、增上心
Adhisīlassa’dhicitta-
8404及增上慧,由此亦为佛、世尊;
Ssa’dhipaññāyaca tatopi buddho bhagavā; ()
41
41.
8406于色界、无色界
Rūpārūpāvacara-
8407四禅那及四无量,
Jjhānāna catunna mapakpamaññānampi,
8408已摧毁诸盖者
Viddhaṃsitīvaraṇo
8409而为具分者,由此亦为佛、世尊;
Yasmā bhāgī tatopi buddho bhagavā; ()
42
42.
8411八者之于八者
Aṭṭhannañcaṭṭhannaṃ
8412八胜处诸法之
Vimokkhadhammāna mābhibhāyatanānaṃ,
8413九次第住之分享者,彼亦是佛、世尊;
Anupubbavihārānaṃ bhāginavannaṃ tatopi buddho bhagavā; ()
43
43.
8415十遍定
Dasakasiṇasamāpatti
8416十想修习之分享者,
Dasasaññābhāvanāna mapi bhāgīvā,
8417不净定与入出息念——
Asubhasamāpatyā’nā-
8418由于具足念之故,彼亦为觉者、世尊;
Pānassatiyā tatopi buddho bhagavā; ()
44
44.
8420正勤为首——
Sammappadhāna pabhuti-
8421念处、神足、诸法,
Satipaṭṭhāni’ddhipādadhammānampi,
8422四种善分别者,
Catudhā suvibhattānaṃ
8423由于是彼等之分有者故,彼亦为觉者、世尊;
Bhāgī yasmā tatopi buddho bhagavā; ()
45
45.
8425全部五力的
Pañcannampi balānaṃ
8426因为是五根的具足者,
Yasmā pañcanna mindriyānaṃ bhāgī,
8427所以是十力的持有者,
Tasmā dasabaladhārī
8428胜诸根者,因此也是佛、世尊;
Jitindriso yo tatopi buddho bhagavā; ()
46
46.
8430因为是觉支的,
Yasmā bojjhaṅgānaṃ
8431圣八支道的,
Ariyassa’ṭṭhaṅgikassa maggassāpi,
8432如来诸力的
Tathāgatabalānaṃ yo
8433十力之分有者,由此亦为佛、世尊;
Bhāgi dasannaṃ tatopi buddho bhagavā; ()
47
47.
8435四无畏
Catuvesārajjānaṃ
8436若四无碍解之分有者,
Yadi catupaṭisambhidāna maddhabhāgī,
8437六佛法之亦
Chabuddhadhammānampi
8438六神通之分有者,由此亦为佛、世尊;
Chaḷabhiññānaṃ tatopibuddhobhagavā; ()
48
48.
8440『世尊』者,此为名
Bhagavā’tye’taṃ nāmaṃ
8441非由母亲、父亲、兄弟、姊妹所作,
Nakataṃ mātāpitūhi bhātubhaginīhi,
8442非由自己的朋友、同僚所作,
Sakamittāmaccehi
8443非由亲族、血亲所施设,
Na ñātisālohitehivā paññattaṃ; ()
49
49.
8445非由沙门、婆罗门所作,
Samaṇehi bhusurehi
8446非由天人所作,亦非由任何人所造作,
Na devatāhi ca nana yena kenaci racitaṃ,
8447根源于勤奋精进
Uṭṭhaṭakibbisamūle
8448「善觉树根」者,诸善觉者、正自觉者之
Subodhimūle subuddhasambodhīnaṃ; ()
50
50.
8450获得之因,彼等
Paṭilābhahetu tesaṃ
8451诸世尊之无障智,
Bhagavantānaṃ anāvaraṇañāṇassa,
8452此为解脱之极致,
Pavimokkhantikametaṃ
8453即此『世尊』之现证施设;
Yadidaṃ bhagavāti sacchikāpaññatti; ()
8454其次,说复注所来之理。
Athaṭīkāgatanayovuccate.
51
51.
8456无与伦比之戒等——
Niratisayāsīlādi-
8457具足功德之分,非其他沙门所共有者
Sagguṇabhāgā anaññasāmaññā ye
8458于彼处得见,由此
Yassu’palabbhanti tato
8459称为『世尊』,觉者世尊
Bhagavā’tya’bhidhīyate sabuddho bhagavā; ()
52
52.
8461如是,戒、定
Tathāhi sīlaṃ samādhi
8462慧、解脱、解脱知见智
Paññā vimutti vimuttidassanañāṇaṃ,
8463惭、愧、信
Hiri ottappaṃ saddhaṃ
8464精进、念、正知,此等诸法;
Vīriyaṃ sati sampajañña mete dhammā; ()
53
53.
8466戒清净与见
Sīlavisuddhi ca diṭṭhi-
8467清净,三善法,彼等之根,
Visuddhi kusalāni tīṇi tammūlāni,
8468三种正思惟——
Tayo vitakkā sammā
8469三界无过想三种;
Tisso dhātvānavajjasaññā tisso; ()
54
54.
8471四念处之神变——
Catusatipaṭṭhāni’ddhi-
8472「巴达」者,正勤法四种,
Ppādā sammappadhānadhammā caturo,
8473无碍解四种,
Paṭisambhidā catasso
8474四道、四果,
Caturo maggā phalānikho cattāri; ()
55
55.
8476四圣种——
Cattāro, riyavaṃsā
8477如理决择智四种,
Yoniparicchedakāni catuñāṇāni,
8478四无畏——
Catuvesārajjāni
8479五种精进支的量度;
Padhāniyaṅgāni pañca parimāṇāni; ()
56
56.
8481五支正——
Pañcaṅgiko’pi sammā
8482五根五力,
Samādhi pañcindriyāni pañcabalāni,
8483出离界
Nissāraṇīyadhātu
8484五种解脱成熟法;
Pañcavimuttiparipācaniyā dhammā; ()
57
57.
8486五解脱处—
Pañca vimuttāyatana-
8487六智、六敬法、六常住法,
Ñāṇāni chagāravā chabahulavihārā,
8488六随念处、
Chā’nussatiṭhānāni
8489六出离界、六神通;
Nissāraṇiyā chadhātu chalabhiññāyo; ()
58
58.
8491六种无上、
Chabbidha’nuttariyāni
8492六种通达分想、
Jabbidhanibbedhabhāgiyā saññāyo,
8493六不共智——
Chaasādhāraṇañānā-
8494圣财与不退失法
Nya’riyadhanānya’parihāniyā dhammā; ()
59
59.
8496善士圣法
Sappurisāriyadhammā
8497七觉支、七想、七
Bojjhaṅgā satta sattasaññā satta,
8498漏尽力之说
Khīṇāsavabalakathanā
8499七种应受供养者之说
Sattavivadhā dakkhiṇarahānañca kathā; ()
60
60.
8501八慧
Aṭṭhannaṃ paññānaṃ
8502「获得」之因缘说示已正确完成;
Paṭilābha nidānadesanā sammattā;
8503「超越世间自性」
Lokasabhāva’ccagamā
8504「八时」之说示与八解脱;
Aṭṭha’kkhaṇadesanā ca aṭṭhavimokkhā; ()
61
61.
8506「事」与「所缘」与「所依」
Vatthunyā’ramhāni
8507「大人思惟」之超越与随顺,
Mahāpurisatakkanā’bhibhāyatanutti,
8508八种与九方便
Aṭṭhavidhā navu’pāyā
8509以作意为根本的精进支
Manasikaraṇamūlakā padhānyaṅgāni; ()
62
62.
8511九有情居之论
Nava sattāvāsakathā
8512九种恼害之调伏与九种差别
Āghātapaṭivinayā ca nava nānattā,
8513新学者的次第住处
Navā’nupubbavihārā
8514九想与十种善业道
Navasaññā dasavidhā kusalakammapathā; ()
63
63.
8516十遍处
Dasa kasiṇāyatanāni
8517十种正性是作依怙之法,
Dasa sammattāni nāthakaraṇadhammā,
8518诸力与老师住处,
Balāni cā’riyavāsā
8519慈之十一种利益诸法;
Mettāye’kādasānisaṃsā dhammā; ()
64
64.
8521十二法为轮,
Bārasadhammā cakkā-
8522作者十三头陀法亦,
Kārā terasadhutaṅgadhammā ce’pi,
8523十四种智慧
Cuddasamattā buddhi
8524十五种解脱应煮熟之法;
Pañcadasavimuttipācanīyā dhammā; ()
65
65.
8526入出息念诸法
Ānāpānassatiyo
8527十六种十六行相之依他智
Soḷasa soḷasavidhā’ parantapatīyā,
8528十八佛功德
Aṭṭharasa buddhaguṇā
8529十九种省察智;
Ekūṇavīsati paccavekkhaṇabuddhi; ()
66
66.
8531四十四种行相
Catucattāḷisavidhā
8532慧之基础、生灭智,
Paññāvatthū’dayabbayeñāṇāni,
8533五十善法,
Paññāsa kusaladhammā
8534七十七慧地;
Sattādhikasattatippabhāvatthūni; ()
67
67.
8536二十四俱胝相
Catuvīsati koṭilakkha-
8537量之等至、行、金刚智,
Ppamita samāpattiyañcaravajirañāṇaṃ,
8538遍处、因缘—
Samantapaṭṭhānapacca-
8539「观察智」者,教示智也。
Vekkhaṇañāṇāni desanāñāṇāti; ()
68
68.
8541有情之意乐
Sattāna manattānaṃ
8542分别智与随眠
Vibhagañāṇānicā’sayānusayānaṃ,
8543已说分别者存在
Vuttavibhāgā santī
8544功德分者世尊,因此彼为世尊。
Guṇabhāgā bhagavato tato bhagavā so; ()
69
69.
8546人身等八法
Manussattabhāvādike aṭṭhadhamme
8547「合集」者,由正觉所合集之诸法,
Samodhānayitvā’hisambodhiyā ye,
8548由七种最上有情,以诸增上事而成就,
Samiddhā’dhikārehi sattuttamehi
8549由诸大菩萨所应圆满者;
Mahābodhisattehi sampādanīyā; ()
70
70.
8551决意法等五种,及广大
Adhiṭṭhānadhammādayo pañcu’ḷāra-
8552舍离法四摄法,
Pariccāgadhammā catussaṅgahā ca,
8553三种行与波罗蜜法聚
Cariyattayaṃ pāramīdhammarāsi
8554「有性」者,成为正觉资粮之基础;
Bhavattyā’bhisambodhisambhārabhūtā; ()
71
71.
8556「能力」者,从发愿直至菩提,
Pabhutyā’bhinīhārato yāvabodhi
8557此人经历四阿僧祇劫,
Asaṅkheyyakappāni cattāri’massa,
8558具足彼等菩提资粮法之特相,
Salakkhāni te bodhisambhāradhammā
8559「有」者,于增长分中被培育、被积集;
Bhavā vuddhipakkhe bhatā sambhatā’ti; ()
72
72.
8561世间具福德者所修习者。
Bhajīyanti yā puññavantehi loke
8562依于精勤而得的成就,
Payogaṃ samāgamma sampattiyo tā,
8563称为『福』,随顺于轮转与出离。
Bhagānāma vaṭṭabbivaṭṭānugā’ti
8564此二种福,如是被称说。
Pavuccanti tesaṃ ubhinnaṃ bhagānaṃ; ()
73
73.
8566往昔,菩萨在觉悟之前,
Pure bodhito bodhisatto samāno
8567极力增长菩提资粮之法,
Bhusaṃ bodhisambhāradhamme vinanto,
8568安立于彼福中,故称『有福』。
Patiṭṭhāsi yasmiṃ bhage te vanīti
8569在人与天中,被称颂为最胜者;
Manussesu devesu ukkaṃsabhute; ()
74
74.
8571如是,其他沙门、婆罗门的禅那、
Tathā’naññasāmaññasāhiññajhāna-
8572等至之差别、最上道、果等,
Ssamāpattibhedaggamaggapphalādī,
8573在菩提树下、转法轮时等处,
Bhage bodhimūle vivaṭṭānuge’pi
8574自己成佛之时,亦如是宣说;
Sayaṃ buddhabhuto samāno vanī’ti; ()
75
75.
8576二十四俱胝百千量
Catubbisa ye koṭilakkhappamāṇa-
8577「等至分」者,应持为「大分」,
Samāpattibhāgā kamahābhāgadheyyo,
8578为他人之利益?为自己之现法
Paresaṃ nahitāya?Ttano diṭṭhadhamma-
8579乐之故,彼等常时应说;
Sukhatthāya te niccakappaṃ vanīti; ()
76
76.
8581于应证知诸法中,彼等应修习
Abhiññeyyadhammesu ye bhāvitabba-
8582分、应断分、应遍知分,
Pahātabbabhāgā pariññeyyabhāgā,
8583应为应现证分,应说
Siyuṃ sacchikātabbabhāgā vanī’ti
8584胜者修习行境之受用者,汝等;
Jino bhāvanāgocarāsevano te; ()
77
77.
8586于不共与其余共通者中,
Asādhāraṇe sesasādhāraṇa ye
8587此等法分为增上戒等之别,
Ime dhammabhāgā’dhisīlādibhedā,
8588果报乃至于应觉悟者中,导师
Phalaṃ yāvatā bodhaneyyesu satthā
8589言说愿求善安立随顺;
Vanī patthayī suppatiṭṭhānukhoti; ()
78
78.
8591无余寂静者,此有天人
Aveccappasantā imassa’tthi deva-
8592人众多者,因为具备供养之故。如是,
Manussā bahū bhattiyuttā tathāhi,
8593因为无共、无比之智的威力等,彼为一切有情中最上者;
Asādhāraṇā’nopamānattañāṇa-
8594因为无共、无比之智的威力等,彼为一切有情中最上者;
Ppabhāvādito sabbasattuttamo so; ()
79
79.
8596为了遣除非义等而为前导,
Anatthāpahārādipubbaṅgamāya
8597为了成就利义而专注于此,
Hitatthā’bhinipphādane tapparāya,
8598以方便的成就,应当觉悟所应觉悟者——
Payogābhisampattiyā bodhaneyya-
8599对带来无量利益的子民众生,
Pajāyo’pakārāvahāyā’mitāya; ()
80
80.
8601对具有威光、冠冕庄严的,
Viyāmappabhā ketumālākulāya
8602对以三十二相及八十随形好极为庄严的,
Bhusaṃ lakkhaṇā’sityanubyañjanehi,
8603对色身如帝释天宫般殊妙的,
Vicittāya rūpindirāmandirāya
8604对以成就圆满之状态,
Samiddhattabhāvā’bhisampattiyāpi; ()
81
81.
8606对以如其高贵的戒等诸法所生起的
Yathābhuccasīlādidhammubbhavena
8607因具足遍满三界之广大、
Uḷārena lokattayabyāpināpi,
8608清净诗才之声誉——
Samannāgatattā kavisuddhena kitti-
8609其身如乳海般洁白;
Ssarīrena khīrodadhīpaṇḍarena; ()
82
82.
8611因住立于殊胜之赞叹顶峰、
Ṭhitattā visiṭṭhāsu ukkaṃsakoṭiṃ
8612已入于知足少欲之中、
Paviṭṭhāsu santuṭṭhitā’ppicchatāsu,
8613四无畏法之内
Catunnaṃ visārajjadhammāna maddhā
8614十力之一切存在性故;
Dasannaṃ balānañca sabbhāvatopi; ()
83
83.
8616因能带来遍满净信故,于色
Samantāpasādāvahattā’pirūpa-
8617量等之生命世间中,于天人、
Ppamāṇadike jīvaloke surānaṃ,
8618人类之合掌、礼敬、尊重、供养
Narāna’ñjalīvandanāmānapūjā-
8619等仪式应受性故,亦为生起处;
Vidhānārahattāpi sambhattiṭhānaṃ; ()
84
84.
8621具足证净者之随顺教诫
Aveccappasādenu’petā’nusiṭṭhi-
8622受持者之供养,无论由何者,
Paṭiggāhakā yejanā kenacāpi,
8623无论人、天人或梵天,
Manussena devena vā brahmunā vā
8624彼等之信乐,任何时候都不可动摇;
Asaṃhāriyā bhatti tesaṃ kadāci; ()
85
85.
8626舍弃彼等声闻之生命,
Pariccajja te sāvakā jivitampi
8627以法供养坚固地供养胜者;
Jinaṃ dhammapūjāya pūjenti daḷhaṃ;
8628如是彼之所制定学处
Tathāhi’ssa paññattasikkhāpadāni
8629如海不越界
Navītikkamante samuddo’va velaṃ; ()
86
86.
8631「诸分」者,法之自性
Pavuccanti bhāgāti dhammassabhāva-
8632之区分也,彼等以蕴、界等
Vibhāgā hi te khandhadhātvādinā’pi,
8633以过去等、色等之差别,彼等
Atītādirūpādibhedehi tepi
8634被分为多种区分
Anekappabhedā vibhattā bhavantī; ()
87
87.
8636戏论三种、一切结
Papañcattayaṃ sabbasaṃyojanāni
8637胜者以道断除结、轭、漏、暴流、依,
Jino ganthayogā’savo’gho’padhīca,
8638由涅槃界饮甘露,吐出汝等之分;
Samucchijja maggena nibbānadhātvā-
8639【此处缺失或不完整】
Mataṃ so pibanto vamī te ca bhāge; ()
88
88.
8641六眼等所依处所生之所缘,
Chacakkhādivatthuni jā’rammaṇāni
8642六心、六受、六触,
Chacittāni chabbedanā phassachakkaṃ,
8643六想、六渴爱、六思
Chasaññā chataṇhā chasañcetanā cha-
8644「应当吐出六种思惟」者,
Bbitakke vicāre cha bhāge vamīti; ()
89
89.
8646「阿难,凡已吐出、已解脱之四者」,
Yamā’nanda cattañca vantaṃ vimuttaṃ
8647「已舍断、已弃绝者,对于安耆罗沙」,
Pahīṇaṃ vinissaṭṭha maṅgīrasassa,
8648「彼将不再回来」,如是导师说,
Na taṃ jātu paccessatītyā’bha satthā
8649「如所说之部分已吐出」,如是,
Yathāvuttabhāge vamītvevameva; ()
90
90.
8651「胜者说黑与白、有过与无过」
Jino kaṇhasukkeca vajjānavajje
8652于卑劣与高尚之法,
Nihīnappaṇite adhamme ca dhamme,
8653以不共之最上道智,
Asādhāraṇena’ ggamaggā’nanena
8654令不退转,令吐出恶法;
Apaccāgamaṃ pāpayī uggirīti; ()
91
91.
8656又为他人从轮回怖畏中,
Paresañca saṃsāranirākaramhā
8657完全拔除之故,如筏之譬喻,
Samullumpanatthāya kullūpamaṃ so,
8658随其意乐而宣说法
Yathājjhāsayaṃ desayitvāna dhammaṃ
8659「使满足彼等诸分」者,一切也;
Pamāpesi tehā’pi bhāge’ti sabbe; ()
92
92.
8661昔时圆满波罗蜜法聚
Pure pūrayaṃ pāramīdhammajātaṃ
8662大菩萨作为世尊之尊贵
Mahābodhisatto samāno bhagābyaṃ,
8663荣耀、自在、名声、手中精华
Siriṃ issarattaṃ yasohatthasāraṃ
8664吐弃如应舍之痰团;
Vamī chaḍḍhanīyaṃ yathākheḷapiṇḍaṃ; ()
93
93.
8666如是彼于昔时获得喜悦——
Tathāhi’ssa laddhaṃ pure somanassa-
8667瓦耶、迭弥耶、约嘎哈拉、哈提巴拉,
Vhayo temiyo’yogharo hatthipālo,
8668库玛拉萨玛那从家出离,
Kumārosamāno’bhinikkhamma gehā
8669彼舍弃天王荣耀之荣耀,
Siriṃ devarajjassiriṃ uggiri so, ()
94
94.
8671于众多生中具足财富者,
Anekāsu jātīsu sampannabhogo
8672于所得财富之份如是舍弃,
Bhāge laddhabhoge’vamevu’ggiritvā,
8673于最后有中舍弃自己手中所得
Sakaṃ hatthagaṃ pacchime attabhāve
8674无比的荣耀与转轮王的荣耀,
Anomassiriṃ cakkavattissirimpi; ()
95
95.
8676四大洲的天王统治权,
Catuddīpikaṃ devarajjā’dhipacca-
8677与之相等的统治权,如实舍弃,
Samānādhipaccaṃ yathābhucca muccaṃ,
8678以及依于彼的名声与五欲,
Yasañcā’pi tatnissayaṃ pañcakāme
8679视为不及草尖之水而不执著;
Alaggo tiṇaggāya’pā maññamāno; ()
96
96.
8681舍弃后前往正觉王国
Pahāyā’ bhigantvābhisambodhirajje
8682依止于正法王而成就,
Patiṭṭhāya saddhammarājā babhuva,
8683于无实如糠秕之轮回实中
Asāre tusāre’va saṃsārasāre
8684善说之类分中,彼吐出;
Suvuttappakāre bhage so vamīti; ()
97
97.
8686以星宿形相之差别而转起,
Pavattanti nakkhattarūpehi bhehi
8687于轮围世界之虚空中同行,
Samaṃ cakkavāḷāvakāsesu yātā,
8688三顶、顶、月、日、须弥—
Tikuṭaddi kuṭaddi canda’kka neru-
8689「宫殿等之美」名为「荣耀」;
Vimānādisobhā bhagā nāma honti; ()
98
98.
8691「胜者」于彼「世间」之「人众」中「具彼肢体」,
Jino tassamaṅgī janokāsaloke
8692「以何」「舍断欲贪」故,
Have chandarāgappahāṇena yena,
8693「坐于大菩提座」时,
Mahābodhimaṇḍe nisinnosamāno
8694「吐出」彼等「显现与不显现」之「部分」;
Vibhūtāvibhūte bhāge te vamīti; ()
99
99.
8696「具荣耀者」即「具福者」即「具荣耀者」。
Sobhāgavā’ti bhatavā’ti bhagevanī’ti
8697「应分享者」者,应分享食物者也。
Bhāgevanī’ti abhipatthayi bhattavā’ti,
8698「应分享者」者,于三有中应分享者也。
Bhāgevamī’ti tibhavesu bhagevamī’ti
8699依义理而言,世尊称为世尊。
Anvatthato hi bhagavā bhagavā samañño; ()
100
100.
8701如是彼之阿拉汉等功德连结——
Icceva’massa arahādiguṇappabandha-
8702先前不动之生起名声流布之主。
Pubbācalu’bbhavayasovisarosadhīso,
8703「巴迦」与「萨迦那」——人心莲花,此等
Pajjañca sajjanamanokumudāni’ve’daṃ
8704诸心令觉醒,何以劣人之故?
Cittāni bodhayati kiṃ purisādhamānaṃ; ()
1790如是,由名为美达难德之比丘所造,于一切诗人心喜悦施与之因,于胜者史灯中,于寂静因中,「世尊」等名称施设之所诠明灯,第二十六品。
Itimedhānandābhidhānena yatinā viracite sakalakavijana hadayānanda dānanidāne jinavaṃsadīpe santikenidāne bhagavā’tināmapaññattiyā abhidheyaparidīpo chabbīsatimo saggo.
1
1.
8707于此,从自利成就与利他行道二者
Ettha’ttahisampattiparahitapaṭipattito
8708无边际之佛功德亦以二种摄集,如何?
Nissīmāpi dvidhā buddhaguṇā saṅgahitā kathaṃ; ()
2
2.
8710于彼等中,自利成就之正法轮转者
Tāsva’ttahitasampattisaddhammacakkavattino;
8711由断成就与智成就之别,有二种;
Pahāṇasampadāñāṇasampadābhedato dvidhā; ()
3
3.
8713色身与神变,于彼处内摄为二种,
Rūpakāyā’nubhāvāsuṃ tatthe’va’ntogadhā dvidhā,
8714利他行亦由方便与意趣之别;
Paratthapaṭipattī’pi payogāsayabhedato; ()
4
4.
8716方便者,不顾利养恭敬名闻,
Payogo lābhasakkārasilokanirapekkhino,
8717为苦之止息故,导出之教示;
Dukkhū’pasamaṇatthāya nīyyāniko’padesanā; ()
5
5.
8719意趣者,即使对迭瓦达德等敌对之人,
Āsayo devadattādipaccāmittajanesupi,
8720对于丈夫,常怀利益之意向,以慈爱为本;
Hitajjhāsayatā niccaṃ mettākantāya bhattuno; ()
6
6.
8722对于诸根未成熟者、应被教导者,我认为,
Indriyā’paripakkānaṃbodhaneyyāna manvahaṃ,
8723从慧根等成熟之时机的了知开始;
Paññindriyādisampākasamayā’vagamādito; ()
7
7.
8725以悲悯心,对于应施之法、应受持等事,
Deyyadhammapaṭiggāhappabhutīhā’ nukampiya,
8726以利他之行道,成就他人之利益;
Parahitapaṭipatyā’si paresaṃ hitasādhanaṃ; ()
8
8.
8728对于彼等功德之对象,亦以阐明之方式,
Tesaṃ guṇaviseyānaṃ vibhāvanavasenapi,
8729在圣典中,『阿拉汉』等诸词之摄取,如何?
Pāḷiyaṃ arahantyādipadānaṃ gahaṇaṃ kathaṃ; ()
9
9.
8731其中,以『阿拉汉』此词所显示者,
Tatthā’rahanti iminā padena paridīpitā,
8732名为断除圆满,即自己利益之圆满。
Pahāṇasampadānāma attano hitasampadā, ()
10
10.
8734以『正自觉者』『世间解』等诸词,显示自己
Padehi sammāsambuddho lokavidūti attano,
8735名为智圆满之利他圆满。
Ñāṇasampattisaṅkhātā nahitasampatti dīpitā; ()
11
11.
8737以『明行具足』此词,显示自己
Vijjācaraṇasampanno’ti’minā dassitā’ttano,
8738「明行具足」等一切利益圆满;
Vijjācaraṇapbhuti sabbā’pi hitasampadā; ()
12
12.
8740「善逝」者,以此语词所说,从发愿开始,
Sugato’ti’minā vuttā paṭṭhāyapaṇidhānato,
8741自利圆满与利他行;
Attanohitasampatti paratthapaṭipattica; ()
13
13.
8743「天人师」、「调御丈夫」,
Satthā devamanussānaṃ purisadammasārathī,
8744唯在利他行中,以词句显示;
Paratthapaṭipatye’va padañcayehi dīpitā; ()
14
14.
8746以词句「佛陀」者,阐明「世尊」。
Padañcayena buddhoti bhagavāti vibhāvitā,
8747乃至自利圆满与利他实践;
Yāva’ttahitasampatti parahitapaṭipatti ca; ()
15
15.
8749佛德略摄为三门:因德、果德、业用德,
Tidhā buddhaguṇā hetuphakhalasatto’pakārato,
8750略摄于『阿拉汉』与『正自觉者』二句偈中;
Saṃkhittā arahaṃ sammāsambuddho’ti padehica; ()
16
16.
8752以及『明行具足』、『世间解』等句,
Vijjācaraṇasampanno lokavidū’ti’mehi ca,
8753以四种果德成就之名所称颂的功德;
Catūhi phakhalasampattisaṅkhātā kittitā guṇā; ()
17
17.
8755以『调御丈夫、天人师』二语,
Purisadammasārathi satthā dvīhipadehi tu,
8756依七种利益圆满而说诸功德;
Sattopakārasampattivasena gaditā guṇā; ()
18
18.
8758依果圆满与七种利益圆满之分别,
Phalasamapattisattopakārasamapattibhedato,
8759以『佛』此词显示两种佛功德;
Ubho buddhaguṇā buddho’ti’minā paridīpitā; ()
19
19.
8761善逝世尊以两句及日种之词,
Sugato bhagavā dvīhi padehā’diccabandhuno,
8762阐明因、果、七种利益之圆满;
Vibhāvitā hetu phalasatto’pakārasampadā; ()
20
20.
8764以坚固、精髓、坚实、高耸、具功德之须弥山,
Thīrasārataro’dāruttuṅga sagguṇamerunā,
8765山王亦成卑下,于胜者王前;
Girirājā’pi nīcattaṃ jagāma jinarājino; ()
21
21.
8767于彼渐次深广、圆满功德之海中,
Tassā’nupubbagambhīrasampuṇṇaguṇasāgare,
8768此大海显得有限,如一滴水而已;
Sāgaro’yaṃ paricchinno bindumattaṃ’va khāyati; ()
22
22.
8770于不动者、不可动摇之安立、确立功德之地,
Thāvarā’calapatthiṇṇapatiṭṭhāguṇabhumiyā,
8771尘土大地于导师前,连微尘之分亦不及;
Nopeti paṃsupathavī kalabhāgampi satthuno; ()
23
23.
8773千轮围世界亦如狭窄拥挤,
Cakkavāḷasahassāni sambādhikaḷitāni’va,
8774依功德聚之威力,日月之障碍得以显现;
Guṇalesānubhāvena dissanteravibandhuno; ()
24
24.
8776依导师无边无际之功德身,
Anantāpariyantena guṇākāyena satthuno,
8777虚空虽无边际,亦如有边际而得知;
Ākāso’mananto’pi antabhuto’va gamyate; ()
8778如是佛陀功德无边无际、不可思议、
Evaṃ buddhaguṇānantāpariyantā acintiyā,
8779不可言说、无可比拟、稀有未曾有;
Avāciyā’nopameyyā ahoacchariyabbhutā; ()
1815如是,于名为梅达难德之行者所造、能施予一切诗人心喜悦之胜者史灯中,近因品第九,阿拉汉等功德之略说法光明
Itimedhānandābhidhānena yatinā viracite sakalakavijana hadayānandadānanidāne jinavaṃsadīpe santikenidāte navannamarahādiguṇānaṃ saṅkhepanayaparidīpo
8781第二十七 舍弃品。
Sattavīsatimosaggo.
1
1.
8783以头陀清净之风
Dhutanijjharacāmarānilena
8784于寒冷时,在鹫峰山顶之肩,
Sisire kūṭabhujehi gijjhakūṭe,
8785持有如狮子王项饰般之身者
Haribhudharahāridehadhāri
8786悲悯者住时,某时;
Viharanto karuṇākaro kadāci; ()
2
2.
8788统摄一切比丘僧团
Vasamāna masesabhikkhusaṅghaṃ
8789于此名为王舍城之王都,
Iha rājaggahanāmarājadhānyā,
8790「请接受最胜花鬘」
Varamaṇḍalamāla mānayassu
8791「牟尼王欢喜地如是说」
Munirānandayanindamiccavoca; ()
3
3.
8793「彼时集合诸行者后」
Yati sampati sannipātayitvā
8794「彼对行者僧团、对行者之王如是说」
Yatisaṅghaṃ yatirājamabruvī so,
8795「以美妙合掌供养足莲者」
Rucirañjalipūjitaṅghikañjo
8796「诸尊者,现在请认为是时候了」
Samayaṃ maññatha yassadāni bhante; ()
4
4.
8798其时,善逝从彼处来,
Atha kho sugato tato’higantvā
8799新暮时浓密光线散布,
Navasañjhāghanaraṃsivippakiṇṇo,
8800殊胜圆满曼陀罗已越过,
Varamaṇḍalamāḷa motarittha
8801如日轮从曼陀罗山之东山升起;
Ravi mandāramivodayā’calamhā; ()
5
5.
8803彼坐于座位顶端,
Tahi māsanamatthake nisinno
8804如狮子王在金山顶峰,
Migarājāriva kañcanācalagge,
8805牟尼王在众会中无畏地宣说
Parisāsu visārado abhāsi
8806牟尼王与不退堕之法;
Munirājā’parihāniyeca dhamme; ()
6
6.
8808世尊从彼城出发后
Abhinkhamiya’mbalaṭṭhikāyaṃ
8809常住于安巴拉提咖
Viharanto bhagavā tato puramhā,
8810犹如芒果树枝以新叶装饰
Navapallavamaṇḍitambasākhī
8811以随好庄严其美妙色身
Riva’nubyañjanacārurūpakāso; ()
7
7.
8813如是,以戒为基础修习的定
Itisīlapabhāvito samādhi
8814有果,以心为基础修习的慧
Saphalo cittapabhāvitā ca paññā,
8815有果,转起法轮者
Saphalā’ti pavattadhammacakko
8816于是与僧团一起前往那烂陀;
Atha nālandamupāgamī sasaṅgho; ()
8
8.
8818在那里的芒果林中随意而住
Tahi mambavane yathābhirantaṃ
8819住于彼处者,长老龙前往
Viharantaṃ tamupecca theranāgo,
8820以头顶礼合掌之花鬘
Makahītañjalimañjarika sirena
8821舍利弗礼敬足莲
Caraṇacanda mavandi sāriputto; ()
9
9.
8823善安住不执着之智
Sunisajja asajjamānañāṇaṃ
8824多次赞叹世尊
Bhagavantaṃ pacuraṃ abhitthavanto,
8825如狮子吼无畏之语
Nadi sihanibho abhītavācaṃ
8826世尊随喜彼所说
Bhagavā ca’bbhanumodi bhāsitaṃ taṃ; ()
10
10.
8828在讲说中,增上戒、定、慧——
Kathayaṃ adhisīlacattapaññā-
8829相应于彼之讲说,住于彼处后,
Paṭisaññuttakathaṃ tahiṃ vasitvā,
8830彼由行者僧团所尊敬之彼,
Yatisaṅghapurakkhato tato so
8831殊胜智者前往巴吒厘村;
Agamā pāṭaligāmamuggadhīmā; ()
11
11.
8833牟尼为巴吒厘村近事男们
Muni pāṭaligāmupāsakānaṃ
8834出于悲悯,于善建之住处,
Anukampāya sumāpite nivāse,
8835以合掌恭敬之姿,世尊施予如衣服般可饮用之法甘露味
Nivasaṃ savaṇañjalīhi peyyaṃ
8836施予殊胜之法甘露味
Vadhuraṃ dhammasudhārasaṃ adāsi; ()
12
12.
8838当那些巴嗒厘村的近事男们离去不久后
Acirāpagatesu’pāsakesu
8839世尊于彼巴吒厘村民中,
Bhagavā pāṭaligāmikesu tesu,
8840独自进入人已离去、空无一人的住处
Janasuññaniketanaṃ anañño
8841入内后作狮子卧;
Pavisitvāna akāsi sīhaseyyaṃ; ()
13
13.
8843摩揭陀国主宾比萨拉王
Magadhādhipatissa bhupatissa
8844彼处之城,苏尼德与瓦萨咖拉
Nagaraṃ tatra sunidhavassakārā,
8845二大臣与诸天商议后
Sacivā tidasehi mantayitvā
8846于彼时如是善加营造;
Viya tasmiṃsamaye sumāpayanti; ()
14
14.
8848世尊以天眼见彼城已
Abhipassiya dibbacakkhunā taṃ
8849告阿难言:『此将成为』
Bhagavā’nanda mavoca hessate’daṃ,
8850「圣者之住处」者,商道也
Ariyā’yatanaṃ vaṇippatho’ti
8851城名巴嗒厘子,道路
Nagaraṃ pāṭaliputtanāma maggaṃ; ()
15
15.
8853依夫妻分离之缘故,从火
Mithubhedavasena aggitovā
8854从盗贼,对巴嗒厘子想者
Dakato pāṭaliputtasaññino kho,
8855城之障碍,某时
Nagarassa kadāci antarāyā
8856牟尼对韦德哈牟尼三次说
Muni vedehamuniṃ tayo’tya’voca; ()
16
16.
8858「当日即前往」者,于彼日即前往。
Tadahe’vupasaṅkamiṃsu yena
8859「苏尼德与瓦萨咖拉前往世尊处」者,苏尼德与瓦萨咖拉二大臣前往世尊所在之处。
Bhagavā tena sunīdhavassakārā,
8860「头触胜者足冠」者,彼等以头触礼世尊足顶,如触宝冠。
Jinapādakirīṭaphuṭṭhasīsā
8861「彼等如受灌顶之刹那而光辉」者,彼等如王受灌顶之刹那般光辉显耀。
Abhisitte’va khaṇaṃ lasiṃsu’ ho te; ()
17
17.
8863「以法王之坚实功德」者,以世尊坚固如心材之功德。
Thirasāraguṇena dhammarañño
8864「如弓杖立,身肢弯曲」者,彼等如弓杖般站立,身体肢节弯曲恭敬。
Dhanudaṇḍeva ṭhitā nataṅakgayaṭṭhi,
8865彼二人以言语邀请
Tadubho savivā nimantayiṃsu
8866善逝以今日之食;
Sugataṃ ajjatanāya bhojanena; ()
18
18.
8868知彼之默许后
Adhivāsana massa te vidatvā
8869以备办之殊妙食物,
Paṭiyattehi paṇītabhojanehi,
8870亲手供养世尊与僧团
Bhagavanta matappayuṃ sasaṅgaṃ
8871住于莲华住处者;
Kamalāvāsanivāsagaṃ sahatthā; ()
19
19.
8873世尊于是对苏尼德与瓦萨咖拉
Bhagavā’tha sunīdhavassakāre
8874已受用食毕、已撤钵与手
Paribhutto apanītapattapāṇī,
8875饮用法饮后随喜
Anumodi nipīya dhammapānaṃ
8876彼等内心充满丰盛的喜悦
Pacuraṃ pītiphuṭantarā’bhavuṃ te; ()
20
20.
8878比丘众为前导从彼处离去
Anuyantajanehi dhammarañño
8879从彼处出发,前有比丘众相随,
Vajato bhikkhupūrakkhatassa tamhā,
8880因广大的普图洛拉德楞伽
Puthuloratalena yaṃ visālaṃ
8881城门之间无间隔;
Nagaradvāra manantaribabhuva; ()
21
21.
8883如是被乔达摩佛足所触
Iti gotamabuddhapādaphuṭṭhaṃ
8884此门成为大门,名为乔达摩,
Tadidaṃ dvāra mahosī gotamākhyaṃ,
8885在彼处渡越,乌鸦与猴子可饮
Tahi motari yattha kākakapeyyā
8886牟尼渡越名为恒河的河流,其波浪高涌;
Muni gaṅgākhyasavanti tuṅgavīci; ()
22
22.
8888被猛烈风所破之波浪花鬘所
Bahaḷā’nilabhaṅgavīcimālā-
8889摇动者,即甚深低下之流,
Lulitāyā’ti gabhīraninnagāya,
8890彼于此处渡越了难以破坏意欲者,
Ya manaṅgapabhaṅguro tarittha
8891此即名为乔达摩渡处;
Tayidaṃ gotamatitthanāma māsi; ()
23
23.
8893善逝已到彼岸、已渡瀑流,
Sugato paratīrago’ghatiṇṇo
8894与诸声闻弟子一起,见众人,
Janataṃ passiya sāvakehi saddhiṃ,
8895为了渡越,寻求木筏、浮囊、船只
Taraṇattha mulumpakullanāvā
8896寻求者无偿地说偈曰:
Pariyesanta mudānagātha māha; ()
24
24.
8898人御者前往那大地边际——
Narasārathi yena bhumikantā-
8899以顶髻形状的小屋,无船只之处,
Makuṭākārakuṭīhi nāvakāso,
8900亿万村落以此而接近
Upasaṅkami tena koṭigāmo
8901升起广大的日轮,压迫足底
Uditambhoru hu’pāhanappitaṅghī; ()
25
25.
8903「我是已觉悟真实法者」
Ahamasmi pabuddhasaccadhammo
8904说「我不再有后有」之后;
Punaruppatti nacatthi me’ti vatvā;
8905彼处住者,于三学中受教;
Tahi movadi vāsago tisikkhā-
8906相应之说法,牟尼感动了比丘僧团; ()
Paṭisaṃyuttakathāya bhikkhusaṅghaṃ; ()
26
26.
8908牟尼从名为那提咖的村落来,
Muni nātikanāmagāmayāto
8909被阿难问及,已说了那提咖之问,
Kathitānandayatindapuṭṭhapañho,
8910阐明了名为『法镜』的
Paridīpayi dhammadappaṇākhyaṃ
8911趣省察之法门;
Pariyāyaṃ gatipaccavekkhaṇāya; ()
27
27.
8913大仙人宣说阿拉汉等功德,
Arahādiguṇakaroka mahesi
8914住于彼处,即揭嘉咖那住处,
Viharaṃ tatrapi giñjakānivāse,
8915对通达三藏者
Piṭakattayasaṅgahaṃ vasinaṃ
8916更多地宣说了增上戒等之论。
Adhisīlādikathaṃ kathesi bhīyyo; ()
28
28.
8918善逝与比丘僧团同行
Sugato pagato sabhikkhusaṅgho
8919尔时前往毗舍离城之城道
Atha vesālipuriṃ purīnamaggaṃ,
8920彼等住于芒果林中
Tahi mambavane vasaṃ vasinaṃ
8921宣说以念与慧为最上之法
Satipaññāparamaṃ abhāsi dhammaṃ; ()
29
29.
8923胜者象王今在我之芒果林
Jinagandhagajo mama’mbapāli-
8924妓女庵婆巴离闻此
Gaṇikā ambavane’ni’dāni sutvā,
8925登上了吉祥车乘而出发,
Abhiruyha payāsi bhaddayānaṃ
8926乳房之重担极为丰满充实;
Kucabhārātisamiddhabhattibhārā; ()
30
30.
8928犹如密实丰满乳房之重担所压迫者,
Gaṇikā’tha katañjalinisinnā
8929以如咖拉维咖鸟鸣叫般柔和之声,
Ghanapīnatthanabhārarumbhīteva,
8930导师为彼女说甘美之法;
Karavikavirāvamañjughoso
8931导师为彼宣说甘美之法;
Madhuraṃ dhamma mabhāsi tāya satthā; ()
31
31.
8933已作食请后,从宫殿
Katabhattanimantanā pasādaṃ
8934以舌味之流运送,
Rasanādāmasarehi vāharanti,
8935右绕牟尼主后,
Pavidhāya padakkhiṇaṃ munindaṃ
8936彼女如鹅妃归宫殿;
Agamā haṃsavadhuva mandiraṃ sā; ()
32
32.
8938以未捶打与已捶打之青、黄、赤、
Ahatāhatanīlapītaratta-
8939白、茜草色、离染色之衣
Sitamañjiṭṭhavirāgasāṭakehi,
8940善着衣、善披覆、善乘
Sunivatthasupārutā’bhirūḷhā
8941如天子之善车善乘;
Suraputtāriva bhaddabhaddayānaṃ; ()
33
33.
8943时诸离车王子
Atha licchavirājarājaputtā
8944前往礼敬法王,
Upasaṅkamma paṇamma dhammarañño,
8945于指甲光束连结之河岸
Nakharaṃsipabandhasindhutīre
8946聚集坐于道路疲劳处;
Samayuṃ maggaparissamaṃ nisinnā; ()
34
34.
8948冠顶宝珠之鬘闪耀,
Vilasiṃsu kiriṭabhiṅgamālā-
8949离车族女之粉堆稀疏,
Viraḷā licchavikañjakosarāsi,
8950为日亲法光所照,
Ravibandhavadhammabhākarena
8951触及、压碎石榴与檀香;
Phuṭitā’dhaṭṭhitasilagandhasāli; ()
35
35.
8953彼等人使难得之有果实现,
Saphalīkatadullabhantabhāvā
8954却使邀请成为无果。
Viphalībhutanimantānā janā te,
8955无尘垢、无染污、无混浊之聚集
Virajaṅghirajopisaṅgamoḷī
8956城中魔军的战车从彼处败退;
Pura mārūḷharathā tato payāsuṃ; ()
36
36.
8958世人眼目之门扉、可怖者
Janalocanatoraṇākarāḷaṃ
8959已降临、清净、直接、与僧团俱
Avatiṇṇo vimalañjasaṃ sasaṅgho,
8960大仙于清晨前往妓女之家
Gaṇikāya gharaṃ mahesi pāto
8961足底柔软如莲花者前行;
Caraṇakkantathalambujo jagāma; ()
37
37.
8963食已僧伽婆瓦结束时
Katabhojanasaṅgabhāvasāne
8964伎女合掌而坐听法
Gaṇikā pañjalikā nisajja dhammaṃ,
8965善听闻已与弟子俱
Sunisamma sasāvakassa’dāsi
8966具足信心向善逝之芒果林
Sugatassa’mbavanaṃ samiddhasaddhā; ()
38
38.
8968牟尼受取芒果林后
Muni rambavanaṃ paṭiggahetvā
8969住于彼处为诸天说法
Viharitvātahimeta deva dhammaṃ,
8970在讲说增上戒、增上心、增上慧时——
Kathayaṃ adhisīlacittapaññā-
8971至尊者前往贝卢瓦村;
Paramaṃ beḷuvagāmakaṃ jagāma; ()
39
39.
8973「诸比丘,我将独自住于此处,
Ahamettha vasāmi bhikkhave’ko
8974你们应与同伴一起,
Samaṇhe’ttasahāyakehi tumhe,
8975在这些月份中度过瓦萨,
Upagacchatha vassa massamesu
8976牟尼从毗舍离附近如是说;」
Muni vesālisamanatatotya’bhāsi; ()
40
40.
8978「已战胜魔军者,在贝卢瓦」
Jitamārabalasasa beḷuvasmiṃ
8979「其时,入瓦萨者生起可怖之病」
Atha vassupagatassa ghorarogo,
8980「生起了近于死亡的」
Udapādi ca māraṇantikā’suṃ
8981「剧烈的身体受,极其强烈」
Kaṭukā kāyikavedanā’tibāḷhā; ()
41
41.
8983「彼忍受忍耐之彼岸者」
Adhivāsanakhantipārago so
8984「于苦乐中如秤平等,于彼时」
Sukhadukkhesu tulāsamo tadāni,
8985世尊身形安然无扰,
Bhagavā avihaññamānarūpo
8986具念且正知地默然受许;
Adhivāsesi sato ca sampajāno; ()
42
42.
8988尚未顾及比丘僧团,
Anapekkhiya tāva bhikkhusaṅghaṃ
8989亦未向此处侍者作任何禀告,
Idhu’paṭṭhākanivedanaṃ akatvā,
8990『不渴望我的无余』——
Analanti mamā’nupādisesa-
8991『般涅槃之境,若我能得之;』
Parinibbānapadaṃ sace labheyyaṃ; ()
43
43.
8993以精进回向之后,
Vīriyena paṭippaṇāmayitvā
8994有力者无病地获得可除去之物,
Balavā’bādha malabbhayāpanīyaṃ,
8995值得再造作的殊胜,
Paṭisaṅkharaṇārahaṃ visesaṃ
8996确立于命根之上;
Samadhiṭṭhāya sajīvitindriyassa; ()
44
44.
8998世尊于是令定达到,
Bhagavā’tha samādhi mappayitvā
8999彼令苦受轻安,
Paṭipassambhiya dukkhavedanaṃ so,
9000他进入了大观。
Pavihāsi mahāvipassanāya
9001诸受不再动摇;
Nahi vikkhamhita vedanā punāsuṃ; ()
45
45.
9003月之亲族(月亮)升起之时,
Ravibandhu vihārato’higantvā
9004在外面、无尘垢之处,
Bahichāyāeraṇaṅgaṇappadese,
9005善卧、善敷设于床上,
Sunisajji susajajitā sanamhi
9006超越了病患状态,迅速地;
Pariyuṭṭhāya lahuṃ gilānabhāvā; ()
46
46.
9008已战胜生、老、病者坐下
Jitajātijarārujo nisīdi
9009来到此处,阿难是苦行之财富
Yahimānandatapodhano’ pagamma,
9010因此,曼嘉利咖被我善见
Tahi mañjaliko mayā sudiṭṭhaṃ
9011你的堪忍是可喜的、可爱的,如是说
Khamanīyaṃ tava sāta miccavoca; ()
47
47.
9013尊者,因你的重病
Tava bāḷhagilānatāya bhante
9014我的手足如同瘫痪一般
Mama patthaṅghano viya’ttabhāvo,
9015「一切方位皆不现前」,
Sakalāpi disā’nupaṭṭhahanti
9016「诸法亦不现前于心」,如是说已;
Napi dhammā paṭibhanti manti vatvā; ()
48
48.
9018「又此乃我声闻弟子众之
Apicā’si mame’sa sāvakānaṃ
9019心箭,无有任何所有,
Hadayassā’salavo nakiñcivatvā,
9020世尊不应般涅槃,愿无余
Bhagavā napanā’nupādisesa-
9021般涅槃之境,大德!」
Parinibbāna padaṃ bhaje’ti bhante; ()
49
49.
9023已作内外无别
Yamanantarabāhiraṃ karitvā
9024岂非阿难已宣说此法
Nanu cā’nandapakāsito hi dhammo,
9025如来无师拳
Gurumuṭṭhi tathāgatesu natthi
9026说此僧团期待我何事
Vada kiṃ patthayate mame’sa saṅgho; ()
50
50.
9028今我已八十岁
Adhunā’ha masīti vassikosmi
9029如来之身已衰老
Parijiṇṇosmi tathāgatassa kāyo,
9030「车辆因老朽而破败」
Sakaṭaṃviya jajjaraṃ jarāya
9031「愚者以混杂而转起」
Bhiduro vattati vekhamissakena; ()
51
51.
9033「从有相受之灭」
Sanimittakavedanānirodhā
9034「证得解脱生之定」
Upasampajja vimuttijaṃ samādhiṃ,
9035「彼时若住于此自体」
Vihareyya yadā tadāttabhāvo
9036「虽有坏灭法,亦极明净」
Vayadhammopi atīvaphāsuhoti; ()
52
52.
9038「现在你们应当以自己为岛、以法为岛」
Adhunāga miva’ttadhammadīpā
9039「你们应当以自己为依归、不以他人为依归」,
Bhavathā’naññaparāyaṇāttha tumhe,
9040「世尊对他们说了这第七句」
Bhagavāvadi te’va sattamā’ti
9041「那些沙门已修习身、心与慧」;
Samaṇā bhāvitakāya cittapaññā; ()
53
53.
9043「度过瓦萨后再次来到那里」,
Punarāgami tattha vutthavasso
9044「世尊前往祇园大寺」,
Bhagavā jetavanaṃ mahāvihāraṃ,
9045彼时,法军之将
Upagamma tadāni dhammasenā-
9046舍利弗礼敬导师;
Pati satthāra mavandi sāriputto; ()
54
54.
9048施设种种神变之后,
Vividhiddhivikubbaṇaṃ vidhāya
9049精勤之龙,被牟尼许可,
Yatināgo muninā katāvakāso,
9050说『此为汝最后见面』后,
Tava pacchimadassananti vatvā
9051与五百人俱,如师之威仪;
Nivuto pañcasatehi satthukappo; ()
55
55.
9053向世尊作右绕礼敬后
Abhinamma padakkhiṇaṃ karitvā
9054亲近世尊,前往母亲住处,
Bhagavantaṃ samupecca mātugehaṃ,
9055在出生时的卧床上躺下
Janito’varake nipajjaka mañce
9056般涅槃时,大地震动;
Parinibbāyi tadā’si bhūmicālo; ()
56
56.
9058其后,名为果离德的长老龙象
Atha kolitanāmatheranāgo
9059亦如是般涅槃,已作所应作,
Parinibbāyi tathā katāvakāso,
9060再者,未使界身显现,
Puna dhātusarīra mappayitvā
9061牟尼令彼等建造塔庙;
Munikārāpayi cetiyāni tesaṃ; ()
57
57.
9063其形为众人眼目所喜见,
Janalocanapīyamānarūpo
9064牟尼渐次到达毗舍离城,
Muni vesālipuraṃ kamena patvā,
9065善着衣、善覆护,于诸家族中
Sunivatthasupāruto kulesu
9066为乞食而行,如狮子行。
Cari piṇḍāya karī’va sericārī; ()
58
58.
9068世尊已食完早食
Bhagavā paribhuttapātarāso
9069尊者阿难欲日中住
Bhavatā’nandadivāvihārakāmo,
9070于是说『取坐具』后
Atha gaṇha nisīdananti vatvā
9071前往名为恰巴拉的塔庙
Gami cāpālasamaññacetiyaṃhi; ()
59
59.
9073于是世尊坐于所往之处
Atha kho bhagavā nisidi yena
9074彼侍者中之最胜者前往彼处
Tadupaṭṭhākavaro’pagamma tena,
9075「合掌而坐」者,说已
Katapañjaliko nisidi vatvā
9076「可爱」者,伍迭那塔也
Ramaṇīyaṃti udenacetiyampi; ()
60
60.
9078「善逝之神足法」者
Sugatassa panī’ddhipādadhammā
9079「四者,比丘善修习、善行持」
Caturo bhikkhu subhāvitā suciṇṇā,
9080「多作、多修习」者,牟尼更说
Bahulīkaḷitā’ti cāha bhīyyo
9081「若堪忍,可住一劫」者
Muni tiṭṭheyya sace khameyya kappaṃ; ()
61
61.
9083以悲心遍满意向者
Karuṇāparibhāvitāsayena
9084已战胜魔者仅三次如是
Jitamārena tivāra mattamevaṃ,
9085牟尼正直地作时
Ujukaṃ muninā karīyamāne
9086于广大光明相之念诵中
Vipulobhāsanimittajappanamhi; ()
62
62.
9088如同被缠缚心者之另一者
Pariyuṭṭhitamānaso riva’ñño
9089彼被粗暴魔所失念心者
Kharamārena pamuṭṭhamānaso so,
9090然而彼未洞察,亦未祈请
Na ca taṃ paṭivijjhi neva yāci
9091『世尊住世寿量劫』;
Bhagavā tiṭṭhatu yāvatā’yukappaṃ; ()
63
63.
9093『汝去吧,阿难,汝犹豫者,今正是时』
Vaja kaṅkhasi yassadānikālaṃ
9094如是说已,『苦行财已舍』,
Pahitā’nandatapodhano’tivatvā,
9095自在力自在者,须臾间
Vasavattivasikato muhuttaṃ
9096于不远处,坐于树根下;
Avidūramhi nisīdi rukkhamūle; ()
64
64.
9098应前往觉醒亲族
Upagañchiya bodhaneyya bandhu
9099世尊前往放逸亲族之处
Bhagavā yena pamatta bandhu tena,
9100如蛇已吞食犁杖
Bhujagoriva bhuttanaṅgalena
9101以慢而不弯曲身杖
Abhimānena anonataṅgayaṭṭhi; ()
65
65.
9103某时名为阿迦巴喇者
Ajapālasamaññino kadāci
9104在伍儒韦喇榕树根处
Uruvelāya vaṭaddumassa mūle,
9105「已作所作」者,你所作的承诺
Katakicca? Tayā katā paṭiññā
9106已书写,存在于我的心册中;
Likhitā vattati cittapotthake me; ()
66
66.
9108沙门们已渡过你的教法
Samaṇā tava sāsanā’va tiṇṇā
9109现今持法、随法而行,
Adhunā dhammadharā’nudhammacārī,
9110乐于实践、多闻,
Paṭipattiratā bahussutā ca
9111善巧明了、善于辩说、已调伏;
Suviyattā suvisāradā vinītā; ()
67
67.
9113禁止外道论者之论
Paṭisiddhaparappavādivādā
9114彼等以如法、具神变
Sahadhammena sapāṭihāriyaṃ te,
9115说法、令说法
Kathayanti kathāpayanti dhammaṃ
9116尊者言:『愿从彼般涅槃』
Parinibbātu tato bhavantya voca, ()
68
68.
9118已完成一切佛事
Pariniṭṭhitasabbabuddhakicco
9119牟尼如是三度宣说
Munirevaṃ samudirite tivāraṃ,
9120「无依」者,于诸有中无所依止。
Analanti nirālayo bhavesu
9121此乃为遮止欲求之故。
Tadū’(pacchandasikaṃ) nisedhanāya; ()
69
69.
9123「愿彼无事者安住,三月期满后,污垢将生」。
Appossukko samāno viharatu kalimā ho timāsaccayena
9124「真谛光明之显现者,破除恶暗者,四十五年间」。
Saccālokappakāso durita tamahido pañcatāḷisavassaṃ;
9125「正断尽爱著者,三界有宅中之法王灯」。
Sammā khīṇassineho tibhuvanabhavane dhammarājappadīpo
9126「将般涅槃」,彼于当日舍弃寿行之势力。
Nibbāyissatya’bhāsi tadahani vijahañcā’yu saṅkhāravegaṃ ()
70
70.
9128在遮巴拉支提,如是以念与正知舍弃寿行,
Cāpāle cetiye’vaṃ vijahati satiyā sampajaññenavāyu-
9129大地震动,发出如击鼓般深沉响亮的声音,
Saṅkāre bhūmicālo bhavi paṭupaṭahārāva gambhiraghoso,
9130干燥的云鼓被百臂闪电击打而鸣响,
Gajchiṃsu vijjurājibhujasatapahaṭā sukkhajimūtabheri
9131世间陷入悲伤黑暗中,生起恐怖与毛骨悚然;
Loko sokandhakāre paripati janito bhiṃsano lomahaṃso; ()
1886如是,由名为美德难德的行者所造,能令一切诗人心生欢喜之因,在《胜者史灯》中,近因部分,世尊舍弃寿行之发生的阐明,第二十八品。
Itimedhānandābhidhānena yatinā viracite sakalakavijana hadayānandadānanidāne jinavaṃsadīpe santike nidāne bhagavato āyusaṅkhārossajjana pavatti paridīpo aṭṭhavīsatimo saggo.
1
1.
9134世尊前往阿难所住之处,坐下,
Yenā’nando vasati bhagavā tena gantvā nisinno
9135以善系缚、高举之合掌,礼敬足莲:
Pādambhoje sumahiya suhebaddhamuddhāñjalihi,
9136「尊者,干燥之大地被摇动,恐怖、身毛竖立
Bhante sukkhāsati ca elitā hiṃsano lomahaṃso
9137生起,何故大地女震动?」如是问;
Jāto kasmā vasumativadhū sampavedhītya’pucchi; ()
2
2.
9139「下方虚空中,强力之风吹动时,
Heṭṭhā’kāse balavapavane vāyamāne kadāci
9140由风支持之水地、立于其上之尘土地,
Vātaṭṭhā yā salilapathavī taṭṭhitā paṃsubhumi,
9141如河流般摇动,动摇不定,波浪环绕——」
Saṅkampante yatharivatari lola kallolamāli-
9142「中等」者,曼德,此是地动之处。
Majjhotiṇṇā pathavicalanaṭṭhāna mānanda ce’taṃ; ()
3
3.
9144有些沙门婆罗门,无量
Appekacce samaṇa samaṇabrāhmaṇā appamāṇā
9145水想已修习者,彼等于细微地
Āposaññā sukhumapathavi bhāvitā santi yesaṃ,
9146已得神通,已熟练自在,彼等得定者
Pattābhiññā paricitavasī te samāpattilābhī
9147震动此,此亦成为地动之处。
Kampentīmaṃ tadapi bhavate bhūmicālassa ṭhānaṃ; ()
4
4.
9149入胎时,及当正知、具念者出生时
Gabbhokkanto bhacati ca yadā sampajāno satova
9150从母胎出生于最后有身时,此大地亦震动;
Gabbhasmā nikkhamati carime attabhāve tadāpi,
9151当人中雄狮觉悟正自觉,此大地亦震动;
Sambodhiṃ vā purisanisaho bujjhate kampate’yā
9152沙门啊,这些法是大地震动之因;
Ete dhammā samaṇa mahato bhumicālassa hetu; ()
5
5.
9154成佛后,世间导师为众生转法轮时,
Buddho hutvā bhuvananayano dhammacakkaṃ pajānaṃ
9155以及舍弃寿行势力时,
Saṃvattetī vijahati yadā cā’yusaṅkhāravegaṃ,
9156此大地震动,当触及蕴般涅槃界时。
Kampatye’sāpathavi phusate khandhanibbānadhātuṃ
9157「阿难,此等为大地震动之因」
Ānande’te mahatipathavikampanatthāya hetu; ()
6
6.
9159以此方式安慰了心中充满悲伤的阿难长老
Tabyāsenabbigatahadayā’nandamānandatheraṃ
9160安慰之后,更进一步增广开示
Assāsetvā uparupari so desanaṃ vaḍḍhayitvā,
9161「阿难,我曾住于尼连禅河」
Ānandā’haṃ karahacivasiṃ yassa nerañjarāya
9162「河岸边,战胜水魔的阿迦巴拉树根下」
Najjā tire jitajalamucassā’japālassa mūle; ()
7
7.
9164「到达彼处,世尊将触证蕴涅槃界」
Tatrā’gantvā phusatu bhagavā khandha nibbānadhātuṃ
9165「心为嫉妒、虚伪、垢秽所染的恶魔如是说」
Issāmāyāmalinahadayo pāpimā iccavoca,
9166「得到机会后,再次以同样的方式向我乞求」
Laddhokāso punarapi kamamaṃ evamevā’bhiyāci
9167「『今日坐于此极为殊胜的遮巴拉支提』」
Ajjā’sīnaṃ paramarucire pya’tra cāpālacetye; ()
8
8.
9169「『汝在此少有疾病,于三个月中成为无病者』」
Apposasukekā tvamiha kalimā hohi māsehi tīhi
9170「『世尊诸蕴的寂灭将会到来』——此为其义」
Khandhānaṃ nibbuti bhagavato hessatī’ccetamatthaṃ,
9171「以此向具有正知、具有念的比丘宣说」
Ārocentena hi kasatimatā samapajaññena bhikkhu
9172「我已舍弃寿行法,由胜者所释放;」
Ossaṭṭho me jitanamucinā cā’yusaṅkhāradhammo; ()
9
9.
9174如是说已,阿难长老礼拜足莲月,
Evaṃ vutte caraṇakamalacanda mānandathero
9175「世尊!为众生利益故,请住寿一劫,」
Natvā bhante bahujanahitatthāya tiṭṭhā’yukappaṃ,
9176如是三次恳请,被最上悲悯所驱使而今乞求,
Vatatikkhattuṃ paramakaruṇācodito yācidāni
9177「此非时也,善逝!」如是说已;
Nā’yaṃ kālo bhavati sugataṃ yāvanāyi’cca’voca; ()
10
10.
9179「汝若信受世尊之正觉,为何」
Sambodhiṃ tvaṃ yadi bhagavato saddahanto’si kasmā
9180十力者压制了不可逾越的言说,
Nippīḷesī dasabala manullaṅghanīyā’bhilāpaṃ,
9181当世尊在彼彼相现起时,
Tasmiṃ tasmiṃ sati bhagavatā ka yamāne nimitte
9182如同你们一样,因污秽而犯下恶作;
Tumheve’taṃ viya kalimatā dukkatañcā’paraddhaṃ; ()
11
11.
9184若你向十力者乞求,而彼拒绝之语,
Yāceyyāsi yadi dasabalaṃ ce paṭikkhippa vācā
9185导师未给予你,第三次与所爱者别离,
Satthā’datte tava tatiyakaṃ vippayogo piyehi,
9186沙门啊,岂非已说,我所造作者必回归于我
Naṇvā’kkhāto samaṇa paṭigacceva me saṅkhataṃ yaṃ
9187「已生、已成、未变异者,从何处于此可得?」
Jātaṃ bhūtaṃ avipariṇataṃ taṃ kuto’ pe’ttha labbhā; ()
12
12.
9189「以一向不虚妄语、以真实结合,寿命—
Ekaṃsenā’vitathavacasā saccasandhena cāyu-
9190诸行正在衰减」,世尊对阿难比丘如是宣说,
Saṅkhāro’ hīyati bhagavatā vyākatā’nanda bhikkhu,
9191「如同已挖掘之井穴,那语言亦如是,
Yāsā vācā yathariva chiyāmuttakhāṇo tathā taṃ
9192为守护生命之故,不应再返回言说。」
Paccāgacche napunavacanaṃ jīvitārakkhahetu; ()
13
13.
9194如是说已,善逝即刻前往香象村。
Evaṃ vatvā sapadi sugato gandhanāgindagāmī
9195彼世尊前往毗舍离广大阿拉咖萨拉林中,
Yenāraññaṃ vipulamalakāsāravesāliyaṃ so,
9196与阿难长老一同抵达重阁讲堂,
Kūṭāgāraṃ tadavasariyā’nandatherena saddhiṃ
9197如是说道:『速速召集沙门众会!』
Iccābhāsī samaṇaparisaṃ sannipātehi sīghaṃ; ()
14
14.
9199『如是,世尊!』如是被告语之具寿,为忧愁之箭所刺,
Evaṃ bhante lapitavacano sokasallena viddho
9200于侍者堂中,一月之间,召集瓦西族群众,
Sohā’yasmā vasigaṇa mupaṭṭhānasāḷāya māsuṃ,
9201集合已,向彼大德足下禀告其时。
Rāsikatvā mahitacaraṇo’pāhano tassa kālaṃ
9202世尊坐于座上,告知了应前往之处;
Ārocesi gamiya bhagavā pīṭhikāyaṃ nisajja; ()
15
15.
9204召唤沙门众后,世尊说:『诸比丘,于我有诸菩提分法,
Āmantetvā samaṇaparisaṃ bodhipakakkhe bhavā me
9205凡此等法,乃自证得而善说于汝等,
Yete dhammā sayamadhigatā desitā sādhukaṃ vo,
9206应善受持,如理修习,使教法得以久住,
Uggaṇhitvā yathariva siyā sāsanañcaddhanīyaṃ
9207应修习、应善护持、应奉行。』如是说已;
Bhāvetabbā suparihariyā sevitabbā’ti vatvā; ()
16
16.
9209世尊言:『我将于不久之后般涅槃。』
Nibbāyissatya’vaca bhagavā accayenā’cirena
9210彼诸座之光明,如同照耀世间生起之灯炬;
Temāsānaṃ bhuvanabhavanu’jjotapajjotarūpo;
9211汝等沙门众,皆应以不放逸成就此事。
Tumhe sampādayatha samaṇā appamādena sabbe
9212诸行者,彼等由集所成,为相所击。
Saṅkhārā yaṃ samudayamayā lakkhaṇabbhāhatā’ti; ()
17
17.
9214清晨时,彼导师已达手指嫩芽般安置展开之状态,
Pubbaṇhe so karakisalayā’dhāna’viṭṭhānapatto
9215已达者、导师,众多随行者,以衣覆身而行,
Patto satthā pacuracaraṇo cīvaracchannaganto,
9216身光照耀,令护城河道、城墙、城轮呈红色。
Gattobhāsāruṇitaparikhāvīthipākāracakkaṃ
9217其足底以轮宝等相庄严,名为沙离毗舍离者;()(双连结)
Cakkaṅkeha’ṅkitapadatalassālivesālināmaṃ; () (Yamakabandhanaṃ)
18
18.
9219游行于彼等人家,寻求钵食
Āhiṇḍitvā tahi manugharaṃ piṇḍa manvesamāno
9220食后,以世间眼目之青莲花眼
Pacchābhattaṃ bhuvananayano locanindīvarehi,
9221如象王之步伐,阿难,以龙象回顾
Taṃ vesāliṃ dviradagatimā’nanda nāgāpalokaṃ
9222回顾彼毗舍离,对我说此为最后一见;()
Oloketvā ida mavaca me pacchimaṃ dassana’nti; ()
19
19.
9224从彼处,为诸弟子所侍奉,眼目悦意者
Tambhāṭhānā nayanasubhagaṃ sevito sāvakehi
9225住于班达村林中的见论狮子
Bhaṇḍaggāmāṭavi mavasaṭo diṭṭhivādībhasīho,
9226发出甘美悦耳、深奥法音的吼声
Nicchāretvā sarasamadhuraṃ dhammagambhīraghosaṃ
9227『诸比丘!渴爱已尽,我的再有已不存在』
Taṇhākhīṇā mamapunabhavo bhikkhave natthya’bhāsi; ()
20
20.
9229『诸比丘!你们应善加守护三学』
Tisso sikkhā pariharatha vo sādhukaṃ bhikkhave’ti
9230如是说已,具大智慧、自成就者、众生之主
Evaṃ vatvā matibhagavatibhattubhūto sayambhu,
9231从彼村再前往象村、庵婆村
Tamhāgāmā punarupagamī hatthigāma’mbagāmaṃ
9232从阎浮村吐出所行,如象王之步伐而去;
Jambuggāmaṃ vamitagamano hatthivikkantigantā; ()
21
21.
9234到达财富之处,心之财富名为善食,
Patvā bhogāyatana manaso bhoganāmaṃ subhikkhaṃ
9235彼无财者,另一城市,如婆罗德之夫形相,
Nibbhogo so nagaramaparaṃ bhāratibhatturūpo,
9236诸沙玛内拉应作心之财富,善听此,
Cittābhogaṃ kurutha samaṇā sādhukaṃtaṃ suṇātha
9237『我将说』如是说四种殊胜之处;
Desissāmī’tya’vadi caturo vo uḷārāpadese; ()
22
22.
9239此是法,此是律,此是导师之教
Eso dhammo bhavati vinayo sāsanaṃ satthu cedaṃ
9240「确实已被世尊当面所知,此为我所闻」者,
Abbhaññātaṃ vata bhagavato sammukhā me sutanti,
9241「诸比丘,若有任何比丘作证而如是说我,
Sakkhīkatvā yadi vadati maṃ bhikkhave koci bhikkhu
9242「不应呵责彼之言说,不应反驳;
Nādatabbaṃ tadadhivacanaṃ nappaṭikkositabbaṃ; ()
23
23.
9244「于我所安立之三藏中,彼等句与文字,
Pakkhittānaṃ mama tipiṭake tappadabyañjanānaṃ
9245「无论何处所显现,于彼处可见其确定,
Yaṃyaṃṭhānaṃ avatarati saṃdissate niddhamettha,
9246「汝等应前往,此为善受持之所说,诸比丘」
Gantabbaṃ vo sugahitamidaṃ bhāsitaṃ bhikkhunoti
9247「应舍弃此咀嚼物,其余者为恶受持」,若非如此;
Chaḍḍetabbaṃ kavacanamitaraṃ duggahītanti no ce;()
24
24.
9249「于彼住处,有大比丘僧团住」,
Āvāse yo viharati mahābhikkhusaṅgo amutra
9250「长老比丘们,持三藏者,长老传承之信受者,」
Therā bhikkhū tipiṭakadharā theravaṃsaddhajā ye,
9251「凡于我面前,有名望者、有能力者、比丘,」
Yvābhiññāto paṭibalataro bhikkhu vā sammukhā me
9252「对彼等彼等,此已了知,为善受持」,如是说时;
Tesaṃ tesaṃ idamavagataṃ suggahītatti vutte; ()
25
25.
9254「将彼亦引入律中、导师之经与阿毗达摩中」
Otāretvā tadapi vinaye satthu suttābhidhamme
9255「若有相合者,应当受持;若无,则不。」
Saṃsandantaṃ yadipana paṭiggaṇhitabbaṃkata na noce,
9256「你们应当受持我所说的这四种分别之无过失处与有过失处。」牟尼如是说,彼常远离诤论之执取。
Cattāro me itivibhajite nippadesāpadese
9257牟尼常为汝等说道:『汝等应当持守,执取战场[Pali: ranādhānagāhī,或指「把持战阵」]者;』
Dhāreyyātha’bruvi muni ranādhānagāhī sadā vo; ()
26
26.
9259到达殊胜的巴瓦城后,卸下肩上的重担,
Patvā pāvāpuravara matho’ropitakkhandhabhāro
9260住在芒果林中。听闻「法王在此」后,
Ambāraññe viharati mamaṃ dhammarājāti sutvā,
9261生起强烈的意欲,心念迅速,为了见面的喜悦。
Tibbacchando javanamatino dassanassādanamhi
9262铁匠之子准德前往礼敬足莲,
Cundo gantvā caraṇakamalaṃ vandi kammāraputto; ()
27
27.
9264专心听闻正法,坐于一面,
Sammādhammassavaṇapasuto ekamantaṃ nisinno
9265于第一日仅以见导师即成入流者,
Sotāpanno paṭhamadivase dassanenevasatthu,
9266向慧主世尊佛陀请求翌日供养,
Buddhaṃ paññābhagavatipatiṃ svatanāyā’bhiyācaṃ
9267名为准德者如月升东山般进入家中,
Cando pubbācalamiva gharaṃ pāvisi cundanāmo; ()
28
28.
9269居士于彼夜终备办众多供品
Sampādetvāgahapati bahuṃ tāyaratyā’vasāne
9270「副食、主食、极美味、易消化、柔软,
Khajjaṃ bhojjaṃ sumadhutaraṃ sūkaraṃ maddavampi,
9271已备妥、丰盛,法王已告知:『世尊,现在是时,食已备办。』」
Pakkhittojaṃ pacuravibhavo ñāpayī dhammarañño
9272「世尊,现在是时,食已备办。」
Kālo bhante’tarahi bhagavā niṭṭhitaṃ bhojananti; ()
29
29.
9274「肩如沙罗树干、臂长而匀称、身色如绿豆,取
Sālakkhandhāyatabhujayugo muggavaṇṇaṃ gahetvā
9275钵——钵中盛满所需之物、色如熟尼拘律果,
Pattaṃ pattatthavikapihitaṃ pakkanigrodhavaṇṇaṃ,
9276披覆尘堆衣——围绕身体之衣。」
Acchādetvā parivutavasi cīvaraṃ paṃsukūlaṃ
9277登上宫殿内部,其金色光辉;
Pāsādabbhantara mabhiruhī tassa sovaṇṇavaṇṇo; ()
30
30.
9279十力者如初升之日轮,于东方山顶
Bālādiccori’va dasabalo tāva pubbācalagge
9280坐于已设置、以宝石装饰的吉祥座上,
Paññattasmiṃ ratanakhavite bhaddapīṭhe nisajja,
9281召唤战胜财主的准德——日亲
Āmantetvā jitadhanapatiṃ cundamādiccabandhu
9282以极柔软、谦恭的语言对导师如是说:
Satthāraṃ tvaṃ parivisiminā maddavenātya’bhāsi; ()
31
31.
9284亲手供养以善逝为首的比丘僧团,使之满足
Santappetvā sugatapamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ sahatthā
9285将肉埋于坑中后,以世尊食余之物,
Maṃsaṃ sobbhe nikhaṇiya tato satthubhuttāvasesaṃ,
9286唤醒热衷于闻法之妻,令其前往。
Bhatyā dhammassavaṇnirataṃ bodhayitvāpayāsi
9287胜者如莲花出于泥中,准德铁匠之子亦然。
Pūro paṅkeruhamiva jino cundakammāraputtaṃ; ()
32
32.
9289世尊食彼食后,生起极重之病,强烈剧苦之受,
Bāḷhābādho balavakaṭukā vedanā tassa bhattaṃ
9290血痢发生。
Bhuttāvissā’bhavi bhagavato rattapakkhandikā’si,
9291具念、正知者于不远处抑制了彼病。
Vikkhambhetvā tamapi satimā sampajāno’vidūre
9292「道路」者,牟尼渡过道路,前往树下,疲倦。
Maggotiṇṇo muni rupagamīrukkhamūlaṃ kilanto; ()
33
33.
9294「敷设」者,长老敷设四折之衣,给予。
Paññāpetvā catuguṇamupaṭṭhākathero adāsi
9295「彼桑喀帝」者,人中狮子在彼处休息疲劳而坐。
Yaṃ saṅghāṭiṃ narahari tahiṃ vissamatto nisajja,
9296「前往阿难取来」者,汝速速取来饮水给彼渴苦者。
Gantvā’nandā’hara sarabhasaṃ tvaṃ pipāsāturassa
9297「饮水给我」者,一切疲劳已息灭者如是说。
Pānīyyaṃ me nikhiladarathā nibbutassetya’bhāsī; ()
34
34.
9299「因为在食物」者,因为百辆车行走而道路破坏。
Yasmā bhatte sakaṭasatasañcārasambhinnamaggā
9300牛群脱落的蜱虫因角相撞而落下,
Gorūpānaṃ vigaḷitaṭī siṅgasaṅghaṭṭaṇena,
9301车轮切断,水流因污泥浊物而混浊不堪,
Cakkacchinnā kalalakalusībhutasantattavāri
9302此处流淌的水不适合饮用,现在无法饮用;
Nālaṃ pātuṃ salilamadhunā kunnadi sandate’dha; ()
35
35.
9304附近的咖咖达树枝根部聚集的家族,
Accāsanne kakudhaviṭapīmūlasaṃsaṭṭhakulā
9305风吹来的清净水滴,充满清凉冷水,
Vātakkhittā’malajalakaṇā sātasitodapuṇṇā,
9306尊者,萨瓦提的咖咖达河水可以洗浴肢体。
Sakkā bhante savati kakudhāsindhu gattāni sīkiṃ
9307为作为饮,大地之乐者以系缚璎珞为乐;
Kātuṃ pātuṃ dharaṇiramaṇi baddhahārābhirāmā; ()
36
36.
9309如是说已,复为世尊所劝,持钵在手
Evaṃ vutte puna bhagavatā codito pattahattho
9310阿难到达混浊不净的昆那地河渡口,
Patvā’nando kalalavisamaṃ kunnadītitthamāsuṃ,
9311取来冷水,浊污已净,清净流动
Netvā sitodaka malulitaṃ nimmalaṃ sandamānaṃ
9312『尊者,愿世尊饮』如是说,佛之威力;
Ñato bhante pivatu bhagavā’tyā’ha buddhānubhāvo; ()
37
37.
9314彼时,渴已止息,坐于树根下
Tasmiṃkāle samitatasiṇaṃ rukkhamūle nisinnaṃ
9315见彼之后,具有象钩般锐利智慧的马喇子普咖萨
Naṃ disvāna’ṅkusanisitadhī pukkuso kamallaputto,
9316以露地住者、更胜定之宣说
Pabyākāsika paṭutarasamāpattiyākittanena
9317对阿拉喇之更胜寂止,表达自己的净信;
Āḷārassā’dhikavupasame attano’bhippasādaṃ; ()
38
38.
9319「当雷声在周围轰鸣,闪电不断迸发之时
Gajjantisvā’sanisu parito niccharantīsu jātu
9320当电光闪耀、大雨倾盆而下之时,我
Vijjummālāsu ca galagalāyantiyā vuṭṭhiyāhaṃ,
9321岂非以空无边处定而住,寂静安稳?」
Saññibhuto nanu khaphasamāpattiyā santavitto
9322「尊者,我未曾听闻产妇的痛苦之声,亦未曾见色之流转;
Nā’ssosiṃ bho sutikaṭuravaṃ nāddasaṃ rūpavāha; ()
39
39.
9324听闻所说之后,智者提起了另一种宝藏,
Vuttaṃ sutvā’matarasahīraṃ uddharitvāna dhīmā
9325将信之种子置于咖拉玛田中,如同耕作一般,
Saddhābījaṃ panihita kamathā’ḷārakālāmakhette,
9326大多数时候,于寂止与平静中,对狮子色生起净信,
Yebhuyyenā’samacupasame siṅbhīvaṇṇe pasanno
9327将狮子色之衣布施后,我归依佛陀为依怙;
Datvā buddhaṃ saraṇa magamā sāṭakaṃ siṅgīvaṇṇaṃ; ()
40
40.
9329如同炽热炭火之腹,那被安吉拉萨所守护者」
Tattaṅgārodaramiva tamaṅgīrasaṅgopanītaṃ
9330衣无垢秽、崭新、角质色,光耀辉煌,
Vatthaṃ vītaccika mabhinavaṃ siṅgivaṇṇaṃ rarāja,
9331后披上衣,取中间部分置于肩峰之上,
Pacchā paccuttariya kakudhāsindhu majjhogahetvā
9332释迦狮子与僧团一同进入芒果林;
Ambāraññaṃ tahi mavatarī sakyasiho sasaṅgho; ()
41
41.
9334准德长老于床座上迅速铺展桑喀帝,
Saṅghāṭiṃ patthariya sahasā cundatherena mañce
9335既已铺设,即刻确立起立之想,
Paññattasmiṃ sapadi samadhiṭṭhāya vuṭṭhānasaññaṃ,
9336彼具念正知者,因过度疲劳而躺卧
Accadhāyā’dhikakilamatho so sato sampajañño
9337足对足,破除有怖畏者,作狮子卧;
Pāde pādaṃ bhavabhayabhido sīhaseyyaṃ akāsi; ()
42
42.
9339呼唤无量慈者,名为阿难的长老
Āmantetvā niravadhidayo thera mānandanāmaṃ
9340我得此二等同果报的殊胜钵食,
Dve me laddhā samasamaphalā piṇḍapātā visiṭṭhā,
9341若有疑惑生起,准德铁匠之子
Sandeho yo karabhavi siyā cundakammāraputta-
9342如是说已,请护持彼,且于我死后告之;
Sse’vaṃ vatvā pariharatu tañcāha me accayena; ()
43
43.
9344因此,漏尽者围绕,广慧者,金色
Tamhā khīṇāsavaparivuto bhuripañño hirañña-
9345在瓦提亚河对岸远离之地、有风吹拂之处,
Vatyā najjā vijanapavanaṃ pārime tirabhāge,
9346沙罗树林盛开,通往国萨拉人之道,
Phullaṃ sālabbana mavasarī kosiṇārāna maggaṃ
9347在马喇人之王都不远处,具天林之荣耀;
Mallānaṃ so suravanasiriṃ rājadhānyā’vidūre; ()
44
44.
9349由阿难——彼具最胜语者——所劝请而行近,
Ānandenā’ nadhivaravaco coditeno’ pacāre
9350在所铺设之双沙罗树间,
Paññantasmiṃ tathaṇayamakassālarukkhantarāḷe
9351于床座上,头向北方,面向五十(比丘众)
Mañce paññāsatiparimukho uttarādhānasīse
9352作了足上足之卧,不起之卧处
Katvā pādoparipada manuṭṭhānaseyyaṃakāso ()
45
45.
9354清凉之荫,离尘垢,一切枝
Sitacchāyā vigaḷitarajodhūsarā sabbaphāli-
9355盛开,摇动,结发之枝干根,互相
Phullā bhantī jaṭitaviṭapakkhandhamūlā’ ññamaññaṃ,
9356交缠之蔓,顷刻间,双娑罗树,广大之娑罗树
Saṅkiṇṇālī sapadi yamakassālasālā visālā
9357如是显现,瓦古腊、提腊咖、阿首咖、占贝亚之枝
Dissante’vaṃ vakulatilakā’sokacampeyyasākhī; ()
46
46.
9359舞蹈、歌唱、种种乐器,今正演奏天界之
Naccaṃ gītaṃ vividhaturiyaṃ vattate’dāni dibbaṃ
9360天界的香粉,产自马拉耶山,天界的曼陀罗花,
Dibbaṃ cuṇṇaṃ malayajamayaṃ dibbamandāravāni,
9361看啊,阿难!大量的帕萨花、比咖花、阿咖萨花、沙喇树花,在非时节中
Passā’nandabbikacayamakassālapupphānya’kāle
9362如同聚集一般,从虚空中降落于世尊身上;
Samūjāye’vahi bhagavato antalikkhā patanti; ()
47
47.
9364这些梵天、魔、人、蛇神,手持拂尾、伞盖,
Ete brahmāmaranaraphaṇī cāmaracchattahatthā
9365以花鬘、花球、香料、香粉、灯盏、旗帜,
Mālāmālāguḷaparimalaṇḍupadīpaddhajehi,
9366以六十种乐器的演奏与歌唱,成为吉祥之宫殿。
Channaṃ tāḷāvacarabhajitaṃ maṅgalāgārabhutaṃ
9367阿难,诞生地难道仅仅是为了对世尊的礼敬吗?
Jātikkhettaṃ nanu bhagavato kevalaṃ pūjanāya; ()
48
48.
9369阿难,即使如此,世尊也因此而被尊敬
Ānande’vaṃ satipi bhagavā tāvatā sakkatovā
9370但并非被他们正确地尊重、恭敬、礼拜、供养
Sammā tesaṃ nacagarukato namānito pūjitovā,
9371凡依法而行的沙门或近事男、近事女,随顺于法
Yo kho dhammaṃ carati samaṇo’ pāsako vā’nudhammaṃ
9372他以最高的方式恭敬地供养我
Bhatyā so maṃ paramavidhānā kamānaye pūjayeti; ()
49
49.
9374因此我们在此应当善行道迹,随顺于法
Amhe tasmātiha paṭipadaṃ suṭṭhu dhammānudhammaṃ
9375「『应当成就』者,牟尼如是说『汝等应当学』,
Sampādemā’tya’vaca muni vo sikkhitabbañhi evaṃ,
9376「法主在前,如同正在被检验一般,
Dhammāssāmiṃ sapadi purato vījamāno samāno
9377「长老龙象伍波瓦那,如同持象钩者站立;
Hatthicchāpo yathariva ṭhīto theranāgo’pavāno; ()
50
50.
9379「从马喇城至沙喇树林之间,
Mallānaṃ kho nagaravarato yāvatā sāladāyaṃ
9380「因为天人、阿苏拉、殊胜梵天王众聚集成堆,
Rāsibhūtā’surasuravarabrahmarājūhi yasmā,
9381「为了见持十力的佛陀,投掷发尖之量
Daṭṭhuṃ buddhaṃ dasabaladharaṃ khittavālaggakoṭi-
9382在适当之处,以十个十个(手指),无有未触及之处;
Mattaṭṭhāne dasadasahi vā natthya’phuṭṭhappadeso; ()
51
51.
9384哭泣者们散乱自己的发束,以及双臂
Kandantīnaṃ pakiriya sake kesapāse ca bāhā
9385握持后置于头上,地想念天人们,
Paggaṇahitvā sirasi pathavisaññinīdevatānaṃ,
9386禅修者们在地上辗转,昏迷者们
Jhāyantīnaṃ bhuviparipatantīna mujjhāyinīnaṃ
9387给予空间,以其他衣服移除覆盖物;
Dento’kāsaṃ apanayi parañceḷhakeno’pavānaṃ; ()
52
52.
9389诸行之灭尽衰败,不来者,离贪者
Saṅkhārānaṃ khayavaya manāgāmino vītarāgā
9390天人与梵天众,如同因德拉柱与山岳般坚固地忆念,
Devabrahmā sumariya yathevi’ndakhīlācalaṭṭhā,
9391「尊者们,我们现在不会如同您们那样因过失而说」,
Nāmhe bhante’tarahī viya vo accayenātya’vocuṃ
9392「我们将得见」,即使是心意可喜的比丘们如鹿一般;
Passissāmā’yati miga manobhāvanīyepi bhikkhū; ()
53
53.
9394从出生处开始的,在此即阿难处,四组
Jātaṭṭhānappabhutika midhānandaṭhānaṃ catukkaṃ
9395福田,在大地上世尊的一切随喜处,
Puññakkhettaṃ bhuvi bhagavato sabbhisaṃvejaniyaṃ,
9396确实,信心清净心意的善人们在游行中
Addhā saddhāvisadahadayā sādhavo cārikāyaṃ
9397「游行者们到达那里后,请求最上善巧。」
Āhiṇḍantā pavurakusalaṃ tatrapatvā viṇanti; ()
9
9 54.
9399「世尊,当被问及『我们对于女人应当如何行持?』时,无量智慧的难德长老如是说:」
Puṭṭhassevaṃ kathamapi mayaṃ mātugāmesu bhante
9400「『你们不应作那种禅思、那种言说。」
Vattissāmā’tyamitamatimā’ nandatherassa’bhāsi,
9401「若如是,你们应当念现前、守护六门。』」
Tannijjhānaṃ tadabhilapanaṃ mākarothāti tumhe
9402如是则应以念为首,守护六门;
Evaṃsante satiparimukhā hotha chadvārarakkhā; ()
55
55.
9404若有人如是问我:「除去心生色与时节生色之外,
Puṭṭhassevaṃ maya mutusamuṭṭhānarūpāvasiṭṭhe
9405我等应如何说明汝无比之色身?」
Vatteyyāmhe tavanirupame rūpakāye kathannu,
9406汝等莫于牟尼身体供养之法中懈怠,
Mākho tumhe bhavatha munino dehapūjāvidhāne
9407应尽力于友谊之彼岸,即诸漏尽之上努力。
Sakhyāpārā upari ghaṭathā’hā’savānaṃ khayeti; ()
56
56.
9409阿难,于世尊处,此处有更多亲近者存在,
Saṃvijjante bhagavati idhānanda bhīyyopasannā
9410即色界梵天、魔、天主等,以及刹帝利、婆罗门等。
Rūpībrahmāmarapabhutayo khattiyabrāhmaṇā ye,
9411「人们对转轮王之身,应当如何恭敬,
Sakkaccaṃ te yathariva janā cakkavattissarīre
9412对人中狮子之身的供养,亦应如是勤勉而行。」
Sabyāpārā naraharisariropahāre siyunti; ()
57
57.
9414「我的四种利益众生者——诸佛、辟支佛、
Cattāro me bahujanahitā buddhapaccekabuddhā
9415因为道果乐喜悦的声闻众、以及转轮王,
Yasmā maggapphalasukhamudā sāvakā cakkavattī,
9416这些王者以殊胜的供养仪轨受尊崇,确实应受塔供。
Rājā pūjāvidhisumahiyā honti thūpārahe’va
9417因此,阿难,你也应在十字路口为我建塔。」
Tasmā thūpo mamapi bhavatā’nandasiṅghāṭakamhi; ()
58
58.
9419如是说已,具寿阿难身体如乌罗德玛利树般,忧愁所缚
Evaṃ vutte sariya tamurotomaribhūtasoko
9420长老阿难进入无依止法的住处
Therānando pavisiya nirālambadhammo vihāraṃ,
9421依靠门柱顶端,长久悲泣
Ālambitvā vilapiya bahuṃ aggalatthambhasīse
9422导师以悲悯之眼角瞥视有学者,呼唤道
Satthā sekhe kaḷitakaruṇāpāṅgabhaṅgo parodi; ()
59
59.
9424无上者呼唤彼长老,拭去泪流
Āmantetvā tamanadhivaro puñchamakānassudhāraṃ
9425『莫悲泣,阿难!莫如是忧愁!』
Theraṃ mākhovilapi ala mānanda māsoci hevaṃ,
9426「诸行如何能在此获得常性与不变性?」
Saṅkhārānaṃ kathamiha labhe niccataṃ nibbikāraṃ
9427「我岂非已对你说过,与所爱者必有别离?」
Akkhātaṃ me nanu piyajanabbippayogo siyāti; ()
60
60.
9429「因为以慈为先,长久以来以身业、语业、
Mettāpubbena hi cirataraṃ kāyakammena vācā-
9430意业,此功德宝珠,诸比丘!他
Kammenā’yaṃ guṇamaṇimanokammunā bhikkhave maṃ;
9431恭敬地积集善,因此侍奉我。
Sakkaccaṃ sannicitakusalopaccupaṭṭhāsi tasmā
9432「你是热诚者,你是贤明者,你是漏尽者。」
Ātāpī so tvamasi nipapako hesi khīṇāsavoti; ()
61
61.
9434「如影随形长久侍奉,犹如阿难比丘——」
Chāyāmaññe cira manucaraṃ seyyathā’nandabhikkhū-
9435「我的侍者应是多闻者,知晓过去未来之事,」
Paṭṭhāko me bhavati sutavā nāgatātitakānaṃ,
9436「若诸正自觉者、世尊的侍者中此为第一,」
Sambuddhānaṃ bhagavata mupaṭṭhāyakā ce’tadaggā
9437「如是我将成为最上沙门」——他们如是说;
Iccā’he’tapparamasamaṇāyeva hessantya’hesuṃ; ()
62
62.
9439「无量功德者赞叹,如举起须弥山,」
Saṃvaṇṇesi niravadhiguṇo ukkhipanto’va meruṃ
9440「如震动大海,如扩展大地,」
Saṅkhobhento viya jalanidhiṃ pattharanto’va bhumiṃ,
9441犹如扩展日轮之道,立于僧团中央
Vitthārento viya ravipathaṃ saṅghamajjhe ṭhitassa
9442阿难具有超越的功德,稀有、殊胜
Ānandassu’ttaritaraguṇaṃ abbhutaccherabhūtaṃ; ()
63
63.
9444舍弃沙咖那嘎拉城、阿那喇江嘎喇城、诸王之
Hitvā sākhānagara manalaṃjaṅgalaṃ issarānaṃ
9445住处、其他城市、一切成就之精华
Vāsaṭṭhānaṃ taditarapuraṃ sabbasampattisāraṃ,
9446到达王舍城等处后,导师般涅槃,如是说时
Patvā rājaggahapabhutikaṃ nātha nibbāyatūti
9447牟尼日如是说:『勿如是,阿难』如是说
Evaṃ vutte muni ravaca māhevamānandavoca; ()
64
64.
9449「阿难,往昔我曾为转轮王,享受天界般的快乐,
Pubbe dibbopamasukha vidhā’nanda’haṃ cakkavatti-
9450长久体验人间福报,作为如法的法王统治,
Rājā hutvā cira manubhaviṃ dhammiko dhammarājā,
9451当时马喇人的王都名为库萨瓦提,
Mallānaṃ kho tadahani kusāvatya’yaṃ rājadhāni
9452繁荣兴盛,有十万户人家,如同阿喇咖的王都一般富足;
Āsi lakkhivasati ralakārājadhānī’va phītā; ()
65
65.
9454在国桑比的村落田野中,征服敌人的城堡,
Gāmakkhette jitaripuraṇo kosiṇārāna masmiṃ
9455在沙喇林中,胜者如狮子般,以降魔的狮子吼,
Sālāraññe jinakarivaro mārakaṇṭhiravena,
9456「于今日夜之后分被杀害」者
Yāme ajjāhani rajaniyā pacchime haññate’ti
9457为告知毗舍离人此义,遣使者前往彼处;
Vāseṭṭhānaṃ pahiṇi yatimārocanatthaṃ tamatthaṃ; ()
66
66.
9459于集会堂中,大众会集为某事故
Santhāgāre mahatiparisā kiñcikammaṃ paṭicca
9460成群聚集,闻长老之语而陷入迷乱,
Rāsibhūtā yativaravacocoditā mucchitāsi,
9461彼时,马喇子与马喇人等进入园林
Uyyānaṃ te pavisiya tadā mallaputtā ca mallā
9462沉溺于忧苦之群中,于门外之彼岸而死;
Vyāpajjiṃsū kasiranikarāvārapāre nimuggā; ()
67
67.
9464「我何不逐一带领诸王族,」
Yaṃnūnāhaṃ narapatikulaṃ ekamekaṃ gahetvā
9465「令其礼敬盎耆罗萨之双足莲花?」
Vandāpeyyaṃ caraṇakamaladvanda maṅgīrasassa,
9466「如是阿难与其眷属,连同子女妻眷,」
Iccānando yati sapariso puttadārehisaddhiṃ
9467「说『某某名者礼敬胜者,马喇王』而礼拜;」
Itthannāmo paṇamati jinaṃ mallarājāti vatvā; ()
68
68.
9469「于夜之初更,首先带领诸马喇人,」
Mallānañcāhariya paṭhameyeva yāme rajanyā
9470「以此方便令全部眷属礼敬佛陀。」
Vandāpesi sakalaparisaṃ tenupāyena buddhaṃ,
9471听闻世尊不起卧之行持后,智者游方者苏跋德前往沙罗林
Sutvā vidvā bhagavata manuṭṭhānaseyyappavattiṃ
9472『给我机会以问题请问沙门乔达摩
Sāḷāraññaṃ avasari paribbājako yo subhaddo; ()
69
69.
9474我在此已得喜乐,为舍断疑法而来』
Okāsaṃ me dadatha samaṇaṃ gotamaṃ pucchanāya
9475导师说『够了,具寿,莫扰乱』
Kaṅkhādhammaṃ pajahitu midhānandapatto hamasmi,
9476阿难因悲悯而被世尊如是说后,遮止了他
Vutte satthā kilamati alaṃhāvuso mā vihaññi
9477阿难说罢,受悲悯心驱策,向世尊劝阻了此事;
Vatvā’nando bhagavati dayācodito vārayī taṃ; ()
70
70.
9479苏跋德获得机会,被十力者慈悲之网所系缚,
Laddhokāso dasabaladayājālabaddho subhaddo
9480期求证智,进入彼处,期望彼之教诫,
Aññāpekho pavisiya tahiṃ tabbihesānapekkho,
9481提出问题,善巧于引导彼,宣说法,
Pañhaṃ pucchi tadupanayane kovido’bhāsidhammaṃ
9482详细阐述圣律中善安立之补特伽罗;
Vitthārento ariyavinaye puggale suppatiṭṭhe; ()
71
71.
9484于世尊处出家后,自己被授予比丘身份,
Pabbajjitvā bhagavati sayaṃ bhikkhubhāvābhisitto
9485苏跋德修习诸行之灭尽衰败,证得漏尽,
Saṅkhārānaṃ khayavaya matho bhāvayitvā subhaddo,
9486「已破除一切烦恼,成为导师面前之子者」
Viddhaṃsetvā sakalakalusaṃ satthupaccakkhabhuto
9487「已使僧团值得尊敬,最后呼唤诸弟子:」
Unnādetvā parisamarahaṃ pacchimosāvakosi; ()
72
72.
9489「所制定之律与所说之法」
Paññatto yo bhavati vinayo desito yoca dhammo
9490「于我逝后,彼即是汝等之最上归依处」,如是说已,
So vo satthā paramasaraṇo’tyā’ha me accayena,
9491「诸比丘应以此为依止,恭敬奉行」
There bhikkhū taditaravasī gāravaṃ voharantu
9492「称『尊者』后,汝等应以恭敬信受之心护持」
Bhante vatvā pariharatha vo sādarāsappatissā; ()
73
73.
9494「十力者现前出现于我等面前,我等却未能当面请问于彼。」
Paccakkho no bhavi dasabalo pucchituṃ sammukhā taṃ
9495「我等未能问此事。」如是说已,因事后追悔而生懊恼。
Nāsakkhimhā mayamidamitī māhuvatthānutāpā,
9496「当寂静者已般涅槃时,自在众中有人对佛陀之法
Mutte tuṇhībhavi vasigaṇokiñci buddhecadhamme
9497对僧团、对道生起疑惑,如是者,诸比丘,汝等应问。」
Saṅghe magge vimati yadivo bhikkhave pucchathāti; ()
74
74.
9499「诸比丘,因为胜者现今将舍弃诸蕴,
Yasmā khandhe pajahati jino bhikkhave bhandadāni
9500我告诫汝等:一切行法决定是坏灭之法。」
Āmantemī niyatabhadurā sabbasaṅkhāradhammā,
9501「你们应以不放逸成就此」,此语具无量智者所说
Sampādethā’tya’mitamatimā appamādena tumhe
9502「我们是世尊最后的话语」,此语已被宣说
Pabyākāsi bhagavata mayaṃ pacchimāhotivācā; ()
75
75.
9504色界无色界唯作禅那与想受灭
Rūpārūpāvacarakiriyajjhānasaññānirodha-
9505被称为九种等至者,彼等顺次地
Saṅkhātā yā navavidhasamāpattiyo tā’nulomaṃ,
9506无边如海具德之勇士,魔军战中之英雄
Nissīmamhonidhinibhaguṇo mārasaṅgāmasūro
9507佛陀持那拉延力者,彼时入于彼等
Buddho nārāyanabaladharo so samāpajji tāva; ()
76
76.
9509牟尼次第入于彼彼禅那,从灭尽出
Taṃ taṃ jhānaṃ muni paṭisamāpajjamāno nirodhā
9510正确地从初禅之终出起,
Sammā paccuṭṭhahiya paṭhamajjhānavosāna māpa,
9511再次入于彼彼禅那,从第四
Taṃ taṃ jhānaṃ punaranusamāpajjamāno catuttha-
9512色界禅那出起,诸行法已尽无余;
Rūpajjhānu’ṭṭhahiya vigatāsesasaṅkhāradhammo; ()
77
77.
9514因油尽而生
Snehaparikkhayajāto
9515如灯灭,三界之宝灯
Pajjoto viya tilokamaṇipajjoto,
9516佛陀于无余依
Buddhonirupadhisesa-
9517般涅槃时,自觉者般涅槃;
Parinibbutiyā sayambhu parinibbāyi; ()
78
78.
9519此时天人与人类
Sampati devamanussa-
9520众生连同他化自在天众,极度
Pajāya saddhiṃ parodamānāya bhusaṃ,
9521以忧悲震动,
Sokeni’va saṅkampi
9522此大地以千种声响震动;
Sahassarāvena’yaṃ mahāpathavī; ()
79
79.
9524闪电行列闪耀——
Vipphuritavijjurāji-
9525如被杖击之云雷鼓震裂,
Daṇḍāhatameghadundubhīphalitā’suṃ,
9526如象摧芭蕉林,
Kadalivanaṃ viya nāgo
9527愁压迫一切世间无余;
Nippīḷesi asesalokaṃ soko; ()
80
80.
9529生地一地一地
Jātikkhettaṃ khettaṃ
9530如被彼彼六尘所逼迫,
Viya sambādhaṃ chaṇehi tesaṃtesaṃ,
9531「维佳那咖萨」者,咖萨
Vijanokāsā’ kāsā
9532世间中吉祥相之生起已生起;()(双连结)
Loke maṅgalanimittajātaṃ jātaṃ; () (Yamakabandhanaṃ)
1967如是由名为梅达难德之行者所造作,于一切诗人心中施与喜悦之因,于《胜者史灯》中,近因中,如来般涅槃之发生之阐明,第二十九品。
Itimedhānandābhidhānena yatinā viracite sakalakavijana hadayānandadānanidāne jinavaṃsadīpe santike nidāne tathāgata parinibbānappavatti paridīpo ekūnatiṃsatimo saggo.
1968世尊般涅槃时,与般涅槃同时,梵天娑汉巴帝说此偈。
Parinibbute bhagavati sahaparinibbānā brahmāsahampati imaṃ gāthaṃ abhāsi.
9535世间中一切众生将舍弃聚集
Sabbevanikkhipissanti bhūtā loke samussayaṃ
9536如此之导师,世间中无比之人
Yathā etādiso satthā loke appavipuggalo,
9537「如来已得力,正自觉者已般涅槃」。
Tathāgato balappatto sambuddho parinibbutoti;
1969世尊般涅槃时,与般涅槃同时,帝释天王说此偈。
Parinibbute bhagavati sahaparinibbānāsakko devānamindo imaṃ gāthaṃ abhāsi.
9539「诸行实无常,是生灭之法,
Aniccā vatasaṅkārā uppāda vayadhammino,
9540生起后即灭尽,彼等之寂止为乐」。
Uppajjitvā nirujjhanti tesaṃvūpasamo sukhoti;
1970世尊般涅槃时,与般涅槃同时,具寿阿努儒达说此诸偈。
Parinibbute bhagavati sahaparinibbānā āyasmā anuruddho imā gāthāyo abhāsi.
9542「心已住立、如如不动者,无有入息出息」。
Nāhuassāsapassāso ṭhita cittassa tādito
9543「牟尼为不动者作悲愁之歌」
Anejāsanti mārabbha sokālamakarī muni,
9544「以不退缩之心,忍受诸受」
Asallīnena cittena vedanaṃ ajjhavāsayi
9545「如灯火之灭,心解脱即如是」
Pajjotasseva nibbānaṃ vimokkho cetaso ahūhi;
1971世尊般涅槃时,具寿阿难与般涅槃同时说此偈
Parinibbute bhagavati sahaparinibbānā āyasmā ānando imaṃ gāthaṃ abhāsi.
9547「彼时有恐怖,彼时有毛竖」
Tadāsiyaṃ hiṃsanakaṃ tadāsilomahaṃsanaṃ,
9548「具一切行相者正自觉者般涅槃时」
Sabbākāravarūpete sambuddhe parinibbuteti;
1
1.
9550三界唯一导师牟尼速疾
Lokattayekanayanomunikhippameva
9551举起头颅与双臂而般涅槃,
Paggayhamuddhanibhuje parinibbutoti,
9552彼等哭泣、悲叹、翻转
Kandiṃsu tāva vilapiṃsu vivaṭṭayiṃsu
9553辗转、倒地——未离贪者;
Āvaṭṭayiṃsu papatiṃsu mavītarāgī; ()
2
2.
9555长老以法语安慰有烦恼、有忧的在家众
Assāsayaṃ vasigaṇaṃ samalaṃ sasokaṃ
9556于夜之余分,
Ratyāvasesa matha dhammakathāya thero,
9557彼夜已过,阿努儒达长老——已灭黑暗者——
Taṃ vītināmayi niruddhatamo’nuruddho
9558为令阿难长老心友之心欢喜,
Ānandatherasuhado hadayaṅgamāya; ()
3
3.
9560遣送至马喇族之道路城市库西那拉,
Mallāna magganagaraṃ kusiṇāra middhaṃ
9561为告知彼世尊般涅槃之事,
Ārocanāya parinibbutabhāva massa,
9562阿努儒达长老——身为无碍名声者——
Ānandathera maniruddhayaso sarīro
9563遣送自己与阿难长老二人前往。
Pāhesi attadutiyaṃ anuruddhathero; ()
4
4.
9565马喇人于彼时专注于彼义,
Mallā tadatthapasutā samayena tena
9566彼等聚集之处,以待量度,
Yatrā’bhisannipatitā patimattayanti,
9567长老派遣第二使者前往彼处,
Theropana’ttadutiyo tamupecca santhā-
9568于彼义中,忧苦者宣说了集会堂;
Gāraṃ tamattha mabhivedayi sokadīno; ()
5
5.
9570彼长老善加规定,马喇子
Therassa tassa suniyamakma samallaputtā
9571马喇人与马喇女众,世间的马喇族,
Mallā samallasuṇisā bhuvika mallachāyā,
9572他们哭泣、倒地、悲号
Kandiṃsu tāva papatiṃsu pariddaviṃsu
9573手臂缠绕、被忧箭所击
Dhammillavellitabhujā’hatasokasallā; ()
6
6.
9575马喇人携带种种乐器、香鬘
Nānāvidhāni turiyāni sugandhamālaṃ
9576以及五百对衣
Ādāya pañcasatadussayugāni mallā,
9577前往彼善逝、无上士之身体所在之处
Yenā’si tassasugatassu’tujaṃ sarīraṃ
9578那娑罗林、伍波瓦德那园
Taṃ sāḷadāya mupavattana mosariṃsu; ()
7
7.
9580他们以香、香粉、花,以及歌舞,
Te gandhadhūpakusumehi ca naccagīta-
9581以伞盖、宝珠、拂尘、扇子,
Vajjehi chattamaṇivijanicāmarehi,
9582以衣服、涂香、新鲜的花环、花鬘等,
Celabbitāna navamaṇḍalamāḷakādiṃ
9583作了六日的身体供养;
Katvāna chāhamakariṃsu sarīrapūjaṃ; ()
8
8.
9585最胜的力士们,八人洗了头,
Pamokkhamallapurisā’ṭṭhanahātasīsā
9586以香水沐浴,善着衣、善披覆,
Gandhodakena sunivatthasupārutattā,
9587以解脱宝珠镶嵌之如来
Muttāmaṇīhi khacitāya tathāgatassa
9588身体安置于金色舆床之上
Gattaṃ suvaṇṇasivikāya niropitaṃ taṃ; ()
9
9.
9590即使在第七日亦不动摇
Cāletu mappamapi sattamavāsaramhi
9591诸长老问阿努儒达尊者:『此为何因?』
Pucchiṃsu thera manuruddha masayha kinti,
9592彼具天眼者以无量天人
So dibbacakkhumatiyā’mitadevatānaṃ
9593长老思惟已,遍观后宣说
Pabyākari parivitakka mavecca thero; ()
10
10.
9595以无余的人与天的大威力
Nissesamānusikadibbamahāmahehi
9596高举那被世尊所赞叹的身躯
Taṃviggahaṃ bhagavato’bhimahīyamānaṃ,
9597那些随从的不能胜任的国王们
Ukkhippa tāsamanuvattakamakallabhūpā
9598前往北方,在东北方向之前
Gantvāna uttaradisāya purassu’dīciṃ; ()
11
11.
9600以中间的中间道路,以北方为上方
Majjhenamajjha kamahinībharu muttarena
9601通过那城市的门而使之进入
Dvārena tassanagarassa pavesayitvā,
9602班杜喇巴嘉巴娣玛丽嘉听闻彼事后
Sutvāna bandhulapajāpatimallikā taṃ
9603立于门处,为新来客设置座位;
Dvāre ṭhitā’thanavakovidhānabbayāya; ()
12
12.
9605以香水沐浴,以大藤蔓
Dhotāya gandhasalilena mahālatābya-
9606装饰,以七宝庄严,极为辉耀,
Bhusāya sattaratanehi samujjalāya,
9607以具百福德相之心
Aṅgīrasassa satapuññavīlāsacittaṃ
9608遮覆身体,母舅得适当机会;
Chādesi gatta matulaṃ kaḷitāvakāsā; ()
13
13.
9610在马喇族的道路城市东方
Mallāna magganagarassa puratthimāyaṃ
9611存在着名为冠缚的塔庙,彼
Saṃvijjate makuṭabandhanacetiyaṃ yaṃ,
9612三界归依处的身体,从东方
Dehaṃ tilokasaraṇassa puratthimena
9613门出去后,在那里供奉;
Dvārena nikkhamiya tatra samappayiṃsu; ()
14
14.
9615彼时那连接处皆清净的城市
Sā yāvasandhisamalā nagarī tadāni
9616以曼陀罗花覆盖,达到遮蔽的程度
Mavdāravehi pihitā’bhavi channumattaṃ,
9617「诸王问导师之遗体应如何处理」
Pucchiṃsu satthu paṭipajjana mattabhāve
9618「阿难长老答曰:『诸地主,应如转轮王』」
Ānandathera matha bhumibhujā kathanti; ()
15
15.
9620「『如对转轮王之遗体如是处理』」
Dehe yatheva paṭipajjati cakkavatti-
9621「『对佛陀之遗体亦应如是处理』」
Rañño tatheva paṭipajjatha buddhadehe,
9622「彼如是说后,世尊之无病身躯」
Iccāha so bhagavato’tujarūpakāyaṃ
9623「彼等以新细棉布缠裹」
Te veṭhayuṃ ahatakāsikasāṭakehi; ()
16
16.
9625他们也用棉布包裹
Kappāsapaṭṭavihatehipi veṭhayiṃsu
9626如是以五百双衣布包裹后
Katvāna pañcasatadussayugehi evaṃ,
9627置于充满油的金瓮中
Pakkhippa telaparipuṇṇasuvaṇṇadoṇyā
9628以另一铁瓮覆盖彼瓮
Aññā’yasāya paṭikujjiya doṇiyā te; ()
17
17.
9630胜者之身体、火葬堆、已作堆积之业
Gattaṃ jinassa citakaṃ katacittakammaṃ
9631以花鬘藤蔓庄严、高百肘
Mālālatāvilasitaṃ satahatthamuccaṃ,
9632将二十块无病的沉香木材装满
Vīsādhikaṃ agarucandanadāruka puṇṇaṃ
9633装载于以荣耀战胜韦迦延德的
Āropayiṃsu siriyā jitavejayantaṃ; ()
18
18.
9635前往巴瓦城,名为库西那拉的马喇城
Pāvāya mallanagaraṃ kusiṇāranāmaṃ
9636大威力的迦叶长老龙象将前往,
Gantā mahāpabhutikassapatheranāgo,
9637与五百比丘一同出发
Bhikkhūhi pañcasatikehi pathokkamitvā
9638到达树根处,坐了片刻;
Rukkhassa mūla mupagamma khaṇaṃ nisīdi; ()
19
19.
9640有一位邪命外道,名为迦叶者,在路上行走时,
Addhānamagga mathakho paṭipajji tamhā
9641手持曼陀罗华,
Mandāravaṃ kusuma maññataro gahetvā,
9642见到玛哈巴沙后,问道:『乔达摩,你可知晓那位无上胜者?』
Ājīvako ta mahipassiya kassapākhyo
9643『乔达摩,你知道无量征服之义』——如是问道;
Jānāsi gotama manantajinantyapucchi; ()
20
20.
9645『友,世尊已般涅槃,
Āmāvuso bhagavato parinibbutassa
9646今日正是第七日。』因此我从彼处得此花。
Hontya’jja santadivasāti tatomayedaṃ,
9647当有人宣说『(天降)曼陀罗花』之时,
Mandāravaṃ kusuma māharitanti vutte
9648诸未离贪者,有人哭泣,有人悲啼哀号;
Kandiṃsu keci vilapiṃsu avītarāgā; ()
21
21.
9650在那(云集的)比丘大众之中,有一年迈而新近出家的须跋陀,
Tāya’cchi bhikkhuparisāya subhaddabuḍḍha-
9651他对大师怀有积怨,匆忙(趁此时机)剃发出家,
Pabbajjito sapadi satthari baddhavero,
9652此人乃是那位难以教诫的修行者——对于那位大沙门(的教法)而言——
Yo dubbaco yati mahāsamaṇena tena
9653『我等今已解脱!那曾以身语扰恼我等者,(如今再无人管束我们了)。』
Muttā mayaṃhi yadupaddutakāyavācā; ()
22
22.
9655「我们欲做之事,今当作之;」
Icchāma yaṃja maya midānikaroma taṃyaṃ
9656「我们不欲做之事,今不作之。」
Necchāma’dāni nakaroma mayaṃ tatomā,
9657「如是说已,具寿啊!」说已,
Sovittha mācavilapittha’ lamāvusoti
9658击打彼等,于胜者法轮中给予;
Vatvā pahāra madadī jinadhammacakke; ()
23
23.
9660马喇诸王冠所触足座——
Mallā narindamakuṭaṅakkitapādapīṭhā’-
9661愿彼之四肢不被征服而得涂抹。
Limpetu massa caturo cita mappasayha,
9662诸长老问阿努儒达,彼如是说:
Pucchiṃsu thera manuruddha mi’tabruvi so
9663「此处迦叶长老狮子已得燃火。」
Patte’dha pajjalati kassapatherasīhe; ()
24
24.
9665以法语击破忧恼心者,
Dhammāgadena hatasokahadehi yena
9666诸比丘以迦叶之力使导师火化堆得燃,
Bhikkhūhi satthucitako vasikassapavho,
9667彼前往苏跋德处,连同头顶,
Teno’pasaṅkami subhaddakathaṃ sasīse
9668如干柴堆,如矛,自以为是。
Sukkhāsanī’vu’rasi satti’va maññamāno; ()
25
25.
9670作右绕已,彼从第四禅出起,
Katvā padakkhiṇa madhiṭṭhahi so catuttha-
9671三度右绕世尊火葬堆,
Jjhānuṭṭhito bhagavato citakaṃ tivāraṃ,
9672合掌置于长老上首之头顶,破开之,
Baddhañjalī sirasi theravarassa bhetvā
9673彼等安立善安立之足迹;
Taṃ supakpatiṭṭhitapadāni patiṭṭhahiṃsu; ()
26
26.
9675长老众千人以手掌之甘露,对导师
Therāsahassa karatāmarasehi satthu
9676足花鬘作已作之供养,
Pādaṃsumāli vihitāhinipaccakāro,
9677沉没于香欲寻之彼岸海中
Omujji gandhavitakāparasāgaramhi
9678世间与彼生起之忧愁密林黑暗
Lokoca tappabhava sokaghanandhakāre; ()
27
27.
9680由长老所指示之火葬堆于一切处
Therenacāhinamite citako samantā
9681于直性之状态自己燃烧
Sampajjalittha sayamevu’tujattabhāve,
9682胜者之身灰不留余
Daḍḍhe jinassa masivā napichārikāsi
9683身骨之毒如其所应而残留
Sārīrikaṭṭhīvisaro’bhayathāvasiṭṭho; ()
28
28.
9685七枚舍利未散布者,乃额与颈之
Satteva nābhivakiriṃsu lalāṭagīvā
9686界、眼、齿、骨,牟尼之四齿舍利,
Dhātvakkhakaṭṭhi munino catudantadhātū,
9687悉达多碎片、米粒、绿豆大小者,
Siddhatthakhaṇḍakatataṇḍulamuggamattā
9688其余舍利以光明亦三分散布;
Sesā pabhāyapi tidhā pakiriṃsu dhātu; ()
29
29.
9690从火葬堆内出来,熄灭火葬堆之火焰者,
Nibbāpayiṃsu citakānala mantalikkhā
9691乃从拂尾扇、悦意之水流,
Nikkhamma cāmaramanohara nīradhārā,
9692从沙罗树周围取水,
Sāḷaddumehi salilāni tathā samantā
9693马喇人以香水熏染之水;
Mallā sugandhaparivāsitavārināpi; ()
30
30.
9695悬挂宝鬘与金鬘,
Olambamānamaṇidāmasuvaṇṇadāmaṃ
9696马喇王令张设种种彩幔与旗帜,
Cittabbitānamathabandhiyamallabhūpā
9697作妙香供养,于优良集会堂中
Katvā sugandhaparibhaṇḍa muḷārasanthā-
9698善敷设高贵迦尸毛毯;
Gāre susanthariya kojavakambalāni; ()
31
31.
9700从那处起,以名为咖玛咖德绑达那的厅堂
Taṭṭhānato kamakuṭabandhananāmasāḷaṃ
9701乃至以银与金的门楼
Yāvañjasaṃ rajatakañcanatoraṇehi,
9702以炒米等、以芭蕉与满瓶、以灯
Lājādinā kadalipuṇṇaghaṭehi dīpa-
9703以香与幢旗,周围装饰之后;
Dhūpaddhajehi parito patimaṇḍayitvā; ()
32
32.
9705那充满导师舍利的金瓮
Taṃ satthudhātuparipuṇṇa suvaṇṇadoṇiṃ
9706马喇人以庆典从道路城市迎取,
Mallāna maggapura māhariyu’ssavehi,
9707在白伞盖光辉照耀、如狮子吼般的
Setātapattalasite sarabhāsanamhi
9708以真珠宝石镶嵌装饰的那些(战象)上,
Muttāmaṇīhi khacite tahi mappayitvā; ()
33
33.
9710象头撞击象头,颈项撞击颈项,
Kumbhena kumbha mupahacca gaḷaṃ gaḷena
9711轮撞击轮,臂撞击臂,
Cakkena cakka mupahacca bhujaṃ bhujena,
9712以四军种的军队在周围
Rakkhaṃ vidhāya caturaṅginiyā samantā
9713建立守护,如同以金铠甲(守护)窗户一般。
Senāya hemakavacehi gavacchikaṃva; ()
34
34.
9715如是作了弓箭的遮护以及矛,
Katvevameva dhanurāvaraṇañca satti-
9716以手作笼,恭敬无上胜者的舍利,
Hatthehi pañjara manantajinassadhātū,
9717尊重、大供养、善作嬉戏,
Sammānayiṃsu sumahiṃsu susādhukīḷaṃ
9718与城中人民一起嬉戏七日;
Kīḷiṃsu sattadivasaṃ sahanāgarehi; ()
35
35.
9720未生怨王听闻此事后,
Sutvāna bhupati tamattha majātasattu
9721『我也是刹帝利族出身,与导师同族,』
Satthāhi khattiyakulappabhavo ahampi,
9722「我等亦应得身体部分之舍利」,因此
Sārīrabhāga marahāma mayampi tasmā
9723遣使者往马喇诸王处;
Pāhesi dūta matha mallanarādhipānaṃ; ()
36
36.
9725毗舍离之离车族诸主,
Vesālikā pacuralicchavibhubhujā ca
9726住于咖毕拉瓦图城之萨咖族诸主,
Sakyādhipā kapilavatthupurādhivāsī,
9727阿喇咖巴征服地之诸王,以及布喇亚村
Bhūpā’llakappavijite bulayāca rāma-
9728之国离亚诸王亦如是;
Gāmamhi koliyamahīpatayo tatheva; ()
37
37.
9730彼韦塔地巴城之地主
Yo veṭhadīpanagare dharaṇīsuro so
9731及巴韦亚诸王遣使于彼等
Pāveyyakā ca mahipā pahiṇiṃsu tesaṃ;
9732各遣使者人,以四军种
Paccekadūtapurise caturaṅginīhi
9733之军队,彼等亦被围绕而前来
Senāhi tepi nivutā’bhimukhībhaviṃsu; ()
38
38.
9735来至世尊自于村
Āgamma yena bhagavā sayameva gāma-
9736界伍巴瓦德那林般涅槃之处
Kkhetto’pavattanavane parinibbuto no,
9737「我等将得见」,马喇人等欲见胜者舍利之微尘
Dassāma no’ti jinadhātulavampi mallā
9738遣送使者,心怀高慢,拒绝劝告;
Pāhesu munnatimanā paṭisāsanāni; ()
39
39.
9740彼王都城,由自国王为首者等
Sā rājadhāni nijarājapurakkhatāhi
9741以战场勇士四军种之军队
Saṅgāmasūracaturaṅginivāhinīhi,
9742为战斗而束缚争执者等,刹那间前往
Yuddhāya baddhakalahāhi khaṇaṃjagāma
9743如越岸界而逃之水无有差别;
Velātivattapalayambudhinibbisesaṃ; ()
40
40.
9745彼于阎浮提中,具稻谷之量与稻谷之慧者
Yo doṇabhusurasudhī bhavi jambudīpe
9746为诸王所礼敬其足,善作恭敬者
Rājūhi pūjitapado sunisammakārī,
9747彼名为多纳咖迦,教诫众会众
So doṇagajjanamakā kaparisaṃ vinento
9748二诵品至此,玛哈瓦咖游戏庄严
Dvebhāṇavāramita māhavakeḷisajjaṃ; ()
41
41.
9750闻彼老师之教诫后
Sutvā’nusāsana mathācariyassa tassa
9751一切地主诸王,皆乐于和合
Sabbe samagganiratā vasudhādhināthā,
9752「请为我们的利益而分配」,诸天人以平等心如是说
Atthāya no vibhajathā’ti samena tumhe
9753「舍利的八份」,他们如是说;
Dhātūna maṭṭhapaṭiviṃsaka mabruviṃsu; ()
42
42.
9755因为漏尽者以自身、以火葬柴堆、以颈部
Khīṇāsavo hi sarabhū citakena gīvā-
9756集聚舍利,为了世间的利益,在那里
Dhātuṃ samāhariya lokahitāya yattha,
9757在兰卡岛,大地庭院的塔王辉耀
Laṅkāya bhāti mahiyaṅgaṇathūparājā
9758在那吉祥的宝塔胎藏中被安置;
Tasmiṃ samappayi subhe maṇithūpagabbhe; ()
43
43.
9760名为克玛的人从火葬堆中取得左牙——
Khemavhayo citakato vasi vāmadāṭhā-
9761取得舍利后,献给迦陵伽国王,
Dhātuṃ samaggahiya’ dāsi kaliṅgarañño,
9762婆罗门多那,准备好分配舍利,
Doṇodvijo bhariya dhātuvibhāgasajjo
9763在包裹之中,安置了右牙舍利;
Veṭhantare nidahi dakkhiṇadantadhātuṃ; ()
44
44.
9765婆罗门的牙齿塔,以发髻银制成,
Dāṭhaṃ jaṭārajatacetiyagaṃ dvijassa
9766那右牙,天王萨咖取走了,
Taṃ dakkhiṇakkhaka mapāhari devarājā,
9767多那以金制之多那器盛满
Doṇo suvaṇṇamayadoṇimavāpuritvā
9768为彼等分配,给予均等之舍利;
Tesaṃ vibhajja samabhāgamadāsidhātu; ()
45
45.
9770彼等诸王各于自己领域中安置
Te bhubhujā sakasakevisaye vidhāya
9771供养胜者舍利所藏之塔
Sampūjayiṃsu jinadhātunidhānathūpe
9772摩利亚刹帝利取得炭灰后
Aṅgāra māhariya moriyakhattiyā’tha
9773多那亦以金制之瓶造塔;
Doṇopi hemamayakumbha makaṃsu thupe; ()
46
46.
9775见已,彼之大威力遍于彼彼处,
Disvāna tassapamahāvasi tatthatattha
9776于界之间隙,又取于拉玛村,
Dhātvantarāya matha gaṇhiya rāmagāme,
9777除了度那所量之舍利,未生怨
Aññatra doṇa mitadhātu majātasattu-
9778王为坚固安置舍利,给予足处;
Rañño thiraṃ nidahituṃ padadāsi dhātu; ()
47
47.
9780八八增长之容器塔胎中,
Aṭṭha’ṭha vaḍḍhitakaraṇḍakathūpagabbhe
9781诸地主所投入之舍利大宝藏,
Pakkhippabhumipati dhātumahānidhānaṃ,
9782彼长老龙护,在此穿刺毒蛇,
So theranāgasaraṇo pavidhāsi vāḷa-
9783天王在此缝合桑喀帝衣;
Saṅghāṭayanta miha yojayi devarājā; ()
48
48.
9785阿首咖王,闻名于胜利阎浮洲,
Rājā asokavidito sirijambudīpe
9786从彼处取来导师舍利,
Tamhā samāhariya satthu sarīradhātu,
9787令造八万四千塔,
Kārāpayī caturasitisahassathūpe
9788智者玛兴德长老,彼时亦住此洲;
Dhīmā mahindavasi dīpamimaṃ tadā’pa; ()
49
49.
9790由天人所爱帝须王
Devānamādipiyatissanarādhipena
9791于塔中安置胜者舍利标志达一巴德量,
Thūpe vidhāya jinadhātacihapattamattā,
9792展开安立的胜利菩提树枝——
Vitthāritā paṇihitā jayabodhisākhā-
9793左右守护石制巴德舍利;
Vāmetarakkhakasilāmayapattadhātu; ()
50
50.
9795而彼有孙名阿巴耶,燃烧炽盛威光者,
Nattā pana’ssa abhayo jalituggatejo
9796彼于恶村中行,渡战海者,
Yo duṭṭhagāmini raṇambudhipāragāmī,
9797王于阿努拉达城,作城主之王,
Rājā’nurādhanagare nagarādhirāje
9798令兰卡无垢,成就王权;
Katvāna laṅkamakalaṅkamakāsirajjaṃ; ()
51
51.
9800为兰卡女之乳房圆满无异,
Laṅkaṅganāya kucamaṇḍalanibbisesaṃ
9801金鬘摩图喇,以宝辉耀,
Sovaṇṇamāli matulaṃ ratanujjalantaṃ,
9802彼塔王作坚固不动,
So thuparāja makari thira mappayitvā
9803舍利供养,造作佛像形。
Dhātuppabandha mabhinimmitabuddharūpaṃ; ()
52
52.
9805以身舍利及其他殊胜塔,兰卡
Sārīrikehi’tarathupavarehi laṅkā-
9806大地之上,摩尼宝珠与金鬘为饰,
Bhumitthi moḷimaṇi kañcanamālināma
9807施予天界与解脱之乐的殊胜塔王,
Saggāpavaggasukhado vara thūparājā
9808愿彼辉耀,直至舍利般涅槃时;
So yāva dhātuparinibbutiyā vibhātu; ()
53
53.
9810具神通威力,超越医术,胜者之舍利
Iddhānubhāva madhikicca jinassa dhātu-
9811身体,无有供养,应受恭敬之处,
Kāyo’pahārarahito garukāraṭhānaṃ,
9812到达彼处后,在中间隐没之时
Patvā tahiṃtahi mathantaradhānakāle
9813将移往此金色玛离图巴者
Yo saṅkamissati’ha kañcanamālithupaṃ; ()
54
54.
9815彼前往龙岛后,从彼处
So nāgadīpamupagamma tatovidhātu-
9816从龙世间与龙住处、从三十三天宫
Lokā ca nāgabhavanā tidasālayamhā,
9817出来,化作无比的佛陀形相
Nikkhamma nimmita nirūpamabuddharūpo
9818将在善庄严的菩提道场成为聚集
Rāsi bhavissati sumaṇḍita bodhimaṇḍe; ()
55
55.
9820诸佛威力所生之新燃火焰网
Buddhānubhāvapabhavā’bhinavaggijālā-
9821以花鬘点燃界所成之身性时
Mālāhi pajjalitadhātumayattabhāve,
9822彼时即使极微亦不见有余
Tāvānu’mattamapi dissati nāvasesaṃ
9823作已,于界般涅槃中必将如是
Katvāna dhātuparinibbuti hessateva; ()
56
56.
9825诸佛足迹,阿拉汉等功德清净
Buddhāpadāna marahādiguṇavadātaṃ
9826诸善士以信一次又一次忆念此
Bhatyā punappuna mimaṃ sarataṃ sataṃ bho,
9827心被烦恼所缠时,成为正直,
Cittaṃ kilesapariyuṭṭhita mujjubhūtaṃ
9828必定如善锻炼之金,达至清净;
Addhā sudhantakanakaṃva visuddhimeti; ()
57
57.
9830由心之光明,寻与伺之法
Cittojutāyapi vitakkavicāradhammā
9831运转,以导师功德之积集为行境,
Vattanti satthuguṇasañcayagocarā’tha,
9832生起殊胜之喜,及身心之
Saṃjāyate pavurapīti ca kāyacitta-
9833轻安,由于离昏沉睡眠,生起乐与定。
Passaddhi niddarathatāya sukhaṃ samādhi; ()
58
58.
9835因其甚深性,及依彼而有之功德海洋,
Gambhīratāya tadadhīnaguṇaṇṇavassa
9836因已除诸盖,而成就远离,
Niddhutanīvaraṇato pavivekabhūtaṃ,
9837瑜伽者应获得近行,或禅那之影像,
Chāyetha jhānamupacāra mathā’dhigacche
9838及能生彼之圣道支分;
Tappādakaṃ ariyamga phakhalañca yogī; ()
59
59.
9840随顺彼极美妙之行相,
Tassā’ticārucaritassaraṇānuyutto
9841对导师具恭敬与信心者,确实会成就。
Hotevava satthari sagāravasapakpatisso,
9842应证得信根等之成熟
Saddhindriyādi pariṇāmagato’dhigacche
9843多喜悦之善者应得福德之流
Pītippamodabahulo kusalo’bhisandaṃ; ()
60
60.
9845彼之存在如同大师之塔庙
Satthussa cetiyagharaṃva tadattabhāvo
9846应受供养,且能忍受恐怖畏惧之苦
Pūjāraho ca bhayabheravadukkhasayho,
9847有惭耻心有畏者应得共住之想
Lajji ca bhīru labhate sahavāsasaññaṃ
9848应成为天界与解脱之财富之分享者
Saggāpavaggavibhavassa bhaveyya bhāgī; ()
61
61.
9850在兰卡岛拉卡巴提伽玛最胜村的田地中,
Laṅkāya lakkhapatigāmavaramhi khettā-
9851由拉玛王所统治,以功德庄严为饰,
Rāmādhipena guṇabhusaṇabhusitena,
9852以广传无垢名声而闻名,从瓦利村出生,
Vikhyātanimmalayasovisarena valli-
9853守护众会者;
Gāmubbhavena parisāvacarakkhamena; ()
62
62.
9855以长老之善巧方便,名为跋德德桑喀难德,
Therenu’pāyacaturena bhadattasaṅghā-
9856尊贵的导师,具足尊重之态,
Nandābhidhena garunā garubhāvagena,
9857以弟子之肩承载,如同自己的眼睛
Sissoraso’panayanena nijaṃva nettaṃ
9858施设守护,为增长而被派遣者;
Rakkhaṃ vidhāya mabhivuddhiya mappito yo; ()
63
63.
9860舍弃生命,三次渡海
Yo jīvitampi nirapekkhiya tambapaṇṇī-
9861来到此铜叶岛,与诸大德同住,
Dīpaṃ tivāra mavatiṇṇa mimaṃ vasīhi,
9862以镶嵌真珠宝石、成就最上悉地之
Muttāmaṇīhi khacitena namahagghasiddhagī-
9863歌颂偈颂,尊崇胜者牙舍利;
Caṅgoṭakena mahituṃ jinadantadhātuṃ; ()
64
64.
9865以戒为重、名为瓦基拉的寺院主
Sikkhāgaruṃ vajiranāma vihārasāmiṃ
9866王中之王的导师、持幢者、瑜伽士
Rājādhirājagurulañchadharaṃ yatindaṃ,
9867依止而受达上后,于法中
Katvānu’pajjhamupasampādamāpa dhamma-
9868渡越,得可爱、极可爱之国
Majjhetu motariya rammamarammaraṭṭhaṃ; ()
65
65.
9870由父足所得之羊所增长
Saṃvaḍḍhitaṃ pitupadādhigatena meṇḍuna
9871王以自己的善妙智欢喜
Raññā pasīdiya kusaggadhiyā sakāya,
9872无余通达一切教法之应知法,
Sissaṃ asesapariyattidharassa ñeyya-
9873亦通达法之增上者,僧伽之王;
Dhammābhivaṃsaviditassa’pi saṅgharañño; ()
66
66.
9875名为相应部诵者之增上,
Saṃjayuttabhāṇakakumārabhivaṃsanāmaṃ
9876持王中之王迦楼罗幢者,善坚固者,
Rājādhirājagarulañchadharaṃ sudhīraṃ,
9877长老之牛王,尊重善行道者,尊重者,依止彼,
Therāsabhaṃ supaṭipattigaruṃ garuṃ yo
9878于法与律中达至通晓;
Nissāya dhammavinaye paṭutaṃ jagāma; ()
67
67.
9880于吉祥湖、孔雀顶名城、殊妙之处
Lakkhīsare moraṭunāmapure suramme
9881以生为自在者众人眼目之种姓而生,
Jātena issarajanāyananamhi jātyā,
9882以三十八年为量之年龄功德,
Vassaṭṭhatiṃsaparimāṇavayoguṇena
9883以巴萨纳杜拉城行处村落而行者;
Pāsāṇadūrapuragocaragāmikena; ()
68
68.
9885以彼无畏等悲宝为名——
Tenā’bhayādikaruṇāratanābhidhānā-
9886以拉玛主、群诵者身份者,
Rāmādhipena gaṇvācakābhāvagena,
9887以极净显佛功德等之意趣
Saṃsuddhabuddhaguṇādīpanatapparena
9888以渡越轮回大海之志愿
Saṃsārasāgarasamuttaraṇāsayena; ()
69
69.
9890生起喜悦欢喜,由名为慧喜之沙门
Pītippamodajananaṃ samaṇena medhā-
9891名为难德之诗人,诸诗象之中
Nandābhidhena kavinā kavikuñjarānaṃ,
9892日种胜者王功德之连结
Ādiccabandhujinarājaguṇappabandha-
9893净句之阐明故事之身
Suddhāpadānaparidīpakathāsarīraṃ; ()
70
70.
9895声论、史书、辞典、韵律学、
Saddānusāsani’tihāsanighaṇṭuchando-
9896修辞精要、阿毗达摩、深奥义理、
Laṅkārasāra mabhidhammakathāgabhīraṃ,
9897施予天界与解脱之乐、超越三十三天、
Saggāpavaggasukhadaṃ samatiṃsasaggaṃ
9898具足注释、词语运用恰当合宜;
Vyākhyāsameta manurūpa padappayogaṃ; ()
71
71.
9900二千偈颂结构交织、胜者世系之灯无碍、
Dvisahassabandhasamākulaṃ jinavaṃsadīpmanākulaṃ
9901所造已圆满、此圆满乃最上论著之顶严。
Racitaṃ samāpa samāpanaṃ paramaṃpabandhasiromaṇiṃ,
9902在吉祥月之吉祥日,如来无障碍地
Subhamāghamāsikavāsare nirupaddavena tathāgate
9903般涅槃,距今已过二千二百六十四年;
Parinibbute dvisahassasaṭṭhicatussatodayahāyate; ()
2043如是,由名为美德喜之行者所造,能令一切诗人心生欢喜之因,于《胜者史灯》中,近因品,世尊舍利般涅槃事之阐明,第三十章。
Iti medhānandābhidhānena yatinā viracite sakalakavijana hadayānandadāna nidāne jinavaṃsadīpe santikenidāne bhagavato dhātuparinibbānappavattiparidīpo tiṃsatimosaggo.
9905第三 有余近因分。
Sātireko santikenidānabhāgo tatiyo.