佛牙史
佛牙史
Dāṭhāvaṃso
1礼敬彼世尊、阿拉汉、正自觉者
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa
1
1.
3礼敬于言说之道无所畏惧者,
Visāradaṃ vādapathāti vattinaṃ,
4照耀三界、堪忍重负者;
Tilokapajjotamasayhasāhinaṃ;
5无余断尽一切所知障者,
Asesa ñeyyāvaraṇappahāyinaṃ,
6礼敬导师——境界无边际者。
Namāmi satthāramanantagocaraṃ.
2
2.
8三界怙主之所从出、能除诸怖畏者,
Tiloka nāthappabhavaṃ bhayāpahaṃ,
9为清净明行所奉事者;
Visuddhavijjācaraṇehi sevitaṃ;
10「增上缠缚」者,是指束缚心意的妄执烦恼之结;此结一旦断除,则称为解脱。
Papañca saṃyojanabandhanacchidaṃ,
11我顶礼那圆满且甚难得理解的法,指使人离苦灭苦的真实教法。
Namāmi dhammaṃ nipuṇaṃ sududdasaṃ.
3
3.
13即使唯以敬重心敬奉者,也称赞此处,是因人们由此得以触及苦灭不变的境界。
Pasādamattena’pi yattha pāṇino,
14此处谓苦灭之境,称之为永不退失之稳固果地。
Phūsanti dukkhakkhayamaccutaṃ padaṃ;
15因此世尊门徒尊称这具理智、安稳浑然调御六根的修行者。
Tamāhuṇeyyaṃ susamāhitindriyaṃ,
16我顶礼那具神圣庄严之僧团,即世尊的众多贤圣弟子们。
Namāmi saṅghaṃ munirājasāvakaṃ.
4
4.
18如同黑暗之城的主人,
Vibhusayaṃ kāḷakanāgaranva yaṃ,
19身具勇猛与慈悲,领导众生;
Parakkamo kāruṇiko camūpati;
20寻找如来教法的人,
Gavesamāno jinasāsanassa yo,
21实为广大护卫众生之所依。
Virūḷhimatthañca janassa patthayaṃ.
5
5.
23其法如甘露之光,清净无染,出自圣贤之族,
Sudhāmayūkhāmala paṇḍuvaṃsajaṃ,
24其信甚深,托付于圣王的教法;
Virūḷhasaddhaṃ munirājasāsane;
25慈爱地善言,行正道者,
Piyaṃ vadaṃ nītipathānuvattiniṃ,
26常知众生,犹如母亲之于子。
Sadā pajānaṃ janikaṃ’va mātaraṃ.
6
6.
28慈爱远方大臣之臂膀者,
Piyaṃ parakkantibhujassa rājino,
29拥护诸侯,具死时清净之心愿;
Mahesi maccunnatakhuddhisampadaṃ;
30安排行动,富巧妙而意不邪者,
Vidhāya līlāvatimicchitatthadaṃ,
31具足斯里兰卡岛之洁净特征者。
Asesa laṅkātalarajjalakkhiyaṃ.
7
7.
33少年时受人尊敬、具备善德之人,
Kumāramārādhitasādhumantinaṃ,
34乃是大智慧者,智如尊贵国王之子;
Mahādayaṃ paṇḍunarinda vaṃsajaṃ;
35他制定了规矩,名曰巧言者,
Vidhāya saddhaṃ madhurindanāmakaṃ,
36并且受过良好训练,在清净戒律与艺术方面皆精通。
Susikkhītaṃ pāvacane kalāsu ca.
8
8.
38于长久无人国王之地,如冰冷坚硬之铁,
Narindasuññaṃ suciraṃ tisīhaḷaṃ,
39其行为超越常理,不为世俗所动;
Itippatītaṃ ayasaṃ apānudi;
40长久以清净的衣钵等为具足,
Ciraṃ paṇītena ca civarādinā,
41以善巧的自制力恒持约束,专心精进。
Susaññate saṃyamino atappayi.
9
9.
43渴求长久遵守清规戒律,
Ciraṭṭhitiṃ pāvacanassa icchatā,
44内心嬉笑中却满怀知恩之心的,智慧宽宏。
Kataññunā vikkama buddisālinā;
45具足正念,如同月亮般示范法义,
Satīmatā candima bandhukittinā,
46因此在世间我无所畏惧,无所惧怕。
Sagāravaṃ tena’bhīyācito ahaṃ.
10
10.
48以本土语言由诗人以锡兰语诵说,
Sadesa bhāsāya kavīhi sīhaḷe,
49并且以以正觉为根本的迦南传承,
Katampi vaṃsaṃ jinadantadhātuyā;
50以迦毗罗卫的语法及智慧,
Niruttiyā māgadhikāya vuddhiyā,
51我亦为岛屿之民而作。
Karomi dīpantaravāsinaṃ api.
11
11.
53此尊胜者曾于无死之城,
Jīno’yamiddhe amaravhaye pure,
54曾一时成为名为须摩提的士者;
Kadāci hutvāna sumedhanāmako;
55婆罗门诸人中精通众学者,
Savedavedaṅgavibhāgakovido,
56乃富家子弟,出身豪阔之家。
Mahaddhane vippakulamhi māṇavo.
12
12.
58我因生死之苦所逼迫,
Ahañhi jātibyasanena pīḷito,
59被老死所压迫,处于痛苦之中;
Jarābhibhuto maraṇena otthaṭo;
60寻求超出生老等苦之凄凉彼岸,
Sivaṃ padaṃ jātijarādinissaṭaṃ,
61秘密禅思,反复深虑。
Gavesayissaṃ’ti raho vicintiya.
13
13.
63拥有无数的财富和谷物财宝,
Anekasaṅkhaṃ dhanadhaññasampadaṃ,
64却安置并守护着吝啬恶劣的贪欲;
Patiṭṭhapetvā kapaṇesi duccajaṃ;
65不为自己积累,心怀爱欲的重缚者,
Anappake pemabharānubandhino,
66弃舍亲近的朋友与亲属。
Vihāya mitte ca suteca bandhave.
14
14.
68舍弃一切爱欲与诸般美妙,
Pahāya kāme nikhile manorame,
69离开住家,来到冰山之畔。
Gharābhinikkhamma himācalantike;
70名为大地持者的法师,声闻远扬,
Mahīdharaṃ dhammikanāma vissutaṃ,
71亲弃种种异族诸王的所居。
Upecca nānātarurājibhusitaṃ.
15
15.
73依心所好,如天王般所造,
Manonukūle surarājanimmīte,
74不同道者众,处不正法之境;
Asammigānaṃ agatimhi assame;
75常归正途,坚守不退,我持之,
Nivattacīro ajinakkhipaṃ vahaṃ,
76垂发苦行者,现出苦行貌。
Jaṭādharo tāpasa vesamaggahī.
16
16.
78三根为精熟善法所围绕,
Susaññatattoparivāri tindriyo,
79以果报诸类为修持之体;
Phalāphalādīhi pavattayaṃ tanuṃ;
80达究竟三明通达波罗蜜处,
Gato abhiñgñāsu ca pāramiṃ vasī,
81于彼安住得不动安乐果。
Tahiṃ samāpatti sukhaṃ avindi so.
17
17.
83庄严具足、庄严城中而住,
Susajjite rammapurādhivāsinā,
84大德众中乘自性而安然。
Mahājanena’ttamanena añjase;
85于恶道中所专修者,
Pathappadese abhiyantamattano,
86正如未成就者之坚苦精进。
Aniṭṭhiteyeva sumedha tāpaso.
18
18.
88不可夺取者,如海岛般显现,
Agādhañeyyodadhīpāradassinaṃ,
89为已成就者涅槃之先导;
Bhavantaguṃ nibbanathaṃ vināyakaṃ;
90众多已灭除恶习者所标识,
Anekakhīṇāsavalakkhasevitaṃ,
91曾于何时见过觉灯佛陀?
Kadā ci dīpaṅkarabuddhamaddasa.
19
19.
93由此,三界臣仆舍弃自身,
Tato sasaṅghassa tilokabhattuno,
94舍弃身体自身与生命;
Pariccajitvāna tanumpi jīvitaṃ;
95放下如发捆等覆盖物,
Pasārayitvāna jaṭājinādikaṃ,
96用自身形成桥梁横架于水塘。
Vidhāya setuṃ tanumeva pallale.
20
20.
98不堕入宽广的浑浊大水中,
Anakkamitvā kalalaṃ mahādaye,
99成为比丘,背负行走于此;
Sabhikkhuko gaccatu piṭṭhiyā iti;
100已安住而降伏,彼处寂静无散乱,
Adhiṭṭhahitvāna nipannako tahiṃ,
101观察此三界无依无主之相。
Anātha metaṃ tibhavaṃ samekkhiya.
21
21.
103心被悲悯所激励,
Dayāya sañcoditamānaso jane,
104为忧苦众生的苦痛解脱而发愿;
Bhavaṇṇavā uddharituṃ dukhaddite;
105未能得至正觉之位,
Akāsi sambodhipadassa pattiyā,
106即发生深重羞愧及内心剧烈的激荡。
Mahābhinīhāramudaggavikkamo.
22
22.
108然后,已有定住者了知那心所,
Atho viditvā vasino tamāsayaṃ,
109大圣者遂于是启示指示,
Adāsi so vyākaraṇaṃ mahāmuni;
110继而来到那如来所往之处,
Tato puraṃ tamhi tathāgate gate,
111亲自住持,适切圆满究竟功德。
Sayaṃvasī sammasi pāramiguṇe.
23
23.
113于是历经无数劫数之流转,
Tato ca kappānamalīnavikkamo,
114在无量中为四大标志者。
Asaṃkhiye so caturo salakkhake;
115于每一生中,为了成就佛果之道,
Tahiṃ tahiṃ jātisu bodhipācane,
116充满清净的修习、具足一切善德;
Visuddhasambhāraguṇe apūrayi;
117之后,诞生为一尊欢喜的伟大名声者,
Athābhijāto tusite mahāyaso,
118以成就彻底清净的觉悟果位为目的;
Visuddhasambodhipadopaladdhiyā;
119当其觉悟之时,慈悲之心广起,
Udikkhamāno samayaṃ dayādhano,
120长久地遍享无上庄严的利益。
Ciraṃ vibhutiṃ anubhosi sabbaso.
25
25.
122由千百之众,十轮王般的威势,
Sahassasaṅkhā dasacakkavālato,
123聚集于一处,如诸多恶龙之主,
Samāgatānekasurādhipādihi;
124以顺利顺达之胜利果,
Udaggudaggehi jinattapattiyā,
125乃至获得崇高庄严,被恳求而来。
Sagāravaṃ so abhigamma yācito.
26
26.
127然后离开咖毕拉瓦图城,
Tato cavitvā kapiḷavhaye pure,
128常常正念,以萨伽族之王子身份。
Sadā sato sakyakulekaketuno;
129清净昭著的大地之子诞生,
Ahosi suddhodanabhumibhattuno,
130伟大的尊贵女神所生。
Mahādimāyāya mahesiyā suto.
27
27.
132他如同未生之子依附世间大地,
Vijātamatto’va vasundharāya so,
133立身观视四方;
Patiṭṭhahitvāna disā vilokayī;
134当时四方显现开阔广大,
Tadā ahesuṃ vivaṭaṅganā disā,
135天人众生皆于彼处顶礼膜拜。
Apūjayuṃ tattha ca devamānusā.
28
28.
137由于支撑着的热诚、防护等诸缘,
Ādhārayuṃ ātapavāraṇādikaṃ,
138天地间诸天神明现相而出;
Adissamānāva nabhambhi devatā;
139其足为七,且面向北方,
Padāni so satta ca uttarāmukho,
140扬起并绞断迟钝之言辞。
Upecca nicchārayi vācamāsabhiṃ.
29
29.
142正如名为实成之子,
Yathatthasiddhattakumāranāmako,
143大力勇猛,青春辉煌者;
Mahabbalo yobbanahāriviggaho;
144在上行践履之处这三者中,
Ututtayānucchavikesu tīsu so,
145他在美丽堂殿的围栏之中安住。
Nubhosi pāsādavaresu sampadaṃ.
30
30.
147有时在园林小路上,年老而体衰,
Kadāci uyyānapathe jarāhataṃ,
148又或身患疾病,时节到了进入节制阶段;
Tathāturaṃ kālakatañca saṃyamiṃ;
149见于欲爱而意志断绝,
Kamena disvāna virattamānaso,
150他于世间不愿再出家。
Bhavesu so pabbajituṃ akāmayi.
31
31.
152以盛开之灯火护持夜晚,
Sapupphadīpādīkarehi rattiyaṃ,
153他于之前在三昼夜中安住;
Purakkhato so tidivādhivāsihi;
154身披荆刺编织成的披肩,
Sachannako kantakavājiyānato,
155于是大慈悲者显现出世。
Tato mahākāruṇiko’bhinikkhami.
32
32.
157于无上喜悦中从欲念中陨落,
Kamena patvāna anomamāpagaṃ,
158如同清净甘露之果实撒落般宝贵。
Sudhotamuttāphalahārisekate;
159建立起用织绳所束缚的围栏,
Patiṭṭhahitvā varamoḷibandhanaṃ,
160犹如冰洁的戒者在空中崇立。
Sitāsilūnaṃ gagane samukkhipī.
33
33.
162承受法座上虚空之宝座,
Paṭiggahetvā tidasānamissaro,
163当时以金色莲花宝罩覆盖;
Suvaṇnacaṅgoṭavarena taṃ tadā;
164用蓝宝石筑成三由旬的佛塔,
Tiyojanaṃ nīlamaṇīhi cetiyaṃ,
165小宝塔先立于前方城市。
Akāsi cūḷāmaṇimattano pure.
34
34.
167于是,由制罐工匠妇人家属,
Tato ghaṭīkārasarojayoninā,
168将缠头巾及袈裟等整齐持守;
Samāhaṭaṃ dhārayī cīvarādikaṃ;
169接着,将一捆布匹铺设于地,
Atho sakaṃ vatthayugaṃ nabhatthale,
170又备置衣物等洁净器具整齐成堆。
Pasatthavesaggahaṇo samukkhipī.
35
35.
172受领后,世尊端坐莲华座,
Paṭiggahetvāna tamambujāsano,
173随即因食物充足而心生欢喜;
Mahiddhiko bhattibharena codito;
174火焰存在处距此十二由旬远,
Sake bhave dvādasayojanaṃ akā,
175以宝石青色等为不净之所。
Maṇīhi nīlādihi dussacetiyaṃ.
36
36.
177正念调伏心识,具足心智、根力之人,
Susaññatatto satimā jitindriyo,
178戒律圆满,放逸断绝,如同被葛藤束缚;
Vinītaveso rasagedhavajjito;
179如覆载树阴般,步行于最上妙境,
Chahāyanāneva anomavikkamo,
180以坚定的精进,努力成就艰难之道。
Mahāpadhānaṃ padahittha dukkaraṃ.
37
37.
182在维萨卡月的满月日,
Visākhamāsassatha puṇṇamāsiyaṃ,
183离弃根本、与自性觉悟树相应;
Upecca mūlaṃ sahajāya bodhiyā;
184于草叶之坐席,容身仅一尺三寸,
Tiṇāsane cuddasahatthasammite,
185坚定所住,发起精进,稳坐于彼。
Adhiṭṭhahitvā vīriyaṃ nisajji so.
38
38.
187他们降服大地与天空,
Avattharantiṃ vasudhaṃca ambaraṃ,
188以令人恐惧的威严拘束丑恶的恶魔;
Virūpavesaggahaṇena bhiṃsanaṃ;
189大地震动不安,如同被动摇、摇撼一般,
Pakampayanto sadharādharaṃ mahiṃ,
190胜利者于境界护卫中,不由自主地压制魔军。
Jino padose’jini māravāhiṇiṃ.
39
39.
192与诸天、人、梵众共同集聚,
Surāsurabrahmagaṇehi sajjite,
193以鲜花、香油等供养于世间,
Jagattaye pupphamayagaghikādinā;
194随着天神的鼓声漫天回响,
Pavattamāne suradundubhissare,
195在黑夜消逝之时觉醒正觉。
Abujjhibodhiṃ rajanīparikkhaye.
40
40.
197当时刹那震动,密密层层森然的树林摇晃,
Tadā pakampiṃsu saselakānanā,
198数以千计的十方世界界相随之摇动;
Sahassasaṃkhā dasalokadhātuyo;
199那无盐海洋——咸苦海,平息安稳,
Agañji so loṇapayodhi sādhutaṃ,
200宏大光明普照诸世界的众生。
Mahāvabhāso bhuvanesu pattharī.
41
41.
202他们获得了明净不昏暗的眼识,
Labhiṃsu andhā vimale vilocane,
203即使天生耳聋者也能听见声音响起;
Suṇiṃsu sadde badhirāpi jātiyā;
204愚痴者以无义之言妄言不实,
Lapiṃsu mūgā vacanena vaggunā,
205行事如同跛足者踉跄跌跤。
Cariṃsu khelaṃ padasā’va paṅgulā.
42
42.
207瘸足者在正直和扭曲之间摇摆,
Bhaviṃsu khujjā ujusommaviggahā,
208即使是头发也在如无间地狱等中灭尽;
Sikhī’pi nibbāyi avīciādisu;
209众生虽从束缚中远离,
Apāgamuṃ bandhanato’pi jantavo,
210但却堕入饥饿与饿鬼的存在。
Khudādikaṃ petabhavā apakkamī.
43
43.
212此处诸病瘾,陆生之众患难,
Samiṃsu rogavyasanāni pāṇinaṃ,
213恐惧三途,不曾凌虐压迫;
Bhayaṃ tiraccānagate na pīḷayī;
214人民成为同类,善说亲语者,
Janā ahesuṃ sakhilā piyaṃvadā,
215涌起如象吼,所思所想皆然。
Pavattayuṃ koñcanadaṃ mataṅgajā.
44
44.
217马匹也成为驯服者,
Hayā ca hesiṃsu pahaṭṭhamānasā,
218诸河皆如击鼓,终日喧响不止。
Nadiṃsu sabbā sayameva dundubhī;
219身体上的光辉如日轮,照耀众生之手。
Raviṃsu dehābharaṇāni pāṇinaṃ,
220四方皆明朗,光辉均匀遍布四面八方。
Disā pasīdiṃsu samā samantato.
45
45.
222轻风徐来,吹送凉爽愉快的气息,
Pavāyi mando sukhasītamāruto,
223即便是天空中的云朵,也未曾无故聚集;
Pavassi megho’pi akālasambavo;
224飞鸟尽皆振翅翻飞,向空中而去,
Jahiṃsu ākāsagatiṃ vihaṅgamā,
225它们俯身掠过土地,掀起水面水花飞扬。
Mahiṃ samubhijjajalaṃ samuṭṭhahī.
46
46.
227正如坚定不动的柱石四周巍然耸立,
Asandamānā’va ṭhitā savantiyo,
228如同天际明亮不熄灭的灯火,
Nabhe virociṃsu asesajotiyo;
229众生生起的痛苦蔓延无边无际,
Bhavā ahesuṃ vivaṭā samantato,
230人们苦于言语难以启口表达。
Janassa nāsuṃ vacanūpapattiyo.
47
47.
232山岳等自然障碍被审视后显然无碍,
Samekkhataṃ nāvaraṇā nagādayo,
233连芳香之气也被公认为天空所承载。
Pavāyi gandho api dibbasammato;
234那些树木结满了果实与花朵,
Dumā ahesuṃ phalapuppha dhārino,
235荷叶密密匝匝覆盖其间。
Ahosi channo kamalehi aṇṇavo.
48
48.
237在深水中漂浮的花朵,
Thalesu toyesu ca pupphamānakā,
238各种色彩斑斓的花朵盛开遍及四方;
Vicittapupphā vikasiṃsu sabbathā;
239持续不断地散发着花香,
Nirantaraṃ pupphasugandhavuṭṭhiyā,
240使得这天地间一切众生都为之怡悦。
Ahosi sabbaṃ vasudhambarannaraṃ.
49
49.
242圣者端坐于床榻边,
Nisajja pallaṅkavare tahiṃ jino,
243安然成就安乐安住之境;
Sukhaṃ samāpattivihārasambhavaṃ;
244然后长久体验那圆满如意之法,
Tato’nubhonto sucirābhipatthitaṃ,
245数日真实超越世间烦恼。
Dināni satteva atikkamāpayī.
50
50.
247随后伟大的圣者显现于虚空之中,
Samuppatitvā gagaṇaṅganaṃ tato,
248展现神通化现成双形态;
Padassayitvā yamakaṃ mahāmuni;
249遍覆三界天上居住者,
Sapāṭihīraṃ tidivādhivāsinaṃ,
250对胜士之法皆无疑惑,坚决否定。
Jinattane saṃsayitaṃ nirākari.
51
51.
252已超越争胜之座者,
Athotaritvāna jayāsanassa so,
253如立于其前透彻观察,
Ṭhito’va pubbuttarakaṇṇanissito;
254以真实明了如猎瞄之眼数日不移,
Dināni sattānimisena cakkhunā,
255尊敬如来座及觉树。
Tamāsanaṃ bodhitaruṃca’pūjayi.
52
52.
257于是,圣者住于密林之中之宝石园,
Atha’ntarāḷe maṇicaṅkame jino,
258于固定之地和座所上;
Ṭhitappadesassa ca āsanassa ca;
259伟大的尊者因天神盛赞而成就,
Mahārahe devavarābhinimmite,
260整日诚心行礼顶礼。
Dināni satteva akāsi vaṅkamaṃ.
53
53.
262随后,圣者入坐于彼方之觉树下,
Tato disāyaṃ aparāya bodhiyā,
263居于宝塔寺院之中;
Upāvisitvā ratanālaye jino;
264思惟全面的立场,
Samantapaṭṭhānanayaṃ vicintayaṃ,
265确实以日夜恒常的流转为依止。
Dināni satteva savītināmayi.
54
54.
267当时断绝对师者身的依恋,
Viniggato satthusarīrato tadā,
268断绝愚痴之缚及束缚;
Jutippabandho paṭibandhavajjito;
269于无量空处无所有者,
Pamāṇasuññāsu ca lokadhātusu,
270四方上下皆遍布石地。
Samantato uddhamadho ca pattharī.
55
55.
272于树根处,持有无声之枝者,
Vaṭassa mūle ajapālasaññino,
273感受安乐,能生出离独处之境;
Sukhaṃ phusanto pavivekasambhavaṃ;
274无所领导者,独自瓦萨一日,
Vināyako satta vihāsi vāsare,
275为无量所见者,受天帝敬奉。
Anantadassī surarājapūjito.
56
56.
277安住于树根,系缚于无刺树枝者,
Vihāsi mūle mucalindasākhino,
278端坐于享乐环绕的殿堂之中;
Nisajja bhogāvalimandirodare;
279身沾满了湿润的莲花,享用着满是露水的菠萝果,
Vikiṇṇapupphe mucalindabhogino,
280以禅定历经七天,胜利者不懈修行。
Samādhinā vāsarasattakaṃ jino.
57
57.
282即使在王宫之中,凭借禅定,
Dume’pi rājāyatane samādhinā,
283这位圣者昼夜于此栖居七天;
Vihāsi rattindiva sattakaṃ muni;
284连千串珍珠和牙饰,
Sahassanetto atha dantapoṇakaṃ,
285还有口中的饮水也都献给了尊者。
Mukhodakañcāpi adāsi satthuno.
58
58.
287接着,由诸大国王贵族所举行,
Tato mahārājavarehi ābhataṃ,
288以四倍药石为仪式,
Silāmayaṃ patta catukkamekakaṃ;
289制定出主题,犹如蜂房一般精密,
Vidhāya matthaṃ madhupiṇḍikaṃ tahiṃ,
290在交易之中彼此受纳承接。
Paṭiggahetvāna savāṇijāhaṭā.
59
59.
292完成的供养仪轨,在两种善法中,
Katannakicco saraṇesu te ubho,
293确立之后,谨守清净修行。
Patiṭṭhapetvāna tapassubhallike;
294他拿出了可供他们供养的食物,
Adāsi tesaṃ abhipūjituṃ sakaṃ,
295然后把头缓缓地放在头顶的衣角上表示尊敬。
Parāmasitvāna siraṃ siroruhe.
60
60.
297这位守住禁戒的修行者,住在园中茂密的树根旁,
Vaṭassamule ajapālasaññino,
298被同住的梵天族长恳求;
Sahampatībrahmavarena yācito;
299为众人实行善法的集合,
Janassa kātuṃ varadhammasaṅgahaṃ,
300这位在巴拉那城独自生活的圣者。
Agañchi bārāṇasimekako muni.
61
61.
302前往法王的鹿野苑,此处乃众生安住之所,称为圣地,名闻远近,供养庄严。
Gantvā so dhammarājā vanamisipatanaṃ saññatānaṃ niketaṃ,
303世尊端坐于华座之上,法座安置妥当,身体端正无动,庄严稳重。
Pallaṅkasmiṃ nisinno tahimavicalitaṭṭhānasampāditamhi;
304值此阿阇世王八月之满月,光明洁白,犹如镀银一般,照遍轮回世界,普惠众生。
Āsāḷhe puṇṇamāyaṃ sitaruciruciyā jotite cakkavāḷe,
305诸天及梵天众等,众恶悉除,法轮殊胜,世尊转法轮广弘佛法。
Devabrahmādikānaṃ duritamalaharaṃ vattayi dhammacakkaṃ.
62
62.
307闻得正法之起始,开示三界深微法义,无上正觉之法。如来讲说深入三界诸苦之理,广演种种善法。
Sutvā saddhammamaggaṃ tibhūvanakuharābhogavitthārikaṃ taṃ,
308众多圣道具足之人,力行诸行,如阿难、优波难达,众多比丘和梵众,皆聚于此法会,恭敬聆听法讲。
Aññākoṇḍaññanāmadvijamunipamukhāṭṭhārasabrahmakoṭī;
309在其他有众多魔元之教法所未及的四大世界之外,有高远广阔之地,
Aññāsuṃ maggadhammaṃ parimitarahite cakkavāḷe uḷāro,
310其光明宛若明灯骤现,出现多种殊异,又有无垢清净之相。
Obhāso pātubhuto sapadi bahuvidhaṃ āsi accherakañca.
311第一章。
Paṭhamo paricchedo.
63
63.
313由此,导师止步不前,对天神人说,
Tato paṭṭhāya so satthā vinento devamānuse,
314觉悟于第九个月圆之夜的夜晚,
Bodhito phussamāsamhi navame puṇṇamāsiyaṃ.
64
64.
316至斯里兰卡,沿恒河之滨长度达数里,
Laṅkamāgamma gaṅgāya tīre yojanavitthate,
317于巨大龙林仙境,长约三里之处。
Mahānāgavanuyyāne āyāmena tiyojane.
65
65.
319众夜叉聚集,赴会而至,立于天空之处。
Yakkhānaṃ samitiṃ gantvā ṭhatvāna gagane tahiṃ;
320掀起疾风暴雨,夜叉因恐惧而惊惶。
Vātandhakāravuṭṭhihi katvā yakkhe bhayaddite.
66
66.
322遭受恐怖威吓的夜叉们,由地给予的食物而安抚;
Laddhābhayehi yakkhehi tehi dinnāya bhumiyā;
323他们摊开兽皮,坐落其上,安然盘坐。
Cammakhaṇḍaṃ pasāretvā nisīditvāna taṅkhaṇe.
67
67.
325兽皮铺展开来,如网状繁缛的宝珠线环;
Cammakhaṇḍaṃ padittaggi jālāmālāsamākulaṃ;
326凭神通力量将其扩展至四面八方,直至水海周围。
Iddhiyā vaḍḍhayitvāna yāva sindhuṃ samantato.
68
68.
328如同水流在江河湖海中无定流动,
Javena sindhuvelāya rāsibhute nisācare;
329佛陀到达山峰之顶后安住于彼处。
Giridīpamidhānetvā patiṭṭhāpesi te tahiṃ.
69
69.
331胜者当时宣说佛法,适逢众天集会;
Desayitvā jino dhammaṃ tadā devasamāgame;
332令众多诸天诸天众,得以依止佛法。
Bahunnaṃ pāṇakoṭīnaṃ dhammābhisamayaṃ akā.
70
70.
334大天须摩那于山谷良峰之顶,
Mahāsumanadevassa sele sumanakūṭake;
335为顶礼胜者,示现于祇园伽树下。
Datvā namassituṃ kese agā jetavanaṃ jino.
71
71.
337设立后,他坐于老师所处的坐地上;
Patiṭṭhapetvā te satthu nisinnāsanabhumiyaṃ;
338修建以青铅矿为料的塔,然而他未曾供养尊敬。
Indanīlamayaṃ thūpaṃ karitvā so apūjayi.
72
72.
340倚靠宝珠铺盖,居于山林之中的者;
Nissāya maṇipallaṅkaṃ pabbataṇṇavavāsino;
341见在战争时的敌人,为小肚大腹之龙。
Disvā yuddhatthike nāge cūḷodara mahodare.
73
73.
343在第五年满心月时,大神通者觉悟;
Bodhito pañcame vasse cittamāse mahāmuni;
344至比丘节的半月期间,降临龙岛。
Uposathe kālapakkhe nāgadīpamupāgamī.
74
74.
346当时,得成就喜乐的天人站立在揭林中;
Tadā samiddhisumano devo jetavane ṭhitaṃ;
347以自己所住处正是王所居之树下的脚下;
Attano bhavanaṃyeva rājāyatanapādapaṃ.
75
75.
349如同手持燃烧的梵蜡山,内心欢喜踊跃;
Indanīladdikūṭaṃ’va gahetvātuṭṭhamānaso;
350持握伞盖为尊者制作,与伙伴一道。
Dhārayitvā sahāgañchi chattaṃ katvāna satthuno.
76
76.
352两位众天王磋商,犹如大河激荡流动;
Ubhinnaṃ nāgarājūnaṃ vattamāne mahāhave;
353天帝坐于空中,为众生广大地演示圣教。
Nisinno gagane nātho māpayittha mahātamaṃ.
77
77.
355展现明亮的光辉后,他令居士们心生欢喜;
Ālokaṃ dassayitvātha assāsetvāna bhogino;
356对众人宣布那调和合一的法,称其为贤士的宝藏。
Sāmaggikaraṇaṃ dhammaṃ abhāsi purisāsabho.
78
78.
358三千万的龙众,居住于稳定的海底;
Asītikoṭiyo nāgā acalambudhivāsino;
359欢喜地安住于戒律和皈依之所。
Patiṭṭhahiṃsu muditā sīlesu saraṇesu ca.
79
79.
361供养那为主的龙王,献上宝石垫毯;
Datvāna maṇipallaṅkaṃ satthuno bhujagādhipā;
362伟大的勇士们在座,供给食饮以示安慰。
Tatthāsīnaṃ mahāvīraṃ annapānehi tappayuṃ.
80
80.
364他在那里竖立了王舍城根脚,
Patiṭṭhapetvā so tattha rājāyatanapādapaṃ;
365还赐给龙众一张床以供恭敬礼拜。
Pallaṅkaṃ tañca nāgānaṃ adāsi abhipūjituṃ.
81
81.
367于第八个年头的卫塞节满月日,
Bodhito aṭṭhame vasse vesākhe puṇṇamāsiyaṃ;
368受名为宝石眼的龙王邀请。
Maṇiakkhikanāmena nāgindena nimantito.
82
82.
370龙王的宫殿果然布置得美好庄严,
Nāgarājassa tasseva bhavanaṃ sādhu sajjītaṃ;
371美善的五位比丘与七十位一同行到那里。
Kalyāṇiyaṃ pañcabhikkhū satehi saha āgami.
83
83.
373在善集塔处建造宝殿,
Kalyāṇicetiyaṭṭhāne kate ratana maṇḍape;
374伟大的尊者坐于软榻之上,如同众人之王。
Mahārahamhi pallaṅke upāvisi narāsabho.
84
84.
376以神圣的精致食物供养圣僧,供养世间领袖;
Dibbehi khajjabhojjehi sasaṅghaṃ lokanāyakaṃ;
377以双臂如蛇般环绕,温柔抚慰前方。
Santappesi phaṇindo so bhujaṅgehi purakkhato.
85
85.
379宣说世间正法,带来天界、涅槃与安乐;
Desayitvāna saddhammaṃ saggamokkhasukhāvahaṃ;
380这位教师在美丽的山巅显现,展示佛足印的标记。
So satthā sumane kūṭe dassesi padalañchanaṃ.
86
86.
382于是僧团群聚在山脚之地,但无领袖;
Tato pabbatapādamhi sasaṅgho so vināyako;
383白天修持禅定,直至暮时才回到住处。
Divāvihāraṃ katvāna dīghavāpiṃ upāgami.
87
87.
385在塔基之处,当时佛陀与僧团同坐;
Thūpaṭṭhāne tahiṃ buddho sasaṅgho’bhinisīdiya;
386进入禅定,感受清净庄严,获得非常殊胜安乐。
Samāpatti samubabhutaṃ avindi asamaṃ sukhaṃ.
88
88.
388大菩提树下觉者起身,减轻禅定;
Mahābodhitaruṭṭhāne samādhiṃ appayi jino;
389在大塔之地以禅定安住。
Mahāthūpappadese ca viharittha samādhinā.
89
89.
391于舍利塔林中,舍利塔所在之处,以禅那之乐安住;
Thūpārāmamhi thūpassa ṭhāne jhānasukhena so;
392具足比丘僧团的觉者,在短暂时刻中超越一切恐惧。
Sabhikkhusaṅgho sambuddho muhuttaṃ vītināmayī.
90
90.
394于石塔与舍利相应之地,时辰俱知的圣者立足;
Silāthupappadesamhi ṭhatvākālāvidū muni;
395受天人嘱托后,随即前往祇园给孤独园。
Deve samanusāsitvā tato jetavanaṃ agā.
91
91.
397不着火得利与供养,不贪图舒适且不轻慢;
Agiddho lābhasakkāre asayhamavamānanaṃ;
398以忍耐为依止,仅为渡脱一切世间苦难。
Sahanto kevalaṃ sabba lokanittharaṇatthiko.
92
92.
400立定行迹,共四十三处;
Saṃvaccharāni ṭhatvāna cattāḷīsañca pañca ca;
401宣说佛陀教法九支经文。
Desayitvāna suttādi navaṅgaṃ satthusāsanaṃ.
93
93.
403经过世间,跨越众生难行之地;
Tāretvā bhavakantārā jane saṅkhyātivattino;
404圆满佛陀所行诸事,觉者成就甚深。
Buddhakiccāni sabbāni niṭṭhāpetvāna cakkhumā.
94
94.
406在拘尸那城中,抵达马喇国王会所在;
Kusinārāpure raññaṃ mallānamupavattane;
407于娑罗树林中,两株娑罗树之间。
Sālavanamhi yamakasālarukkhānamantare.
95
95.
409大长老智慧圆满,安卧于北坡床榻上;
Mahārahe supaññatte mañce uttarasīsakaṃ;
410恰逢卫塞节满月之夜,于狮子卧榻上端坐安然。
Nipanno sīhaseyyāya vesākhe puṇṇamāsiyaṃ.
96
96.
412于第一更时分,为马拉族人宣说最上法;
Desetvā paṭhame yāme mallānaṃ dhammamuttamaṃ;
413于中更时分,令苏跋陀断恶得无上涅槃。
Subhaddaṃ majjhime yāme pāpetvā amataṃ padaṃ.
97
97.
415比丘于西方此法蕴中,得无缺处;
Bhikkhu pacchimayāmamhi dhammakkhandhe asesake;
416集会开示并劝诫,务须勤慎精进安住。
Saṅgayha ovaditvāna appamāda padena ca.
98
98.
418在预定的时间,于禅那定中安住;
Paccusasamaye jhānasamāpattivihārato;
419起坐后,证得般涅槃,远离余漏烦恼。
Uṭṭhāya parinibbāyi sesopādivivajjito.
99
99.
421当时有大地震动等现象,表现奇异不凡;
Mahīkampādayo āsuṃ tadā acchariyāvahā;
422众多天人和人间之众,纷纷举行礼敬仪式。
Pūjāvisesā vattiṃsu devamānusakā bahū.
100
100.
424虽依般涅槃经中所述顺序而说;
Parinibbāṇasuttante vuttānukkamato pana;
425供养的殊胜应应了知,且不可间断。
Pūjāviseso viññeyyo icchantehi asesato.
101第一百零一节。
101.
427以精进等为具足,护持第一正觉者;
Ahatehi ca vatthehi veṭhetvā paṭhamaṃ jinaṃ;
428护持后,又以热忱和清净庄严相随之。
Veṭhayitvāna kappāsapicunā vihatena ca.
102第一百零二节。
102.
430如是连续护持五百年,成为美善之事;
Evaṃ pañcasatakkhattuṃ veṭhayitvāna sādhukaṃ;
431涂抹上金色且满载香油的船只。
Pakkhipitvā suvaṇṇāya telapuṇṇāya doṇiyā.
103
103.
433制作成二十手长且结实的香木制品;
Vīsaṃhatthasatubbedhaṃ gandhadārūhi saṅkhataṃ;
434当时将此饰物安置于马拉族首领的胸前。
Āropayiṃsu citakaṃ mallānaṃ pamukhā tadā.
104
104.
436在宏伟的迦叶长老——法王相敬之下;
Mahākassapatherena dhammarāje avandite;
437禁绝饮酒,因天眼所见说此不可为。
Citakaṃ mā jalitthāti devadhiṭṭhānato pana.
105
105.
439对马拉国王们的解脱努力多种多样;
Pāmokkhā mallarājūnaṃ vāyamantopa’nekadhā;
440他们无法亲眼证实这是否为火亡之处。
Citakaṃ taṃ na sakkhiṃsu gāhāpetuṃ hutāsanaṃ.
106
106.
442由大迦叶长老所示现的定力,安住于自身。
Mahākassapatherena adhiṭṭhānena attano;
443以布匹等为大筐,竹篮亦同,为大器物。
Vatthādīni mahādoṇiṃ citakañca mahārahaṃ.
107
107.
445分两种后出门,立于门侧;
Dvidhā katvāna nikkhamma sakasīse patiṭṭhitā;
446礼敬圣师足,如其本位而立。
Vanditā satthuno pādā yathāṭṭhāne patiṭṭhitā.
108
108.
448然后凭借天人感应,内心如烈焰燃起熊熊火光;
Tato devānubhāvena pajjalittha citānalo;
449不会有令师体中产生的肿块,也不会有疮疥。
Na masi satthudehassa daḍḍhassāsi na chārikā.
109一百零九。
109.
451诸根界显现,光洁明净如金属光辉;
Dhātuyo avasissiṃsu muttābhā kañcanappabhā;
452以如来所证所见,显现出多种形相。
Adiṭṭhānena buddhassa vippakinṇā anekadhā.
110一百一十。
110.
454热度的瞳孔二种,牙齿根子四种;
Uṇhīsaṃ akkhakā dve ca catasso dantadhātuyo;
455此为七种缘起法不属于圣者所具。
Iccetā dhātuyo satta vippakiṇṇā na satthuno.
111一百一十一。
111.
457即使从空中坠落或是腾跃于大地之上;
Ākāsato patitvāpi uggantvāpi mahītalā;
458周围皆有流水,熄灭了炽热的火焰。
Samantā jaladhārāyo nibbāpesuṃ citānalaṃ.
112一百一十二。
112.
460长老沙利耶尊者于末期具大威德者;
Therassa sāriputtassa antevāsi mahiddhiko;
461名为萨拉布那的长老担任守护执事。
Sarabhunāmako thero pabhinna paṭisambhido.
113
113.
463取用口根界,于广大土地上思量;
Gīvādhātuṃ gahetvāna citato mahiyaṅgaṇe;
464在塔顶安置此行囊如纪念物。
Patiṭṭhapetvā thūpamhi akā kañcukacetiyaṃ.
114
114.
466具足安全与慈悲,断除烦恼的圣人;
Khemavhayo kāruṇiko khīṇasaṃyojano muni;
467悲悯行者随后集摄了左方根处。
Citakā to tato vāmadāṭhādhātuṃ samaggahi.
115一百一十五。
115.
469为阐明国王八种根处的义理,导师;
Aṭṭhannamatha rājunaṃ dhātuatthāya satthuno;
470结合已现起的破坏相,应饮恭敬的婆罗门出具解释。
Uppannaṃ viggahaṃ doṇo sametvāna dvijuttamo.
116一百一十六。
116.
472完成八个塔形结构后,分割所剩根处;
Katvāna aṭṭha koṭṭhāse bhājetvā sesadhātuyo;
473他给予了八位国王各自所在国土的百姓。
Adāsi aṭṭharājūnaṃ taṃ taṃ nagaravāsinaṃ.
117一百一十七。
117.
475国王们占据制高处,固守据点;
Haṭṭhatuṭṭhā gahetvāna dhātuyo tā narādhipā;
476各自往返自己的国土,修筑礼拜堂。
Gantvā sake sake raṭṭhe cetiyāni akārayuṃ.
118一百一十八。
118.
478有一处由天王所占,有一处由犍陀罗人所居。
Ekā dāṭhā surindena ekā gandhāravāsihi;
479有一条蟒蛇,受萨咖天帝崇敬。
Ekā bhujaṅgarājūhi āsi sakkatapūjitā.
119(一百一十九)
119.
481之后,该蟒以自身保护了牙齿宝藏;
Dantadhātuṃ tato khemo attanā gahitaṃ adā;
482此牙藏原属于迦陵国王婆罗门达特。
Dantapure kaliṅgassa brahmadattassa rājino.
120(一百二十)
120.
484他宣说佛法,令众恶行尽除。
Desayitvāna so dhammaṃ bhetvā sabbā kudiṭṭhiyo;
485为使国王信服,应先赞叹首领的宝物。
Rājānaṃ taṃ pasādesi aggambhī ratanattaye.
121
121.
487高峻如山的圣贤,诸法之尊,威严庄严;
Ajjhogāḷho munindassa dhammāmatamahaṇṇavaṃ;
488于是斥责愚昧的国中王,斥拒污秽如恶痣之类。
So narindopavāhesi malaṃ macchariyādikaṃ.
122
122.
490如同雨季多云覆盖,遮蔽种种宝物;
Pāvussako yathā megho nānā ratanavassato;
491彼世尊熄灭了野狗般的恶行,堪称众人之首。
Dāḷiddiyanidāghaṃ so nibbāpesi naruttamo.
123一百二十三。
123.
493仿若以黄金珠宝缀成的华盖般,以华丽的缆绳装饰,光彩夺目;
Suvaṇṇakhacitālamba muttājālehi sobhitaṃ;
494犹如巢穴满布的树木茂密,紧临新枝嫩叶,恰似初生之物。
Kūṭāgārasatākīṇṇaṃ taruṇādiccasannibhaṃ.
124一百二十四。
124.
496因各种宝物之华美,令眼目难以忍受的瞋恨生起;
Nānāratanasobhāya dudikkhaṃ cakkhumūsanaṃ;
497此法门因天界净土的安乐与清净而极为能够引发信心。
Yānaṃ saggāpavaggassa pasādātisayāvahaṃ.
125
125.
499国王兴建木制供养塔的场所,
Kārayitvāna so rājā dāṭhādhātunivesanaṃ;
500又在那里建造宝石洁净的塔座。
Dhātupīṭhañca tattheva kāretvā ratanujjalaṃ.
126
126.
502在那里,尊贵的国王圆满完成了木制宝塔的建造;
Tahiṃ samappayitvāna dāṭhādhātuṃ mahesino;
503以供养事而供养,昼夜不息。
Pūjāvatthūhi pūjesi rattindivamatandito.
127一百二十七。
127.
505于是,他悉数积聚福德财富,
Iti so sañcinitvāna puññasambhāra sampadaṃ;
506舍弃人身,取用天身光明之相。
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ saggakāyamalaṅkari.
128一百二十八。
128.
508随后,那被称为迦尸国王之子的死讯传来;
Anujāto tato tassa kāsirājavhayo suto;
509王得到了王位,却招致无亲无故者的忧愁悲哀。
Rajjaṃ laddhā amaccānaṃ sokasallamapānudī.
129
129.
511用花香等物供养佛骨舍利,恭敬致敬;
Pupphagandhādinā dantadhātuṃ tamabhipūjiya;
512经常用宝石灯火来照明这骨舍利之宫。
Niccaṃ maṇippadīpehi jotayi dhātumandiraṃ.
130
130.
514如此这般,这位国王完成了善法的积累;
Iccevamādiṃ so rājā katvā kusalasañcayaṃ;
515舍弃自身身躯,前往天帝之城中央。
Jahitvāna nijaṃ dehaṃ devindapuramajjhagā.
131
131.
517名为苏难达的国王,喜乐的生者,百岁寿命;
Sunando nāma rājindo ānandajanano sataṃ;
518其子即随后成为佛法之主。
Tassa’trajo tato āsi buddhasāsanamāmako.
132
132.
520他恭敬供养,拥有坚固的牙齿,是觉悟者所应当见的。
Sammānetvāna so dantadhātuṃ ñeyyantadassino;
521因广大饮食的因缘得以增长,诸天共住其间。
Mahatā bhattiyogena agā devasahavyataṃ.
133一百三十三。
133.
523后来许多世间诸王,
Tato parañca aññe’pi bahavo vasudhādhipā;
524出于对聋哑圣人的爱敬而恭敬礼拜。
Dantadhātuṃ munindassa kamena abhipūjayuṃ.
134一百三十四。
134.
526密迦咤咤王教法难以彻达人心,
Guhasīvavhayo rājā duratikkama sāsano;
527于是,国王降服,随从的广大民众也归顺了。
Tato rajjasiriṃ patvā anugaṇhi mahājanaṃ.
135
135.
529对于不同利益各自通晓者,他渴望赚钱获取利得;
Saparatthānabhiññe so lābhasakkāralolupe;
530他如同无明坚定的魔幻者,在尼干陀教派中任事。
Māyāvino avijjandhe niganṭhe samupaṭṭhahi.
136
136.
532如同雨季天空之月被烦恼蕴缠绕般;
Vassāratte yathā cando mohakkhandhena āvaṭo;
533无法以坚硬之利刃削断宝贵之美玉,如同未具智慧之愚人难以洞察法义。
Nāsakkhī guṇaraṃsīhi jalituṃ so narāsabho.
137
137.
535虽未着足于正法之道,但已进入见解之林苑;
Dhammamaggā apete’pi paviṭṭhe diṭṭhikānanaṃ;
536于彼处,众生未曾超越那正确美善之路。
Tasmiṃ sādhupathaṃ aññe nātivattiṃsu pāṇino
138
138.
538以金色花环、旗帜及幡旛装饰其上;
Hematoraṇamālāhi dhajehi kadalihi ca;
539许多用鲜花制成的灯笼,置放于城镇之中。
Pupphagaghiyehi’nekehi sajjetvā nāgarā puraṃ
139
139.
541以祝祷吉祥之声及舞蹈歌唱等活动;
Maṅgalatthuti ghosehi naccagītādikehi ca;
542以及以金色和银色花朵、香粉等加以装饰。
Hemarūpiyapupphehi gandhacuṇṇādikehi ca.
140
140.
544尊敬圣人之王,于某处供养圣骨。
Pūjentā munirājassa dāṭhādhātuṃ kudācanaṃ;
545他下定决心,像深渊般坚定。
Akaṃsu ekanigghosaṃ saṃvaṭṭambudhisannibhaṃ.
141
141.
547当国王推开那猛狮的笼子,
Ugghāṭetvā narindo so pāsāde sihapañjaraṃ;
548他观察到众人都崇敬而礼拜的仪式。
Passanto janamaddakkhī pūjāvidhiparāyaṇaṃ.
142
142.
550于是该国王的内心充满了慈悲和尊重,
Athāmaccasabhāmajetdha rājā vimbhīta mānaso;
551因生起强烈的好奇心,于是说出了这番话。
Kotuhalākulo hutvā idaṃ vacanamabravī.
143
143.
553这究竟是什么非凡的神迹,令人惊奇;
Accherakaṃ kimetannu kīdisaṃ pāṭihāriyaṃ;
554这座城池,为什么如此坚固稳固呢?
Mametaṃ nagaraṃ kasmā chaṇanissitakaṃ iti.
144
144.
556于是,那位智慧广博、慈悲为怀的父亲向我讲说:
Tato amacco ācikkhi medhāvī buddhamāmako;
557因国王不明了正觉者的真实体验,
Rājino tassa sambuddhānubhāvamavijānato.
145
145.
559诸佛皆具遍知一切的渴爱之消灭见证;
Sabbābhibhussabuddassa tanhāsaṅkayadassino;
560此根本法则,大王,是由长老堪摩所宣说,
Esā dhātu mahārāja khemattherena āhaṭā.
146
146.
562国王们供养此根本法则,从前在此地。
Taṃ dhātuṃ pūjayitvāna rājāno pubbakā idha;
563依止善知识,乃至天人界来临。
Kalyāṇamitte nissāya devakāyamupāgamuṃ.
147
147.
565即使城邦诸人,皆为正法之承继者;
Nāgarāpi ime sabbe samparāya sukatthikā;
566同心礼敬此法,此位尊师所立之法。
Pūjayanti samāgamma dhātuṃ taṃ satthuno iti.
148
148.
568闻彼国王听见,正言妙说之法;
Tassāmaccassa so rājā sutvā dhammaṃ subhāsitaṃ;
569放下难以获得的污秽,恒常清净于宝物之处。
Dulladdhīmalamujjhitvā pasīdi ratanattaye.
149
149.
571那王行持尊敬诸界供养,表现出神奇殊胜的威仪;
Dhātupūjaṃ karonto so rājā acchariyā vahaṃ;
572在狭隘恶劣的皈依者及福德深厚者中,生起愉悦欢喜的心。
Titthiye dummane’kāsi sumane cetare jane.
150
150.
574这一切都因无愧之心,皆脱离了无信及各类恶行。
Ime ahirikā sabbe saddhādiguṇavajjitā;
575顽固狡诈而缺乏智慧者,乃障碍升天与解脱之人。
Thaddhā saṭhā ca duppaññā saggamokkhavibandhakā.
151
151.
577如此思惟之后,隐士王者;
Iti so cintayitvāna guhasīvo narādhipo;
578即于自身国界中,不剩余地在外弃出家。
Pabbājesi sakā raṭṭhā nigaṇṭhe te asesake.
152
152.
580于是,诸外道犹如陶缸破碎般,尽皆瓦解散灭,
Tato nigṇṭhā sabbe’pi ghatasittānalā yathā;
581巴达厘布陀城前曾有一处名为高惹迦吉迦的水池。
Kodhaggijalitā’gañchuṃ puraṃ pāṭaliputtakaṃ.
153一百五十三。
153.
583当时该地国王乃大光明者,为珍宝之洲的统治者;
Tattha rājā mahātejo jambudīpassa issaro;
584当时他名为潘杜,具无限威力。
Paṇḍunāmo tadā āsi anantabalavāhaṇo.
154一百五十四。
154.
586诸戒禁外道皆为这一宗派的恶作。
Kodhandhātha nigaṇṭhā te sabbe pesuññakārakā;
587前来面见国王者,宣说此语。
Upasaṅkamma rājānaṃ idaṃ vacanamabravūṃ.
155一百五十五。
155.
589诸天人及众生中应受礼敬者,尊大之者;
Sabbadevamanussehi vandanīye mahiddhike;
590你们诸天,如清净梵天等,恒当顶礼。
Sivabrahmādayo deve niccaṃ tumhe namassatha.
156一百五十六。
156.
592汝为普护四方之王,虽隐寂而刚健;
Tuyhaṃ sāmantabhupālo guhasīvo panādhunā;
593如是所说,被非难者即是那些天众礼敬父母。
Nindanno tādise deve chavaṭṭhiṃ vandate iti.
157一百五十七。
157.
595王听闻他们的话,因愤怒而心生嗔恨;
Sutvāna vacanaṃ tesaṃ rājā kodhavasānugo;
596对那位勇猛的诸侯君王,心中激烈地说道。
Sūraṃ sāmantabhūpālaṃ cittayānamatha’bravī.
158一百五十八。
158.
598前往迦梨羯罗国时,安置于岩洞内住处。
Kaliṅgaraṭṭhaṃ gantvāna guhasīvamidhānaya;
599『被敬重』者是指尸体及其夜昼不间断的守护。
Pūjitaṃ taṃ chavaṭṭhiñca tena rattindivaṃ iti.
159一百五十九。
159.
601于是国王乘坐着威仪殊胜的战车,四匹马拉动,
Cittayāno tato rājā mahatiṃ caturaṅginiṃ;
602整顿军队,以往昔之时从那里出发。
Sannayahitvā sakaṃ senaṃ purā tamhābhinikkhami.
160一百六十。
160.
604抵达之后,国土守护者站在军队之前;
Gantvāna so mahīpālo senaṅgehi purakkhato;
605在丹陀浦罗外远处,设立了蕴藏之门。
Dantapurassāvidūre khandhāvāraṃ nivesayi.
161
161.
607听闻其来临,迦陵国君主;
Sutvā āgamanaṃ tassa kaliṅgo so mahipati;
608如大象群王般,欢喜这人君王。
Gajindapābhatādihi taṃ tosesi narādhipaṃ.
162
162.
610知晓慈善之意,谨记隐士国王;
Hitajjhāsayataṃ ñatvā guhasīvassa rājino;
611心怀坚定者与军队一同进入丹陀浦罗城。
Dantapuraṃ cittayāno saddhiṃ senāya pāvisi.
163
163.
613护城门廊、城墙楼阁、牢狱房舍,均令人心安。
Pākāragopuraṭṭālapāsādagaghikacittitaṃ;
614那国王以布施院庄严华美了城邑。
Dānasālāhi so rājā samiddhaṃ puramaddasa.
164
164.
616随后那心喜悦的人前往进入了王宫。
Tato so sumano gantvā paviṭṭho rājamandiraṃ;
617宣说于秘密者——贤王的教法。
Guhasīvassa ācikkhi paṇḍurājassa sāsanaṃ.
165一百六十五。
165.
619听闻彼教法严厉,难以超越;
Sutvāna sāsanaṃ tassa dāruṇaṃ duratikkamaṃ;
620但心意如同明朗的面容般平静而光明。
Pasannamukhavaṇṇo’va cittayānaṃ samabravī.
166一百六十六。
166.
622为利益一切世界,我今从现在起舍弃肉体等。
Sabbalokahitatthāya maṃsanettādidānato;
623在无懈怠时,积聚所应积聚的业,勤勉不懈。
Anappakappe sambhāre sambharitvā atandito.
167一百六十七。
167.
625断除烦恼,灭除阵营,契入诸漏灭尽。
Jetvā namucino senaṃ patvā sabbāsavakkhayaṃ;
626凭借无障碍见知,超越一切法。
Anāvaraṇañāṇena sabbadhammesu pāragu.
168一百六十八。
168.
628不取已见之法喜,舍弃自我之见。
Diṭṭhadhammasukassādaṃ agaṇetvāna attano;
629有造恶法者,能度脱众生,亦名作护法者。
Dhammanāvāya tāresi janataṃ yo bhavaṇṇavā.
169
169.
631世尊为诸天上诸天,亦是众生诸天的依止;
Devātidevaṃ taṃ buddhaṃ saraṇaṃ sabbapāṇinaṃ;
632世人若不敬重奉行,即被脱失成功戒定慧。
Jano hi avajānanto addhā so vañcito iti.
170
170.
634如是听闻后,王便称赞尊师的功德;
Iccevamādiṃ sutvāna so rājā satthuvaṇṇanaṃ;
635用安难达所说的善法作连接,宣说明朗欢悦。
Ānandassuppabandhehi pavedesi pasannataṃ.
171
171.
637以内观之光明,以清净心意,显露欢喜;
Guhasīvo pasannaṃ taṃ cittayānaṃ udikkhiya;
638与众大僧众同在,往至法藏殿堂。
Tena saddhiṃ mahagghaṃ taṃ agamā dhātumandiraṃ.
172
172.
640由虎黄檀生出,以门柱及其外装饰等构成;
Haricandanasambhutaṃ dvārabāhādikehi ca;
641以红色串珠饰成项链,如同悬垂缠绕的藤蔓。
Pavāḷavāḷamālāhi lambamuttālatāhi ca.
173
173.
643以梵天蓝色的绳索和宝珠铃铛装饰;
Indanīlakavāṭehi maṇikiṅkiṇikāhi ca;
644配以黄金耳环光彩夺目,如宝石香炉般华丽。
Sovaṇṇakaṇṇamālāhi sobhitaṃ maṇithūpikaṃ.
174
174.
646高置于头顶的白色羽毛装饰,盖如天蟒之纹。
Uccaṃ veluriyubbhāsi chadanaṃ makarākulaṃ;
647宝玉光净的台座如宝塔之室。
Dhātumandiramaddakkhi ratanujjala pīṭhakaṃ.
175
175.
649于是,在白布帷幕之下有以宝石为心的物;
Tato setātapattassa heṭṭhā ratanacittitaṃ;
650见此宝器羸瘦,心生欢喜而居中央。
Disvā dhātukaranḍañca tuṭṭho vimbhayamajjhagā.
176
176.
652于是迦陵频伽主打开宝器;
Tato kaliṅganātho so vivaritvā karaṇḍakaṃ;
653将其击打于地面,向南方膝部区域。
Mahītale nihantvāna dakkhiṇaṃ jānumaṇḍalaṃ.
177一百七十七。
177.
655合掌持敬,对具足威德及十力者等;
Añjaliṃ paggahetvāna guṇe dasabalādike;
656恭敬恳求世尊。
Saritvā buddhaseṭṭhassa akāsi abhiyācanaṃ.
178一百七十八。
178.
658由那金刚石树根部,向彼女第三港前进。
Gaṇḍambarukkhamūlamhi tayā titthīyamaddane;
659以对立相显示,显露出非凡奇异的神通妙用。
Yamakaṃ dassayantena pāṭihāriyamabbhutaṃ.
179一百七十九。
179.
661一开始身形显现,润泽如水,清净无垢;
Pubbakāyādinikkhantajalānalasamākulaṃ;
662成就遍满眼界的光轮,众人皆为之欢喜欢悦。
Cakkavāḷaṅgaṇaṃ katvā janā sabbe pasāditā.
180一百八十。
180.
664宣说三个月,讲授清净精妙的阿毗达摩法门;
Desetvāna tayo māse abhidhammaṃ sudhāsinaṃ;
665渡过城邦之人即为三十三天众。
Nagaraṃ otarantena saṅkassaṃ tāvatiṃsato.
181一百八十一。
181.
667以伞盖、杵、钵等多种器具;
Chattavāmarasaṅkhādigāhakehi anekadhā;
668并受婆罗门、天人、魔等众所供养,而由其所奉也。
Brahmadevāsurādīhi pūjitena tayā pana.
182一百八十二。
182.
670立于宝石步道之上,显现光明所作的装饰;
Ṭhatvāna maṇisopāṇe vissakammābhinimmite;
671名为世界显现的神奇现象。
Lokavivaraṇaṃ nāma dassitaṃ pāṭihāriyaṃ.
183
183.
673在许多圣贤常居之处,尊贵的圣人乔达摩重临此地;
Tathānekesu ṭhānesu munirāja tayāpuna;
674由正自觉者亲自显现许多神奇殊胜的迹象。
Bahūni pāṭihirāni dassitāni sayambhunā.
184
184.
676即便是最微小的神奇殊迹,也能带来天界、解脱以及安乐。
Pāṭihāriyamajjāpi saggamokkhasukhāvahaṃ;
677『令在场的人们得以亲眼目睹』——如此之故。
Passantānaṃ manussānaṃ dassanīyaṃ tayā iti.
185一百八十五。
185.
679腾跃升入虚空之穹,宛如新月般令人赏心悦目,
Abbhuggantvā gagaṇa kuharaṃ candalekhābhirāmā,
680散射出如白银般洁白的光芒,犹如象牙之色;
Vissajjenti rajata dhavalā raṃsiyo dantadhātu;
681顷刻间以多种形态喷吐烟雾,燃烧片刻之后,
Dhūpāyanti sapadi bahudhā pajjalantī muhuttaṃ,
682复又熄灭——令眼目为之悦乐,成就了一番神变奇迹。
Nibbāyantī nayanasubhagaṃ pāṭihīraṃ akāsi.
186
186.
684此乃极为悦心喜乐的人王心志所向,
Accheraṃ taṃ parama ruciraṃ cittayāno narindo,
685见已久所熟识市集与种种迷蔽物弃舍,
Disvā haṭṭho ciraparicitaṃ diṭṭhijālaṃ jahitvā;
686往谛听佛陀所说如同避难所,与众众生同处,
Gantvā buddhaṃ saraṇamasamaṃ sabbaseṇīhi saddhiṃ,
687堪称至上功德,众生众类多方敬礼。
Aggaṃ puññaṃ pasavi bahudhā dhātusammānanāya.
688第二章。
Dutiyo paricchedo
187
187.
690于是,迦陵国王内心坚定,未被忧虑所扰乱;
Tato kaliṅgādhipatissa tassasocittayānoparamappatīto;
691智慧深厚的勇者看透此法,认为这是难以逾越的绝妙教法。
Taṃ sāsanaṃ paṇḍunarādhipassa ñāpesi dhīro duratikkamaṃ’ti.
188
188.
693国王随后以旗帜、鲜花、香烛及花门装饰犍陀罗城,
Rājātato dantapuraṃ dhajehi pupphehi dhūpehi ca toraṇehi;
694装饰完成后,摆设伟大智者所遮挡的吉祥网络和香幔。
Alaṅkaritvāna mahāvitāna nivāritādiccamarīcijālaṃ.
189
189.
696以带药的纱布包裹眼睛,前面是有集市的城镇;
Assuppabandhāvutalocanehi purakkhato negama nāgarehi;
697抬起头,用自己巨大的、如同威严战士般的头骨承托着它。
Samubbahanto sirasā nijena mahārahaṃ dhātukaraṇḍakaṃ taṃ.
190
190.
699起伏隆起的圆腹光滑闪亮,像布满白雪的山峰,配有奔马;
Samussitodāra sitātapattaṃ saṅkhodarodāta turaṅgayuttaṃ;
700马车新制的车轮色泽相同,迅疾奔驰,令人心旷神怡。
Rathaṃ navādiccasamānavaṇṇa māruyha cittattharaṇābhirāmaṃ.
191
191.
702众多强盛的力量共同作用,时机超越常态而显现出的智慧聚合;
Anekasaṅkhehi balehi saddhiṃ velātivattambudhisannibhehī;
703在退转中的多数众生,即便没有身体,心意亦随之追随。
Nivattamānassa bahujjanassa vināpi dehaṃ manasānuyāto
192
192.
705堆积得整齐坚实,如同细沙紧密相连,并以完整的陶罐等器皿装载妥当;
Susanthataṃ sabbadhivālukāhi susajjitaṃ puṇṇa ghaṭādikehi;
706以鲜花装点,行持庄严完整,呈现整齐广布的巴达丽城之路。
Pupphābhikiṇṇaṃ paṭipajji dīghaṃ suvitthataṃ pāṭaliputtamaggaṃ.
193
193.
708以触犯者、花等物,伴随舞蹈、歌唱和演奏而行动;
Kaliṅghanātho kusumādikehi naccehi gītehi ca vāditehi;
709日复一日,悉心供养牙舍利,与森林诸天共奉礼敬。
Dine dine addhani dantadhātuṃ pūjesi saddhiṃ vanadevatāhi.
194
194.
711艰难困苦,越过由众河流滋养的大地;
Suduggamaṃ sindhumahīdharehi kamena maddhānamatikkamitvā;
712带着圣舍利,世间主者携往名曰巴嗒厘的新城。
Ādāya dhātuṃ manujādhinātho agā puraṃ pāṭali puttanāmaṃ.
195
195.
714大王中之王既见众议中的他,心中无惧无疑,
Rājādhirājo’tha sabhāya majjhe disvāna taṃ vītabhayaṃ visaṅkaṃ;
715如愤怒压伏迦陵国王者,出声责备那使徒禁戒者,
Kaliṅgarājaṃ paṭighābhibhuto abhāsi pesuññakare nigaṇṭhe
196
196.
717一旦弃绝神祇而敬礼于人,依凭此敬礼,
Deve jahitvāna namassanīye chavaṭṭhimetena namassitaṃ’taṃ;
718投掷于燃烧之炭堆之中,应迅速地焚烧消灭。
Aṅgārarāsimhi sajotibhūte nikkhippa khippaṃ dahathādhuneti.
197
197.
720这些人意志薄弱,退避不前,在那大而深远的那尊无戒禁者集结中,
Pahaṭṭhacittā’vatato nigaṇṭhārājaṅgaṇe te mahatiṃ gabhīraṃ;
721他们聚集如同满布了烈火炉炭般的炽热炭堆,
Vītaccikaṅgāraka rāsi puṇṇaṃ aṅgārakāsuṃ abhisaṅkhariṃsu.
198
198.
723四面燃烧着的炭火,以那火光照亮,像病毒瘟疫一样恐怖;
Samantato pajjalitāya tāya sajotiyā roruvabheravāya;
724他们蒙蔽于愚痴,又为外道执着,遂将那坚固的牙骨坚牢地埋藏起来。
Mohandhabhutā atha titthiyā te taṃ dantadhātuṃ abhinikkhipiṃsu.
199
199.
726依此因缘,其威光如山峰般高大,击破莲花及车轮。
Tassānubhāvena tamaggīrāsiṃ hetvā sarojaṃ rathacakkamattaṃ;
727四周以尖锐如箭的荆棘丛包围,载满快乐安适之境。
Samantato uggatareṇujāla muṭṭhāsi kiñjakkha bharābhirāmaṃ.
200
200.
729彼时,阿拉汉以莲花瓣立定,显其如同净牙之宝骨;
Tasmiṃ khaṇe paṅkaja kaṇṇikāya patiṭṭhahitvā jinadantadhātu;
730凭借光华辉映一切方位,光明灿然通显无碍。
Kundāvadātāhi pabhāhi sabbā disā pabhāsesi pabhassarāhi.
201二百零一。
201.
732人们见到那奇异之事,心意欢喜,尊重珍宝等物;
Disvāna taṃ acchariyaṃ manussā pasannacittā ratanādikehi;
733恭敬供养那胜利者的牙珠,各自亲近,增长见解。
Sampūjayitvā jinadantadhātuṃ sakaṃ sakaṃ diṭṭhimavossajiṃsu.
202
202.
735但白象王却长久执着于所见之网,未曾舍弃;
So paṇḍurājā pana diṭṭhijālaṃ cirānubaddhaṃ apariccajanto;
736安置起这带钩的陷阱,以屋舍为名,诡计谋害牙珠。
Patiṭṭhapetvā’dhikaraññametaṃ kuṭena ghātāpayi dantadhātuṃ.
203
203.
738其内侧的被沉淀的土层,在靠近边缘处显现无常的迹象;
Tassaṃ nimuggā’dhikaraññamesā upaḍḍhabhāge naca dissamānā;
739好似晨露初现于青草上,光辉透过纤细的草茎向四方照耀。
Pubbācalaṭṭho’va sudhāmarīci jotesi raṃsīhi disā samantā.
204二百零四。
204.
741目睹如来牙石的变化,魔王见状便展开映照;
Disvānubhāvaṃ jinadantadhātu yāpajji so vimbhaya maggarājā;
742然而其中唯一一位愤怒的被束缚者,向这位诸王之王发出言辞。
Eko’tha issāpasuto nigaṇṭho taṃ rājarājānamidaṃ avoca.
205二百零五。
205.
744从罗摩诸天起,天人出生于世间,有各种不同的化现形态,遍及三界诸处;
Rāmādayo deva janaddanassa nānāvatārā bhuvane ahesuṃ;
745其中一地即为此死区,这就是其名所在,实为真实之说;
Tassekadeso’ca idaṃ chavaṭṭhinoce’nubhāvokathamīdisoti.
206
206.
747尤其是人身初至时,天人于其后随行,经过三天空中;
Addhā manussattamupāgatassa devassa pacchā tidivaṃ gatassa;
748其一身处所安立者,意在利益护持,此语真实可信;
Dehekadeso ṭhapito hitatthametanti saccaṃvacanaṃbhaveyya.
207
207.
750叙述已毕,诸多优点,乃为那罗延尊者所无比具足;
Saṃvaṇṇayitvāna guṇe pahūte nārāyaṇassa’ssamahiddhikassa;
751欲入深禅,具足安住,彼此观照之,犹如除却沾染污秽般清净无瑕。
Nimuggamettā’dhikaraññametaṃsampassato mebahinīharitvā.
208第二〇八。
208.
753造作完成,众多大众之口颜虽浑浊,实则庄严光美;
Sampādayitvāna mahājanānaṃ mukhāni paṅkeruhasundarāni;
754凡所欲者皆摄受,似木所生之物,被其称为王者,囚于喉间之绳。
Yaṭicchitaṃ gaṇhatha vatthujātaṃ iccāha rājā mukhare nigaṇṭhe.
209第二〇九。
209.
756那些外道以其种种恶劣品质和各种奇异形态,反复思惟摧毁正法;
Te titthiyā viṇahusuraṃ guṇehi vicitta rūpehi abhitthavitvā;
757他们巧妙地用污秽浸染,但即使如此,坚固的法基依然不动摇。
Toyena siñciṃsu saṭhā tathāpi ṭhitappadesā na calittha dhātu.
210
210.
759这些外道感到厌恶后,便想出摧毁法基的对策;
Jigucchamāno atha te nigaṇṭhe so dhātuyānīharaṇe upāyaṃ;
760他们追踪寻求,然大地之主击鼓呼喊,守护王城。
Anvesamāno vasudhādhinātho bheriṃ carāpesi sake puramhi.
211
211.
762为了入没彼岸的目标,应当将此根本法从内心中排除外断;
Nimuggametthā’dhikaraññamajji yo dhātumetaṃ bahi nīhareyya;
763一旦获得,便能得极大无比的至尊快乐,如同国王的盛大欢宴。
Laddhāna so issariyaṃ mahantaṃ raññosakāsāsukhamessatīti
212
212.
765听到此非恐怖震动、非哄动、非虚妄的觉悟力量所震慑;
Sutvā na taṃ bheriravaṃuḷāraṃpuñaññatthikobuddhabalepasanno;
766在那里先有富贾子孙疏跋陀尊者,审察国王法令,领导议会。
Tasmiṃ pure seṭṭhisuto subhaddo pāvekkhirañño samitiṃ pagabbho.
213
213.
768于是,他向地位尊贵者拱手作礼,因社会群体之心意动摇,
Tamaggarājaṃ atha so namitvā sāmājikānaṃ hadayaṅgamāya;
769以语言展现出具足万般智慧功德的光辉,心意纯净且无拘束。
Bhāsāya sabbaññuguṇappabhāvaṃ vaṇṇesi sārajjavimutta citto.
214二百一十四。
214.
771以大量财物买得土地,建造了令人喜悦的祇园精舍,
Bhumiṃ kiṇitvā mahatā dhanena manoramaṃ jetavanaṃ vihāraṃ;
772由此促成者乃是那位胜利者,赐予并侍奉者,遵循四正条件。
Yo kārayitvāna jinassa datvā upaṭṭhahi taṃ catupaccayehi.
215二百一十五。
215.
774在给孤独长者教法之上,世尊是至高无上的导师,护持法义如护持至善至美。
Anāthapiṇḍippadaseṭṭhiseṭṭhosodiṭṭhadhammopapitāmahome;
775你们诸位如今承受维持众生生活的重担,正如我这法之王,护持诸法于世间众生。
Tilokanāthe mama dhammarāje tumhe’dhunāpassathabhattibhāraṃ.
216二百一十六。
216.
777于是,渡过河流,集聚众多智慧,踏上一条安稳易行的道路;
Itthaṃ naditvāna pahūtapañeññā katvāna ekaṃsamathuttarīyaṃ;
778来到南方大陆,面对大地,双手合十恭敬言道。
Mahītalaṃ dakkhiṇajānukena āhacca baddhañjaliko avoca.
217二百一十七。
217.
780带牙的巨蟒以锋利的牙齿刺入血红的肉体,
Chaddantanāgo savisena viddho sallena yo lohitamakkhi taṅgo;
781以六色光泽的羽毛发出光明,割断后用牙齿交错咬合。
Chabbaṇṇaraṃsīhi samujjalante chetvāna luddāya adāsi dante.
218
218.
783即使是兔子,若具清净的戒律,内心欢喜布施,恭敬贵族,
Saso’pi hutvāna visuddhasīlo ajjhattadānābhirato dvijāya;
784即使身体被割破,也会忍受,与渴望炭火的饥饿者同样坚忍。
Yo’dajjidehampi sakaṃ nipacca aṅgārarāsimhi bubhukkhitāya.
219
219.
786有一众生,其觉慧明朗,超越世俗的外在形相,光明盛大,最为尊胜;
Yo bodhiyā bāhiravatthudānā atittarūpo sivirāja seṭṭho;
787为众生和老弱盲瞎者,赋予了清明的眼目。
Adāsi cakkhūni pabhassarāni dvijāya jiṇṇāya acakkhukāya.
220
220.
789即使是恶声辩论者、斥责他者的人,甚至摧毁一臂一足之人,
Yokhantivādī’pi kalāburāje chedāpayante’pi sahatthapādaṃ;
790浸没于污血、承受尖锐痛苦者,都因赞助这世尊而得利益。
Pariplutaṅgorudhire titikkhimettāyamāno yasadāyake’va.
221
221.
792即便是护持法者,在出生后七个月,于众人竞争激烈之处,
Yo dhammapālo api sattamāsa jātopaduṭṭhe janakesakamhi;
793虽作无间断之善业,心不染污,未堕致跌倒的边缘,
Kārāpayante asimālakammaṃ cittaṃ na dūsesi patāparāje.
222二百二十二。
222.
795若有人如树枝般之畜生,在森林中,于夕阳微照时跌倒,
Sākhāmigo yo asatā pumena vane papātā sayamuddhaṭena;
796即使其依靠的石头破碎,冲击额头,亦带他至安稳之地,其根深固,
Silāya bhinne’pi sake lalāṭe taṃ khemabhumiṃ anayitthamūḷhaṃ.
223二百二十三。
223.
798借由愤怒与杀戮所引发的火焰,闯入如燃烧的火星般炽热之处;
Ruṭṭhena mārena’bhinimmitampi aṅgārakāsuṃ jalitaṃ vihijja;
799当火焰熊熊燃起时,大商站立在广阔的瑟居花王旁,慷慨布施。
Samuṭṭhite sajjumahāravinde ṭhatvāna yo seṭṭhi adāsi dānaṃ.
224二百二十四。
224.
801如同猎豹依凭本能,为了拯救一只惊惧的猴子,
Migena yenāpevijaññamekaṃ bhītaṃvadhāmocayituṃkuraṅgiṃ;
802其于攻击之时,立场坚定,解脱并释放了另一群饥渴的猴群。
Āghātane attasiraṃṭhapetvāpamocitā’ñññapipāṇisaṅghā.
225二百二十五。
225.
804有一种称为“兽蜈蚣”,其形似蚂蚁而附着于尘土之中。
Yo sattavasso visikhāya paṃsu kīḷāparo sambhavanāmako’pi;
805此虫以其善于潜伏隐藏、游走掩藏,人问它隐秘之事,便详尽说明,如此长时。
Sabbaññulīḷhāya niguḷhapañhaṃ puṭṭho viyākāsi sucīratena.
226二百二十六。
226.
807舍弃低贱卑微的生存,即使被束缚于缴网之中难以脱身,
Hitvā nikantiṃ sakajīvite’pi baddhāsakucchimhi ca vettavalliṃ;
808其聚集成群,多则千数,能斩断捕杀之绳索,犹如猿猴之手。
Sākhāmige nekasahassasaṅkhe vadhāpamocesi kapissaroyo.
227二百二十七。
227.
810以调伏世间贪欲为饵的人,纵使是粗俗恶习如野猪般的人,
Santappayaṃ dhammasudhārasena yo mānuse tuṇḍilasūkaro’pi;
811只要如智者一般,断除烦恼束缚,恒久自持守护正法。
Isī’va katvā atha ñāyaganthaṃ nijaṃ pavattesi cirāya dhammaṃ.
228
228.
813此终极的完全寂灭者,捣破欲乐中狂妄自大的聚集大蛇,
Paccatthikaṃ puṇṇakayakkhamuggaṃ mahiddhikaṃ kāmaguṇesu giddhaṃ;
814乃是慧眼透彻之智者,降伏于黑山中的魔军。
Yo tikkhapaññovidhurābhidhānodamesi kāḷāgirimattakamhi.
229
229.
816居于族姓之家,未曾染着污秽者,亦如聪慧的猪笼草,
Kulāvasāyi avirūḷhapakkho yo buddhimā vaṭṭakapotako’pi;
817以真实坚定之心,恰如江河流水般,历经季节终归宁静消散。
Saccena dāvaggimabhijjalantaṃ vassena nibbāpayi vārido’va.
230
230.
819即便是蚊王,在其生息恣意之时,亦能如净水中之鱼,安然自在,
Yo maccharājāpi avuṭṭhikāledisvānamacche tasitekilante;
820凭真实之言语,持守纯净,适时安住于无碍如空的领域。
Saccenavākyenamahoghapuṇṇaṃmuhuttamattenaakāsiraṭṭhaṃ.
231
231.
822心神错乱时,马车等车辆与大地震动,是其振动的缘由;
Vicittahatthassa rathādikāni vasundharā kampana kāraṇāni;
823比丘子与族中亲属平等相待,彼此无高下,犹如同一族间出生者;
Putte’nujāte sadisecadāreyo’dajjivessantarajātiyampi.
232
232.
825世尊成佛后,观察现象具足觉知,慈悲心随之而行;
Buddho bhavitvā api diṭṭhadhamma sukhānapekkho karuṇānuvattī;
826承受一切,忍辱并破除傲慢,行于众生利益之道。
Sabbaṃ sahanto avamānanādiṃ yodukkaraṃ lokahitaṃakāsi.
233
233.
828以猛力合力,具备四肢,极为强悍猛烈;
Balena saddhiṃ caturaṅgikena abhiddavantaṃ atibhiṃsanena;
829驯服了一位以坚固威力著称的阿拉伏迦尊天——野兽魔。
Ajeyyasatthaṃ paramiddhipattaṃ damesi yo ālavakampī yakkhaṃ.
234
234.
831舍弃身躯,焚烧欲念、爱着,破除烦恼纵横,成就了梵天界;
Dehābhinikkhanta hutāsanacci mālākulaṃ brahmabhavaṃ karitvā;
832破坏了邪见,长久追随清净见解,驯服了至高梵天,尊贵的圣人。
Bhetvāna diṭṭhiṃ sucirānubaddhaṃ damesi yo brahmavaraṃ munindo.
235
235.
834如锈蚀钩刺,流沙堆积,瘤疙瘩般下垂,似高楼之梁柱;
Accaṅkusaṃ dānasudhota gaṇḍaṃ nipātitaṭṭhālaka gopurādiṃ;
835疾走之路上,有恶霸如猛象般被制服,其残酷无情宛若毒蛇。
Dhāvantamagge dhanapālahatthiṃ damesi yo dāruṇamantakaṃ’va.
236
236.
837如人世间生猛赤手利爪之锋刃紧紧抓持;
Manussarattāruṇapāṇipādamukkhippa khaggaṃ anubandhamānaṃ;
838心肠极其恶毒难忍,能制服他者,犹如擒拿指环窃贼。
Mahādayo duppasahaṃ parehi damesi yo aṅgulimālacoraṃ.
237
237.
840胜过敌对众的法王,转动了功德法轮;
Yo dhammarājā vijitārisaṅgho pavattayanto varadhammacakkaṃ;
841正法之识如宝相,引导其众合一。
Saddhamma saññaṃ ratanākarañca ogāhayī saṃ parisaṃ samaggaṃ.
238
238.
843此正法即如来为广大贤士所见的主宰;
Tasseva saddhamma varādhipassatathāgatassa’ppaṭipuggalassa;
844无量智慧圆融,乃此大慈悲者的法体。
Anantañāṇassa visāradassa esā mahākāruṇikassa dhātu.
239
239.
846凭此真实,胜者的本质迅速生起,穿破天空的狭隘;
Anena saccena jinassa dhātu khippaṃ samāruyha nabhantarāḷaṃ;
847如甘露细流般滋润,消除众人的怀疑烦恼。
Sudhaṃsulekheva samujjalanti kaṅkhaṃ vinodetu mahājanassa.
240二百四十。
240.
849那一瞬间,胜者的牙本质冲向天空,光辉显现;
Tasmiṃ khaṇe sā jinadantadhātu nabhaṃ samuggamma pabhāsayantī;
850如同四方的药草星辰,令众生亲近消除疑虑。
Sabbā disā osadhitārakā’va janaṃ pasādesi vtiṇṇakaṅkhaṃ.
241二百四十一。
241.
852于是超越虚空界,在那边际,彼一尊贵长者驾临,降临于彼地;
Athotaritvā gaganaṅgaṇamhā sā matthake seṭṭhisutassa tassa;
853就如同立定于乳汁所浸润之处,彼压制了饥饿而饮食的众生。
Patiṭṭhahitvāna sudhābhisittagattaṃ’va taṃ pīṇayi bhattitinnaṃ.
242
242.
855彼时,见此奇异,诸禁行者就此议论称赞,那贤者之首领;
Dasvāna taṃ acchariyaṃ nigaṇṭhā iccabravuṃ paṇḍunarādhipaṃ taṃ;
856说:此尊贵长者之智慧与力量,不依赖任何根基,此神圣境界即为其特质。
Vijjābalaṃ seṭṭhisutassa etaṃ na dhātuyā deva ayampabhāvo.
243
243.
858这些话语非彼等所当言,国王随意说出有关善使者苏跋陀的事;
Nisamma tesaṃ vacanaṃ narindo iccabravī seṭṭhisutaṃ subhaddaṃ;
859如同这些话应当被驳斥一般,他以通达之秘显示神通能力。
Yathā ca ete abhisaddaheyyuṃ tathāvidhaṃ dassaya iddhimaññaṃ.
244二百四十四。
244.
861于是苏跋陀处于酷热中,被充满清凉香气和凉水的器具所熏浸;
Tato subhaddo tapanīyapatte sugandhisītodakapūritamhi;
862他增长了精进之根本,谨记应当行持的圣人行为。
Vaḍḍhesi dhātuṃ munipuṅgavassa anussaranto caritabbhutāni.
245二百四十五。
245.
864彼时,国王如狮子般在香气弥漫的绕行中进驻;
Sā rājahaṃ sī’va vidhāvamānā sugandhitoyamhi padakkhiṇena;
865在众人欢喜欢庆的情绪中,欢笑呼喊起伏不定。
Ummujjamānā ca nimujjamānā jane pamodassudhare akāsi.
246
246.
867于是,在掌中掌握箭头之内,放入箭簇扎牢;
Tato ca kāsuṃ visikhāyamajjhe katvā tahiṃ dhātumabhikkhipitvā;
868用泥土将其适当填塞,并用许多水源给梅花鹿等浇灌滋润。
Paṃsūhi sammā abhipūrayitvā bahūhi maddāpayi kuñjarehi.
247
247.
870离开大地,放下昏沉无明,内心净明如珠玉般闪耀;
Bhetvā mahiṃuṭṭhahi cakkamattaṃ virājamānaṃ maṇikaṇṇikāya;
871光明照耀似银色莲花,顶上披覆金黄色的叶片。
Pabhassaraṃ rūpiyakesarehi saroruhaṃ kañcanapattapāḷiṃ.
248二百四十八。
248.
873站立于淤泥之上,莲叶轻摇,细微波砂绵软如绢帛;
Patiṭṭhabhitvāna tahiṃ saroje mandānilāvattitareṇu jāle;
874如同世尊圣骨,在一瞬间被光辉遍照四方,明亮光芒显现。
Obhāsayanti’va disā pabhāhi diṭṭhā muhuttena jinassadhātu.
249二百四十九。
249.
876孩子们很快用草木装饰物,将积水的雨季布满鲜花;
Khipiṃsu vatthābharaṇāni maccā pavassayuṃ pupphamayañca vassaṃ;
877以击木声和整齐的敲击声使整个城市变得圆满。
Ukkuṭṭhisaddehi ca sadhukāranādehi puṇṇaṃ nagaraṃ akaṃsu.
250二百五十。
250.
879他们对渡河者施以欺骗,称那是王中之王,于是呈报说;
Te titthiyā taṃ abhivañcanaṃ’ti rājādhirājaṃ atha saññapetvā;
880用令人厌恶的污秽物,迅速用泥脚踩踏用具,将铁器掩盖于背后。
Jigucchanīye kuṇapādikehi khipiṃsu dhātuṃ parikhāya piṭṭhe.
251二百五十一。
251.
882当时,满布有五种不同水鸟群集于水面,水鸟众多如天鹅般游行其中;
Tasmiṃ khaṇe pañcavidhambujehisañchāditāhaṃsagaṇopabhuttā;
883犹如蜂蜜与甘露纯净而可爱,此水池如同莲花般绽放令人欢喜。
Madhubbatālī virutābhirāmā ahosi sā pokkharaṇī’va nandā.
252第二百五十二。
252.
885象王及犀牛犹如演奏团一般,马群亦发出嘶鸣声,宛如雷动;
Gajādhipā koññcaravaṃ raviṃsu kariṃsu hesāninadaṃ turaṅgā;
886蛙鸣响彻,其声宏亮,如同架设鼓和钹般有节奏,伴以多种响声。
Ukkuṭṭhinādaṃ akariṃsu maccā suvāditā dundubhiādayo’pi.
253第二百五十三。
253.
888那些凡夫在花园中随着歌唱者跳舞,即便有恐怖心的装饰也在其中;
Thomiṃsu maccā thutigītakehi nacciṃsu ottappavibhusanā’pi;
889他们像醉酒者一样,将布料披覆于头顶,却将手臂摆至头后,心神恍惚不定。
Vatthāni sīse bhamayiṃsu mattā bhujāni poṭhesumudaggacittā.
254二百五十四。
254.
891随着时节的烟尘和天气的变迁,天空好似因云层密布而阴沉;
Dhūpehi kālāgarusambhavehi ghanāvanaddhaṃ’va nabhaṃ ahosi;
892那时城中被种种火光照耀,好像满是布料装饰一般。
Samussitānekadhajāvalīhi puraṃ tadā vatthamayaṃ’va āsi.
255二百五十五。
255.
894诸众见彼同族长者受深思惟而欢喜,齐聚一处;
Disvā tamaccheramacintanīyaṃ āmoditāmaccagaṇā samaggā;
895(彼等)遂命其护卫,将彼贤者、国王之言辞告知;
Atthe niyojetu mupecca tassa vadiṃsu paṇḍussa narādhipassa.
256
256.
897有人见王如是拥有神通及尊者之神力;
Disvāna yo īdisakampi rāja iddhānubhāvaṃ munipuṅgavassa;
898即便仅施庄严供养,岂非足以使彼生慧?
Pasādamattampi kareyya noce kimatthiyā tassa bhaveyya paññā.
257
257.
900君主的品德中以令人心安者为最,正人正法即为使众生安住的道理。
Pasādanīyesu guṇesu rāja pasādanaṃ sādhujanassa dhammo;
901所有的莲花盛开,只为礼敬同处众人之王。
Pupphanti sabbe sayameva vande samuggate komudakānanāni.
258二百五十八。
258.
903言辞愚昧者,君主莫应舍失通向天道的正路,
Vācāya tesaṃ pana dummatīnaṃ mā saggamaggaṃ pajahittha rāja;
904如盲人般徒步游走,谁能走出正确方向,而不迷失呢?愚蒙者无疑走错根本之路。
Andhe gahetvā vicareyya ko hi anvesamāno supathaṃ amūḷho.
259二百五十九。
259.
906诸如那罗提婆、玛哈咖毕那、宾比萨拉、速陀多等诸王,皆具材德辉煌光明;
Narādhipā kappiṇa bimbisāra suddhodanādi api tejavantā;
907他们投依此法之王,恭敬供养,如饮甘露甘美无垢之法。
Taṃ dhammarājaṃ saraṇaṃ upecca piviṃsu dhammāmatamādarena.
260二百六十。
260.
909虽有千军万马之王,岁限终尽亦灭生死,圣王悉达多为此;
Sahassanetto tidasādhipo’pi khīṇāyuko khiṇabhavaṃ munindaṃ;
910投依清净无垢法,安住其中,观见法亦真切;
Upecca dhammaṃ vimalaṃ nisamma alattha āyuṃ api diṭṭhadhammo.
261二百六十一。
261.
912你当在此战胜五魔中,犹如诸天之上最大天王、法王。
Tuvampi tasmiṃ jitapañcamāre devātideve varadhammarāje;
913为了到达天上极乐,迅速使心安住,如国王般的王者。
Saggāpavaggādhigamāya khippaṃ cittaṃ pasādehi narādhirāja.
262二百六十二。
262.
915听闻他们的话语,国王如同买卖货物般在宝藏中,
Sutvānatesaṃ vacanaṃ narindo vikiṇṇakaḍkho ratanattayamhi;
916对大众说道:“带领军队者,忠实可依,正是舍弃城堡的勇士。”
Senāpatiṃ atthavaraṃ avoca pahaṭṭhabhāvo parisāya majjhe.
263二百六十三。
263.
918无法信受宝物的本质,这是断除生死的条件;
Asaddahāno ratanattayassa guṇe bhavacchedanakāraṇassa;
919长期漂泊难以获得安定之地,即使站立在原野上我亦感失落。
Cirāya dulladdhipathe caranto ṭhito sarajje api vañcitohaṃ.
264
264.
921由愚痴如同碾碎般摧毁正法,宛如寒霜浸入火焰中燃烧;
Mohena khajjopanakaṃ dhamesiṃ sītaddito dhumasikhe jalante;
922如渴望饮水却弃去江河之水,因懈怠而死于无明。
Pipāsito sindhujalaṃ pahāya piviṃ pamādena marīcitoyaṃ.
265
265.
924舍弃了长久的、不死的生命之物,迅速而不迟延地不再进食;
Pariccajitvā amataṃ cirāya jivatthiko tikkhavisaṃ akhādiṃ;
925离开了含笑花林,我负担着新生时般的巨蛇重负。
Vihāya’haṃ campakapupphadāmaṃ adhārayiṃ jattusu nāgabhāraṃ.
266二百六十六。
266.
927迅速前往近处,恭敬地礼敬得胜者圣牙;
Gantvāna khippaṃ parikhā samīpaṃ ārādhayitvā jinadantadhātuṃ;
928带来礼敬仪轨,我将在一切处做出能带来安乐的功德。
Ānehi pūjāvidhinā karissaṃ puññāni sabbattha sukhāvahāni.
267二百六十七。
267.
930前往敌军边境之近处,军帅已轰然倒下;
Gantvātatesoparikhāsamīpaṃ senādhinātho paramappatīto;
931近乎圣人之界,向贤者顶礼,践行王者之利业;
Dhātuṃ munindassa namassamāno ajjhesi rañño hitamā caranto
268二百六十八。
268.
933舍弃久远积存的邪见,归依善知识——世尊,王者;
Cirāgataṃ diṭṭhimalaṃ pahāya alattha saddhaṃ sugate narindo;
934抵达宫殿,增广他的财宝,在王的宝物中再添珍宝。
Pāsādamāgamma pasādamassa vaḍḍhehi rañño ratanattayamhi.
269二百六十九。
269.
936在此时刻,莲花盛开,花瓣绽放出金黄色的光辉;
Tasmiṃ khaṇe pokkharaṇī vicittā phullehi sovaṇṇasaroruhehi;
937装饰苍穹,天空显现出如同水晶池般清澈透明、鲜明崭新的景象。
Alaṅkarontī gaganaṃ ahosi mandākinīvābhinavāvatārā.
270二百七十。
270.
939如同众多天鹅聚集般,圣者之处成为莲花、莲花泉源的所在;
Haṃsaṅgaṇevātha munindadhātu sā paṅkajā paṅkajamokkamanti;
940以如同壶中莲花的光辉照耀一切,仿佛整个宝殿皆为其所辉映。
Kundāvadātāhi pabhāhi sabbaṃ khirodakucchiṃ’va puraṃ akāsi.
271二百七十一。
271.
942于是,他立足于清净莲花座上,面朝旗幡。
Tato surattañjalipaṅkajamhi patiṭṭhahitvāna camupatissa;
943由众多人民所见,他以伟大的功德成为称尊无上的人。
Sandissamānā mahatā janena mahapphalaṃ mānusakaṃ akattha.
272二百七十二。
272.
945听闻此已,此国王如同承受吩咐一般前往,
Sutvāna vuttantamimaṃ narindo pahaṭṭhabhāvopadasā’va gantvā;
946心怀端正,以双手合掌表达恭敬之意,清净庄严地说。
Saṃsūcayanto diguṇaṃ pasādaṃ suvimhitopañjalikoavoca.
273二百七十三。
273.
948贤人护持,以人为首的圣众集结于集会之地;
Vohāradakkhā manujā muninda saṅghaṭṭayitvā nikasopalamhi;
949他们从事最高纯净的法,如同过去圣德所行般。
Karontiagghaṃ varakañcanassa esohi dhammo caritopurāṇo.
274
274.
951宝石尚且由于矿石之质而产生熔融;
Maṇiṃ pasatthākarasambhavampi hutāsakammehabhīsaṅkharitvā;
952何况人类智慧所创的王冠,饰物无数,何其显赫。
Pāpentirājaññakirīṭakoṭiṃ vibhusanattaṃ vidunomanussā.
275
275.
954为了接受检查,诸尊者啊,这一切至今都是我所为;
Vīmaṃsanatthāya tavādhunāpi mayā kataṃ sabbamidaṃ muninda;
955请赐予我伟大的宽容,高明且迅速除去我的上等肢体的绊锁。
Āguṃ mahantaṃ khama bhuripañña khippaṃ mamālaṅkuru uttamaṅgaṃ.
276二百七十六。
276.
957那顶上宝石光辉普照,镶嵌于其冠冕内的牙齿坚固;
Patiṭṭhitā tassa tato kirīṭe maṇippabhā bhāsini dantadhātu;
958白如丝线般的连接,如同从爱生白色乳状液般不断流淌。
Amuñci raṃsī dhavalā pajāsu sinehajātā iva khīradhārā.
277二百七十七。
277.
960于是,护持佛陀圣体者在首上缠绕宝带,环绕城市而行;
So dantadhātuṃ sirasāvahanto padakkhiṇaṃtaṃnagaraṃ karitvā;
961用花香等庄严物恭敬地将其迎入城中。
Sampūjayanto kusumādikehi susajjitante puramāharittha.
278二百七十八。
278.
963在高洁洁白的垫褥与精美床榻上,放置明净的宝珠;
Samussitodārasitātapatte pallaṅkaseṭṭhe ratanujjalamhi;
964建立起圣胜佛陀之圣体,国王以宝珠等庄严而供养之。
Patiṭṭhapetvāna jinassa dhātuṃ pūjesi rājā ratanādikehi.
279二百七十九。
279.
966诸佛如是兴起,王者舍弃千万兵刃,依止佛法;
Buddhādivatthuttayameva rājā āpāṇakoṭiṃ saraṇaṃ upecca;
967弃绝残害,住于慈悲之中,崇敬以种种善德,供养一切众生。
Hitvā vihiṃsaṃ karuṇādhivāso ārādhayī sabbajanaṃ guṇehi.
280二百八十。
280.
969以各种宝珠光亮,犹如千百宝石光彩闪耀;
Kāresi nānāratanappabhāhi sahassaraṃsīṃ’va virocamānaṃ;
970国王依养民之实情,具正见之明,善护持国土。
Narādhipo bhattibharānurūpaṃ sucittitaṃ dhātunivesanampi.
281二百八十一。
281.
972汝于法藏中增益法宝,周遍诸城皆加庄严;
Vaḍḍhesi so dhātugharamhi dhātuṃ alaṅkaritvā sakalaṃ purampi;
973余者以敬礼仪胜者礼敬国土庄严财富;
Sesena pūjāvidhinā atitto pūjesi raṭṭhaṃ sadhanaṃ sabhoggaṃ.
282二百八十二。
282.
975启请隐王以礼敬相待,尊彼齐己以礼赞敬;
Āmantayitvā guhasīvarājaṃ sammānitaṃ attasamaṃ karitvā;
976布施等诸多善业功德,信心如资聚集如王;
Dānādikaṃ puññamanekarūpaṃ saddhādhano sañciṇirājaseṭṭho.
283二百八十三。
283.
978于是彼国王远离恶劣民众之接触,
Tato so bhupālo kumatijanasaṃsaggamanayaṃ,
979了断于正道上为诸善教所引导之光明易行之路;
Nirākatvā magge sugatavacanujjotasugame;
980行走正确,具四种清净功德,
Padhāvanto sammā saparahitasampatticaturo,
981守护世间利益而行,不为恶人之所惑乱。
Pasatthaṃ lokatthaṃ acari caritāvajjitajano.
982第三章。
Tatiyo paricchedo.
284
284.
984他守护世间、守护土地,遵行国王之法,
Carati dharaṇi pāle rājadhammesu tasmiṃ,
985萨摩四军领主,意如乳汁般甘美的国王;
Samaracaturaseno khīradhāro narindo;
986其自身臂力强大,游戏般痛快淋漓,非无援者;
Nijabhujabalalīlā’rātidappappamāthī,
987由财富产生,准备战斗,亲自参与冲锋;
Vibhavajanitamāno yuddhasajjo’bhigañchi.
285(二百八十五)
285.
989见到敌军旗帜,于是隐匿洞穴,设置阻截,
Karivaramatha disvā so guhādvārayātaṃ,
990除却畏惧,勇敢无惧,如同狮王般的王者;
Paṭibhayarahitatto sīharājā’va rājā;
991此人间国近处出身的国王,
Nijanagarasamīpāyātametaṃ narindaṃ,
992他以无量威力如大水猛流而破敌突击。
Amitabalamamahoghenottharantā’bhiyāyi.
286二百八十六。
286.
994扬起尘土重重,挥舞盾牌拿着矛的战士,
Uditabahaḷadhūlīpāḷiruddhantaḷikkho,
995在各式各样的战斗阵势中勇猛奋战,威吓四方;
Samadavividhayodhārāvasaṃrambhabhīme;
996驻扎于清凉翠绿的棕榈树下,细雨淋漓,严厉威严。
Nisitasarasatālīvassadhārākarāḷe,
997在激烈的大战中,蛙类持有尖锐的利爪相搏。
Ajini mahati yuddhe paṇḍuko khīradhāraṃ.
287
287.
999于是,作为国王中最尊贵者,集合兵力护卫国家,
Atha narapatiseṭṭho saṅgahetvāna raṭṭhaṃ,
1000将亲自的儿子作为重任,肩负起王位的负载;
Nija tanuja varasmiṃ rajjabhāraṃ nidhāya;
1001恭敬如来的教法,倾心依止,
Sugata dasana dhātuṃ sampaṭicchāpayitvā,
1002就像呵护山洞一般,守护并管理国家。
Pahiṇi ca guhasīvaṃ sakkaritvā saraṭṭhaṃ.
288二百八十八。
288.
1004苏毗罗摩瓦尼巴罗已生起止息,
Suviramavanīpālo saññamaṃ ajjhupeto,
1005为多种势力向乞求施舍者清除障碍;
Vividha vibhava dānāyācake tappayitvā;
1006于提陀萨城中商贾社会,以身命消逝,
Tidasapura samājaṃ dehabhedā payāto,
1007未曾见到善果报的轻易获得回转。
Kusala phalamanappaṃ patthitaṃ paccalattha.
289二百八十九。
289.
1009国王古哈悉沃为圣人持守正法,
Narapati guhasīvo taṃ munindassa dhātuṃ,
1010率使臣民奉迎至城,恭敬礼敬,
Sakapuramupanetvā sādhu sammānayanto;
1011引导众生行于正道,
Sugati gamana magge pāṇino yojayanto,
1012广行美善德业,守持恭敬庄严,安住其中。
Sucarita mabhirūpaṃ sañciṇanto vihāsi.
290二百九十。
290.
1014无量殊胜庄严,身躯洁净无染,
Agaṇitamahimassujje nirañño tanūjo,
1015以先年为期,实已具足信解之联系;
Purima vayasi yevāraddhasaddhābhiyogo;
1016王者具十种威德,尊敬那具尊任的躯体,
Dasabala tanudhātuṃ pūjituṃ tassa rañño,
1017这位优越之贵族,是被称为童贞者的王子。
Puravara mupāyāto dantanāmo kumāro.
291二百九十一。
291.
1019由优秀品德所生庄严,这位迦陵国的君主,
Guṇajanita pasādaṃ taṃ kaliṅgādhināthaṃ,
1020为集合一切美德之所,此王子令其成就;
Nikhila guṇa nivāso so kumāro karitvā;
1021成就各种殊胜殊法,修习善法得以圆满,
Vividha mahavidhānaṃ sādhusampādayanto,
1022恭敬顶礼那安隐清净的境土,心意由衷礼敬。
Avasi sugatadhātuṃ anvahaṃ vandamāno.
292二百九十二。
292.
1024曾为隐密夜鸟之家,栖息幽深林中,
Abhavi ca guhasīvassāvanīsassa dhitā,
1025有如嫩芽新叶之目,如同天鹅群交相扑翅;
Vikaca kuvalayakkhī haṃsakantābhiyātā;
1026面容胜莲花开,承载法义如金环重缀,
Vadana jita sarojā hāridhammillabhārā,
1027名为『具足饰物』的金项链。
Kucabharanamitaṅgi hema mālābhidhānā.
293二百九十三。
293.
1029此童子具有诸种圆满德性,恰与亲属之性相称,
Akhilaguṇanidhānaṃ bandhubhāvānurūpaṃ,
1030清净无染,出身高贵王族,知晓此童者;
Suvimalakulajātaṃ taṃ kumāraṃ viditvā;
1031国王幽室主亲自收养其女为女儿,
Narapati guhasīvo attano dhītaraṃ taṃ,
1032授以无量骄傲,视若己出之王子。
Adadi sabahumānaṃ rājaputtassa tassa.
294二百九十四。
294.
1034人主设置王子为国土守护的主管,
Manujapati kumāraṃ dhāturakkhādhikāre,
1035处处使之周全恰当,毫无疏漏;
Pacuraparijanaṃ taṃ sabbathā yojayitvā;
1036以千头牛、野牝牛及其同类牲畜供养,
Gava mahisa sahassādīhi sampīṇayitvā,
1037便在萨咖的威权辖境内安置了他。
Saka vibhava sarikkhe issaratte ṭhapesi.
295二百九十五。
295.
1039在战场上兵器交错,诸王如云般临如雷霆,
Samarabhuvi vinaṭṭhe khīradhāre narinde,
1040携带马来亚森林,并肩的少年王子;
Malayavanamupetā bhāgineyyā kumārā;
1041以强大的意志聚集雄力,收扬武器之势,
Pabala mati mahantaṃ saṃharitvā balaggaṃ,
1042迈向城邑,目的在于攻取坚固城墙。
Upapuramupagañchuṃ dhātuyā gaṇhanatthaṃ.
296
296.
1044于是诸王抵近城邑,立下营寨,
Atha nagarasamīpe te nivesaṃ karitvā,
1045彼等传授了这种辛辣严厉的教法,
Savaṇakaṭukametaṃ sāsanaṃ pesayiṃsu;
1046或迅速予以启示世尊真谛之法,
Sugatadasanadhātuṃ dehi vā khippamamhaṃ,
1047或如游玩戏耍,在荣华名利之中嬉戏。
Yasasirijananiṃ vā kīḷa saṅgāmakeḷiṃ.
297
297.
1049当时,护法天听闻此教法,
Sapadi dharaṇipālo sāsanaṃ taṃ suṇitvā,
1050即在暗中谆谆告诫那位王子。
Avadi rahasi vācaṃ rājaputtassa tassa;
1051若我身中无常法之见,
Nahi sati mama dehe dhātumaññassa dassaṃ,
1052即便我被杀,也不能对天帝有所胜过。
Ahamapi yadi jetuṃ neva te sakkuṇeyyaṃ.
298
298.
1054持有被称为神人的坚固牙齿,
Suranara namitaṃ taṃ dantadhātuṃ gahetvā,
1055掌握耀眼光辉,如狮子般征服锡兰岛;
Gahita dijavilāso sīhaḷaṃ yāhi dīpaṃ;
1056听闻慈爱的舅父如此教诲,
Iti vacanamudāraṃ mātulassātha sutvā,
1057彼达当达纳玛王子,如此说道。
Tamavaca guhasīvaṃ dantanāmo kumāro.
299
299.
1059汝与我,于僧伽罗国中,究竟谁是亲眷?
Tavaca mamaca ko vā sīhaḷe bandhubhūto,
1060又有谁虔诚供奉于胜者之莲花宝座?
Jinavaraṇasaroje bhattiyutto ca kovā;
1061于海岸彼岸,僧伽罗乃一小国,
Jalanīdhiparatīre sīhaḷaṃ khuddadesaṃ,
1062我当如何将如来之齿舍利运送出去?
Kathamahamatinessaṃ dantadhātuṃ jinassa.
300
300.
1064那为后嗣之子,名叫兔子者,
Tamavadi guhasīvo bhāgineyyaṃ kumāraṃ,
1065如大象之力坚固的门柱,矗立于锡兰岛上;
Dasabalatanudhātu saṇṭhitā sīhaḷasmiṃ;
1066此世尊之法,以断除生死恐惧而闻名,
Bhavabhayahatidakkho vattate satthudhammo,
1067比丘们已超越数数增长之路,得住于此。
Gaṇanapathamatītā bhikkhavo cāvasiṃsu.
301三百零一。
301.
1069他是我所喜爱的,是伟大的将军,
Mama ca piyasahāyo so mahāsena rājā,
1070以侍奉胜利者足迹之莲座为业;
Jinacaraṇasarojadvandasevābhiyutto;
1071即使水已触及,也勇敢护持他的本质,
Salilamapi ca phuṭṭhaṃ dhātuyā patthayanto,
1072展现出各种宝物所生的光辉。
Vividharatanajātaṃ pābhataṃ pesayittha.
302三百零二。
302.
1074人类之王常常显现智慧,
Pabhavati manujindo sabbadā buddhimā so,
1075应当供养世尊教法之根本,应予恭敬供奉;
Sugatadasanadhātuṃ pūjituṃ pūjaneyyaṃ;
1076此处已现于熟知所缘内相,荟集具足;
Paricitavisayamhā vippavutthaṃ bhavantaṃ,
1077诸种殊胜,更当虔诚摄受恭敬。
Vividhavibhavadānā sādhu saṅgaṇhituñca.
303
303.
1079如是敬礼自身女婿之后,
Nija duhitupatiṃ taṃ itthamārādhayitvā,
1080那罗毘多君王于是集结军众。
Narapati guhasīvo saṅgahetvāna senaṃ;
1081携带兵器进入战场的王子们一同,
Raṇadharaṇimupeto so kumārehi saddhiṃ,
1082正准备迎接临死之战。
Maraṇaparavasattaṃ ajjhagā yujjhamāno.
304
304.
1084随后,王子之子闻知此事,名为丹陀那,
Atha narapati putto dantanāmo suṇitvā,
1085觉察此声极其刺耳,如同姨母发怒时的呼喊;
Savaṇa kaṭukametaṃ mātulassappavattiṃ;
1086他抓牢闪烁的矛矛尖,紧握牙齿的坚固如同牙齿一样。
Gahita dijavilāso dantadhātuṃ gahetvā,
1087彼已迅速成就,如先前般迅速奔逸。
Turita turita bhūto so puramhā paḷāyi.
305三百零五。
305.
1089跨越森林,向南方彼处行进,
Sarabhasa mupagantvā dakkhiṇaṃ cātha desaṃ,
1090其本性稳固不动,具足神力如天众。
Avicalitasabhāvo iddhiyā devatānaṃ;
1091超越大河河流,直上满盈之地,
Nadimatimahatiṃ so uttaritvāna puṇṇaṃ,
1092在沙石之中燃尽十方之界。
Nidahi dasanadhātuṃ vālukārāsimajjhe.
306
306.
1094其次,他到一座城中去,进行周到搜寻,
Puna puramupagantvā taṃ gahītaññavesaṃ,
1095又带着妻子一同前往,很快抵达彼处;
Bhariyamapi gahetvā āgato tattha khippaṃ;
1096在那里,他将世尊教法的本质比作一堆沙石,
Sugatadasanadhātuṃ vālukāthupakucchiṃ,
1097放置安顿好,就如同放在石头建筑之内的石块一般。
Ṭhapitamupacaranto acchi gumbantarasmiṃ.
307
307.
1099长老疾行于天际之中,如同一阵清风,
Sapadi nabhasi thero gacchamāno paneko,
1100其形如由众多光线交织而成之沙石之堆;
Vividhakiraṇajālaṃ vālukārāsithūpā;
1101见其以自身为根本,坚不可摧、无所破坏,
Aviraḷitamudentaṃ dhātuyā tāya disvā,
1102敬礼已度彼世尊所归涅槃之境界。
Paṇami sugatadhātuṃ otaritvāna tattha.
308
308.
1104见如众生中最胜之圣者遭落下,犹如浪涛般崩溃,
Munisutamatha disvā jampatī te patītā,
1105他们详尽阐明了内出入门之法;
Nijagamanavidhānaṃ sabbamārocayiṃsu;
1106此法护持具十种力量,精密周全,
Dasabalatanujo so dhāturakkhā niyutto,
1107慈悲利益他人,专心不染,二者今此宣说。
Parahitaniratatto te ubho ajjhabhāsi.
309
309.
1109尔等莫法护持具十种力量之根本,犹如斯里兰卡,
Dasabalatanudhātuṃ sīhaḷaṃ netha tumhe,
1110无数肢体纷扰之苦,此法远离纷扰,清净安稳。
Agaṇita tanukhedā vītasārajjametaṃ;
1111又当行路之上,遭遇出生本然的阻碍,
Api ca gamanamagge jātamatte vighāte,
1112如战车夫善于断绝众多纷乱的系缚。
Saratha mamamanekopaddavacchedadakkhaṃ.
310三百一十。
310.
1114如是,依照世尊教诲,向众生讲述后,
Iti sugatananūjo jampatīnaṃ kathetvā,
1115复于是又依教法教示正法;
Puna’pi tadanurūpaṃ desayitvāna dhammaṃ;
1116再度引生新法,且严格斩断忧悲隐痛,
Puthutaramapanetvā sokasallañca gāḷhaṃ,
1117萨咖坐下之后,内心坚定,具有智慧。
Sakavasatimupeto antalikkhena dhīro.
311第三百一十一。
311.
1119居住于龙宫之中的,名为尼那迦,她是——
Bhujagabhavanavāsī ninnagāyātha tassā,
1120龙王大力,博学且聪慧的统治者;
Bhujagapati mahiddhi paṇḍuhārābhidhāno;
1121离开萨咖之城的要道,行走于外,
Sakapurapavaramhā nikkhamitvā caranto,
1122当时正向那个地方接近,因渴望而至。
Samupagami tadā taṃ ṭhānamicchāvasena.
312
312.
1124清净流水环绕的岩石塔岗,当它缓缓向前移动时,
Vimalapulinathūpā so samuggacchamānaṃ,
1125映照着璀璨美丽而色彩斑斓的光芒;
Sasiruciramarīcijjālamālokayitvā;
1126当它站立于岩石构成的圣者之地上,
Ṭhitamatha munidhātuṃ vālukārasigabbhe,
1127见者怀疑询问:这究竟是何物?凝神注视而未曾得知其真相。
Kimidamiti sakaṅkhaṃ pekkhamāno avedi.
313
313.
1129彼即时彼方自高傲者,在那里并未结成亲近关系,
Sapadi sabahumāno so asandissamāno,
1130含有宝石成分的琉璃器皿被吞噬,
Ratanamayakaraṇḍaṃ dhātuyuttaṃ gilitvā;
1131体态宽广巨大,佩戴珍宝首饰而耸立,
Vitataputhuladeho bhogamālāhi tuṅgaṃ,
1132头戴黄金宝冠之王卧于其旁。
Kaṇakasikharirājaṃ veṭhayitvā sayittha.
314
314.
1134欲趋近水藏之处的盐龟,
Salilanidhisamīpaṃ jampatī gantukāmā,
1135识得那被洪水淹没的蛟龙般坚硬的牙齿之根源;
Pulinatalagataṃ taṃ dantadhātuṃ adisvā;
1136观其因悲伤而生的泪水流淌;
Nayanasaliladhāraṃ sokajātaṃ kirantā,
1137忆念那最上乘的善逝世尊的出生;
Sugatasutavaraṃ taṃ taṅkhaṇe’nussariṃsu.
315三百一十五。
315.
1139然后深思那善逝之子,洞察其涵义,
Atha sugatasuto so cintitaṃ saṃviditvā,
1140通晓未来一切忧愁悲痛的种种形态;
Agami savidhamesaṃ sokadinānanānaṃ;
1141又如沙粒泥土之中所藏世尊遗骨,
Asuṇi ca jinadhātuṃ vālukārāsimajjhe,
1142虽含埋未曾目睹,然被珍珠蛇所敬奉。
Nīhitamapi adiṭṭhaṃ pūjitaṃ jampatīhi.
316三百一十六。
316.
1144又如修行者入定时,具神通天眼,
Sayitamatha yatīso dibbacakkhuppabhāvā,
1145见珍宝山林中,龙王自在其处;
Ratanagirinikuñje nāgarājaṃ apassi;
1146护法鸟类以身护持,令其安乐欢喜。
Vihagapatisarīraṃ māpayi tammuhutte,
1147以展开的宽广翼羽为翼,振翅飞翔于空中。
Vitataputhulapakkhena’ntaḷikkhaṃ thakentaṃ.
317三百一十七(数目)。
317.
1149越过深邃的水域,将这过程分为两段,
Jaladhimatigabhīraṃ taṃ dvidhā so karitvā,
1150以自身翼羽的强劲风力助推;
Pabalapavanavegena’ttano pakkhajena;
1151像猛烈的雷鸣巨响,激起震撼的声势,
Sarabhasa mahidhāvaṃ bhīmasaṃrambhayogā,
1152直抵如山基般起伏的蛇龙所在之处。
Abhigami bhujagindaṃ merupāde nipannaṃ.
318
318.
1154如同蛇类欲避避难之所,护身藏身,
Jahitabhujagaveso taṅkhaṇe so phaṇindo,
1155因恐惧而谨慎,舍弃享乐之境,聚敛自持;
Paṭibhayacakitatto saṃkhipitvāna bhoge;
1156众生纷纷前来,向其足下礼敬,
Sarabhasa mupagantvā tassa pāde namitvā,
1157以和悦谦逊之态对这位圣哲称赞道。
Vinayamadhuramitthaṃ taṃ munīsaṃ avoca.
319
319.
1159诸佛的出现,究竟是为一切众生利益而生,
Sakalajanahitatthaṃ eva jāyanti buddhā,
1160众生利益的究竟,乃是恭敬持有正法的本质。
Bhavati janahitatthaṃ dhātumattassa pūjā;
1161我亦曾以诚心敬礼佛的正法之本,
Ahamapi jinadhātuṃ pūjayitvā mahagghaṃ,
1162以期积聚善果,离绝恶趣不可得。
Kusalaphalamanappaṃ sañciṇissaṃ’ti gaṇhiṃ.
320第三百二十。
320.
1164次当说向人间诸真知觉者——圣者,
Atha manujagaṇānaṃ saccabodhārahānaṃ,
1165此处名为住处舍宅,指锡兰地。
Vasatibhavanamesā nīyyate sīhaḷaṃ taṃ;
1166称此为出家贤圣戒律的根本所在,因为其形体如故,
Munivaratanudhātuṃ tena dehīti vutto,
1167如同卧蛇之身变曲,形如腹中子宫。
Bhujagapati karaṇḍaṃ dhātugabbhaṃ adajji.
321(编号三百二十一)
321.
1169长老制伏了此鸟兽之身,
Vihagapatitanuṃ taṃ saṃharitvāna thero,
1170恐其为水之行者,乃由稻谷显现。
Jalacarasatabhīmā aṇṇavā uppatitvā;
1171如同对各种脉络细微辨别的箭头一般,
Sakalapathavicakke rajjalakkhiṃ’va dhātuṃ,
1172此法施予国王、王子及守护者。
Narapatitanujānaṃ jampatīnaṃ adāsi.
322三百二十二。
322.
1174如此,在极多火焰般炙烈燃烧之时,
Iti katabahukāre saṃyaminde payāte,
1175以专注之力揭示善知识所宣说的法义;
Sugatadasanadhātuṃ muddhanā ubbahantā;
1176与广大森林诸天等伴随,依止正道而行。
Mahati vipinadevādīhi magge payutte,
1177然后他们以各种广泛方法离去。
Vividhamahavidhāne te tato nikkhamiṃsu.
323
323.
1179仁慈、清香、廉洁,没有荆棘等障碍,
Mudusurabhīsamīro kaṇṭakādivyapeto,
1180清净如波浪涌流的河流般,处处皆是正道;
Vimalapulinahārī āsī sabbattha maggo;
1181他们到达之处,显现如同牙齿般坚固的根基,
Ayanamupagate te dantadhātuppabhāvā,
1182那些居住于终极之城的人们,给予了他们礼敬与崇敬。
Nigamanagaravāsī sādhu sammānayiṃsu.
324三百二十四。
324.
1184用鲜花、香料、碎叶和践踏过的手,恒常持用,
Kusumasurabhicuṇṇākiṇṇahatthāhi niccā,
1185喜欢美味随从着,神祇乃居于森林中;
Sakutukamanuyātā kānane devatāhī;
1186摧毁坚固的障碍,折服难行之路,
Acalagahaṇaduggaṃ khepayitvāna maggaṃ,
1187你们这些未得解脱者,来到那边境的奡逐城。
Agamumaturitā te paṭṭanaṃ tāmalittiṃ.
325三百二十五。
325.
1189坚固不动的脚步,像牢固的井口,
Acalapadarabaddhaṃ suṭṭhitodārakūpaṃ,
1190展开宽广的形状,兼具右旋与左旋的特质;
Uditaputhulakāraṃ dakkhanīyāmakañca;
1191如同晚间修饰美丽的行路者,众多新船,
Sayamabhimatalaṅkāgāminiṃ nāvamete,
1192商人们同时看见其高耸巍峨。
Sapadi samuparūḷhaṃ addasuṃ vāṇijehi.
326三百二十六。
326.
1194随后,当地的诸国王欲前往锡兰,
Atha dijapavarā te sīhaḷaṃ gantumicchaṃ,
1195诸水兽前来集聚,教导船夫注意安全;
Sarabhasa mupagantvā nāvikassāvadiṃsu;
1196他用悦耳动听的话语,善巧称赞船众,
Sutisukhavacasā so sādhuvuttena cesaṃ,
1197使得众人欢喜心悦,帮助他们登上船只。
Pamuditahadayo te nāvamāropayittha.
327
327.
1199他拿着水中宝藏,从如山如海的水域,
Jalanidhimabhirūḷhesvesu ādāya dhātuṃ,
1200到达波浪起伏的地方,心意平静,欣赏滚滚波涛。
Samabhavumupasannā lolakallolamālā;
1201和顺芳香的微风,或是北方疾风,
Samasurabhimanuñño uttaro vāyi vāto,
1202清净光明的美丽无处不在,诸方亦然。
Vimalarucirasobhā sabbathā’suṃ disā’pi.
328
328.
1204在天空碧蓝光辉之时,如同戏弄者的船只,
Nabhasi asitasobhe venateyyo’va nāvā,
1205常以猛烈疾风的气势不停前行;
Pabalapavanavegā sattataṃ dhāvamānā;
1206因其目所及之境,超越了海岸与山川等界限,
Nayanavisayabhāvātītatīrācalādiṃ,
1207沉入水中,浸染着满是泡沫和花朵的水面。
Pavisi jaladhimajjhaṃ pheṇapupphābhikiṇṇaṃ.
329三百二十九。
329.
1209于是大海翻腾,掀起可怖的风浪,
Atha abhavi samuddo bhīmasaṃvaṭṭavātā,
1210犹如恐怖峰峦般蜿蜒错落,波浪相束紧密,
Bhīhatasikharikūṭākāravīcippabandho;
1211发出雷鸣般的巨响,声势浩大猛烈,怒吼如同震天裂地,
Savanabhiduraghorārāvarundhantalikkho,
1212惊恐万状,人类为之惧怕,遍布所有的苦恼。
Bhayacakitamanussakkandito sabbarattiṃ.
330三百三十。
330.
1214如旭日初升,映现新鲜的明亮水面,
Udayasikharisīsaṃ nūtanādiccabimbe,
1215彼时便已临近夜晚的消逝;
Upagatavati tassā rattiyā accayamhi;
1216水中涟漪绵延,水波连绵起伏,
Salilanidhijalaṃ taṃ santakallolamālaṃ,
1217如同精致璀璨的白玉,连珠成串般闪耀。
Asitamaṇivicittaṃ koṭṭimaṃ’vāvabhāsi.
331三百三十一。
331.
1219其次,一些剧烈吐气的那伽,
Atha vitataphaṇālī bhiṃsanā keci nāgā,
1220一些具备芬芳花香象牙般美丽的神通天人;
Surabhikusumahatthā keci dibbattabhāvā;
1221一些于优美明亮的灯光上停留,
Ruciramaṇipadīpe keci sandhārayantā,
1222还有一些以自身口中吹奏着莲花鞭笛。
Nijasirasi karontā keci kaṇḍuppalānī.
332
332.
1224许多蛙类聚集在开放的叶片群中,
Phuṭakumudakalāpe jattuneke vahantā,
1225有些像是由金刚石碎屑紧密凝结组合而成者;
Kaṇakakalasamālā ukkhipattā ca keci;
1226有些唯独依风吹动而颤动摇曳,
Pavanacalitaketuggāhakā keci eke,
1227其形色鲜亮如黄金,身饰朱红缨带之手臂;
Rucira kaṇaka cuṇṇāpuṇṇacaṅgoṭahatthā.
333三百三十三,
333.
1229其中有些舞姿轻盈妍丽,
Salaḷitaramaṇiyaṃ keci naccaṃ karontā,
1230又如正唱着悦耳甜美歌谣者。
Salayamadhuragītaṃ gāyamānā’va keci;
1231正如有人在第四个仓库中收取粮食一样,
Pacuraturiyabhaṇḍe āhanantā’va eke,
1232有些人起身用供养贤者戒律的心而礼敬该戒律。
Munivaratanudhātuṃ pūjituṃ uṭṭhahiṃsu.
334三百三十四。
334.
1234那位王女姿容秀美,满口妙言,
Rucirakacakalāpā rājakaññāya tassā,
1235随护缠树的贤者语录,记录在成文的贝叶上;
Munivaradasanaṃ taṃ niggatevindulekhā;
1236那排立的银柱紧靠其旁,释放了绳索。
Ujurajatasalākā sannibhe muñci raṃsī.
335
335.
1238观察诸元素时体证无量殊胜感受,
Atulitamanubhāvaṃ dhātuyā pekkhataṃ taṃ,
1239如同眼见珍珠宝石而心生欢喜;
Pamuditahadayānaṃ taṅkhaṇe pannagānaṃ;
1240听闻善言妙语时心怀欢悦喜乐,
Paṭiravaharitānaṃ sādhuvādādikānaṃ,
1241如同无际天空广大而遍满开敷。
Gaganamapariyantaṃ’vāsi vitthāritānaṃ.
336
336.
1243进入了涅槃之境,这国土净洁无垢,犹如莲华白净,
Pavisi sugata dāṭhādhātu sā moḷigabbhaṃ,
1244又从高空云端逐渐降落于此;
Puna gaganatalamhā otaritvāna tassā;
1245持着降雨的云层如护盖,阻挡无间的波浪,
Phaṇadharanivahā te taṃ tariṃ vārayitvā,
1246广大仁慈庄严,自若于七日七夜的光明之中。
Mahamakarumudāraṃ sattarattindivaṃhi.
337
337.
1248宛如天空中稳固不动的宫殿,漂浮于空中之舟,
Acalamiva vimānaṃ antalikkhamhi nāvaṃ,
1249因为见到这无所依止的恶鬼正处于半夜之中,
Gativirahitamamhorāsimajjhamhi disvā;
1250诸猛虎心中生起恐惧,全部聚集而来,
Bhayavilulitacittā jampatī te samaggā,
1251用尽十倍之力攻击这拥有神通的恶鬼。
Dasabalatanujaṃ taṃ iddhimantaṃ sariṃsu.
338三百三十八。
338.
1253此时,圣者儿子晓知他们的心意,
Sapadi munisuto so cittamesaṃ viditvā,
1254轻巧如云中水滴般,飞速抵近他们。
Nabhasi jaladharālī maddamāno’bhigantvā;
1255弃置鸟巢主身体,献上宏大之物,
Vihagapatisarīraṃ māpayitvā mahantaṃ,
1256惊惧的毒蛇迅速吐露言语。
Bhayacakitabhujaṅge te paḷāpesi khippaṃ.
339三百三十九。
339.
1258佛陀听闻后,在战胜由毒蛇生起的恐惧后离去,
Itthaṃ buddhisute bhujaṅgajanitaṃ bhītiṃ sametvā gate,
1259那船被风吹动,旗帜高扬,波浪连绵,
Sā nāvā pavanā pakampitadhajā tuṅgaṃ taraṅgāvaliṃ;
1260以迅疾的航速破浪前行,仿佛新生的云层列队聚集。
Bhīndantī gativegasā puthutaraṃ meghāvalīsannibhaṃ,
1261从兰卡城外迅速前往,是为长老那成就所致。
Laṅkāpaṭṭanamotarittha sahasā therassa tassiddhiyā.
1262第四章。
Catuttho paricchedo.
340三百四十。
340.
1264在席卷九重天时,
Saṃvaccharamhi navamamhi mahādisena,
1265是儿子吉提斯里-墨伽纳拉王主掌时;
Puttassa kittisirimeghanarādhipassa;
1266他们即如此离开城外,
Te jampatī tamatha paṭṭanamotaritvā,
1267在祠堂里安住,心生欢喜。
Devālaye paṭivasiṃsu manobhirāme.
341三百四十一。
341.
1269那时,尊贵的婆罗门旅人坐下,
Disvāna te dvijavaro pathike nisāyaṃ,
1270以甘甜的点心和饮料供养自己;
Santappayittha madhurāsanapānakehi;
1271夜晚将尽,他指示通往阿奴拉德普拉城的道路,
Rattikkhaye ca anurādhapurassa maggaṃ,
1272并且描述起路旁的树荫所在。
Chāyāpatīnamatha so abhivedayittha.
342三百四十二。
342.
1274取得尊贵的诸法宝藏,属于胜利者,
Ādāya te dasanadhātuvaraṃ jinassa,
1275受到婆罗门中高贵者的礼敬,此后由他们设立,
Sammānitā dvijavarena’tha paṭṭanamhā;
1276离开后,超越了遥远之路途,
Nikkhamma dūrataramaggamatikkamitvā,
1277来到帕德瓦拉村,进入阿努拉诃城内。
Padvāragāmamanurādhapurassa’gañchuṃ.
343三百四十三。
343.
1279那位心怀聪慧的尊贵人王,经过深思熟虑,
Yaṃ dhammikaṃ naravaraṃ abhitakkayitvā,
1280他们来到尸罗园的此地;
Jāyāpatī visayametamupāgamiṃsu;
1281听闻因大瘟疫而起的事,
Taṃ vyādhinā samuditena mahādisena,
1282听说到瘟疫流行、持续长久,像瘟鬼一般的灾祸。
Laṅkissaraṃsucirakālakataṃ suṇiṃsu.
344
344.
1284他们如同被哀伤团团困绕的山巅,
Sokena te sikharineva samuggatena,
1285当下高举头颅,愚昧地放声哭泣哭喊。
Ajjhotthaṭā bahutaraṃ vilapīṃsu muḷhā;
1286其身业为彼等所迷惑,心昏暗无明,
Kāyiṃsu tesamatha mucchitamānasānaṃ,
1287四方诸处俱包罗于浓密黑暗之中,
Sabbā disā ca vidisā ca ghanandhakārā
345(段落编号三百四十五)
345.
1289闻说声名如云聚之尊者,
Sutvāna kittisirimeghanarādhipassa,
1290其威严王者犹持宝剑护卫,
Rajjeṭhitassa ratanattayamāmakattaṃ;
1291如同火焰已息之大炎,渐渐平息。
Vassena nibbutamahādahanā’va kacchā,
1292他们的性情相同,俱已断除忧伤与酷热。
Te jampatī samabhavuṃ hatasokatāpā.
346三百四十六。
346.
1294听闻于名为云山大寺,
Sutvāna meghagirināmamahāvihāre,
1295某比丘为某国王所爱,
Bhikkhussa kassaci narādhipavallabhattaṃ;
1296其侍者悉皆前来,
Tassa’ntikaṃ samupagamma katātitheyyā,
1297二者同到,叙说生死流转。
Dhātuppavattimavadiṃsu ubho samecca.
347
347.
1299听闻尊者圣者开示兴起,
Sutvāna so munivaro dasanappavattiṃ,
1300如同蛇螯般锐利锋利恰如其分;
Haṭṭho yathāmatarasena’hisittagatto;
1301同舍中众人为披缁衣而集,
Gehe sake sapadi paṭṭavitānakehi,
1302增长这净法种,庄严无垢光明具足。
Vaḍḍhesi dhātumamalaṃ samalaṅkatamhi.
348
348.
1304及此诸父母各别不同的事,
Tesañca jānipatikānamubhinnameso,
1305已成集结、根本、深入,依其所愿;
Katvāna saṅgahamuḷārataraṃ yathicchaṃ;
1306此所说已宣达了,正当陈述,宜当诵读,
Vuttantametamabhivedayituṃ pasatthaṃ,
1307对斯里兰卡统治者悉以各种方式呈献比丘。
Laṅkādhipassa savidhaṃ pahiṇittha bhikkhuṃ.
349
349.
1309国王于夏季时与诸美色共处,
Rājā vasantasamaye saha kāminīhi,
1310生活于园林,享受其乐;
Uyyānakeḷisukha mekadine’nubhonto;
1311当他前来时,即使远离也前来此处,
Āgacchamānamatha tattha sudurato’ca,
1312看到那位比丘面容清朗,色泽安详。
Taṃ vippasannamukhavaṇṇamapassi bhikkhuṃ.
350三百五十。
350.
1314他掌握自制,走近那国王,
So saṃyami samupagamma narādhipaṃ taṃ,
1315心中欢喜地宣说已听闻的教法。
Vuttantametamabhivedayi tuṭṭhacitto;
1316听闻那极为痛苦的重担承载者,
Sutvāna taṃ paramapītibharaṃ vahanto,
1317如同具足智慧光明宝石一般王者出现。
Sampattacakkaratano’va ahosi rājā.
351
351.
1319那位无障碍的贵族,胜利之牙的本源,
Laṅkissaro dvijavarā jinadantadhātu,
1320因骄傲而心生大患,二者一同烦恼;
Mādāya jānipatayo ubhaye samecca;
1321他们本应早日离开此世,离开此兰卡岛。
Essanti laṅkamacirena itīritaṃ taṃ,
1322彼亦认为相师之言确实不虚。
Nemittikassa vacanañca tathaṃ amaññi.
352
352.
1324然后国王与广大僧团一同,
Rājā tato mahatiyā parisāya saddhiṃ,
1325从皇城北方的城外郊区,
Tassānurādhanagarassa puruttarāya;
1326一同期望前往云山清凉别院,
Āsāya taṃ sapadi meghagiriṃ vihāraṃ,
1327他坚信信服,以脚步安稳、心意清净到达。
Saddho agañchi padasā’va pasannacitto.
353
353.
1329见已当知此乃善逝之领域可得,
Disvā tato sugatadhātumalabbhaneyyaṃ,
1330与安那达及杰苏同等之伞盖;
Ānandajassunivahehi ca tārahāraṃ;
1331以其所洒誓愿庄重庄严,
Siñcaṃ vidhāya paṇidhiṃ bahumānapubbaṃ,
1332心念此为鸡皮疙瘩;
Romañcakañcukadharo iti cintayittha.
354
354.
1334我身虽多形体浑浊不净,
So’haṃ anekaratanujjalamoḷidhāriṃ,
1335究竟堪敬若遇极恶之行,
Pūjeyyamajja yadi duccajamuttamaṅgaṃ;
1336于众生唯一依止如来者,
Lokattayekasaraṇassa tathāgatassa,
1337莫以此身为根本而轻慢。
No dhātuyā mahamanucchavikaṃ kareyyaṃ.
355第三百五十五。
355.
1339此为广大宝藏殊胜之修道,充满供养。
Etaṃ pahūtaratanaṃ sadhanaṃ sabhoggaṃ,
1340谓对土地房舍等一切物施以恭敬礼敬;
Sampūjayaṃ api dharāvalayaṃ asesaṃ;
1341心念『我为此等施行供养』,
Pūjaṃ karomi tadanucchavikaṃ ahaṃ’ti,
1342但思有谁于诸世界中能出无明?
Cinteyya kohi bhuvanesu amūḷhatitto.
356
356.
1344此为兰卡国王赏赐于我之不小财产,
Laṅkādhipaccamidamappataraṃ mamāsi,
1345佛陀以多种功德庄严,量无遗缺。
Buddho guṇehi vividhehi pamāṇa suñño;
1346『我』者,于三界中具足周遍的威力,乃三界之主。
So’haṃ parittavibhavo tibhavekanāthaṃ,
1347彼此此等十种威力,我将如何能够消减?
Taṃ tādisaṃ dasabalaṃ kathamaccayissaṃ.
357〖注:此为序号,略〗
357.
1349如是,他反复细思此事,
Itthaṃ punappuna tadeva vicintayanto,
1350即便带着顽固意念,仍居于无明的状态;
Āpajji so dhitiyuto’pi visaññibhāvaṃ;
1351虽暂时被风般的幻念所激荡,仍保持着生存。
Saṃvījito sapadi cāmaramārutena,
1352由微薄的侍从者所举起的见解。
Khinnena sevakajanena alattha saññaṃ.
358三百五十八。
358.
1354即使以种子或根茎施加,
Thokampi bījamatha vā abhiropayantā,
1355智慧最高者亦若浑浊之水;
Medhāvino mahatiyā’pi masundharāya;
1356时间久远,你的花果等,
Kālena patta tava pupphaphaladikāni,
1357会见到成熟成熟的多时乃至未熟的果实。
Vindanti patthitaphalāni anappakāni.
359三百五十九。
359.
1359如是以各种殊胜功德广大无量,
Evaṃ guṇehi vividhehi’pi appameyya,
1360在法的宝海中,作了广大无边的供养;
Dhammissaramhi mahamappatarampi katvā;
1361因时节流转及变化显著,
Kālaccayena pariṇāma visesarammaṃ,
1362必能获得天界的福乐和解脱的快乐。
Saggāpavaggasukhamappaṭimaṃ labhissaṃ.
360三百六十。
360.
1364如此思惟,除去烦恼的喜悦,
Itthaṃ vicintiya pamodabharātireka,
1365圆满如月光洒落的森林口处,国王,
Sampuṇṇacandimasarikkhamukho narindo;
1366他是通达一切的观察法门十种根本者,
Sabbaññuno dasanadhātuvarassa tassa,
1367为此向整个锡兰岛恭敬礼赞。
Pūjesi sabbamapi sīhaḷadīpametaṃ.
361三百六十一。
361.
1369比丘们也赞礼三藏、诵说本生经及其余,
Bhikkhū’pi tepiṭaka jātakabhāṇakādi,
1370由智慧开始的是善法,即使富于聪慧的人;
Takkagamādi kusalā api buddhimanto;
1371即便是各自依止一处的居士同伴,
Vatthuttayekasaraṇā api poravaggā,
1372此刻仍满怀好奇聚合在那里。
Kotuhalā sapadi sannipatiṃsu tattha.
362三百六十二。
362.
1374国王随后进入广大臣民的集会,
Rājā tato mahatiya parisāya majjhe,
1375他说:『贤哲确是一位意志坚定、言语简明的圣人。』
Iccabruvī munivaro hi susukkadāṭho;
1376假如把达达迦王比作能驱病的妙药,
Dāṭhā jinassa yadi osadhitārakā’va,
1377那么这污浊不清的光辉又有什么价值呢?
Setā bhaveyya kimayaṃ malināvabhāsā.
363三百六十三。
363.
1379在那个时刻,天上诸神的领域上,
Tasmiṃ khaṇe dasanadhātu munissarassa,
1380像展翅的两只王天鹅,
Pakkhe pasāriya duve viya rājahaṃsī;
1381传来广阔的声音,在空中回荡,
Vitthāritaṃ’suni vahā gaganaṅganamhi,
1382以旋转的灵巧快速流畅,仅片刻时间。
Āvaṭṭato chavi javena muhuttamattaṃ.
364三百六十四。
364.
1384移置禅坐之地,先令之地凉爽,得以宁静。
Paccagghamattharaṇakaṃ sitamattharitvā,
1385于祇园比丘座中安置世尊。
Bhaddāsanamhi vinidhāya munindadhātuṃ;
1386以众多花朵装饰此地,王亲自将其铺设。
Taṃ jātipupphanikarena thakesi rājā,
1387雨季终结,如同云聚山顶般广大齐备。
Vassaccayambudharakūṭasamappabhena.
365三百六十五。
365.
1389首先快速地,上升至山巅的智者大德,
Uggamma khippamatha dhātu munissarassa,
1390在那满布鲜花露珠之巅而立;
Sā puppharāsisikharamhi patiṭṭhahitvā;
1391以洁白如牛乳的须毛鲜明显现,
Raṃsīhi duddhadhavalehi virocamānā,
1392用不眨眼的眼睛注视着所当观照之境。
Sampassataṃ animise nayane akāsi.
366三百六十六。
366.
1394于此界域所安立境界诸法,
Taṃ dhātumāsanagatamhi patiṭṭhapetvā,
1395如牛乳、粟米、石榴之类,亦在其中;
Khīrodaeṇepaṭalappaṭime dukuḷe;
1396以百层茅盖遮覆广大穹庐,
Chādesi sāṭakasatehi mahārahehi,
1397其欲反复审察之心尤为强烈。
Bhiyyo’pi so upaparikkhitukāmatāya.
367三百六十七。
367.
1399时值沉重暴雨,骤然砸裂众多木结构。
Abbhuggatā sapadi vatthasatāni bhetvā,
1400如同灯芯掌握于灯心托内的明月般,
Setambudodaraviniggatacandimā’va;
1401她停住,向上方发出光辉,
Ṭhatvāna sā upari tesamabhāsayittha,
1402用无数的灯芯清晰地照亮四面八方。
Raṃsīhi kundavisadehi disā samantā
368
368.
1404于此刻,大地与众多山岳
Tasmiṃ khaṇe vasumatī saha bhūdharehi,
1405犹如感得善言,皆齐声响彻。
Gajjittha sādhuvacanaṃ’va samuggirantī;
1406此如同非真实之物,犹能洞察观察者,
Taṃ abbhūtaṃ viya samekkhitumamburāsi,
1407彼者不动如常,恒如浪涛之力焉。
So niccalo abhavi santataraṅgabāhu.
369
369.
1409犹如受狂风震动而摇曳摇摆之嫩枝,
Mattebhakampitasupupaphitasālato’va,
1410即使天上花朵亦随风飘散,
Bhassiṃsu dibbakusumāni’pi antaḷikkhā;
1411在人群中进行四方舞蹈,令人惊异焉,
Naccesu cāturiyayamacchariyaṃ janassa,
1412他们在天空中观照,也有天女美丽生辉。
Sandassayiṃsu gagane surasundarī’pi.
370三百七十。
370.
1414因喜悦恣意故,层层波浪辉映悦目,
Ānandasañjanitatāraravābhirāmaṃ,
1415还有不知疲倦的歌手高声歌唱;
Gāyiṃsu gītamamatāsanagāyakā’pi;
1416他们放声吹奏神圣的天音乐器,
Muñciṃsu dibbaturiyāni’pi vāditāni,
1417发出深远高昂甘美而加倍的响声。
Gambhīramuccamadhuraṃ dviguṇaṃ ninādaṃ.
371三百七十一。
371.
1419如以细绳相连般缠绕的湿润绳索,
Saṃsibbitaṃ rajatarajjusatānukārī,
1420似乎在流水般的大海中悬垂感受其重,
Dhārāsatehi vasudhambaramambudena;
1421普照四方,犹如广阔海洋波涛汹涌奔流,
Sabbā disā jaladakuṭamahagaghiyesu,
1422显示那绳索上光辉闪烁,如若灯火明亮照耀。
Dittācirajjutipadīpasatāvabhāsā.
372三百七十二。
372.
1424骤降的凉风吹过山谷树林,
Ādhuyamāna malayāvala kānananto,
1425缓缓飘落的是从花朵间采集的花蜜;
Samathulla pupphaja parāgaharābhihāri;
1426那些滴落的露珠宛如调和声乐的拨弦琴弦,
Sedoda bindugaṇa saṃharaṇappavīṇo,
1427轻轻地洒落,带着清凉与芳香。
Mandaṃ avāsi sisiro api gandhavāho.
373
373.
1429国王凝察那位将军安静肃立的身影,
Rājā tamabbhutamavekkhiya pāṭihīraṃ,
1430广传于世间且多为人所不善见闻之事,
Lokussavaṃ bahutarañca adiṭṭhapubbaṃ;
1431具有持久恒常功德的双重护持及极大的欢喜,
Cipphāritakkhiyugalo paramappamodā,
1432以至礼敬于宝物等至高事物。
Pūjaṃ karittha mahatiṃ ratanādikehi.
374三百七十四。
374.
1434彼自以所住分界之头颅为根本,
So dhātumattasirasā’tha samubbahanto,
1435安立于严密的寒热防护之中;
Ṭhatvā samussita sitātapavāraṇamhi;
1436心意所向,车乘极佳,配有白辕,
Cittatthare rathavare sitavājiyutte,
1437观察于具有吉祥标志、宝库所在之城。
Lakkhinidhānanurādhapuraṃ pavekkhi.
375三百七十五。
375.
1439天帝宫殿,同样装饰华美,
Devinda mandira same samalaṅkatamhi,
1440国王在宫中,感受无与伦比的威严;
Rājā sakamhi bhavane atulānubhāvo;
1441王座上,布满了一群幼狮犊。
Sīhāsane paṭika kojava santhatamhi,
1442圣者安置了宝石于银盘之上。
Dhātuṃ ṭhapesi munino sasitātapatte.
376〖编号三七六〗
376.
1444地主于地底为宝石建立宽广之宫殿,
Anto’va bhumipati dhātugharaṃ mahagghaṃ,
1445完成后安置了宝石,圣者便到彼处;
Katvāna tattha vinidhāya munindadhātuṃ;
1446以多种方式恭敬礼供,
Sampūjayittha vividhehi upāyanehi,
1447昼夜三时,期愿安乐无碍。
Rattīndivaṃ tidivamokkha sukhābhikaṅkhī.
377
377.
1449他们以知慧具足的君主身份,
Tesañca jānipatikānamubhinnameva,
1450满足于诸多宝石、饰物等;
Tuṭṭho bahūni ratanābharaṇādikāni;
1451来自迦末城伊萨拉族中,作为居住之处,
Gāmeca issarakuleka nīvāsabhute,
1452慷慨布施,成立了收集组织。
Datvāna saṅgahamakāsi tisīhaḷindo.
378
378.
1454聚合之地、聚落、城市及其居民,
Saṅgamma jānapada negama nāgarādī,
1455怀着渴望,观达安住于安乐之处者;
Ukkaṇṭhitā sugatadhātumapassamānā;
1456行于超世间之事,勇猛坚定,
Lokuttamassa caritāni abhitthavantā,
1457在大地之主近旁而高声宣说;
Ugghosayiṃsu dharaṇīpatisannidhāni;
1458为正法之光,利益整个世间,
Dhammissaro sakalalokahitāya loke,
1459众生皆因其而生起,行诸世间利益之法。
Jāyittha sabbajanatāhitamācarittha;
1460此为广泛大众利益而展开的根本法界,
Vitthāritā bahujanassa hitāya dhātu,
1461我亦愿意崇敬此法界。
Icchāma dhātumabhipūjayituṃ mayampi.
380三百八十。
380.
1463彼比丘僧团为诸王所集,
So sannipātiya mahīpati bhikkhusaṅgha,
1464居于魔宫,阿努罗陀之城之前境;
Mārāmavāsimanurādhapuropakaṇṭhe;
1465当以心意向导师法界表白敬礼。
Ajjhāsayaṃ tamabhivedayi satthudhātu,
1466聚集供养众多人民。
Pūjāya sannipatitassa mahājanassa.
381三百八十一。
381.
1468当时长老在广大比丘众中,少数几人,
Thero tahiṃ mahati bhikkhugaṇe paneko,
1469以智慧力量不等,具足慈悲的住处;
Medhābalena asamo karuṇādhivāso;
1470如此,这位三吠舍族的贤士,
Evaṃ tisīhaḷapatissa mahāmatissa,
1471向世俗行者四众宣说。
Lokatthacāracaturassa nivedayittha.
382三百八十二。
382.
1473若有人行事,意在于令众生得生存之利益,
Yo ācareyya anujīvijanassa atthaṃ,
1474此人在世间,所作果报乃为广大广泛之本性;
Eso bhave’nucarito mahataṃ sabhāvo;
1475于此时节,有如境界中自居者,将身外一切舍弃,
Dhātuṃ vasantasamaye bahi nīharitvā,
1476以此展现诸众生所归向之功德。
Dassehi puññamabhipatthayataṃ janānaṃ.
383三百八十三。
383.
1478闻言欢喜而宁静地称赞妙语,
Sutvāna saṃyamivarassa subhāsitāni,
1479这时,人中上贤再次询问比丘僧团;
Pucchittha so naravaro puna bhikkhusaṅghaṃ;
1480这位大德以合十礼敬敬拜圣法,
Dhātuṃ namassitumanena mahājanena,
1481谓言:此处何处乃最宜居之地乎?
Ṭhānaṃ kimettha ramaṇīyataraṃ siyā’ti.
384三百八十四。
384.
1483尔时,具足众德者诸比丘皆聚于僧团,
Sabbe’pi te atha nikāya nivāsi bhikkhū,
1484立场坚定,与伙伴同声而行,秉持圆满的正直与勇毅;
Ṭhānaṃ sakaṃ sakama vaṇṇayumādarena;
1485在彼此言辞各异的情况下,王者于其中,
Aññoññabhinnavacanesu ca tesu rājā,
1486既不欢喜也不否定任何言语表达。
Nevābhinandi na paṭikkhipi kiñcivākyaṃ.
385
385.
1488对于居于中道的心念而言,虽然如此,
Majjhattatānugatamānasatāya kintu,
1489王者依然立于比丘众中间;
Rājā avo ca puna bhikkhugaṇassa majjhe;
1490自体相应者即是尊者的本性,
Attānurūpamayameva munindadhātu,
1491如同自身之体,当时刻自己去往彼处。
Ṭhānaṃ khaṇena sayameva gamissatīti.
386
386.
1493于是国王舍弃宫殿,
Rājā tato bhavanameva sakaṃ upecca,
1494发心帮助众生完成觉性生成,
Dhātuppaṇāmamabhipatthayataṃ janānaṃ;
1495迅速发展出如莲花般庄严的境界。
Khippaṃmukhambujavanānī vikāsayanto,
1496『Sajjetumāha』者,意为『筑堤』。此言筑堤者,即指城郭以及游憩之处所通行之道路。
Sajjetumāha nagarañca vihāramaggaṃ.
387此数字『387』为文献章节编号,表明本段内容出处。
387.
1498道路已被清扫,以水洒湿以镇细尘,
Sammajjitā salila sevana santadhūlī,
1499街道彼时铺满沙洲,令人赏心悦目;
Racchā tadā’si pulinattharaṇābhirāmā;
1500门楼高高竖立,以金等种种彩饰装点,
Ussāpitāni kaṇakādivicittitāni,
1501又嵌饰虎等兽形图案。
Vyagghādi rūpakhacitāni ca toraṇāni.
388三百八十八。
388.
1503遮蔽阴影驱散,光明照耀,热气蒸腾,
Chāyā nivārita virocana raṃsitāpā,
1504如同风吹动的旗帜般摇曳显现;
Naccaṃ’va dassayati vātadhūtā dhajāli;
1505道路蜿蜒穿行森林,色彩均一,
Vīthi vasantavanarāji samānavaṇṇā,
1506新生的树叶与开花的藤蔓交织生长。
Jātā sujātakadalītarumālikāhi.
389三百八十九。
389.
1508百个新制的瓮壶堆积着,
Saṃsūcayanti ca sataṃ navapuṇṇakumbhā,
1509意乐于天上出离之乐,却在此世间消逝;
Saggāpavaggasukhamicchitamijjhatīti;
1510伴随檀香树脂、沉香、乳香及诸多香料,
Kappurasāratagarāgarusambhavehi,
1511用熏香进行供养,令人难以忍受,日甚一日。
Dhūpehi duddinamatho sudinaṃ ahosi.
390
390.
1513悬挂着垂落的网状覆盖物,
Olambamānasitamuttakajālakāni,
1514各式各样的亭阁已经筑成;
Sajjāpitāni vividhāni ca maṇḍapāni;
1515那里也修整了许多花坛,
Sampāditāni ca tahiṃ kusumagaghikāni,
1516盛满芬芳的蜜蜂栖息,其中点缀着各种颜色的蝶翅。
Āmoda luddha madhupāvali kujitāni.
391三百九十一。
391.
1518有些人穿着华贵衣饰,香气袭人,仪表堂堂,
Gacchiṃsu keci gahitussava vesasobhā,
1519有一些人手持聚集而成的鲜花环绕而行;
Eke samuggaparipuritapupphahatthā;
1520其他众生承载着散发芳香的香料,
Aññe janā surabhicuṇṇabharaṃ vahantā,
1521在那里则是其他境界中意念纯净而力量强大的庄严者。
Tatthetare dhatavicittamahātapattā.
392三百九十二。
392.
1523接着描写无可匹敌、色白如莲的光华相伴,
Laṅkissaro’tha sasipaṇḍaravājiyutte,
1524辉煌照耀于驾车的上首,散发宝石般的光辉;
Ujjotite rathavare ratanappabhāhi;
1525确立了构成诸界显著特征的元素。
Dhātuṃ tilokatilakassa patiṭṭhapetvā,
1526此语是前文所说的话。
Etaṃ avoca vacanaṃ paṇipātapubbaṃ.
393三百九十三。
393.
1528如同正觉者的圣者于觉场之上,
Sambodhiyā iva munissara bodhimaṇḍaṃ,
1529犹如穿袈裟者斩断杂染以为净服;
Gaṇḍambarukkhamiva titthiyamaddanāya;
1530欲在鹿野苑中分别法义,
Dhammañca saṃvibhajituṃ migadāyamajja,
1531恭敬相应,亲自到达当地。
Pūjānurūpamupagaccha sayaṃ padesaṃ.
394
394.
1533于是国王精于应行正道,
Rājā tato samucitācaraṇesu dakkho,
1534放任轻薄无能的车夫驾驶他的战车;
Vissajji phussarathamaṭṭhitasārathiṃ taṃ;
1535随后他亲自偕同广大僧众,
Pacchā sayaṃ mahatiyā parisāya saddhiṃ,
1536等同特别恭敬地前来朝拜。
Pūjāvisesamasamaṃ agamā karonto.
395
395.
1538因勤勉奔走速行,行于广大众人之间,
Ukkuṭṭhinādavisarena mahājanassa,
1539以敏捷轻盈如脱兔奔驰般,
Hesāravena visaṭena turaṅgamānaṃ;
1540以强劲激烈如战鼓猛烈擂响,
Bherīravena mahatā kari gajjitena,
1541城市因之如狂涛骇浪汹涌,宛若惊涛骇浪一片。
Uddāmasāgara samaṃ nagaraṃ ahosi.
396三百九十六。
396.
1543芳香弥漫,散布于两条街道之上,撒播开来,
Āmoditā ubhayavīthigatā kulitthi,
1544他们迅速地扔掷金饰入风吹的空间中;
Vātāyanehi kanakābharaṇe khipiṃsu;
1545他们使各种鲜花纷纷飘洒,像下雨一般,遍及一切处;
Sabbatthakaṃ kusumavassamavassayiṃsu,
1546仿佛蜂群一样,围绕着自身翅膀飞动。
Celāniceva bhamayiṃsunijuttamaṅge.
397
397.
1548在南方城门附近到来的时候,
Pācīnagopurasamīpamupāgatamhi,
1549马车旁边,好像舟船靠岸一样;
Tasmiṃ rathe jaladhipiṭṭhigate’va pote;
1550行者众及众生皆得满足安乐,
Tuṭṭhā tahiṃ yatigaṇā manujā ca sabbe,
1551用各种方法恭敬礼赞。
Sampujayiṃsu vividhehi upāyanehi.
398三百九十八。
398.
1553绕城一周回转之后,
Katvā padakkhiṇamatho puramuttarena,
1554那优良战车由两马拉出,驶向外方;
Dvārena so rathavaro bahi nikkhamitvā;
1555位置处是有大能者讲说法义之所,
Ṭhāne mahindaminudhammakathāpavitte,
1556『āṭṭhāsi』者,如同外道所行的毁谤之语。
Aṭṭhāsi titthagamitā iva bhaṇḍanāvā.
399
399.
1558『ṭhāne tahiṃ』意为在彼处,称该地为胜妙之地,是胜利者的大地。
Ṭhāne tahiṃ dasanadhātuvaraṃ jinassa,
1559楞咖之主,宝藏箱笼充实其殿堂内室;
Laṅkissaro ratanavittakaraṇḍagabbhā;
1560犹如浓密的黄昏云霞,将明月遮掩于外,
Sañjhāghanā iva vidhuṃ bahinīharitvā,
1561因此显现出人民乡镇、集市及城邑的景象。
Dassesi jānapada negama nāgarānaṃ.
400
400.
1563在那个时代,人们同时佩戴各种饰物等,
Tasmiṃ jane sapadi ābharaṇādivassa,
1564被生老病死的苦痛所笼罩,深受其迫害;
Maccantapītibharite abhivassayante;
1565但他们以欢喜恭敬、以吉祥歌颂的音韵,
Sānandivandijanamaṅgalagītakehi,
1566通过响亮的乐器声,在各地展现庆贺。
Sampāditesu mukharesu disāmukhesu.
401
401.
1568诸大众在触摸耳朵末端之处,
Hatthāravindanivahesu mahājanassa,
1569以及在月初新芽刚发之时;
Candodaye’ca mukulattanamāgatesu;
1570诸梵天、魔王等所生起之良善言辞,
Brahmāmarādijanitāmita sādhuvāde,
1571如同渡越世界肚腹之天河。
Tārāpathamhi bhuvanodara mottharante.
402第四〇二。
402.
1573摩尼宝珠之质地,与月轮、光环色相相同,
Sādantadhātu sasikhaṇḍa samānavaṇṇā,
1574用金丝、银钗、九段檀香与洁白之物;
Raṃsīhi kunda navacandana paṇḍarehi;
1575宝殿、门楼、石柱及各脚下,
Pāsāda gopura siluccaya pādapādiṃ,
1576宛若现出纯银制品,非须时日所成。
Niddhota rūpiyamayaṃ’va akā khaṇena.
403
403.
1578当观此神妙,思惟 عامل者之作;
Taṃ pāṭihāriya macintiya maccuḷāraṃ,
1579见于诸巨人中,其毛发密而长。
Disvāna ke tahīmahesu mahaṭṭhalomā;
1580何以如此,他们将各种珠宝首饰布满宅第,
Kevā’nayuṃ sakasakābharaṇāni gehaṃ,
1581为何又不宣讲内心的利益与价值。
Kevā na attapaṭilābhamavaṇṇayiṃsu.
404第四百零四。
404.
1583有些人并未放弃因执著见解而生的恶习,
Ke nojahiṃsu sakadiṭṭhimalānubaddhaṃ,
1584有些人则不去追求佛陀的崇高威德;
Ke vā na buddhamahimaṃ abhipatthayiṃsu;
1585还有些确实陷于贪婪恶欲的束缚之中。
Ke nāma macchariyapāsavasā ahesuṃ,
1586两位僧伽护法都承载并皈依于此。
Vatthuttayañca saraṇaṃ nagamiṃsu kevā.
405四百零五。
405.
1588即便是剥落的树皮,也以新制的绳索捆绑,
Laṅkissaro’pi navalakkha paribbayena,
1589以庄严供养者一切具足的宝物;
Sabbaññudhātumatulaṃ abhipūjayitvā;
1590使这具有坚定牙齿的居所得以再度增长,
Taṃ dantadhātubhavanaṃ puna vaḍḍhayitvā,
1591终在城内积累了圆满的供养。
Antepuramhi paṭivāsaramaccayittha.
406
406.
1593以调伏元素、广大清净的行住为先导,
Dhātuṃ vihāramahayuttarameva netvā,
1594恰如其分地称赞礼敬不可违犯的功德;
Pūjaṃ vidhātumanuvaccharamevarūpaṃ;
1595国王,也就是美名甚著如同云层般浩大的者,
Rājā’tha kittisirimeghasamavhayo so,
1596以尽知事实真相的心,清晰地书写了《话语与章节》。
Vārittalekha mabhilekhayi saccasandho.
407
407.
1598无论是这些,还是其他的众生在轮转不息,
Vārittametamitare’pi pavattayantā,
1599他们如同佛陀的仆役,乃世间的主宰,
Te buddhadāsapamukhā vasudhādhināthā;
1600信心及诸优良品德装饰其内,和悦可观,
Saddhādayādhikaguṇābharaṇābhirāmā,
1601他们以多种方式敬礼忠顺久远的尊者世尊。
Taṃ sakkariṃsu bahudhā jinadantadhātuṃ.
408第四百零八。
408.
1603为了善知识的利益,观察过去世事,具足清明智慧与了解,
Satthārā sambhatatthaṃ purimatarabhave sampajānaṃ pajānaṃ,
1604彼者具有彻底破除诸漏的完全觉悟,故称之为证得菩提。
Sambodhiṃ tassa sabbāsavavigamakariṃ saddahanto’dahanto;
1605彼于最高法中通达圆融,精熟不懈,常聚集精研法义。
Sotaṃ tassa’ggadhamme nipuṇamati sataṃ saṅgamesaṅgamesaṃ,
1606彼修入涅槃,具足寂静意趣,断除三界生死恐怖。
Nibbāṇaṃ santamicche tibhavabhayapariccāgahetuṃ gahetuṃ.
1607第五品。
Pañcamo paricchedo.
409第四百零九偈。
409.
1609如同明月之垂现其威光者,
Yo candagomi racitevarasaddasatthe,
1610并于注解中已明此义且附有纲要论释。
Ṭīkaṃ pasatthamakarittha ca pañcikāya;
1611宣扬佛陀光明者,始终不懈,
Buddhappabhāvajana niṃca akā samanta,
1612为顺利通达的律藏注解而作的讲疏。
Pāsādikāya vinayaṭṭhakathāya ṭīkaṃ.
410第四百一十。
410.
1614为《增支部恶趣灭尽经》注解而作的讲疏,
Aṅguttarāgamavaraṭṭhakathāya ṭīkaṃ,
1615破除惑乱,广演正法,作出阻断恶道之作用;
Sammobhavibbhama vighātakariṃ akāsi;
1616为了意趣深重、善于制御的众僧长者,
Atthāya saṃyamigaṇassa padhānikassa,
1617此为律藏结集之名。
Ganthaṃ akā vinayasaṅgahanāmadheyyaṃ.
411四百一十一。
411.
1619持守心根之行为者,
Santindriyassapaṭipatti parāyaṇassa,
1620于勤勤恳恳、精进不懈、专注于律的修习;
Sallekha vutti niratassa samāhitassa;
1621以少欲等资具所饰之德行相应者,
Appicchatādi guṇayoga vibhusanassa,
1622为正觉所教法显扬之缘起。
Sambuddhasāsanamahodayakāraṇassa.
412
412.
1624对于至高者所应行持者,
Sabbesuācariyataṃ paramaṃ gatassa,
1625诸师诸时间,皆俱智慧者;
Satthesu sabbasamayantara kovidassa;
1626善行师徒众,众项庄严,广大施予者。
Sissenasāritanujassa mahādisāmi.
413
413.
1628以纯正世系,慈悲及诸善德之隆起,
Suddhanvayena karuṇādiguṇodayena,
1629以智慧之门及诸善功德的精熟,
Takkāgamādi kusalena visāradena;
1630遍及一切处,如清净光明之蜂巢,
Sabbattha patthaṭa sudhākararaṃsijāla,
1631以关系相续与名声广传而完满充足。
Saṅkāsakittivisarena parikkhakena.
414第四百一十四。
414.
1633凭依坚定信心和完整的法名声,
Saddhādhanena sakhilena ca dhammakitti,
1634由王城庄严的名号与品行体现而生。
Nāmena rājagarunā cariyena eso;
1635由正法的清净庄严所生,能降伏魔军牙齿的圣人根基,
Sotuppasādajanano jinadantadhātu,
1636完整系统已成,为广大智慧光明之灯,
Vaṃso kato nikhiladassipabhāvadīpo.
415第四百一十五。
415.
1638愿圣者所护持的法长久流传,
Dhammo pavattatu cirāya munissarassa,
1639愿守护法者皆成为普桑大地的主宰;
Dhamme ṭhitā vasumatīpatayo bhavantu;
1640愿随着时光流转,广大众生悉皆依止此法,
Kāle pavassatu ghano nikhilā pajā’pi,
1641愿他得享各类他方胜福之乐。
Aññoññamettipaṭilābhasukhaṃ labhantu.