胜者行状
1胜者行传
Jinacaritaya
2礼敬彼世尊、阿拉汉、正自觉者
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa
1
1.
2以最胜之顶,礼最胜尊的足下;
Uttamaṃ uttamaṅgena namassitvā mahesino;
3那足莲流注涅槃甘露,善人如蜂依止亲近;
Nibbāṇamadhudaṃ pādapaṅkajaṃ sajjanālinaṃ.
2
2.
5驱散世间大痴闇的法日,
Mahāmohatamaṃ loke dhaṃsentaṃ dhammabhākaraṃ;
6法王具足大威光,显于不动日出山。
Pātubhūtaṃ mahātejaṃ dhammarājodayācale.
3
3.
8众生心湖中,常生净信之白莲。
Jantucittasare jātaṃ pasādakumudaṃ sadā;
9觉悟者与可敬的僧团,戒光璀璨,辉焕流照。
Bodhentaṃ saṅghavandañca silorukiraṇujjalaṃ.
4
4.
11在在处处,胜者的行迹与利益广为传扬;
Tahiṃ, tahiṃ suvitthiṇṇaṃ jinassa caritaṃ hitaṃ;
12我为常欲忆念者,略作宣说:
Pavakkhāmi samāsena sadā’nussaraṇatthiko.
5
5.
14那对忆念者殊胜难得的吉祥境界,
Paṇitaṃ taṃ sarantānaṃ dullabhampi sivaṃpadaṃ;
15在世间财富与享乐的获得中,哪里说得上难得呢?
Adullabhaṃ bhave bhogapaṭilābhamhi kā kathā?
6
6.
17因此,当我如是思惟时,心中便生起如言语般的意念。
Tasmā taṃ bhaññamānaṃ me cittavuttapadakkamaṃ;
18这意念美好、甜蜜、纯净,犹如悦耳甘美的甘露。
Sundaraṃ madhuraṃ suddhaṃ sotusotarasāyanaṃ.
7
7.
20善以慧手掬取,如实领受后坚执不舍,绵密无间。
Sotahatthapuṭā sammā gahetvāna nirantaraṃ;
21希求不老不死,诸善贤当如是受用。
Ajarāmarami’cchantā sādhavo paribhuñjatha.
8
8.
23于四不可数劫与百千劫之巅,
Kappasatasahassassa catunnaṃ cā’pi matthake;
24有无量的居所,常为一切寻求功德者所依止。
Asaṅkheyyānamā’vāsaṃ sabbadā puññakāminaṃ.
9
9.
26富有种种珍宝,聚集众多人民;
Nānāratanasampannaṃ nānājanasamākulaṃ;
27缤纷的市集交织成片,装饰着拱门与华美的彩幡。
Vicittāpaṇa saṃkiṇṇaṃ toraṇa gghika bhūsitaṃ.
10
10.
29以十种音声而为庄严,犹如天宫一般殊妙;
Yuttaṃ dasahi saddehi devindapurasannibhaṃ;
30那座城名为无死,清丽秀美,最为殊胜。
Puraṃ amarasaṅkhātaṃ ahosī ruciraṃ varaṃ.
11
11.
32在那里,有一人生于婆罗门族,为一切世间所崇敬。
Tahiṃ brāhmanvaye jāto sabbalokābhipūjito;
33大慈大智,容貌庄严,令人欢喜。
Mahādayo mahāpañño abhirūpo manoramo.
12
12.
35名为善慧,通达智海之彼岸;
Sumedho nāma nāmena vedasāgarapāragū;
36于诸师中为童子,终将成为胜者之萌芽。
Kumāro’si garūnaṃ so avasāne jinaṃkuro.
13
13.
38如同积聚者所示,无量财富;
Rāsivaḍḍhakamaccena dassitaṃ amitaṃ dhanaṃ;
39见到那积聚在数以百计内室中的财富后,
Anekasatagabbhesu nicitaṃ taṃ udikkhiya.
14
14.
41积聚了财富之后,唉!我的父亲等先辈啊;
Dhanasannicayaṃ katvā aho mayhaṃ pitādayo;
42他们连一文钱也未曾带走,便如此逝去。
Gatā māsakame’kampi nevā’dāya divaṃ iti.
15
15.
44他内心生起悚惧感,走近之后,向具德者如此陈说。
Saṃvegamu’payāto’vacīmantesī’ti guṇākaro;
45我在此处既已获得这财富的精要,便应以此为足而离去。
Dhanasāraṃ ihaṃ gayha gantuṃ yuttanti me pana.
16
16.
47他进入内室,在自室美丽幽静处坐下;
Rahogato nisīditvā sundare nijamandire;
48虽观察自身中的过失,他仍自我劝诫。
Dehe doso udikkhanto ovadanto’pi attano.
17
17.
50分裂、苦的生起乃至苦本身,也是如此;
Bhedanaṃ tanunodukkhaṃ dukkho tasso’dayo’pi ca;
51我具有生法、老法、病法。
Jātidhammo jarādhammo vyādhidhammo ahaṃ iti.
18
18.
53由是观察,于此身中见诸过患,种种各异;
Evamā’dīhi dehasmiṃ disvā dose anekadhā;
54先前,曾令人击铜锣巡告,并禀告国王。
Pure bheriṃ carāpetvā ārocetvāna rājino.
19
19.
56以如狮吼的妙香,乞食者云集而来。
Bherinādasugandhena yācakālisamāgate;
57以施舍的涓流,令诸众生七日饱足。
Dānakiñjakkhaoghena sattāhaṃ pīnayī tato.
20
20.
59即便是最胜施舍的雪滴坠落,亦能摧破。
Dānaggahimabindūnaṃ nipātenā’pi dhaṃsanaṃ;
60远望那珍宝与莲花荟萃的园林。
Ayātaṃ taṃ viloketvā ratanambujakānanaṃ.
21
21.
62亲族集会悲泣,犹如烈焰焚烧的丛林;
Rudato ñātisaṅghassa jalitānalakānanā;
63如象王出离宅舍,心意怡然。
Gajindo viya gehamhā nikkhamitvā manoramā.
22
22.
65这位大勇者抵达了喜马拉雅山,
Mahantaṃ so mahāvīro upagañchi himālayaṃ;
66那里薰染着檀香、乳香与沉香的芬芳。
Haricandanakappūrāgarugandhehi vāsitaṃ.
23
23.
68那里繁茂地生长着瞻波伽、无忧、帕塔莉、底罗伽等树木,
Suphallacampakāsokapāṭalītilakehi ca;
69又以槟榔树、无忧树、铁力木等种种树木装点。
Pūgapunnāganāgādipādapehi ca maṇḍitaṃ.
24
24.
71有狮子、虎、豹、大象、斑豹,
Sīhavyagghataracchehi ibhadīpikapīhi ca;
72以及马群等种种野兽遍布充斥。
Turaṅgamādinekehi migehi ca samākulaṃ.
25
25.
74被鹩哥、鹄、鹅、鹤与鹦鹉的音声,
Sāḷikāravihaṃsehi haṃsakoñcasuvehi ca;
75以及鸽、迦陵频伽等鸟的鸣声所扰乱。
Kapotakaravīkādisakuntehi ca kūjitaṃ.
26
26.
77又有被夜叉、罗刹、香薰天人及林中天人侵扰。
Yakkharakkhasagandhabbadevadānavakehi ca;
78又被悉陀、持明者等众鬼神所依止。
Siddhavijjādharādīhi bhūtehi ca nisevitaṃ.
27
27.
80由那如心之琉璃般明净悦意的绵延山岭;
Manosīlindanīlorucārupabbatapantihi;
81并由银、金等种种宝山而辉耀庄严。
Sajjhuhemādinekehi bhūdharehi ca bhāsuraṃ.
28
28.
83有金刚宝石所成的多宝塔台,
Suvaṇṇamaṇisopānanekatitthasarehi ca;
84有众多天女在此嬉戏,光辉闪耀,
Sobhitaṃ tattha kīḷantanekadevaṅganāhi ca.
29
29.
86有清凉露珠笼罩的百千凉瀑,
Sītasīkarasañchannanijjharānaṃ satehi ca;
87以紧那罗与龙众的悦意妙舞而光华璀璨。
Kiṇṇaroragaraṅgehi rammehi virājitaṃ.
30
30.
89成群的孔雀蹁跹起舞,藤蔓交覆的凉亭,
Sikhaṇḍisaṇḍanaccehi latānaṃ maṇḍapehi ca;
90以及铺满洁白细沙的庭园,作庄严具。
Setavālukasañchannamālakehi ca maṇḍitaṃ.
31
31.
92黄金、摩尼、珍珠等种种珍宝的聚积之处;
Suvaṇṇamaṇimuttādi anekaratanākaraṃ;
93是渴求福德者之福田与乐园。
Icchantānaṃ janālīnaṃ puññakiñjakkhamā’layaṃ.
32
32.
95智者进入由千眼帝释所建造之处。
Tama’jjhogayha so dhīro sahassakkhena māpite;
96见其于山林间的树叶精舍中,备有仙人资具。
Disvā isiparikkhāre paṇṇasālavare tahiṃ.
33
33.
98受持仙人威仪,安住于定中;
Isivesaṃ gahetvāna viharanto samāhito;
99于七日之内,成就五种神通与八种自在。
Sattāha’bbhantare pañca abhiñña’ṭṭhavidhā’pi ca.
34
34.
101他令生起等至之乐,并具足苦行之财。
Uppādetvā samāpattisukhene’ca tapodhano;
102某日,仙人行于虚空,向人群走去。
Nabhasā divase’kasmiṃ gacchanto janataṃ isi.
35
35.
104见到清净之道后,他从空中降下,来到此处。
Sodhentama’ñjasaṃ disvā otaritvā nabhā tahiṃ;
105于是,他询问众人:“你们为何要清扫道路?”
Iti taṃ janataṃ pucchi kasmā sodhetha añjasaṃ.
36
36.
107善慧,你不知道燃灯如来——
Sumedha tvaṃ najānāsi dīpaṅkaratathāgato;
108证得无上正觉,转无上法轮。
Sambodhimu’ttamaṃ patvā dhammacakkama’nuttaraṃ.
37
37.
110既为世间转法轮,广行法摄
Pavattetvāna lokassa karonto dhammasaṅgahaṃ;
111抵达悦意可爱城,我今住于善见处
Rammaṃ rammapuraṃ patvā vasatī’ha sudassane.
38
38.
113与四类无垢十万比丘
Bhikkhusatasahassehi catūhi vimalehi taṃ;
114我们以布施邀请世间唯一的导师。
Nimantayimha dānena mayaṃ lokekanāyaka.
39
39.
116为迎接具眼者的到来,我们清扫道路。
Tassa āgamanatthāya maggaṃ sodhema cakkhuma;
117众人如是说:“他为闻者带来安乐。”
Iti sotassa so tassa sukhaṃ dento jano’braviṃ.
40
40.
119听闻‘佛陀’一词时,心中生起无上欢喜,
Buddho’ti vacanaṃ sutvā pītiyo’daggamānaso;
120此喜与之相应,成为心中无疑的明证。
Sakabhāvena saṇṭhātuṃ nevasakkhi guṇākaro.
41
41.
122由此心生踊跃,智者柔和地恳请一方居民;
Tenā’raddhañjasā dhīro yācitvāna padesakaṃ;
123察知地势不平后,便着手将其平整为坦途。
Labhitvā visamaṃ ṭhānaṃ samaṃ kātuṃ samārabhi.
42
42.
125非仅于彼处作庄严,
Nā’laṅkateyeva tahiṃ padese,
126实为世间唯一依怙、诸天之主以威神力加持守护。
Lokekanātho sanarāmarehi;
127为世间所崇敬、利益众生的大圣,
Sampūjito lokahito mahesi,
128与诸自在者一同踏上了行道。
Vasīhi saddhiṃ paṭipajji maggaṃ.
43
43.
130如来绽放六色光芒之网,光明炽盛,
Chabbaṇṇaraṃsijālehi pajjalantaṃ tathāgataṃ;
131见他到来,内心欢喜,便如是想:
Āgacchantaṃ tahi disvā modamāno vicintayi.
44
44.
133何不于污泥之中,为彼智者搭起一座桥来,
Yannūni’massa dhīrassa setuṃ katvāna kaddame;
134自愿将己身卧下,作为承载大仙及僧众的桥。
Sakattānaṃ nipajjaye sasaṅghassa mahesino.
45
45.
136长久以来,此清净心为我带来了利益与安乐。
Dīgharattāma’laṃ taṃ me hitāya ca sukhāya ca;
137如此思惟之后,这位胜者苗裔便安然躺卧。
Icce’vaṃ cintayitvāna nipanno’so jinaṅkuro.
46
46.
139觉悟之后,他看见了那双如可爱莲花的明眸。
Pabodhetvāna disvāna cārulocanapaṅkaje;
140那意志坚定者卧于彼处,又作如是思惟:
Puna’pe’vaṃ vicintesi nipanno dhitimā tahiṃ.
47
47.
142若我今日能断灭无间之有,
Iccheyyaṃ ce’hama’jje’va hantvā’nantaraṇe bhave;
143成为僧团中的新学比丘,我便进入那殊胜之城。
Saṅghassa navako hutvā paviseyyaṃ puraṃ varaṃ.
48
48.
145为何不以断除烦恼苦为我所愿?
Kima’ññātakavesena klesanibbāpaṇena me;
146此即是佛,我成佛已,于世间无能胜者。
Ayaṃ buddho’va’haṃ buddho hutvā loke anuttaro.
49
49.
148以正法船,度脱众生出离有海。
Janataṃ dhammanāvāya tāretvāna bhavaṇṇavāva;
149导归涅槃城,我得最胜般涅槃。
Nibbāṇapuramā’netvā seyyaṃ me parinibbutaṃ.
50
50.
151如此思惟后,即安卧于彼泥淖之中;
Icce’vaṃ cintayitvāna nipanno kaddame tahiṃ;
152其身犹如金色芭蕉茎干,光耀明净。
Suvaṇṇakadalikkhandhasannibho so’ti sobhati.
51
51.
154以六色光芒照耀,熠熠生辉,
Chabbaṇṇaraṃsīhi virājamānaṃ,
155见此善逝的庄严之身,令人心生悦意;
Disvā manuññaṃ sugatattabhāvaṃ;
156满怀已生起的喜悦,心潮澎湃,
Sañjātapītīhi udaggacitto,
157智者发愿求证正觉。
Sambodhiyā chandama’kāsi dhīro.
52
52.
159来到彼处后,见仙人卧于泥泞之中。
Āgantvāna tahiṃ ṭhānaṃ isiṃ paṅke nipannakaṃ;
160虽为世间之桥,自身却为黑暗之桥。
Lokassa setubhūto’pi setubhūtaṃ tama’ttano.
53
53.
162见后,即立于彼头顶上方,为世间眼;
Disvā ussīsake tassa ṭhatvā lokekasetuno;
163他是世间眼,睿智坚定,即燃灯如来。
Lokekalocano dhīro dīpaṅkaratathāgato.
54
54.
165名为乔达摩者,将于未来世成正自觉者。
Gotamo nāma nāmena sambuddho’yaṃ anāgate;
166他曾对弟子与先贤预言:“此事将发生。”
Bhavissatīti vyākāsi sāvake ca purādike.
55
55.
168说此言已,与僧众一同右绕彼处;
Idaṃ vatvāna katvāna sasaṅgho taṃ padakkhiṇaṃ;
169他以八握鲜花供养功德亲爱者。
Pūjesi aṭṭhamuṭṭhihi kusumehi guṇappiyo.
56
56.
171如是,彼与僧众一同,如世间导引者而出发;
Iti kātūna pāyāsi sasaṅgho lokanāyakova;
172名为拉摩迦的城镇,有悦意的园林与住所;
Rammakaṃ nāma nagaraṃ rammārāmālayālayaṃ
57
57.
174闻如来法语后,从泥泞中奋起;
Jinassa vacanaṃ sutvā uṭṭhahitvāna paṅkato;
175心怀欢喜,受天众以花等供养。
Mudito devasaṅghehi kusumādīhi pūjito.
58
58.
177于花座之上结跏趺坐;
Pallaṅkamā’bhujitvāna nisīdi kusumāsane;
178是为大苦行者、大智慧者、善慧者、调伏诸根者。
Mahātapo mahāpañño sumedho damitindriyo.
59
59.
180十千轮围世界中的天人心生欢喜;
Devā dasasahassesu cakkavāḷesu moditā;
181对那位克服烦恼、端坐于花座之上的智者,他们礼赞不绝。
Abhitvaviṃsu taṃ dhīraṃ nisinnaṃ kusumāsane.
60
60.
183那时,端坐于此的他,审察着诸佛之法的种种特质;
Nisinno upadhāresi dhamme buddhakare tadā;
184无论上方、下方,还是四方、四维,悉皆观察审视。
Kimuddhaṃ vā adho vā’pi disāsu vidisāsu ca.
61
61.
186他如此观察,遍察整个法界,
Icce’vaṃ vicinanto so sakalaṃ dhammadhātukaṃ;
187他见到了自身相续中最初的布施巴拉密。
Addakkhi sakasantāne paṭhamaṃ dānapāramiṃ.
62
62.
189如是寻求,通达无上波罗蜜者;
Evame’vaṃ gavesanto uttariṃ pāramī vidū;
190以自智慧眼,照见一切波罗蜜;
Sabbā pāramiyo disvā attano ñāṇacakkhunā.
63
63.
192流转轮回中,他堪忍无量苦;
Saṃsāre saṃsaranto so bahuṃ dukkhaṃ titikkhiya;
193寻求不死,内心寂静,圆满布施巴拉密。
Gavesanto’mataṃ santo pūretvā dānapāramiṃ.
64
64.
195于诸众生,他如如意树,又如满愿的如意宝珠;
Sattanaṃ kapparukkho’va cintāmaṇi’va kāmado;
196随其所欲,施与种种饮食等物,是施者中最尊胜者。
Icchiticchitamannādiṃ dadanto dadataṃ varo.
65
65.
198犹如于明澈的苍穹布下无量繁星,
Tārakāhi bahuṃ katvā nabhe cāruvilocane;
199智者欣然倾囊,施与乞者,
Uppāṭetvā dadaṃ dhīro yācakānaṃ pamodito.
66
66.
201所施之物,过于大地微尘,胜逾大海之水。
Mahiyā paṃsuto cā’pi samuddodakato’dhikaṃ;
202他施舍自己的身体,乃至鲜血。
Dadaṃ sarīramaṃsañca lohitampi ca attano.
67
67.
204他以泥土庄严头顶,使之超胜须弥山之庄严;
Molinā’laṅkate sīse’dhikaṃ katvā sineruto;
205他震动大地,令世间诸声如雷回荡。
Kampayitvā mahiṃ dento sute cā’pi sakaṅgatāva.
68
68.
207圆满修习戒、出离、慧等诸法,成就一切波罗蜜多;
Sīlanekkammapaññādī pūretvā sabbapāramī;
208于毗输安多罗身中,舍弃命已,即从彼处命终;
Vessantarattabhāve’ vampatvā tambhā cuto pana.
69
69.
210往生之后,在美妙的天之住处——兜率天城。
Uppajjitvā surāvāse sundare tusite pure;
211长久安住,具足无量殊胜功德;
Vasanto suciraṃ kālaṃ bhutvānā’tantasampadaṃ.
70
70.
213诸天合掌,劝请两足尊;
Katañjalīhi devehi yācito dipaduttamo;
214“大雄,是您觉悟之时”等语。
Sambodhāya mahāvīra kālo tuyhantiādinā.
71
71.
216观察之后,了知时节已至,觉证菩提的时机现已现前;
Viloketvāna kālādiṃ ñatvā kālanti bodhiyā;
217将欢喜园施予天众僧团;
Paṭiññaṃ devasaṅghassa datvā nandanakānanaṃ.
72
72.
219随天众往诣善趣,命终舍报,不再流转;
Gantvāna devasaṅghehi sugatiṃ gacchi’to cuto;
220以大智慧调伏后,从此处离去;
Abhitthuto mahāpañño cavitvāna tato idha.
73
73.
222四肢庄严壮健如骏马,置身于喧闹之中;
Susajjitaṅgoruturaṅgamākule,
223具足种种彩绘与各类装饰;
Vicittanānāpaṇapaṇyasampade;
224悦意高耸,如胜利之君
Manoramuttuṅgajindarājite,
225辉煌庄严,以牌楼与簇簇幡幢辉映
Vibhūsite toraṇaketurāsihi.
74
74.
227高台华饰,宽广花鬘,庄严无比
Alaṅkataṭṭālavisālamālaye,
228在善加守护的城中,有极尽庄严的宫殿;
Sugopure sundarasundarālaye;
229在令人悦目赏心的迦毗罗卫城里,
Sudassanīye kapiḷavhaye pure,
230连帝释天见了也令这城市倍感欢喜。
Purindadassā’pi purassa hāsake.
75
75.
232手臂上佩戴着以护国君王摩尼宝珠为严饰的臂钏,
Bhūpālamoḷiratanālinisevitaṅghi,
233宛如池中莲花,出淤泥而不染,成为诸清净功德的殊胜依处;
Paṅkeruhaṃ vimalanekaguṇādhivāsaṃ;
234你是甘蔗王族的光辉旗帜,无依者之依怙,诸王中尊,
Okkākarājakulaketumanāthanāthaṃ,
235这是关于那位纯净光明、众人尊崇的卓越人主——净饭王。
Suddhodanaṃ narapatiṃ pavaraṃ paṭicca.
76
76.
237他如同银环般洁白无垢,悦目可观,
So sajjhudāmadhavalāmaladassanīya,
238以象鼻执持那洁白的最上莲花,宛若银莲。
Soṇḍāya saṃgahitasetavarāracindaṃ;
239如月光皎洁、如精纯黄金之色泽,
Candāvadātavaravāraṇarājavaṇṇaṃ,
240那位具足广大智慧者,于睡梦中示现。
Sandassayitva supinena visālapañño.
77
77.
242唇如频婆果,眼如盛开的青莲花,
Bimbādharāya vikacuppalalocanāya,
243如天帝神象,辉光遍照四方
Devindacāparaticaḍḍhanabhūlatāya;
244面容如满月,清净无垢,明净辉耀
Sampuṇṇasommavimalinduvarānanāya,
245双乳丰满美妙,宛如一对金色天鹅
Sovaṇṇahaṃsayugacārupayodharāya.
78
78.
247足如红莲、手若嫩芽,形态优美者,
Pādāravindakarapallavasundarāya,
248其身金色,肤色光彩闪耀,
Sovaṇṇavaṇṇatanuvaṇṇavirājitāya;
249以戒等众德为璎珞庄严者,
Sīlādineka guṇabhūsanabhūsitāya,
250他进入了摩耶王后的母胎。
Māyāya rājavanitāyu’pagañchi kucchiṃ.
79
79.
252在他入胎之际,出现了种种奇异瑞相;
Paṭisandhikkhaṇe tassa jātā’nekavidhabbhutā;
253于是,他得到了人与天人的共同守护。
Athā’yaṃ gahitārakkho narehi amarehi ca.
80
80.
255恰如红莲之花蕊,可悦可爱,
Manuññarattambujakaṇṇikāya,
256汝莫作金角之状,其容姝妙;
Mā’sīnasiṅgīpaṭimā’va rammā;
257两足尊,金色之身,
Suvaṇṇavaṇṇo dipadānamindo,
258她在母胎中结跏趺坐。
Pallaṅkamā’bhuñchiya mātugabbhe.
81
81.
260如同极其明净的宝珠中穿有红线一般。
Maṇimhi vippasannamhi rattasuttami’vā’vutaṃ;
261智者觉悟母亲的心莲,令她觉知。
Mātucittambujaṃ dhīro bodhayanto padissati.
82
82.
263十个月期满时,王后对国王说:
Dasamāsāvasānamhi devī rañño kathesi’daṃ;
264“大王,我想去我的亲族家。”
Mayhaṃ ñātigharaṃ deva gantumi’cchāma’haṃ iti.
83
83.
266得到国王允许后,她便前往自己的家族。
Rañño’tha samanuññatā gacchanti kulama’ttano;
267她以胜妙的受用,享乐于天界之中。
Mahatā parihārena dibbañjasa samañjase.
84
84.
269步入妙香花丛所庄严的楼阁殿堂。
Surabhikusumasaṇḍālaṅkatassālasaṇḍaṃ,
270天鼓与花鬘般的妙歌,一同奏出最胜音声。
Samadahamaramālāgīyamānagganādaṃ;
271见彼目鸟之众,似若召唤。
Nayanavihagasaṅghe avhayantaṃ’va disvā,
272那广大喜乐所住之处,正是名为蓝毗尼的林园。
Vipularatinivāsaṃ lumbinīkānanaṃ taṃ.
85
85.
274于彼悦意之地,她令喜乐倍复增广,使此林苑化作胜妙游乐之处。
Vipulatararatiṃ sā tamhi kātūna ramme,
275如天女的优雅风姿,美妙而令人欢喜;
Amarayuvatilīlācārulīlābhirāmā;
276盛开的妙好娑罗枝条,低垂及于根部;
Vikasitavarasālasso’pagantvāna mūlaṃ,
277于自身低垂之际,复挽一枝娑罗枝条。
Sayama’tinamite kaṃ sālasākhaṃ agaṇhi.
86
86.
279于那刹那,业所生之风,
Tasmiṃ khaṇe kammajamāluta’ssā,
280犹如以帷幕围覆般纷然动荡;
Caliṃsu sānīhi parikkhipitvā;
281众生守护着那位女神,
Deviṃ jano taṃ abhipālayanto,
282从那里退转之后,便安住稳固。
Tamhā paṭikkamma susaṇṭhitā’tha.
87
87.
284其身佩有优美的舞伎环钏等种种庄严,
Sagacāruhemavalayādivibhūsitena,
285披戴着极其赤铜般锋利的光芒闪耀的甲胄;
Accantatambanakharaṃsisamujjalena;
286以那轻柔、纤软、色泽红润的发枝,
Tulātikomalasurattakarena sākhaṃ,
287在那里悬垂,犹如智者般安住不动。
Olamba tattha majanesi ṭṭhitā’va dhīraṃ.
88
88.
289金色身光闪耀,
Sovaṇṇavaṇṇatanuvaṇṇavirājamānaṃ,
290双眸澄澈迷人,无可比拟,犹如母胎中尚未出生的胎儿;
Nettābhirāmamatulaṃ atulāya gabbhā;
291手足舒展得宜,令人见而生喜,
Sammā pasāritakaraṅghīyugābhirāmaṃ,
292犹如金色天鹅悠游于莲池之中。
Paṅkeruhā kaṇakahaṃsami’vo’tarantaṃ.
89
89.
294梵天,心念迅猛增长,焕发金色光芒,
Brahmā managgharativaḍḍhanahemajāla,
295为此所震动,便来到近前接受,
Mā’dāya tena upagamma paṭiggahetvā;
296说:“欣喜吧,女神,我今闻你已转道,
‘‘Sammoda devi aya ma’ggataro suto te,
297“出生了。”他们站在她面前宣告说。
Jāto’’ti tāya purato kathayiṃsu ṭhatvā.
90
90.
299其余之人出生时,肢体垢秽不净,
Jāyanti sesamanujā malamakkhitaṅgā,
300然而这位圣者降生,却是两足至尊。
Jāto pane’sa pavaro dipadānamindo;
301在极为细滑无垢的迦尸布上,
Accanta saṇhamalakāsikavatthakamhi,
302犹如安放的无价摩尼宝一般清净。
Nikkhittanagghataracārumaṇī’va suddho.
91
91.
304即使如是安住,从一切方面趋近后,
Eva’mpi sante sabhato’pagantvā,
305有二水流,于吉祥者身中倾注;
Dve vāridhārā subhagassa dehe;
306即便此身为母所生,
Janettidehe’pi utuṃ manuññaṃ,
307亦为令其执持吉祥之事而设。
Gāhāpayuṃ maṅgalakiccatāya.
92
92.
309他们的手能带来喜悦,传承自羚羊毛编织的技艺。
Tesaṃ karaṃ ratikarā ajinappaveṇī,
310不抱骄慢,以此态度接近并领受。
Mā’dāya tena upagamma paṭiggahesuṃ;
311天神们用细布制成的垫布,[亲近]这位英雄。
Devā dukūlamayacumbaṭakena vīraṃ,
312他们以双手,合掌礼敬那人中之雄、人中之狮王。
Tesaṃ karaṃ naravarā narasīharājaṃ.
93
93.
314他们的双手,犹如施乐的、无垢的满月,
Tesaṃ karā ratikaro vimalo’va cando,
315与印有千辐轮相的庄严足下之光一同,在大地上交相辉映。
Cakkaṅkitorucaraṇehi mahītalasmiṃ;
316他正确地站定之后,面向东方,
Sammā patiṭṭhiya puratthimakaṃ disaṃ so,
317以宽广如莲花的眼睛观看。
Olokayittha kamalāyatalocanehi.
94
94.
319一位女子,数百只眼,
Ekaṅganā nekasatāni cakka,
320眼珠不转动,不左右摇摆。
Vāḷāna’hesuṃ sanarāmarā’tha;
321以具慧者所具的清净芬芳,
Dhīraṃ sugandhappabhūtīhi tesu,
322恭敬礼拜,而说此言:
Sampūjayantā idama’braviṃsu.
95
95.
324此处,智者之中,无人能与你们相等。
Natthe’ttha tumhehi samo sudhīsa,
325孤身一人,岂能超越他人?
Eko pumā’pa’ggataro kuto’ti;
326如是,在世间与世间主之间,
Evaṃ disā lokiya lokanātho,
327虽各各独特,亦有相似之处。
Tapekkhamāno sadisa’mpi ekaṃ.
96
96.
329面向北方,走了七步,说出此言:
Uttarā’bhimukho sattapadaṃ gantvā kathesi’daṃ,
330“我为世间之最,最上最胜”等语。
‘‘Aggo’hamasmi lokassa jeṭṭho seṭṭho’’tiādikaṃ.
97
97.
332无与伦比的音声,
Anaññasādhāraṇanādamu’ttamaṃ,
333为诸天、阿修罗、梵天与人王所礼敬;
Surāsurabrahmanarindapūjitaṃ;
334大众簇拥着人王而去,
Narinda’mādāya gato mahājano,
335那座名为迦毗罗的庄严城市。
Susajjitaṃ taṃ kapiḷavhayaṃ puraṃ.
98
98.
337犹如那承载重山密林的须弥山王,
Bhārātibhāranagapādapamerurājaṃ,
338能容纳一切海水;
Sabba’mpi sāgarajalaṃ vahituṃ samatthā;
339诞生之际,大地也无法承受他的功德之重
Jātakkhaṇe,pi guṇabhārama’sayhamānā,
340大地似乎为之震动
Saṅkampayī’va pathavī pavarassa tassa.
99
99.
342犬与鹿群一同嬉戏
Ramiṃsu soṇā hariṇehi saddhiṃ,
343乌鸦与猫头鹰相互嬉戏
Kākā ulūkehi mudaggudaggā;
344金翅鸟王与大蟒蛇
Supaṇṇarājūhi mahoragā ca,
345猫群与鼠
Majjārasaṅghā’pi ca undurehi.
100
100.
347群鹿与鹿王会聚,
Migā migindehi samāgamiṃsu,
348犹如父母与子女相聚;
Puttehi mātāpitaro yathe’va;
349船只虽远行异域,终得归返故国。
Nāvā videsa’mpi gatā sadesaṃ,
350亦已至舍罗邦伽大师之篇章,
Gatā’ca kaṇḍaṃ sarabhaṅgasatthu.
101
101.
352以种种不染、明耀之莲花,
Nānāvirāgujjalapaṅkajehi,
353饰以恒久波浪之花鬘;
Vibhūsito santataraṅgamālo;
354彼处有大海,水亦如是,
Mahaṇṇavo āsi tahiṃ jala’mpi,
355无有边际地涌来。
Accantasātattamu’pāgamāsi.
102
102.
357以盛开低垂的莲花,
Suphullaolambakapaṅkajehi,
358天空完全被乌云笼罩;
Samākulattaṃ gaganaṃ agañchi;
359鸟群放弃了空中的飞翔,
Jahiṃsu pakkhī gamanaṃ nabhamhi,
360江河也凝然不动,不再奔流。
Ṭhitā’ca sindhū’pi asandamānā.
103
103.
362因非时节的云雨相聚汇,
Akālameghappiyasaṅgamena,
363大地新娘变得温润宜人;
Mahīvadhū sommatamā ahosi;
364如沙漠得雨,无数花朵开放。
Marūhi vassāpitanekapuppha,
365以诸严饰品装饰,极为华美。
Vibhūsitenā’tivibhūsitāva.
104一〇四
104.
367以盛绽的花鬘及璎珞,悦意庄严。
Suphullamālābharaṇābhirāmā,
368藤蔓少女以双臂拥绕足踝;
Lataṅganā’liṃgitapādapindā;
369芳香的花粉与妙衣遍覆四周,
Sugandhakiñjakkhavarambarehi,
370各方胜地灿烂生辉。
Disaṅganāyo atisobhayiṃsu.
105
105.
372种种妙香遍熏虚空,了无遗余。
Sugandhadhūpehi nabhaṃ asesaṃ,
373香气弥漫,倍添欢悦。
Pavāsitaṃ rammataraṃ ahosi;
374诸天与阿修罗王,盛装严饰,执持乐器。
Surāsurindā chanavesadhārī,
375众人齐声唱诵,结伴游行。
Saṃgītiyuttā vicariṃsu sabbe.
106
106.
377一切众生皆说慈爱之语。
Piyaṃvadā sabbajanā ahesuṃ,
378四方无不净澈明朗。
Disā asesā’pi ca vippasannā;
379象群践踏着诸象与河流,狮群嬉戏其间,
Gajā’tigajjiṃsu nadiṃsu sīhā,
380骏马如流水般奔驰。
Hesāravo cā’si turaṅgamānaṃ.
107
107.
382天空响起萨韦努琴与天鼓之音,
Saveṇuvīṇā suradundubhī nabhe,
383各自舒发婉转悦耳之音;
Sakaṃ sakaṃ cārusarampamocayuṃ;
384遍满群山与广袤世间,
Sapabbatindapputhulokadhātuyā,
385殊妙光耀,赏心悦目。
Uḷāraobhāsavayo manoramo.
108
108.
387可意芳香、柔和清凉的风,
Manuññagandho mudusītalānilo,
388为无余众生吹来安乐之风;
Sukhappadaṃ vāyi asesajantuno;
389而身被种种疾病所逼迫的人,
Anekarogādupapīḷitaṃgino,
390由此解脱,众生得安乐;
Tato pamuttā sukhino siyuṃ janā.
109
109.
392坏灭消亡的无常之疾患,
Vijambhamānāmitavāḷavījanippa,
-令世间变得悲戚难忍。
-Bhābhirāmaṃ bhuvanaṃ ahosi.
394大地破裂之后,诸水汇聚涌流。
Mahiṃhi bhetvā cu’dakāni sandayuṃ,
395人们觉悟之后,便走向了正直之道。
Gamiṃsu bujjā ujugattataṃ janā.
110
110.
397盲人们看见了跛者的舞蹈,那些舞姿优雅美妙。
Andhā paṅgulanaccāni līlopetāni pekkhayuṃ;
398聋者得以闻声,喑哑人之歌亦复悦耳动听。
Suṇiṃsu badhirā mūga gītiyo’pi manoramā.
111
111.
400清凉遍至,乃至无间地狱之火亦复如是;
Sitalattamu’pāgañchi avīcaggi’pi tāvade;
401水生之物于中喜悦,有情众生亦欢笑嬉戏。
Modiṃsu jalajā tasmiṃ jantavo pahasiṃsu ca.
112
112.
403为饥渴所逼迫的饿鬼众生,以此为食。
Khuppipāsābhi bhūtānaṃ petānaṃ āsi bhojanaṃ;
404即便在世间与世间之间无间的黑暗中,也出现了光明。
Lokantare’pi āloko andhakāranirantare.
113
113.
406胜于群星、月亮与太阳。
Atirekatarā tārāvaḷicandadivākarā;
407各类宝石从大地涌现,遍照天空。
Virociṃsu nabhe bhūmigatāni ratanāni ca.
114
114.
409裂开大地等,层层叠出,交错向上;
Mahītalādayo bhetvā nikkhamma uparūpari;
410缤纷五色,犹如盛放的广阔莲花。
Vicittapañcavaṇṇā’suṃ suphullavipulambujā.
115
115.
412大鼓等诸般乐器,不击不撞,发出震响,苦恼消散。
Dundubhādī ca’laṅkārā avādita aghaṭṭitā;
413他们在大地上发出了至为甜美悦耳的音声。
Accantamadhuraṃ nādaṃ pamuñcaṃsu mahītale.
116一百一十六。
116.
415为锁链等所缚的人们,从此得以解脱。
Baddhā saṅkhalikādīhi muñciṃsu manujā tato;
416于世间,有之门扉自然洞开。
Bhuvane bhavanadvārakavāṭā vivaṭā sayaṃ.
117一百一十七。
117.
418往昔生于迦毗罗卫,净饭王之子;
‘‘Pure kapiḷavatthumhi jāto suddhodanatrajo;
419他将于菩提道场端坐,此人当来成佛。
Nisajja bodhimaṇḍe’ti ayaṃ buddho bhavissati.’’
118
118.
421天众欢喜踊跃,挥衣高歌;
Celukkhepādayo cā’pī pavattentā pamoditā;
422那时,诸天众在三十三天宫中嬉戏。
Kīḷiṃsu devasaṅghā te tāvatiṃsālaye tadā.
119
119.
424具足神通、大智慧的迦罗提婆拉仙人;
Iddhimanto mahāpañño kāladevalatāpaso;
425他是贤明的净饭王家的常亲近者。
Suddhodananarindassa dhīmato so kulūpago.
120
120.
427用斋已毕,即往三十三天宫。
Bhojanassāvasānamhi tāvatiṃsālayaṃ gato;
428至已,为日间休憩,安坐彼处宫中。
Gantvā divāvihārāya nisinno bhavane tahiṃ.
121
121.
430见他们身着戏装,正自嬉戏。
Chanavesaṃ gahetvāna kīḷante te udikkhiya;
431他问起他们欢喜的缘由,但他们也没有回答。
Santosakāraṇaṃ pucchi tesaṃ te’pi na’mabravuṃ.
122
122.
433听闻此事后,由此,他心中喜乐昂扬;
Sutvā taṃ tattato tamhā pītiyo’daggamānaso;
434他随即前往净饭王的宫殿。
Tāvadevo’pagantvāna suddhodananivesanaṃ.
123
123.
436进入后,圣者端坐于善铺设的座位上;
Pavisitvā supaññatte nisisso āsane isi;
437大王,您的儿子已诞生,他是无上的圣者;
‘‘Jāto kira mahārāja putto te nuttaro sudhi.
124
124.
439国王庄严地说:‘我要去见这位圣者。’
Daṭṭṭhu’micchāma’haṃ taṃ’’ti āha rājā alaṅkataṃ;
440他遣使前往拜见那位太子。
Ānāpetvā kumāraṃ taṃ vandāpetu’mupāgamī.
125
125.
442即使是童子之时,也因功德的威光而显得美妙动人;
Kumārabhūtassa’pi tāvadeva guṇānubhāvena manoramāni;
443双足犹如莲花,转而安住于苦行者的头顶。
Pādāravindā parivattiya’ggā patiṭṭhitā muddhani tāpasassa.
126
126.
445由此义故,于人中最上者,
Tenattabhāvena naruttamassa,
446三界之中,无任何人应受顶礼;
Na vanditabbo tibhavepi koci;
447若为三界之主的首级作礼,
Tilokanāthassa sace hi sīsaṃ,
448我应当顶戴苦行者的双足。
Tapassino pādatale ṭhapeyyaṃ.
127
127.
450我确实应劈开苦行者的头颅,再举起合掌,礼敬最胜者。
Phāleyyamuddhā khalu tāpasassa paggayha so añjalimuttamassa;
451他伫立于坚定者、功德海前,说:“为灭我执,此非所宜。”
Aṭṭhāsi dhīrassa guṇaṇṇavassa nāsetu’mattāna’mayuttakanti.
128
128.
453国王见此殊胜,心生稀有,以为是诸天至尊的帝释天王;
Disvāna taṃ acchariyaṃ narindo devātidevassa sakatrajassa;
454欢喜恭敬顶礼其具足种种轮相、柔软如莲之足。
Pādāravindāna’bhivandi tuṭṭho vicittacakkaṅkitakomalāni.
129一百二十九。
129.
456当国王举行盛大的农耕庆典时,那座城市犹如天城一般被装点起来;
Yadā’si rañño puthuvappamaṅgalaṃ tadā puraṃ devapuraṃ’va sajjitaṃ;
457身着盛装、容色悦意的民众们,齐聚于他那最殊胜的宫殿。
Vibhūsitā tā janatā manoramā samāgatā tassa niketamuttamaṃ.
130一百三十。
130.
459他被那些民众所装饰,身上佩戴着先人所装饰的珠宝,被众人所围绕。
Vibhūsitaṅgo janatāhi tāhi so purakkhato bhūsanabhūsitatrajaṃ;
460在那黑暗之处,开始了无可比拟的吉祥;人中至尊以天帝般的威仪而行。
Tamā’dayitvā’tulavappamaṅgalaṃ surindalīlāya gato narissaro.
131
131.
462种种鲜丽、灿烂、端严的诸妙光明辉映笼罩,于某棵阎浮树根之下;
Nānāvirāgujjalacārusāni parikkhite kamhi ca jambumūle;
463众天神让他安卧后,便来到那远离灾祸的吉祥之处,以便瞻仰。
Sayāpayitvā bahimaṅgalaṃ taṃ udikkhituṃ dhātigaṇā gamiṃsu.
132
132.
465在阎浮树根处,映耀着金色星辰等辉焕的华盖,灿烂明照;
Suvaṇṇatārādivirājamāna’vitānajotujjalajambumūle;
466智者于舒适的卧榻上端坐,得此殊胜机缘,便进入禅那。
Nisajja dhīro sayane manuññe’jhānaṃ samāpajji katāvakāso.
133
133.
468见彼端坐如同金色雕像,而其身影却分立在地。
Suvaṇṇabimbaṃ viya taṃ nisinnaṃ chāyañca tassā ṭhitame’va disvā;
469随从亲属离去后,对他说道:“你的儿子真是稀有,显现这般瑞相。”
Tamabravī dhātijano’pagantvā ‘‘puttassa te abbhutamī’disanti.’’
134
134.
471听闻面如净月光辉者之言,那莲花眼者……
Visuddhacandānanabhāsurassa sutvāna taṃ paṅkajalocanassa;
472我第二次呼唤时,便以头面顶礼儿子的双足。
Savandanaṃ me dutiya’nti vatvā puttassa pāde sirasā’bhivandi.
135
135.
474当时,世间众生亦现种种殊异之相。
Tadaññānipi lokasmiṃ jātā’nekavidhabbhutā;
475我所见者,皆以整体而显现,详尽而开展。
Dassitā me samāsena ganthavitthārabhīrunā.
136
136.
477那里有种种宝石所庄严的殿堂,
Yasmiṃ vicittamaṇimaṇḍitamandirānaṃ,
478以种种华盖、卧榻与坐具而为装饰;
Nānāvitānasayanāsanamaṇḍitānaṃ;
479以重重阶梯之行列,遍为庄严。
Nisseṇi seṇi puthubhūmikabhūsitānaṃ,
480有三种草具,妥善地按其所宜而装饰陈列。
Tiṇṇaṃ utūnama’nurūpama’laṅkatānaṃ.
137
137.
482在天宫的狮子像上,有令其光彩夺目的饰物,
Siṅgesu raṃsinikarā suramandirānaṃ,
483在狮子像上,恒常闪耀光芒,夺其光辉的庄严。
Siṅgesu raṃsimapahāsakarā’va niccaṃ;
484亦如太阳初升,催开丛丛睡莲,
Ādiccaraṃsi viya paṅkajakānanāni,
485令世间的莲林次第绽放。
Lokānanambujavanāni vikāsayanti.
138
138.
487诸女子犹如琵琶,常以种种摩尼宝珠严饰其身;
Nānā maṇivicittāhi bhittīti vanitā sadā;
488纵使无需镜中影像,她们也能令自身端正悦目。
Vinā’pi dappaṇacchāyaṃ pasādhenti sakaṃ tanuṃ.
139
139.
490犹如敷油的座榻,堪为眼目之滋养。
Telāsanagasaṅkāsaṃ vilocanarasāyanaṃ;
491彼处可见以白灰粉饰的庄严城垣环绕。
Sudhālaṅkatapākāravalayaṃ yattha dissate.
140
140.
493帝青宝腰带,严饰种种珍宝
Indanīloruvalayaṃ nānā ratanabhūsitaṃ;
494那里常可见到护城河中众多的莲花
Dissate’va sadā yasmiṃ parikhānekapaṅkajā.
141
141.
496在广大悦意的境地,得到了增长
Patvāna vuddhiṃ vipule manuññe,
497在欲乐中安住后,
Bhutvāna kāme ca tahiṃ vasanto;
498彼独行之眼,游于三界,
Gacchaṃ tilokekavilocano so,
499在园中游乐的大道上。
Uyyānakīḷāya mahāpathamhi.
142
142.
501为欲所逼迫的老、病、死
Kamena jiṇṇaṃ byadhitaṃ matañca,
502观见色已,于三有中离染
Disvāna rūpaṃ tibhave viratto;
503悦意之色与出家之身
Manoramaṃ pabbajitañca rūpaṃ,
504于第四日,于此生起欢喜。
Katvā ratiṃ tamhi catutthavāre.
143
143.
506繁花盛开,点缀着种种树木丛林;孔雀等群鸟婉转啼鸣其间。
Suphullanānātarusaṇḍamaṇḍitaṃ sikhaṇḍisaṇḍādidijūpakūjitaṃ;
507犹如善见林苑那般悦意动人的园中,具广大名称的世尊步入。
Sudassanīyaṃ viya nandanaṃ vanaṃ manoramuyyānama’gā mahāyaso.
144一百四十四
144.
509众多殊胜美丽的天女中,伴随着天神的嬉乐妙姿,她们优雅地奏乐歌咏;
Suraṅganā sundarasundarīnaṃ manorame vāditanaccagīte surindalīlāya;
510彼时,那位二足尊之王的国王,沉浸于欲乐之中。
Tahiṃ narindo ramitva kāmaṃ dipadāna’mindo.
145一百四十五。
145.
512他在华美的座位上结跏趺坐;
Ābhujitvāna pallaṅkaṃ nisinno rucirāsane;
513不要思量为自己装扮身体。
Kārāpetuma’cintesi dehabhūsana’mattano.
146
146.
515了知他的心后,毗首羯磨如此说道:
Tassa cittaṃ viditvāna vissakammassi’daṃbravī;
516“请庄严悉达多!”诸天之主这样说道。
Alaṅkarohi siddhattha’miti devānamissaro.
147
147.
518受其教令,毗首羯磨来到荣耀者处;
Tenā’ṇatto’pagantvāna vissakammo yasassino;
519以一万恶鬼之首,护持着庄严妙好的头颅。
Dasadussasahassehi sīsaṃ veṭhesi sobhanaṃ.
148
148.
521亦有人身,最为美妙,
Tanuṃ manuññampi akāsi sobhanaṃ,
522具足无与伦比的殊胜相好光辉;
Anaññasādhāraṇalakkhaṇujjalaṃ;
523他以种种无上庄严而作严饰,
Vicittanānuttamabhūsanehi so,
524佩戴着芳香鲜花、旃檀等,
Sugandhigandhuppalacandanādinā.
149
149.
526这位身相庄严者以如是严饰而庄严,
Vibhūsito tena vibhūsitaṅginā,
527他端坐在清净的石板上。
Tahiṃ nisinno vimale silātale;
528他,与众多貌若天仙的美丽女子
Suraṅganāsannibhasundarīhi so,
529他受人簇拥,犹如天帝般光彩照人。
Purakkhato devapatīva sobhati.
150
150.
531净饭王所遣的最胜教法。
Suddhodananarindena pesitaṃ sāsanuttamaṃ;
532听闻“你的儿子,儿子出生了”这句最殊胜的话语。
‘‘Putto te putta jāto’’ti sutvāna dīpaduttamo.
151
151.
534他说:“今日我的缚已生。”如此说时,
‘‘Mama’jja bandhanaṃ jātaṃ’’iti vatvāna tāvade;
535燃尽一切欲爱,抵达那美妙之城。
Samiddhaṃ sabbakāmehi agamā sundaraṃ puraṃ.
152
152.
537当时,翅舍瞿昙弥立于高阁之上。
Ṭhitā uparipāsāde kisāgotami taṃ tadā;
538见彼如日轮般光耀之国王已,便如是说道。
Rājentaṃ sataraṃsi’ṃva rājaṃ disvā kathe si’daṃ.
153一百五十三
153.
540这位智者,是他们的儿子;这位,是他的妻子;
‘‘Yesaṃ sūnu ayaṃ dhīro yā ca jāyā imassa tu;
541无疑,他们全都已证涅槃,恒常具足圆满功德。
Te sabbe nibbutā nūna sadā’nūnaguṇassa ve’’.
154一百五十四。
154.
543听闻她所说的这般悦耳之语,
Itī’disaṃ giraṃ sutvā manuññaṃ tāya bhāsitaṃ;
544满怀生起之喜,便向自家行去。
Sañjātapītiyā pīno gacchamāno sakālayaṃ.
155一百五十五。
155.
546那条项链清凉、纯净、迷人,能增长欲乐;
Sītalaṃ vimalaṃ hāriṃ hāraṃ taṃ rativaḍḍhanaṃ;
547派人送交她面前,从她颈上解下。
Pesetvā santikaṃ tassā omuñcitvāna kaṇṭhato.
156一百五十六。
156.
549登上宫殿,宛如胜利殿般庄严华美;
Pāsādama’bhirūhitvā vejayantaṃ’va sundaraṃva;
550他卧在殊胜的床榻上,犹如天帝一般。
Nipajji devarājā’va sayane so mahārahe.
157一百五十七。
157.
552丽人们走在前方,宛如天女般秀丽,
Sundarī taṃ purakkhatvā surasundarisannibhā;
553展现出种种舞蹈与歌唱。
Payojayiṃsu naccāni gītāni vividhāni’pi.
158一百五十八
158.
555智者乐于出家,心意坚固,于五欲无所依恋。
Pabbajjābhirato dhīro pañcakāme nirālayo;
556于这般曼妙的歌舞中,他也不感到欢喜、沉迷。
Tādise naccagīte’pi na ramitvā manorame.
159一百五十九。
159.
558于卧具处稍作休息后,便躺下身来;
Nipanno vissamitvāna īsakaṃ sayane tahiṃ;
559大雄、大地之主,便结跏趺坐。
Pallaṅkamā’bhujitvāna mahāvīro mahīpati.
160一百六十。
160.
561虽坐着,亦现出种种变化,
Nisinno’va’nekappakāraṃ vikāraṃ,
562令已入睡的女子们领受;
Padisvāna niddupagānaṃ vadhūnaṃ;
563如今心怀决意,我将前往;
Gamissāmi’dānī’ti ubbiggacitto,
564越过有的门槛,进入那可乐之处。
Bhave dvāramūlaṃ’pagantvāna rammaṃ.
161
161.
566将头安放于美好基座,
Ṭhapetvāna sīsaṃ subhummārakasmiṃ,
567我将聆听贤者对他所发的音声。
Suṇissāmi dhīrassa saddanti tasmiṃ;
568已得寂止,善调御,能生净信与安悦。
Nipannaṃ sudantaṃ pasādāvahantaṃ,
569是为良伴、善友,具大福德者。
Sahāyaṃ amaccaṃ mahāpuññavantaṃ.
162
162.
571未被遮蔽而听闻,唤来车匿后,他如此说道;
Acchannasavanaṃ channaṃ āmantetvā kathesi’daṃ;
572“带来吧”如此吩咐后,名为健陟的良驹;
‘‘Ānehi iti kappetvā kanthakaṃ nāma sindhavaṃ.’’
163
163.
574车匿领受了彼所说的话语,
So channo patigaṇhitvā taṃ giraṃ tena bhāsitaṃ;
575随即去至彼处,备好良马,急速牵回。
Tato gantvāna kappetvā sīghamā’nesi sindhavaṃ.
164
164.
577那匹最胜的骏马,知悉他将启程。
Abhinikkhamanaṃ tassa ñatvā varaturaṅgamo;
578当他被备好鞍鞯,那良驹便发出嘶鸣。
Tena sajjiyamāno so hesāravamu’dīrayi.
165
165.
580那前行的音声响彻了整座城。
Pattharitvāna gacchantaṃ saddaṃ taṃ sakalaṃ puraṃ;
581所有天众在那里,都没有听到任何声响。
Sabbe suragaṇā tasmiṃ sotuṃ nā’daṃsu kassaci.
166
166.
583那时,善男子那难达生起最胜之念。
Atha so sajjanānando uttamaṃ puttama’ttano;
584他先行前往观看,而后说道:“我当成就佛果。”
Passitvā paṭhamaṃ gantvā pacchā buddho bhavāma’haṃ.
167
167.
586经过思虑之后,他仍前往妻子的住处;
Cintayitvāna eva’mpi gantvā jāyānivesanaṃ;
587他将双脚搁在门槛上,把头颈缩了进去。
Ṭhapetvā pādadu’mmāre gīvaṃ anto pavesiya.
168
168.
589铺满鲜花,犹如天王之卧榻;
Kusumehi samākiṇṇe devindasayanūpame;
590与母亲同卧一榻,自己的孩儿。
Nipannaṃ mātuyā saddhiṃ sayane sakama’trajaṃ.
169
169.
592观已而思惟:“此为世间唯一导师。”
Viloketvāna cintesi iti lokekanāyako;
593若我拨开女神的手臂,那便是我的亲生儿子;
Sacā’haṃ deviyā bāhuma’panetvā mama’trajaṃ.
170
170.
595我们决意求取,纵使它障碍我离去;
Gaṇhissāma’ntarāya’mpi kareyya gamanassa me;
596耶输陀罗醒来,满怀深重之爱。
Pabujjhitvā mahantena pemene’sā yasodharā.
171
171.
598此处,“佛陀成道已”指如来已证觉悟,“再返当观”意为将再度回转观看。
Buddho hutvā punā’gamma passissāmī’ti atrajaṃ;
599那时,人王便从殿堂高台上步下。
Narādhipo tadā tamhā pāsādatalato’tari.
172
172.
601“面容如纯净莲瓣”,是指面容如同洁净的莲花瓣;“含笑而辉耀”,则是形容双唇如蔷薇含露,含笑明艳。
Pesalānanakaraṅghipaṅkajā hāsaphenabhamuvīcibhāsurā;
602眼如蓝莲,如月出清辉,为双眸所渴仰。
Nettanīlakamalā yasodharākomudī’va nayanālipatthitā.
173
173.
604若无智慧,谁能舍离这些身相之圆满?
Samattho assa ko tassā jahituṃ dehasampadaṃ;
605若无智者,即使有所得,也无法安住于无上的安稳之中。
Vindamāno vinā dhīraṃ ṭhitaṃ paramimuddhani.
174
174.
607王上,马已由我带回;应知时宜,战车之雄啊!
‘‘Asso sāmi mayānīto kālaṃ jāna rathesabha’’;
608车匿对那位德高望重的国王如此说道:
Iti abravi channo so bhūpālassa yasassino.
175
175.
610那时,大地之主听了车匿的这番话后,
Mahīpati tadā sutvā channeno’dīritaṃ giraṃ;
611从楼阁下来,来到犍陟身边。
Pāsādā otaritvāna gantvā kanthakasantikaṃ.
176
176.
613他一心利益一切众生,说出这番话:
Tassi’daṃ vacanaṃ bhāsi sabbasattahite rato;
614“犍陟啊,今夜莫驮着人天而行。”
‘‘Kanthaka’jje’karattiṃ mā tārehi’’ sanarāmaraṃ.
177
177.
616我将成为无上佛陀,度脱世间;
Lokamu’ttārayissāmi buddho hutvā anuttaro;
617从生死大海中,灭除可怖的老、死等一切苦蕴。
Bhavasāgarato ghorajarādimakarākarā.’’
178
178.
619说完此语,世尊登上那如螺贝般皎洁的江河。
Idaṃ vatvā tamā’ruyha sindhavaṃ saṅkhasannibhaṃ;
620以覆物缚住他那坚牢的尾巴。
Gāhāpetvāna channena sudaḷhaṃ tassa vāladhiṃ.
179
179.
622他来到大门近旁,心中如是思量:
Patvāna so mahādvārasamīpaṃ samacintayi;
623“若能有一扇门敞开着,无论哪一扇,或可通行;否则,便无路可入。”
Bhaveyya vivaṭaṃ dvāraṃ yena kenaci no sace.
180
180.
625与紧握马尾的车匿一同,将这匹犍陟马
Vāladhiṃ gahiteneva saddhiṃ channena kanthakaṃ,
626以双腿牢牢夹紧,这高大俊美的良驹;
Nippīḷayitvā satthīhi imamaccuggataṃ subhaṃ;
627大力者纵身越过城墙,说道:“我走了。”
Ullaṅghitvāna pākāraṃ gacchāmī’ti mahabbalo.
181
181.
629同样地,那匹最胜的骏马,虽被遮蔽,依然具备强大力量;
Tathā thāmabalūpeto channo’pi turaguttamo;
630他们各自反复思惟,终于越过了围墙。
Visuṃ visuṃ vicintesuṃ pākāraṃ samatikkamaṃ.
182
182.
632了知他的心意之后,对这吉祥的行旅感到欢喜;
Tassa cittaṃ viditvāna moditā gamane subhe;
633那时,酒鬼们打开门扇,在门口便得到了酒。
Vivariṃsu tadā dvāraṃ dvāre’dhiggahitā surā.
183
183.
635思惟:“我当令其未成之事得以成就”
Taṃ siddhatthama’siddhatthaṃ karissāmī’ti cintiya;
636他来到后,立定于虚空,说出这样的话:
Āgantvā tassi’daṃ bhāsi antalikkhe ṭṭhitantiko.
184
184.
638“伟大勇士啊,莫在第七日离去;
‘‘Mā nikkhami mahāvīra ito te sattame dine;
639天轮宝必定在此显现。”
Dibbaṃ tu cakkaratanaṃ addhā pātubhavissati.’’
185
185.
641那时,具大名声者被死亡如此说道:
Iccevaṃ vuccamāno so antakena mahāyaso;
642魔王对那人说:“你是谁?”同时宣告了自己的身份。
‘‘Ko’si tvami’ti’’taṃ bhāsi māro ca’ttānamā’disi.
186
186.
644魔王说:“我名为魔,具足天眼通力;
‘‘Mārajānāma’haṃ mayhaṃ dibbacakkassa sambhavaṃ;
645你走吧,不要停留在那里,我于王位毫无希求。”
Gaccha tvami’dha mā tiṭṭha na’mhi rajjenamatthiko.
187
187.
647我将于一万个世界之中,
Sabbaṃ dasasahassimpi lokadhātuma’haṃ pana;
648作狮子吼,成为世间唯一的导师——佛陀。
Unnādetvā bhavissāmi buddho lokekanāyako.’’
188
188.
650大士如是说时,更超言词,
Evaṃ vutte mahāsatte attano giramu’ttariṃ;
651因未能达成所愿,他便于彼处隐没不现。
Gāhāpetuma’sakkonto tatthe’va’ntaradhāyi’so.
189一八九。
189.
653如是语于恶魔已,转轮圣王之荣亦;
Pāpimassa idaṃ vatvā cakkavattisirimpi ca;
654如舍弃虚空之球,安住于现时。
Pahāya khepiṇḍaṃ’va paccusasamaye vasiṃ.
190一百九十。
190.
656当下聚集,前往敬礼,
Gacchantama’bhipūjetuṃ samāgantvāna tāvade;
657彼处诸天,各持宝刀千柄而立。
Ratanukkāsahassāni dhārayantā marū tahiṃ.
191
191.
659于其前后,由两侧前行;
Pacchato purato tassa ubhopassesu gacchare;
660如是以同样方式恭敬供养的,又有金翅鸟与大龙众。
Tathe’va abhipūjentā supaṇṇā ca mahoragā.
192
192.
662众多龙虎色彩斑斓,威仪庄严,姿态优雅,赏心悦目,
Suvipulasurasenā cārulīlābhirāmā,
663从空中降下花瓣与流水,如雨般飘洒。
Kusumasaliladhārā vassayantā nabhamhā;
664于此,她们来到了一万个轮围世界,作为上首与主。
Ihahi dasasahassī cakkavāḷā gatā tā,
665她们体态纤细柔软,身形高挑,行于其间,往来游走。
Sukhumatanutametodaggudaggā caranti.
193
193.
667彼处有极为芬芳的胜妙花朵、薰香与香粉,
Yasmiṃ sugandhavarapupphasudhūpa cuṇṇa,
668在那由金幢等奇珍所庄严、璀璨可爱的道路上,
Hemaddhajappabhutibhāsuracārumagge;
669如马王一般,具足最胜疾速的良驹,正奔驰前行,
Gacchaṃ mahājavavaraṅga turaṃga rājā,
670却无法疾驰而去,只因被花朵等装饰所牵绊。
Gantuṃ na sakkhi javato kusumādilaggo.
194
194.
672就这样,正当那场盛大庆典在那宜人的道路上举行之时;
Itthaṃ tamhi pathe ramme vattamāne mahāmahe;
673夜间行进时,三十由旬的路途光明清晰。
Gacchanto rattisesena tiṃsayojanamañjase.
195
195.
675抵达安那旃陀河岸后,他骑在马背上;
Patvā’nomānadītīraṃ piṭṭhito turagassa so;
676下到清净凉爽的沙滩后,
Otaritvāna vimale sītale sikatātale.
196
196.
678歇息之后,他说了这番话:“走吧”,便回自己的城去了。
Vissamitvā idaṃ vatvā ‘‘gacchāhī’ti sakaṃ puraṃ;
679取来饰物与衣裳,以及那头大象。
Ābharaṇāni ādiya channe’maṃ guragampi ca.’’
197
197.
681大英雄屹立于此,手持极其锋利的剑。
Ṭhito tasmiṃ mahāvīro accanta nisitā’sinā;
682割下散发妙香的顶髻,抛向空中。
Sugandhavāsitaṃ moḷiṃ chetvā’nukkhipi ambare.
198
198.
684以美丽金色宝盒,承接升入空中的发舍利;
Cāruhemasumuggena kesadhātuṃ nabhuggataṃ;
685为作供养,千眼帝释用头顶接取。
Pūjanatthaṃ sahassakkho sirasā sampaṭicchiya.
199
199.
687他建立了那座由蓝色宝石所成、令人目悦心怡的宝塔。
Vilocanānandakarindanīlamayehi cūḷāmaṇi cetiyaṃ so;
688造立于无垢的忉利天中,高约一由旬。
Patiṭṭhapesā’malatāvatiṃse ubbedhato yojanamattamaggā.
200
200.
690持守着梵天所带来的无上资具;
Uttamaṭṭhaparikkhāraṃ dhāretvā brahmunābhataṃ;
691并在虚空中展现了殊胜的双衣。
Ambare’ca pavijjhittha varaṃ dussayugampi ca.
201二百零一。
201.
693大梵天持此物,于可意的梵天界
Tamā’dāya mahābrahmā brahmaloke manoramaṃ;
694他建造了一座高十二由旬的不祥塔。
Dvādasayojanubbedhaṃ dussathūpaṃ akārayi.
202
202.
696他去了名为阿奴匹耶的芒果园。
Nāmenā’nupiyaṃ nāma gantvā ambavanaṃ tahiṃ;
697度过七日之后,才安然地享受出家之乐。
Sattāhaṃ vītināmetvā pabbajjāsukhato tato.
203
203.
699仅一日间,即达三十由旬之平坦大道;
Gantvāne’kadinene’va tiṃsayojanamañjasaṃ;
700智者至王舍城,行持乞食。
Patvā rājagahaṃ dhīro piṇḍāya cari subbato.
204
204.
702又以蓝琉璃石建造围墙与城门。
Indanīlasilāyā’pi katā pākāragopurā;
703其光彩宛若金山,于彼时彼处显现。
Hemacalā’va dissanti tassā’bhāgi tahiṃ tadā.
205
205.
705这是谁?是帝释天?是梵天?是魔罗?是龙?如是种种。
Ko’yaṃ sakko nukho brahmā māro nāgo’tiādinā;
706大众愈发生起强烈的好奇心,瞻视于彼。
Bhiyyo kotuhaḷappatto padisvā taṃ mahājano.
206二百零六。
206.
708进入酒馆,饮食仅为活命;
Pavisitvā garahetūna bhattaṃ yāpanamattakaṃ;
709行走于王城大道,目视一轭之遥。
Yugamattaṃ’va pekkhanto gacchanto rājavīthiyaṃ.
207二百零七。
207.
711犹如以须弥山搅拌大海,大众一片沸腾;
Mathitaṃ merumanthena samudda’va mahājanaṃ;
712他制造混乱之后,便前往般度婆山。
Tamhā so ākulī katvā gantvā paṇḍavapabbataṃ.
208
208.
714于是,就在那同一片树荫下,在那宜人的地面;
Tato tasse’va chāyāya bhūmibhāge manorame;
715他坐下,开始享用混合的供养食物。
Nisinno missakaṃ bhattaṃ paribhuñjitumā’rabhi.
209
209.
717仅以省察,便平息了内心的毒蛇;
Paccavekkhaṇamattena antasappaṃ nivārisa;
718调伏身如蚁丘的智者,出家有大神力。
Dehavammikato dhīro nikkhamantaṃ mahabbalo.
210二百一十。
210.
720频婆娑罗王,彼人王,成为人中最胜者。
Bhutvāna bimbisārena narindena narāsabho;
721虽被国王以种种方式邀请前往。
Nimantino’pi rajjena upagantvāna’nekadhā.
211二一一。
211.
723他推辞了那个王国,随后又受到彼王的恳请;
Paṭikkhipiya taṃ rajjaṃ atha tenā’bhiyācito;
724世尊已成为无上觉者,于此教法中为众生宣说正法。
Dhammaṃ desehi mayhanti buddho hutvā anuttaro.
212二百一十二
212.
726智者向人王许下诺言后,便前往精勤修行之地;
Datvā paṭiññaṃ manujādhipassa dhīro’pagantvāna padhānabhūmiṃ;
727他行持了世人难及的苦行,而后寂无所见。
Anaññasādhāraṇadukkarāni katvā tato kiñci apassamāno.
213二百一十三
213.
729他饮食粗劣,而求身体成就。
Oḷārikannapānāni bhuñjitvā dehasampadaṃ;
730他抵达阿阇波罗尼拘律树根处,(安住其中,)如猛虎般。
Patvā’japālanigrodhamūlaṃ patto suro viya.
214二百一十四。
214.
732面向东方而坐,身为具光辉者。
Puratthā’bhimukho hutvā nisinno’si jutindharo;
733此榕树色如其身,通身金黄,色泽光辉。
Dehavaṇṇehi nigrodho hemavaṇṇo’si tassa so.
215二百一十五。
215.
735有一位名为善生的美丽女子,有一圆满的祈愿;
Samiddhapatthanā ekā sujātā nāma sundarī;
736持缨者以头顶负着病苦,俯身承受。
Hemapātiṃ sapāyāsaṃ sīsenā’dāya onatā.
216二百一十六。
216.
738其时,那承受果报的树神,仅此而已。
Tasmiṃ adhiggahītassa rukkhadevassa tāvade;
739他口称“我将献供”,便前往,见到了那最胜之灯。
Baliṃ dammī’ti gantvāna disvā tā dīpaduttamaṃ.
217二百一十七。
217.
741名为“二者”,以此想而心生欢喜,便将乳粥钵献予那最尊贵者。
Dovo’ti saññāya udaggacittā pāyāsapātiṃ pavarassa datvā;
742“我所愿者今已成就,愿汝之所愿亦皆成就,彼主已调伏我。”
‘‘Āsiṃsanā ijjhiyathā hi mayhaṃ tuyhampi sā sāmi samijjhitū’ti.’’
218二百一十八
218.
744那位大士说完之后,端庄女子便离去了。
Icce’vaṃ vacanaṃ vatvā gatā tamhā varaṅganā;
745那时,大士持取乳粥钵,
Atha pāyāsapātiṃ taṃ gahetvā munipuṅgavo.
219二百一十九
219.
747来到尼连禅河岸,食用了那殊胜饮食;
Gantvā nerañjarātīraṃ bhūtvā taṃ varabhojanaṃ;
748心逆流而转,将那悦意之钵安然释放。
Paṭisotaṃ pavissajji tassā pātiṃ manoramaṃ.
220二百二十。
220.
750如同利刺排列成行,猛然刺入眼帘,夺人目光。
Jantālipālimananettavilumpamānaṃ,
751娑罗树林繁花盛开,灿烂辉煌;
Samphullasālavanarājivirājamānaṃ;
752恰如天主的欢喜园,令人欢喜赞叹;
Devindanandanavanaṃ’va’bhinandanīya,
753登上这更为殊胜、最上之园,无与伦比。
Mu’yyānamu’ttamataraṃ pavaro’pagantvā.
221二百二十一。
221.
755度过白昼,他于黄昏时分来到那里。
Katvā divāvihāraṃ so sāyaṇhasamaye tahiṃ;
756他以狮子般的威仪,走向菩提树前。
Gacchaṃ kesaralīlāya bodhipādapasantikaṃ.
222二百二十二。
222.
758梵天、天人、阿修罗、大蛇与鸟王,
Brahmasurāsuramahoragapakkhirāja,
759两足尊聚集于大菩提树周围。
Saṃsajjitoruvaṭume dipadānamindo;
760波耶悉是吉祥的婆罗门,他是采草之人,
Pāyāsi sotthiyadvijo tiṇahārako taṃ,
761看到他后,波耶悉连一把草也不曾施与。
Disvāna tassa adadā tiṇamuṭṭhiyo so.
223
223.
763那里有青莲花、红莲花等繁花织就的天衣,
Indivarāravindādikusumāna’mbarā tahiṃ;
764如雨线倾泻而下,当两足至上的行者前往之时。
Patantī vuṭṭhidhārā’va gacchante dīpaduttame.
224
224.
766以旃檀细末等种种妙香熏染,
Cārucandanacuṇṇādi’dhupagandhehi nekadhā;
767虚廓无依的虚空,当两足至上的行者前往之时。
Anokāso’si ākāso gacchante dīpaduttame.
225
225.
769宝光璀璨的伞盖,与华美之幢,
Ratanujjalachattehi cāruhemaddhajehi ca;
770当无上士——两足尊行走时,虚空成为无障碍的虚空。
Anokāso’si ākāso gacchante dipaduttame.
226
226.
772纵有成千上万的天神,在投掷竹杖而嬉戏,
Velukkhepasahassehi kīḷantehi marūhi’pi;
773两足尊行走之处,天空畅通无碍。
Anokāso’si ākāso gacchante dipaduttame.
227
227.
775纵有奏响天鼓与雷鸣者,在旷野之中,
Suradundubhivajjāni karontehi marūhipi;
776两足尊行走之处,天空畅通无碍。
Anokāso’si ākāso gacchante dipaduttame.
228
228.
778天女们齐声歌唱,音声多样繁复;
Suraṅganāhi saṅgitiṃ gāyantihi’pi’nekadhā;
779当二足至尊行走时,天空了无障碍。
Anokāso’si ākāso gacchante dipaduttame.
229二百二十九。
229.
781紧那罗的琴声悦耳,
Manoramā kiṇṇarakiṇṇaraṅganā,
782龙的舞姿曼妙,肢体婀娜盘旋,
Manoramaṅgā uragoragaṅkanā;
783歌舞在此处,令人赏心悦目。
Manoramā tamhi ca naccagītiyo,
784种种美妙之事纷呈而现。
Manoramā’nekavidhā pavattayuṃ.
230二百三十。
230.
786彼时在广大云层之中,
Tadā mahoghe’va mahāmagehi,
787因大风猛烈吹拂,故名“强风”。
Pavattamāne iti so mahāyaso;
788手执三草,身为三界之唯一导师,
Tiṇe gahetvā tibhavekanāyako,
789已来到菩提树王之前。
Upāgato bodhidumindasantikaṃ.
231
231.
791如珊瑚与雪白的山顶,又如银山般坚固不动。
Viddumāsitaselaggarajatācalasannibhaṃ;
792两足至尊绕菩提树,行右绕礼已。
Katvā padakkhiṇaṃ bodhipādapaṃ dipaduttamo.
232
232.
794于东方之方所,不动而能摧破尘垢。
Puratthimadisābhāge acale raṇadhaṃsake;
795智者立于大地,拔起一把青草摇动。
Mahītale ṭhito dhīro cālesi tiṇamuṭṭhiyo.
233二百三十三。
233.
797他躺下时以右手支撑,床铺当时正是如此。
Viddasahatthamatto so pallaṅko āsi tāvade;
798随后,见到这奇妙的景象,具大智慧者便深入思惟。
Atha naṃ abbhutaṃ disvā mahāpañño vicintayi.
234二百三十四。
234.
800「肉、血、骨、筋与皮,皆为我所有;
‘‘Maṃsalohitamaṭṭhi ca nahārū ca taco ca me;
801纵然渴欲枯竭,我亦不舍精进。
Kāmaṃ sussatu nevā’haṃ jahāmi vīriyaṃ’’iti.
235二百三十五。
235.
803大雄结跏趺坐,入于不败之定。
Ābhujitvā mahāvīro pallaṅkama’parājitaṃ;
804两足至尊面朝东方,便在那里坐下。
Pācinābhimukho tasmiṃ nisīdi dīpaduttamo.
236二百三十六。
236.
806帝释天手持法螺,即于彼时为天中之天而来。
Devadevassa devindo saṅkhamā’dāya tāvade;
807他站在那二十多由旬的高处,吹响法螺。
Vīsuttarasatubbedhaṃ dhamayanto tahiṃ ṭhito.
237二百三十七
237.
809如第二个满月般洁白的伞盖,长达三由旬。
Dutiyaṃ puṇṇacandaṃ’va setacchattaṃ tiyojanaṃ;
810大梵天娑婆主正立护持。
Dhārayanto ṭhito sammā mahābrahmā sahampati.
238二百三十八
238.
812亦执美丽拂尘,善时分天与天主。
Cārucāmaramā’dāya suyāmo’pi surādhipo;
813他伫立在那里,缓缓地走过了三俱卢舍。
Vījayanto ṭhito tattha mandaṃ mandaṃ tigāvutaṃ.
239二百三十九。
239.
815手持贝卢瓦琴,名为五髻的乐神。
Beluvaṃ vīṇamā’dāya suropañcasikhavhayo;
816立于原地,演奏着种种曲调。
Nānāvidhalayopetaṃ vādayanto tathā ṭhito.
240二百四十。
240.
818在舞者们簇拥下,唱起赞歌。
Thutigītāni gāyanto nāṭakīhi purakkhato;
819同样,那位城王也伫立着,头戴时令花冠。
Tathe’va’ṭṭhāsi so nāgarājā kālavhayo’pi ca.
241二百四十一。
241.
821手持满盛天界花朵之金色曼殊沙匣。
Gahetvā hemamañjusā surapupphehi pūritā;
822犹如供养一般,三十二位少女侍立。
Pūjayantā’va aṭṭhaṃsu battiṃsā’pi kumārikā.
242二百四十二。
242.
824他们与诸天人聚集于此,这般盛大庄严;
Sendadevasaṅghehi tehi itthaṃ mahāmahe;
825那时,魔王波旬生起如是思惟:
Vattamāne tadā māro pāpimā iti cintayi.
243二百四十三。
243.
827『此少儿欲超越境界,『,』829『:』贤者谓:今当成就彼成就。』如是说。
‘‘Atikkamitukāmo’yaṃ kumāro visayaṃ mama;
828所谓‘悉达多’者,恰如其名,能成就一切义利,当即便能成就。
Siddhattho atha siddhatthaṃ karissāmī’’ti tāvade.
244二百四十四。
244.
830未曾化现极为可怖、宽胸千臂之形,
Māpetva bhiṃsanatarorusahassabāhuṃ,
831他们聚拢一处,手持种种燃烧的兵器。
Saṅgayha tehi jalitā vividhāyudhāni;
832登上那头美丽、名叫环山带的巨象,
Āruyha cāru diradaṃ girimekhalākkhyaṃ,
833那头凶暴的大象,身长一百五十由旬。
Caṇḍaṃ diyaḍḍhasatayojanamāyataṃ taṃ.
245第二百四十五。
245.
835身披色彩斑斓的火焰,
Nānānanāya’nalavaṇṇasiroruhāya,
836目如夜空中流转的月轮;
Rattoruvaṭṭabahiniggatalocanāya;
837展露坚锐的牙齿,生有犄角,肩如犍牛。
Daṭṭhoṭṭhabhiṃsanamukhāyu’ragabbhujāya,
838他被手持各样兵器的军队所簇拥。
Senāya so parivuto vividhāyudhāya.
246二百四十六颂。
246.
840人们来到那里,发出极其恐怖的咆哮,
Tattho’pagamma atibhīmaramaṃ ravanto,
841说道:“这就是悉达多!捉住他,把他绑起来!”
Siddhatthame’tha iti gaṇhatha bandhathe’maṃ;
842以威神力令天众一同显现,
Āṇāpayaṃ suragaṇaṃ sahadassanena,
843犹如狂怒之风摧折羽毛般,将其撼动驱散。
Caṇḍānīluggatapicuṃ’va palāpayittha.
247
247.
845乌云深沉,雷声殷殷,
Gambhīramegharavasantibhavaṇḍanādaṃ,
846彼时,和风徐来,令那吉祥之人倍感愉悦。
Vātaṃca māpiya tato subhagassa tassa;
847连耳朵也因那清凉悦耳的声音而喜悦。
Kaṇṇampi vīvaravarassa manoramassa,
848并非能够轻易移动,而是带来一种终止感。
No āsiyeva calituṃ pabhu antakotha.
248
248.
850那聚集成团、纷杂交错、令人恐怖畏惧的炽烈火焰。
Saṃvaṭṭavuṭṭhijavasannibhabhīmaghora,
851如同大雨倾泻,从中连水珠也滴落下来;
Vassaṃ pavassiya tato’dakabindukampi;
852甚至无法靠近那无比炽焰的近旁,
Nāsakkhi netuma’tulassa samīpakampi,
853见到那奇景,虽惊异无比,他却依旧面色严厉。
Disvā tama’bbhutama’tho’pi sudummukho so.
249
249.
855极为可怖,烈焰迸发光芒四射,
Accantabhīmanaḷaaccisamujjaloru,
856武器如巨石与灰烬般倾泻之雨,
Pāsānabhasmakalalāyudhavassadhārā;
857如炽燃炭火般的沙砾之雨,
Aṅgārapajjalitavālukavassadhārā,
858这一切尽为雨水所湿。
Vassāpayittha sakalāni imāni tāni.
250二百五十。
250.
860以魔的威神力,从天空降临,
Mārānubhāvabalato nabhato’pagantvā,
861跌落于善果之顶峰旁。
Patvāna puññasikharuggatasantikaṃ tu;
862如花鬘、果球、灯火、宝珠等诸般形态,
Mālāguḷappabhūtibhāvagatāni’thāpi,
863界隙之中,唯有极其恐怖的漫漫黑暗。
Lokantare’va timiraṃ timiraṃ sughoraṃ.
251二百五十一。
251.
865灭除他那愚痴的黑暗,
Māpetva mohatimirampi hatassa tassa,
866犹如破除由百道光芒所生的身见稠林一般;
Dehappabhāgi sataraṃsisatoditaṃ’va;
867已生者更为悦意、极为显了。
Jātaṃ manoramataraṃ atidassanīya,
868勿因观见世间而生恶法。
Mā’lokapuñjama’valokiya pāpadhammo.
252二百五十二
252.
870怒容扭曲,眉头紧蹙,
Kopoparattavadano bhukuṭippavārā,
871显出极度恐怖丑陋的形态;
Accantabhiṃsanavirūpakavesadhārī;
872犹如战场之上,锋刃锐利无比,
Accantatiṇhataradhāramasaṅgame’va,
873轮宝行处,亦如须弥山王般威严。
Cakkāyudhaṃ carataraṃ api merurājaṃ.
253二百五十三。
253.
875犹如被摧折的粗壮嫩枝一般,
Saṅkhaṇḍayantami’va thūlakalīrakaṇḍaṃ,
876纵使将它舍弃,也毫无功德利益。
Vissajji tena’pi na kiñci guṇākarassa;
877本有足够能力成办,随后却舍此而去。
Kātuṃ pahuttamu’pagañchi tato tame’taṃ,
878升入空中,水如华盖倾注于头顶。
Gantvā nabhā kusumachattatamā’ga sīsaṃ.
254二百五十四。
254.
880即使被击退,魔军仍如山峰般聚拢;
Vissajjitā’pi senāya selakūṭānalākulā;
881穿越天空,如云聚团而来。
Pagantvā nabhasā mālāgulattaṃ samupāgatā.
255二百五十五。
255.
883见此情形,忧愁者前往贤者身边;
Tampi disvā sasoko so gantvā dhīrassa santikaṃ;
884他来到我这不败之座。
Pāpuṇāti mamevā’yaṃ pallaṅko aparājito.
256二百五十六。
256.
886“当从此床座起身。”智者如是说。
Ito uṭṭhaha pallaṅkā iti’bhāsittha dhīmato;
887已作善业者,为安稳而卧;魔罗,这与你何干?
Katakalyāṇakammassa pallaṅkatthāya māra te.
257二百五十七
257.
889“谁为见证?”如此问道,“这些都是见证者。”
Ko sakkhī’ti pavutto so ime sabbe’ti sakkhino;
890波旬面向军队,张开手臂。
Senāyā’bhimukhaṃ hatthaṃ pasāretvāna pāpimā.
258二百五十八。
258.
892我以严厉的誓言作证:‘我是证人,我是见证者’;
Ghoranādena’haṃ sakkhi ahaṃ sakkhī’ti tāya’pi;
893令他道出见证实情后,对他如是宣说。
Sakkhibhāvaṃ vadāpetvā tasse’vaṃ samudīrayi.
259二百五十九
259.
895“谁是你的确凿见证者?”于是,以此无比之力,
Ko te siddhattha sakkhī’ti atha tenā’tulena’pi;
896他坚定作意:“魔,我在此处的见证者不会毁灭。”
Mame’ttha sakkhino māra nasanti’ti sacetanā.
260二百六十。
260.
898如从红云中射出的金色闪电般辉耀;
Rattameghopanikkhantahemavijjuvabhāsuraṃ;
899从鲜红染衣中,伸出右手。
Nīharitvā surattambhā cīvarā dakkhiṇaṃ karaṃ.
261
261.
901既已面向大地,为何又朝向波罗蜜之地?
Bhūmiyā’bhimukhaṃ katvā kasmā pāramibhūmiyaṃ;
902发出高声之后,即以此因缘,大地归于默然无声。
Unnādetvā ni’dāne’vaṃ nissaddāsī’ti bhūmiyā.
262
262.
904犹如密云之中放出千百轰鸣雷声。
Muñcāpite rave nekasate megharave yathā;
905你应知:佛陀依龙象之力而善安住。
Buddhanāgabalā nāgaṃ jānūhi supapatiṭṭhitaṃ.
263二百六十三
263.
907既见,当于此时取;既取,当于此时思。
Disvāni’dāni gaṇhāti’dāni gaṇhāti cintiya;
908犹如一条被折断毒牙的蛇,骄慢已摧,面目可怖。
Sambhinnadāṭhasappo’va hatadappo sudummukho.
264二六四
264.
910抛却种种兵器与饰品,
Pahāyā’yudhavatthāni’laṅkārāni anekadhā;
911他带领魔军一直逃到铁围山的边际。
Cakkavāḷāvalā yāva sasenāya palāyi so.
265二六五。
265.
913天众说道:“那支魔军满怀恐惧与悲伤,正在溃逃。”
Taṃ mārasenaṃ sabhayaṃ sasokaṃ palāyamānaṃ iti devasaṅghā;
914悉达多王子目睹魔军的溃败,了知:‘此即是胜利。’
Disvāna mārassa parājayo’yaṃ jayo’ti siddhattha kumārakassa.
266二六六
266.
916在场的大众满怀欢喜,以馥郁芬芳的繁花等供养物,向那位坚毅的智者致以最崇高的礼敬;
Sammodamānaṃ abhipūjayantā dhīraṃ sugandhappabhūtihi tasmiṃ;
917又为种种讥毁所袭,正当地高呼,身披隐蔽之装。
Punā’gatā nekathutīhi sammā ugghosamānā chanavesadhāri.
267二百六十七。
267.
919如是,贤者击破魔军,成为具大威力者。
Evaṃ mārabalaṃ dhīro viddhaṃsetvā mahabbalo;
920日光尚存之际,端坐于不动之座。
Ādicce dharamāne’va nisinno acalāsane.
268二六八
268.
922于第一夜分,宿住随念无上智;
Yāmasmiṃ paṭhame pubbenivāsaṃ ñāṇa’muttamo;
923于中夜,清净已,天眼现前。
Visodhetvāna yāmasmiṃ majjhime dibbalocanaṃ.
269
269.
925后夜时分,依缘起法;
So paṭiccasamuppāde atha pacchimayāmake;
926导入智慧,种种遍观。
Otāretvāna ñāṇaṃsaṃ sammasanno anekadhā.
270
270.
928正等宣示百千世间界,于黎明初现时;
Lokadhātusataṃ sammā unnādetvā’ruṇodaye;
929成为佛陀,成为正自觉者,具足正自觉之明眼;
Buddho hutvāna sambuddhosambuddhajalocano.
271
271.
931“我于无数生中流转轮回”云云;
‘‘Anekajātisaṃsāraṃ sandhāvissa’’ntiādinā;
932他以喜悦之力,宣说了此感兴语:
Udāne’daṃ udānesi pītivegena sādiso.
272
272.
934他观察了那床座的各种功德,并从多方面加以说明。
Sallakkhetvāguṇe tassa pallaṅkassa anekadhā;
935他说:“我暂且不会从这床座起来。”
Nā tāva’uṭṭhahissāmi ito pallaṅkato iti.
273
273.
937他成就了无数俱胝种禅定等至;
Samāpattī samāpajjī anekasatakoṭiyo;
938世尊就在那不动之座上,端坐了整整七日。
Satthā tatthe’va sattāhaṃ nisinno acalāsane.
274
274.
940即使时至今日,那位坚定者、成就义利者、具足名誉者,
Ajjā’pi nūna dhīrassa siddhatthassa yasassino;
941因为有应做之事,所以这才是座位的污秽。
Atthi kattabbakiccañhi tasmā āsanamālayaṃ.
275
275.
943某些天人存有“不应嘲笑”的疑惑;
Najahāsī’ti ekaccadevatānā’si saṃsayaṃ;
944了知他们的念头后,便以安稳心将其平息。
Ñatvā tāsaṃ vitakkaṃ taṃ sametuṃ santamānaso.
276
276.
946犹如金鹅振翅飞升,金色光体灿然辉耀。
Uṭṭhāya hemahaṃso’va hemavaṇṇo pabhaṅkaro;
947升入空中之后,世尊行了此神变。
Abbhuggantvā nabhaṃ nātho akāsi pāṭihāriyaṃ.
277
277.
949以这样的寻思,我令诸魔沉寂,无障碍地证得菩提。
Vitakkame’vaṃ iminā marūnaṃ sammu’pasammā’nimisesi bodhiṃ;
950他七日间以如莲之眼殷殷致敬,立于胜座之上。
Sampūjayanto nayanambujehi sattāhama’ṭṭhāsi jayāsanañca.
278
278.
952在极美的处所,那诸宝所成的殊胜经行处中;
Subhāsurasmiṃ ratanehi tasmiṃ savaṅkamanto varacaṅkamasmiṃ;
953亦在悦可心意的宝殿中,他探究清净法,成为清净者。
Manoramasmiṃ ratanālayehi’pi visuddhadhammaṃ vicinaṃ visuddho.
279
279.
955彼树根守护者——殊胜树王之下,
Mūlejapālatarurājavarassa tassa,
956魔众名为无垢之莲;
Māraṅganānama’malānanapaṅkajāni;
957善加调和之后,从目真邻陀树根处释放。
Sammā milāpiya tato mucalindamūle,
958如龙王令心莲绽放。
Bhogindacittakumudāni pabodhayanto.
280二百八十。
280.
960甚至在王树的根部,于彼处亦获得等至之乐;
Mūle’pi rājayatanassa tassa tasmiṃ samāpattisukhampi vindaṃ;
961他以智慧照彻,具足悦意色身,寿达九十九岁。
Saṃvītināmesi manuññavaṇṇo ekūnapaññāsadināni dhīmā.
281二百八十一
281.
963这是无热池的净水,以齿木与龙蔓所制。
Anotattodakaṃ dantakaṭṭhanāgalatāmayaṃ;
964服用了由天帝所赐予的最胜诃子妙药。
Harīṭakāgadaṃ bhutvā devindenābhatuttamaṃ.
282二百八十二。
282.
966商人们带来了有功效的蜜团;
Vānijehi samānītaṃ samatthamadhupiṇḍikaṃ;
967他接过了由大王呈上的钵。
Mahārājūpanītamhi pattamhi patigaṇhiya.
283二百八十三。
283.
969用食完毕,便如榴莲树根一般。
Bhojanassāvasānamhi japālatarumūlakaṃ;
970应当追随已达深义之法。
Gantvādhigatadhammassa gambhīrattamanussari.
284二百八十四。
284.
972此为持大地者、似水蕴聚者,
Mahīsandhārako vārikkhandhasannibhako ayaṃ;
973意为:我所证得的此法甚深,且是善法。
Gambhīrodhigato dhammo mayā santo’tiādinā.
285第二百八十五
285.
975法王所具之法甚深,常为念者、智者所随行流布。
Dhammagambhīrataṃ dhammarājassa sarato sato;
976“如此智慧”:为证知此法而生。
Āsevaṃ takkaṇaṃ dhammaṃ imaṃ me paṭivijjhituṃ.
286二百八十六
286.
978精进努力,于希求成就者而言,是令心欢喜的。
Vāyamanto sampattayācakānaṃ manoramaṃ;
979剃除了以宝冠为严饰的头顶。
Kantetvā uttamaṅgañca moḷibhūsanabhūsitaṃ.
287二百八十七。
287.
981将那双重金妆点的眼睛剜出,鲜血淋漓;
Suvañjitāni akkhini uppāṭetvāna lohitaṃ;
982从执系中释出容色明丽、言语和悦的妻子。
Gaḷato nīhiritvāna bhariyaṃ lāvaṇṇabhāsuraṃ.
288二百八十八。
288.
984并施舍亲生之子,以作家族世系的明灯。
Atrajañca dadantena kulavaṃsappadīpakaṃ;
985所谓布施,若不施与,则不成布施;所谓戒,若不守持,则不成戒。
Dānaṃ nāma na dinnañca natthi sīlaṃ arakkhitaṃ.
289二百八十九
289.
987正如在螺贝守护者等众生的生命形态中,生命得以存在;
Tathāhi saṅkhapālādiattabhāvesu jīvitaṃ;
988我所当舍弃的,又因戒律将破的怖畏。
Mayā pariccajantena sīlabhedabhayena ca.
290二百九十
290.
990譬如忍辱说法者等,于无数生中尚未圆满;
Khantivādādike nekaattabhāve apūritā;
991因杀生等罪恶业,我未能成就任何波罗蜜。
Chejjādiṃ pāpunattena pāramī natthi kāci me.
291二百九十一。
291.
993当我摧破魔军之际,大地;
Tassa me vidhamantassa mārasenaṃ vasundharā;
994在忆念宿世时,此心亦不动摇。
Na kampittha ayaṃ pubbenivāsaṃ sarato’pi ca.
292第二百九十二
292.
996于中夜分,我正修习清净时,获得了天眼通。
Visodhentassa me yāme majjhime dibbalocanaṃ;
997未曾动摇,未曾震动;然而在后夜,却现起了动摇。
Na kampittha pakampittha pacchime pana yāmake.
293第二百九十三。
293.
999当我证悟缘起之智时,便深深了知。
Paccayākārañāṇaṃ me tāvade paṭivijjhato;
1000发出善哉之声,且舍弃巨大喧嚣。
Sādhukāraṃ dadantī’ca muñcamānā mahāravaṃ.
294二百九十四。
294.
1002犹如满瓢的酸粥。
Sampuṇṇalāpū viya kañjikāhi,
1003犹如充满的竹筐,
Takkehi puṇṇaṃ viya vāṭikā’va;
1004如同用碾磨膏涂抹过的手,
Sammakkhito’va’ñjanakehi hattho,
1005如同浸透了油的布片。
Vasāhi sampīta pilotikā’va.
295二百九十五
295.
1007被烦恼堆所充满,即是染污;
Kilesapuñjabbharito kiliṭṭho,
1008若为贪欲所染,亦于所处之地生嗔;
Rāgena ratto api desaduṭṭho;
1009他为大威力所覆,因愚痴而昏昧,
Mohena mūḷho’ti mahabbalena,
1010此世间即是无明的生源与矿藏。
Loko avijjānikarākaro’yaṃ.
296二百九十六。
296.
1012他证悟了怎样的法?
Kinnāma dhammaṃ paṭivijjhate’taṃ,
1013教导此法,其意义究竟何在?
Attho hi ko tassi’ti desanāya;
1014就这样,世尊从容前往。
Evaṃ nirussāhama’gañchi nātho,
1015为众生施与法甘露之饮。
Pajāya dhammāmatapānadāne.
297
297.
1017于是,娑婆主梵天发出大音声;
Nicchāretvā mahānādaṃ tato brahmā sahampatī;
1018呜呼!世间确实在毁灭,世间正在灭亡。
Nassati vata bho loko iti loko vinassati.
298二百九十八
298.
1020带领梵天众与天众,
Brahmasaṅghaṃ samādāya devasaṅghañca tāvade;
1021从百千世界而来,到达世尊近旁。
Lokadhātusate satthu samīpaṃ samupāgato.
299二百九十九。
299.
1023他行至大地,屈膝着地,合掌于顶礼拜;
Gantvā mahītale jānuṃ nihacca sirasañjaliṃ;
1024他合掌启请道:“世尊,请说法”等等。
Paggayha ‘‘bhagavā dhammaṃ desetu’’ itiādinā.
300
300.
1026为彼所请的胜者,正是面如莲花的正自觉者;
Yācito tena sambuddharavindavadano jino;
1027那时,他以佛眼遍照百世界。
Lokadhātusataṃ buddhacakkhunā’lokayaṃ tadā.
301301
301.
1029当时,见少尘垢等众生,仅此而已。
Tasmiṃ apparajakkhādimaccā disvā’ti ettakā;
1030然后,他将那些众生,依堪能与不堪能而作区分。
Vibhajitvā’tha te satte bhabbābhabbavasena so.
302
302.
1032避开不堪能者,以智慧专取堪能者而引导。
Abhabbe parivajjetvā bhabbe’vā’dāya buddhiyā;
1033如今,令人们自为信解之器。
Upanetu jano’dāni saddhābhājanama’ttano.
303
303.
1035“我将令其满足”:此即源于他施予正法甘露。
Pūressāmī’ti taṃ tassa saddhammāmatadānato;
1036他向梵众放出言语的甘露光芒。
Vissajji brahmasaṅghassa vacanāmataraṃsiyo.
304三百零四。
304.
1038从荼迦山顶跃然升起,
Tatojapālodayapabbatodito,
1039佛陀——那大光明的太阳,朗照于苍穹;
Mahappabho buddhadivākaro nabhe;
1040如摩尼宝珠辉光闪耀,犹如光明之尊,
Maṇippabhāsannibhabhāsurappabho,
1041他正释放着辉煌的佛陀光芒。
Pamocayaṃ bhāsurabuddharaṃsiyo.
305
305.
1043此刻令得近者满心欢喜,
Pamodayanto upakādayo tadā,
1044逐渐沿着长达十八由旬的道路,
Kamena aṭṭhārasayojanañjasaṃ;
1045越过花朵盛开的树木,
Atikkamitvāna suphullapādape,
1046那里有成群的蜜蜂飞舞,嗡鸣不绝。
Vijambhamānāligaṇābhikūjitaṃ.
306
306.
1048他走向那被群鸟不停鸣唱、盛开莲花香气遍薰的鹿野苑。
Nirantaraṃ nekadijupakūjitaṃ suphrallapaṅkeruha gandhavāsitaṃ gato;
1049具足名声的苦行者前往殊胜的鹿野苑,那时五位比丘亦在彼处。
Yasassī migadāyamuttamaṃ tahiṃ tapassī atha pañcavaggiyā.
307三百零七。
307.
1051天中之天、三界唯一的依怙,
Devātidevaṃ tibhavekanāthaṃ,
1052洞见世间边际的善逝、妙身成就者;
Lokantadassiṃ sugataṃ sugattaṃ;
1053见此坚固勇猛的牟尼狮王,
Disvāna dhīraṃ munisīharājaṃ,
1054他们这样说:‘这是告诫。’
Kumantaṇaṃ te iti mantayiṃsu.
308三百零八
308.
1056享用粗食之后,
‘‘Bhutvāna oḷārikaannapānaṃ,
1057身如金色,体相圆满;
Suvaṇṇavaṇṇo paripuṇṇakāyo;
1058朋友,这位沙门正是如此,
Etā’vuso’yaṃ samaṇo imassa,
1059我们应当向他问安等礼。
Karoma nā’mhe abhivādanādiṃ.
309三百零九。
309.
1061这位广博传承、善于宣说者,
Ayaṃ visālanvayato sasūto,
1062于世应受尊敬,为世间之帜;
Sambhāvanīyo bhuvi ketubhūto;
1063此座,阿拉汉堪受,”
Paṭiggahetuṃ’rahatā’sanaṃ tu,
1064正是因此,此座唯为阿拉汉而设。”
Tasmā’sanaṃ’yevi’ti paññapema.’’
310三百一十。
310.
1066世尊以锐利智慧洞察了他们的心念。
Ñatvā’tha bhagavā tesaṃ vitakkaṃ tikkhabuddhiyā;
1067以慈心、清净无嫉妒之心,不起慢心与纷争之念。
Mettānilakadambehi mānaketuṃ padhaṃsayī.
311
311.
1069他们未能以身躯自护。
Samatthā nahi saṇṭhātuṃ sakāya katikāya te;
1070诸智者已向世尊行敬礼等。
Akaṃsu lokanāthassa vandanādīni dhīmato.
312
312.
1072那些不了知佛陀正觉的牟尼们,
Buddhabhāvaṃ ajānantā munayo munirājino;
1073仅是以“友”的传闻而谈论牟尼王。
Āvuso vādato tassa kevalaṃ samudīrayuṃ.
313
313.
1075于是,世间解、世间怙主对此作了宣示。
Atha lokavidū lokanātho tesamu‘‘dīratha;
1076这只是朋友间的教诫,并非导师所宣说。
Āvusovādato neva satthuno’’ samudīrayi.
314
314.
1078比丘们,“阿拉汉、正自觉者”即是指如来。
‘‘Bhikkhave arahaṃ sammā sambuddho’ti tathāgato’’;
1079显明了佛陀的身份,正是自身诸德中最为殊胜者。
Buddhabhāvaṃ pakāsetvā attano tesamu’ttamo.
315三百一十五。
315.
1081已坐于他们所设的殊胜可观之座,
Nisinno tehi paññatte dassaneyyuttamāsane;
1082他以婆罗门音声,称扬那些戒德庄严的长老。
Brahmanādena te there sīlabhūsanabhūsite.
316三百一十六。
316.
1084大梵天向那被无量千万亿众所围绕的梵众,呼唤着说:
Āmantetvāna brahmānaṃ nekakoṭipurakkhato;
1085那时,以说法之光转动法轮。
Dhammacakkaṃ pavattento desanāraṃsinā tadā.
317三百一十七。
317.
1087灭除愚痴黑暗的积集,在世间显现可爱之光。
Mohandhakārarāsimpi hantvā loke manoramaṃ;
1088显现法之光明,具足随顺如莲之智。
Dhammālokaṃ padassetvā veneyyambujabuddhiyā.
318三百一十八。
318.
1090在名为鹿林的战场地面上。
Migakānanasaṅkhāto raṇabhūmitale iti;
1091君王有大威德,持法而明智。
Rājā mahānubhāvo’vadhammarājā visārado.
319三百一十九。
319.
1093我以心智护持而说法,悦目安适。
Desanāsiṃ samādāya dhībhujena manoramaṃ;
1094常为应调伏者作广大利益。
Veneyyajanabandhunaṃ mahānatthakaraṃ sadā.
320三百二十
320.
1096摧破烦恼敌,击响正法胜利之鼓。
Kilesārī padāḷetvā saddhammajayadundubhiṃ;
1097挥举胜正法之旗帜,彼极难征服者。
Paharitvāna saddhammajayaketuṃ sudujjayaṃ.
321三百二十一。
321.
1099树起胜正法、最上胜利的清净吉祥幢;
Ussāpetvāna saddhammajayatthuṇuttamaṃ subhaṃ;
1100确立已,成为世间独王,祥瑞之主。
Patiṭṭhāpiya lokekarājā hutvā sivaṅkaro.
322三百二十二。
322.
1102令众生脱离大轮回之缚,
Pamocetvāna janataṃ brahāsaṃsārabandhanā;
1103欲导至涅槃之城,乐行饶益世间。
Nibbāṇanagaraṃ netukāmo lokahite rato.
323三百二十三
323.
1105犹如金山峰顶,能行移动,相好端严。
Suvaṇṇācalakūṭaṃ’va jaṅgamaṃ cārudassanaṃ;
1106如赴天途,下趋而下,安稳而美丽。
Patvo’ruvelagāmiṃ taṃ añjasaṃ’va surañjasaṃ.
324三百二十四。
324.
1108跋提族王子们,约三十位。
Bhaddavaggiyabhūpālakumāre tiṃsamattake;
1109随顺圣道之味,饮此最上甘露。
Maggattayāmatarasaṃ pāyenvā rasamu’ttamaṃ.
325第三百二十五
325.
1111比丘们为利益世间,施与最上出家。
Pabbajjamu’ttamaṃ datvā lokassa’tthāya bhikkhavo;
1112正自觉者策励他们后,说:“你们去游行吧。”
Uyyojetvāna sambuddho cārikaṃ carathā’ti te.
326三百二十六
326.
1114前往优楼频螺的苦行林深处——
Gantvo’ruvelaṃ jaṭilānama’nto-
1115断除内在的缠结与外在的缠结,
Jaṭā ca chetvāna jaṭā bahiddhā;
1116使你至于最殊胜的无上道,
Pāpetva aggañjasamu’ttamo te,
1117备受尊崇,犹如明月为群星所环绕。
Purakkhato indu’va tārakābhi.
327第三百二十七偈。
327.
1119为诸无漏者所前导,
Purakkhato tehi anāsavehi,
1120以六色光芒为最胜庄严。
Chabbaṇṇaraṃsābharanuttamehi;
1121令诸方位极其美妙
Disaṅganāyo atisobhayanto,
1122亦令鸟儿之目愉悦
Pakkhīnamakkhīni’pi pīṇayanto.
328三百二十八
328.
1124忆念所受与所许诺之事,
Dinnaṃ paṭiññaṃ samanussaranto,
1125那是频毗娑罗王,具有广大名闻;
Taṃ bimbisārassa mahāyasassa;
1126渴望解脱胜于王家高贵种姓,
Mocetukāmo vararājavaṃsaṃ,
1127如幢幡般彰显的功德宝库。
Dhajūpamānassa guṇālayassa.
329三百二十九。
329.
1129以顶髻与宝冠庄严,名为杖林。
Sikhaṇḍimaṇḍalāraddhanaccaṃ laṭṭhivanavhayaṃ;
1130园林之中,众多树丛庄严殊胜。
Uyyānama’gamā nekatarusaṇḍābhimaṇḍitaṃ.
330第三三〇偈。
330.
1132那位频毗娑罗王,得知大圣已至。
Bimbisāranarindo so’gatabhāvaṃ mahesino;
1133他听闻此事后,便为喜与悦的庄严所严饰。
Suṇitvā pītipāmojjabhūsanena vibhūsito.
331三百三十一
331.
1135那位被群臣簇拥的长者,来到园林后,
Tamu’yyānu’pagantvāna mahāmaccapurakkhato;
1136以世尊的足莲庄严头顶,令之辉耀。
Satthupādāravindehi sobhayanto siroruhe.
332三百三十二。
332.
1138频婆娑罗王端坐,以正法甘露得到滋润。
Nisinno bimbisāraṃ taṃ saddhammaamatambunā;
1139他容色光明,犹如为诸天所歌赞的最胜容色,光彩照人。
Devindagīyamānaggavaṇṇo vaṇṇābhirājito.
333三百三十三。
333.
1141这位大名声者,受诸天、阿修罗与施主们所供养。
Devadānavabhogindapūjito so mahāyaso;
1142他前往那迷人可爱的王舍城,其城宛如天王之宫。
Rammaṃ rājagahaṃ gantvā devindapurasannibhaṃ.
334三百三十四。
334.
1144他被国王迎入王宫,犹如一头大雄牛。
Narindagehaṃ ānīto narindena sarāsabho;
1145用餐结束时,震动了大地。
Bhojanassā’vasānamhi cālayanto mahāmahiṃ.
335
335.
1147忆念起那树王盛开般的璀璨辉耀;
Patigaṇhiya samphullatarurājavirājitaṃ;
1148那宜人的竹林园,是眼目的甘露。
Rammaṃ veluvanārāmaṃ vilocana rasāyanaṃ.
336
336.
1150白砂成丘,覆若华盖,而为严饰;
Sitapulinasamūhacchannabhālaṅkatasmiṃ,
1151花香馥郁,清风徐来,芬芳弥漫;
Surabhikusumagandhākiṇṇamandānilasmiṃ;
1152种种莲鬘,垂布庄严,犹如宝饰。
Vividhakamalamālālaṅkatambāsayasmiṃ,
1153在那广袤清净、藤蔓缠绕的亭台之间
Vipulavimalatasmiṃ valliyāmaṇḍapasmiṃ.
337三百三十七
337.
1155为诸天与众人所敬仰,具足端美莲花足
Suranaramahanīyo cārupādāravindo,
1156莲目清净,皓齿怡悦;
Vimalakamalanetto kundadantābhirāmo;
1157功德宝海,诸导者之导者,牟尼之尊;
Guṇaratanasamuddo nāthanātho munindo,
1158身现金色光耀,面如月轮柔和。
Kaṇakakiraṇasobho somasommānano so.
338三百三十八
338.
1160成就了清净、殊胜的戒蕴门,
Vimalapavarasīlakkhandhavārañca katvā,
1161以美妙光泽与禅定之相激励滋养;
Ruciravarasamādhīkuntamu‘‘ssāpayitvā;
1162如来智慧之剑,极锐利、极庄严。
Tikhiṇatarasubhaggaṃ buddhañāṇorukaṇḍaṃ,
1163他住于破除欲行之住——那至上的远离欲乐之住。
Viharati bhamayanto kāmama’ggā vihārā.
339三百三十九。
339.
1165当时,净饭王说:“我儿已证无上正觉,
Tadā suddhodano rājā‘‘putto sambodhimuttamaṃ;
1166为饶益世间,而转正法轮。”
Patvā pavattasaddhammacakko lokahitāya me.
340三百四十。
340.
1168依止王舍城,住于宜人的竹林精舍,
Rājagahaṃ’ca nissāya ramme veluvane’dhunā;
1169闻说已成正觉的释迦族子,如今正住于此。
Vasatī‘‘ti suṇitvāna buddhabhūtaṃ sakatrajaṃ.
341
341.
1171渴望多次亲见大仙座下新近出家的人们,
Daṭṭhukāmo navakkhattuṃ navāmacce mahesino;
1172他率领九千名战士,一同前往近前。
Navayodhasahassehi saddhiṃ pesesi santikaṃ.
342
342.
1174他们前往法王座前,听闻了无上的教法。
Gantvā te dhammarājassa sutvā’nopamadesanaṃ;
1175获得无上义后,亦未轻慢于教法。
Uttamatthaṃ labhitvāna sāsanampi napesayuṃ.
343三百四十三。
343.
1177有人虽未觉察,却堕入黑暗的沉痛,沉迷于美色。
Tesve’kampi apassanto kāludāyiṃ subhāratiṃ;
1178谆谆劝告于大臣,常乐于出家修行。
Āmantetvā mahāmaccaṃ pabbajjābhirataṃ sadā.
344三百四十四
344.
1180‘请将善逝之宝带来,作成我的眼药;’
‘‘Sugattaratanaṃ netvā mama nettarasāyanaṃ;
1181‘你以任何方便来做吧!’他这样对他说。
Yena kenacu’pāyena karohī’’ti tama’bravī.
345
345.
1183于是,他又遣派千名战士;
Atha yodhasahassena tampi pesesi so’pi ca;
1184他便率领随众前往,听闻世尊的胜妙说法。
Gantvā sapariso satthu sutvā sundaradesanaṃ.
346
346.
1186断尽阿拉汉果,出家作众生王;
Arahattañjasaṃ patvā pabbajitvā narāsabhaṃ;
1187他至心顶礼正自觉者,合掌恭敬;
Namassanto sa sambuddhaṃ paggayha sirasañjaliṃ.
347
347.
1189春天所生的芽与嫩叶,色泽格外红艳,可爱喜人;
‘‘Vasantakālajjanītātirattavaṇṇābhirāmaṅkurapallavāni;
1190叶色深青闪亮,千枝万条,赏心悦目。
Sunīlavaṇṇujjalapattayuttā sākhāsahassāni manoramāni.
348
348.
1192殊妙香气弥漫、花果繁茂、种种奇妙多彩的树木
Visiṭṭhagandhākulaphāliphullanānāvicittāni mahīruhāni;
1193被种种鸟兽群栖唱吟、美妙多姿的殊胜森林
Sucittanānāmigapakkhisaṅghasaṅgīyamānuttamakānanāni.
349
349.
1195湛蓝澄澈、清凉之水盈满其中,种种水鸟群集喧鸣
Sunīlasātodakapūritāni sunādikādambakadambakāni;
1196点缀着芬芳的青莲、白莲、红莲与日莲。
Sugandhendīvarakallahārā ravindarattambujabhūsitāni.
350
350.
1198两岸间的树上,成排的花蕊闪耀辉煌。
Tīrantare jātadumesu pupphakiñjakkharājīhi virājitāni;
1199众多可爱宜人的水池,如珍珠般洁白无垢,水光润泽。
Muttātisetāmalasekatāni rammāni nekāni jalāsayāni.
351三百五十一。
351.
1201错落散布着人织的华美丝袍,散发着香气;
Manuññaveḷuriyakañcukānivaguṇṭhitāni’ca susaddalehi;
1202大地辽阔,苍穹广袤,和缓的微风弥漫其间。
Sunīlabhūtāni mahītalāni nabhāni mandānila saṅkulāni.
352三百五十二。
352.
1204以无尽财富而丰饶的人民,
Anantabhogehi janehi phītaṃ,
1205名为迦毗罗的庄严王城。
Surājadhāniṃ kapiḷābhidhāniṃ;
1206尊者,是启程的时候了。
Gantuṃ bhadante samayo’’tiādiṃ,
1207如光明闪耀,展现那庄严行程的妙色。
Saṃvaṇṇi vaṇṇaṃ gamanañjasassa.
353三百五十三。
353.
1209如来听闻此殊胜宝贵之真理
Suvaṇṇanaṃ taṃ sugato suṇitvā,
1210‘应称之为色身的色’者,即是承载其运动之色
‘‘Vaṇṇesi vaṇṇaṃ gamanassu’dāyi;
1211于是问道:“为何是色?”
Kinnū‘‘ti bhāsittha tato udāyi,
1212他对那位平定者这样说。
Kathesi’daṃ tassa sivaṅkarassa.
354三百五十四。
354.
1214尊者,父亲欲见您。
‘‘Bhante pitā dassanami’cchate te,
1215净饭王,具大名声的胜王,
Suddhodano rājavaro yasassī;
1216如来,利益世间的唯一依怙,
Tathāgato lokahitekanātho,
1217请摄受诸亲族。
Karotu saññātakasaṅgahanti.’’
355三百五十五。
355.
1219闻彼甜美悦耳之言,一心乐于利益世间,
Suṇitvā madhuraṃ tassa giraṃ lokahite rato;
1220心生欢喜,说道:‘我将行布施,以摄受亲族,令其和合。’
‘‘Sādhu’dāyi karissāmi ñātakānanti saṅgahaṃ.’’
356三百五十六
356.
1222犹如黄金须弥山,红毯庄严行步中;
Jaṅgamo hemamerū’va rattakambalalaṅkato;
1223无垢恰似满月轮,众星环拱作庄严。
Vimalo puṇṇacando’va tārakāparivārito.
357三百五十七
357.
1225与两万心寂定者相伴,如是安然而行
Saddhiṃ vīsasahassehi santacittehi tādihi;
1226具足祥瑞而行,行于六十由旬之道
Gacchanto sirisampanno añjase saṭṭhiyojane.
358三百五十八
358.
1228胜者日复一日而行,一由旬又一由旬;
Dine dine vasitvāna yojane yojane jino;
1229经两个月,佛陀到达了殊胜的出生之城。
Dvīhi māsehi sampatto buddho jātapuraṃ varaṃ.
359
359.
1231佛陀,面如清净莲花,庄严辉耀,
Buddhaṃ visuddhakamalānanasobhamānaṃ,
1232身光如千光环饰,等同百千日光;
Bālaṃsumālisatabhānusamānabhānuṃ;
1233双足印有千辐轮相,行履安住于正道。
Cakkaṅkitorucaraṇaṃ caraṇādhivāsaṃ,
1234三界唯一皈依,无诤最上之身。
Lokattayekasaraṇaṃ araṇaggakāyaṃ.
360三百六十
360.
1236以满盈的金瓶、悬华的璎珞、香烟与芬芳。
Sampuṇṇahemaghaṭatoraṇadhūmagandha,
1237用花鬘,合以笛、杖鼓等乐音;
Mālehi veṇupaṇavādihi dundubhīhi;
1238以心意所成的伞盖、幢幡、拂尘与扇子的辉煌,
Cittehi chattadhajacāmaravījanīhi,
1239齐来供养净饭王等林间诸天。
Suddhodanādivanipā abhipūjayiṃsū.
361
361.
1241世尊到达了那庄严悦意的都城。
Susajjitaṃ puraṃ patvā munindo taṃ manoramaṃ;
1242香花与花蕊装点着广阔的土地,繁茂缤纷。
Sugandhipupphakiñjakkhālaṅkatorutalākulaṃ.
362
362.
1244澄净的水域中盛开着朵朵水花,清澈无尘。
Suphullajalajākiṇṇa acchodakajalālayaṃ;
1245孔雀开屏,羽色绚烂,光彩照耀四方。
Mayūramaṇḍalāraddha raṅgehi ca virājitaṃ.
363三百六十三。
363.
1247经行的殿堂华美庄严,为藤蔓与凉亭所点缀环绕。
Cārucaṅkamapāsāda latāmaṇḍapamaṇḍitaṃ;
1248殊胜者眺望着那美妙绝伦、无上无比的尼拘律园。
Pāvekkhi pavaro rammaṃ nigrodhārāmamuttamaṃ.
364三百六十四。
364.
1250由于诸如‘我们的儿子事业未成,未得赞誉’之类的话
‘‘Amhākame’sasiddhattho putto natto’ti’’ādinā;
1251释迦族人思量之后,生起了傲慢与顽固。
Cintayitvāna sañjātamānasatthaddhasākiyā.
365三百六十五
365.
1253对每一位年轻的王子这样说道:
Dahare dahare rāja kumāre idama’bravuṃ;
1254“你们当顶礼悉达多,我们则不顶礼他。”
‘‘Tumhe vandatha siddhatthaṃ navandāma mayanti taṃ.’’
366三百六十六。
366.
1256说罢,他们便坐下,随后在他们面前……
Idaṃ vatvā nisīdiṃsu katvā te purato tato;
1257调伏未调者、已调伏者,三界唯一之眼。
Adantadamako danto tilokekavilocano.
367三百六十七。
367.
1259他明了他们的意向:“亲属们并不礼敬我,”
Tesaṃ ajjhāsayaṃ ñatvā ‘‘na maṃ vandanti ñātayo;
1260“我本欲令他们敬奉,他们却不听命。”——正是如此。
Handa vandāpayissāmi’dāni nesanti’’ tāvade.
368三百六十八。
368.
1262已入神通基础之禅那,从禅那出已;
Abhiññā pādakajjhānaṃ samāpajjitvā jhānato;
1263他起身,犹如金色天鹅,具足金色辉光,是为光明照耀者。
Vuṭṭhāya hemahaṃso’va hemavaṇṇo pabhaṅkaro.
369三百六十九。
369.
1265它升入空中,成为一切众生眼目之甘露;
Abbhuggantvā nabhaṃ sabbasattanettarasāyanaṃ;
1266犹如在健陀庵婆树根处所示现的神变一般。
Gaṇḍambarukkhamūlasmiṃ pāṭihāriyasannibhaṃ.
370三百七十。
370.
1268这是不共于他人的无上神变。
Asādhāraṇama’ññesaṃ pāṭihāriyamu’ttamaṃ;
1269圣者之尊,于此胜地,成就了极为殊妙之行。
Ramanīyatare tasmiṃ akāsi munipuṅgavo.
371三百七十一
371.
1271见到那不可思议的景象后,人中至尊净饭王
Disvā tama’bbhutaṃ rājā suddhodanonarāsabho;
1272生起喜悦与欢愉,他是释迦族的领袖。
Sañjātapītipāmojjo sakyavaṃsekanāyako.
372三百七十二
372.
1274将世尊的莲花足,安奉于自己庄严的头顶。
Satthupādāravindehi sake cārusiroruhe;
1275众人共睹,而释迦族却未造作恶行。
Bhūsite’kāsi te sabbe sākiya’ akaruṃ tathā.
373三百七十三。
373.
1277坚定者于雨季终了时,在池边得见美妙景象;
Dhīro pokkharavassassa avasāne manoramaṃ;
1278降下法雨,以七心随顺。
Dhammavassaṃ pavassetvā sattacittāvanuggataṃ.
374三百七十四。
374.
1280杀大痴王,与僧团于第二日;
Mahāmoharajaṃ hantvā sasaṅgho dutiye dine;
1281他次第进入最胜之城,为托钵而行。
Pavekkhi sapadānena piṇḍāya puramu’ttamaṃ.
375三百七十五。
375.
1283他的足莲,显现种种妙相。
Tassa pādāravindāni’ravindāni anekadhā;
1284足抬起时,刚好补满踏下之处。
Uggantvā patigaṇhiṃsu akkantakkantaṭhānato.
376三百七十六
376.
1286其身光辉,如城门楼塔之庄严。
Dehajotikadambehi gopuraṭṭālamandirā;
1287当时,那里便呈现为围墙之状。
Piñjarattaṃ gatā tasmiṃ pākārappabhūti tadā.
377
377.
1289入城后,沿街巷行乞而前;
Carantaṃ pavisitvāna piṇḍāya puravīthiyaṃ;
1290示现为世间与出世间之光的英雄,寂静、调伏、光明照耀。
Lokālokakaraṃ vīraṃ santaṃ dantaṃ pabhaṅkaraṃ.
378
378.
1292她——耶输陀罗,安住在令人心生净信、悦意庄严的殿阁之中;
Pasādajanake ramme pāsāde sā yasodharā;
1293她满怀慈爱,透过狮子窗凝望,久久伫立不移。
Sīhapañjarato disvā ṭhitā pemaparāyaṇā.
379
379.
1295犹如宝饰因摩尼珠的光芒而璀璨夺目,尊贵的拉胡喇亦复如是;
Bhūsane maṇiraṃsīhi bhāsuraṃ rāhulaṃ varaṃ;
1296她们唤住他,指点着说:“这是你的父亲。”
Āmantetvā padassetvā ‘‘tuyhame’so pitā’’ti taṃ.
380
380.
1298罗睺罗走近了声名显赫的净饭王宫。
Niketamu’pasaṅkamma suddhodanayasassino;
1299她由众多妇女环绕着,向他顶礼。
Vanditvā tama’nekāhi itthīhi parivāritā.
381
381.
1301您的儿子具足天王般的威仪,曾游化于诸城之间;
‘‘Deva devindalīlāya putto te’dha pure pure;
1302如今游行已毕,他正挨家挨户地乞食。
Caritvā carate’dāni piṇḍāyā’ti ghare ghare’’.
382
382.
1304开示者开示已讫,便前往自己的殿堂。
Pavedesi pavedetvā’gamā mandirama’ttano;
1305双眸盈满欢喜之泪,焕发光明。
Ānandajalasandoha pūrito’rucilocanā.
383
383.
1307于是,在其余人王之中,他如帝释般庄严耀目。
Tato sesanarindānaṃ indo indova laṅkato;
1308他颤慄着,疾速来到胜者近前。
Kampamāno pagantvāna vegena jinasantikaṃ.
384
384.
1310释族之雄,此非汝族之风,莫再游方,莫再游方;
‘‘Sakyapuṅgava te ne’sa vaṃso mā cara mā cara;
1311族中子纵未称王,往昔亦不为食而游方。”
Vaṃse putte’karājā’pi na piṇḍāya carī pure.’’
385三百八十五。
385.
1313人王说罢,牟尼之王、德冠最胜者如是称说:
Iti vutte narindena munindo guṇasekharo;
1314“大王,这王族血脉是您的,我的只是随系。”
‘‘Tuyhame’so mahārāja vaṃso mayhaṃ pana’nvayo.
386386
386.
1316它阐明了正自觉者的世系。
Buddhavaṃso’’ti sambuddhavaṃsaṃ tassa pakāsayī;
1317然后,他便安住彼处,宣说更为殊胜的教法。
Atho tasmiṃ ṭhitoyeva desento dhammamu’ttariṃ.
387三百八十七。
387.
1319「应起身,于正法中切勿放逸。」这是最初的无上偈颂。
‘‘Uttiṭṭhe nappamajjeyya dhammami’’ccādimu’ttamaṃ;
1320又说此悦意偈颂,为听闻者带来吉祥。
Gāthaṃ manoramaṃ vatvā sotūnaṃ sivamā’vahaṃ.
388三百八十八。
388.
1322施予最上见味,令其生欢喜已,彼无上者
Dassanaggarasaṃ datvā santappetvā tamu’ttamo;
1323应彼之所请求,前往其住处
Tenā’bhiyācito tassa niketaṃ samupāgato.
389三百八十九。
389.
1325与三千如彼圣众,一同敬礼两足尊;
Saddhiṃ visasahassehi tādīhi dipaduttamaṃ;
1326以甘美的饮食令大地之主喜悦满足。
Madhurodanapānena santappetvā mahīpati.
390三百九十。
390.
1328以小宝珠和胡椒粒装饰的花环,
Cuḷāmaṇīmarīcīhi piñjarañjalikehi taṃ;
1329与诸王一同礼敬已,坐于如来面前。
Rājuhi saha vanditvā nisīdi jinasantike.
391
391.
1331她往来于树林之间,乃是一位美丽的王女;
Tā’pi nekasatā gantvā sundarā rājasundarī;
1332那时,他们奉王命,就地坐了下来。
Narindena anuññātā nisidiṃsu tahiṃ tadā.
392
392.
1334三界之冠的胜者,宣说了甘露妙法;
Desetvā madhuraṃ dhammaṃ tilokatilako jino;
1335即便今日,我也不去宾多的居所。
Ahampa’jja na gaccheyyaṃ save bimbāya mandiraṃ.
393
393.
1337悲悯即是其心的住处,故名悲悯者。
Dayāya hadayaṃ tassā phāleyyā’ti dayālayo;
1338他带上首弟子双贤,与父亲一同前往住处。
Sāvakaggayugaṃ gayha mandiraṃ pitarā gato.
394
394.
1340佛陀进入后,便在那里的佛座上就座。
Nisīdi pavisitvāna buddho buddhāsane tahiṃ;
1341以六色光芒交织之网,赫然照耀如太阳。
Chabbaṇṇaraṃsijālehi bhāsuranto’va bhānumā.
395
395.
1343其身犹如雄黄粉末,以幻网之光辉耀。
Manosilācuṇṇasamānadehamarīvijālehi virājamānā;
1344犹如摇曳的金色藤蔓,妙颜的跋陀来到世尊面前。
Pakampitā hemalatā’va bimbā bimbadharā satthu samīpa’māga.
396
396.
1346以触之最上清凉水,于世尊双足,
Satthu pādesu samphassasītaluttamavārinā;
1347令大忧悲之火,在心中薪上顿熄。
Nibbāpesi mahāsokapāvakaṃ hadayindhane.
397三百九十七。
397.
1349国王向大师称扬:“于宾多利亚具有众多美德”
Rājā satthu pavedesi bimbāyā’ti bahuṃ guṇaṃ;
1350牟尼之主亦曾开示《月光麒麟本生经》。
Munindo’pi pakāsesi candakiṇṇarajātakaṃ.
398398.
398.
1352当时,难达王子正逢三重吉祥;
Tadā nandakumārassa sampatte maṅgalattaye;
1353即婚礼、灌顶与入宅庆典。
Vivāho abhiseko ca iti gehappavesanaṃ.
399
399.
1355就在这些吉祥之前,破暗者便度他出家。
Maṅgalānaṃ pureyeva pabbājesi pabhaṅkaro;
1356他毫无留恋地离开了那座可爱、最殊胜的精舍。
Anicchantaṃ’va netvā taṃ ārāmaṃ rammamuttamaṃ.
400
400.
1358他让释迦族的亲生儿子,为继承遗产而追随自己。
Attānama’nugacchantaṃ dāyajjatthaṃ sakatrajaṃ;
1359以及佩戴童子宝饰、光彩闪耀的罗睺罗王子。
Kumāraṃ rāhulaṃ cā’pi kumārābharaṇujjalaṃ.
401第四〇一讲
401.
1361说道:“你是我的快乐与荫庇。”这柔和亲切的话语。
‘‘Sukhā’va chāyā te me’’ti uggirantaṃ giraṃ piyaṃ;
1362说道:“请将遗产赐予我。”并赐予遗产。
‘‘Dāyajjaṃ me dadāhī’ti dāyajjaṃ me dadāhi ca’’.
402四〇二。
402.
1364引入精舍,便令出家,得证无上;
Ārāmameva netvāna pabbājesi niruttaraṃ;
1365授以正法宝藏,作为彼智者的遗产。
Saddhammaratanaṃ datvā dāyajjaṃ tassa dhīmato.
403第四〇三节。
403.
1367世尊离开舍卫城,向王舍城而行,行于众生的道路上;
Nikkhamma tamhā sugataṃsumāli tahiṃ jantusaroruhāni;
1368以正法的光芒照耀,世尊再度抵达王舍城。
Saddhammaraṃsīhi vikāsayanto upāgato rājagahaṃ punā’pi.
404第四〇四节。
404.
1370在繁花似锦、至为秀丽的林中,莲花与睡莲明耀于池沼之间;
Kusumākula sundaratarupavane padumuppala bhāsurasaranikare;
1371在经行处装点的白沙地上,善逝安住在美丽而清凉的林间。
Puthucaṅkamamaṇḍitasitasikate subhasītavane viharati sugato.
405
405.
1373那时,名为纯善的长者,
Tadā sudattavhayaseṭṭhiseṭṭho,
1374以众多车辆装载货物,
Bahūhi bhaṇḍaṃ sakaṭehi gayha;
1375从舍卫城,前往令人愉悦的王舍城。
Sāvatthito rājagahe manuññe,
1376前往探访长老随员的住处。
Sahāyaseṭṭhissa gharū’pagantvā.
406
406.
1378如所说,世尊以善妙因缘而显现,
Tene’va vutto subhagena buddho,
1379他降诞于世,犹如众生中的光明天帝,
Jāto’ti loke dipadānamindo;
1380已生喜悦,心志高昂
Sañjātapītīhi udaggacitto,
1381将夜晚错认作晨曦
Rattiṃ pabhātaṃ iti maññamāno.
407
407.
1383出离彼处时,已断除无明黑暗
Nikkhamma tamhā vigatandhakāre,
1384以天威神力,于大道上;
Devānubhāvena mahāpathamhi;
1385来到那清凉悦意之林,
Gantvāna taṃ sītavanaṃ surammaṃ,
1386犹如满月般光辉照耀。
Sampuṇṇa candaṃ’va virājamānaṃ.
408四百零八。
408.
1388如同灯火辉煌的树一般,熊熊燃烧着,
Taṃ dīparukkhaṃ viya pajjalantaṃ,
1389令一切众生眼目生欢喜的大牟尼;
Vilocanānandakaraṃ mahesiṃ;
1390见彼离欲之最胜者,
Disvāna tassu’ttamapādarāgaṃ,
1391智者以头顶恭敬受持。
Paṭiggahetvā sirasā sudhīmā.
409第四〇九
409.
1393听闻甚深微妙、清净无上之法。
Gambhīraṃ nipuṇaṃ dhammaṃ suṇitvā vimalaṃ varaṃ;
1394证得入流果,为千般理趣所庄严。
Sotāpattiphala’mpatvā sahassanaya maṇḍitaṃ.
410第四一〇。
410.
1396邀请世间导师——正自觉者并其僧团;
Nimantetvāna sambuddhaṃ sasaṅghaṃ lokanāyakaṃ;
1397供养色香味具足之施物,所行布施带来安乐。
Vaṇṇagandharasūpetaṃ datvā dānaṃ sukhāvahaṃ.
411第四百十一则。
411.
1399为了迎接世尊,前往殊胜的舍卫城。
Satthu āgamanatthāya sāvatthinagaraṃ varaṃ;
1400他领受应允后,行于途中。
Paṭiññaṃ so gahetvāna gacchanto antarāpathe.
412第四百一十二则。
412.
1402曾行过众多由心所造之业所激荡的境地;
Yojane yojane vāru cittakammasamujjale;
1403于殊胜精舍,广施财物,兴办庄严事业。
Vihāre pavare datvā kārāpetvā bahuṃ dhanaṃ.
413
413.
1405又回到舍卫城,城中宫殿皆以宝石庄严。
Sāvatthiṃ puna’rāgantvā pāsādasatamaṇḍitaṃ;
1406牌楼、拱廊、城墙与城门楼等,皆庄严辉映。
Toraṇaṅghikapākāragopurādivirājitaṃ.
414
414.
1408犹如天王之都城,恒时不受讥毁;
Puraṃ apahasantaṃ’va devindassā’pi sabbadā;
1409具足一切庄严,以歌舞等而美妙。
Sabbasampattisampannaṃ naccagītādisobhitaṃ.
415
415.
1411世尊——世间之导师,当安住于何处呢?
Kasmiṃ so vihareyyā’ti bhagavā lokanāyako;
1412周遍观察四方,择取适宜安住的处所。
Samantānuvilokento vihārārahabhūmikaṃ.
416
416.
1414祇陀王子的园林,犹如欢喜园一般。
Jetarājakumārassa uyyānaṃ nandanopamaṃ;
1415看到一处树荫、流水等俱足的优美地段。
Chāyūdakādisampannaṃ bhūmibhāgaṃ udikkhiya.
417四百一十七
417.
1417以铺展千万黄金之势,声名远扬。
Hiraññakoṭisanthāravasene’va mahāyaso;
1418众人竞相购买,聚集在那美妙悦目的地方。
Kiṇitvā pavare tamhi narāmaramanohare.
418四百一十八。
418.
1420常时悦耳的铃网之音,犹如犀角丛密。
Niccaṃ kiṅkiṇijālanādaruciraṃ siṅgīva siṅgākulaṃ,
1421以无数美妙宝石覆盖为帐,垂挂璎珞珠串;
Rammaṃnekamaṇīhi channachadanaṃ āmuttamuttāvaliṃ;
1422各色华盖璀璨闪耀,更以鲜花等庄严而倍添光辉;
Nānārāgavitāna bhāsurataraṃ pupphādinā’laṅkata,
1423这绚烂、殊胜、极尽宽广的香室,是为世间顶严而建造。
Citraṃ gandhakuṭiṃ varaṃ suvipulaṃ kāresi bhūsekharaṃ.
419第四百一十九章。
419.
1425胜利之王们所建立的广博宏伟的圣城,
Jinatrajānampi visālamālayaṃ,
1426清净无染,明朗辉煌;
Vitānanānāsayanāsanujjalaṃ;
1427以华美庄严的亭阁为饰,
Sumaṇḍitaṃ maṇḍapavaṅkamādinā,
1428恒常夺人心目。
Vilumpamānaṃ manalocanaṃ sadā.
420四百二十
420.
1430又如铺着细软白沙的地面,
Athāpi saṇhāmalasetavālukaṃ,
1431有栏楯围绕、美丽宽敞的广场;
Savedikācāruvisālamālakaṃ;
1432池水清冽宜人,极为清凉。
Jalāsayaṃ sāta’tisītalodakaṃ,
1433芳香馥郁,莲花簇拥其间。
Sugandhisogandhikapaṅkajākulaṃ.
421
421.
1435棕榈树枝叶繁茂,浓荫遮盖,
Suphullasālāsanasoganāga,
1436遍布红树、槟榔等花木,清雅灿烂;
Punnāgapūgādivirājamānaṃ;
1437令人心旷神怡的祇园之名。
Manoramaṃ jetavanābhidhānaṃ,
1438商主营造了那最殊胜的寺院。
Kārāpayī seṭṭhi vihāraseṭṭhaṃ.
422第四百二十二。
422.
1440其寺院宏丽广大,基座坚固而巍然,
Visālakelāsadharādharuttamā-
1441安稳休憩之所,严护周全,隐而不显;
Bhirāmapākāraphanindagopito;
1442能成就一切众生的利益与所愿,
Janassa sabbābhimanatthasādhako,
1443此寺如如意宝珠,光明辉耀。
Vihāracintāmaṇi so virājite.
423423
423.
1445于是,为了恭迎圣者,给孤独长者
Tato āgamanatthāya munindaṃ nāthapiṇḍiko;
1446世尊听闻了使者的消息后,便派出了使者。
Dūtaṃ pāhesi so satthā sutvā dūtassa sāsanaṃ.
424四百二十四。
424.
1448那时,由大比丘僧团恭敬围绕。
Mahatā bhikkhusaṅghena tadā tamhā purakkhato;
1449渐次而行,抵达了那无上的舍卫城。
Nikkhamitvā’nupubbena patto sāvatthimuttamaṃ.
425
425.
1451无数旗帜,举持在手,灿烂辉耀,庄严妙丽;
Samujjalāni nekāni dhajānādāya sundarā;
1452少年们列队行于导师之前,犹如天神一般。
Kumārā purato satthu nikkhamiṃsu surā yathā.
426
426.
1454出家之后,众多年轻女子从后面跟随着他们。
Nikkhamiṃsu tato tesaṃ pacchato taruṇaṅganā;
1455正如天女们手持美丽满盈的花瓶一般。
Cārupuṇṇaghaṭādāya devakaññā yathā tathā.
427四百二十七。
427.
1457彼时,大富长者与其妻一同手持满钵而来,
Puṇṇapātiṃ gahetvāna seṭṭhino bhariyā tathā;
1458并由众多侍从簇拥,佩戴着种种璎珞宝饰,庄严其身。
Saddhiṃ nekasatitthihi nekālaṅkāralaṅkatā.
428四百二十八。
428.
1460大富长者与数百位大富长者,并及首领,
Mahāseṭṭhi mahāseṭṭhisatehi saha nāyakaṃ;
1461前往迎向大雄,众人以种种供养礼敬。
Abbhuggañchi mahāvīraṃ pūjito tehi nekadhā.
429四百二十九。
429.
1463放射六色光芒,绚丽夺目,
Chabbaṇṇaraṃsīhi manoramehi,
1464这座殊胜的城池,呈现出金辉般的庄严之相;
Puraṃ varaṃ piñjaravaṇṇabhāvaṃ;
1465牟尼主、善逝,具足端严之相,
Nento munindo sugato sugatto,
1466进入祇园精舍。
Upāvisī jetavanaṃ vihāraṃ.
430四百三十
430.
1468我归属于四方僧团,以正自觉者为上首;
Cātuddisassa saṅghassa sambuddhapamukhassa’haṃ;
1469他们施此住处,作为世尊的清雅兰若。
Imaṃ dammi vihāranti satthu cārukarambuje.
431四百三十一。
431.
1471香气氤氲之净水,如金瓶倾注的殊胜甘露。
Sugandhavāsitaṃ vāriṃ hemabhiṅkārato varaṃ;
1472他加以装点,营造了悦目怡人、景致优美的住所。
Ākiritvā adā rammaṃ vihāraṃ cārudassanaṃ.
432四百三十二。
432.
1474接受了那最胜、极为悦意的住所。
Surammaṃ vihāraṃ paṭiggayaha seṭṭhaṃ,
1475端坐于无价的庄严宝座,
Anagghe vicittāsanasmiṃ nisinno;
1476人中之王,三界唯一的明眼者,
Janindānamindo tilokekanetto,
1477那令三界生起净信的悦意者。
Tilokappasādāvahaṃ taṃ manuññaṃ.
433
433.
1479住处资粮之中,具广大殊胜利益
Udārānisaṃsaṃ vihārappadāne,
1480以无依者为所护,为护者之依止处
Anāthappadānena nāthassa tassa;
1481名须达多之最胜长者,以彼为导师
Sudattābhidhānassa seṭṭhissa satthā,
1482名声远播者,利益世间者,伟大的导师。
Yasassī hitesī mahesī adesī.
434第四三四节。
434.
1484安住于具足广大殊胜利益的布施之品性,
Udārānisaṃsaṃ vihārappadāne,
1485即使不具深广的智慧,也能够宣说此义。
Kathetuṃ samattho vinā bhūripaññaṃ;
1486若人具足三界之主的身份,
Tilokekanāthaṃ naro kosi yutto,
1487纵有千千万万张口,
Mukhānaṃ sahassehi nekehi cā’pi.
435四百三十五。
435.
1489如是,具大名声的他为其说法后,
Iti vipulayaso so tassa dhammaṃ kathetvā,
1490且令一切众生生欢喜心。
Api sakalajanānaṃ mānase tosayanto;
1491那大法鼓发出极甘美的声音,
Paramamadhuranādaṃ dhammabheriṃ mahantaṃ,
1492他击打着,遍至各处而安住。
Viharati paharanto tattha tatthūpagantvā.
436四三六
436.
1494以如是利益三界的大悲心,
Evaṃ tilokahitadena mahādayena,
1495以出世间者所享用的名声与赞誉;
Lokuttamena paribhuttapadesapantiṃ;
1496常为天、阿修罗、大龙、罗刹等众所敬礼,
Niccaṃsurāsuramahoragarakkhasādi,
1497如今,我将此示现出来,以供诸尊者观照。
Sampūjitaṃ ahami’dāni nidassasissaṃ.
437
437.
1499以正法光芒所成的盛莲,装点胜者的顶髻;
Saddhammaraṃsinikarehi jinaṃsumāli,
1500令所化众生的心莲丛绽放。
Veneyyapaṅkajavanāni vikāsayanto;
1501于第一年雨季,世尊安住,
Vāsaṃ akāsi pavaro paṭhamamhi vasse,
1502在波罗奈城的鹿野苑中。
Bārāṇasimhi nagare migakānanamhi.
438
438.
1504种种珍宝与商铺,林立街道两旁,
Nānāppakāraratanāpaṇapantivīthi,
1505在那可爱可喜、名为殊胜王舍城的城中,
Ramme pure pavararājagahābhidhāne;
1506世尊在第二年、第三年、第四年,皆安住于此。
Vāsaṃ akāsi dutiye tatiye catutthe,
1507即便在雨季,世尊也犹如安住于那更显幽美的竹林之中。
Vassepi kantataraveluvaneva nātho.
439
439.
1509君王如顶髻宝珠,光芒璀璨,遍照无碍;
Bhūpālamoḷimaṇiraṃsivirājamānaṃ,
1510名为毗舍离的可爱大城,闻名遐迩;
Vesālināmaviditaṃ nagaraṃ surammaṃ;
1511依止释迦狮子——世尊,于第五年(或:于第五……)
Nissāya sakyamunikesari pañcamamhī,
1512第五年夏季,于大树林中修建住所。
Vassamhi vāsamakarittha mahāvanasmiṃ.
440第四百四十节。
440.
1514目若盛开的青莲花,澄净无瑕,秀美清丽。
Phullātinīlavimaluppalacārunetto,
1515如狮般的身形,光彩照耀。
Siṃgīsamānatanujotihi jotamāno;
1516佛陀具足无量功德,于第六年,
Buddho anantaguṇasannidhi chaṭṭhavasse,
1517住在宽广崎岖的山中。
Vāsaṃ akā vipulamaṅkula pabbatasmiṃ.
441四百四十一。
441.
1519甚深难见,诸天的甘美,
Gambhīraduddasataraṃ madhuraṃ marūnaṃ,
1520宣说无上法已,安住于尊贵吉祥。
Desetva dhammamatulo sirisannivāso;
1521天王般清凉宽广的石座之上,
Devindasītalavisālasilāsanasmiṃ,
1522牟尼于第七个雨季,在此安居。
Vassamhi vāsama’karī muni sattamamhi.
442
442.
1524双足犹如盛开的莲花,所履之处,便是足迹安住之地。
Phullāravindacaraṇo caraṇādhivāso,
1525在那座名为须摩苏摩罗山的山脚下,
So suṃsumāragirināmadharādharamhi;
1526世尊于第八个雨季,安住在
Vāsaṃ akā paramamāraji aṭṭhamasmiṃ,
1527那荒野中险恶的密林里。
Vassamhi kantarabhesakalāvanamhi.
443
443.
1529种种种姓与众多异族遍满,
Nānāmatātibahutitthiyasappadappaṃ,
1530于第九年,斩除三界之恶,
Hantvā tilokatilako navamamhi vasse;
1531安住于美妙、极为夺目之处,
Vāsaṃ akāsi rucire atidassanīye,
1532在拘睒弥的尸利沙林中,有胜者——鸟中之王。
Kosambisimbalivane jinapakkhirājā.
444
444.
1534为平息比丘们的大纷争,
Tesaṃ mahantakalahaṃ samituṃ yatīnaṃ,
1535于第十个雨季,依止最上忍辱,
Nissāya vāraṇavaraṃ dasamamhi vasse;
1536在花雨缤纷、广阔无垢的丛林间,
Pupphābhikiṇṇavipulāmalakānanasmiṃ,
1537无上圣者曾安住于殊胜的波吒厘园。
Vāsaṃ akā munivaro varapāraleyyo.
445第四百四十五。
445.
1539以法甘露滋养众生,令不老不死,
Dhammāmatena janataṃ ajarāmarattaṃ,
1540他有着令眼愉悦的清净牙齿,
Nento vilocanamanoharasuddhadanto;
1541在那名为那罗的婆罗门村,无上的牟尼王——
Nālābhidhānadijagāmavare munindo,
1542虽无住处,然具无量智慧,如是安住十一年。
Vāsaṃ akā amitabuddhi dasekavasse.
446四百四十六。
446.
1544在毗兰若附近,那可爱方位之村落旁;
Verañja cārudijagāmasamīpabhūte,
1545安住于花果芬芳、景致悦意的林园中。
Ārāmake surabhipupphaphalābhirāme;
1546一切知者释迦牟尼,于第十二年雨安居时,
Sabbaññu sakyamuni bārasamamhi vasse,
1547于薄伽树王脚下,安度雨安居。
Vāsaṃ akāsi pucimandadumindamūle.
447第四百四十七
447.
1549面容如盛开的莲花,端丽秀美,
Phullāravindavadano racicārusobho,
1550为世间利益而行,慈悲为其居处;
Lokassa atthacariyāya dayādhivāso;
1551他在美丽起伏的罗叉利耶山上住于禅修。
Vāsaṃ akā ruciracāliyapabbatasmiṃ,
1552三界所敬的勇士,于第十三年之时。
Vīro tilokagaru terasamamhi vasse.
448
448.
1554双足之妙,堪与般度迦花媲美。
Bandhūkapupphasamapādakarābhirāmo,
1555法主居于殊胜可爱的祇园,
Dhammissaro pavarajetavane suramme;
1556智者、具大神力的牟尼,于第十四个雨季,
Dhīro mahiddhi muni cuddasamamhi vasse,
1557为饶益一切众生而住。
Vāsaṃ akā sakalasattahitesu yutto.
449
449.
1559摧伏了可教化者心中的贪欲之象,
Veneyyabandhuvanarāgagaje vihantvā,
1560在第十五雨安居期间,牟尼狮王
Vassamhi pañcadasame munisīharājā;
1561安居于迦毗罗卫那宽广的山丘上。
Vāsaṃ akā kapilavatthudharādharoru,
1562而是安住于榕树园的幽美宝石窟中。
Nigrodharāmaramaṇīyamaṇigguhāyaṃ.
450
450.
1564夜叉亦现出严苛自律的调伏威仪。
Yakkhampi kakkhalataraṃ suvinītabhāvaṃ,
1565引导往昔的阿拉瓦迦入于殊胜;
Netvā pure varatamālavakābhidhāne;
1566他安住于第十六次结集之处。
Vasmamhi vāsamakarī dasachaṭṭhamamhi,
1567引导众生走向更为殊胜的寂静之道。
Nento janaṃ bahutarampi ca santimaggaṃ.
451
451.
1569围墙、门楼、住所、拱门等处。
Pākāragopuraniketanatoraṇādi,
1570在那殊胜可意的王舍城中,大牟尼世尊;
Nettābhirāmavararājagahe mahesi;
1571无上导师于第十一处,安度雨安居;
Vāsaṃ akānadhivaro dasasattamamhi,
1572这位誉满三界的尊者,于雨安居期间,普降法雨甘露。
Vassamhi patthayaso bhuvanattayasmiṃ.
452第四百五十二。
452.
1574以佛法甘美之药,带来甘甜与安乐,
Dhammosadhena madhurena sukhāvahena,
1575击碎了世间最可怕的贪欲王。
Lokassa ghoratararāgarajaṃ vihantvā;
1576于第八个雨季,
Vassamhi vāsamakarī dasaaṭṭhamasmiṃ,
1577居于安吉拉萨那山(圣山)上,
Aṅgīraso pavaracāliyapabbatasmiṃ.
453
453.
1579击杀了那贪恋恶念众生的凶敌,
Venayyabandhujanamoharipuṃ uḷāraṃ,
1580胜法之王以正法之剑断除已,
Hantvāna dhammaasinā varadhammarājā;
1581又于第十九个雨安居时,仍于彼处,
Ekūnavīsatimake puna tattha vasse,
1582甘露妙语的世间主住了雨安居。
Vāsaṃ akā madhurabhārati lokanātho.
454四百五十四。
454.
1584心怀清净,住在壮丽的大王舍城,
Suddhāsayo pavararājagahe vicitte,
1585于第二十五年雨安居时安住;
Vāsaṃ akāsi samavīsatimamhi vasse;
1586为世间行利益者,如善美如意树,
Lokassa atthacaraṇe subhakapparukkho,
1587犹如如意珠、殊胜吉祥罐般的牟尼王世尊。
Cintāmaṇippavarabhaddaghaṭo munindo.
455
455.
1589如是,这位三界所敬者,安住于无着之住,
Evaṃ tilokamahito anibaddhavāsaṃ,
1590他成就了最初的正觉,以其广大智慧,游行世间。
Katvā carampaṭhamabodhiyudārapañño;
1591其身具足六色光芒,端严殊妙。
Chabbaṇṇaraṃsisamupetavicittadeho,
1592在最后时刻,世尊依然是世间唯一的依怙。
Lokekabandhu bhagavā avasesakāle.
456
456.
1594居于舍卫城殊胜祇园之悦意处,
Sāvatthiyaṃ pavarajetavane ca ramme,
1595以及天宫中装饰华美的东园;
Dibbālaye ca samalaṅkatapubbarāme;
1596牟尼在此安住了二十五年。
Vāsaṃ akāsi muni vīsatipañcavasse,
1597乐求世间增盛,安住于安乐。
Lokābhivuddhinirato sukhasannivāso.
457第四百五十七
457.
1599如是,这位无量光明者,于四十五年间,
Iti amitadayo yo pañcatāḷīsavasse,
1600人生世间,犹如生于密林,亦如依止山峦;
Manujamanavanasmiṃ jātarāgaggirāsiṃ;
1601以无上甘美的法义浸润,令灭一切烦恼;
Paramamadhuradhammambuhi nibbāpayanto,
1602愿那犹如浓云般的寂静,护持世间安乐!
Avasi samunimegho lokasantiṃ karotu!
458
458.
1604在我心灵殿堂之中,智慧的光辉生起
Paññāvaraṅganā mayhaṃ sañjātā manamandire;
1605愿令一切众生欢喜,永远增长无尽
Tosayantī sabbajanaṃ vuddhiṃ gacchatu sabbadā.
459
459.
1607佛陀所行,我以心造作积集而成
Citaṃ yaṃ racayantena jinassa caritaṃ mayā;
1608依此功德威神力,得生兜率天。
Puññaṃ tassānubhāvena sampatto tusitālayaṃ.
460
460.
1610聆听弥勒世间尊的法教;
Metteyyalokanāthassa suṇanto dhammadesanaṃ;
1611与彼长久相伴,领受广大吉祥。
Tena saddhiṃ ciraṃ kālaṃ vindanto mahatiṃ siriṃ.
461
461.
1613佛陀——那大士——降诞于吉祥可爱的迦多摩尼城;
Buddhe jāte mahāsattoramme ketumanīpure;
1614生于王族之家,具足三因结生。
Rājavaṃse janītvāna tihetupaṭisandhiko.
462
462.
1616以及那无价、广博、殊胜的衣与钵;
Civaraṃ piṇḍapātañca anagghaṃ vipulaṃ varaṃ;
1617并供养住所与医药,献给这位大圣者。
Senāsanañca bhesajjaṃ datvā tassa mahesino.
463
463.
1619于此教法中出家,驱散那无上之暗;
Sāsane pabbajitvāna jotento tamanuttaraṃ;
1620具足神通与正念,如法受持三藏。
Iddhimā satimā sammā dhārento piṭakattayaṃ.
464
464.
1622佛陀以此授记:未来当出现者。
Vyākato tena buddho yaṃ hessatīti anāgate;
1623向已出现及将出现的诸佛行布施,能带来安乐。
Uppannuppannabuddhānaṃ dānaṃ datvā sukhāvahaṃ.
465
465.
1625在轮回中流转者,对众生而言犹如如意树;
Saṃsāre saṃsaranto hi kapparukkho ca pāṇinaṃ;
1626随其所愿,随其所好,施与心意等物,行持甘美。
Icchiticchitamannādiṃ dadanto madhuraṃ caraṃ.
466
466.
1628心住等持者,施与肉、血、眼等,
Maṃsalohitanettādiṃ dadaṃ cittasamāhito;
1629圆满戒、出离、智慧等一切波罗蜜。
Sīlanekkhammapaññādiṃ pūrento sabbapāramiṃ.
467
467.
1631达到波罗蜜的顶峰,成就无上佛陀;
Pāramisikharaṃ patvā buddho hutvā anuttaro;
1632宣说甘美之法,为众生带来殊胜的安乐。
Desetvā madhuraṃ dhammaṃ jantūnaṃ sivamāvahaṃ.
468
468.
1634令包括天界在内的全世间,从轮回的束缚中解脱;
Sabbaṃ sadevakaṃ lokaṃ brahāsaṃsārabandhanā;
1635解脱之后,抵达最胜安稳、吉祥之城。
Mocayitvā varaṃ khemaṃ pāpuṇyeṃ sivaṃ puraṃ.
469
469.
1637以成为楞伽庄严的、王统相继之幢幡,
Laṅkālaṅkāra bhūtena bhūpālanvayaketunā;
1638由胜利臂王以己之名敕令建造。
Vijayabāhunā raññā sakanāmena kārite.
470
470.
1640以正念居所、围墙、城门等而庄严辉煌;
Satoyāsayapākāra gopurādivirājite;
1641在那可爱胜妙的精舍中,住着寂然安住的行者。
Pariveṇavare ramme vasatā santavuttinā.
471
471.
1643名为美坛咖拉、以悲悯为住处、具足智慧者;
Medhaṅkarābhidhānena dayāvāsena dhīmatā;
1644此是长老所造,恒为众弟子所传诵。
Therena racitaṃ etaṃ sabbha saṃsevitaṃ sadā.
472
472.
1646于生死流转中,有偈颂三百七十首;
Bhave bhave’dha gāthānaṃ tesattati catussataṃ;
1647依篇章计,则有五百五十五之数。
Ganthato pañcapaññāsā-dhikaṃ pañcasataṃ iti.