胜者行状
胜者行传
Jinacaritaya
1礼敬彼世尊、阿拉汉、正自觉者
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa
1
1.
3顶礼至尊至胜的尊者;
Uttamaṃ uttamaṅgena namassitvā mahesino;
4涅槃如甘露之莲,纯净温润,善人与之为伴;
Nibbāṇamadhudaṃ pādapaṅkajaṃ sajjanālinaṃ.
2
2.
6是世间最甚迷惑中破坏黑暗的法之光明者;
Mahāmohatamaṃ loke dhaṃsentaṃ dhammabhākaraṃ;
7显现出巨大神威之威德,是法王光明永不动摇;
Pātubhūtaṃ mahātejaṃ dhammarājodayācale.
3
3.
9于众生心念如净水生出清净莲花般,常恒安稳美好;
Jantucittasare jātaṃ pasādakumudaṃ sadā;
10觉悟者以及受尊敬之僧众,如光芒流泻般持守戒律。
Bodhentaṃ saṅghavandañca silorukiraṇujjalaṃ.
4
4.
12那里,善于分辨者已深谙圣者的行为,知其有益;
Tahiṃ, tahiṃ suvitthiṇṇaṃ jinassa caritaṃ hitaṃ;
13我概述讲说,为了常时勤于思念。
Pavakkhāmi samāsena sadā’nussaraṇatthiko.
5
5.
15那对所有有情众生来说,堪称难得的吉祥境界是极佳之地;
Paṇitaṃ taṃ sarantānaṃ dullabhampi sivaṃpadaṃ;
16在世间享受财物的获得中,哪有不得而论哉?
Adullabhaṃ bhave bhogapaṭilābhamhi kā kathā?
6
6.
18因此,当我思考此事,我心中即发出若言语般的意念;
Tasmā taṃ bhaññamānaṃ me cittavuttapadakkamaṃ;
19此意念美好、甜蜜、纯净,犹如悦耳的声音之蜜。
Sundaraṃ madhuraṃ suddhaṃ sotusotarasāyanaṃ.
7
7.
21善于听闻觉悟之法,正确领受后持之不舍,持续不断。
Sotahatthapuṭā sammā gahetvāna nirantaraṃ;
22远离老死之苦,圣贤应如是安住享用。
Ajarāmarami’cchantā sādhavo paribhuñjatha.
8
8.
24四百千万个劫的时间里,
Kappasatasahassassa catunnaṃ cā’pi matthake;
25无量无边的居所,常为一切善愿者所依。
Asaṅkheyyānamā’vāsaṃ sabbadā puññakāminaṃ.
9
9.
27富有各种宝物,聚集众多人民;
Nānāratanasampannaṃ nānājanasamākulaṃ;
28经过装饰斑斓,以彩色宝石点缀,建有华贵花门。
Vicittāpaṇa saṃkiṇṇaṃ toraṇa gghika bhūsitaṃ.
10
10.
30以十声和谐的歌声,如同天帝宫殿般庄严;
Yuttaṃ dasahi saddehi devindapurasannibhaṃ;
31那座城池名为无死城,清丽秀美,极为优秀。
Puraṃ amarasaṅkhātaṃ ahosī ruciraṃ varaṃ.
11
11.
33彼处生于婆罗门族裔,受天下人敬仰;
Tahiṃ brāhmanvaye jāto sabbalokābhipūjito;
34心怀宏伟,智慧广大,仪表俊美,令人欢喜。
Mahādayo mahāpañño abhirūpo manoramo.
12
12.
36名为苏敏达,智慧深广,通达诸见苦海彼岸;
Sumedho nāma nāmena vedasāgarapāragū;
37你是众师之师,在终结时为胜利导师。
Kumāro’si garūnaṃ so avasāne jinaṃkuro.
13
13.
39如盐巴增益者所表明的,无量财富;
Rāsivaḍḍhakamaccena dassitaṃ amitaṃ dhanaṃ;
40在众多数百腹中积聚的,必定是那个所显现的。
Anekasatagabbhesu nicitaṃ taṃ udikkhiya.
14
14.
42积聚财富之后,唉,我的父母啊;
Dhanasannicayaṃ katvā aho mayhaṃ pitādayo;
43他们已去,在一月之内,也未曾接受这个白昼。
Gatā māsakame’kampi nevā’dāya divaṃ iti.
15
15.
45有要紧的事情被急迫地提醒,如此表明他的品质;
Saṃvegamu’payāto’vacīmantesī’ti guṇākaro;
46我已得此财富本质,然欲离去,此事尚当适宜于我。
Dhanasāraṃ ihaṃ gayha gantuṃ yuttanti me pana.
16
16.
48入室后坐定,在美丽而幽静的内室中;
Rahogato nisīditvā sundare nijamandire;
49虽观自身体内的过失,仍自我劝导。
Dehe doso udikkhanto ovadanto’pi attano.
17
17.
51分裂、痛苦的生起及痛苦本身亦如此;
Bhedanaṃ tanunodukkhaṃ dukkho tasso’dayo’pi ca;
52生之法、老之法、病之法,我的法也。
Jātidhammo jarādhammo vyādhidhammo ahaṃ iti.
18
18.
54依此观察诸恶疾于此身中,种种各异;
Evamā’dīhi dehasmiṃ disvā dose anekadhā;
55先前曾摇击铜锣,宣告并告知国王。
Pure bheriṃ carāpetvā ārocetvāna rājino.
19
19.
57以凶猛狮吼的香气,如乞食者蜂拥而至;
Bherinādasugandhena yācakālisamāgate;
58诸众生因施舍之火而心神被熏陶。
Dānakiñjakkhaoghena sattāhaṃ pīnayī tato.
20
20.
60施舍集聚如雨滴般落下,即使坠落也令人心碎;
Dānaggahimabindūnaṃ nipātenā’pi dhaṃsanaṃ;
61远方观望那宝珠荟萃的花园。
Ayātaṃ taṃ viloketvā ratanambujakānanaṃ.
21
21.
63亲族集会哭泣,热泪如淋雨般洒落丛林;
Rudato ñātisaṅghassa jalitānalakānanā;
64如大象般离家出走,意趣盎然。
Gajindo viya gehamhā nikkhamitvā manoramā.
22
22.
66伟大的勇士前往了喜马拉雅山,
Mahantaṃ so mahāvīro upagañchi himālayaṃ;
67那里弥漫着檀香、乳香和麝香的芬芳。
Haricandanakappūrāgarugandhehi vāsitaṃ.
23
23.
69布满了茂盛的树木,如番石榴、樱花、梧桐扇叶等,
Suphallacampakāsokapāṭalītilakehi ca;
70还有开花的果实树,以及榕树、金丝桃等众多树木装点其间。
Pūgapunnāganāgādipādapehi ca maṇḍitaṃ.
24
24.
72由狮子、虎、豹以及照亮黑暗的强大鸟兽所掌控,
Sīhavyagghataracchehi ibhadīpikapīhi ca;
73还有马群为首的多种野兽和许多山林动物汇聚其间。
Turaṅgamādinekehi migehi ca samākulaṃ.
25
25.
75被鹭鸟啄嗑和天鹅幼雏啄弄所搅扰。
Sāḷikāravihaṃsehi haṃsakoñcasuvehi ca;
76被鸽子、鹭鸶等禽鸟啼叫扰乱。
Kapotakaravīkādisakuntehi ca kūjitaṃ.
26
26.
78又有被夜叉、罗刹、香薰天人及林中天人侵扰。
Yakkharakkhasagandhabbadevadānavakehi ca;
79并且被具足神通胜解诸鬼神所侵扰。
Siddhavijjādharādīhi bhūtehi ca nisevitaṃ.
27
27.
81如同山林映照内心之影,明朗清晰,且琳琅闪耀;
Manosīlindanīlorucārupabbatapantihi;
82或由多种地天聚集,盛大辉煌地供养乃至宣说。
Sajjhuhemādinekehi bhūdharehi ca bhāsuraṃ.
28
28.
84有金刚宝石砌成的多宝塔台,
Suvaṇṇamaṇisopānanekatitthasarehi ca;
85并且装饰华美,有众多天女在此嬉戏。
Sobhitaṃ tattha kīḷantanekadevaṅganāhi ca.
29
29.
87凭着清凉甘露所滋润流淌的泉水,
Sītasīkarasañchannanijjharānaṃ satehi ca;
88以及奇丽的琴鸟伴舞之处,熠熠生辉。
Kiṇṇaroragaraṅgehi rammehi virājitaṃ.
30
30.
90施以宝石镶嵌的台阶与亭阁,
Sikhaṇḍisaṇḍanaccehi latānaṃ maṇḍapehi ca;
91饰以洁白细沙组成的花环加以点缀。
Setavālukasañchannamālakehi ca maṇḍitaṃ.
31
31.
93黄金珠宝等各种珍宝伫立堆积,
Suvaṇṇamaṇimuttādi anekaratanākaraṃ;
94成为欲望之人的乐园与福田。
Icchantānaṃ janālīnaṃ puññakiñjakkhamā’layaṃ.
32
32.
96智者持戒斋戒,自制节欲而勤修,
Tama’jjhogayha so dhīro sahassakkhena māpite;
97见于山巅林边,隐居于树林茂密之处。
Disvā isiparikkhāre paṇṇasālavare tahiṃ.
33
33.
99持执正念,专心内在修行,心无散乱;
Isivesaṃ gahetvāna viharanto samāhito;
100七日之内,具足五种超凡通达与八种神通。
Sattāha’bbhantare pañca abhiñña’ṭṭhavidhā’pi ca.
34
34.
102勤苦修习以达到究竟的安乐,恒用热忱与坚忍;
Uppādetvā samāpattisukhene’ca tapodhano;
103于某日空中行走,观察众生犹如须弥山般广大。
Nabhasā divase’kasmiṃ gacchanto janataṃ isi.
35
35.
105见到净水纯洁如洁净之乳,随后穿越天空;
Sodhentama’ñjasaṃ disvā otaritvā nabhā tahiṃ;
106于是众生询问,为何他要净化那污秽之乳?
Iti taṃ janataṃ pucchi kasmā sodhetha añjasaṃ.
36
36.
108聪慧者啊,你未曾认识那如来,即光明之灯;
Sumedha tvaṃ najānāsi dīpaṅkaratathāgato;
109如来降生,觉悟无上正觉,转动无上的法轮。
Sambodhimu’ttamaṃ patvā dhammacakkama’nuttaraṃ.
37
37.
111放逸于世间时,行者持守清净法要;
Pavattetvāna lokassa karonto dhammasaṅgahaṃ;
112游乐于美妙瓦萨之所,居于光明清净处。
Rammaṃ rammapuraṃ patvā vasatī’ha sudassane.
38
38.
114以百千比丘净洁四众,
Bhikkhusatasahassehi catūhi vimalehi taṃ;
115以此供养布施,我们为世间领袖。
Nimantayimha dānena mayaṃ lokekanāyaka.
39
39.
117为迎接其来,尊者守护正道;
Tassa āgamanatthāya maggaṃ sodhema cakkhuma;
118闻者因此得乐,众人言语称赞。
Iti sotassa so tassa sukhaṃ dento jano’braviṃ.
40
40.
120听闻『佛陀』一词时,内心生起最胜的欢喜,
Buddho’ti vacanaṃ sutvā pītiyo’daggamānaso;
121此喜能与之相合,成为内心不生疑惑之证据。
Sakabhāvena saṇṭhātuṃ nevasakkhi guṇākaro.
41
41.
123由此起心动念,智者以柔和之力恳求外地居民;
Tenā’raddhañjasā dhīro yācitvāna padesakaṃ;
124获知不平之地后,便着手使之平整如一。
Labhitvā visamaṃ ṭhānaṃ samaṃ kātuṃ samārabhi.
42
42.
126并非仅装饰其地方,
Nā’laṅkateyeva tahiṃ padese,
127而是由世间唯一主宰萨咖天帝以其三叉戟所加护持。
Lokekanātho sanarāmarehi;
128普遍受敬仰、利益众生之大神,
Sampūjito lokahito mahesi,
129应当与之和合,共同行持解脱之道。
Vasīhi saddhiṃ paṭipajji maggaṃ.
43
43.
131如六牙毒蛇之网中燃烧的如来,
Chabbaṇṇaraṃsijālehi pajjalantaṃ tathāgataṃ;
132亲见而来,欢喜思惟不已。
Āgacchantaṃ tahi disvā modamāno vicintayi.
44
44.
134今若智者为此搭建桥梁,造就道路,
Yannūni’massa dhīrassa setuṃ katvāna kaddame;
135众人当于此中自净,自入圣众,归依大神。
Sakattānaṃ nipajjaye sasaṅghassa mahesino.
45
45.
137长久以来我常怀清净心,此心是为我利益与安乐所成。
Dīgharattāma’laṃ taṃ me hitāya ca sukhāya ca;
138如此思惟之后,我便安然坐下,犹如觉者之根基庄严稳固。
Icce’vaṃ cintayitvāna nipanno’so jinaṅkuro.
46
46.
140觉悟之后,目睹那柔和如莲之明净眼睛;
Pabodhetvāna disvāna cārulocanapaṅkaje;
141于是又思维如是,安住坚定不动的心。
Puna’pe’vaṃ vicintesi nipanno dhitimā tahiṃ.
47
47.
143若我今生得以一心不乱,速断生死轮回之苦;
Iccheyyaṃ ce’hama’jje’va hantvā’nantaraṇe bhave;
144当成为僧团中新生弟子,进入那极上之城。
Saṅghassa navako hutvā paviseyyaṃ puraṃ varaṃ.
48
48.
146因何不以断除烦恼苦为他欲求?
Kima’ññātakavesena klesanibbāpaṇena me;
147此即佛,我既成佛,在世间无有能胜者。
Ayaṃ buddho’va’haṃ buddho hutvā loke anuttaro.
49
49.
149度脱众生离苦涂,济彼生死苦海中;
Janataṃ dhammanāvāya tāretvāna bhavaṇṇavāva;
150引领至涅槃境,无上安住已圆满。
Nibbāṇapuramā’netvā seyyaṃ me parinibbutaṃ.
50
50.
152持此思惟之后,立定在所当作之处;
Icce’vaṃ cintayitvāna nipanno kaddame tahiṃ;
153如同金色莲花般盛开,其相庄严美妙无比。
Suvaṇṇakadalikkhandhasannibho so’ti sobhati.
51
51.
155身披六十二根毛而光洁无瑕,
Chabbaṇṇaraṃsīhi virājamānaṃ,
156见此世人具如来本性;
Disvā manuññaṃ sugatattabhāvaṃ;
157以刚正的心生起欢喜,
Sañjātapītīhi udaggacitto,
158智者以正觉之光明照耀渴望。
Sambodhiyā chandama’kāsi dhīro.
52
52.
160来到彼处之地,坐于泥泞之中;
Āgantvāna tahiṃ ṭhānaṃ isiṃ paṅke nipannakaṃ;
161虽然成为世界的桥梁,然自身却如暗黑之桥。
Lokassa setubhūto’pi setubhūtaṃ tama’ttano.
53
53.
163彼见彼坚立者,则立于世间的主宰者之上;
Disvā ussīsake tassa ṭhatvā lokekasetuno;
164如世间的眼目,智慧而坚定,正如迪巴迦如来的那样。
Lokekalocano dhīro dīpaṅkaratathāgato.
54
54.
166名为乔达摩者,此未来世将成为正觉者;
Gotamo nāma nāmena sambuddho’yaṃ anāgate;
167曾对诸弟子及先贤预言此事。
Bhavissatīti vyākāsi sāvake ca purādike.
55
55.
169说此已毕,并与僧团同行绕行此圣地;
Idaṃ vatvāna katvāna sasaṅgho taṃ padakkhiṇaṃ;
170以八手合十恭敬,布满鲜花,极为爱敬赞誉。
Pūjesi aṭṭhamuṭṭhihi kusumehi guṇappiyo.
56
56.
172如是,因其坚固坚如城墙的护卫,众僧团犹如世间的引导者;
Iti kātūna pāyāsi sasaṅgho lokanāyakova;
173名为拉摩迦的城镇,乃由拉摩园林住宅所构成,
Rammakaṃ nāma nagaraṃ rammārāmālayālayaṃ
57
57.
175闻得如来之语后,起身沿着泥泞之路;
Jinassa vacanaṃ sutvā uṭṭhahitvāna paṅkato;
176心怀欢喜,受到天众以花等供养。
Mudito devasaṅghehi kusumādīhi pūjito.
58
58.
178坐于花座之上,满足安稳;
Pallaṅkamā’bhujitvāna nisīdi kusumāsane;
179为大苦行者、大智慧者、明达善根者、调伏根身者。
Mahātapo mahāpañño sumedho damitindriyo.
59
59.
181天人在十万由旬的天地中欢喜,
Devā dasasahassesu cakkavāḷesu moditā;
182克服一切烦恼,端坐于花座上那位智者。
Abhitvaviṃsu taṃ dhīraṃ nisinnaṃ kusumāsane.
60
60.
184当时他端坐于端正庄严的佛陀宝座上;
Nisinno upadhāresi dhamme buddhakare tadā;
185不论是上方或下方,或四方八面,均观察审视。
Kimuddhaṃ vā adho vā’pi disāsu vidisāsu ca.
61
61.
187如此观察遍察诸法界,
Icce’vaṃ vicinanto so sakalaṃ dhammadhātukaṃ;
188见到因缘众生中首先的施舍波罗蜜。
Addakkhi sakasantāne paṭhamaṃ dānapāramiṃ.
62
62.
190如是探求,通达至高无上的波罗蜜者;
Evame’vaṃ gavesanto uttariṃ pāramī vidū;
191观察诸波罗蜜,于己智慧之眼洞彻显现。
Sabbā pāramiyo disvā attano ñāṇacakkhunā.
63
63.
193在轮回中流转者,忍受诸多苦难;
Saṃsāre saṃsaranto so bahuṃ dukkhaṃ titikkhiya;
194探求安乐,内心清净,充满施舍波罗蜜。
Gavesanto’mataṃ santo pūretvā dānapāramiṃ.
64
64.
196犹如七根树木,或如宝珠般的欲望者;
Sattanaṃ kapparukkho’va cintāmaṇi’va kāmado;
197随心所欲,任意给予,而所施乃最佳。
Icchiticchitamannādiṃ dadanto dadataṃ varo.
65
65.
199有智慧者布施许多星辰于天空这明朗之处;
Tārakāhi bahuṃ katvā nabhe cāruvilocane;
200此人断然展开布施,令乞者心生欢喜。
Uppāṭetvā dadaṃ dhīro yācakānaṃ pamodito.
66
66.
202大地乃至海水亦不及他给予的更多;
Mahiyā paṃsuto cā’pi samuddodakato’dhikaṃ;
203他甚至施予自己的身体与鲜血。
Dadaṃ sarīramaṃsañca lohitampi ca attano.
67
67.
205他以泥土装饰头部,涂抹后变得更加华美壮丽;
Molinā’laṅkate sīse’dhikaṃ katvā sineruto;
206他摇动大地,令世间诸声如雷震动。
Kampayitvā mahiṃ dento sute cā’pi sakaṅgatāva.
68
68.
208圆满实施戒、业、慧等诸法,成就诸种波罗蜜多;
Sīlanekkammapaññādī pūretvā sabbapāramī;
209虽处于苦难之境,然终得超脱此苦;
Vessantarattabhāve’ vampatvā tambhā cuto pana.
69
69.
211生于诸天宫苑美妙的忉利天城,
Uppajjitvā surāvāse sundare tusite pure;
212久住不退,具足无上的殊胜功德;
Vasanto suciraṃ kālaṃ bhutvānā’tantasampadaṃ.
70
70.
214以合掌礼敬诸天,被诸天神恭敬称颂为诸天之上尊;
Katañjalīhi devehi yācito dipaduttamo;
215成就了觉悟的伟大英雄,这时由汝等起始。
Sambodhāya mahāvīra kālo tuyhantiādinā.
71
71.
217观察后了知时间初始,显现觉悟的时间现前;
Viloketvāna kālādiṃ ñatvā kālanti bodhiyā;
218将园林庄严赠予天众僧团;
Paṭiññaṃ devasaṅghassa datvā nandanakānanaṃ.
72
72.
220往返于天众僧团之间,行至彼岸已断流转;
Gantvāna devasaṅghehi sugatiṃ gacchi’to cuto;
221以广博智慧调伏邪境,由此得离此而安;
Abhitthuto mahāpañño cavitvāna tato idha.
73
73.
223庄严而健壮,如骏马奔驰其间喧闹;
Susajjitaṅgoruturaṅgamākule,
224形态各异,具足多种色彩光泽的修饰;
Vicittanānāpaṇapaṇyasampade;
225俊美如高峰上的君王,
Manoramuttuṅgajindarājite,
226辉煌庄严如牌楼上的狮子。
Vibhūsite toraṇaketurāsihi.
74
74.
228装饰华丽如宽广的庭院,
Alaṅkataṭṭālavisālamālaye,
229好城池中美妙壮丽的宫殿;
Sugopure sundarasundarālaye;
230色彩鲜明的咖毕拉瓦图城内,
Sudassanīye kapiḷavhaye pure,
231即便城内众多,也不及城外的欢笑之声。
Purindadassā’pi purassa hāsake.
75
75.
233手臂披覆着以护卫国主为重宝的翡翠编织的衣饰,
Bhūpālamoḷiratanālinisevitaṅghi,
234沾染泥浊而清净光明、具足多种功德的外衣,
Paṅkeruhaṃ vimalanekaguṇādhivāsaṃ;
235为统治皇族子孙、君王中的宝物、诸王之主,
Okkākarājakulaketumanāthanāthaṃ,
236依此称誉彼纯净光明、众人尊崇的优秀国王苏达南。
Suddhodanaṃ narapatiṃ pavaraṃ paṭicca.
76
76.
238此人洁白如新剃青的柔和光辉,
So sajjhudāmadhavalāmaladassanīya,
239其整齐似银针般的发须聚集,宛如银莲。
Soṇḍāya saṃgahitasetavarāracindaṃ;
240如月光般,庄严覆盖着黄金色锦缎,
Candāvadātavaravāraṇarājavaṇṇaṃ,
241展开着宽广智慧,显现于深眠者面前。
Sandassayitva supinena visālapañño.
77
77.
243似莲花之柄,具足盛开莲眼,
Bimbādharāya vikacuppalalocanāya,
244如天帝之象,散发着遍满周围的光辉;
Devindacāparaticaḍḍhanabhūlatāya;
245满盈着纯净清澈的月亮般明净宝光,
Sampuṇṇasommavimalinduvarānanāya,
246怀抱着金色天鹅般优雅配偶,光彩夺目。
Sovaṇṇahaṃsayugacārupayodharāya.
78
78.
248彼具有足、莲、手之美丽、嫩芽般葱茏的形态,
Pādāravindakarapallavasundarāya,
249其身色金黄光明,光彩照耀,
Sovaṇṇavaṇṇatanuvaṇṇavirājitāya;
250披饰以持戒等多种美德宝饰,
Sīlādineka guṇabhūsanabhūsitāya,
251其幻化如王后一般,倾斜着腰肢向前步行。
Māyāya rājavanitāyu’pagañchi kucchiṃ.
79
79.
253他诞生时具备多种奇特功德;
Paṭisandhikkhaṇe tassa jātā’nekavidhabbhutā;
254此后由人间与天界的守护者共同护卫。
Athā’yaṃ gahitārakkho narehi amarehi ca.
80
80.
256为人所爱的彼女,娇美如红玉般闪耀,
Manuññarattambujakaṇṇikāya,
257如同公牛般威严的美丽女子,
Mā’sīnasiṅgīpaṭimā’va rammā;
258光彩夺目,拥有金色光辉,乃如日之君,
Suvaṇṇavaṇṇo dipadānamindo,
259她调查母亲腹中胎儿的情况。
Pallaṅkamā’bhuñchiya mātugabbhe.
81
81.
261她如红珠般明净,在黑夜诞生,
Maṇimhi vippasannamhi rattasuttami’vā’vutaṃ;
262智慧的者觉悟她母亲的心意,令其觉知。
Mātucittambujaṃ dhīro bodhayanto padissati.
82
82.
264在第十断烦恼的结中,天女对国王说道:
Dasamāsāvasānamhi devī rañño kathesi’daṃ;
265「我欲往天界侍奉诸天。」
Mayhaṃ ñātigharaṃ deva gantumi’cchāma’haṃ iti.
83
83.
267于是国王准许了,她便回归本族。
Rañño’tha samanuññatā gacchanti kulama’ttano;
268以极大的悲悯,她与天人享受神圣的美福。
Mahatā parihārena dibbañjasa samañjase.
84
84.
270她穿着溢香的花瓣,佩戴以檀香装饰的衣饰,
Surabhikusumasaṇḍālaṅkatassālasaṇḍaṃ,
271似有天鼓伴随,随同玛哈花环齐鸣。
Samadahamaramālāgīyamānagganādaṃ;
272见那眼所聚之众似欲灭亡一般,
Nayanavihagasaṅghe avhayantaṃ’va disvā,
273那宽广欢乐所住的森林,正是那璞真之地,称为卢宾尼树林。
Vipularatinivāsaṃ lumbinīkānanaṃ taṃ.
85
85.
275在那里,广泛的欢愉之情令这座树林成为极妙的游乐所在,
Vipulatararatiṃ sā tamhi kātūna ramme,
276以永恒之美妙行为与风采,使人欢喜;
Amarayuvatilīlācārulīlābhirāmā;
277盛开的优秀娑罗树枝向根部蔓延,
Vikasitavarasālasso’pagantvāna mūlaṃ,
278横卧伸展,无数娑罗枝条伸展其间。
Sayama’tinamite kaṃ sālasākhaṃ agaṇhi.
86
86.
280当时刻,因业力所染污,
Tasmiṃ khaṇe kammajamāluta’ssā,
281犹如用棒槌敲击抛撒般纷乱;
Caliṃsu sānīhi parikkhipitvā;
282众生如同惊惧护持着那女神,
Deviṃ jano taṃ abhipālayanto,
283因而反复回避,保持安稳无碍。
Tamhā paṭikkamma susaṇṭhitā’tha.
87
87.
285此女神身饰有舞伎环扣和其他装饰,
Sagacāruhemavalayādivibhūsitena,
286并且披戴着极为坚固锋利光亮的金属衣甲。
Accantatambanakharaṃsisamujjalena;
287以轻柔细腻的头发枝条,
Tulātikomalasurattakarena sākhaṃ,
288承托着似乎稳固如同屹立不动的智者。
Olamba tattha majanesi ṭṭhitā’va dhīraṃ.
88
88.
290全身呈现金色光辉,
Sovaṇṇavaṇṇatanuvaṇṇavirājamānaṃ,
291眼睛清丽动人,不可方物,犹如母腹中的未出胎儿;
Nettābhirāmamatulaṃ atulāya gabbhā;
292四肢正当舒展,悦目悦心,
Sammā pasāritakaraṅghīyugābhirāmaṃ,
293似浮于泥泞中之金色天鹅穿梭其间。
Paṅkeruhā kaṇakahaṃsami’vo’tarantaṃ.
89
89.
295梵天,心念急速增长,发出金色的光芒,
Brahmā managgharativaḍḍhanahemajāla,
296被此所震动,来到并接受,
Mā’dāya tena upagamma paṭiggahetvā;
297说:“欢喜吧,女神,今闻汝已转道,
‘‘Sammoda devi aya ma’ggataro suto te,
298出生了。”他们站立于其前宣说。
Jāto’’ti tāya purato kathayiṃsu ṭhatvā.
90
90.
300余下的次弟子们生起,污秽肢体,
Jāyanti sesamanujā malamakkhitaṅgā,
301但出生的是尊贵者,足王天帝。
Jāto pane’sa pavaro dipadānamindo;
302尽于严密如网织法之事,
Accanta saṇhamalakāsikavatthakamhi,
303宛若沉坠宝饰之纯净无垢。
Nikkhittanagghataracārumaṇī’va suddho.
91
91.
305即便安住其中不离无所,
Eva’mpi sante sabhato’pagantvā,
306有二如水流般于吉祥身内流注;
Dve vāridhārā subhagassa dehe;
307即便此为有情所生之身,
Janettidehe’pi utuṃ manuññaṃ,
308乃为勉励其行吉祥善事而设。
Gāhāpayuṃ maṅgalakiccatāya.
92
92.
310他们的手如同娴熟巧妙的织布匠手,操作细微而纯熟,宛若用精细的织布梭穿引线轴一般,
Tesaṃ karaṃ ratikarā ajinappaveṇī,
311依此巧妙手法,以善巧庄严之态接近他物并予以紧紧把持,绝不松懈;
Mā’dāya tena upagamma paṭiggahesuṃ;
312如天人用莲花般温柔之手势亲吻,使勇者心生欢喜而无畏,
Devā dukūlamayacumbaṭakena vīraṃ,
313他们的手可比拟为人中最卓越之人,乃英雄中如狮王般威严无比。
Tesaṃ karaṃ naravarā narasīharājaṃ.
93
93.
315他们的双手像洁净明澈的月光,
Tesaṃ karā ratikaro vimalo’va cando,
316宛如轮辐饰于珍珠光华之足,映照于大地之表面,光辉灿烂非凡。
Cakkaṅkitorucaraṇehi mahītalasmiṃ;
317在正受持时,应先观照东方方向,
Sammā patiṭṭhiya puratthimakaṃ disaṃ so,
318以莲花般的美目细细观察。
Olokayittha kamalāyatalocanehi.
94
94.
320一只眼睛数着九十九,凝望,
Ekaṅganā nekasatāni cakka,
321不让眼珠转动左右摇摆;
Vāḷāna’hesuṃ sanarāmarā’tha;
322用具慧者所具的清净芬芳,
Dhīraṃ sugandhappabhūtīhi tesu,
323恭敬礼拜,以此言说。
Sampūjayantā idama’braviṃsu.
95
95.
325此处,并无你等如同智士的平等,
Natthe’ttha tumhehi samo sudhīsa,
326孤身一人岂能超越他人?
Eko pumā’pa’ggataro kuto’ti;
327如此,在世间、世间之主之间,
Evaṃ disā lokiya lokanātho,
328虽为独特,亦各有其相似之处。
Tapekkhamāno sadisa’mpi ekaṃ.
96
96.
330向北而立,行七步后述说此事,
Uttarā’bhimukho sattapadaṃ gantvā kathesi’daṃ,
331称『我是诸世之首,最尊最胜』等言。
‘‘Aggo’hamasmi lokassa jeṭṭho seṭṭho’’tiādikaṃ.
97
97.
333无与伦比的声响,
Anaññasādhāraṇanādamu’ttamaṃ,
334受到天人和梵人尊敬;
Surāsurabrahmanarindapūjitaṃ;
335正如英俊的王子,吸引了众人,
Narinda’mādāya gato mahājano,
336那座优雅的城市,犹如大猕猴般显赫。
Susajjitaṃ taṃ kapiḷavhayaṃ puraṃ.
98
98.
338如同在印度这片大地上,
Bhārātibhāranagapādapamerurājaṃ,
339它能够承载所有的海水;
Sabba’mpi sāgarajalaṃ vahituṃ samatthā;
340生时,当其具足德行、心意坚定如山时,
Jātakkhaṇe,pi guṇabhārama’sayhamānā,
341大地似乎为之震动,毫无半点动摇。
Saṅkampayī’va pathavī pavarassa tassa.
99
99.
343群鸦与鹿群同乐,
Ramiṃsu soṇā hariṇehi saddhiṃ,
344乌鸦与猫头鹰互相嬉戏;
Kākā ulūkehi mudaggudaggā;
345凤凰君王和大蟒蛇,
Supaṇṇarājūhi mahoragā ca,
346还有水禽群聚于水中。
Majjārasaṅghā’pi ca undurehi.
100
100.
348猎人们相聚在猎王那里,
Migā migindehi samāgamiṃsu,
349正如父母与他们的子女一般;
Puttehi mātāpitaro yathe’va;
350即使船只远行异域,
Nāvā videsa’mpi gatā sadesaṃ,
351也必定到达那片无垠之地,
Gatā’ca kaṇḍaṃ sarabhaṅgasatthu.
101
101.
353以各种不同颜色无染污的莲花,
Nānāvirāgujjalapaṅkajehi,
354装饰着恒久波浪的花环;
Vibhūsito santataraṅgamālo;
355伟大的海洋就在彼处,水亦如是,
Mahaṇṇavo āsi tahiṃ jala’mpi,
356无边无际地延伸而来。
Accantasātattamu’pāgamāsi.
102
102.
358以细小嫩叶点缀的莲花,
Suphullaolambakapaṅkajehi,
359天空完全被乌云遮蔽;
Samākulattaṃ gaganaṃ agañchi;
360鸦鸟已放弃在空中飞行,
Jahiṃsu pakkhī gamanaṃ nabhamhi,
361即使屹立于江河之上也不动摇。
Ṭhitā’ca sindhū’pi asandamānā.
103
103.
363因无时无刻的乌云和雨水相合,
Akālameghappiyasaṅgamena,
364大地之母得以适时滋润。
Mahīvadhū sommatamā ahosi;
365地里受过雨水滋润的许多花朵,
Marūhi vassāpitanekapuppha,
366装饰得极为华美,甚而超过一般的华丽。
Vibhūsitenā’tivibhūsitāva.
104第一〇四。
104.
368枝头上美丽绽放的盛开花环,
Suphullamālābharaṇābhirāmā,
369藤蔓少女双臂环绕着脚掌;
Lataṅganā’liṃgitapādapindā;
370芬芳的花园中,芳香覆盖了四周,
Sugandhakiñjakkhavarambarehi,
371诸方众流熠熠生辉。
Disaṅganāyo atisobhayiṃsu.
105
105.
373众香薰熏空中无余,
Sugandhadhūpehi nabhaṃ asesaṃ,
374广布满溢更觉欢喜;
Pavāsitaṃ rammataraṃ ahosi;
375天神飞天众携乐器,
Surāsurindā chanavesadhārī,
376齐唱诸曲共同游行。
Saṃgītiyuttā vicariṃsu sabbe.
106
106.
378众生皆为慈语所悦,
Piyaṃvadā sabbajanā ahesuṃ,
379四方广大且清净明朗;
Disā asesā’pi ca vippasannā;
380象群踩踏诸象及河流,狮子群嬉戏其间,
Gajā’tigajjiṃsu nadiṃsu sīhā,
381马匹如流水般奔驰。
Hesāravo cā’si turaṅgamānaṃ.
107
107.
383天上响起萨韦努琴和天鼓之音,
Saveṇuvīṇā suradundubhī nabhe,
384声音婉转悦耳,缓缓舒展开来;
Sakaṃ sakaṃ cārusarampamocayuṃ;
385回荡于整个广阔天地界,
Sapabbatindapputhulokadhātuyā,
386光辉明净而美妙动人。
Uḷāraobhāsavayo manoramo.
108
108.
388带有人间甘露芬芳的温和凉风,
Manuññagandho mudusītalānilo,
389身心安乐者,乃是无有疾病之众生所经历者;
Sukhappadaṃ vāyi asesajantuno;
390多病所苦之人,遭受种种疾苦;
Anekarogādupapīḷitaṃgino,
391因此得以解脱,成为安乐之众生;
Tato pamuttā sukhino siyuṃ janā.
109
109.
393毁坏消亡而无常之疾患,
Vijambhamānāmitavāḷavījanippa,
-以其折磨使世间变得悲伤难忍。
-Bhābhirāmaṃ bhuvanaṃ ahosi.
395泥土被破开后,幼芽汇聚生长,
Mahiṃhi bhetvā cu’dakāni sandayuṃ,
396人们清醒后便直直朝向目标前行。
Gamiṃsu bujjā ujugattataṃ janā.
110
110.
398盲人看见蹒跚难行者,细微差别尽皆显现;
Andhā paṅgulanaccāni līlopetāni pekkhayuṃ;
399聋人听闻无法发声者,其声音亦悦耳动听。
Suṇiṃsu badhirā mūga gītiyo’pi manoramā.
111
111.
401凉爽的水未离开,甚至深渊火坑也如是;
Sitalattamu’pāgañchi avīcaggi’pi tāvade;
402众生在其中饮用水源,也在其中相互戏弄。
Modiṃsu jalajā tasmiṃ jantavo pahasiṃsu ca.
112
112.
404饿极的饿鬼众生以此为食;
Khuppipāsābhi bhūtānaṃ petānaṃ āsi bhojanaṃ;
405即使在他方世界,其光明也常被黑暗所遮蔽。
Lokantare’pi āloko andhakāranirantare.
113
113.
407众多星辰、月亮与太阳,
Atirekatarā tārāvaḷicandadivākarā;
408照耀于天空及大地上的宝石。
Virociṃsu nabhe bhūmigatāni ratanāni ca.
114
114.
410分开大地等,互相交叉,
Mahītalādayo bhetvā nikkhamma uparūpari;
411色彩斑斓纷呈,盛开如广阔莲花。
Vicittapañcavaṇṇā’suṃ suphullavipulambujā.
115
115.
413大鼓等各种乐器发出了震动的声音,苦恼消散。
Dundubhādī ca’laṅkārā avādita aghaṭṭitā;
414他们在大地上发出了极为悦耳的声音。
Accantamadhuraṃ nādaṃ pamuñcaṃsu mahītale.
116一百一十六。
116.
416人们解开了手足的铁链等束缚,获得解脱;
Baddhā saṅkhalikādīhi muñciṃsu manujā tato;
417世间与世间门户纷纷展开自如。
Bhuvane bhavanadvārakavāṭā vivaṭā sayaṃ.
117一百一十七。
117.
419‘生于清净的咖毕拉树下,纯洁无秽的苏陀陀那王子;
‘‘Pure kapiḷavatthumhi jāto suddhodanatrajo;
420将坐于菩提树下觉悟,这是未来的佛陀。’
Nisajja bodhimaṇḍe’ti ayaṃ buddho bhavissati.’’
118
118.
422诸天界众生欢欣鼓舞,兴起欢喜放声歌唱;
Celukkhepādayo cā’pī pavattentā pamoditā;
423他们在当时的三十三天宫中尽情游戏嬉戏。
Kīḷiṃsu devasaṅghā te tāvatiṃsālaye tadā.
119
119.
425有大神通者,为大智慧者,时间如天神般持久隐忍;
Iddhimanto mahāpañño kāladevalatāpaso;
426是纯洁贤明的王族子孙,属于高贵世家之族群;
Suddhodananarindassa dhīmato so kulūpago.
120
120.
428在饮食结束之后,前往三十三天宫舍;
Bhojanassāvasānamhi tāvatiṃsālayaṃ gato;
429去以白昼休憩,坐于宫中某处;
Gantvā divāvihārāya nisinno bhavane tahiṃ.
121
121.
431他们穿戴戏装,嬉戏玩耍时被发现了;
Chanavesaṃ gahetvāna kīḷante te udikkhiya;
432由于高兴,便问他们,但他们也没有说话。
Santosakāraṇaṃ pucchi tesaṃ te’pi na’mabravuṃ.
122
122.
434听了那个消息,心头的喜乐最为强盛;
Sutvā taṃ tattato tamhā pītiyo’daggamānaso;
435他因此来到了舍卫城国的净饭王宫殿。
Tāvadevo’pagantvāna suddhodananivesanaṃ.
123
123.
437进入后,贤明的人端坐在座位上;
Pavisitvā supaññatte nisisso āsane isi;
438『确已生出尊贵国王的儿子,他是最杰出的贤者。』
‘‘Jāto kira mahārāja putto te nuttaro sudhi.
124
124.
440国王庄严地说:『我要去见这位贤者。』
Daṭṭṭhu’micchāma’haṃ taṃ’’ti āha rājā alaṅkataṃ;
441他派遣使者前往,以便拜访那位太子。
Ānāpetvā kumāraṃ taṃ vandāpetu’mupāgamī.
125
125.
443即便是婴儿的阶段,也因具足那般的性质和光辉而觉美妙;
Kumārabhūtassa’pi tāvadeva guṇānubhāvena manoramāni;
444如脚莲花旋转般地,正端坐于冠冕之上,此为苦行者的庄严。
Pādāravindā parivattiya’ggā patiṭṭhitā muddhani tāpasassa.
126
126.
446从此义理而言,对人类来说,
Tenattabhāvena naruttamassa,
447任何人在三界内都不应当顶礼;
Na vanditabbo tibhavepi koci;
448若是对于三界之主来说,头颅亦然,
Tilokanāthassa sace hi sīsaṃ,
449应当安放苦行者的脚掌。
Tapassino pādatale ṭhapeyyaṃ.
127
127.
451苦行者正当于得果时,起身合掌称礼;
Phāleyyamuddhā khalu tāpasassa paggayha so añjalimuttamassa;
452他心中无我缠绕,乃断除自我的执着,是坚定智者白昼的美德力量。
Aṭṭhāsi dhīrassa guṇaṇṇavassa nāsetu’mattāna’mayuttakanti.
128
128.
454王见此殊胜,以为奇异,乃天上诸天帝萨咖大自在王也;
Disvāna taṃ acchariyaṃ narindo devātidevassa sakatrajassa;
455足中莲花般庄严敬礼,喜悦,心念觉照,含羞柔软。
Pādāravindāna’bhivandi tuṭṭho vicittacakkaṅkitakomalāni.
129一百二十九。
129.
457当时王者正享受盛大吉祥,如同城中神祇之都已备齐装饰;
Yadā’si rañño puthuvappamaṅgalaṃ tadā puraṃ devapuraṃ’va sajjitaṃ;
458百姓华美装饰,欢欣聚集,其宫殿为诸处所最。
Vibhūsitā tā janatā manoramā samāgatā tassa niketamuttamaṃ.
130一百三十。
130.
460其身饰以百姓所赐,先人所装饰之珠宝璎珞围绕其身。
Vibhūsitaṅgo janatāhi tāhi so purakkhato bhūsanabhūsitatrajaṃ;
461以黑暗为起始,称之为无可比拟的吉祥,诸天神因其戏乐而往往出离世间。
Tamā’dayitvā’tulavappamaṅgalaṃ surindalīlāya gato narissaro.
131
131.
463被各种鲜艳灿烂的诸好光明围绕着,在某棵番石榴树根下,
Nānāvirāgujjalacārusāni parikkhite kamhi ca jambumūle;
464众天神安卧在那里,成为远离恶事而吉祥的所在,以便前来观望。
Sayāpayitvā bahimaṅgalaṃ taṃ udikkhituṃ dhātigaṇā gamiṃsu.
132
132.
466在番石榴根部,映照着金色星辰等辉煌荣耀,展现出无尘净光灿烂照耀之相;
Suvaṇṇatārādivirājamāna’vitānajotujjalajambumūle;
467安坐之时,智者端正,卧榻之上,人亦以之得至心念专注与解脱之机。
Nisajja dhīro sayane manuññe’jhānaṃ samāpajji katāvakāso.
133
133.
469如同金色之影,彼安坐者之影与其身形并立于地。
Suvaṇṇabimbaṃ viya taṃ nisinnaṃ chāyañca tassā ṭhitame’va disvā;
470守护者见之,言道:「汝子当出世奇妙德行。」
Tamabravī dhātijano’pagantvā ‘‘puttassa te abbhutamī’disanti.’’
134
134.
472闻清净檀香光辉之音,注视彼淤泥之眼者;
Visuddhacandānanabhāsurassa sutvāna taṃ paṅkajalocanassa;
473我第二次称呼时,用头礼拜儿子的足部。
Savandanaṃ me dutiya’nti vatvā puttassa pāde sirasā’bhivandi.
135
135.
475当时世间众生亦生起多种殊异现象;
Tadaññānipi lokasmiṃ jātā’nekavidhabbhutā;
476我所见皆整体而显现,既详尽又展开。
Dassitā me samāsena ganthavitthārabhīrunā.
136
136.
478其中有用各种宝石装饰的宫殿,
Yasmiṃ vicittamaṇimaṇḍitamandirānaṃ,
479有各种形状各异的卧处、坐具装饰其间;
Nānāvitānasayanāsanamaṇḍitānaṃ;
480堆叠如群聚,如同覆盖大地的聚集,
Nisseṇi seṇi puthubhūmikabhūsitānaṃ,
481有三种草具,上面整齐适合配合装饰而陈列。
Tiṇṇaṃ utūnama’nurūpama’laṅkatānaṃ.
137
137.
483在狮子象征的宫殿中,有使其光彩夺目的装饰,
Siṅgesu raṃsinikarā suramandirānaṃ,
484在狮子象征处,有常显光辉使其光彩夺目的装饰。
Siṅgesu raṃsimapahāsakarā’va niccaṃ;
485犹如最初盛开的莲花丛林,
Ādiccaraṃsi viya paṅkajakānanāni,
486世间如同莲林般绽放生长。
Lokānanambujavanāni vikāsayanti.
138
138.
488女子常以各种宝石妆饰自身;
Nānā maṇivicittāhi bhittīti vanitā sadā;
489即使没有华丽的装饰,她们亦令身体悦目端庄。
Vinā’pi dappaṇacchāyaṃ pasādhenti sakaṃ tanuṃ.
139
139.
491光滑细腻之座垫,宛如镜面之疗养之所;
Telāsanagasaṅkāsaṃ vilocanarasāyanaṃ;
492彼处环绕以精致华丽的饰环,显现其境。
Sudhālaṅkatapākāravalayaṃ yattha dissate.
140
140.
494燃棉制成之裙饰,镶嵌各色宝石华饰;
Indanīloruvalayaṃ nānā ratanabhūsitaṃ;
495如同那常现若莲花周绕之景象,显现于彼处。
Dissate’va sadā yasmiṃ parikhānekapaṅkajā.
141
141.
497观见众生广泛增长,
Patvāna vuddhiṃ vipule manuññe,
498成为欲乐中安住者;
Bhutvāna kāme ca tahiṃ vasanto;
499独自游走于三界中者,
Gacchaṃ tilokekavilocano so,
500行于园中大道之上。
Uyyānakīḷāya mahāpathamhi.
142
142.
502被欲望沉重折磨,衰老困扰者,
Kamena jiṇṇaṃ byadhitaṃ matañca,
503见色时于三界分别放逸,
Disvāna rūpaṃ tibhave viratto;
504于此舍弃人间随喜的色,
Manoramaṃ pabbajitañca rūpaṃ,
505于第四日中心生欢喜。
Katvā ratiṃ tamhi catutthavāre.
143
143.
507花开繁茂,枝叶交错如盖,顶上有角,角上有饰物,
Suphullanānātarusaṇḍamaṇḍitaṃ sikhaṇḍisaṇḍādidijūpakūjitaṃ;
508庄严秀丽,若乐园中花园,甚为美妙,名声广大。
Sudassanīyaṃ viya nandanaṃ vanaṃ manoramuyyānama’gā mahāyaso.
144一百四十四。
144.
510天女们于众多美丽绝伦的同伴中,优雅地演奏歌舞,伴随着天神的嬉戏玩乐;
Suraṅganā sundarasundarīnaṃ manorame vāditanaccagīte surindalīlāya;
511此时国王沉浸于欢愉之中,如同沉醉于人间的欲乐。
Tahiṃ narindo ramitva kāmaṃ dipadāna’mindo.
145一百四十五。
145.
513他放下行李,坐于华美的座椅上;
Ābhujitvāna pallaṅkaṃ nisinno rucirāsane;
514未曾迟疑,意欲尽兴享受身心的种种怡乐。
Kārāpetuma’cintesi dehabhūsana’mattano.
146
146.
516观其心已明白,宣说此祝祷者:
Tassa cittaṃ viditvāna vissakammassi’daṃbravī;
517‘请为我成就此殊胜圣殊法,天帝何其神圣!’
Alaṅkarohi siddhattha’miti devānamissaro.
147
147.
519彼祝祷者言:‘我已亲身至此,祝愿荣耀者,
Tenā’ṇatto’pagantvāna vissakammo yasassino;
520以一万恶鬼之首,护持庄严美好头颅。’
Dasadussasahassehi sīsaṃ veṭhesi sobhanaṃ.
148
148.
522亦有人身为最美妙,
Tanuṃ manuññampi akāsi sobhanaṃ,
523具无与伦比之殊胜特征光采;
Anaññasādhāraṇalakkhaṇujjalaṃ;
524此人以无上华饰所装饰,
Vicittanānuttamabhūsanehi so,
525佩以芳香香花、檀香等。
Sugandhigandhuppalacandanādinā.
149
149.
527被那身具华美者装饰,
Vibhūsito tena vibhūsitaṅginā,
528彼于清净戒地端坐;
Tahiṃ nisinno vimale silātale;
529近似诸天宫女曼妙者,
Suraṅganāsannibhasundarīhi so,
530从前犹如天帝般光彩照人。
Purakkhato devapatīva sobhati.
150
150.
532由净头王所遣,最胜教法。
Suddhodananarindena pesitaṃ sāsanuttamaṃ;
533闻言『子者,汝所生也』,此为彼国中最尊之语。
‘‘Putto te putta jāto’’ti sutvāna dīpaduttamo.
151
151.
535语云『今日我所生之缚已生』,如是言时,
‘‘Mama’jja bandhanaṃ jātaṃ’’iti vatvāna tāvade;
536所有贪欲火燃尽,进至美好城池安住。
Samiddhaṃ sabbakāmehi agamā sundaraṃ puraṃ.
152
152.
538当时吉绍哥多米止居于高阁之上。
Ṭhitā uparipāsāde kisāgotami taṃ tadā;
539国王见到了如同七十岁的老王一般的人,便开始这样谈论。
Rājentaṃ sataraṃsi’ṃva rājaṃ disvā kathe si’daṃ.
153一百五十三。
153.
541“这儿这些王子,此人聪慧,正是他的儿子;
‘‘Yesaṃ sūnu ayaṃ dhīro yā ca jāyā imassa tu;
542无疑他们全都现已证得涅槃,常常具足最起码的善德。”
Te sabbe nibbutā nūna sadā’nūnaguṇassa ve’’.
154一百五十四。
154.
544听闻以上的话语,对人类所说的此语言;
Itī’disaṃ giraṃ sutvā manuññaṃ tāya bhāsitaṃ;
545清凉爽净的饮酒,早晨行去。
Sañjātapītiyā pīno gacchamāno sakālayaṃ.
155一百五十五。
155.
547凉爽清净的酒,释放放下,使欲望增长;
Sītalaṃ vimalaṃ hāriṃ hāraṃ taṃ rativaḍḍhanaṃ;
548斟满后送到面前,吞咽于喉间。
Pesetvā santikaṃ tassā omuñcitvāna kaṇṭhato.
156一百五十六。
156.
550登上宫殿,宛如美人微笑,显露胜利之态;
Pāsādama’bhirūhitvā vejayantaṃ’va sundaraṃva;
551如同天帝降临睡卧,彼伟大的尊者亦如是安坐。
Nipajji devarājā’va sayane so mahārahe.
157一百五十七。
157.
553丽人们走在前面,宛如天女一般美丽,
Sundarī taṃ purakkhatvā surasundarisannibhā;
554演绎着各种舞蹈与歌唱。
Payojayiṃsu naccāni gītāni vividhāni’pi.
158一百五十八。
158.
556坚决出家修行者,意志坚固,远离五欲之所,无所迷恋。
Pabbajjābhirato dhīro pañcakāme nirālayo;
557如是,在舞乐歌唱中也不那样沉迷于欢娱壮丽。
Tādise naccagīte’pi na ramitvā manorame.
159一百五十九。
159.
559当坐下来休息,息灭欢喜之心,退于卧具之处;
Nipanno vissamitvāna īsakaṃ sayane tahiṃ;
560解脱坐具,英勇无畏的大君王如此行。
Pallaṅkamā’bhujitvāna mahāvīro mahīpati.
160一百六十。
160.
562如同坐着,经受各种变化,
Nisinno’va’nekappakāraṃ vikāraṃ,
563饶有成就的女子们离开睡眠之处;
Padisvāna niddupagānaṃ vadhūnaṃ;
564现今怀着坚决心意,决意要去;
Gamissāmi’dānī’ti ubbiggacitto,
565穿过现世之门槛,进入美好欢乐之所。
Bhave dvāramūlaṃ’pagantvāna rammaṃ.
161
161.
567将头颅安置于美好基座之上,
Ṭhapetvāna sīsaṃ subhummārakasmiṃ,
568将聆听贤人对他发出的声音。
Suṇissāmi dhīrassa saddanti tasmiṃ;
569已堪破已远离,引起安稳心悦乐,
Nipannaṃ sudantaṃ pasādāvahantaṃ,
570为善知识伴侣,具有大善德者。
Sahāyaṃ amaccaṃ mahāpuññavantaṃ.
162
162.
572隐蔽听闻之处,遮蔽处,他以此告泽;
Acchannasavanaṃ channaṃ āmantetvā kathesi’daṃ;
573『以「来吧」号召,名为坎陀迦的铁马。』
‘‘Ānehi iti kappetvā kanthakaṃ nāma sindhavaṃ.’’
163
163.
575于是,他遮盖并压制了那番话语,
So channo patigaṇhitvā taṃ giraṃ tena bhāsitaṃ;
576随后去到那里,迅速地驾船渡海。
Tato gantvāna kappetvā sīghamā’nesi sindhavaṃ.
164
164.
578知晓他出发前往的时间和时机,当时适宜的征程;
Abhinikkhamanaṃ tassa ñatvā varaturaṅgamo;
579准备好一切后,他开始发出明晰的声音。
Tena sajjiyamāno so hesāravamu’dīrayi.
165
165.
581听闻而起,前往之声响彻整个村庄;
Pattharitvāna gacchantaṃ saddaṃ taṃ sakalaṃ puraṃ;
582诸天众皆未于此处闻听有一人。
Sabbe suragaṇā tasmiṃ sotuṃ nā’daṃsu kassaci.
166
166.
584尔时,善男子那难达生起最高之念;
Atha so sajjanānando uttamaṃ puttama’ttano;
585观之,先前往之,继而曰:我当成佛。
Passitvā paṭhamaṃ gantvā pacchā buddho bhavāma’haṃ.
167
167.
587深思熟虑之后,即使前往生死所在之处;
Cintayitvāna eva’mpi gantvā jāyānivesanaṃ;
588安放双足于床榻之上,舌头收回入内。
Ṭhapetvā pādadu’mmāre gīvaṃ anto pavesiya.
168
168.
590花朵铺满,宛如天王的寝床般;
Kusumehi samākiṇṇe devindasayanūpame;
591与母亲同处卧榻,共眠无惧子女之处。
Nipannaṃ mātuyā saddhiṃ sayane sakama’trajaṃ.
169
169.
593观视之后思惟,此即世上第一的见解者;
Viloketvāna cintesi iti lokekanāyako;
594今我以真诚意,摄受女神,不负我小儿;
Sacā’haṃ deviyā bāhuma’panetvā mama’trajaṃ.
170
170.
596让我们彼此互助,即使有阻碍,也能前行;
Gaṇhissāma’ntarāya’mpi kareyya gamanassa me;
597此乃与伟大慈爱者——同胞姐妹——所生感情;
Pabujjhitvā mahantena pemene’sā yasodharā.
171
171.
599在此,『佛陀成道已』者,意为如来已得觉悟,『再返当观』,指将再度回转观看之义。
Buddho hutvā punā’gamma passissāmī’ti atrajaṃ;
600当时,那人王便从王宫高台上下去。
Narādhipo tadā tamhā pāsādatalato’tari.
172
172.
602『分离纯净如莲花瓣者』,意指洁净的莲花瓣,『含笑光明』者,形容唇如蔷薇般带笑而明艳。
Pesalānanakaraṅghipaṅkajā hāsaphenabhamuvīcibhāsurā;
603『眼如碧蓝莲花』,形容双目清澈,『如树荫中莲花的含苞花蕾』,意指眼光和蔼清净如初绽莲花。
Nettanīlakamalā yasodharākomudī’va nayanālipatthitā.
173
173.
605谁能够放弃身体资产呢?
Samattho assa ko tassā jahituṃ dehasampadaṃ;
606即便获得也不能无智者稳固至高无上的安稳。
Vindamāno vinā dhīraṃ ṭhitaṃ paramimuddhani.
174
174.
608『仆人啊,奴仆啊,认识时间吧,犹如战车之王』;
‘‘Asso sāmi mayānīto kālaṃ jāna rathesabha’’;
609被称作国王的威名者如此告诫侍从。
Iti abravi channo so bhūpālassa yasassino.
175
175.
611当时大地之主听闻,披着衣服走出未曾开口之山;
Mahīpati tadā sutvā channeno’dīritaṃ giraṃ;
612下了楼阁,前往近处马颈之处。
Pāsādā otaritvāna gantvā kanthakasantikaṃ.
176
176.
614他在此时发出言语,专心于众生利益;
Tassi’daṃ vacanaṃ bhāsi sabbasattahite rato;
615他说:“马颈之上独立者啊,不要解救萨难天王。”
‘‘Kanthaka’jje’karattiṃ mā tārehi’’ sanarāmaraṃ.
177
177.
617我将超越世间,成为无上之佛;
Lokamu’ttārayissāmi buddho hutvā anuttaro;
618断绝于生死大海,灭除可怖的老死诸魔。
Bhavasāgarato ghorajarādimakarākarā.’’
178
178.
620说完此语,世尊登上似云堆积的江水,
Idaṃ vatvā tamā’ruyha sindhavaṃ saṅkhasannibhaṃ;
621以洪亮声音使他那强烈痛苦得到掩蔽。
Gāhāpetvāna channena sudaḷhaṃ tassa vāladhiṃ.
179
179.
623在察觉到此处乃大门近旁时,他细细思量,
Patvāna so mahādvārasamīpaṃ samacintayi;
624此处应有一阔大的门,若无他门可通达。
Bhaveyya vivaṭaṃ dvāraṃ yena kenaci no sace.
180
180.
626像手掌紧握般合拢,颈部被覆盖,
Vāladhiṃ gahiteneva saddhiṃ channena kanthakaṃ,
627受制于绳索,束缚在此美好的树丛中;
Nippīḷayitvā satthīhi imamaccuggataṃ subhaṃ;
628这强大有力者逾越围栏,言道“我将前行”。
Ullaṅghitvāna pākāraṃ gacchāmī’ti mahabbalo.
181
181.
630于是,那位马匹最优者,虽被覆盖,却依然具有强大力量;
Tathā thāmabalūpeto channo’pi turaguttamo;
631他反复深思熟虑,超越了囹圄的束缚。
Visuṃ visuṃ vicintesuṃ pākāraṃ samatikkamaṃ.
182
182.
633了知彼心意之后,欢喜于优美的行走;
Tassa cittaṃ viditvāna moditā gamane subhe;
634那时酒鬼们都远离门口,不敢进入门中。
Vivariṃsu tadā dvāraṃ dvāre’dhiggahitā surā.
183
183.
636思惟『我应当成就其意未成之事』,
Taṃ siddhatthama’siddhatthaṃ karissāmī’ti cintiya;
637来到那里,于空中立定而说。
Āgantvā tassi’daṃ bhāsi antalikkhe ṭṭhitantiko.
184
184.
639“伟大勇士啊,莫于第七日离去;
‘‘Mā nikkhami mahāvīra ito te sattame dine;
640天眼宝轮必于此处显现。”
Dibbaṃ tu cakkaratanaṃ addhā pātubhavissati.’’
185
185.
642当时,那受大威名的终结者(死亡)如此说:
Iccevaṃ vuccamāno so antakena mahāyaso;
643魔王向那人说:『你是谁?』以此唤起其自觉。
‘‘Ko’si tvami’ti’’taṃ bhāsi māro ca’ttānamā’disi.
186
186.
645魔王言:『我名为魔,是天眼力出生者;
‘‘Mārajānāma’haṃ mayhaṃ dibbacakkassa sambhavaṃ;
646你去吧,不要留在我这里,我非此世界所有。』
Gaccha tvami’dha mā tiṭṭha na’mhi rajjenamatthiko.
187
187.
648即使整个世界有千万亿众多世界,
Sabbaṃ dasasahassimpi lokadhātuma’haṃ pana;
649我犹如种子般潜藏其中,将来必然成佛,成为众生唯一的领袖。
Unnādetvā bhavissāmi buddho lokekanāyako.’’
188
188.
651如是世尊一说完自己的誓愿,
Evaṃ vutte mahāsatte attano giramu’ttariṃ;
652因无法实现使命,遂于当处隐匿不现。
Gāhāpetuma’sakkonto tatthe’va’ntaradhāyi’so.
189一百八十九。
189.
654谓恶者如此,乃至世王之荣也;
Pāpimassa idaṃ vatvā cakkavattisirimpi ca;
655如舍弃虚空之球而住于现时。
Pahāya khepiṇḍaṃ’va paccusasamaye vasiṃ.
190一百九十。
190.
657迄至聚集而前去敬礼,
Gacchantama’bhipūjetuṃ samāgantvāna tāvade;
658持宝刀千,再多也在沙漠之地。
Ratanukkāsahassāni dhārayantā marū tahiṃ.
191
191.
660其左右两侧各有两条侧廊延伸,
Pacchato purato tassa ubhopassesu gacchare;
661以及同样被涂饰的,鲜艳华美的巨龙饰物。
Tathe’va abhipūjentā supaṇṇā ca mahoragā.
192
192.
663色彩斑斓的龙虎众多,威仪庄严,动作优美,令人愉悦,
Suvipulasurasenā cārulīlābhirāmā,
664如花瓣撒落、流水流淌,悬挂于天空,缓缓降落。
Kusumasaliladhārā vassayantā nabhamhā;
665在此,有一上首轮转天下者达十万,
Ihahi dasasahassī cakkavāḷā gatā tā,
666行走其间,体态细妙柔软,形体高长,来回穿行。
Sukhumatanutametodaggudaggā caranti.
193
193.
668彼处有极其芬芳的上等花朵、香烟与香粉,
Yasmiṃ sugandhavarapupphasudhūpa cuṇṇa,
669道上光彩照人,如戴金饰华美之路;
Hemaddhajappabhutibhāsuracārumagge;
670大跑马之王,乘疾驰良驹,奔驰而过,
Gacchaṃ mahājavavaraṅga turaṃga rājā,
671不能迅速前往,因身着有花朵等装饰。
Gantuṃ na sakkhi javato kusumādilaggo.
194
194.
673如是,在那条林间路径上行走的伟大力士,
Itthaṃ tamhi pathe ramme vattamāne mahāmahe;
674夜间行进,距离三十由旬光明清晰。
Gacchanto rattisesena tiṃsayojanamañjase.
195
195.
676过了安那旃陀河岸,骑在马背之上;
Patvā’nomānadītīraṃ piṭṭhito turagassa so;
677越过清净凉爽的流水之后,
Otaritvāna vimale sītale sikatātale.
196
196.
679说完这番话,众人一齐向前行进;
Vissamitvā idaṃ vatvā ‘‘gacchāhī’ti sakaṃ puraṃ;
680披戴首饰和服饰,还有那头大象。
Ābharaṇāni ādiya channe’maṃ guragampi ca.’’
197
197.
682那位伟大的勇士站立在那里,端坐于宝座之上;
Ṭhito tasmiṃ mahāvīro accanta nisitā’sinā;
683剪断散发着芬芳香气的茉莉花,将其散布于空中。
Sugandhavāsitaṃ moḷiṃ chetvā’nukkhipi ambare.
198
198.
685用美丽如六月池水般清澈的发为器,洁净头发。
Cāruhemasumuggena kesadhātuṃ nabhuggataṃ;
686为了供养,千手天王以头顶洒净。
Pūjanatthaṃ sahassakkho sirasā sampaṭicchiya.
199
199.
688以清净蓝色宝石装饰的宝塔,令人赏心悦目。
Vilocanānandakarindanīlamayehi cūḷāmaṇi cetiyaṃ so;
689建立于清净无垢之处,所达长度约为四十五由旬。
Patiṭṭhapesā’malatāvatiṃse ubbedhato yojanamattamaggā.
200
200.
691持守最高之辅助救济,达到梵天境界;
Uttamaṭṭhaparikkhāraṃ dhāretvā brahmunābhataṃ;
692并进入天际,逾越劫难之险恶。
Ambare’ca pavijjhittha varaṃ dussayugampi ca.
201二百零一。
201.
694大梵天摄受此物,于梵天世间显现美妙景象;
Tamā’dāya mahābrahmā brahmaloke manoramaṃ;
695他制造了一座长达十二由旬的不祥塔。
Dvādasayojanubbedhaṃ dussathūpaṃ akārayi.
202
202.
697凭借不悦耳的名字,不去追寻名声,弃除招致困扰的意念;
Nāmenā’nupiyaṃ nāma gantvā ambavanaṃ tahiṃ;
698经历七个星期的清零洗涤后,才安然出家。
Sattāhaṃ vītināmetvā pabbajjāsukhato tato.
203
203.
700仅仅一日之内,到达三十由旬明净之地;
Gantvāne’kadinene’va tiṃsayojanamañjasaṃ;
701有德者前往王舍城行乞。
Patvā rājagahaṃ dhīro piṇḍāya cari subbato.
204
204.
703也建造了蓝色琉璃石制的回廊与楼阁;
Indanīlasilāyā’pi katā pākāragopurā;
704其光彩宛若黄金山一般,当时在那里显现。
Hemacalā’va dissanti tassā’bhāgi tahiṃ tadā.
205
205.
706彼为谁?是天帝?是婆罗门?是魔王?是龙?等诸存在?
Ko’yaṃ sakko nukho brahmā māro nāgo’tiādinā;
707更加生起了强烈的好奇心,观看那众多的人群。
Bhiyyo kotuhaḷappatto padisvā taṃ mahājano.
206二百零六。
206.
709进入酒馆,以生活为目的饮食;
Pavisitvā garahetūna bhattaṃ yāpanamattakaṃ;
710好像注视着某个伙伴一般,行走于皇城大道上。
Yugamattaṃ’va pekkhanto gacchanto rājavīthiyaṃ.
207二百零七。
207.
712如同波涛翻滚的海洋,众多的人群聚集在一起;
Mathitaṃ merumanthena samudda’va mahājanaṃ;
713那时,他镇定下来,前往贤者山。
Tamhā so ākulī katvā gantvā paṇḍavapabbataṃ.
208
208.
715于是,在同样的树荫下,地面上一处风景宜人的地方;
Tato tasse’va chāyāya bhūmibhāge manorame;
716他坐下,开始享用祭祀供养的食物。
Nisinno missakaṃ bhattaṃ paribhuñjitumā’rabhi.
209
209.
718他专注于回顾观察,内心的杂念被完全消除;
Paccavekkhaṇamattena antasappaṃ nivārisa;
719身根调伏者为智者,出家者具大神力。
Dehavammikato dhīro nikkhamantaṃ mahabbalo.
210二百一十。
210.
721成为彼沙利多长老,如人成尊,诸王之王;
Bhutvāna bimbisārena narindena narāsabho;
722虽受国王召唤,而至彼处,方式种种。
Nimantino’pi rajjena upagantvāna’nekadhā.
211二百一十一。
211.
724断除彼国,随后由其请求所得;
Paṭikkhipiya taṃ rajjaṃ atha tenā’bhiyācito;
725世尊在此教法中,为众生宣讲正法,已成无上觉者。
Dhammaṃ desehi mayhanti buddho hutvā anuttaro.
212二百一十二。
212.
727智慧者为人王付誓立志,远离放逸,立定坚固之地;
Datvā paṭiññaṃ manujādhipassa dhīro’pagantvāna padhānabhūmiṃ;
728历经常人难及之苦行,而后止息一切烦恼。
Anaññasādhāraṇadukkarāni katvā tato kiñci apassamāno.
213二百一十三。
213.
730食用稻草和谷壳,节制身身财产;
Oḷārikannapānāni bhuñjitvā dehasampadaṃ;
731他抓住了无声无息守护的榕树根,如同猛虎一般。
Patvā’japālanigrodhamūlaṃ patto suro viya.
214二百一十四。
214.
733面向东方坐下,身为尊贵之人;
Puratthā’bhimukho hutvā nisinno’si jutindharo;
734此榕树色如身色,其色金黄光辉甚显。
Dehavaṇṇehi nigrodho hemavaṇṇo’si tassa so.
215二百一十五。
215.
736有一株名为苏迦陀的美丽火苗独自燃起;
Samiddhapatthanā ekā sujātā nāma sundarī;
737持缨者托负着疾病的头颅,承受苦难。
Hemapātiṃ sapāyāsaṃ sīsenā’dāya onatā.
216二百一十六。
216.
739在此承受果报的树神,有此等况;
Tasmiṃ adhiggahītassa rukkhadevassa tāvade;
740行至‘我将献祭’之地,见此地光明最为明朗。
Baliṃ dammī’ti gantvāna disvā tā dīpaduttamaṃ.
217二百一十七。
217.
742二者名为识,用此名表达高贵心怀,将乳浆以最尊贵者献上;
Dovo’ti saññāya udaggacittā pāyāsapātiṃ pavarassa datvā;
743『若为我所爱,愿汝也为所爱,彼主亦已调伏我』者,
‘‘Āsiṃsanā ijjhiyathā hi mayhaṃ tuyhampi sā sāmi samijjhitū’ti.’’
218二百一十八。
218.
745乃彼大士说此语毕,彼善女离去;
Icce’vaṃ vacanaṃ vatvā gatā tamhā varaṅganā;
746尔时大士持取乳粥,
Atha pāyāsapātiṃ taṃ gahetvā munipuṅgavo.
219二百一十九。
219.
748往至涅兰伽河岸,成为彼上等饮食;
Gantvā nerañjarātīraṃ bhūtvā taṃ varabhojanaṃ;
749进入入定,守护清净,令人愉悦。
Paṭisotaṃ pavissajji tassā pātiṃ manoramaṃ.
220第二百二十。
220.
751如同穿刺微细荆棘,用眼睛极力避开的,
Jantālipālimananettavilumpamānaṃ,
752绽放繁密树冠,林中诸王光辉灿烂;
Samphullasālavanarājivirājamānaṃ;
753宛若天上诸天所喜的花林,非常可敬赞叹,
Devindanandanavanaṃ’va’bhinandanīya,
754乃至登至最上之妙园而至,首屈一指,无可匹敌。
Mu’yyānamu’ttamataraṃ pavaro’pagantvā.
221二百二十一。
221.
756白昼游行毕,他于黄昏时分停住身躯;
Katvā divāvihāraṃ so sāyaṇhasamaye tahiṃ;
757前往如金丝缠绕般美妙的觉道之树前。
Gacchaṃ kesaralīlāya bodhipādapasantikaṃ.
222二百二十二。
222.
759梵天、天人、阿修罗、大蛇及鸟王,
Brahmasurāsuramahoragapakkhirāja,
760聚集于菩提树周围,尊敬世尊之足。
Saṃsajjitoruvaṭume dipadānamindo;
761波耶悉,净洁的婆罗门,是取三种草料者,
Pāyāsi sotthiyadvijo tiṇahārako taṃ,
762见此之后,他就不再采摘草料。
Disvāna tassa adadā tiṇamuṭṭhiyo so.
223
223.
764如青莲花、蓝莲花等诸多花朵繁盛之天衣,
Indivarāravindādikusumāna’mbarā tahiṃ;
765如同降下的雨露,向高处的光明而去。
Patantī vuṭṭhidhārā’va gacchante dīpaduttame.
224
224.
767由美妙的檀香粉等多种芳香所熏染,
Cārucandanacuṇṇādi’dhupagandhehi nekadhā;
768天界的空间是真实的空间,诸光明众一同前往光辉显现者那里。
Anokāso’si ākāso gacchante dīpaduttame.
225
225.
770由华丽宝石光辉的伞盖及美丽的花朵装饰,
Ratanujjalachattehi cāruhemaddhajehi ca;
771天界的空间是真实的空间,诸光明众一同前往光辉显现者那里。
Anokāso’si ākāso gacchante dipaduttame.
226
226.
773即使在旷野中,有成百上千的戏耍者,
Velukkhepasahassehi kīḷantehi marūhi’pi;
774天空依然广阔,高处依旧有飞鸟来去。
Anokāso’si ākāso gacchante dipaduttame.
227
227.
776即使在旷野中,有奏响号角与战鼓者,
Suradundubhivajjāni karontehi marūhipi;
777天空依然广阔,高处依旧有飞鸟来去。
Anokāso’si ākāso gacchante dipaduttame.
228
228.
779天女们合唱歌声多样繁复;
Suraṅganāhi saṅgitiṃ gāyantihi’pi’nekadhā;
780天空广大无边,如飞禽翱翔其上。
Anokāso’si ākāso gacchante dipaduttame.
229二百二十九。
229.
782妙乐鸟般的琴声婉转动听,
Manoramā kiṇṇarakiṇṇaraṅganā,
783优美的歌舞如巨蛇般盘旋;
Manoramaṅgā uragoragaṅkanā;
784那美妙优雅的舞蹈与歌唱在其中欢腾。
Manoramā tamhi ca naccagītiyo,
785众多美妙种类纷纷发生。
Manoramā’nekavidhā pavattayuṃ.
230二百三十。
230.
787彼时在广大云层之中,
Tadā mahoghe’va mahāmagehi,
788正当大风猛烈吹拂,故名“强风”。
Pavattamāne iti so mahāyaso;
789三人携手,担当三界的领袖,
Tiṇe gahetvā tibhavekanāyako,
790前往如来圣者所在之处传授觉悟。
Upāgato bodhidumindasantikaṃ.
231
231.
792似已知晓、如月光皎洁、不动摇、坚固难破之铁锭;
Viddumāsitaselaggarajatācalasannibhaṃ;
793完成绕行供养菩提树足,乃步行之最第一。
Katvā padakkhiṇaṃ bodhipādapaṃ dipaduttamo.
232
232.
795于东方方向,不动摇、如铁锭般坚固;
Puratthimadisābhāge acale raṇadhaṃsake;
796站立于大地上之智者,拔起青草拨动之。
Mahītale ṭhito dhīro cālesi tiṇamuṭṭhiyo.
233二百三十三。
233.
798他躺下时右手支撑,正如当时那样依靠床榻而坐;
Viddasahatthamatto so pallaṅko āsi tāvade;
799然后看到这一奇异景象,具大智慧者细心思惟。
Atha naṃ abbhutaṃ disvā mahāpañño vicintayi.
234二百三十四。
234.
801「肉体、血液、骨头,以及皮肤,均为我所有;
‘‘Maṃsalohitamaṭṭhi ca nahārū ca taco ca me;
802若欲弃离欲乐之心,吾决不舍精神精进。」
Kāmaṃ sussatu nevā’haṃ jahāmi vīriyaṃ’’iti.
235二百三十五。
235.
804大勇士克服一切困难,攻克敌阵,立于床榻之上,无所未胜;
Ābhujitvā mahāvīro pallaṅkama’parājitaṃ;
805正面向敌,坐于阵前,光辉卓绝。
Pācinābhimukho tasmiṃ nisīdi dīpaduttamo.
236二百三十六。
236.
807诸天之王、天帝,携带法器来到此地;
Devadevassa devindo saṅkhamā’dāya tāvade;
808他站立于此,面向二十天净饭王,宣扬佛法。
Vīsuttarasatubbedhaṃ dhamayanto tahiṃ ṭhito.
237二百三十七。
237.
810像满月那样白净的遮盖,长达三由旬;
Dutiyaṃ puṇṇacandaṃ’va setacchattaṃ tiyojanaṃ;
811站立其上,正是伟大的梵天同住护持。
Dhārayanto ṭhito sammā mahābrahmā sahampati.
238二百三十八。
238.
813带着美丽的佳木,天王虽疲惫仍努力;
Cārucāmaramā’dāya suyāmo’pi surādhipo;
814在那里屡次站立,缓慢缓慢地三百余年。
Vījayanto ṭhito tattha mandaṃ mandaṃ tigāvutaṃ.
239二百三十九。
239.
816携带着编制华丽的五弦琴,头饰以精美的花冠,
Beluvaṃ vīṇamā’dāya suropañcasikhavhayo;
817演奏着各种不同的曲调,立于原地。
Nānāvidhalayopetaṃ vādayanto tathā ṭhito.
240二百四十。
240.
819唱着赞歌,伴随着戏剧般的前奏;
Thutigītāni gāyanto nāṭakīhi purakkhato;
820同样,那位城王也站立着,头戴时令花冠。
Tathe’va’ṭṭhāsi so nāgarājā kālavhayo’pi ca.
241二百四十一。
241.
822捧持着金色的曼殊沙华,以天花盛满;
Gahetvā hemamañjusā surapupphehi pūritā;
823好似供养一般,有三十八位少女侍立。
Pūjayantā’va aṭṭhaṃsu battiṃsā’pi kumārikā.
242二百四十二。
242.
825他们与众天人集聚在那里,这样盛大壮严;
Sendadevasaṅghehi tehi itthaṃ mahāmahe;
826当时魔王思惟,认为这是罪恶之事。
Vattamāne tadā māro pāpimā iti cintayi.
243二百四十三。
243.
828『此少儿欲超越境界,『,』829『:』贤者谓:今当成就彼成就。』如是说。
‘‘Atikkamitukāmo’yaṃ kumāro visayaṃ mama;
829『悉达多』者,谓『我将成就此愿』,即刻便是。
Siddhattho atha siddhatthaṃ karissāmī’’ti tāvade.
244二百四十四。
244.
831未毁伤凶猛虎狼与百臂恶兽,
Māpetva bhiṃsanatarorusahassabāhuṃ,
832聚集它们,燃烧多种兵器。
Saṅgayha tehi jalitā vividhāyudhāni;
833登上秀丽巍峨,远望如山脉环绕,
Āruyha cāru diradaṃ girimekhalākkhyaṃ,
834高耸险峻,宽广达一千八百由旬。
Caṇḍaṃ diyaḍḍhasatayojanamāyataṃ taṃ.
245二百四十五。
245.
836身披色彩斑斓的火焰,
Nānānanāya’nalavaṇṇasiroruhāya,
837目如夜空中轮转的月轮;
Rattoruvaṭṭabahiniggatalocanāya;
838展露坚坚锐利的牙齿,生有犄角,肩如犍牛。
Daṭṭhoṭṭhabhiṃsanamukhāyu’ragabbhujāya,
839军队被各种兵器包围。
Senāya so parivuto vividhāyudhāya.
246二百四十六。
246.
841到彼处后极其恐怖,人们大声咆哮,
Tattho’pagamma atibhīmaramaṃ ravanto,
842说“此处就是悉达多,拿住他吧”;
Siddhatthame’tha iti gaṇhatha bandhathe’maṃ;
843以极具威严的天众一道出现,
Āṇāpayaṃ suragaṇaṃ sahadassanena,
844像狂暴的怒风将羽毛撕碎般动摇激奋。
Caṇḍānīluggatapicuṃ’va palāpayittha.
247
247.
846深沉的乌云,雷声隆隆,
Gambhīramegharavasantibhavaṇḍanādaṃ,
847风吹过带来令人愉快的凉爽,
Vātaṃca māpiya tato subhagassa tassa;
848连耳朵也因清凉宜人的声音而喜悦,
Kaṇṇampi vīvaravarassa manoramassa,
849不是那样轻易移动,而是有终止感。
No āsiyeva calituṃ pabhu antakotha.
248
248.
851聚集成团、交织拥挤的,令人恐惧的激烈火焰,
Saṃvaṭṭavuṭṭhijavasannibhabhīmaghora,
852降落时如同雨季,连水珠也从中滴落;
Vassaṃ pavassiya tato’dakabindukampi;
853无以目视,火势极猛连附近都无从接近,
Nāsakkhi netuma’tulassa samīpakampi,
854见到此景,虽惊异无比,但脸色却极其严厉。
Disvā tama’bbhutama’tho’pi sudummukho so.
249
249.
856极为恐怖,火焰如烈芒之火焰纷纷闪辉,
Accantabhīmanaḷaaccisamujjaloru,
857如巨石灰尘般纷飞的武器雨,
Pāsānabhasmakalalāyudhavassadhārā;
858如炽热炭火燃烧的沙砾雨,
Aṅgārapajjalitavālukavassadhārā,
859此等一切诸物,皆在雨中被淋湿。
Vassāpayittha sakalāni imāni tāni.
250二百五十。
250.
861因魔力显现的威能,飞升天际,
Mārānubhāvabalato nabhato’pagantvā,
862跌落于善果之顶峰近旁。
Patvāna puññasikharuggatasantikaṃ tu;
863谓诸如花环、果实、灯火、宝珠等之形态,
Mālāguḷappabhūtibhāvagatāni’thāpi,
864乃至他世间中,亦有极为严重之黑暗。
Lokantare’va timiraṃ timiraṃ sughoraṃ.
251二百五十一。
251.
866去除熄灭这愚痴黑暗,
Māpetva mohatimirampi hatassa tassa,
867犹如断绝身上百二十八根毛发一般;
Dehappabhāgi sataraṃsisatoditaṃ’va;
868依生而成更为可爱且极为显现者,
Jātaṃ manoramataraṃ atidassanīya,
869恶法不应因观察世间而生起。
Mā’lokapuñjama’valokiya pāpadhammo.
252二百五十二。
252.
871愤怒如猛兽般张口,齿牙利刃锋芒毕露,
Kopoparattavadano bhukuṭippavārā,
872身披极其破坏丑陋的衣裳,
Accantabhiṃsanavirūpakavesadhārī;
873犹如极度渴爱之流汇聚交融,
Accantatiṇhataradhāramasaṅgame’va,
874即使是象征权威之剑,也似行走于山王般威猛。
Cakkāyudhaṃ carataraṃ api merurājaṃ.
253二百五十三。
253.
876如同破碎了的厚重枯枝般,
Saṅkhaṇḍayantami’va thūlakalīrakaṇḍaṃ,
877虽然被弃置,但仍无任何有益之处;
Vissajji tena’pi na kiñci guṇākarassa;
878尝试去做许多事,之后离开那处,
Kātuṃ pahuttamu’pagañchi tato tame’taṃ,
879向着天空下被花伞所遮盖的水面头部而去。
Gantvā nabhā kusumachattatamā’ga sīsaṃ.
254二百五十四。
254.
881纵然已经被击退,但众军如山峦波涛般聚集;
Vissajjitā’pi senāya selakūṭānalākulā;
882穿越天空,宛如云雾缭绕澄净而至。
Pagantvā nabhasā mālāgulattaṃ samupāgatā.
255二百五十五。
255.
884见此情形,忧愁者前往贤者身边;
Tampi disvā sasoko so gantvā dhīrassa santikaṃ;
885抵达时,宛如到达我方无敌的床榻。
Pāpuṇāti mamevā’yaṃ pallaṅko aparājito.
256二百五十六。
256.
887『从此起身卧床』,这是智者所说。
Ito uṭṭhaha pallaṅkā iti’bhāsittha dhīmato;
888因为造作恶劣之业,为卧病之故,魔君将至。
Katakalyāṇakammassa pallaṅkatthāya māra te.
257二百五十七。
257.
890『谁为见证?』如此发问,『这都是见证人』,
Ko sakkhī’ti pavutto so ime sabbe’ti sakkhino;
891恶人向军队张开手臂,面向军队。
Senāyā’bhimukhaṃ hatthaṃ pasāretvāna pāpimā.
258二百五十八。
258.
893我以严厉的誓言作证,声称我就是证人,我就是那位见证者;
Ghoranādena’haṃ sakkhi ahaṃ sakkhī’ti tāya’pi;
894断言见证的真相,因此以此说明该义。
Sakkhibhāvaṃ vadāpetvā tasse’vaṃ samudīrayi.
259二百五十九。
259.
896‘谁是你所称的确实见证者呢?’对此,凭此无比力量,
Ko te siddhattha sakkhī’ti atha tenā’tulena’pi;
897有意念坚信:‘魔不能使我这里的见证者灭亡。’
Mame’ttha sakkhino māra nasanti’ti sacetanā.
260二百六十。
260.
899夜间乌云密布,明亮的无明如同火焰般显现。
Rattameghopanikkhantahemavijjuvabhāsuraṃ;
900熄灭了外界的感官光辉,向右边披上僧衣。
Nīharitvā surattambhā cīvarā dakkhiṇaṃ karaṃ.
261
261.
902面向大地,为什么又面对彼岸的土地?
Bhūmiyā’bhimukhaṃ katvā kasmā pāramibhūmiyaṃ;
903抚摸着并依止于此地,大地依此默然无声。
Unnādetvā ni’dāne’vaṃ nissaddāsī’ti bhūmiyā.
262
262.
905如同天际闪电放出光辉,照亮乌云密布的苍穹;
Muñcāpite rave nekasate megharave yathā;
906你应知晓,佛陀赖诸龙神之力而安稳坐定。
Buddhanāgabalā nāgaṃ jānūhi supapatiṭṭhitaṃ.
263二百六十三。
263.
908见到此时境况,须专心思维,应当谨慎取用;
Disvāni’dāni gaṇhāti’dāni gaṇhāti cintiya;
909犹如折断树杈的木棍,已被毁坏,面目难看。
Sambhinnadāṭhasappo’va hatadappo sudummukho.
264二百六十四。
264.
911抛弃了武器和装饰品,种类繁多各式各样。
Pahāyā’yudhavatthāni’laṅkārāni anekadhā;
912逃离到远方的战阵,直至边界。
Cakkavāḷāvalā yāva sasenāya palāyi so.
265第二百六十五。
265.
914天众说:‘那魔王满怀恐惧和悲伤而逃离。’
Taṃ mārasenaṃ sabhayaṃ sasokaṃ palāyamānaṃ iti devasaṅghā;
915见到魔王被战胜,这就是胜利,光明王子明了。
Disvāna mārassa parājayo’yaṃ jayo’ti siddhattha kumārakassa.
266第二百六十六。
266.
917赞叹礼敬时,心志坚毅,充满芬芳光明,具此特质;
Sammodamānaṃ abhipūjayantā dhīraṃ sugandhappabhūtihi tasmiṃ;
918又被多种怨恨所袭扰,正当合宜呼喊,身怀烦恼烦乱。
Punā’gatā nekathutīhi sammā ugghosamānā chanavesadhāri.
267二百六十七。
267.
920如是,贤者识破魔力,成为大力者;
Evaṃ mārabalaṃ dhīro viddhaṃsetvā mahabbalo;
921正当开端坚持之时,端坐于不动座处。
Ādicce dharamāne’va nisinno acalāsane.
268二百六十八。
268.
923在第一精进中,昔所住处的无上智慧达到极致;
Yāmasmiṃ paṭhame pubbenivāsaṃ ñāṇa’muttamo;
924在中间精进中,清净之后显现天眼远见。
Visodhetvāna yāmasmiṃ majjhime dibbalocanaṃ.
269
269.
926依缘起法,接着是最后精进;
So paṭiccasamuppāde atha pacchimayāmake;
927智慧如是下转,通达多种法义。
Otāretvāna ñāṇaṃsaṃ sammasanno anekadhā.
270
270.
929彻底揭示世间界相,直至黎明初现之时;
Lokadhātusataṃ sammā unnādetvā’ruṇodaye;
930成就佛陀,成就正觉者,觉者之眼明彻无碍。
Buddho hutvāna sambuddhosambuddhajalocano.
271
271.
932『经历无数世轮回』云云;
‘‘Anekajātisaṃsāraṃ sandhāvissa’’ntiādinā;
933此为《犹如经》中以勇猛如地之力宣说;
Udāne’daṃ udānesi pītivegena sādiso.
272
272.
935他将那床的特征和性质,作了多种多样的说明。
Sallakkhetvāguṇe tassa pallaṅkassa anekadhā;
936他说:“我暂时不会从这床上起来。”
Nā tāva’uṭṭhahissāmi ito pallaṅkato iti.
273
273.
938入定入圣,蕴集为多达一千万种;
Samāpattī samāpajjī anekasatakoṭiyo;
939世尊正坐在那里,端坐于不动的座位之上。
Satthā tatthe’va sattāhaṃ nisinno acalāsane.
274
274.
941即使今日,确实具足坚定智慧者、达成目的者、具足声誉者,
Ajjā’pi nūna dhīrassa siddhatthassa yasassino;
942由于仍有必须完成的任务,这便是对座位污秽的缘故。
Atthi kattabbakiccañhi tasmā āsanamālayaṃ.
275
275.
944对某些天人而言,存在“不应嘲笑”这个疑惑;
Najahāsī’ti ekaccadevatānā’si saṃsayaṃ;
945在知晓他们的念头之后,当以安稳的心不予计较。
Ñatvā tāsaṃ vitakkaṃ taṃ sametuṃ santamānaso.
276
276.
947如同金色天鹅起飞,其光辉灿然显现,
Uṭṭhāya hemahaṃso’va hemavaṇṇo pabhaṅkaro;
948飞跃于天空,王者行诸奇迹,护持天法。
Abbhuggantvā nabhaṃ nātho akāsi pāṭihāriyaṃ.
277
277.
950以此念头对治寂灭、平息风尘及追求觉悟;
Vitakkame’vaṃ iminā marūnaṃ sammu’pasammā’nimisesi bodhiṃ;
951众生以眼泪恭敬之,立于其前,胜座稳固无摇。
Sampūjayanto nayanambujehi sattāhama’ṭṭhāsi jayāsanañca.
278
278.
953在美善的宝石中,于彼处遍布的诸珍宝之中,位于卓越脚步之中;
Subhāsurasmiṃ ratanehi tasmiṃ savaṅkamanto varacaṅkamasmiṃ;
954也在悦心的宝石屋内,因深究净法而成净者。
Manoramasmiṃ ratanālayehi’pi visuddhadhammaṃ vicinaṃ visuddho.
279
279.
956彼树根守护者王宝树之下,
Mūlejapālatarurājavarassa tassa,
957有魔众名为不染之莲;
Māraṅganānama’malānanapaṅkajāni;
958恰当调和后,从那葱郁的根部释放出来。
Sammā milāpiya tato mucalindamūle,
959如同利用心意所生的艳丽莲花般启发众生心识。
Bhogindacittakumudāni pabodhayanto.
280二百八十。
280.
961即使是国王的根本境地,亦能在其中获得圆满的成就喜乐;
Mūle’pi rājayatanassa tassa tasmiṃ samāpattisukhampi vindaṃ;
962由智慧神通所照彻,身具人中之人之相,长寿达九十九岁。
Saṃvītināmesi manuññavaṇṇo ekūnapaññāsadināni dhīmā.
281二百八十一。
281.
964此为纯净无污染的甘露水,洁净如牙齿、如断牙、如毒蛇。
Anotattodakaṃ dantakaṭṭhanāgalatāmayaṃ;
965处于旃陀罗树下,由天帝手中所赐予最高的宝物。
Harīṭakāgadaṃ bhutvā devindenābhatuttamaṃ.
282二百八十二。
282.
967由商人所携带,恰当如中等之重的财物;
Vānijehi samānītaṃ samatthamadhupiṇḍikaṃ;
968被大王所接受,稳稳地收执在袈裟中。
Mahārājūpanītamhi pattamhi patigaṇhiya.
283二百八十三。
283.
970在食物之残余中,如同榴莲树根那样。
Bhojanassāvasānamhi japālatarumūlakaṃ;
971须当追随已达到深义之法。
Gantvādhigatadhammassa gambhīrattamanussari.
284二百八十四。
284.
973此为如大地聚合、近似水蕴者,
Mahīsandhārako vārikkhandhasannibhako ayaṃ;
974谓此法乃我所到达之深义,且称为善法等。
Gambhīrodhigato dhammo mayā santo’tiādinā.
285二百八十五。
285.
976法王所具之法深密,常恒随行,常畅流布者,
Dhammagambhīrataṃ dhammarājassa sarato sato;
977『如此智慧』者,为求确知此法而生。
Āsevaṃ takkaṇaṃ dhammaṃ imaṃ me paṭivijjhituṃ.
286二百八十六。
286.
979为追求成功者苦心努力,其行可爱;
Vāyamanto sampattayācakānaṃ manoramaṃ;
980以美妙手段牵引,使肢体优越,饰以黑色装饰。
Kantetvā uttamaṅgañca moḷibhūsanabhūsitaṃ.
287二百八十七。
287.
982黄金饰物佩戴于眼,展现出鲜红色彩;
Suvañjitāni akkhini uppāṭetvāna lohitaṃ;
983割断树根之后,留下妻子容貌明丽,言语和悦。
Gaḷato nīhiritvāna bhariyaṃ lāvaṇṇabhāsuraṃ.
288二百八十八。
288.
985此处犹如以牙齿为火种,照亮家族世系;
Atrajañca dadantena kulavaṃsappadīpakaṃ;
986所谓施舍,没有施与便不存在,戒律未守也是这样。
Dānaṃ nāma na dinnañca natthi sīlaṃ arakkhitaṃ.
289二百八十九。
289.
988正如修筑堤坝等土木之事,生命亦因此而存在;
Tathāhi saṅkhapālādiattabhāvesu jīvitaṃ;
989由我舍弃者,既因戒律破坏之怖亦然。
Mayā pariccajantena sīlabhedabhayena ca.
290二百九十。
290.
991因忍辱谤讥等多种无量心境未得充满;
Khantivādādike nekaattabhāve apūritā;
992因杀戮等罪恶业,波罗蜜无一有所成就于我。
Chejjādiṃ pāpunattena pāramī natthi kāci me.
291二百九十一。
291.
994于我此如幻灭心,乃由魔王大地之力所致;
Tassa me vidhamantassa mārasenaṃ vasundharā;
995此处所说的‘不动摇’,是指先前所居诸地亦是动静不移。
Na kampittha ayaṃ pubbenivāsaṃ sarato’pi ca.
292第二百九十二。
292.
997在清净之时,即中夜之间,我具足神通眼慧。
Visodhentassa me yāme majjhime dibbalocanaṃ;
998于此不动摇,非摇动;而在后半夜,却表现为摇动。
Na kampittha pakampittha pacchime pana yāmake.
293第二百九十三。
293.
1000我所洞察的缘起体性,至今仍然深切了知;
Paccayākārañāṇaṃ me tāvade paṭivijjhato;
1001作善事且能放下烦恼,如同放下巨大响声般。
Sādhukāraṃ dadantī’ca muñcamānā mahāravaṃ.
294二百九十四。
294.
1003如同满满一瓢水泥浆,
Sampuṇṇalāpū viya kañjikāhi,
1004如同充满一个竹筐,
Takkehi puṇṇaṃ viya vāṭikā’va;
1005如同用碾磨器抹上的手,
Sammakkhito’va’ñjanakehi hattho,
1006如同被浸透的湿白布。
Vasāhi sampīta pilotikā’va.
295二百九十五。
295.
1008被烦恼之堆所承担,乃污秽之状,
Kilesapuñjabbharito kiliṭṭho,
1009又因贪欲而心生恶趣,令其所处之地为恶;
Rāgena ratto api desaduṭṭho;
1010因愚痴甚深而愚笨,具大威力,
Mohena mūḷho’ti mahabbalena,
1011此乃使世间蒙蔽无明的根本原因。
Loko avijjānikarākaro’yaṃ.
296二百九十六。
296.
1013什么样的法被洞察破坏,
Kinnāma dhammaṃ paṭivijjhate’taṃ,
1014对这法的教导,其意义究竟为何;
Attho hi ko tassi’ti desanāya;
1015于是,慈悲无畏的尊主前来,
Evaṃ nirussāhama’gañchi nātho,
1016为众生持守和实行法的清净与供养。
Pajāya dhammāmatapānadāne.
297
297.
1018然后,梵天及其同伴放出大声响;
Nicchāretvā mahānādaṃ tato brahmā sahampatī;
1019世间实为无常,世间必将灭亡。
Nassati vata bho loko iti loko vinassati.
298二百九十八。
298.
1021以梵天众及天众为依止,
Brahmasaṅghaṃ samādāya devasaṅghañca tāvade;
1022来到诸世界之中,侍立于世尊近旁。
Lokadhātusate satthu samīpaṃ samupāgato.
299二百九十九。
299.
1024行至大地上,屈膝施礼,合掌礼拜于头。
Gantvā mahītale jānuṃ nihacca sirasañjaliṃ;
1025依此起意,即谓“世尊当说法”等。
Paggayha ‘‘bhagavā dhammaṃ desetu’’ itiādinā.
300
300.
1027被乞求者,乃与觉者尊目如莲花者相应者,胜者也;
Yācito tena sambuddharavindavadano jino;
1028当时以觉者眼遍照三界。
Lokadhātusataṃ buddhacakkhunā’lokayaṃ tadā.
301三百零一。
301.
1030彼时见那无量三十三天等众,谓此如此。
Tasmiṃ apparajakkhādimaccā disvā’ti ettakā;
1031将诸有分为能够有生与不能有生两类。
Vibhajitvā’tha te satte bhabbābhabbavasena so.
302
302.
1033舍弃无生者,取用有生者,以慧力引导;
Abhabbe parivajjetvā bhabbe’vā’dāya buddhiyā;
1034如今人们以此为自心信解之所依。
Upanetu jano’dāni saddhābhājanama’ttano.
303
303.
1036从此可知,此即众生依止正法而获给养。
Pūressāmī’ti taṃ tassa saddhammāmatadānato;
1037此为婆罗门教团中毁谤语句之别称。
Vissajji brahmasaṅghassa vacanāmataraṃsiyo.
304三百零四。
304.
1039然后自于荼迦山顶升起,
Tatojapālodayapabbatodito,
1040如大光明佛陀的太阳于天空中显现;
Mahappabho buddhadivākaro nabhe;
1041如宝石光辉灿灿,犹如光之主者,
Maṇippabhāsannibhabhāsurappabho,
1042解脱光明佛陀之毁谤者也。
Pamocayaṃ bhāsurabuddharaṃsiyo.
305
305.
1044彼时那些因爱欲而生欢喜与欣悦者,
Pamodayanto upakādayo tadā,
1045乃受业力牵引,跨越十八由旬之遥;
Kamena aṭṭhārasayojanañjasaṃ;
1046越过盛开繁茂的树木,
Atikkamitvāna suphullapādape,
1047飘浮于被漫天风力吹动如水波般摇曳的林木之间。
Vijambhamānāligaṇābhikūjitaṃ.
306
306.
1049常行于众多坚硬地面之上,行经清净而泥泞的道路,带有香气。
Nirantaraṃ nekadijupakūjitaṃ suphrallapaṅkeruha gandhavāsitaṃ gato;
1050那位光明照耀、驰名鹿野苑的卓越苦行者,亦为五众弟子之一。
Yasassī migadāyamuttamaṃ tahiṃ tapassī atha pañcavaggiyā.
307三百零七。
307.
1052天中之天、三界唯一的主宰,
Devātidevaṃ tibhavekanāthaṃ,
1053远见三世、已成正觉、已得究竟者;
Lokantadassiṃ sugataṃ sugattaṃ;
1054见此沉稳勇猛、如狮子般的圣者。
Disvāna dhīraṃ munisīharājaṃ,
1055他们说:这是告诫。
Kumantaṇaṃ te iti mantayiṃsu.
308三百零八。
308.
1057『成为大腹者饮食充足,
‘‘Bhutvāna oḷārikaannapānaṃ,
1058身色如金,身体丰满;
Suvaṇṇavaṇṇo paripuṇṇakāyo;
1059朋友啊,这位沙门正是如此,
Etā’vuso’yaṃ samaṇo imassa,
1060我们应当向他问安等礼。』
Karoma nā’mhe abhivādanādiṃ.
309三百零九。
309.
1062此处言及广博连贯、善于宣说的,
Ayaṃ visālanvayato sasūto,
1063其起因现于世间,自然产生影响;
Sambhāvanīyo bhuvi ketubhūto;
1064而阿拉汉则能承受此座位,
Paṭiggahetuṃ’rahatā’sanaṃ tu,
1065故称此座位唯为阿拉汉所应坐。
Tasmā’sanaṃ’yevi’ti paññapema.’’
310三百一十。
310.
1067世尊了知彼等心念以锐利智慧加以洞察,
Ñatvā’tha bhagavā tesaṃ vitakkaṃ tikkhabuddhiyā;
1068以慈心、清净无嫉妒之心,不起傲慢纷争之念。
Mettānilakadambehi mānaketuṃ padhaṃsayī.
311
311.
1070彼众未能以身躯为自所护持;
Samatthā nahi saṇṭhātuṃ sakāya katikāya te;
1071唯有聪慧者,敬礼于世主,行礼拜等正行。
Akaṃsu lokanāthassa vandanādīni dhīmato.
312
312.
1073不明世尊之体者,贤圣如圣王般的圣人;
Buddhabhāvaṃ ajānantā munayo munirājino;
1074朋友们议论时,只能茫然无知地谈论。
Āvuso vādato tassa kevalaṃ samudīrayuṃ.
313
313.
1076于是智者、世主对此有所启示;
Atha lokavidū lokanātho tesamu‘‘dīratha;
1077朋友间议论,却未能向正法师启示真理。
Āvusovādato neva satthuno’’ samudīrayi.
314
314.
1079『比丘们,阿拉汉、正自觉者』者,如来是也。
‘‘Bhikkhave arahaṃ sammā sambuddho’ti tathāgato’’;
1080启示佛陀身分,乃是自身诸德最上者。
Buddhabhāvaṃ pakāsetvā attano tesamu’ttamo.
315三百一十五。
315.
1082汝等已坐于可观之胜妙坐处,
Nisinno tehi paññatte dassaneyyuttamāsane;
1083长老以婆罗门音声,戒德庄严其身。
Brahmanādena te there sīlabhūsanabhūsite.
316三百一十六。
316.
1085天梵王面向众多千千万万众生恭敬地呼唤说:
Āmantetvāna brahmānaṃ nekakoṭipurakkhato;
1086当时展开法轮的,是那教诲众生者。
Dhammacakkaṃ pavattento desanāraṃsinā tadā.
317三百一十七。
317.
1088毁灭迷惑阴暗之毒,在世间显现了美妙光明;
Mohandhakārarāsimpi hantvā loke manoramaṃ;
1089显现法之光明,具足随顺莲花智慧。
Dhammālokaṃ padassetvā veneyyambujabuddhiyā.
318三百一十八。
318.
1091鹿野苑所围缚的森林地上。
Migakānanasaṅkhāto raṇabhūmitale iti;
1092王者具有伟大威德,是守法明智的国王。
Rājā mahānubhāvo’vadhammarājā visārado.
319三百一十九。
319.
1094我说法时,心智所护持,悦目安适;
Desanāsiṃ samādāya dhībhujena manoramaṃ;
1095对垢秽之众生,常常作大利益。
Veneyyajanabandhunaṃ mahānatthakaraṃ sadā.
320三百二十。
320.
1097摒弃染污之足,胜正法如鼓声;
Kilesārī padāḷetvā saddhammajayadundubhiṃ;
1098击打胜正法之旗,极难征服者也。
Paharitvāna saddhammajayaketuṃ sudujjayaṃ.
321三百二十一。
321.
1100振奋胜正法最上殊胜,美好清净;
Ussāpetvāna saddhammajayatthuṇuttamaṃ subhaṃ;
1101确立之,成为世间诸王,祥瑞之主。
Patiṭṭhāpiya lokekarājā hutvā sivaṅkaro.
322三百二十二。
322.
1103解脱众生脱离轮回之缚,
Pamocetvāna janataṃ brahāsaṃsārabandhanā;
1104愿引领至涅槃之城,乐于利乐世人。
Nibbāṇanagaraṃ netukāmo lokahite rato.
323三百二十三。
323.
1106如同金山峰峦,乃移动而美妙之相,
Suvaṇṇācalakūṭaṃ’va jaṅgamaṃ cārudassanaṃ;
1107下倾如归往陡坡,稳健如美丽天瑞。
Patvo’ruvelagāmiṃ taṃ añjasaṃ’va surañjasaṃ.
324三百二十四。
324.
1109尊贵族裔之王子,约三十岁左右;
Bhaddavaggiyabhūpālakumāre tiṃsamattake;
1110随顺圣道之味,饮用此最上甘露。
Maggattayāmatarasaṃ pāyenvā rasamu’ttamaṃ.
325第三百二十五。
325.
1112比丘们为世间利益,奉献最上出家;
Pabbajjamu’ttamaṃ datvā lokassa’tthāya bhikkhavo;
1113正觉者激励他们,行走于游化之路。
Uyyojetvāna sambuddho cārikaṃ carathā’ti te.
326第三百二十六。
326.
1115前行至阿鲁维拉丛林深处,
Gantvo’ruvelaṃ jaṭilānama’nto-
1116割断纠缠的发束,将头发散开;
Jaṭā ca chetvāna jaṭā bahiddhā;
1117你们中最卓越者,犹如纯净莲花的极致,
Pāpetva aggañjasamu’ttamo te,
1118宛若夜空中先行的明星。
Purakkhato indu’va tārakābhi.
327第三百二十七偈。
327.
1120在先行的无染者中,
Purakkhato tehi anāsavehi,
1121六十二条光彩最殊胜,
Chabbaṇṇaraṃsābharanuttamehi;
1122方位群集,极其美妙,
Disaṅganāyo atisobhayanto,
1123即使鸟类昆虫亦受其苦。
Pakkhīnamakkhīni’pi pīṇayanto.
328三百二十八。
328.
1125记忆所受与所得之事,
Dinnaṃ paṭiññaṃ samanussaranto,
1126彼为大种子比丘尼所忆也;
Taṃ bimbisārassa mahāyasassa;
1127欲得解脱者,贵于最高王族,
Mocetukāmo vararājavaṃsaṃ,
1128堪称旌旗所覆盖的功德宝库。
Dhajūpamānassa guṇālayassa.
329三百二十九。
329.
1130头饰宝冠华丽装饰,如同集镇环绕;
Sikhaṇḍimaṇḍalāraddhanaccaṃ laṭṭhivanavhayaṃ;
1131园林繁盛,聚满众多树木果实。
Uyyānama’gamā nekatarusaṇḍābhimaṇḍitaṃ.
330三百三十。
330.
1133宾比萨拉王,伟大的国王,已经圆满成为无形无相的尊贵者;
Bimbisāranarindo so’gatabhāvaṃ mahesino;
1134闻知此事,他心生欢喜,身心充满喜悦的光辉。
Suṇitvā pītipāmojjabhūsanena vibhūsito.
331三百三十一。
331.
1136继而,尊伟的长者前来观察,
Tamu’yyānu’pagantvāna mahāmaccapurakkhato;
1137称赞世尊之足之印,在头颅上光彩照耀。
Satthupādāravindehi sobhayanto siroruhe.
332三百三十二。
332.
1139那时,宾比萨拉端坐,以正法为细雨滋润。
Nisinno bimbisāraṃ taṃ saddhammaamatambunā;
1140他容色光明,犹如天帝所家族的第一贵族,光彩照人。
Devindagīyamānaggavaṇṇo vaṇṇābhirājito.
333三百三十三。
333.
1142这位大有声誉者,受天、人、施主供养敬奉;
Devadānavabhogindapūjito so mahāyaso;
1143于是他前往王舍城,那里宛如天界所在的宫殿一般。
Rammaṃ rājagahaṃ gantvā devindapurasannibhaṃ.
334三百三十四。
334.
1145被国王带入国王的宫殿,宛如带来全体大牛一般;
Narindagehaṃ ānīto narindena sarāsabho;
1146在饮食之际,在屋宅中,驱策大象等众多动物。
Bhojanassā’vasānamhi cālayanto mahāmahiṃ.
335
335.
1148回忆起那开满鲜花的大树,树冠辉映,如同森林之王光辉璀璨;
Patigaṇhiya samphullatarurājavirājitaṃ;
1149回想那游乐的竹树林园林,如同目光的甘露妙药。
Rammaṃ veluvanārāmaṃ vilocana rasāyanaṃ.
336
336.
1151覆盖着寒冷沙地、群聚而成的华盖,构成壮美的装饰之境;
Sitapulinasamūhacchannabhālaṅkatasmiṃ,
1152弥漫着芳香花卉与清凉微风,充满怡人芬芳之气;
Surabhikusumagandhākiṇṇamandānilasmiṃ;
1153各种美丽的莲花串连装饰,点缀其间,宛若宝饰庄严;
Vividhakamalamālālaṅkatambāsayasmiṃ,
1154广袤而清净的处所,藤蔓缠绕着环绕的亭台楼阁,宁静雅致;
Vipulavimalatasmiṃ valliyāmaṇḍapasmiṃ.
337三百三十七;
337.
1156如美丽花海的清雅之地,是姝丽光芒初现的所在,光彩照人。
Suranaramahanīyo cārupādāravindo,
1157清净如莲华,洁白如洁牙,悦目欢心;
Vimalakamalanetto kundadantābhirāmo;
1158品质如珍宝海,导师之主,圣贤之王,
Guṇaratanasamuddo nāthanātho munindo,
1159如金色光辉之美,皎洁月光之相,其目如月光般清明。
Kaṇakakiraṇasobho somasommānano so.
338三百三十八。
338.
1161清净、卓越、具戒行之蕴门已成,
Vimalapavarasīlakkhandhavārañca katvā,
1162以美妙的光泽与禅定之相激励滋养;
Ruciravarasamādhīkuntamu‘‘ssāpayitvā;
1163智慧为最锐利的宝剑,如来智慧之刃,
Tikhiṇatarasubhaggaṃ buddhañāṇorukaṇḍaṃ,
1164住于破除贪欲之境地,远离欲乐第一。
Viharati bhamayanto kāmama’ggā vihārā.
339三百三十九。
339.
1166当时净饭王,其子正觉成就,
Tadā suddhodano rājā‘‘putto sambodhimuttamaṃ;
1167乘转法轮之声,为世间福利而转动。
Patvā pavattasaddhammacakko lokahitāya me.
340三百四十。
340.
1169因依止于王舍城、野外阔叶林中,
Rājagahaṃ’ca nissāya ramme veluvane’dhunā;
1170闻说佛陀临现,现身于此地。
Vasatī‘‘ti suṇitvāna buddhabhūtaṃ sakatrajaṃ.
341
341.
1172渴欲亲见尊者释迦牟尼新近出家,
Daṭṭhukāmo navakkhattuṃ navāmacce mahesino;
1173率领九千余众战士,成群结队往彼近前。
Navayodhasahassehi saddhiṃ pesesi santikaṃ.
342
342.
1175去听闻法王的教诲后,谨慎而不懈怠。
Gantvā te dhammarājassa sutvā’nopamadesanaṃ;
1176获得至高目的,亦未轻慢这教法。
Uttamatthaṃ labhitvāna sāsanampi napesayuṃ.
343三百四十三。
343.
1178其中有些人虽未觉察,却堕入黑暗沉痛,沉迷于美色。
Tesve’kampi apassanto kāludāyiṃ subhāratiṃ;
1179阿谆谆劝告于尊者,常乐于出家修行。
Āmantetvā mahāmaccaṃ pabbajjābhirataṃ sadā.
344三百四十四。
344.
1181『引领善趣宝物,成为我引领的保护者;』
‘‘Sugattaratanaṃ netvā mama nettarasāyanaṃ;
1182如此语,汝以何等方便来行乎?」彼语道。
Yena kenacu’pāyena karohī’’ti tama’bravī.
345
345.
1184于是彼亦遣奉以千战士;
Atha yodhasahassena tampi pesesi so’pi ca;
1185往至集众处,闻听世尊美妙教诲。
Gantvā sapariso satthu sutvā sundaradesanaṃ.
346
346.
1187断尽阿拉汉果,出家作众生王;
Arahattañjasaṃ patvā pabbajitvā narāsabhaṃ;
1188顶礼正遍知,合掌恭敬礼拜;
Namassanto sa sambuddhaṃ paggayha sirasañjaliṃ.
347
347.
1190春时淋漓而出,颜色过艳丽,萌芽处绿意盎然;
‘‘Vasantakālajjanītātirattavaṇṇābhirāmaṅkurapallavāni;
1191细叶色青润,叶面闪亮光洁,枝条千条万条,令人心旷神怡。
Sunīlavaṇṇujjalapattayuttā sākhāsahassāni manoramāni.
348
348.
1193遍布各处的香气环绕、花果繁多各色纷呈的辽阔大地,
Visiṭṭhagandhākulaphāliphullanānāvicittāni mahīruhāni;
1194以上各类景象与众多贵族比丘僧团相应,形成绝佳林区。
Sucittanānāmigapakkhisaṅghasaṅgīyamānuttamakānanāni.
349
349.
1196水色清澈而带蓝,布满泉水、池塘如蓝宝石般的水洼,
Sunīlasātodakapūritāni sunādikādambakadambakāni;
1197芳香充满的水枝缀以莲花,在晨光和夜色中绽放。
Sugandhendīvarakallahārā ravindarattambujabhūsitāni.
350
350.
1199无数盛开的野花小丛宛如群王般辉煌绚烂,
Tīrantare jātadumesu pupphakiñjakkharājīhi virājitāni;
1200洁净无垢、色彩斑斓,如同各种美丽宜人的水乡盆地。
Muttātisetāmalasekatāni rammāni nekāni jalāsayāni.
351三百五十一。
351.
1202由人手编织而成的丝织短袍错落分布,发出香气;
Manuññaveḷuriyakañcukānivaguṇṭhitāni’ca susaddalehi;
1203大地广袤,天空广阔,满布和缓的微风。
Sunīlabhūtāni mahītalāni nabhāni mandānila saṅkulāni.
352三百五十二。
352.
1205被无尽物质享乐所迷惑的人们,
Anantabhogehi janehi phītaṃ,
1206如同沉溺于富饶的猕猴国土;
Surājadhāniṃ kapiḷābhidhāniṃ;
1207大德啊,将要前往彼岸的时刻;
Gantuṃ bhadante samayo’’tiādiṃ,
1208如同闪耀光明,展现色相与庄严的行程。
Saṃvaṇṇi vaṇṇaṃ gamanañjasassa.
353三百五十三。
353.
1210如来闻知此殊胜宝贵的真理,
Suvaṇṇanaṃ taṃ sugato suṇitvā,
1211『应称色身的色』者,应承载其运动之色,
‘‘Vaṇṇesi vaṇṇaṃ gamanassu’dāyi;
1212尔时,问曰『为何是色?』
Kinnū‘‘ti bhāsittha tato udāyi,
1213此为平定者对其而说。
Kathesi’daṃ tassa sivaṅkarassa.
354三百五十四。
354.
1215『尊者,我父欲见你,』
‘‘Bhante pitā dassanami’cchate te,
1216称为准达罗王中的贤者,有大名声者;
Suddhodano rājavaro yasassī;
1217如来者,为世间利益的一切主宰,
Tathāgato lokahitekanātho,
1218使家族亲属和合共集而修行。
Karotu saññātakasaṅgahanti.’’
355三百五十五。
355.
1220闻其甘美悦耳的言语,专乐利益世间,
Suṇitvā madhuraṃ tassa giraṃ lokahite rato;
1221心生欢喜,谓将为亲属等行家族和合。
‘‘Sādhu’dāyi karissāmi ñātakānanti saṅgahaṃ.’’
356三百五十六。
356.
1223如黄金色的山峦,行进而庄严其身,
Jaṅgamo hemamerū’va rattakambalalaṅkato;
1224洁净如盈满的月亮,被诸星辰环绕。
Vimalo puṇṇacando’va tārakāparivārito.
357三百五十七。
357.
1226刚与两千五百众平等,心境安定如是;
Saddhiṃ vīsasahassehi santacittehi tādihi;
1227前行且具尊贵特质,行进约六十由旬远。
Gacchanto sirisampanno añjase saṭṭhiyojane.
358三百五十八。
358.
1229胜者日复一日居住,里程迢迢;
Dine dine vasitvāna yojane yojane jino;
1230在两个月时间内,生于世上最上乘之佛。
Dvīhi māsehi sampatto buddho jātapuraṃ varaṃ.
359
359.
1232佛者,清净如莲花面容之庄严,
Buddhaṃ visuddhakamalānanasobhamānaṃ,
1233如满布宝石的光辉,犹如众曜同辉之日华;
Bālaṃsumālisatabhānusamānabhānuṃ;
1234脚踏轮迹,行住自然,足下安住如法之地,
Cakkaṅkitorucaraṇaṃ caraṇādhivāsaṃ,
1235在此世间独依于清净无惨之处。
Lokattayekasaraṇaṃ araṇaggakāyaṃ.
360三百六十。
360.
1237以满覆盈的鲜红花环、连理花环、纯净如净盏之花序,
Sampuṇṇahemaghaṭatoraṇadhūmagandha,
1238用花串、吹奏笛声和鼓声;
Mālehi veṇupaṇavādihi dundubhīhi;
1239以心意所成的伞盖、旌旗、羽扇与花缴光辉,
Cittehi chattadhajacāmaravījanīhi,
1240供养着准达那及诸天森林。
Suddhodanādivanipā abhipūjayiṃsū.
361
361.
1242昔日,圣者出城而去,行至那美妙之地;
Susajjitaṃ puraṃ patvā munindo taṃ manoramaṃ;
1243芬芳花木丛生,藤蔓环绕,草木茂密纷繁如林。
Sugandhipupphakiñjakkhālaṅkatorutalākulaṃ.
362
362.
1245此地泉水喷涌,水珠如花盛开,水潭清澈无尘;
Suphullajalajākiṇṇa acchodakajalālayaṃ;
1246孔雀展开羽翼,其羽色彩绚丽鲜明,光彩照耀四方。
Mayūramaṇḍalāraddha raṅgehi ca virājitaṃ.
363三百六十三。
363.
1248华美步履的宫殿,如同繁茂的藤蔓和凉亭环绕装饰;
Cārucaṅkamapāsāda latāmaṇḍapamaṇḍitaṃ;
1249俯视着美妙绝伦的场所,远胜于无花果树林。
Pāvekkhi pavaro rammaṃ nigrodhārāmamuttamaṃ.
364三百六十四。
364.
1251由于诸如『我们儿子未成就目的,未得称誉』之语;
‘‘Amhākame’sasiddhattho putto natto’ti’’ādinā;
1252于是萨拘耶族人心生思虑,起了不安及疑惑。
Cintayitvāna sañjātamānasatthaddhasākiyā.
365三百六十五。
365.
1254王子们一一说道:
Dahare dahare rāja kumāre idama’bravuṃ;
1255『你们应当顶礼悉达多,我们不顶礼他。』
‘‘Tumhe vandatha siddhatthaṃ navandāma mayanti taṃ.’’
366三百六十六。
366.
1257说完这话,他们便坐下,之后在他们前面,
Idaṃ vatvā nisīdiṃsu katvā te purato tato;
1258这头不啃咬众生的猛狮,眼如诸天中的唯一明眼者。
Adantadamako danto tilokekavilocano.
367三百六十七。
367.
1260彼等了知内心想法:『亲属们不敬奉我,
Tesaṃ ajjhāsayaṃ ñatvā ‘‘na maṃ vandanti ñātayo;
1261现在我正想让他们敬奉,却不服从』,情况正是如此。
Handa vandāpayissāmi’dāni nesanti’’ tāvade.
368三百六十八。
368.
1263已入深妙的足定三昧,修习定念;
Abhiññā pādakajjhānaṃ samāpajjitvā jhānato;
1264起而如金天鹅般,具金色威光,进行破惰行动。
Vuṭṭhāya hemahaṃso’va hemavaṇṇo pabhaṅkaro.
369三百六十九。
369.
1266耸立而起,直达天空,如同众生精神的依托;
Abbhuggantvā nabhaṃ sabbasattanettarasāyanaṃ;
1267其根基如同巨石大树,宛如威猛的英雄所在。
Gaṇḍambarukkhamūlasmiṃ pāṭihāriyasannibhaṃ.
370三百七十。
370.
1269这是异于常人的至高无上的英雄壮丽;
Asādhāraṇama’ññesaṃ pāṭihāriyamu’ttamaṃ;
1270诸位圣者中,有一位高僧在此做了极为美妙的表现。
Ramanīyatare tasmiṃ akāsi munipuṅgavo.
371三百七十一。
371.
1272观察那位不可思议的王者净饭王,
Disvā tama’bbhutaṃ rājā suddhodanonarāsabho;
1273生起了喜悦欢愉,他是释迦族的领袖。
Sañjātapītipāmojjo sakyavaṃsekanāyako.
372三百七十二。
372.
1275于世尊足踪所依处,他欢喜遍行美丽的山冈,
Satthupādāravindehi sake cārusiroruhe;
1276众皆共睹,但释迦族却未曾作恶。
Bhūsite’kāsi te sabbe sākiya’ akaruṃ tathā.
373三百七十三。
373.
1278坚定者在池中雨季结束时遇见美妙的景象;
Dhīro pokkharavassassa avasāne manoramaṃ;
1279修习法雨季,跟随七心之道。
Dhammavassaṃ pavassetvā sattacittāvanuggataṃ.
374三百七十四。
374.
1281斩断大迷王,僧团于第二日;
Mahāmoharajaṃ hantvā sasaṅgho dutiye dine;
1282以单纯专注观察,进食第一供养。
Pavekkhi sapadānena piṇḍāya puramu’ttamaṃ.
375三百七十五。
375.
1284其足底的莲花状纹理种类繁多,
Tassa pādāravindāni’ravindāni anekadhā;
1285昂起后遮掩了脚掌上的空隙部位。
Uggantvā patigaṇhiṃsu akkantakkantaṭhānato.
376三百七十六。
376.
1287以体内光辉的骄傲构筑如塔楼和殿堂一般,
Dehajotikadambehi gopuraṭṭālamandirā;
1288在当时,这被视为围墙的模样。
Piñjarattaṃ gatā tasmiṃ pākārappabhūti tadā.
377
377.
1290行走后入内乞食,沿前道而进;
Carantaṃ pavisitvāna piṇḍāya puravīthiyaṃ;
1291展现出令众生敬仰的英勇、清净、已驯服、能摧伏一切的风采。
Lokālokakaraṃ vīraṃ santaṃ dantaṃ pabhaṅkaraṃ.
378
378.
1293居于宜人众生聚集之地的庄严殿堂,名为长女者;
Pasādajanake ramme pāsāde sā yasodharā;
1294其见狮笼时,坚定不动,展现出对爱护的执着。
Sīhapañjarato disvā ṭhitā pemaparāyaṇā.
379
379.
1296世尊称赞拉胡喇如同佩戴宝石与珍珠的华丽装饰一样,是最尊贵的人。
Bhūsane maṇiraṃsīhi bhāsuraṃ rāhulaṃ varaṃ;
1297诸多妇女拜见他,亲切地说:“他就是你们的父亲。”
Āmantetvā padassetvā ‘‘tuyhame’so pitā’’ti taṃ.
380
380.
1299拉胡喇迈入光明净土之地,
Niketamu’pasaṅkamma suddhodanayasassino;
1300被众多妇女敬礼环绕。
Vanditvā tama’nekāhi itthīhi parivāritā.
381
381.
1302『汝为天众之王所生之子,在城市之间游行,』
‘‘Deva devindalīlāya putto te’dha pure pure;
1303『今已毕行于各家,乞食于屋舍之间。』
Caritvā carate’dāni piṇḍāyā’ti ghare ghare’’.
382
382.
1305开示者乃为宣讲者,至自家殿堂;
Pavedesi pavedetvā’gamā mandirama’ttano;
1306其目光光明,满溢欢喜之泪。
Ānandajalasandoha pūrito’rucilocanā.
383
383.
1308于是,印度众王及印度之龙,
Tato sesanarindānaṃ indo indova laṅkato;
1309震动颤抖,迅速来到征服者如来的近侧。
Kampamāno pagantvāna vegena jinasantikaṃ.
384
384.
1311『释迦族长,你的族谱莫再流离漂泊,莫再流离漂泊;
‘‘Sakyapuṅgava te ne’sa vaṃso mā cara mā cara;
1312即便族中子孙作乱、篡夺王位,也不可在他人城中流浪为乞。』
Vaṃse putte’karājā’pi na piṇḍāya carī pure.’’
385三百八十五。
385.
1314就这样,圣人、诸天之王、品德圆满者如是称说:
Iti vutte narindena munindo guṇasekharo;
1315‘大王啊,这一王族即是我的世系传承。’
‘‘Tuyhame’so mahārāja vaṃso mayhaṃ pana’nvayo.
386三百八十六。
386.
1317以此引出佛系传承的记载,昭示正觉者的世系;
Buddhavaṃso’’ti sambuddhavaṃsaṃ tassa pakāsayī;
1318然后,于当时也在其前,弘扬更高深的教法。
Atho tasmiṃ ṭhitoyeva desento dhammamu’ttariṃ.
387三百八十七。
387.
1320曰:「起身当勿懈怠于正法中。」此为最初教诲。
‘‘Uttiṭṭhe nappamajjeyya dhammami’’ccādimu’ttamaṃ;
1321又称诵此悦耳偈语,召引众人入清净法门。
Gāthaṃ manoramaṃ vatvā sotūnaṃ sivamā’vahaṃ.
388三百八十八。
388.
1323示现证见之王,心生欢喜;
Dassanaggarasaṃ datvā santappetvā tamu’ttamo;
1324为此请求,至其住处恭敬礼拜。
Tenā’bhiyācito tassa niketaṃ samupāgato.
389三百八十九。
389.
1326与三千众生一同,以如此方法敬礼那光明照耀世间者;
Saddhiṃ visasahassehi tādīhi dipaduttamaṃ;
1327并以甘美的饮水使之安心,供养这大地之主。
Madhurodanapānena santappetvā mahīpati.
390三百九十。
390.
1329以小宝珠与胡椒装饰成的花圈,
Cuḷāmaṇīmarīcīhi piñjarañjalikehi taṃ;
1330连同众王一同敬礼,坐于如来面前。
Rājuhi saha vanditvā nisīdi jinasantike.
391
391.
1332于是,她出入于树林之间,是一位美丽的王女;
Tā’pi nekasatā gantvā sundarā rājasundarī;
1333当时未被国王允许,便在那里静坐。
Narindena anuññātā nisidiṃsu tahiṃ tadā.
392
392.
1335正觉者遍观三界,宣说甜美的法;
Desetvā madhuraṃ dhammaṃ tilokatilako jino;
1336他心无过失,未曾离开宾多纳的住所。
Ahampa’jja na gaccheyyaṃ save bimbāya mandiraṃ.
393
393.
1338怜悯即是其心之果,谓怜悯者;
Dayāya hadayaṃ tassā phāleyyā’ti dayālayo;
1339侍者时代聚集,父亲已往其室所。
Sāvakaggayugaṃ gayha mandiraṃ pitarā gato.
394
394.
1341佛陀既坐,处于佛所;
Nisīdi pavisitvāna buddho buddhāsane tahiṃ;
1342如同光明普照,六色网状,普遍发光。
Chabbaṇṇaraṃsijālehi bhāsuranto’va bhānumā.
395
395.
1344心灵、身体,如同粘附金石的细尘,因恶毒网缠绕而暗淡不明;
Manosilācuṇṇasamānadehamarīvijālehi virājamānā;
1345如同摇动的金色葛藤,珠宝枝叶在世尊近前晃动。
Pakampitā hemalatā’va bimbā bimbadharā satthu samīpa’māga.
396
396.
1347世尊足掌受触,清凉、极其柔软,丝毫无障碍;
Satthu pādesu samphassasītaluttamavārinā;
1348使大忧悒之火,顿时熄灭于心田。
Nibbāpesi mahāsokapāvakaṃ hadayindhane.
397三百九十七。
397.
1350国王对众说:“于宾多利亚具有诸多美德;
Rājā satthu pavedesi bimbāyā’ti bahuṃ guṇaṃ;
1351圣人亦为显露,这是《月光麒麟本生经》。
Munindo’pi pakāsesi candakiṇṇarajātakaṃ.
398三百九十八。
398.
1353当时,难达王子得大吉祥;
Tadā nandakumārassa sampatte maṅgalattaye;
1354结婚、加冕,乃入宅典礼也。
Vivāho abhiseko ca iti gehappavesanaṃ.
399
399.
1356在城中,降伏魔王者降魔者赴出家,犹如闪电一般迅疾;
Maṅgalānaṃ pureyeva pabbājesi pabhaṅkaro;
1357如同不留恋一般,他离开那欢喜、极好的竹林精舍。
Anicchantaṃ’va netvā taṃ ārāmaṃ rammamuttamaṃ.
400
400.
1359顺从父命而去,父亲是萨迦族人;
Attānama’nugacchantaṃ dāyajjatthaṃ sakatrajaṃ;
1360还有儿子拉胡喇,亦是儿女中的光辉珠宝。
Kumāraṃ rāhulaṃ cā’pi kumārābharaṇujjalaṃ.
401第四〇一讲。
401.
1362言道:「你是我的欢乐与荫庇。」这柔和亲切的言辞表现亲爱;
‘‘Sukhā’va chāyā te me’’ti uggirantaṃ giraṃ piyaṃ;
1363又言:「请将财物赏赐我。」请求恩赐之情切,且赠予恩赐。
‘‘Dāyajjaṃ me dadāhī’ti dāyajjaṃ me dadāhi ca’’.
402第四〇二讲。
402.
1365引导出入静室,劝令出家而断绝俗缘;
Ārāmameva netvāna pabbājesi niruttaraṃ;
1366因而智慧者授以教法胜宝,赐予其殊胜珍宝。
Saddhammaratanaṃ datvā dāyajjaṃ tassa dhīmato.
403第四〇三节。
403.
1368世尊从舍卫城国出城,前往王舍城,行走在众生的道路上;
Nikkhamma tamhā sugataṃsumāli tahiṃ jantusaroruhāni;
1369以正法的细微正理滋长并弘传,世尊再次抵达王舍城。
Saddhammaraṃsīhi vikāsayanto upāgato rājagahaṃ punā’pi.
404第四〇四节。
404.
1371在花树繁茂、景色最美的林中,莲花、芙蓉、芦苇环绕水边;
Kusumākula sundaratarupavane padumuppala bhāsurasaranikare;
1372在鲜飞鸟翩跹、凉风阵阵的清凉林中,世尊安住其中。
Puthucaṅkamamaṇḍitasitasikate subhasītavane viharati sugato.
405
405.
1374当时,纯善年轻的长老,
Tadā sudattavhayaseṭṭhiseṭṭho,
1375携带许多货物和车辁,
Bahūhi bhaṇḍaṃ sakaṭehi gayha;
1376从舍卫城起程前往王舍城,
Sāvatthito rājagahe manuññe,
1377去探望长老随员的家宅。
Sahāyaseṭṭhissa gharū’pagantvā.
406
406.
1379正如先前所说,世尊以善妙之因缘显现,
Tene’va vutto subhagena buddho,
1380其诞生于世间,犹如众生之光明天帝,
Jāto’ti loke dipadānamindo;
1381生起刚强心志,住于忿怒中,
Sañjātapītīhi udaggacitto,
1382误以为是夜至晨曦之时。
Rattiṃ pabhātaṃ iti maññamāno.
407
407.
1384于此离开时,已断除无明黑暗,
Nikkhamma tamhā vigatandhakāre,
1385凭借天人感应,在大道上;
Devānubhāvena mahāpathamhi;
1386来到那冰凉的仙境,光辉灿烂,
Gantvāna taṃ sītavanaṃ surammaṃ,
1387如同满盈的明月般放射光芒。
Sampuṇṇa candaṃ’va virājamānaṃ.
408第四百零八。
408.
1389如同释迦牟尼点燃的长明火,
Taṃ dīparukkhaṃ viya pajjalantaṃ,
1390照视万物,使至尊欢喜;
Vilocanānandakaraṃ mahesiṃ;
1391见彼最上者无有爱欲,
Disvāna tassu’ttamapādarāgaṃ,
1392以智慧首领安住受持之。
Paṭiggahetvā sirasā sudhīmā.
409第四〇九。
409.
1394听闻深奥精妙清净无上法;
Gambhīraṃ nipuṇaṃ dhammaṃ suṇitvā vimalaṃ varaṃ;
1395获得入流者果,千倍庄严充满。
Sotāpattiphala’mpatvā sahassanaya maṇḍitaṃ.
410第四一〇。
410.
1397邀请正觉者及其僧团,这为世间之导师;
Nimantetvāna sambuddhaṃ sasaṅghaṃ lokanāyakaṃ;
1398供养华美香花,布施带来安乐。
Vaṇṇagandharasūpetaṃ datvā dānaṃ sukhāvahaṃ.
411第四百十一则。
411.
1400为迎接世尊到来,前往舍卫城最佳之处;
Satthu āgamanatthāya sāvatthinagaraṃ varaṃ;
1401受持请示后,行走于中道之上。
Paṭiññaṃ so gahetvāna gacchanto antarāpathe.
412第四百一十二则。
412.
1403曾行过许多由心所造之业所激荡之地;
Yojane yojane vāru cittakammasamujjale;
1404于拂尘之处宽赐财物,施设庄严事业。
Vihāre pavare datvā kārāpetvā bahuṃ dhanaṃ.
413
413.
1406复至舍卫城,宫殿与宝石饰满;
Sāvatthiṃ puna’rāgantvā pāsādasatamaṇḍitaṃ;
1407门廊步道及城门楼阁等皆辉映华丽。
Toraṇaṅghikapākāragopurādivirājitaṃ.
414
414.
1409就如昔日菩萨在娑婆世界中常断恶行一样,
Puraṃ apahasantaṃ’va devindassā’pi sabbadā;
1410同样,天帝萨咖也常持具足一切善法,生起舞蹈歌唱等美妙功德。
Sabbasampattisampannaṃ naccagītādisobhitaṃ.
415
415.
1412世尊为诸世界之主,将住于何处呢?
Kasmiṃ so vihareyyā’ti bhagavā lokanāyako;
1413周遍环视四方,选择安住于修行根本之处。
Samantānuvilokento vihārārahabhūmikaṃ.
416
416.
1415耶陀王子所居之园林,其形如同南坛,
Jetarājakumārassa uyyānaṃ nandanopamaṃ;
1416池影水流等美具诸端,其地显然隆起。
Chāyūdakādisampannaṃ bhūmibhāgaṃ udikkhiya.
417四百一十七。
417.
1418璀璨如百万金饰之盛况,声誉宏大;
Hiraññakoṭisanthāravasene’va mahāyaso;
1419人众竞相争买,聚集于那美妙而令人悦目的佳处。
Kiṇitvā pavare tamhi narāmaramanohare.
418四百一十八。
418.
1421恒常响亮的铃铛网状装饰,鳞状细密如犀角呈现,
Niccaṃ kiṅkiṇijālanādaruciraṃ siṅgīva siṅgākulaṃ,
1422用无数华美宝石覆盖遮蔽,编织成绵延不断的璎珞;
Rammaṃnekamaṇīhi channachadanaṃ āmuttamuttāvaliṃ;
1423以各种鲜艳颜色点缀装饰,如花卉般艳丽光彩更盛,
Nānārāgavitāna bhāsurataraṃ pupphādinā’laṅkata,
1424美妙芳香的香室熏香馥郁,庄严绚烂,广阔无边,塑造了这恭敬承载的佛土。
Citraṃ gandhakuṭiṃ varaṃ suvipulaṃ kāresi bhūsekharaṃ.
419第四百一十九章。
419.
1426胜利之王们所建立的广博宏伟圣城,
Jinatrajānampi visālamālayaṃ,
1427清净无染,阳光明朗;
Vitānanānāsayanāsanujjalaṃ;
1428以华美庄严的亭阁为饰,
Sumaṇḍitaṃ maṇḍapavaṅkamādinā,
1429眼睛明亮而喜悦,常常凝视;
Vilumpamānaṃ manalocanaṃ sadā.
420四百二十;
420.
1431又如细沙与卵石所铺成之地,
Athāpi saṇhāmalasetavālukaṃ,
1432广阔而美丽,宛如宝石镶嵌般。
Savedikācāruvisālamālakaṃ;
1433水池深广,水质极为清凉,
Jalāsayaṃ sāta’tisītalodakaṃ,
1434芳香扑鼻,莲花簇拥其间。
Sugandhisogandhikapaṅkajākulaṃ.
421
421.
1436繁茂繁盛的棕桐树成荫遮盖,
Suphullasālāsanasoganāga,
1437遍布蓟树及其他花木,清雅灿烂;
Punnāgapūgādivirājamānaṃ;
1438令人心旷神怡的祇园之名。
Manoramaṃ jetavanābhidhānaṃ,
1439商主卡拉帕依是该寺的首领。
Kārāpayī seṭṭhi vihāraseṭṭhaṃ.
422第四百二十二。
422.
1441其寺庙宏广大丽,基座坚固巍峨,
Visālakelāsadharādharuttamā-
1442具备安稳休憩之处,严守不失,隐而不显;
Bhirāmapākāraphanindagopito;
1443为众生实现所有的利益愿望,
Janassa sabbābhimanatthasādhako,
1444此寺宛如宝石妙想,光辉灿烂。
Vihāracintāmaṇi so virājite.
423四百二十三。
423.
1446于是,为了迎接,给尊贵的圣者送去食物的给孤独长者,
Tato āgamanatthāya munindaṃ nāthapiṇḍiko;
1447世尊听闻使者的教诲后,将使者的教法传授给他。
Dūtaṃ pāhesi so satthā sutvā dūtassa sāsanaṃ.
424四百二十四。
424.
1449当时,由于广大比丘僧团先行的推动,
Mahatā bhikkhusaṅghena tadā tamhā purakkhato;
1450有序离开后,抵达了最上宝地舍卫城。
Nikkhamitvā’nupubbena patto sāvatthimuttamaṃ.
425
425.
1452众多旗帜一齐升起,鲜艳光明;
Samujjalāni nekāni dhajānādāya sundarā;
1453如同少年在佛前出家,宛若天神一般。
Kumārā purato satthu nikkhamiṃsu surā yathā.
426
426.
1455出家之后,众多青少年从后面跟随;
Nikkhamiṃsu tato tesaṃ pacchato taruṇaṅganā;
1456正如天女们献上美丽的满盈花瓶一般。
Cārupuṇṇaghaṭādāya devakaññā yathā tathā.
427四百二十七。
427.
1458大富长者携其妻同来,
Puṇṇapātiṃ gahetvāna seṭṭhino bhariyā tathā;
1459与众多侍者及陪同各样装饰庄严。
Saddhiṃ nekasatitthihi nekālaṅkāralaṅkatā.
428四百二十八。
428.
1461大富长者与众多长者,连同首领,
Mahāseṭṭhi mahāseṭṭhisatehi saha nāyakaṃ;
1462扶持尊敬伟大的勇士,众多众人礼敬他。
Abbhuggañchi mahāvīraṃ pūjito tehi nekadhā.
429四百二十九。
429.
1464有六十二万八千种美妙风光,
Chabbaṇṇaraṃsīhi manoramehi,
1465城池美好,极具华丽庄严之相;
Puraṃ varaṃ piñjaravaṇṇabhāvaṃ;
1466智慧犹如森林中的圣人、善逝、善逝者,
Nento munindo sugato sugatto,
1467安坐于祇园精舍中。
Upāvisī jetavanaṃ vihāraṃ.
430四百三十。
430.
1469我属于四分部僧团,正觉者的弟子。
Cātuddisassa saṅghassa sambuddhapamukhassa’haṃ;
1470他们施予这方住所,这善逝的游方者的修行处。
Imaṃ dammi vihāranti satthu cārukarambuje.
431四百三十一。
431.
1472打扫清洁香气弥漫的池水,晶莹如金制的珍宝;
Sugandhavāsitaṃ vāriṃ hemabhiṅkārato varaṃ;
1473整治修饰,为赏心悦目而营造游憩清凉的场所。
Ākiritvā adā rammaṃ vihāraṃ cārudassanaṃ.
432四百三十二。
432.
1475务必接受恶境中最胜的正行,
Surammaṃ vihāraṃ paṭiggayaha seṭṭhaṃ,
1476正坐于无染净慧的独立坐具上;
Anagghe vicittāsanasmiṃ nisinno;
1477称世人之王、风尘不染世界唯一的明眼者,
Janindānamindo tilokekanetto,
1478我归依超越尘世的那位人中尊者。
Tilokappasādāvahaṃ taṃ manuññaṃ.
433
433.
1480居住资粮中应具有广大的资助恩德,
Udārānisaṃsaṃ vihārappadāne,
1481无依止者的护持,护持者的依止;
Anāthappadānena nāthassa tassa;
1482名为善行者,至高的师长,
Sudattābhidhānassa seṭṭhissa satthā,
1483著名者,利益众生者,伟大的教导者。
Yasassī hitesī mahesī adesī.
434第四三四。
434.
1485在以宏大无私为修习品性的情况下,
Udārānisaṃsaṃ vihārappadāne,
1486能辩说此义,不依赖深广智慧也能胜任;
Kathetuṃ samattho vinā bhūripaññaṃ;
1487人若具足三界之主的身份,
Tilokekanāthaṃ naro kosi yutto,
1488即使配以千万千万的口,
Mukhānaṃ sahassehi nekehi cā’pi.
435四百三十五。
435.
1490如是,他以广大声音宣说其法,
Iti vipulayaso so tassa dhammaṃ kathetvā,
1491依然使众生心中欢喜,
Api sakalajanānaṃ mānase tosayanto;
1492那伟大的法王发出至极甘美的声音,
Paramamadhuranādaṃ dhammabheriṃ mahantaṃ,
1493于彼处住持,时常毁坏,亲自前往该处。
Viharati paharanto tattha tatthūpagantvā.
436第四三六。
436.
1495以如是利益三界之大心,
Evaṃ tilokahitadena mahādayena,
1496以超出世间的名声及所受赞誉;
Lokuttamena paribhuttapadesapantiṃ;
1497常受天、魔、龙、护卫等众敬礼,
Niccaṃsurāsuramahoragarakkhasādi,
1498现在将此示现出来,供诸尊者观照。
Sampūjitaṃ ahami’dāni nidassasissaṃ.
437
437.
1500得胜者的宝冠,被如法的清净莲花装饰,
Saddhammaraṃsinikarehi jinaṃsumāli,
1501如同莲花丛林在旺盛绽放,
Veneyyapaṅkajavanāni vikāsayanto;
1502第一年雨季,尊者安住,
Vāsaṃ akāsi pavaro paṭhamamhi vasse,
1503在波罗奈城郭中的鹿苑之内。
Bārāṇasimhi nagare migakānanamhi.
438
438.
1505种种珍宝、财富、田地、街道,
Nānāppakāraratanāpaṇapantivīthi,
1506在那极美的宫殿之中,城名为娑伽罗王城;
Ramme pure pavararājagahābhidhāne;
1507世尊分别于二年、三年、四年之中住于此,
Vāsaṃ akāsi dutiye tatiye catutthe,
1508即便是雨季,也如护卫着秀美的藤叶树林般守护之。
Vassepi kantataraveluvaneva nātho.
439
439.
1510君主如同宝石明光,光辉照耀无碍,
Bhūpālamoḷimaṇiraṃsivirājamānaṃ,
1511毗舍离城为世人所未知,城池坚固而宏伟;
Vesālināmaviditaṃ nagaraṃ surammaṃ;
1512依凭释迦族的雄狮——世尊,
Nissāya sakyamunikesari pañcamamhī,
1513在第五年夏季,于大树林中修建了住所。
Vassamhi vāsamakarittha mahāvanasmiṃ.
440第四百四十节。
440.
1515花朵繁茂,色泽青净如莲,秀美清丽;
Phullātinīlavimaluppalacārunetto,
1516声音如狮吼,身形威严,光彩照人。
Siṃgīsamānatanujotihi jotamāno;
1517佛陀具无量功德,于第六十年时,
Buddho anantaguṇasannidhi chaṭṭhavasse,
1518不居宽广杂乱之山中。
Vāsaṃ akā vipulamaṅkula pabbatasmiṃ.
441四百四十一。
441.
1520深远难至且甘美之苦地,
Gambhīraduddasataraṃ madhuraṃ marūnaṃ,
1521说法无上法,彼以尊贵光明而居;
Desetva dhammamatulo sirisannivāso;
1522天王般清凉广阔石座之上,
Devindasītalavisālasilāsanasmiṃ,
1523“旃陀罗”比丘在雨季中居住时,安住其所。
Vassamhi vāsama’karī muni sattamamhi.
442
442.
1525如莲花瓣般清净的足迹所践之处,足迹所在之地,
Phullāravindacaraṇo caraṇādhivāso,
1526正是在被称为须摩苏摩拉(Suṃsumāra)之山脉的山峰根基处;
So suṃsumāragirināmadharādharamhi;
1527在第八年雨季中,圣者住于无极其茂密的深林之中,
Vāsaṃ akā paramamāraji aṭṭhamasmiṃ,
1528安住在满布灌木和林木繁茂的山谷之中。
Vassamhi kantarabhesakalāvanamhi.
443
443.
1530遍布诸多种姓及众多异民族,
Nānāmatātibahutitthiyasappadappaṃ,
1531斩除三界之恶,将至第四十九年,
Hantvā tilokatilako navamamhi vasse;
1532在美妙且极为显著的山林中修行,
Vāsaṃ akāsi rucire atidassanīye,
1533在桑比城之森林中,尊胜众生的胜王。
Kosambisimbalivane jinapakkhirājā.
444
444.
1535这群修行者为息止严重的纷争,
Tesaṃ mahantakalahaṃ samituṃ yatīnaṃ,
1536依止第十个雨季的最上忍戒,
Nissāya vāraṇavaraṃ dasamamhi vasse;
1537居于花朵遍洒、广阔绚丽的丛林之中,
Pupphābhikiṇṇavipulāmalakānanasmiṃ,
1538圣者住于此忍戒,最上者无比,难得胜过。
Vāsaṃ akā munivaro varapāraleyyo.
445第四百四十五。
445.
1540以法为粮养大众,无有衰老与疲惫,
Dhammāmatena janataṃ ajarāmarattaṃ,
1541那美妙清净的眼目,端正如牙齿;
Nento vilocanamanoharasuddhadanto;
1542乃是世尊中杰出的觉者,无可比拟;
Nālābhidhānadijagāmavare munindo,
1543虽无居所,然具无量智慧,历经十年之久。
Vāsaṃ akā amitabuddhi dasekavasse.
446四百四十六。
446.
1545其住处邻近美丽的觉地,远离怨恨与恶欲;
Verañja cārudijagāmasamīpabhūte,
1546栖息于果实芬芳、花香四溢的林园中。
Ārāmake surabhipupphaphalābhirāme;
1547悉知一切的释迦族圣者于第十二个雨季中,
Sabbaññu sakyamuni bārasamamhi vasse,
1548在薄伽树根下瓦萨修行。
Vāsaṃ akāsi pucimandadumindamūle.
447第四百四十七。
447.
1550面容如盛开的莲花般清秀美丽,
Phullāravindavadano racicārusobho,
1551为世间利益之行持,慈悲之所居。
Lokassa atthacariyāya dayādhivāso;
1552他在美丽绵延的罗叉利耶山上安住修行。
Vāsaṃ akā ruciracāliyapabbatasmiṃ,
1553勇士恭敬于三界,三岁一劫。
Vīro tilokagaru terasamamhi vasse.
448
448.
1555喜爱如亲族花朵般美妙的足迹,
Bandhūkapupphasamapādakarābhirāmo,
1556法海林中的卓越出家人居住之地,
Dhammissaro pavarajetavane suramme;
1557智慧广大如圣人,八劫漫长的寿命,
Dhīro mahiddhi muni cuddasamamhi vasse,
1558安住修行,与一切众生利益相应。
Vāsaṃ akā sakalasattahitesu yutto.
449
449.
1560摧毁世间的贪欲如象般狂暴,
Veneyyabandhuvanarāgagaje vihantvā,
1561在雨季第十五月间,圣者狮王住于;
Vassamhi pañcadasame munisīharājā;
1562他不居住于咖毕拉树木的荫蔽下,
Vāsaṃ akā kapilavatthudharādharoru,
1563而是安住于榕树之亭榭幽美石窟中。
Nigrodharāmaramaṇīyamaṇigguhāyaṃ.
450
450.
1565夜叉亦表现出更为严谨精密的品行,
Yakkhampi kakkhalataraṃ suvinītabhāvaṃ,
1566不受先前污秽与恶习的束缚;
Netvā pure varatamālavakābhidhāne;
1567居住于结集的第十八层次社区之中,
Vasmamhi vāsamakarī dasachaṭṭhamamhi,
1568指导众生走向更多且正觉之道。
Nento janaṃ bahutarampi ca santimaggaṃ.
451
451.
1570于成熟守护者之城堡、寓所、门楼等处,
Pākāragopuraniketanatoraṇādi,
1571在那美丽无比的天帝宫殿中,伟大的天王居住着;
Nettābhirāmavararājagahe mahesi;
1572他居于第七十个无间断的居住季节中,
Vāsaṃ akānadhivaro dasasattamamhi,
1573在人间世界的季节中如雨露般滋润大家。
Vassamhi patthayaso bhuvanattayasmiṃ.
452第四百五十二。
452.
1575以法的甘露般妙药,带来甘甜和安乐,
Dhammosadhena madhurena sukhāvahena,
1576击碎了世间最可怕的贪欲之王;
Lokassa ghoratararāgarajaṃ vihantvā;
1577在第八个雨季中,
Vassamhi vāsamakarī dasaaṭṭhamasmiṃ,
1578在安吉拉萨那山(即圣山)上,
Aṅgīraso pavaracāliyapabbatasmiṃ.
453
453.
1580击杀了贪恋恶念众生的凶敌,
Venayyabandhujanamoharipuṃ uḷāraṃ,
1581以正法之剑斩断,法之王再度显现;
Hantvāna dhammaasinā varadhammarājā;
1582又在十九个雨季之后,仍旧在那里,
Ekūnavīsatimake puna tattha vasse,
1583世尊安住之所甘润清净,众生之主安住于彼。
Vāsaṃ akā madhurabhārati lokanātho.
454四百五十四。
454.
1585清净安详居住于大王舍城之中,
Suddhāsayo pavararājagahe vicitte,
1586安住于二十五个雨季之中;
Vāsaṃ akāsi samavīsatimamhi vasse;
1587为世间利益之行者,福德清净庄严,
Lokassa atthacaraṇe subhakapparukkho,
1588如灵宝般最善最吉祥和强严之圣人世尊。
Cintāmaṇippavarabhaddaghaṭo munindo.
455
455.
1590如是,慈悲普及于世间,无有拘束的住处,
Evaṃ tilokamahito anibaddhavāsaṃ,
1591观行正觉道路,发扬高明的智慧;
Katvā carampaṭhamabodhiyudārapañño;
1592色身遍满六种颜色,心意具足,
Chabbaṇṇaraṃsisamupetavicittadeho,
1593世尊于最终时刻,仍是众生的依止。
Lokekabandhu bhagavā avasesakāle.
456
456.
1595住于舍卫城及出家林中闲适之处,
Sāvatthiyaṃ pavarajetavane ca ramme,
1596以及天宫中装饰华美的前苑;
Dibbālaye ca samalaṅkatapubbarāme;
1597贤者在二十五年中住持,
Vāsaṃ akāsi muni vīsatipañcavasse,
1598因众生利益而乐于其中,居处安乐。
Lokābhivuddhinirato sukhasannivāso.
457第四百五十七。
457.
1600如是,无量光明者在四十五年间,
Iti amitadayo yo pañcatāḷīsavasse,
1601人在世间如生于森林之中,犹如依止于山峦般;
Manujamanavanasmiṃ jātarāgaggirāsiṃ;
1602以至高无上的甘美法义熏染,令其消除一切烦恼,
Paramamadhuradhammambuhi nibbāpayanto,
1603愿那如同同在暗云般的平静,护持世间安乐!
Avasi samunimegho lokasantiṃ karotu!
458
458.
1605我心灵之殿堂,生起了智慧的光辉;
Paññāvaraṅganā mayhaṃ sañjātā manamandire;
1606令一切众生欢悦,成长永恒无尽。
Tosayantī sabbajanaṃ vuddhiṃ gacchatu sabbadā.
459
459.
1608由持戒胜利者所造之善法行,我所依此心作意聚成;
Citaṃ yaṃ racayantena jinassa caritaṃ mayā;
1609其善力感应,使得我心入安乐之地,获至清净之乐。
Puññaṃ tassānubhāvena sampatto tusitālayaṃ.
460
460.
1611聆听慈爱天下主的法语说教;
Metteyyalokanāthassa suṇanto dhammadesanaṃ;
1612与彼同在长久时日,得到伟大尊荣。
Tena saddhiṃ ciraṃ kālaṃ vindanto mahatiṃ siriṃ.
461
461.
1614佛陀诞生于伟大生灵之地,名为迦多摩尼城;
Buddhe jāte mahāsattoramme ketumanīpure;
1615出身王族家门,得三界间的最高成就。
Rājavaṃse janītvāna tihetupaṭisandhiko.
462
462.
1617世尊赐予其广博至高的经衣与乞食钵;
Civaraṃ piṇḍapātañca anagghaṃ vipulaṃ varaṃ;
1618并赐予住所和医药,成为这位大圣者的所有。
Senāsanañca bhesajjaṃ datvā tassa mahesino.
463
463.
1620在此教法中,出家后勤修精进,向最高之道努力修持;
Sāsane pabbajitvāna jotento tamanuttaraṃ;
1621具足神通、念觉正持,圆满三藏法典。
Iddhimā satimā sammā dhārento piṭakattayaṃ.
464
464.
1623由此佛陀明示未来必当出现者;
Vyākato tena buddho yaṃ hessatīti anāgate;
1624为已现行与未来诸佛施予布施,启发安乐。
Uppannuppannabuddhānaṃ dānaṃ datvā sukhāvahaṃ.
465
465.
1626在轮回中流转之人,宛如枯树对众生而言;
Saṃsāre saṃsaranto hi kapparukkho ca pāṇinaṃ;
1627随意意愿,随意嗜好,给予不可得者,宛如甜蜜之物供养。
Icchiticchitamannādiṃ dadanto madhuraṃ caraṃ.
466
466.
1629心专注者,赋予肉、血、鼻等,
Maṃsalohitanettādiṃ dadaṃ cittasamāhito;
1630充满戒、出家、智慧等,圆满一切波罗蜜多。
Sīlanekkhammapaññādiṃ pūrento sabbapāramiṃ.
467
467.
1632世尊堕入了波罗蜜的彼岸,成就正等正觉,无上无比;
Pāramisikharaṃ patvā buddho hutvā anuttaro;
1633宣说甘美的法义,引导众生入殊胜安乐之境。
Desetvā madhuraṃ dhammaṃ jantūnaṃ sivamāvahaṃ.
468
468.
1635解除整个天魔轮回的束缚,世间众生悉皆解脱;
Sabbaṃ sadevakaṃ lokaṃ brahāsaṃsārabandhanā;
1636获得最胜安宁,成就圆满吉祥的境界。
Mocayitvā varaṃ khemaṃ pāpuṇyeṃ sivaṃ puraṃ.
469
469.
1638以蓝色装饰的存在为基础,成为国王管理的缘起;
Laṅkālaṅkāra bhūtena bhūpālanvayaketunā;
1639由胜利之臂王女以萨咖人身份完成。
Vijayabāhunā raññā sakanāmena kārite.
470
470.
1641真诚心志的辅助,塔楼等庄严显现;
Satoyāsayapākāra gopurādivirājite;
1642环绕的森林里欢乐居住,安乐安住者所在。
Pariveṇavare ramme vasatā santavuttinā.
471
471.
1644以名为美坛咖拉、悲悯为居所、具智慧者;
Medhaṅkarābhidhānena dayāvāsena dhīmatā;
1645此乃由长老所作,历来常受众多佛法门徒广泛传诵。
Therena racitaṃ etaṃ sabbha saṃsevitaṃ sadā.
472
472.
1647有关生死转世的歌谣合计三百七十首;
Bhave bhave’dha gāthānaṃ tesattati catussataṃ;
1648连结共计五十五个篇章以上,多达五百首之数。
Ganthato pañcapaññāsā-dhikaṃ pañcasataṃ iti.