← 文献总目录

佛牙史

e1203n.nrf · 静态文献页 · 1642 段 · 打开交互阅读器

1佛牙史
Dāṭhāvaṃso
2礼敬彼世尊、阿拉汉、正自觉者
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa
1
1.
2于辩论之道,无畏而无碍的言者,
Visāradaṃ vādapathāti vattinaṃ,
3三界之灯明、堪忍重负者;
Tilokapajjotamasayhasāhinaṃ;
4全尽无余一切所知障者,
Asesa ñeyyāvaraṇappahāyinaṃ,
5我今礼敬导师——行境无边际者。
Namāmi satthāramanantagocaraṃ.
2
2.
7从三界怙主所出,能除一切怖畏者;
Tiloka nāthappabhavaṃ bhayāpahaṃ,
8为清净明行所依止者;
Visuddhavijjācaraṇehi sevitaṃ;
9「增上缠缚」,即束缚心意的妄执烦恼之结,此结断除,则名解脱。
Papañca saṃyojanabandhanacchidaṃ,
10我顶礼那微细、极难见之法。
Namāmi dhammaṃ nipuṇaṃ sududdasaṃ.
3
3.
12即使唯以敬重心敬奉者,也称赞此处,是因人们由此得以触及苦灭不变的境界。
Pasādamattena’pi yattha pāṇino,
13触及那苦灭、不死之境,此即称为不退的安稳果地。
Phūsanti dukkhakkhayamaccutaṃ padaṃ;
14因此,世尊的门徒尊称这位具足理智、善摄诸根的修行者为应供。
Tamāhuṇeyyaṃ susamāhitindriyaṃ,
15我顶礼那神圣庄严的僧团——世尊的贤圣弟子们。
Namāmi saṅghaṃ munirājasāvakaṃ.
4
4.
17犹如黑暗之城的主人。
Vibhusayaṃ kāḷakanāgaranva yaṃ,
18勇猛兼具悲悯,统领众生;
Parakkamo kāruṇiko camūpati;
19寻求如来教法之人,
Gavesamāno jinasāsanassa yo,
20为众生祈愿增长与利益。
Virūḷhimatthañca janassa patthayaṃ.
5
5.
22如甘露之光芒,清净无垢,生于清白圣族
Sudhāmayūkhāmala paṇḍuvaṃsajaṃ,
23信心于牟尼圣王教法中深植增长
Virūḷhasaddhaṃ munirājasāsane;
24说可爱之言,行于正道
Piyaṃ vadaṃ nītipathānuvattiniṃ,
25恒常犹如众生之母。
Sadā pajānaṃ janikaṃ’va mātaraṃ.
6
6.
27国王宠爱的远征股肱。
Piyaṃ parakkantibhujassa rājino,
28他护持诸侯,临终时心愿清净。
Mahesi maccunnatakhuddhisampadaṃ;
29立身处世富于巧妙,心意纯正不邪者,
Vidhāya līlāvatimicchitatthadaṃ,
30具足斯里兰卡岛一切洁净瑞相者,
Asesa laṅkātalarajjalakkhiyaṃ.
7
7.
32少年即具德为人所敬者,
Kumāramārādhitasādhumantinaṃ,
33他是大智慧者,出于尊贵智者王族;
Mahādayaṃ paṇḍunarinda vaṃsajaṃ;
34他制定了名为“巧言者”的规则;
Vidhāya saddhaṃ madhurindanāmakaṃ,
35他在圣教与诸般技艺中,善学通达。
Susikkhītaṃ pāvacane kalāsu ca.
8
8.
37于久无君王之地,如冰冷坚硬之铁,
Narindasuññaṃ suciraṃ tisīhaḷaṃ,
38如是以此出离之行,驱散了无益的铁锈;
Itippatītaṃ ayasaṃ apānudi;
39长久以来,以殊胜的衣钵等资具,
Ciraṃ paṇītena ca civarādinā,
40善于自制,精勤不放逸。
Susaññate saṃyamino atappayi.
9
9.
42渴望圣教长久住世,
Ciraṭṭhitiṃ pāvacanassa icchatā,
43知恩、勇猛而具足智慧者。
Kataññunā vikkama buddisālinā;
44具足正念,如月亮般彰显法义,
Satīmatā candima bandhukittinā,
45因此,我恭敬地受请,
Sagāravaṃ tena’bhīyācito ahaṃ.
10
10.
47以锡兰的本土语言,由诗人们诵出,
Sadesa bhāsāya kavīhi sīhaḷe,
48并以正觉为根本的迦南传承,
Katampi vaṃsaṃ jinadantadhātuyā;
49以迦毗罗卫的语法与智慧,
Niruttiyā māgadhikāya vuddhiyā,
50我亦为诸岛之民而作。
Karomi dīpantaravāsinaṃ api.
11
11.
52这位胜者,曾于不死之城
Jīno’yamiddhe amaravhaye pure,
53曾有一时,名为善慧之士
Kadāci hutvāna sumedhanāmako;
54精通吠陀与吠陀支的种种明辨
Savedavedaṅgavibhāgakovido,
55他是巨富之家的青年子弟。
Mahaddhane vippakulamhi māṇavo.
12
12.
57我为生之灾患所逼迫,
Ahañhi jātibyasanena pīḷito,
58为老所征服,为死所覆压。
Jarābhibhuto maraṇena otthaṭo;
59寻求超出生老等苦之安稳彼岸,
Sivaṃ padaṃ jātijarādinissaṭaṃ,
60独处静思,反复深虑。
Gavesayissaṃ’ti raho vicintiya.
13
13.
62拥有无数财富与谷物,
Anekasaṅkhaṃ dhanadhaññasampadaṃ,
63将难舍的贪欲安立在悭吝之中;
Patiṭṭhapetvā kapaṇesi duccajaṃ;
64那些被爱欲重担所系缚者,
Anappake pemabharānubandhino,
65舍弃了朋友、儿子与亲属。
Vihāya mitte ca suteca bandhave.
14
14.
67舍弃一切可意的爱欲,
Pahāya kāme nikhile manorame,
68离家而出,来到雪山近处。
Gharābhinikkhamma himācalantike;
69名为持地者的法师,声名远扬,
Mahīdharaṃ dhammikanāma vissutaṃ,
70已弃离种种树林行伍所庄严之处。
Upecca nānātarurājibhusitaṃ.
15
15.
72在令心愉悦、天王所化现之处,
Manonukūle surarājanimmīte,
73在诸邪行者的无道精舍之中。
Asammigānaṃ agatimhi assame;
74身着树皮衣,手持羚羊皮,
Nivattacīro ajinakkhipaṃ vahaṃ,
75结发苦行者,示现苦行相。
Jaṭādharo tāpasa vesamaggahī.
16
16.
77善自调伏,三根俱摄,
Susaññatattoparivāri tindriyo,
78以果与非果等诸法,令此修持之身相续运转;
Phalāphalādīhi pavattayaṃ tanuṃ;
79于诸神通已达究竟,成为自在者、抵达彼岸者,
Gato abhiñgñāsu ca pāramiṃ vasī,
80他于他们至中,证得了安乐。
Tahiṃ samāpatti sukhaṃ avindi so.
17
17.
82善加严饰,安住于庄严城中,
Susajjite rammapurādhivāsinā,
83于大道上,心意和悦,随众而住;
Mahājanena’ttamanena añjase;
84于行道之处,精勤修习自身,
Pathappadese abhiyantamattano,
85当善慧苦行者尚未成就时,
Aniṭṭhiteyeva sumedha tāpaso.
18
18.
87那已见深不可测大海彼岸者、
Agādhañeyyodadhīpāradassinaṃ,
88已至有之边际、离诸稠林的导师。
Bhavantaguṃ nibbanathaṃ vināyakaṃ;
89种种无学胜行者所共具之相,
Anekakhīṇāsavalakkhasevitaṃ,
90曾于何时得见燃灯佛陀?
Kadā ci dīpaṅkarabuddhamaddasa.
19
19.
92他由此而为三界依怙与僧众,
Tato sasaṅghassa tilokabhattuno,
93舍弃自己的身体乃至生命;
Pariccajitvāna tanumpi jīvitaṃ;
94放下发辫、兽皮等覆盖物,
Pasārayitvāna jaṭājinādikaṃ,
95以自己的身躯作桥,横架于水塘。
Vidhāya setuṃ tanumeva pallale.
20
20.
97他未曾堕入那广阔而浑浊的大水之中
Anakkamitvā kalalaṃ mahādaye,
98他成为比丘,便背负而行
Sabhikkhuko gaccatu piṭṭhiyā iti;
99既安住而降伏,此处寂静无散乱
Adhiṭṭhahitvāna nipannako tahiṃ,
100彻见三界实无依怙。
Anātha metaṃ tibhavaṃ samekkhiya.
21
21.
102心为悲悯所策动,
Dayāya sañcoditamānaso jane,
103欲从忧苦中济拔沉溺于有海的众生。
Bhavaṇṇavā uddharituṃ dukhaddite;
104为证正觉之位,
Akāsi sambodhipadassa pattiyā,
105即发大誓愿,精进勇锐。
Mahābhinīhāramudaggavikkamo.
22
22.
107随后,具足定力者了知彼心意,
Atho viditvā vasino tamāsayaṃ,
108大圣者便作了授记。
Adāsi so vyākaraṇaṃ mahāmuni;
109接着,他前往如来的去处。
Tato puraṃ tamhi tathāgate gate,
110他自在地通达了波罗蜜功德。
Sayaṃvasī sammasi pāramiguṇe.
23
23.
112于是,历经无数劫,精进不退转。
Tato ca kappānamalīnavikkamo,
113于无量劫中,他成就四种特征。
Asaṃkhiye so caturo salakkhake;
114于每一生中,修集菩提资粮。
Tahiṃ tahiṃ jātisu bodhipācane,
115圆满清净资粮之诸功德;
Visuddhasambhāraguṇe apūrayi;
116此后,大名声者生于兜率天;
Athābhijāto tusite mahāyaso,
117为证清净正觉之果位,
Visuddhasambodhipadopaladdhiyā;
118当他觉悟之时,慈悲的心广然生起,
Udikkhamāno samayaṃ dayādhano,
119长久地遍享那无上的庄严与利益。
Ciraṃ vibhutiṃ anubhosi sabbaso.
25
25.
121数千之众,从十个轮围世界,
Sahassasaṅkhā dasacakkavālato,
122与众多天王等汇聚一处,
Samāgatānekasurādhipādihi;
123以崇高而殊胜的胜利之果,
Udaggudaggehi jinattapattiyā,
124他心怀恭敬地前往,受众人恳请。
Sagāravaṃ so abhigamma yācito.
26
26.
126然后离开迦毗罗卫城,
Tato cavitvā kapiḷavhaye pure,
127常具正念,为释迦族唯一王子;
Sadā sato sakyakulekaketuno;
128成为净饭王、大地主之子。
Ahosi suddhodanabhumibhattuno,
129为大摩耶王后所生。
Mahādimāyāya mahesiyā suto.
27
27.
131他犹如初生之子,立于大地,
Vijātamatto’va vasundharāya so,
132站立之后,环顾四方。
Patiṭṭhahitvāna disā vilokayī;
133当时,四方显现开阔明朗。
Tadā ahesuṃ vivaṭaṅganā disā,
134天人众于彼处礼敬供养。
Apūjayuṃ tattha ca devamānusā.
28
28.
136他们依止精进、防护等法。
Ādhārayuṃ ātapavāraṇādikaṃ,
137犹如天女隐现于虚空之中;
Adissamānāva nabhambhi devatā;
138他留下七步足迹,面朝北方,
Padāni so satta ca uttarāmukho,
139近前而作狮子吼,发出无畏之声。
Upecca nicchārayi vācamāsabhiṃ.
29
29.
141正如名为实成之少年,
Yathatthasiddhattakumāranāmako,
142具大威力,青春盛美;
Mahabbalo yobbanahāriviggaho;
143于三时中,所应行处,
Ututtayānucchavikesu tīsu so,
144他安住于美妙殿堂的胜妙之中。
Nubhosi pāsādavaresu sampadaṃ.
30
30.
146有时在园林小路上,年老身衰,
Kadāci uyyānapathe jarāhataṃ,
147或见病者、亡者与调御者;
Tathāturaṃ kālakatañca saṃyamiṃ;
148渐次观察,见欲爱而心生离染,
Kamena disvāna virattamānaso,
149于诸有中,他再无所愿,唯求出家。
Bhavesu so pabbajituṃ akāmayi.
31
31.
151以鲜花、明灯等,庄严供养此夜。
Sapupphadīpādīkarehi rattiyaṃ,
152他为天众所敬仰围绕,住于三十三天;
Purakkhato so tidivādhivāsihi;
153身披荆棘所织之衣,
Sachannako kantakavājiyānato,
154大悲者便由此出现于世。
Tato mahākāruṇiko’bhinikkhami.
32
32.
156因欲念而从无上喜悦中陨落,
Kamena patvāna anomamāpagaṃ,
157犹如清净甘露之果实洒落,殊胜可贵;
Sudhotamuttāphalahārisekate;
158竖起以绳索缚成的围栏,
Patiṭṭhahitvā varamoḷibandhanaṃ,
159犹如冰洁的戒者,耸立虚空之中。
Sitāsilūnaṃ gagane samukkhipī.
33
33.
161三十三天主接过后,于空中承继宝座;
Paṭiggahetvā tidasānamissaro,
162彼时,以最胜之金龛,为之覆盖。
Suvaṇnacaṅgoṭavarena taṃ tadā;
163以蓝宝石建造三由旬的佛塔,
Tiyojanaṃ nīlamaṇīhi cetiyaṃ,
164又在城中为自己建造了小塔。
Akāsi cūḷāmaṇimattano pure.
34
34.
166于是,由陶师伽提迦罗和莲花胎生者,
Tato ghaṭīkārasarojayoninā,
167整理并持守袈裟等物;
Samāhaṭaṃ dhārayī cīvarādikaṃ;
168接着,将自己的那套衣物铺展于空中,
Atho sakaṃ vatthayugaṃ nabhatthale,
169他又摒弃了对殊胜衣着的执取。
Pasatthavesaggahaṇo samukkhipī.
35
35.
171受领已,世尊安坐莲花之上,
Paṭiggahetvāna tamambujāsano,
172因食之丰盛而满心适悦,
Mahiddhiko bhattibharena codito;
173于自身境中,化现出十二由旬的光芒。
Sake bhave dvādasayojanaṃ akā,
174以宝石、蓝琉璃等庄严的布支提。
Maṇīhi nīlādihi dussacetiyaṃ.
36
36.
176善自调御者,具足正念,诸根已调伏者,
Susaññatatto satimā jitindriyo,
177威仪已调,远离味贪者;
Vinītaveso rasagedhavajjito;
178如荫覆六方,安步于无上胜境,
Chahāyanāneva anomavikkamo,
179发起大精进,行持艰难之道。
Mahāpadhānaṃ padahittha dukkaraṃ.
37
37.
181在毗舍佉月的满月日,
Visākhamāsassatha puṇṇamāsiyaṃ,
182舍离根本,与自性菩提树相应;
Upecca mūlaṃ sahajāya bodhiyā;
183于十四肘之草座,
Tiṇāsane cuddasahatthasammite,
184他决意坚定,发起精进,安然安坐。
Adhiṭṭhahitvā vīriyaṃ nisajji so.
38
38.
186他们以降服大地与天空、
Avattharantiṃ vasudhaṃca ambaraṃ,
187以摄受可怖形貌之威严令人畏惧;
Virūpavesaggahaṇena bhiṃsanaṃ;
188摇撼这负载群山的大地,
Pakampayanto sadharādharaṃ mahiṃ,
189胜利者在傍晚时分,征服了魔军。
Jino padose’jini māravāhiṇiṃ.
39
39.
191与天、阿修罗、梵天的众群一同聚集,
Surāsurabrahmagaṇehi sajjite,
192于三界之中,以花鬘、香料等作为供养;
Jagattaye pupphamayagaghikādinā;
193天鼓之音轰然回荡之时,
Pavattamāne suradundubhissare,
194于长夜尽时证悟菩提。
Abujjhibodhiṃ rajanīparikkhaye.
40
40.
196彼时,山林岩木悉皆震动,
Tadā pakampiṃsu saselakānanā,
197数以千计的十方世界为之动摇;
Sahassasaṃkhā dasalokadhātuyo;
198那咸海安然平息,
Agañji so loṇapayodhi sādhutaṃ,
199宏大光明遍照诸世界。
Mahāvabhāso bhuvanesu pattharī.
41
41.
201盲者得以睁开明净的眼识,
Labhiṃsu andhā vimale vilocane,
202天生聋者得以听闻音声;
Suṇiṃsu sadde badhirāpi jātiyā;
203哑者得以用柔和言语说话,
Lapiṃsu mūgā vacanena vaggunā,
204他们如跛足者般,踉跄而行。
Cariṃsu khelaṃ padasā’va paṅgulā.
42
42.
206驼背者在正直与扭曲之间摇摆。
Bhaviṃsu khujjā ujusommaviggahā,
207即便是火焰,在无间地狱等处也会灭尽。
Sikhī’pi nibbāyi avīciādisu;
208众生从束缚中解脱后,
Apāgamuṃ bandhanato’pi jantavo,
209也出离了饿鬼界的饥饿等苦。
Khudādikaṃ petabhavā apakkamī.
43
43.
211众生罹患了疾病与灾祸。
Samiṃsu rogavyasanāni pāṇinaṃ,
212对堕入恶趣的恐惧,已不再逼迫。
Bhayaṃ tiraccānagate na pīḷayī;
213人们变得友善,言语亲切。
Janā ahesuṃ sakhilā piyaṃvadā,
214大象发出苍鹭般的鸣声。
Pavattayuṃ koñcanadaṃ mataṅgajā.
44
44.
216马儿们也心意踊跃,
Hayā ca hesiṃsu pahaṭṭhamānasā,
217诸鼓不擂自鸣,
Nadiṃsu sabbā sayameva dundubhī;
218众生身上的璎珞自放光明。
Raviṃsu dehābharaṇāni pāṇinaṃ,
219四方澄净,光明均匀遍满。
Disā pasīdiṃsu samā samantato.
45
45.
221微风轻拂,送来舒爽清凉,
Pavāyi mando sukhasītamāruto,
222云亦降下非时之雨,
Pavassi megho’pi akālasambavo;
223飞鸟舍弃了虚空之行,
Jahiṃsu ākāsagatiṃ vihaṅgamā,
224大地迸裂,水从中涌出。
Mahiṃ samubhijjajalaṃ samuṭṭhahī.
46
46.
226奔流之水犹如凝住,不再流动,
Asandamānā’va ṭhitā savantiyo,
227犹如天际闪耀的无余光明,
Nabhe virociṃsu asesajotiyo;
228诸有之苦全然显露,遍及一切处,
Bhavā ahesuṃ vivaṭā samantato,
229人们难觅言语以表达。
Janassa nāsuṃ vacanūpapattiyo.
47
47.
231审视之下,山岳等自然屏障皆了无障碍。
Samekkhataṃ nāvaraṇā nagādayo,
232芳香之气亦飘散开来,为天人所共许。
Pavāyi gandho api dibbasammato;
233诸树尽皆挂满累累花果。
Dumā ahesuṃ phalapuppha dhārino,
234莲叶密密匝匝地覆盖了水面。
Ahosi channo kamalehi aṇṇavo.
48
48.
236陆地与水中,繁花竞放。
Thalesu toyesu ca pupphamānakā,
237色彩缤纷的花朵,开遍了四方。
Vicittapupphā vikasiṃsu sabbathā;
238绵延不绝地普降花雨芬芳,
Nirantaraṃ pupphasugandhavuṭṭhiyā,
239令天地间一切众生皆大欢喜。
Ahosi sabbaṃ vasudhambarannaraṃ.
49
49.
241胜利者(世尊)端坐于殊胜的高座上,
Nisajja pallaṅkavare tahiṃ jino,
242由等至住而生起的安乐;
Sukhaṃ samāpattivihārasambhavaṃ;
243而后,便久远地体验那向往已久的法,
Tato’nubhonto sucirābhipatthitaṃ,
244仅历七日,便已超越。
Dināni satteva atikkamāpayī.
50
50.
246随后,大圣者跃入虚空之中,
Samuppatitvā gagaṇaṅganaṃ tato,
247大牟尼展现双神变;
Padassayitvā yamakaṃ mahāmuni;
248于三十三天众前示现神变。
Sapāṭihīraṃ tidivādhivāsinaṃ,
249已断除对胜者境界的疑惑。
Jinattane saṃsayitaṃ nirākari.
51
51.
251他从胜利座走下来,
Athotaritvāna jayāsanassa so,
252站立着,左耳倚肩而住,
Ṭhito’va pubbuttarakaṇṇanissito;
253七日之间,以不眨眼的眼注视
Dināni sattānimisena cakkhunā,
254他礼敬如来座与菩提树
Tamāsanaṃ bodhitaruṃca’pūjayi.
52
52.
256那时,胜者安住于林间空地的宝石经行处
Atha’ntarāḷe maṇicaṅkame jino,
257于固定的地点与座位处;
Ṭhitappadesassa ca āsanassa ca;
258在那由殊胜诸天所化现的崇高宝殿中,
Mahārahe devavarābhinimmite,
259七日之中,他唯作经行。
Dināni satteva akāsi vaṅkamaṃ.
53
53.
261随后,在另一方的菩提树下,
Tato disāyaṃ aparāya bodhiyā,
262胜者入坐于宝殿之中;
Upāvisitvā ratanālaye jino;
263思惟着《发趣论》的周遍理趣,
Samantapaṭṭhānanayaṃ vicintayaṃ,
264确实以昼夜恒常的流转为其所依。
Dināni satteva savītināmayi.
54
54.
266那时,已舍离对师身的执著。
Viniggato satthusarīrato tadā,
267光辉相续,远离一切障碍。
Jutippabandho paṭibandhavajjito;
268于无量空无所有的世间界中,
Pamāṇasuññāsu ca lokadhātusu,
269四方上下,遍满石地。
Samantato uddhamadho ca pattharī.
55
55.
271于树根处,有持无声枝者,
Vaṭassa mūle ajapālasaññino,
272感受由远离所生的安乐;
Sukhaṃ phusanto pavivekasambhavaṃ;
273调御者独自安住七日,
Vināyako satta vihāsi vāsare,
274具无量见者,受天帝敬奉。
Anantadassī surarājapūjito.
56
56.
276安住于目真邻陀树的根部,
Vihāsi mūle mucalindasākhino,
277坐于蛇身盘绕而成的殿堂之中;
Nisajja bhogāvalimandirodare;
278在散落花朵的目真邻陀龙王盘绕之间。
Vikiṇṇapupphe mucalindabhogino,
279胜利者以禅定度过七日。
Samādhinā vāsarasattakaṃ jino.
57
57.
281在树下的宝座上,以禅定,
Dume’pi rājāyatane samādhinā,
282牟尼于此日夜安住七日。
Vihāsi rattindiva sattakaṃ muni;
283乃至千珠璎珞与象牙妆具,
Sahassanetto atha dantapoṇakaṃ,
284乃至漱口之水,亦皆献予世尊。
Mukhodakañcāpi adāsi satthuno.
58
58.
286其后,诸大王族复持来殊胜之物,
Tato mahārājavarehi ābhataṃ,
287方石所成的钵,
Silāmayaṃ patta catukkamekakaṃ;
288于此处确立要义,精微如蜂巢,
Vidhāya matthaṃ madhupiṇḍikaṃ tahiṃ,
289受取由众商队所运来之物。
Paṭiggahetvāna savāṇijāhaṭā.
59
59.
291于两种善法中,供养之事已毕,
Katannakicco saraṇesu te ubho,
292令这对精勤的苦行者安住之后。
Patiṭṭhapetvāna tapassubhallike;
293他拿出自己的食物,供养他们,
Adāsi tesaṃ abhipūjituṃ sakaṃ,
294然后,他以头触向覆于头顶的衣角,表示恭敬。
Parāmasitvāna siraṃ siroruhe.
60
60.
296这位持不放逸想的修行者,住在茂密榕树的根畔,
Vaṭassamule ajapālasaññino,
297为娑婆主梵天所恳请;
Sahampatībrahmavarena yācito;
298为众生行持最胜法之摄益
Janassa kātuṃ varadhammasaṅgahaṃ,
299这位牟尼独自前往波罗奈城
Agañchi bārāṇasimekako muni.
61
61.
301这位法王前往鹿野苑,那自制者们的安住之处
Gantvā so dhammarājā vanamisipatanaṃ saññatānaṃ niketaṃ,
302世尊端坐于华座之上,安住不动,座处已善成就。
Pallaṅkasmiṃ nisinno tahimavicalitaṭṭhānasampāditamhi;
303在这阿沙茶月的满月之夜,洁白明净的光芒照耀着轮围世界。
Āsāḷhe puṇṇamāyaṃ sitaruciruciyā jotite cakkavāḷe,
304为诸天、梵天等除去罪垢,世尊转起了法轮。
Devabrahmādikānaṃ duritamalaharaṃ vattayi dhammacakkaṃ.
62
62.
306听闻了那遍满三界幽微深处的广大正法之道,
Sutvā saddhammamaggaṃ tibhūvanakuharābhogavitthārikaṃ taṃ,
307以名为阿若憍陈如的圣者为首的十八亿梵天众,
Aññākoṇḍaññanāmadvijamunipamukhāṭṭhārasabrahmakoṭī;
308在无边的轮围世界中,他们了知了殊胜的道法。
Aññāsuṃ maggadhammaṃ parimitarahite cakkavāḷe uḷāro,
309光明骤然显现,犹如明灯,种种奇妙,无垢清净。
Obhāso pātubhuto sapadi bahuvidhaṃ āsi accherakañca.
312第一章。
Paṭhamo paricchedo.
63
63.
311从那时起,导师便调伏天人。
Tato paṭṭhāya so satthā vinento devamānuse,
312于觉悟后的第九个满月,普沙月之夜。
Bodhito phussamāsamhi navame puṇṇamāsiyaṃ.
64
64.
314抵达楞伽,于恒河岸边,广一由旬,
Laṅkamāgamma gaṅgāya tīre yojanavitthate,
315于大龙林园,纵长三由旬。
Mahānāgavanuyyāne āyāmena tiyojane.
65
65.
317前往夜叉之集会,安立虚空,于彼处――
Yakkhānaṃ samitiṃ gantvā ṭhatvāna gagane tahiṃ;
318掀起疾风暴雨,令夜叉惊惶恐惧。
Vātandhakāravuṭṭhihi katvā yakkhe bhayaddite.
66
66.
320获得无畏的夜叉们,在由他们所施与的地面上;
Laddhābhayehi yakkhehi tehi dinnāya bhumiyā;
321摊开兽皮,随即安然坐下。
Cammakhaṇḍaṃ pasāretvā nisīditvāna taṅkhaṇe.
67
67.
323兽皮铺展开来,如炽燃的火焰,布满交错的网状花鬘;
Cammakhaṇḍaṃ padittaggi jālāmālāsamākulaṃ;
324藉由神通力将其扩展,遍至大海四方。
Iddhiyā vaḍḍhayitvāna yāva sindhuṃ samantato.
68
68.
326夜叉们以迅疾之势,在海边堆积成群。
Javena sindhuvelāya rāsibhute nisācare;
327登上峰顶之后,胜者便使众人安住于彼处。
Giridīpamidhānetvā patiṭṭhāpesi te tahiṃ.
69
69.
329胜者于诸天集会中宣说正法;
Desayitvā jino dhammaṃ tadā devasamāgame;
330令无量众生得以现观于法。
Bahunnaṃ pāṇakoṭīnaṃ dhammābhisamayaṃ akā.
70
70.
332大天须摩那,于须摩那峰顶
Mahāsumanadevassa sele sumanakūṭake;
333为受顶礼,胜者示现头发后,前往祇园
Datvā namassituṃ kese agā jetavanaṃ jino.
71
71.
335将头发安奉在导师的座处地面后
Patiṭṭhapetvā te satthu nisinnāsanabhumiyaṃ;
336他以蓝宝石建造了一座塔,并作了供养。
Indanīlamayaṃ thūpaṃ karitvā so apūjayi.
72
72.
338依宝石之座,住山林与海者;
Nissāya maṇipallaṅkaṃ pabbataṇṇavavāsino;
339见欲斗之龙——小腹与大腹。
Disvā yuddhatthike nāge cūḷodara mahodare.
73
73.
341觉悟后第五年,质多罗月时,大牟尼
Bodhito pañcame vasse cittamāse mahāmuni;
342于布萨黑半月,往至龙岛。
Uposathe kālapakkhe nāgadīpamupāgamī.
74
74.
344当时,得成就喜乐的天人站立在揭林中;
Tadā samiddhisumano devo jetavane ṭhitaṃ;
345自己的住处正是那棵王树脚下。
Attano bhavanaṃyeva rājāyatanapādapaṃ.
75
75.
347如同捧持蓝宝石的山峰,内心欢喜踊跃;
Indanīladdikūṭaṃ’va gahetvātuṭṭhamānaso;
348与同伴一起持伞,为世尊撑举。
Dhārayitvā sahāgañchi chattaṃ katvāna satthuno.
76
76.
350两位龙王之间,正发生一场大战斗;
Ubhinnaṃ nāgarājūnaṃ vattamāne mahāhave;
351祜主坐于虚空之中,化作广大黑暗;
Nisinno gagane nātho māpayittha mahātamaṃ.
77
77.
353示现光明之后,他便安抚诸龙;
Ālokaṃ dassayitvātha assāsetvāna bhogino;
354人中最上者宣说了那带来和合的法。
Sāmaggikaraṇaṃ dhammaṃ abhāsi purisāsabho.
78
78.
356八千万龙众,安住于稳固海底。
Asītikoṭiyo nāgā acalambudhivāsino;
357他们欢喜安住于戒与皈依。
Patiṭṭhahiṃsu muditā sīlesu saraṇesu ca.
79
79.
359龙王们向导师献上宝石座,
Datvāna maṇipallaṅkaṃ satthuno bhujagādhipā;
360他们以饮食供养安坐彼处的大雄。
Tatthāsīnaṃ mahāvīraṃ annapānehi tappayuṃ.
80
80.
362他于彼处安坐于王树下。
Patiṭṭhapetvā so tattha rājāyatanapādapaṃ;
363并赐给龙众一张床座,以供恭敬礼拜。
Pallaṅkaṃ tañca nāgānaṃ adāsi abhipūjituṃ.
81
81.
365成道后第八年,于卫塞节满月之日,
Bodhito aṭṭhame vasse vesākhe puṇṇamāsiyaṃ;
366受名为宝石眼的龙王邀请。
Maṇiakkhikanāmena nāgindena nimantito.
82
82.
368龙王的宫殿果然布置得庄严美好,
Nāgarājassa tasseva bhavanaṃ sādhu sajjītaṃ;
369在善集处,与五百位比丘一同到来。
Kalyāṇiyaṃ pañcabhikkhū satehi saha āgami.
83
83.
371在善集塔之处,建造宝殿,
Kalyāṇicetiyaṭṭhāne kate ratana maṇḍape;
372人中最胜者登上了庄严的宝座。
Mahārahamhi pallaṅke upāvisi narāsabho.
84
84.
374以天界的美食供养世间导师与僧团;
Dibbehi khajjabhojjehi sasaṅghaṃ lokanāyakaṃ;
375那蛇王,在众蛇环绕之中,使他们得到了满足。
Santappesi phaṇindo so bhujaṅgehi purakkhato.
85
85.
377宣说正法,带来天界、解脱与安乐;
Desayitvāna saddhammaṃ saggamokkhasukhāvahaṃ;
378那位导师在秀丽的山顶,示现了佛足印。
So satthā sumane kūṭe dassesi padalañchanaṃ.
86
86.
380随后,导师与僧团一同来到山脚;
Tato pabbatapādamhi sasaṅgho so vināyako;
381日间修习禅定后,便前往长池。
Divāvihāraṃ katvāna dīghavāpiṃ upāgami.
87
87.
383在塔基之处,佛陀与僧团一同安坐;
Thūpaṭṭhāne tahiṃ buddho sasaṅgho’bhinisīdiya;
384入定之后,体验无上妙乐。
Samāpatti samubabhutaṃ avindi asamaṃ sukhaṃ.
88
88.
386大菩提树下,觉者入于禅定;
Mahābodhitaruṭṭhāne samādhiṃ appayi jino;
387大塔之处,他以禅定而安住。
Mahāthūpappadese ca viharittha samādhinā.
89
89.
389于塔园中,塔之所在,他以禅那之乐而安住;
Thūpārāmamhi thūpassa ṭhāne jhānasukhena so;
390正自觉者由比丘僧团伴随,度过了须臾时光。
Sabhikkhusaṅgho sambuddho muhuttaṃ vītināmayī.
90
90.
392于石塔之地伫立,牟尼了知适时;
Silāthupappadesamhi ṭhatvākālāvidū muni;
393教诫天人已,便前往祇园给孤独园。
Deve samanusāsitvā tato jetavanaṃ agā.
91
91.
395于利养恭敬不贪著,于难忍之轻蔑能安忍;
Agiddho lābhasakkāre asayhamavamānanaṃ;
396于一切能忍,唯求世间之度脱;
Sahanto kevalaṃ sabba lokanittharaṇatthiko.
92
92.
398安住世间四十五年。
Saṃvaccharāni ṭhatvāna cattāḷīsañca pañca ca;
399宣说九分教——佛陀之教法;
Desayitvāna suttādi navaṅgaṃ satthusāsanaṃ.
93
93.
401度脱世间险难众,令超轮回数;
Tāretvā bhavakantārā jane saṅkhyātivattino;
402有眼者圆成一切佛事已。
Buddhakiccāni sabbāni niṭṭhāpetvāna cakkhumā.
94
94.
404在拘尸那罗城,末罗王族的娑罗林园中;
Kusinārāpure raññaṃ mallānamupavattane;
405于娑罗树林里,双娑罗树之间。
Sālavanamhi yamakasālarukkhānamantare.
95
95.
407在价值非凡、铺设精美的床座上,头朝北方而卧;
Mahārahe supaññatte mañce uttarasīsakaṃ;
408时值卫塞月满月之夜,现狮子卧,安详而卧。
Nipanno sīhaseyyāya vesākhe puṇṇamāsiyaṃ.
96
96.
410于初夜分,为末罗族人宣说无上法;
Desetvā paṭhame yāme mallānaṃ dhammamuttamaṃ;
411于中夜分,令须跋陀罗证入不死之境。
Subhaddaṃ majjhime yāme pāpetvā amataṃ padaṃ.
97
97.
413后夜分时,比丘于此无余法蕴中;
Bhikkhu pacchimayāmamhi dhammakkhandhe asesake;
414摄受并教诫已,复以不放逸之语劝勉。
Saṅgayha ovaditvāna appamāda padena ca.
98
98.
416清晨时分,从禅那等至的安住中;
Paccusasamaye jhānasamāpattivihārato;
417从座而起,入般涅槃,无有余依。
Uṭṭhāya parinibbāyi sesopādivivajjito.
99
99.
419当时大地震动等现象,极为奇异;
Mahīkampādayo āsuṃ tadā acchariyāvahā;
420天人及人间,广行殊胜供养。
Pūjāvisesā vattiṃsu devamānusakā bahū.
100
100.
422然依《般涅槃经》所说次第;
Parinibbāṇasuttante vuttānukkamato pana;
423欲求无余供养之殊胜者,应当了知。
Pūjāviseso viññeyyo icchantehi asesato.
101第一百零一节。
101.
425具足精进等功德,护持第一正觉者;
Ahatehi ca vatthehi veṭhetvā paṭhamaṃ jinaṃ;
426护持之后,又以热忱与清净,庄严随护。
Veṭhayitvāna kappāsapicunā vihatena ca.
102第102节。
102.
428如是妥善地缠绕五百次;
Evaṃ pañcasatakkhattuṃ veṭhayitvāna sādhukaṃ;
429放入金色且满载香油的船中。
Pakkhipitvā suvaṇṇāya telapuṇṇāya doṇiyā.
103
103.
431以香木制成,高二十手乃至百手;
Vīsaṃhatthasatubbedhaṃ gandhadārūhi saṅkhataṃ;
432那时,摩罗族的首领们将遗体抬上了火葬堆。
Āropayiṃsu citakaṃ mallānaṃ pamukhā tadā.
104
104.
434当大迦叶长老尚未顶礼法王时;
Mahākassapatherena dhammarāje avandite;
435然而,由天神的决意,火葬堆并未燃起。
Citakaṃ mā jalitthāti devadhiṭṭhānato pana.
105
105.
437末罗族的众王虽以种种方式努力,
Pāmokkhā mallarājūnaṃ vāyamantopa’nekadhā;
438却未能让那荼毗堆燃起火来。
Citakaṃ taṃ na sakkhiṃsu gāhāpetuṃ hutāsanaṃ.
106
106.
440大迦叶长老示现了自己的决意力:
Mahākassapatherena adhiṭṭhānena attano;
441用布等做成的大容器,以及珍贵的火葬柴堆。
Vatthādīni mahādoṇiṃ citakañca mahārahaṃ.
107
107.
443将供养分作两份,各自顶戴,出门后,立于门侧;
Dvidhā katvāna nikkhamma sakasīse patiṭṭhitā;
444顶礼导师双足后,便各自站在适当之处。
Vanditā satthuno pādā yathāṭṭhāne patiṭṭhitā.
108
108.
446接着,凭藉天神的威神力,荼毗之火炽燃起来。
Tato devānubhāvena pajjalittha citānalo;
447导师的遗体燃烧后,既无灰烬,也无焦炭。
Na masi satthudehassa daḍḍhassāsi na chārikā.
109一百零九
109.
449诸界留存,皎如珍珠,辉若真金;
Dhātuyo avasissiṃsu muttābhā kañcanappabhā;
450以佛陀之无著,散作种种形貌。
Adiṭṭhānena buddhassa vippakinṇā anekadhā.
110一百一十
110.
452顶髻、双眼,及四种牙齿舍利;
Uṇhīsaṃ akkhakā dve ca catasso dantadhātuyo;
453这七种舍利,是世尊的不散舍利。
Iccetā dhātuyo satta vippakiṇṇā na satthuno.
111一百一十一。
111.
455纵使从空中坠落,或从大地腾跃;
Ākāsato patitvāpi uggantvāpi mahītalā;
456四方流水遍洒,熄灭了炽燃的火焰。
Samantā jaladhārāyo nibbāpesuṃ citānalaṃ.
112一一二。
112.
458尊者舍利弗晚年的一位具大威德弟子;
Therassa sāriputtassa antevāsi mahiddhiko;
459名为萨拉布那的尊者,通达无碍解。
Sarabhunāmako thero pabhinna paṭisambhido.
113
113.
461于大塔园,恭敬奉持颈骨舍利,心怀珍重;
Gīvādhātuṃ gahetvāna citato mahiyaṅgaṇe;
462于塔上安立了覆钵形纪念塔。
Patiṭṭhapetvā thūpamhi akā kañcukacetiyaṃ.
114
114.
464名为安稳的悲悯者,已断结缚的牟尼;
Khemavhayo kāruṇiko khīṇasaṃyojano muni;
465随后,他从火葬堆中收取了左犬齿舍利。
Citakā to tato vāmadāṭhādhātuṃ samaggahi.
115一百一十五。
115.
467于是,八位国王为了导师的舍利,
Aṭṭhannamatha rājunaṃ dhātuatthāya satthuno;
468最优秀的婆罗门多那平息了已起的争端。
Uppannaṃ viggahaṃ doṇo sametvāna dvijuttamo.
116一百一十六。
116.
470将舍利分作八份,分配了所剩的舍利;
Katvāna aṭṭha koṭṭhāse bhājetvā sesadhātuyo;
471给予那各自住在自己都城中的八位国王。
Adāsi aṭṭharājūnaṃ taṃ taṃ nagaravāsinaṃ.
117一百一十七。
117.
473那些国王们欢喜地取得舍利后,
Haṭṭhatuṭṭhā gahetvāna dhātuyo tā narādhipā;
474回到各自的国土,建造了支提。
Gantvā sake sake raṭṭhe cetiyāni akārayuṃ.
118一百一十八。
118.
476一颗佛牙由天王供奉,一颗由犍陀罗人供奉;
Ekā dāṭhā surindena ekā gandhāravāsihi;
477一颗由诸龙王恭敬供养。
Ekā bhujaṅgarājūhi āsi sakkatapūjitā.
119一百一十九。
119.
479此后,该蟒将自己取得的牙舍利奉献出来。
Dantadhātuṃ tato khemo attanā gahitaṃ adā;
480此牙舍利原藏于羯陵伽国梵授王的牙城。
Dantapure kaliṅgassa brahmadattassa rājino.
120(一百二十)
120.
482他宣说正法,摧破一切邪见。
Desayitvāna so dhammaṃ bhetvā sabbā kudiṭṭhiyo;
483他令国王对三宝生起无上净信。
Rājānaṃ taṃ pasādesi aggambhī ratanattaye.
121
121.
485他已沉入牟尼主的不死法海;
Ajjhogāḷho munindassa dhammāmatamahaṇṇavaṃ;
486那位人王清除了悭吝等污垢。
So narindopavāhesi malaṃ macchariyādikaṃ.
122
122.
488犹如雨季的云,降下种种宝石之雨;
Pāvussako yathā megho nānā ratanavassato;
489他熄灭了贫穷的灼热,是人中至尊。
Dāḷiddiyanidāghaṃ so nibbāpesi naruttamo.
123一百二十三。
123.
491以黄金镶嵌的华盖与珍珠网络严饰,光彩夺目。
Suvaṇṇakhacitālamba muttājālehi sobhitaṃ;
492楼阁密布,犹如初升太阳。
Kūṭāgārasatākīṇṇaṃ taruṇādiccasannibhaṃ.
124一百二十四。
124.
494因各种宝物之华美,令眼目难以忍受的瞋恨生起;
Nānāratanasobhāya dudikkhaṃ cakkhumūsanaṃ;
495此乘能引发对天界与解脱的极大净信。
Yānaṃ saggāpavaggassa pasādātisayāvahaṃ.
125
125.
497国王兴建了牙舍利殿堂,
Kārayitvāna so rājā dāṭhādhātunivesanaṃ;
498又于此建造了宝石闪耀的舍利座。
Dhātupīṭhañca tattheva kāretvā ratanujjalaṃ.
126
126.
500在那里,完成了对世尊牙舍利的安奉后,
Tahiṃ samappayitvāna dāṭhādhātuṃ mahesino;
501以种种供具作供养,昼夜无懈怠。
Pūjāvatthūhi pūjesi rattindivamatandito.
127一百二十七
127.
503他如此积集福德资粮圆满,
Iti so sañcinitvāna puññasambhāra sampadaṃ;
504舍离人身已,庄严天身。
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ saggakāyamalaṅkari.
128一百二十八。
128.
506随后,他那名为迦尸国王的儿子诞生了。
Anujāto tato tassa kāsirājavhayo suto;
507获得王位后,他拔除了大臣们的忧伤之箭。
Rajjaṃ laddhā amaccānaṃ sokasallamapānudī.
129
129.
509以花香等供养佛牙舍利,
Pupphagandhādinā dantadhātuṃ tamabhipūjiya;
510常以珠宝灯明,照耀这座舍利之宫。
Niccaṃ maṇippadīpehi jotayi dhātumandiraṃ.
130
130.
512这位国王如此这般,成就了善法的积聚;
Iccevamādiṃ so rājā katvā kusalasañcayaṃ;
513舍弃了自身的身躯,便往诣天帝之城。
Jahitvāna nijaṃ dehaṃ devindapuramajjhagā.
131
131.
515名为苏难达的国王,能为众生带来欢喜,寿至百岁。
Sunando nāma rājindo ānandajanano sataṃ;
516他的儿子后来成为佛法的皈依者。
Tassa’trajo tato āsi buddhasāsanamāmako.
132
132.
518他恭敬供养了彻见所知终极者的牙舍利。
Sammānetvāna so dantadhātuṃ ñeyyantadassino;
519以广大的侍奉为因缘,往诣诸天共住之处。
Mahatā bhattiyogena agā devasahavyataṃ.
133一百三十三。
133.
521此后,更有诸多余者,为大地之王;
Tato parañca aññe’pi bahavo vasudhādhipā;
522他们次第地供养了牟尼主的牙舍利。
Dantadhātuṃ munindassa kamena abhipūjayuṃ.
134一百三十四。
134.
524名为窟尸婆的国王,其教令难以违越,
Guhasīvavhayo rājā duratikkama sāsano;
525获得王位荣光后,他便统摄了广大民众。
Tato rajjasiriṃ patvā anugaṇhi mahājanaṃ.
135
135.
527他通晓自他利益,却贪求利养与恭敬。
Saparatthānabhiññe so lābhasakkāralolupe;
528他亲近了那些虚伪、被无明所蔽的尼干陀徒众。
Māyāvino avijjandhe niganṭhe samupaṭṭhahi.
136
136.
530犹如雨季时分的明月,被烦恼云聚所遮蔽;
Vassāratte yathā cando mohakkhandhena āvaṭo;
531那位人中之雄,便不能以功德的光芒闪耀。
Nāsakkhī guṇaraṃsīhi jalituṃ so narāsabho.
137
137.
533他们虽偏离了正法之道,却已步入了邪见的密林;
Dhammamaggā apete’pi paviṭṭhe diṭṭhikānanaṃ;
534于彼处,其他众生并未逾越那条善道。
Tasmiṃ sādhupathaṃ aññe nātivattiṃsu pāṇino
138
138.
536以金色拱门、花环、旗帜及芭蕉树装饰其上;
Hematoraṇamālāhi dhajehi kadalihi ca;
537市民们用种种鲜花制成的灯笼装点城镇。
Pupphagaghiyehi’nekehi sajjetvā nāgarā puraṃ
139
139.
539以吉祥祝颂之声,以及舞蹈、歌唱等;
Maṅgalatthuti ghosehi naccagītādikehi ca;
540以金花、银花,香末等为庄严;
Hemarūpiyapupphehi gandhacuṇṇādikehi ca.
140
140.
542有时供养牟尼王的佛牙舍利。
Pūjentā munirājassa dāṭhādhātuṃ kudācanaṃ;
543他立下决心,坚定不移犹如深渊。
Akaṃsu ekanigghosaṃ saṃvaṭṭambudhisannibhaṃ.
141
141.
545国王推开那狮子窗,
Ugghāṭetvā narindo so pāsāde sihapañjaraṃ;
546看见众人正一心专注于礼敬供养的仪式。
Passanto janamaddakkhī pūjāvidhiparāyaṇaṃ.
142
142.
548于是,这位国王内心充满了慈悲与尊重,
Athāmaccasabhāmajetdha rājā vimbhīta mānaso;
549他满怀强烈的好奇心,说出了这番话。
Kotuhalākulo hutvā idaṃ vacanamabravī.
143
143.
551这究竟是何等稀有、何等奇妙的神变?
Accherakaṃ kimetannu kīdisaṃ pāṭihāriyaṃ;
552为何说我此城是节庆所依的呢?
Mametaṃ nagaraṃ kasmā chaṇanissitakaṃ iti.
144
144.
554于是,那位具足智慧、皈依佛陀的大臣便讲述道:
Tato amacco ācikkhi medhāvī buddhamāmako;
555因那位国王不了知正自觉者的威德,
Rājino tassa sambuddhānubhāvamavijānato.
145
145.
557战胜一切、照见渴爱灭尽的佛陀;
Sabbābhibhussabuddassa tanhāsaṅkayadassino;
558大王,此法界由堪摩长老所宣说。
Esā dhātu mahārāja khemattherena āhaṭā.
146
146.
560往昔的国王们,于此地供养了那法界。
Taṃ dhātuṃ pūjayitvāna rājāno pubbakā idha;
561依止善知识,达于天界。
Kalyāṇamitte nissāya devakāyamupāgamuṃ.
147
147.
563这些城中之人,也都盼望来世的善报。
Nāgarāpi ime sabbe samparāya sukatthikā;
564众人聚集,礼敬导师的舍利。
Pūjayanti samāgamma dhātuṃ taṃ satthuno iti.
148
148.
566彼王听闻大臣所善说之法,
Tassāmaccassa so rājā sutvā dhammaṃ subhāsitaṃ;
567舍弃邪见之垢秽,对三宝生起净信。
Dulladdhīmalamujjhitvā pasīdi ratanattaye.
149
149.
569那位国王行持舍利供养,展现种种稀有殊胜。
Dhātupūjaṃ karonto so rājā acchariyā vahaṃ;
570令外道心生忧恼,令其余人心中喜悦。
Titthiye dummane’kāsi sumane cetare jane.
150
150.
572这些人全无惭愧,远离了信等功德;
Ime ahirikā sabbe saddhādiguṇavajjitā;
573又顽固、狡诈、智慧暗钝,成为生天与解脱的障碍。
Thaddhā saṭhā ca duppaññā saggamokkhavibandhakā.
151
151.
575如此思惟之后,那位如洞中雄狮般的人王;
Iti so cintayitvāna guhasīvo narādhipo;
576从自己的国界中,将那些尼乾陀毫无剩余地全部驱逐;
Pabbājesi sakā raṭṭhā nigaṇṭhe te asesake.
152
152.
578于是,所有的尼乾陀,犹如浇上酥油的火焰一般;
Tato nigṇṭhā sabbe’pi ghatasittānalā yathā;
579华氏城前曾有一处名为高惹迦吉迦的水池。
Kodhaggijalitā’gañchuṃ puraṃ pāṭaliputtakaṃ.
153一百五十三。
153.
581当时该地国王有大威光,是阎浮洲的统治者;
Tattha rājā mahātejo jambudīpassa issaro;
582那时,他名为潘杜,具足无尽威力。
Paṇḍunāmo tadā āsi anantabalavāhaṇo.
154一百五十四。
154.
584那些尼犍子皆是离间语者。
Kodhandhātha nigaṇṭhā te sabbe pesuññakārakā;
585他们前来面见国王,禀告了这番话。
Upasaṅkamma rājānaṃ idaṃ vacanamabravūṃ.
155一五五。
155.
587为一切天人、众生所礼敬,具大威德者;
Sabbadevamanussehi vandanīye mahiddhike;
588你们诸天,恒常顶礼如清净梵天等。
Sivabrahmādayo deve niccaṃ tumhe namassatha.
156一百五十六。
156.
590你是遍护四方之王,而今隐寂而刚健;
Tuyhaṃ sāmantabhupālo guhasīvo panādhunā;
591如此,被非难者即是那些礼敬骸骨的天众。
Nindanno tādise deve chavaṭṭhiṃ vandate iti.
157一五七。
157.
593王听闻他们的话,受愤怒驱使,心生嗔恨。
Sutvāna vacanaṃ tesaṃ rājā kodhavasānugo;
594他心中激烈地对那勇猛的诸侯王说道:
Sūraṃ sāmantabhūpālaṃ cittayānamatha’bravī.
158一百五十八。
158.
596前往迦梨羯罗国后,便安顿在岩洞内的住处。
Kaliṅgaraṭṭhaṃ gantvāna guhasīvamidhānaya;
597他所敬重的那具尸骨,以及由此而日以继夜的守护。
Pūjitaṃ taṃ chavaṭṭhiñca tena rattindivaṃ iti.
159一百五十九。
159.
599从己方,以心为车的国王率领着浩浩荡荡的四军;
Cittayāno tato rājā mahatiṃ caturaṅginiṃ;
600他整顿好自己的军队,于往昔从那里出发。
Sannayahitvā sakaṃ senaṃ purā tamhābhinikkhami.
160一百六十。
160.
602抵达后,那位大地守护者由军队簇拥着。
Gantvāna so mahīpālo senaṅgehi purakkhato;
603在丹陀浦罗不远处设立了军营。
Dantapurassāvidūre khandhāvāraṃ nivesayi.
161
161.
605迦陵国国王听闻他到来,
Sutvā āgamanaṃ tassa kaliṅgo so mahipati;
606以象王等礼物取悦那位人间君主。
Gajindapābhatādihi taṃ tosesi narādhipaṃ.
162
162.
608了知隐士国王感念众生的心意;
Hitajjhāsayataṃ ñatvā guhasīvassa rājino;
609心志坚定者与军队一同进入丹陀浦罗城。
Dantapuraṃ cittayāno saddhiṃ senāya pāvisi.
163
163.
611城墙、城门、望楼、宫殿与牢狱,皆令心安意悦;
Pākāragopuraṭṭālapāsādagaghikacittitaṃ;
612那位国王看见了以布施院庄严华美的城邑。
Dānasālāhi so rājā samiddhaṃ puramaddasa.
164
164.
614于是,那位心生喜悦者前往并进入了王宫。
Tato so sumano gantvā paviṭṭho rājamandiraṃ;
615他向那位秘密者宣说了贤王的教令。
Guhasīvassa ācikkhi paṇḍurājassa sāsanaṃ.
165一百六十五。
165.
617听闻彼之教法严酷,难以超越;
Sutvāna sāsanaṃ tassa dāruṇaṃ duratikkamaṃ;
618心意却如明净的面容,平静而光明。
Pasannamukhavaṇṇo’va cittayānaṃ samabravī.
166一百六十六。
166.
620为饶益一切世间故,我施舍肉、眼等;
Sabbalokahitatthāya maṃsanettādidānato;
621以不倦之心,积集不可计量的资粮。
Anappakappe sambhāre sambharitvā atandito.
167一百六十七
167.
623击败魔罗大军,达到一切漏尽。
Jetvā namucino senaṃ patvā sabbāsavakkhayaṃ;
624以无障之智,于一切法到达彼岸。
Anāvaraṇañāṇena sabbadhammesu pāragu.
168一百六十八
168.
626不计著自己现世的乐味
Diṭṭhadhammasukassādaṃ agaṇetvāna attano;
627他乘着法船,度脱有海中的众生
Dhammanāvāya tāresi janataṃ yo bhavaṇṇavā.
169
169.
629彼世尊,是诸天中的天中天,是一切有情的皈依处;
Devātidevaṃ taṃ buddhaṃ saraṇaṃ sabbapāṇinaṃ;
630若人轻慢而不敬,他实已被欺诳。
Jano hi avajānanto addhā so vañcito iti.
170
170.
632如是听闻了对导师的这般赞颂之后,那位国王……
Iccevamādiṃ sutvāna so rājā satthuvaṇṇanaṃ;
633阿难以相续的宣说,表明了清净的欢喜。
Ānandassuppabandhehi pavedesi pasannataṃ.
171
171.
635那洞窟的辉光,凝视着这清净的心车;
Guhasīvo pasannaṃ taṃ cittayānaṃ udikkhiya;
636与他一同,前往那座宏伟的舍利殿。
Tena saddhiṃ mahagghaṃ taṃ agamā dhātumandiraṃ.
172
172.
638以黄檀木制成,配以门框等装饰;
Haricandanasambhutaṃ dvārabāhādikehi ca;
639以珊瑚花环与悬垂的珍珠蔓饰;
Pavāḷavāḷamālāhi lambamuttālatāhi ca.
173
173.
641以蓝宝石门扉和宝珠铃铛庄严;
Indanīlakavāṭehi maṇikiṅkiṇikāhi ca;
642饰以金耳环,光彩照人,如宝石香炉般华丽。
Sovaṇṇakaṇṇamālāhi sobhitaṃ maṇithūpikaṃ.
174
174.
644高耸的琉璃华盖辉耀光芒,遍覆摩竭罗纹饰。
Uccaṃ veluriyubbhāsi chadanaṃ makarākulaṃ;
645见舍利殿堂中,众宝光净的台座。
Dhātumandiramaddakkhi ratanujjala pīṭhakaṃ.
175
175.
647于是,在那白色华盖之下,有一件宝石镶嵌之物;
Tato setātapattassa heṭṭhā ratanacittitaṃ;
648他见到那舍利容器后,满心欢喜,惊叹不已。
Disvā dhātukaranḍañca tuṭṭho vimbhayamajjhagā.
176
176.
650于是,迦陵伽王打开了那个容器;
Tato kaliṅganātho so vivaritvā karaṇḍakaṃ;
651将其击打于地面,向南方膝部区域。
Mahītale nihantvāna dakkhiṇaṃ jānumaṇḍalaṃ.
177一百七十七
177.
653恭敬合掌,向具足十力等功德者
Añjaliṃ paggahetvāna guṇe dasabalādike;
654忆念最胜佛陀,致以殷重祈请。
Saritvā buddhaseṭṭhassa akāsi abhiyācanaṃ.
178一七八
178.
656于芒果树根处,你摧破外道;
Gaṇḍambarukkhamūlamhi tayā titthīyamaddane;
657示现双神变,显发稀有奇妙的神变。
Yamakaṃ dassayantena pāṭihāriyamabbhutaṃ.
179一百七十九
179.
659自上半身等处,水与火交涌而出;
Pubbakāyādinikkhantajalānalasamākulaṃ;
660化作遍满的铁围山光明,一切大众皆心生欢喜。
Cakkavāḷaṅgaṇaṃ katvā janā sabbe pasāditā.
180一百八十。
180.
662为净居天人宣说胜义法,历经三月;
Desetvāna tayo māse abhidhammaṃ sudhāsinaṃ;
663从三十三天降临至僧伽施城。
Nagaraṃ otarantena saṅkassaṃ tāvatiṃsato.
181一百八十一。
181.
665以伞盖、拂尘、海螺等种种持物。
Chattavāmarasaṅkhādigāhakehi anekadhā;
666并为梵天、天人、阿修罗等所供养的您。
Brahmadevāsurādīhi pūjitena tayā pana.
182一百八十二。
182.
668立于由毗首羯磨所化现的宝石阶梯上;
Ṭhatvāna maṇisopāṇe vissakammābhinimmite;
669所谓“世界显现”的神变。
Lokavivaraṇaṃ nāma dassitaṃ pāṭihāriyaṃ.
183
183.
671在许多圣者所居之处,牟尼王啊,您又重临;
Tathānekesu ṭhānesu munirāja tayāpuna;
672正自觉者示现了众多殊胜神变。
Bahūni pāṭihirāni dassitāni sayambhunā.
184
184.
674即便是最微细的神变,也能带来天界、解脱与安乐。
Pāṭihāriyamajjāpi saggamokkhasukhāvahaṃ;
675“令在场的人们得以亲见”——以此为故。
Passantānaṃ manussānaṃ dassanīyaṃ tayā iti.
185一百八十五。
185.
677腾跃升入虚空深处,如新月般赏心悦目,
Abbhuggantvā gagaṇa kuharaṃ candalekhābhirāmā,
678散射出银白的光芒,宛如象牙之色;
Vissajjenti rajata dhavalā raṃsiyo dantadhātu;
679顷刻间喷吐种种烟雾,燃烧片刻之后,
Dhūpāyanti sapadi bahudhā pajjalantī muhuttaṃ,
680它熄灭时,成就了令人悦目的神变。
Nibbāyantī nayanasubhagaṃ pāṭihīraṃ akāsi.
186
186.
682此稀有且极美妙,正是人王心之所乘。
Accheraṃ taṃ parama ruciraṃ cittayāno narindo,
683见此,他满心欢喜,舍弃了长久熟习的见网;
Disvā haṭṭho ciraparicitaṃ diṭṭhijālaṃ jahitvā;
684与一切军众一同,前往无与伦比的皈依处——佛陀,
Gantvā buddhaṃ saraṇamasamaṃ sabbaseṇīhi saddhiṃ,
685他以种种方式恭敬舍利,由此积聚了无上功德。
Aggaṃ puññaṃ pasavi bahudhā dhātusammānanāya.
689第二章。
Dutiyo paricchedo
187
187.
687其时,迦陵伽王内心无忧,得最上喜悦;
Tato kaliṅgādhipatissa tassasocittayānoparamappatīto;
688智者将此难可逾越的教法晓谕了般度族之王。
Taṃ sāsanaṃ paṇḍunarādhipassa ñāpesi dhīro duratikkamaṃ’ti.
188
188.
690国王随后以旗帜、鲜花、香与拱门装饰了牙城,
Rājātato dantapuraṃ dhajehi pupphehi dhūpehi ca toraṇehi;
691并架设大帐,遮住了那交织如网的阳光。
Alaṅkaritvāna mahāvitāna nivāritādiccamarīcijālaṃ.
189
189.
693双眼饱含泪水,为城乡民众所簇拥;
Assuppabandhāvutalocanehi purakkhato negama nāgarehi;
694以己头顶,恭敬擎持那珍贵的舍利匣。
Samubbahanto sirasā nijena mahārahaṃ dhātukaraṇḍakaṃ taṃ.
190
190.
696高擎华丽白伞,其白如螺腹,系于骏马驾挽之车。
Samussitodāra sitātapattaṃ saṅkhodarodāta turaṅgayuttaṃ;
697登上那色泽犹如初升旭日的马车,铺着令人心旷神怡的彩饰坐褥。
Rathaṃ navādiccasamānavaṇṇa māruyha cittattharaṇābhirāmaṃ.
191
191.
699与无数犹如越出了堤岸的海洋般的力量一起;
Anekasaṅkhehi balehi saddhiṃ velātivattambudhisannibhehī;
700对于那正在返回的民众,即便身已离去,心仍眷恋随逐。
Nivattamānassa bahujjanassa vināpi dehaṃ manasānuyāto
192
192.
702铺设平整坚实,以细沙铺满,并以满瓶等物庄严陈设;
Susanthataṃ sabbadhivālukāhi susajjitaṃ puṇṇa ghaṭādikehi;
703那通往巴达丽城的道路漫长而宽广,遍撒鲜花,铺设得庄严齐整。
Pupphābhikiṇṇaṃ paṭipajji dīghaṃ suvitthataṃ pāṭaliputtamaggaṃ.
193
193.
705羯陵伽之主以花鬘等物,伴随舞蹈、歌唱与演奏而行进;
Kaliṅghanātho kusumādikehi naccehi gītehi ca vāditehi;
706日复一日,在旅途上,他与林间诸天一同虔诚供养牙舍利。
Dine dine addhani dantadhātuṃ pūjesi saddhiṃ vanadevatāhi.
194
194.
708渐次越过了河网密布、崎岖难行的漫长旅途;
Suduggamaṃ sindhumahīdharehi kamena maddhānamatikkamitvā;
709人主携带着舍利,来到了名为华氏城的都城。
Ādāya dhātuṃ manujādhinātho agā puraṃ pāṭali puttanāmaṃ.
195
195.
711王中之王于殿堂中央,见他无所畏惧、了无疑惑,
Rājādhirājo’tha sabhāya majjhe disvāna taṃ vītabhayaṃ visaṅkaṃ;
712如愤怒压伏迦陵国王者,出声责备那使徒禁戒者,
Kaliṅgarājaṃ paṭighābhibhuto abhāsi pesuññakare nigaṇṭhe
196
196.
714抛弃了应受礼敬的天神,他礼敬的不过是尸骨罢了。
Deve jahitvāna namassanīye chavaṭṭhimetena namassitaṃ’taṃ;
715投入炽燃的炭堆之中,迅速焚烧消灭。
Aṅgārarāsimhi sajotibhūte nikkhippa khippaṃ dahathādhuneti.
197
197.
717这些人意志薄弱,退缩不前,聚集在那广大而深远的尼乾陀王庭中,
Pahaṭṭhacittā’vatato nigaṇṭhārājaṅgaṇe te mahatiṃ gabhīraṃ;
718他们预备了一片充满无焰炽炭的炭坑。
Vītaccikaṅgāraka rāsi puṇṇaṃ aṅgārakāsuṃ abhisaṅkhariṃsu.
198
198.
720那烈火从四面猛烈燃烧,火光炽盛,发出咆哮般的恐怖;
Samantato pajjalitāya tāya sajotiyā roruvabheravāya;
721那些外道为愚痴所蔽,心智暗昧,将那颗牙舍利埋藏起来。
Mohandhabhutā atha titthiyā te taṃ dantadhātuṃ abhinikkhipiṃsu.
199
199.
723依此因缘,其威光如山峰般高大,击破莲花及车轮。
Tassānubhāvena tamaggīrāsiṃ hetvā sarojaṃ rathacakkamattaṃ;
724四周被锋锐如箭的荆棘丛所环绕,其中却满载着安乐之殊胜境界。
Samantato uggatareṇujāla muṭṭhāsi kiñjakkha bharābhirāmaṃ.
200
200.
726彼时,佛陀的牙舍利安住于莲花蕊上,如同洁净无瑕的牙宝;
Tasmiṃ khaṇe paṅkaja kaṇṇikāya patiṭṭhahitvā jinadantadhātu;
727它以皎白如茉莉的光芒,遍照一切方向,光明朗耀而无有障碍。
Kundāvadātāhi pabhāhi sabbā disā pabhāsesi pabhassarāhi.
201二百零一。
201.
729人们见到那奇妙景象,心生净信,以种种珍宝等物;
Disvāna taṃ acchariyaṃ manussā pasannacittā ratanādikehi;
730恭敬供养胜利者的牙舍利后,便各自舍弃了各自的见解。
Sampūjayitvā jinadantadhātuṃ sakaṃ sakaṃ diṭṭhimavossajiṃsu.
202
202.
732然而白象王却长久执着于自己所见的网,未曾舍弃那长久缠缚他的见解之网;
So paṇḍurājā pana diṭṭhijālaṃ cirānubaddhaṃ apariccajanto;
733他布下这带钩的陷阱,假借屋舍之名,以诡计谋害牙珠。
Patiṭṭhapetvā’dhikaraññametaṃ kuṭena ghātāpayi dantadhātuṃ.
203
203.
735她沉没于其中,连同半身也不再可见;
Tassaṃ nimuggā’dhikaraññamesā upaḍḍhabhāge naca dissamānā;
736犹如安住东方山顶的净光,以其光芒遍照十方。
Pubbācalaṭṭho’va sudhāmarīci jotesi raṃsīhi disā samantā.
204二百零四。
204.
738见到胜者牙舍利的威力,那位路王心生惊异;
Disvānubhāvaṃ jinadantadhātu yāpajji so vimbhaya maggarājā;
739那时,其中一位耽著嫉妒的尼乾陀,对那位诸王之王如此说道:
Eko’tha issāpasuto nigaṇṭho taṃ rājarājānamidaṃ avoca.
205205.
205.
741世尊之化现,如罗摩等种种形态,曾遍现于世;
Rāmādayo deva janaddanassa nānāvatārā bhuvane ahesuṃ;
742其中一部分即此尸骨处,这就是此名的由来,此确是真实之说;
Tassekadeso’ca idaṃ chavaṭṭhinoce’nubhāvokathamīdisoti.
206
206.
744确实,那获得人身之后又往三十三天的天神;
Addhā manussattamupāgatassa devassa pacchā tidivaṃ gatassa;
745将身的一部分安立,意在利益,此语应属真实。
Dehekadeso ṭhapito hitatthametanti saccaṃvacanaṃbhaveyya.
207
207.
747叙述了那罗延尊者——具足大威力者——的众多功德之后;
Saṃvaṇṇayitvāna guṇe pahūte nārāyaṇassa’ssamahiddhikassa;
748以此事为缘,将正观照的我,从沉浸的慈心中引出。
Nimuggamettā’dhikaraññametaṃsampassato mebahinīharitvā.
208208
208.
750令大众的面容如莲花般明丽。
Sampādayitvāna mahājanānaṃ mukhāni paṅkeruhasundarāni;
751国王对那些聒噪的尼乾陀说道:“凡是你们想要的物品,都拿去吧。”
Yaṭicchitaṃ gaṇhatha vatthujātaṃ iccāha rājā mukhare nigaṇṭhe.
209二〇九
209.
753那些外道以种种劣德与奇异形貌,称颂毁灭正法;
Te titthiyā viṇahusuraṃ guṇehi vicitta rūpehi abhitthavitvā;
754他们狡黠地以水洒泼,然而,法界安住本位,依然不动摇。
Toyena siñciṃsu saṭhā tathāpi ṭhitappadesā na calittha dhātu.
210
210.
756那时,他对这些尼乾陀外道心生厌离,便思得除去法界的计策。
Jigucchamāno atha te nigaṇṭhe so dhātuyānīharaṇe upāyaṃ;
757大地之主正在搜寻,便在自己的城中令人击鼓,宣告搜寻。
Anvesamāno vasudhādhinātho bheriṃ carāpesi sake puramhi.
211
211.
759为抵达沉没之彼岸,应将此根本法从心中拔出,摒弃于外。
Nimuggametthā’dhikaraññamajji yo dhātumetaṃ bahi nīhareyya;
760一旦获得,他便能得到无上殊胜的安乐,犹如国王的盛大欢宴。
Laddhāna so issariyaṃ mahantaṃ raññosakāsāsukhamessatīti
212
212.
762闻此非恐怖、非骚动、非虚妄之声,希求广大福德者,于佛之力心生净信。
Sutvā na taṃ bheriravaṃuḷāraṃpuñaññatthikobuddhabalepasanno;
763先前,在那城中,长者之子善贤尊者,无畏地步入王庭,审察王令。
Tasmiṃ pure seṭṭhisuto subhaddo pāvekkhirañño samitiṃ pagabbho.
213
213.
765于是,他向那位人中至尊顶礼后,以令集会大众心悦诚服之语,
Tamaggarājaṃ atha so namitvā sāmājikānaṃ hadayaṅgamāya;
766他以其语言称叹一切知智功德之光辉,心离悭吝而无拘无束。
Bhāsāya sabbaññuguṇappabhāvaṃ vaṇṇesi sārajjavimutta citto.
214二百一十四。
214.
768以巨资购得土地,建造了令人悦意的祇园精舍。
Bhumiṃ kiṇitvā mahatā dhanena manoramaṃ jetavanaṃ vihāraṃ;
769那位促成建造之人,为胜利者奉献,并以四事供养承事。
Yo kārayitvāna jinassa datvā upaṭṭhahi taṃ catupaccayehi.
215二一五
215.
771给孤独长者,布施中最胜者;他是我现法中的祖父。
Anāthapiṇḍippadaseṭṭhiseṭṭhosodiṭṭhadhammopapitāmahome;
772你们如今亲眼得见这护持众生的重担,正如我以法之王的身份,护持三界众生的法。
Tilokanāthe mama dhammarāje tumhe’dhunāpassathabhattibhāraṃ.
216二百一十六。
216.
774如此,渡过河流,以广博的智慧,择定一条安稳的道路;
Itthaṃ naditvāna pahūtapañeññā katvāna ekaṃsamathuttarīyaṃ;
775他以右膝触地,合掌恭敬言道。
Mahītalaṃ dakkhiṇajānukena āhacca baddhañjaliko avoca.
217二百一十七。
217.
777六牙象王被毒箭射中,箭身沾满鲜血。
Chaddantanāgo savisena viddho sallena yo lohitamakkhi taṅgo;
778闪耀六色光芒,它咬断后,用牙齿献给了猎人。
Chabbaṇṇaraṃsīhi samujjalante chetvāna luddāya adāsi dante.
218
218.
780即使是兔子,也具足清净戒行,内心乐施,恭敬婆罗门;
Saso’pi hutvāna visuddhasīlo ajjhattadānābhirato dvijāya;
781纵使身体被割裂,也俯身忍受,为饥饿者置身炭火堆中而坚忍。
Yo’dajjidehampi sakaṃ nipacca aṅgārarāsimhi bubhukkhitāya.
219
219.
783有位众生,为觉悟而行布施,施予外物犹未餍足,光明殊妙,乃西维王中最尊胜者;
Yo bodhiyā bāhiravatthudānā atittarūpo sivirāja seṭṭho;
784他把自己明亮清澈的双眼,布施给了那年迈目盲的婆罗门女。
Adāsi cakkhūni pabhassarāni dvijāya jiṇṇāya acakkhukāya.
220
220.
786即使是恶声辩论者、斥责他者的人,甚至摧毁一臂一足之人,
Yokhantivādī’pi kalāburāje chedāpayante’pi sahatthapādaṃ;
787纵使浸没于血污、身受剧痛,他依然安忍,犹如于施予荣名者一般。
Pariplutaṅgorudhire titikkhimettāyamāno yasadāyake’va.
221
221.
789即使那护持法者,生后仅七个月,在生父生起嗔害之时;
Yo dhammapālo api sattamāsa jātopaduṭṭhe janakesakamhi;
790虽令人施行无间业般之事,其心于胜败之中亦不染污。
Kārāpayante asimālakammaṃ cittaṃ na dūsesi patāparāje.
222二百二十二
222.
792那猿猴,在林中,救起了那个从悬崖自行跌落的恶人;
Sākhāmigo yo asatā pumena vane papātā sayamuddhaṭena;
793纵然自己额头被石头砸破,仍带他至安稳之地,不令其迷路。
Silāya bhinne’pi sake lalāṭe taṃ khemabhumiṃ anayitthamūḷhaṃ.
223二百二十三。
223.
795即便是愤怒的魔罗所幻化的炽燃炭坑,也被击穿;
Ruṭṭhena mārena’bhinimmitampi aṅgārakāsuṃ jalitaṃ vihijja;
796当瑟居大莲华绽放时,有位大商主立于其旁而行布施。
Samuṭṭhite sajjumahāravinde ṭhatvāna yo seṭṭhi adāsi dānaṃ.
224二百二十四。
224.
798如母羚羊凭其觉知,为救回一只面临杀劫的惊惧幼崽,
Migena yenāpevijaññamekaṃ bhītaṃvadhāmocayituṃkuraṅgiṃ;
799于屠场中,她献上自己的头颅,而救脱了其余众多有情。
Āghātane attasiraṃṭhapetvāpamocitā’ñññapipāṇisaṅghā.
225二百二十五。
225.
801有一种名为“兽蜈蚣”的虫,其形如蚁,藏于尘土之中。
Yo sattavasso visikhāya paṃsu kīḷāparo sambhavanāmako’pi;
802此虫善于潜伏隐藏,游走遮蔽;若有人问及隐秘之事,它便详加解说,历时长久。
Sabbaññulīḷhāya niguḷhapañhaṃ puṭṭho viyākāsi sucīratena.
226二百二十六
226.
804他舍离对生命的贪执,纵使己身被缚,藤索缠勒腹间,
Hitvā nikantiṃ sakajīvite’pi baddhāsakucchimhi ca vettavalliṃ;
805猴王救度那成千上万的猿猴,使它们远离杀害。
Sākhāmige nekasahassasaṅkhe vadhāpamocesi kapissaroyo.
227二百二十七
227.
807以正法甘露味令满足者,纵是人中如野猪者,
Santappayaṃ dhammasudhārasena yo mānuse tuṇḍilasūkaro’pi;
808犹如仙人,断除缠结,而后恒久自持,住持正法。
Isī’va katvā atha ñāyaganthaṃ nijaṃ pavattesi cirāya dhammaṃ.
228
228.
810那位怨敌——具大神通的富那迦药叉,沉醉于欲乐之中;
Paccatthikaṃ puṇṇakayakkhamuggaṃ mahiddhikaṃ kāmaguṇesu giddhaṃ;
811名为毗度罗的利慧智者,在黑山之中调伏了他。
Yo tikkhapaññovidhurābhidhānodamesi kāḷāgirimattakamhi.
229
229.
813正如那栖居巢穴、羽翼未丰却具智慧的鹌鹑幼雏;
Kulāvasāyi avirūḷhapakkho yo buddhimā vaṭṭakapotako’pi;
814以真实,犹如雨云以滂沱之雨,熄灭燃烧的野火。
Saccena dāvaggimabhijjalantaṃ vassena nibbāpayi vārido’va.
230
230.
816即便是鱼王,在久旱无雨之时,见鱼群干渴疲惫,
Yo maccharājāpi avuṭṭhikāledisvānamacche tasitekilante;
817以真实之语,仅一刹那,使国土顿成汪洋。
Saccenavākyenamahoghapuṇṇaṃmuhuttamattenaakāsiraṭṭhaṃ.
231
231.
819于心散乱者,车乘等及大地的震动,乃其震动之缘;
Vicittahatthassa rathādikāni vasundharā kampana kāraṇāni;
820子与同族亲属,彼此平等相待,无有高下,犹如同一族姓所生者;
Putte’nujāte sadisecadāreyo’dajjivessantarajātiyampi.
232
232.
822世尊虽已成佛,于现法乐无所期,而悲心恒随;
Buddho bhavitvā api diṭṭhadhamma sukhānapekkho karuṇānuvattī;
823他堪忍一切轻蔑与诋毁等难行之事,成就世间利益。
Sabbaṃ sahanto avamānanādiṃ yodukkaraṃ lokahitaṃakāsi.
233
233.
825以四支之力,极为恐怖暴恶;
Balena saddhiṃ caturaṅgikena abhiddavantaṃ atibhiṃsanena;
826他具足不可战胜的教法、证得最上神通,调伏了阿拉瓦卡夜叉。
Ajeyyasatthaṃ paramiddhipattaṃ damesi yo ālavakampī yakkhaṃ.
234
234.
828弃舍了身躯,焚尽欲爱缠缚,断除烦恼纠结,成就梵天界;
Dehābhinikkhanta hutāsanacci mālākulaṃ brahmabhavaṃ karitvā;
829他破除了长夜随逐的邪见,调伏了最胜之梵天,是为牟尼至尊。
Bhetvāna diṭṭhiṃ sucirānubaddhaṃ damesi yo brahmavaraṃ munindo.
235
235.
831歪曲的钩刺、以布施净除的痈疮,以及已倒塌的塔楼、城门等物。
Accaṅkusaṃ dānasudhota gaṇḍaṃ nipātitaṭṭhālaka gopurādiṃ;
832他调伏了在路上狂奔的财护象,如同调伏凶残的毒蛇。
Dhāvantamagge dhanapālahatthiṃ damesi yo dāruṇamantakaṃ’va.
236
236.
834他举起沾满人血的手脚,握着利剑紧追不舍。
Manussarattāruṇapāṇipādamukkhippa khaggaṃ anubandhamānaṃ;
835大悲者调伏了他人所难调的指环盗贼——央掘魔罗。
Mahādayo duppasahaṃ parehi damesi yo aṅgulimālacoraṃ.
237
237.
837战胜众敌的法王,转动殊胜法轮。
Yo dhammarājā vijitārisaṅgho pavattayanto varadhammacakkaṃ;
838令他和合之众,深入正法之想与宝库。
Saddhamma saññaṃ ratanākarañca ogāhayī saṃ parisaṃ samaggaṃ.
238
238.
840此即无上尊、无与伦比的如来之正法。
Tasseva saddhamma varādhipassatathāgatassa’ppaṭipuggalassa;
841这是具足无量智慧、无所畏、大慈悲者的舍利。
Anantañāṇassa visāradassa esā mahākāruṇikassa dhātu.
239
239.
843藉此真实语,愿胜者的舍利疾速升入虚空;
Anena saccena jinassa dhātu khippaṃ samāruyha nabhantarāḷaṃ;
844如皎月光芒闪耀,消除大众的疑惑。
Sudhaṃsulekheva samujjalanti kaṅkhaṃ vinodetu mahājanassa.
240二百四十
240.
846那一瞬间,胜者的牙舍利飞升虚空,绽放光芒;
Tasmiṃ khaṇe sā jinadantadhātu nabhaṃ samuggamma pabhāsayantī;
847犹如照耀诸方的星辰,令众人净信踊跃、超越疑虑。
Sabbā disā osadhitārakā’va janaṃ pasādesi vtiṇṇakaṅkhaṃ.
241二百四十一
241.
849于是,她从虚空界中下降,停在那位长者之子的头顶;
Athotaritvā gaganaṅgaṇamhā sā matthake seṭṭhisutassa tassa;
850安立之后,她犹如以甘露灌注身体,令那饥渴者得到饱足。
Patiṭṭhahitvāna sudhābhisittagattaṃ’va taṃ pīṇayi bhattitinnaṃ.
242
242.
852见到这稀有之事,诸尼乾陀便对那位般度王这样说:
Dasvāna taṃ acchariyaṃ nigaṇṭhā iccabravuṃ paṇḍunarādhipaṃ taṃ;
853“这长者子的智慧与力量,并非源于诸界,大王,这就是他的威力。”
Vijjābalaṃ seṭṭhisutassa etaṃ na dhātuyā deva ayampabhāvo.
243
243.
855听了他们的话,国王便对长者子善贤这样说:
Nisamma tesaṃ vacanaṃ narindo iccabravī seṭṭhisutaṃ subhaddaṃ;
856为令他们生信,他示现了那样的神通。
Yathā ca ete abhisaddaheyyuṃ tathāvidhaṃ dassaya iddhimaññaṃ.
244二百四十四。
244.
858于是,须跋陀罗所处的炽热之盘,充满了芬芳清凉之水。
Tato subhaddo tapanīyapatte sugandhisītodakapūritamhi;
859他随念着圣者之雄的诸般奇妙行迹,令精进的根本得以增长。
Vaḍḍhesi dhātuṃ munipuṅgavassa anussaranto caritabbhutāni.
245二百四十五。
245.
861她犹如一只王鹤,在香气弥漫的水中右绕而行。
Sā rājahaṃ sī’va vidhāvamānā sugandhitoyamhi padakkhiṇena;
862令众人载沉载浮于欢庆之湖,欢笑呼喊此起彼伏。
Ummujjamānā ca nimujjamānā jane pamodassudhare akāsi.
246
246.
864于是,在那街衢正中掘了一坑,把箭簇投入其中;
Tato ca kāsuṃ visikhāyamajjhe katvā tahiṃ dhātumabhikkhipitvā;
865以泥土把它妥善填满之后,又驱来许多大象将它踩踏坚实。
Paṃsūhi sammā abhipūrayitvā bahūhi maddāpayi kuñjarehi.
247
247.
867破开大地,从宝池中升起,如轮般明耀的莲花。
Bhetvā mahiṃuṭṭhahi cakkamattaṃ virājamānaṃ maṇikaṇṇikāya;
868光明照耀,银蕊莲花,金瓣成行。
Pabhassaraṃ rūpiyakesarehi saroruhaṃ kañcanapattapāḷiṃ.
248二百四十八。
248.
870在淤泥中拔地而立,莲丛间微风轻转,扬起花粉如网;
Patiṭṭhabhitvāna tahiṃ saroje mandānilāvattitareṇu jāle;
871在一瞬间亲眼得见,世尊的圣骨以光芒照亮十方,辉煌照耀。
Obhāsayanti’va disā pabhāhi diṭṭhā muhuttena jinassadhātu.
249二百四十九。
249.
873人们纷纷用衣饰装点,令雨季花雨缤纷而下;
Khipiṃsu vatthābharaṇāni maccā pavassayuṃ pupphamayañca vassaṃ;
874以欢呼声与善哉的赞叹声,充遍整座城市。
Ukkuṭṭhisaddehi ca sadhukāranādehi puṇṇaṃ nagaraṃ akaṃsu.
250二百五十。
250.
876那些外道施以欺骗,号称那是王中之王,于是呈报说;
Te titthiyā taṃ abhivañcanaṃ’ti rājādhirājaṃ atha saññapetvā;
877他们用令人厌恶的污秽物,迅速以泥脚踩踏,将铁器掩盖于背后。
Jigucchanīye kuṇapādikehi khipiṃsu dhātuṃ parikhāya piṭṭhe.
251二百五十一。
251.
879当时,池中遍布五种水鸟,成群的天鹅游弋其间;
Tasmiṃ khaṇe pañcavidhambujehisañchāditāhaṃsagaṇopabhuttā;
880蜜蜂群集,鸣声悦耳,这水池宛如欢喜园一般。
Madhubbatālī virutābhirāmā ahosi sā pokkharaṇī’va nandā.
252第二百五十二。
252.
882象王与犀牛齐声鸣吼,犹如乐团的演奏;群马嘶鸣,声响如雷。
Gajādhipā koññcaravaṃ raviṃsu kariṃsu hesāninadaṃ turaṅgā;
883蛙声四起,宏亮如鼓钹合奏,节奏分明,伴以种种声响。
Ukkuṭṭhinādaṃ akariṃsu maccā suvāditā dundubhiādayo’pi.
253第二百五十三。
253.
885那些凡人大声赞颂着歌者,随之翩翩起舞,即便身披惭愧之饰的人也身在其中;
Thomiṃsu maccā thutigītakehi nacciṃsu ottappavibhusanā’pi;
886他们把布缠在头上,醉态醺然,挥舞着手臂,意荡神摇。
Vatthāni sīse bhamayiṃsu mattā bhujāni poṭhesumudaggacittā.
254二百五十四。
254.
888黑沉香所生的烟云,令天空犹如被浓密遮蔽。
Dhūpehi kālāgarusambhavehi ghanāvanaddhaṃ’va nabhaṃ ahosi;
889那时,城中高悬的幢幡连绵成列,整座城池仿佛布幔所成。
Samussitānekadhajāvalīhi puraṃ tadā vatthamayaṃ’va āsi.
255二百五十五。
255.
891众人见那奇特不可思议之事,欢喜的辅臣众等和合齐聚。
Disvā tamaccheramacintanīyaṃ āmoditāmaccagaṇā samaggā;
892他们为义利而受派遣,前去将般度国王的话语告诉了他。
Atthe niyojetu mupecca tassa vadiṃsu paṇḍussa narādhipassa.
256
256.
894无论何人,见王具足如是牟尼尊者的神通威力,
Disvāna yo īdisakampi rāja iddhānubhāvaṃ munipuṅgavassa;
895哪怕仅是生起少许净信,对他来说,智慧又怎会不具意义呢?
Pasādamattampi kareyya noce kimatthiyā tassa bhaveyya paññā.
257
257.
897于可敬信的功德中生起净信,是善士之法;君王令众生生起净信,亦是如此。
Pasādanīyesu guṇesu rāja pasādanaṃ sādhujanassa dhammo;
898所有盛开的莲花,我都一并礼敬,如同礼敬丛中绽放的睡莲般。
Pupphanti sabbe sayameva vande samuggate komudakānanāni.
258二百五十八
258.
900言辞愚昧者,君主切莫因此舍弃通往天道的正路,
Vācāya tesaṃ pana dummatīnaṃ mā saggamaggaṃ pajahittha rāja;
901牵着盲人而行,有谁能在探寻正道时不迷失?
Andhe gahetvā vicareyya ko hi anvesamāno supathaṃ amūḷho.
259二百五十九
259.
903诸如那罗提婆、摩诃劫宾那、频婆娑罗、净饭等诸王,纵然具足威光,
Narādhipā kappiṇa bimbisāra suddhodanādi api tejavantā;
904他们皈依此法王,以殷重心饮下了不死之甘露——法味。
Taṃ dhammarājaṃ saraṇaṃ upecca piviṃsu dhammāmatamādarena.
260二百六十。
260.
906即便有千眼的三十三天主,寿命亦已终尽;而灭尽后有的牟尼主——
Sahassanetto tidasādhipo’pi khīṇāyuko khiṇabhavaṃ munindaṃ;
907亲近清净无垢之法,如实闻思后,获得寿命,并于现法亲见。
Upecca dhammaṃ vimalaṃ nisamma alattha āyuṃ api diṭṭhadhammo.
261二百六十一
261.
909你也当在那位已战胜五魔、为诸天之最胜法王者处,
Tuvampi tasmiṃ jitapañcamāre devātideve varadhammarāje;
910为了证得天界与涅槃,你应迅速令心得净信,人主啊!
Saggāpavaggādhigamāya khippaṃ cittaṃ pasādehi narādhirāja.
262二百六十二。
262.
912国王听闻他们的话语,于三宝中疑惑顿消,
Sutvānatesaṃ vacanaṃ narindo vikiṇṇakaḍkho ratanattayamhi;
913满怀欣喜,在会众中对将军说道:“率领军队者,忠诚可依,正是能舍离城堡的勇士。”
Senāpatiṃ atthavaraṃ avoca pahaṭṭhabhāvo parisāya majjhe.
263二六三
263.
915不信三宝功德,此为断除生死之因;
Asaddahāno ratanattayassa guṇe bhavacchedanakāraṇassa;
916久远以来,我游荡于邪道之上,即便立于自己国土,亦觉深受欺骗。
Cirāya dulladdhipathe caranto ṭhito sarajje api vañcitohaṃ.
264
264.
918由于愚痴,我身受寒冷之苦,对着燃烧冒烟的火堆,去吹一只萤火虫。
Mohena khajjopanakaṃ dhamesiṃ sītaddito dhumasikhe jalante;
919口渴之人舍弃江河之水,由于放逸,我饮用了阳焰之水。
Pipāsito sindhujalaṃ pahāya piviṃ pamādena marīcitoyaṃ.
265
265.
921舍弃了甘露以求长生,我却吞下了剧毒。
Pariccajitvā amataṃ cirāya jivatthiko tikkhavisaṃ akhādiṃ;
922我离开了金香花环,颈上却担着巨蛇般的重负。
Vihāya’haṃ campakapupphadāmaṃ adhārayiṃ jattusu nāgabhāraṃ.
266二百六十六。
266.
924速至护城河畔,恭敬礼敬胜者的牙舍利。
Gantvāna khippaṃ parikhā samīpaṃ ārādhayitvā jinadantadhātuṃ;
925我将以供养的仪轨,于一切处修习带来安乐的功德。
Ānehi pūjāvidhinā karissaṃ puññāni sabbattha sukhāvahāni.
267二百六十七。
267.
927军帅前往他的边界壕沟附近,已达到极度的欢喜。
Gantvātatesoparikhāsamīpaṃ senādhinātho paramappatīto;
928向牟尼主之舍利顶礼,为国王之利益而行
Dhātuṃ munindassa namassamāno ajjhesi rañño hitamā caranto
268二百六十八。
268.
930王舍断久远积存的邪见垢秽,于善逝世尊获得净信
Cirāgataṃ diṭṭhimalaṃ pahāya alattha saddhaṃ sugate narindo;
931抵达宫殿后,令国王对三宝的净信增长。
Pāsādamāgamma pasādamassa vaḍḍhehi rañño ratanattayamhi.
269二百六十九
269.
933那一时刻,莲池中盛开着缤纷的金色莲花,绚丽夺目。
Tasmiṃ khaṇe pokkharaṇī vicittā phullehi sovaṇṇasaroruhehi;
934装点着天空,恰似曼陀吉尼河初降一般。
Alaṅkarontī gaganaṃ ahosi mandākinīvābhinavāvatārā.
270二百七十。
270.
936犹如天鹅群集,圣者舍利如莲花般安住于莲花之源。
Haṃsaṅgaṇevātha munindadhātu sā paṅkajā paṅkajamokkamanti;
937她以白莲般皎洁的光辉遍照一切,犹如照耀乳汁盈满之腹,令整座宫城明澈辉映。
Kundāvadātāhi pabhāhi sabbaṃ khirodakucchiṃ’va puraṃ akāsi.
271二百七十一
271.
939接着,他安立于那嫣红合掌般的莲花之上,面朝军旗。
Tato surattañjalipaṅkajamhi patiṭṭhahitvāna camupatissa;
940为大众所共见,成就了人间大果报、无上的功德。
Sandissamānā mahatā janena mahapphalaṃ mānusakaṃ akattha.
272二百七十二。
272.
942国王听闻此言,如同领受教敕般,怀着欣喜之情前行;
Sutvāna vuttantamimaṃ narindo pahaṭṭhabhāvopadasā’va gantvā;
943他阐明着双重净信,满怀叹异,合掌说道:
Saṃsūcayanto diguṇaṃ pasādaṃ suvimhitopañjalikoavoca.
273二百七十三。
273.
945言辞善巧的人们,将牟尼王奉为试金石而共聚一处;
Vohāradakkhā manujā muninda saṅghaṭṭayitvā nikasopalamhi;
946他们践行那如殊胜纯金般可贵的法,这正是往昔圣者所行之道。
Karontiagghaṃ varakañcanassa esohi dhammo caritopurāṇo.
274
274.
948宝石虽出自优良矿藏,仍需经火工锻造;
Maṇiṃ pasatthākarasambhavampi hutāsakammehabhīsaṅkharitvā;
949智者将其安置于王冠之顶,以为庄严。
Pāpentirājaññakirīṭakoṭiṃ vibhusanattaṃ vidunomanussā.
275
275.
951大牟尼,我至今所作的一切,都是为了试探。
Vīmaṃsanatthāya tavādhunāpi mayā kataṃ sabbamidaṃ muninda;
952广慧者啊,请宽恕我这一重罪,速令我的头顶焕然清净。
Āguṃ mahantaṃ khama bhuripañña khippaṃ mamālaṅkuru uttamaṅgaṃ.
276二百七十六。
276.
954彼时,他的牙齿舍利被奉安于冠冕之上,宝石般的光芒遍照闪耀;
Patiṭṭhitā tassa tato kirīṭe maṇippabhā bhāsini dantadhātu;
955在众生间放出洁白的光芒,犹如慈爱生起的乳流。
Amuñci raṃsī dhavalā pajāsu sinehajātā iva khīradhārā.
277二百七十七。
277.
957于是,他以首承载佛陀之牙舍利,右绕都城而行;
So dantadhātuṃ sirasāvahanto padakkhiṇaṃtaṃnagaraṃ karitvā;
958又以鲜花等殊胜供养物,恭敬迎请,将舍利安置于城内。
Sampūjayanto kusumādikehi susajjitante puramāharittha.
278二七八
278.
960于高高撑起的洁白华盖下、殊胜的床座之上,安置着璀璨的宝珠;
Samussitodārasitātapatte pallaṅkaseṭṭhe ratanujjalamhi;
961国王将胜者的舍利安奉此处,以宝珠等物行供养。
Patiṭṭhapetvāna jinassa dhātuṃ pūjesi rājā ratanādikehi.
279二百七十九
279.
963国王以佛为首的三宝为依归,直至生命尽头;
Buddhādivatthuttayameva rājā āpāṇakoṭiṃ saraṇaṃ upecca;
964他舍弃伤害,安住于慈悲,以种种功德赢得了众人的崇敬。
Hitvā vihiṃsaṃ karuṇādhivāso ārādhayī sabbajanaṃ guṇehi.
280二百八十。
280.
966以种种宝珠之光,犹如千道光明闪耀。
Kāresi nānāratanappabhāhi sahassaraṃsīṃ’va virocamānaṃ;
967人王亦依虔诚的供养,建造了善加庄严的舍利塔。
Narādhipo bhattibharānurūpaṃ sucittitaṃ dhātunivesanampi.
281二百八十一
281.
969他于舍利塔中增益舍利,庄严全城;
Vaḍḍhesi so dhātugharamhi dhātuṃ alaṅkaritvā sakalaṃ purampi;
970又以其余供养仪轨,犹不满足,礼敬此富饶丰足的国土。
Sesena pūjāvidhinā atitto pūjesi raṭṭhaṃ sadhanaṃ sabhoggaṃ.
282二百八十二
282.
972他召请隐王,以礼敬相待,将他视同自己一般尊重。
Āmantayitvā guhasīvarājaṃ sammānitaṃ attasamaṃ karitvā;
973布施等种种功德,这位以信为财富的最胜王皆已积集。
Dānādikaṃ puññamanekarūpaṃ saddhādhano sañciṇirājaseṭṭho.
283二百八十三。
283.
975于是这位国王远离与恶人的交往,
Tato so bhupālo kumatijanasaṃsaggamanayaṃ,
976舍弃偏离正道之举,安住于善逝教法所照亮的光明坦途;
Nirākatvā magge sugatavacanujjotasugame;
977正确地精勤前行,善巧于成就自他利益与四种成就,
Padhāvanto sammā saparahitasampatticaturo,
978他行持值得称叹的世间利益,其行不为恶人所乱。
Pasatthaṃ lokatthaṃ acari caritāvajjitajano.
983第三章。
Tatiyo paricchedo.
284
284.
980他护持大地,依国王之法而行,
Carati dharaṇi pāle rājadhammesu tasmiṃ,
981统率四军,如持醍醐的君王;
Samaracaturaseno khīradhāro narindo;
982凭自身臂力游戏般挥击,摧破敌慢,不假他援;
Nijabhujabalalīlā’rātidappappamāthī,
983因财而生骄慢,整装欲战,亲身冲锋;
Vibhavajanitamāno yuddhasajjo’bhigañchi.
285(二百八十五)
285.
985见到敌军旗帜,他便隐入洞穴,设下阻截。
Karivaramatha disvā so guhādvārayātaṃ,
986毫无畏惧,恰如狮王的王者;
Paṭibhayarahitatto sīharājā’va rājā;
987这位从本国近处前来的国王,
Nijanagarasamīpāyātametaṃ narindaṃ,
988他以无量威力,如大水洪流,所向披靡地突击。
Amitabalamamahoghenottharantā’bhiyāyi.
286二百八十六
286.
990扬起层层浓尘,手持盾牌与长矛的战士,
Uditabahaḷadhūlīpāḷiruddhantaḷikkho,
991发情的战象发出种种吼声,凶猛而恐怖;
Samadavividhayodhārāvasaṃrambhabhīme;
992利箭如大雨倾泻而下,可怖至极;
Nisitasarasatālīvassadhārākarāḷe,
993在那场大战斗中,黄白色的战象征服了乳流象。
Ajini mahati yuddhe paṇḍuko khīradhāraṃ.
287
287.
995于是,国王中最尊贵者,集结力量护卫国家,
Atha narapatiseṭṭho saṅgahetvāna raṭṭhaṃ,
996将王位的重任托付给自己的尊贵儿子;
Nija tanuja varasmiṃ rajjabhāraṃ nidhāya;
997迎请善逝的佛牙舍利,令众恭敬纳受,
Sugata dasana dhātuṃ sampaṭicchāpayitvā,
998他怀着敬意,如护洞窟一般守护并治理自己的王国。
Pahiṇi ca guhasīvaṃ sakkaritvā saraṭṭhaṃ.
288二百八十八。
288.
1000苏毗罗摩王秉持自制,
Suviramavanīpālo saññamaṃ ajjhupeto,
1001以种种资具满足乞求布施者;
Vividha vibhava dānāyācake tappayitvā;
1002身坏命终后,往生三十三天之集会,
Tidasapura samājaṃ dehabhedā payāto,
1003如愿获得了所希求的无量善果。
Kusala phalamanappaṃ patthitaṃ paccalattha.
289二百八十九。
289.
1005国王古哈悉沃,将那圣者之王的舍利
Narapati guhasīvo taṃ munindassa dhātuṃ,
1006迎归自都,善加尊崇礼敬,
Sakapuramupanetvā sādhu sammānayanto;
1007引导众生行于善趣之道,
Sugati gamana magge pāṇino yojayanto,
1008积集善行与庄严,安住其中。
Sucarita mabhirūpaṃ sañciṇanto vihāsi.
290二百九十。
290.
1010无量殊胜庄严,其身无垢清净。
Agaṇitamahimassujje nirañño tanūjo,
1011从年少时起,便已致力于信之修持。
Purima vayasi yevāraddhasaddhābhiyogo;
1012十力者的舍利,为那位国王所供养。
Dasabala tanudhātuṃ pūjituṃ tassa rañño,
1013这位殊胜的贵族,是名为调伏的王子。
Puravara mupāyāto dantanāmo kumāro.
291二百九十一。
291.
1015由美德所生的庄严,这位迦陵国的君主。
Guṇajanita pasādaṃ taṃ kaliṅgādhināthaṃ,
1016这位积聚一切功德的王子,成办已,
Nikhila guṇa nivāso so kumāro karitvā;
1017成就种种殊胜大业,善令圆满,
Vividha mahavidhānaṃ sādhusampādayanto,
1018安住善逝塔中,每日恭敬礼敬。
Avasi sugatadhātuṃ anvahaṃ vandamāno.
292二百九十二。
292.
1020曾是隐秘夜鸟的居处,栖居在幽深林中,
Abhavi ca guhasīvassāvanīsassa dhitā,
1021有如初绽蓝莲花般的双眸,恍若天鹅振翅竞逐亲附;
Vikaca kuvalayakkhī haṃsakantābhiyātā;
1022容颜胜似莲花,法髻缀饰繁重如金环。
Vadana jita sarojā hāridhammillabhārā,
1023身因乳重而微倾,名为“众宝严饰”的金花环。
Kucabharanamitaṅgi hema mālābhidhānā.
293二百九十三
293.
1025此童子乃是圆满功德之宝藏,正合为眷属之行谊,
Akhilaguṇanidhānaṃ bandhubhāvānurūpaṃ,
1026了知这位童子出身极为清净、种姓高贵后,
Suvimalakulajātaṃ taṃ kumāraṃ viditvā;
1027国王幽室主便将那个女孩收为自己的女儿。
Narapati guhasīvo attano dhītaraṃ taṃ,
1028他将那王子视若己出,赐予无比的尊荣。
Adadi sabahumānaṃ rājaputtassa tassa.
294二百九十四
294.
1030人主令王子执掌守护国土之职。
Manujapati kumāraṃ dhāturakkhādhikāre,
1031以种种方式为他妥善配备了众多随从;
Pacuraparijanaṃ taṃ sabbathā yojayitvā;
1032以千头牛、水牛等供养;
Gava mahisa sahassādīhi sampīṇayitvā,
1033便将他安置于与自己威德相当的主宰地位。
Saka vibhava sarikkhe issaratte ṭhapesi.
295二百九十五
295.
1035当战场上乳流般的诸王殒灭之时,
Samarabhuvi vinaṭṭhe khīradhāre narinde,
1036拥有摩罗耶林的甥王子们,
Malayavanamupetā bhāgineyyā kumārā;
1037以强大意志,集结雄兵,
Pabala mati mahantaṃ saṃharitvā balaggaṃ,
1038进逼城邑,意在夺取其坚城。
Upapuramupagañchuṃ dhātuyā gaṇhanatthaṃ.
296
296.
1040于是,他们在城邑附近扎下营寨,
Atha nagarasamīpe te nivesaṃ karitvā,
1041他们传授了这逆耳的教法,
Savaṇakaṭukametaṃ sāsanaṃ pesayiṃsu;
1042或速予我等善逝之见界,
Sugatadasanadhātuṃ dehi vā khippamamhaṃ,
1043或是那能生起美名瑞相的游戏,一场交战中的嬉戏,
Yasasirijananiṃ vā kīḷa saṅgāmakeḷiṃ.
297
297.
1045地护神听闻此教法,即
Sapadi dharaṇipālo sāsanaṃ taṃ suṇitvā,
1046于暗中对那位王子密说;
Avadi rahasi vācaṃ rājaputtassa tassa;
1047于我身中,无有视诸界为虚妄之见,
Nahi sati mama dehe dhātumaññassa dassaṃ,
1048纵使我,也无法胜过你。
Ahamapi yadi jetuṃ neva te sakkuṇeyyaṃ.
298
298.
1050执持那受天、人所礼敬的牙舍利,
Suranara namitaṃ taṃ dantadhātuṃ gahetvā,
1051持此辉煌威光,前往师子洲。
Gahita dijavilāso sīhaḷaṃ yāhi dīpaṃ;
1052听闻舅父如此殊胜的教诲后,
Iti vacanamudāraṃ mātulassātha sutvā,
1053名为丹塔纳摩的王子,对古哈希瓦这样说道:
Tamavaca guhasīvaṃ dantanāmo kumāro.
299
299.
1055你与我,在僧伽罗国,谁是我们的亲眷?
Tavaca mamaca ko vā sīhaḷe bandhubhūto,
1056有谁以至诚,敬奉胜者之莲花宝座?
Jinavaraṇasaroje bhattiyutto ca kovā;
1057大海彼岸,僧伽罗是一小国,
Jalanīdhiparatīre sīhaḷaṃ khuddadesaṃ,
1058我当如何将胜者之牙舍利运送出去?
Kathamahamatinessaṃ dantadhātuṃ jinassa.
300
300.
1060那个名为兔子的外甥王子,
Tamavadi guhasīvo bhāgineyyaṃ kumāraṃ,
1061犹如具足大象之力的坚固门柱,矗立于锡兰岛上;
Dasabalatanudhātu saṇṭhitā sīhaḷasmiṃ;
1062这位导师的法,以善断生死恐惧而流布,
Bhavabhayahatidakkho vattate satthudhammo,
1063比丘们已超越计数之道,便安住于此。
Gaṇanapathamatītā bhikkhavo cāvasiṃsu.
301三百零一
301.
1065他是我亲爱的朋友——那位大军王。
Mama ca piyasahāyo so mahāsena rājā,
1066以承事胜者之双足莲华为业;
Jinacaraṇasarojadvandasevābhiyutto;
1067纵使为水所触,仍渴求护持其界,
Salilamapi ca phuṭṭhaṃ dhātuyā patthayanto,
1068奉上种种众宝所成之供物。
Vividharatanajātaṃ pābhataṃ pesayittha.
302三百零二。
302.
1070人王恒常显现智慧,
Pabhavati manujindo sabbadā buddhimā so,
1071善逝教法之根本,应供养、应恭敬;
Sugatadasanadhātuṃ pūjituṃ pūjaneyyaṃ;
1072于熟知所缘中,内相显现,荟集具足。
Paricitavisayamhā vippavutthaṃ bhavantaṃ,
1073能布施种种财物,并善能摄受。
Vividhavibhavadānā sādhu saṅgaṇhituñca.
303
303.
1075如是礼敬自身女婿之后,
Nija duhitupatiṃ taṃ itthamārādhayitvā,
1076那罗毘多王便集结大军。
Narapati guhasīvo saṅgahetvāna senaṃ;
1077他与王子们一同,执持兵仗踏上战场,
Raṇadharaṇimupeto so kumārehi saddhiṃ,
1078交战之中,遭逢了为死亡所制的境地。
Maraṇaparavasattaṃ ajjhagā yujjhamāno.
304
304.
1080随后,名为丹陀那的王子之子听闻了此事,
Atha narapati putto dantanāmo suṇitvā,
1081那关于姨母的消息,听来极其刺耳;
Savaṇa kaṭukametaṃ mātulassappavattiṃ;
1082他展现婆罗门的威仪,取过佛牙舍利后,
Gahita dijavilāso dantadhātuṃ gahetvā,
1083他变得急急匆匆,从城中飞奔而去。
Turita turita bhūto so puramhā paḷāyi.
305三百零五
305.
1085迅速前往,继而到达南方地界。
Sarabhasa mupagantvā dakkhiṇaṃ cātha desaṃ,
1086其性坚稳不动,具足诸天之神力,
Avicalitasabhāvo iddhiyā devatānaṃ;
1087他渡逾浩瀚大河,达于满溢之岸,
Nadimatimahatiṃ so uttaritvāna puṇṇaṃ,
1088并于沙聚之中,安置十方诸界。
Nidahi dasanadhātuṃ vālukārāsimajjhe.
306
306.
1090随后,他进入某座城市,四处遍访。
Puna puramupagantvā taṃ gahītaññavesaṃ,
1091随即带着妻子,迅速赶到那里;
Bhariyamapi gahetvā āgato tattha khippaṃ;
1092将善逝教法,视同沙石。
Sugatadasanadhātuṃ vālukāthupakucchiṃ,
1093安放妥帖,犹如嵌在石构中的石块一般。
Ṭhapitamupacaranto acchi gumbantarasmiṃ.
307
307.
1095长老疾行于天际,宛如一阵清风。
Sapadi nabhasi thero gacchamāno paneko,
1096其形如众多光芒交织而成的沙堆。
Vividhakiraṇajālaṃ vālukārāsithūpā;
1097见其以自身为根源,坚固不摧、无所破坏,
Aviraḷitamudentaṃ dhātuyā tāya disvā,
1098向善逝的舍利顶礼,而后融入彼处。
Paṇami sugatadhātuṃ otaritvāna tattha.
308
308.
1100见如众生中最胜之圣者般落下,犹如浪涛崩溃。
Munisutamatha disvā jampatī te patītā,
1101他们将内出的所有方法详尽阐明;
Nijagamanavidhānaṃ sabbamārocayiṃsu;
1102此法护持,具足十力,精密周全,
Dasabalatanujo so dhāturakkhā niyutto,
1103他一心利益他人,专一不染,宣说了此二法。
Parahitaniratatto te ubho ajjhabhāsi.
309
309.
1105你们将十力者的身骨舍利带到了斯里兰卡。
Dasabalatanudhātuṃ sīhaḷaṃ netha tumhe,
1106纵有无数身之疲苦,于此法而无畏惧。
Agaṇita tanukhedā vītasārajjametaṃ;
1107又在行路之际,遇到障碍之时,
Api ca gamanamagge jātamatte vighāte,
1108犹如战车之御者,善断种种纷乱之缠缚。
Saratha mamamanekopaddavacchedadakkhaṃ.
310三百一十。
310.
1110如是,随顺善逝的教导,向众夫妻开示之后,
Iti sugatananūjo jampatīnaṃ kathetvā,
1111而后又随应地宣说正法;
Puna’pi tadanurūpaṃ desayitvāna dhammaṃ;
1112普遍拔除忧悲之箭,紧紧拔除;
Puthutaramapanetvā sokasallañca gāḷhaṃ,
1113智者由虚空返回自己的住处。
Sakavasatimupeto antalikkhena dhīro.
311三百一十一
311.
1115她住在龙宫中,名叫尼那迦,她是——
Bhujagabhavanavāsī ninnagāyātha tassā,
1116这位大威力的龙王,名为潘度哈拉,是博学而聪慧的统治者。
Bhujagapati mahiddhi paṇḍuhārābhidhāno;
1117他离开萨咖城的要道,游行在外,
Sakapurapavaramhā nikkhamitvā caranto,
1118那时,他凭着那份渴望,正向那地方趋近。
Samupagami tadā taṃ ṭhānamicchāvasena.
312
312.
1120那座清净沙洲上的塔岗,正缓缓升起,
Vimalapulinathūpā so samuggacchamānaṃ,
1121注视那璀璨绚丽的光网;
Sasiruciramarīcijjālamālokayitvā;
1122那时,牟尼舍利安住于沙堆之中,
Ṭhitamatha munidhātuṃ vālukārasigabbhe,
1123心中疑惑“此是何物?”正观察时,便即了知。
Kimidamiti sakaṅkhaṃ pekkhamāno avedi.
313
313.
1125那高傲者瞬间便隐没不见,
Sapadi sabahumāno so asandissamāno,
1126他将那内置舍利的宝匣吞入腹中,
Ratanamayakaraṇḍaṃ dhātuyuttaṃ gilitvā;
1127身躯宽广巨大,披挂着诸宝璎珞而高高耸立,
Vitataputhuladeho bhogamālāhi tuṅgaṃ,
1128金色冠冕之王缠卧于旁。
Kaṇakasikharirājaṃ veṭhayitvā sayittha.
314
314.
1130盐龟欲趣水藏之近处。
Salilanidhisamīpaṃ jampatī gantukāmā,
1131于沙洲上,得见彼牙舍利。
Pulinatalagataṃ taṃ dantadhātuṃ adisvā;
1132眼看那因悲伤而涌出的泪水流淌;
Nayanasaliladhāraṃ sokajātaṃ kirantā,
1133他们于那一刻忆念起那殊胜的善逝之子;
Sugatasutavaraṃ taṃ taṅkhaṇe’nussariṃsu.
315三百一十五。
315.
1135而后,善逝之子深思其义,洞彻其涵义,
Atha sugatasuto so cintitaṃ saṃviditvā,
1136了知未来一切忧悲等种种相状;
Agami savidhamesaṃ sokadinānanānaṃ;
1137又闻沙堆之中,藏有世尊遗骨,
Asuṇi ca jinadhātuṃ vālukārāsimajjhe,
1138虽隐而不现、未曾被见,却被珍珠蛇所敬奉。
Nīhitamapi adiṭṭhaṃ pūjitaṃ jampatīhi.
316三百一十六
316.
1140又如修行者入定时,具足天眼神通,
Sayitamatha yatīso dibbacakkhuppabhāvā,
1141见宝山幽林之中,龙王自在而住。
Ratanagirinikuñje nāgarājaṃ apassi;
1142即于彼时,化作鸟身,展翼覆护。
Vihagapatisarīraṃ māpayi tammuhutte,
1143以张开之广大翼羽,覆蔽虚空。
Vitataputhulapakkhena’ntaḷikkhaṃ thakentaṃ.
317三百一十七
317.
1145将那般深邃似海的水域,一分为二后,
Jaladhimatigabhīraṃ taṃ dvidhā so karitvā,
1146凭借自身羽翼鼓起的强劲风力;
Pabalapavanavegena’ttano pakkhajena;
1147带着怖畏的激荡,以大地奔腾之势,
Sarabhasa mahidhāvaṃ bhīmasaṃrambhayogā,
1148他来到躺卧在须弥山脚下的龙王面前。
Abhigami bhujagindaṃ merupāde nipannaṃ.
318
318.
1150就在那一刻,那位龙王褪去了蛇身。
Jahitabhujagaveso taṅkhaṇe so phaṇindo,
1151因怖畏惊惧而收敛诸享用;
Paṭibhayacakitatto saṃkhipitvāna bhoge;
1152急速趋前,稽首彼足下,
Sarabhasa mupagantvā tassa pāde namitvā,
1153以这般柔和调伏之语,对这位牟尼尊说道。
Vinayamadhuramitthaṃ taṃ munīsaṃ avoca.
319
319.
1155诸佛正是为利益一切众生而出现于世。
Sakalajanahitatthaṃ eva jāyanti buddhā,
1156即使是对佛舍利的点滴供养,也能成就利益众生的深远意义。
Bhavati janahitatthaṃ dhātumattassa pūjā;
1157我亦曾以最虔诚的心,供养珍贵的佛陀舍利。
Ahamapi jinadhātuṃ pūjayitvā mahagghaṃ,
1158为了积聚善果,不会堕入恶趣。
Kusalaphalamanappaṃ sañciṇissaṃ’ti gaṇhiṃ.
320三百二十。
320.
1160然后,对那些堪能觉悟真理的人们,
Atha manujagaṇānaṃ saccabodhārahānaṃ,
1161此所谓住处舍宅,即指铜牒洲。
Vasatibhavanamesā nīyyate sīhaḷaṃ taṃ;
1162故言此乃牟尼殊胜戒律之所依身,
Munivaratanudhātuṃ tena dehīti vutto,
1163龙王以身躯蜷绕成函,供奉此舍利窟。
Bhujagapati karaṇḍaṃ dhātugabbhaṃ adajji.
321三百二十一
321.
1165长老将那只飞鸟坠落之身收摄,
Vihagapatitanuṃ taṃ saṃharitvāna thero,
1166从遍布百种恐怖水族的大海中跃出;
Jalacarasatabhīmā aṇṇavā uppatitvā;
1167犹如对准整幅大地轮转图细细分辨各道脉络的箭矢一般,
Sakalapathavicakke rajjalakkhiṃ’va dhātuṃ,
1168他将此法施予了国王、王子及其守护者们。
Narapatitanujānaṃ jampatīnaṃ adāsi.
322三百二十二。
322.
1170如此,在众多极炽盛的火焰燃烧之际,
Iti katabahukāre saṃyaminde payāte,
1171以顶戴受持善逝所观见之法界;
Sugatadasanadhātuṃ muddhanā ubbahantā;
1172在众多森林诸天等众的伴随下,踏上这条已开辟的正道。
Mahati vipinadevādīhi magge payutte,
1173随后,他们以种种广大的方式离去。
Vividhamahavidhāne te tato nikkhamiṃsu.
323
323.
1175柔和芬芳的微风,无荆棘等障碍,
Mudusurabhīsamīro kaṇṭakādivyapeto,
1176道路处处清净,犹如无垢沙滩之河。
Vimalapulinahārī āsī sabbattha maggo;
1177当他们行至此路时,藉由牙舍利的威德,
Ayanamupagate te dantadhātuppabhāvā,
1178涅槃城的居民,如法地恭敬供养他们。
Nigamanagaravāsī sādhu sammānayiṃsu.
324三百二十四。
324.
1180以散满鲜花、香料与香粉的手,恒常行持,
Kusumasurabhicuṇṇākiṇṇahatthāhi niccā,
1181怀欢喜随侍,天女们居于林间;
Sakutukamanuyātā kānane devatāhī;
1182摧毁坚固的执碍,征服险难之路,
Acalagahaṇaduggaṃ khepayitvāna maggaṃ,
1183你们这些尚未解脱的人,来到边地奡逐城。
Agamumaturitā te paṭṭanaṃ tāmalittiṃ.
325三百二十五。
325.
1185步伐坚固不动,如深固的井口,
Acalapadarabaddhaṃ suṭṭhitodārakūpaṃ,
1186展现出宽阔的形体,兼具右旋与左旋的优雅特征;
Uditaputhulakāraṃ dakkhanīyāmakañca;
1187这些船正自行驶向令人神往的楞伽岛,
Sayamabhimatalaṅkāgāminiṃ nāvamete,
1188商人们当即看见了那巍峨高耸的船影。
Sapadi samuparūḷhaṃ addasuṃ vāṇijehi.
326三百二十六
326.
1190随后,那些优秀的王族欲往锡兰,
Atha dijapavarā te sīhaḷaṃ gantumicchaṃ,
1191便急忙走近,对船夫说:
Sarabhasa mupagantvā nāvikassāvadiṃsu;
1192他以悦耳动听的话语,善巧称赞众人;
Sutisukhavacasā so sādhuvuttena cesaṃ,
1193令他们心生欢喜,助其登船;
Pamuditahadayo te nāvamāropayittha.
327
327.
1195待众人登船之后,便取出水中宝藏。
Jalanidhimabhirūḷhesvesu ādāya dhātuṃ,
1196来到波涌涛起之处,内心平静,赏看翻腾的浪花。
Samabhavumupasannā lolakallolamālā;
1197和煦芬芳的微风,或是北来的疾风,
Samasurabhimanuñño uttaro vāyi vāto,
1198清净明丽的光辉,遍满一切方所。
Vimalarucirasobhā sabbathā’suṃ disā’pi.
328
328.
1200于澄净光辉之天际,犹如金翅鸟之舟,
Nabhasi asitasobhe venateyyo’va nāvā,
1201凭借猛烈风势之力,恒常奔流不息;
Pabalapavanavegā sattataṃ dhāvamānā;
1202超越目力所及之域,越过了彼方的岸与山峦等,
Nayanavisayabhāvātītatīrācalādiṃ,
1203沉入那布满泡沫与花朵的水中。
Pavisi jaladhimajjhaṃ pheṇapupphābhikiṇṇaṃ.
329三百二十九
329.
1205那时,大海激荡翻腾,掀起了可怖的风暴。
Atha abhavi samuddo bhīmasaṃvaṭṭavātā,
1206波浪相续,状如可怖的峰峦之巅,起伏层叠,紧密相连,
Bhīhatasikharikūṭākāravīcippabandho;
1207其声震耳欲裂,恐怖咆哮,响彻虚空,充塞天际,
Savanabhiduraghorārāvarundhantalikkho,
1208惊恐的人们,彻夜发出凄厉的惨叫。
Bhayacakitamanussakkandito sabbarattiṃ.
330三百三十。
330.
1210如旭日初升,映照在明净的水面,
Udayasikharisīsaṃ nūtanādiccabimbe,
1211此时,夜晚便已临近消逝;
Upagatavati tassā rattiyā accayamhi;
1212水光潋滟,波澜层叠,
Salilanidhijalaṃ taṃ santakallolamālaṃ,
1213犹如黑宝石与杂宝镶嵌的地面,熠熠生辉。
Asitamaṇivicittaṃ koṭṭimaṃ’vāvabhāsi.
331三三一
331.
1215又有一些那伽龙众,冠盖舒张,令人生畏;
Atha vitataphaṇālī bhiṃsanā keci nāgā,
1216有一些则是天人之身,手持芬芳妙丽的花束;
Surabhikusumahatthā keci dibbattabhāvā;
1217有一些则奉持着光耀悦意的宝珠明灯。
Ruciramaṇipadīpe keci sandhārayantā,
1218一些人则吹奏着口中自有的莲花鞭笛。
Nijasirasi karontā keci kaṇḍuppalānī.
332
332.
1220许多蛙类托着展开的红莲花束;
Phuṭakumudakalāpe jattuneke vahantā,
1221一些人则举起由金罐串成的花环。
Kaṇakakalasamālā ukkhipattā ca keci;
1222有者唯随风动而飘荡摇曳,
Pavanacalitaketuggāhakā keci eke,
1223手臂覆以妙色金粉,手执满盛朱红颜料之箱匣;
Rucira kaṇaka cuṇṇāpuṇṇacaṅgoṭahatthā.
333三百三十三
333.
1225有些人跳着轻盈优美的舞蹈,
Salaḷitaramaṇiyaṃ keci naccaṃ karontā,
1226有些人正唱着悦耳甜美的歌谣,
Salayamadhuragītaṃ gāyamānā’va keci;
1227有些人则演奏着种种乐器。
Pacuraturiyabhaṇḍe āhanantā’va eke,
1228有些人起身,怀着供养贤者戒律的心,礼敬该戒律。
Munivaratanudhātuṃ pūjituṃ uṭṭhahiṃsu.
334三百三十四。
334.
1230那位王女姿容秀美,妙语连珠,
Rucirakacakalāpā rājakaññāya tassā,
1231圣者那般殊胜的教法,恰如新月,已录成文字;
Munivaradasanaṃ taṃ niggatevindulekhā;
1232其旁,一排笔直的银柱紧密相倚,光芒绽放。
Ujurajatasalākā sannibhe muñci raṃsī.
335
335.
1234对于那审视诸界、领略其无量威德者,
Atulitamanubhāvaṃ dhātuyā pekkhataṃ taṃ,
1235如蛇类得见珍珠宝石,心生欢喜;
Pamuditahadayānaṃ taṅkhaṇe pannagānaṃ;
1236闻诸善言赞词,即怀悦乐;
Paṭiravaharitānaṃ sādhuvādādikānaṃ,
1237如无垠虚空,周遍开敷。
Gaganamapariyantaṃ’vāsi vitthāritānaṃ.
336
336.
1239善逝的牙舍利进入了那摩尼宝殿,
Pavisi sugata dāṭhādhātu sā moḷigabbhaṃ,
1240复从虚空缓缓降下,落于其上;
Puna gaganatalamhā otaritvāna tassā;
1241持冠的诸龙阻遏了那汹涌波涛,
Phaṇadharanivahā te taṃ tariṃ vārayitvā,
1242广大仁慈庄严,于七日七夜中,自若而住。
Mahamakarumudāraṃ sattarattindivaṃhi.
337
337.
1244宛如空中稳固不动的宫殿,又如漂浮于虚空的舟船。
Acalamiva vimānaṃ antalikkhamhi nāvaṃ,
1245见这无所依止的恶鬼,正处半夜之中。
Gativirahitamamhorāsimajjhamhi disvā;
1246那对为恐惧所扰动心神的夫妇,一同聚集起来,
Bhayavilulitacittā jampatī te samaggā,
1247向那位具神通的十力之子发起攻击。
Dasabalatanujaṃ taṃ iddhimantaṃ sariṃsu.
338三百三十八。
338.
1249牟尼之子当即了知他们心意,
Sapadi munisuto so cittamesaṃ viditvā,
1250跃身虚空,驱散层层云霭,疾驰前去;
Nabhasi jaladharālī maddamāno’bhigantvā;
1251化作一躯庞大的金翅鸟王之身。
Vihagapatisarīraṃ māpayitvā mahantaṃ,
1252被恐惧惊扰的蛇,迅速将它们驱赶。
Bhayacakitabhujaṅge te paḷāpesi khippaṃ.
339三百三十九。
339.
1254如是,佛陀闻此,平息了因蛇而生的恐惧之后,便离去了。
Itthaṃ buddhisute bhujaṅgajanitaṃ bhītiṃ sametvā gate,
1255那艘船被风吹拂,旗帜飘扬,波浪连绵起伏,
Sā nāvā pavanā pakampitadhajā tuṅgaṃ taraṅgāvaliṃ;
1256以迅疾之速破浪而行,仿佛密集的云层一般。
Bhīndantī gativegasā puthutaraṃ meghāvalīsannibhaṃ,
1257迅速抵达兰卡城,这全赖那位长老的成就所成。
Laṅkāpaṭṭanamotarittha sahasā therassa tassiddhiyā.
1263第四章。
Catuttho paricchedo.
340三百四十。
340.
1259于第九年,在大盘领军之时,
Saṃvaccharamhi navamamhi mahādisena,
1260亦即其子吉提斯里·墨伽纳拉王统治之时;
Puttassa kittisirimeghanarādhipassa;
1261他们这对夫妇便这样出了城,
Te jampatī tamatha paṭṭanamotaritvā,
1262安住在令人心生欢喜的寺院中。
Devālaye paṭivasiṃsu manobhirāme.
341341
341.
1264那时,尊贵的婆罗门旅人便坐了下来,
Disvāna te dvijavaro pathike nisāyaṃ,
1265以甘美的饮食款待自己;
Santappayittha madhurāsanapānakehi;
1266夜尽时分,他指出了通往阿奴拉德普拉城的道路,
Rattikkhaye ca anurādhapurassa maggaṃ,
1267他又指明了路旁的树荫所在。
Chāyāpatīnamatha so abhivedayittha.
342三百四十二
342.
1269取得那胜利者尊贵的法宝之藏,
Ādāya te dasanadhātuvaraṃ jinassa,
1270受到婆罗门贵族的礼敬后,从那城镇出发,
Sammānitā dvijavarena’tha paṭṭanamhā;
1271离开那里,跨越了遥远的路途,
Nikkhamma dūrataramaggamatikkamitvā,
1272到达帕德瓦拉村,进入了阿努拉诃城。
Padvāragāmamanurādhapurassa’gañchuṃ.
343三百四十三。
343.
1274思惟那位如法的尊贵人王之后,
Yaṃ dhammikaṃ naravaraṃ abhitakkayitvā,
1275夫妻二人来到此地;
Jāyāpatī visayametamupāgamiṃsu;
1276那场大瘟疫骤然地聚集而起,
Taṃ vyādhinā samuditena mahādisena,
1277他们听说楞伽主早已逝去,
Laṅkissaraṃsucirakālakataṃ suṇiṃsu.
344
344.
1279悲痛如同巍然耸立的山峰,将他们完全笼罩。
Sokena te sikharineva samuggatena,
1280他们被淹没其中,愈发愚昧地放声哭泣。
Ajjhotthaṭā bahutaraṃ vilapīṃsu muḷhā;
1281那些心意昏迷者,身业迷惘,心昏暗无明。
Kāyiṃsu tesamatha mucchitamānasānaṃ,
1282四方与四维,尽为浓密黑暗所笼罩。
Sabbā disā ca vidisā ca ghanandhakārā
345三百四十五
345.
1284闻彼声名如云聚、统御王国之君,归命三宝。
Sutvāna kittisirimeghanarādhipassa,
1285其威严王者犹持宝剑护卫,
Rajjeṭhitassa ratanattayamāmakattaṃ;
1286犹如被雨水浇灭的大火,丛林得以平息。
Vassena nibbutamahādahanā’va kacchā,
1287那对夫妻心意相通,已断尽忧愁与热恼。
Te jampatī samabhavuṃ hatasokatāpā.
346三百四十六
346.
1289闻云山大寺中
Sutvāna meghagirināmamahāvihāre,
1290某比丘为某国王所喜的饮食
Bhikkhussa kassaci narādhipavallabhattaṃ;
1291走到他跟前后,得受款待
Tassa’ntikaṃ samupagamma katātitheyyā,
1292二人相会,共叙生死流转。
Dhātuppavattimavadiṃsu ubho samecca.
347
347.
1294听闻圣牟尼宣说知见后,
Sutvāna so munivaro dasanappavattiṃ,
1295心生欢喜,犹如被不死之味灌沐全身;
Haṭṭho yathāmatarasena’hisittagatto;
1296各自在家中,立刻披上缁衣,
Gehe sake sapadi paṭṭavitānakehi,
1297于庄严中,你增长无垢法界。
Vaḍḍhesi dhātumamalaṃ samalaṅkatamhi.
348
348.
1299这便是他们夫妻双方的事。
Tesañca jānipatikānamubhinnameso,
1300成就了更殊胜、更根本的摄益,如其所愿;
Katvāna saṅgahamuḷārataraṃ yathicchaṃ;
1301为宣说此殊胜之事,甚为善妙;
Vuttantametamabhivedayituṃ pasatthaṃ,
1302他妥善地向楞伽岛统治者派遣了比丘。
Laṅkādhipassa savidhaṃ pahiṇittha bhikkhuṃ.
349
349.
1304国王于春时与诸妃嫔共处,
Rājā vasantasamaye saha kāminīhi,
1305一日居止园中,受用园林游嬉之乐;
Uyyānakeḷisukha mekadine’nubhonto;
1306彼时,虽在遥远处,亦向此处行来,
Āgacchamānamatha tattha sudurato’ca,
1307看见那位比丘面容清净、安详。
Taṃ vippasannamukhavaṇṇamapassi bhikkhuṃ.
350三百五十。
350.
1309他具足自制,走近那位国王,
So saṃyami samupagamma narādhipaṃ taṃ,
1310他满心欢喜,宣说所听闻的教法。
Vuttantametamabhivedayi tuṭṭhacitto;
1311听闻此法,他满载着无上的喜悦。
Sutvāna taṃ paramapītibharaṃ vahanto,
1312如同具足轮宝的转轮圣王一般,国王出现了。
Sampattacakkaratano’va ahosi rājā.
351
351.
1314楞伽自在主与胜族婆罗门,为佛牙舍利,
Laṅkissaro dvijavarā jinadantadhātu,
1315奉持已,二缺憾主相会,
Mādāya jānipatayo ubhaye samecca;
1316他们不久当至楞伽,如所说。
Essanti laṅkamacirena itīritaṃ taṃ,
1317他也认为相师的话真实不虚。
Nemittikassa vacanañca tathaṃ amaññi.
352
352.
1319随后,国王与广大随众一同,
Rājā tato mahatiyā parisāya saddhiṃ,
1320从王城北的郊外,
Tassānurādhanagarassa puruttarāya;
1321怀着期望,他即刻往云山精舍而去
Āsāya taṃ sapadi meghagiriṃ vihāraṃ,
1322信心坚定,步履安稳,心意清净而到达
Saddho agañchi padasā’va pasannacitto.
353
353.
1324见已,方知善逝之界实不可得
Disvā tato sugatadhātumalabbhaneyyaṃ,
1325犹如阿难与耶舍等众的伞盖,
Ānandajassunivahehi ca tārahāraṃ;
1326以先所洒誓愿作殊胜庄严,
Siñcaṃ vidhāya paṇidhiṃ bahumānapubbaṃ,
1327心想:‘我以身毛竖立为铠甲。’
Romañcakañcukadharo iti cintayittha.
354
354.
1329我曾佩戴众多宝珠璀璨的华冠
So’haṃ anekaratanujjalamoḷidhāriṃ,
1330若我今日当供养此难舍无上之首级
Pūjeyyamajja yadi duccajamuttamaṅgaṃ;
1331对于三界唯一的皈依处——如来
Lokattayekasaraṇassa tathāgatassa,
1332不应以此身为依凭而生轻慢。
No dhātuyā mahamanucchavikaṃ kareyyaṃ.
355三百五十五。
355.
1334这广大宝聚、具足财富与享用。
Etaṃ pahūtaratanaṃ sadhanaṃ sabhoggaṃ,
1335并恭敬礼敬整个大地领域,无有遗余。
Sampūjayaṃ api dharāvalayaṃ asesaṃ;
1336心念:‘我作相称的供养。’
Pūjaṃ karomi tadanucchavikaṃ ahaṃ’ti,
1337但思有谁于诸世界中能出无明?
Cinteyya kohi bhuvanesu amūḷhatitto.
356
356.
1339此为兰卡国王赐予我的丰厚财产。
Laṅkādhipaccamidamappataraṃ mamāsi,
1340佛陀以种种功德庄严,无可限量。
Buddho guṇehi vividhehi pamāṇa suñño;
1341我此薄福者,向三界唯一之怙主。
So’haṃ parittavibhavo tibhavekanāthaṃ,
1342像那样的十力,我怎能超越?
Taṃ tādisaṃ dasabalaṃ kathamaccayissaṃ.
357357.
357.
1344如是,他反复思惟此事,
Itthaṃ punappuna tadeva vicintayanto,
1345他虽意志坚定,却陷入了昏厥;
Āpajji so dhitiyuto’pi visaññibhāvaṃ;
1346随即又被拂尘的微风所吹动,
Saṃvījito sapadi cāmaramārutena,
1347由疲惫不堪的侍者们,他重新获得了知觉。
Khinnena sevakajanena alattha saññaṃ.
358三百五十八
358.
1349即使仅种下少许种子,
Thokampi bījamatha vā abhiropayantā,
1350智慧者也如浑浊之水。
Medhāvino mahatiyā’pi masundharāya;
1351依时而熟,你的花与果等,
Kālena patta tava pupphaphaladikāni,
1352能获得众多所求的果实。
Vindanti patthitaphalāni anappakāni.
359三百五十九。
359.
1354如此以种种殊胜功德,广大无量,
Evaṃ guṇehi vividhehi’pi appameyya,
1355于法宝海中,作广大供养;
Dhammissaramhi mahamappatarampi katvā;
1356时节迁流,变化殊胜,
Kālaccayena pariṇāma visesarammaṃ,
1357必将获得天界与解脱的无上快乐。
Saggāpavaggasukhamappaṭimaṃ labhissaṃ.
360三百六十
360.
1359如此思惟已,他满怀欢喜,喜悦充盈。
Itthaṃ vicintiya pamodabharātireka,
1360国王的面庞犹如满月,
Sampuṇṇacandimasarikkhamukho narindo;
1361彼一切知者,于观察诸界中最胜者,
Sabbaññuno dasanadhātuvarassa tassa,
1362恭敬礼赞整个锡兰岛。
Pūjesi sabbamapi sīhaḷadīpametaṃ.
361三百六十一。
361.
1364比丘们亦诵持三藏、讽诵本生等,
Bhikkhū’pi tepiṭaka jātakabhāṇakādi,
1365善巧于思辨等,纵是具智慧者;
Takkagamādi kusalā api buddhimanto;
1366即便是各依一处的居士同伴,
Vatthuttayekasaraṇā api poravaggā,
1367随即满怀好奇地聚集在那里。
Kotuhalā sapadi sannipatiṃsu tattha.
362三百六十二
362.
1369那时,国王置身于大集会之中,
Rājā tato mahatiya parisāya majjhe,
1370他如是赞叹:‘这位牟尼之尊,确实拥有一口极为洁白美丽的牙齿。’
Iccabruvī munivaro hi susukkadāṭho;
1371胜者的牙齿犹如草药之光、又如星辰,
Dāṭhā jinassa yadi osadhitārakā’va,
1372如果它本当洁白,那么这污浊不净的光辉又有什么价值呢?
Setā bhaveyya kimayaṃ malināvabhāsā.
363三百六十三。
363.
1374在那时刻,牟尼王的十方世界,
Tasmiṃ khaṇe dasanadhātu munissarassa,
1375犹如王天鹅展舒双翼,
Pakkhe pasāriya duve viya rājahaṃsī;
1376广远之声,回荡于虚空之中,
Vitthāritaṃ’suni vahā gaganaṅganamhi,
1377以回旋之势疾速而行,仅弹指之间。
Āvaṭṭato chavi javena muhuttamattaṃ.
364三百六十四
364.
1379铺设珍贵而清凉的褥垫,将世尊的舍利安奉于吉祥宝座之中。
Paccagghamattharaṇakaṃ sitamattharitvā,
1380于祇园比丘座中安置世尊。
Bhaddāsanamhi vinidhāya munindadhātuṃ;
1381王亲自以遍地的素馨花铺设此处。
Taṃ jātipupphanikarena thakesi rājā,
1382雨季结束,如云聚山顶般光华灿烂。
Vassaccayambudharakūṭasamappabhena.
365三百六十五。
365.
1384那圣者之尊的色身迅速升腾,登于山巅;
Uggamma khippamatha dhātu munissarassa,
1385它安立于那花聚之顶;
Sā puppharāsisikharamhi patiṭṭhahitvā;
1386以如纯净乳汁般洁白的毫光,遍身照耀,
Raṃsīhi duddhadhavalehi virocamānā,
1387他以不眨眼的目光注视着应观之境。
Sampassataṃ animise nayane akāsi.
366三百六十六
366.
1389将彼安立于界处之后,
Taṃ dhātumāsanagatamhi patiṭṭhapetvā,
1390如牛乳、粟米、石榴之类,悉皆具足。
Khīrodaeṇepaṭalappaṭime dukuḷe;
1391以百层茅盖,遮覆了广大的穹庐。
Chādesi sāṭakasatehi mahārahehi,
1392他更欲反复审察的心意,尤为强烈。
Bhiyyo’pi so upaparikkhitukāmatāya.
367三百六十七。
367.
1394暴雨骤至,顷刻间砸裂千百屋顶。
Abbhuggatā sapadi vatthasatāni bhetvā,
1395犹如从白云腹中脱出的一轮明月。
Setambudodaraviniggatacandimā’va;
1396她站立不动,在上方放光,
Ṭhatvāna sā upari tesamabhāsayittha,
1397以纯白如茉莉的光芒,遍照诸方,
Raṃsīhi kundavisadehi disā samantā
368
368.
1399就在那一刻,大地连同山岳,
Tasmiṃ khaṇe vasumatī saha bhūdharehi,
1400如善言雷震,并出相应声;
Gajjittha sādhuvacanaṃ’va samuggirantī;
1401彼水聚似观,此希有之景,
Taṃ abbhūtaṃ viya samekkhitumamburāsi,
1402彼不动如山,臂化寂波平。
So niccalo abhavi santataraṅgabāhu.
369
369.
1404犹若醉象摇动之繁花满枝的婆罗树,
Mattebhakampitasupupaphitasālato’va,
1405天上花朵亦从虚空缤纷散落,
Bhassiṃsu dibbakusumāni’pi antaḷikkhā;
1406跳起四方之舞, 令众人叹为观止,
Naccesu cāturiyayamacchariyaṃ janassa,
1407天女们也在虚空中美丽生辉。
Sandassayiṃsu gagane surasundarī’pi.
370三百七十
370.
1409由喜悦所生,音声如星辰般悦耳,令人欢喜。
Ānandasañjanitatāraravābhirāmaṃ,
1410不知疲倦的歌者们放声歌唱;
Gāyiṃsu gītamamatāsanagāyakā’pi;
1411他们奏起了神圣的天乐,
Muñciṃsu dibbaturiyāni’pi vāditāni,
1412传出深远、高昂、甜美而加倍的回响。
Gambhīramuccamadhuraṃ dviguṇaṃ ninādaṃ.
371三百七十一。
371.
1414如百缕银绳般紧密交织,
Saṃsibbitaṃ rajatarajjusatānukārī,
1415如云以百道水流连接天地,
Dhārāsatehi vasudhambaramambudena;
1416普照四方,犹如浩瀚海洋中波涛奔涌;
Sabbā disā jaladakuṭamahagaghiyesu,
1417展示那绳索上光辉闪耀,犹如灯火明亮照耀。
Dittācirajjutipadīpasatāvabhāsā.
372三百七十二。
372.
1419凉风阵阵,拂过摩罗耶林的边缘,
Ādhuyamāna malayāvala kānananto,
1420轻柔地携来花粉飘散的芳香;
Samathulla pupphaja parāgaharābhihāri;
1421它善于将滴滴露珠凝聚成串,
Sedoda bindugaṇa saṃharaṇappavīṇo,
1422清凉的风,带着芳香,轻轻吹拂。
Mandaṃ avāsi sisiro api gandhavāho.
373
373.
1424国王凝察这未曾有过的神变,
Rājā tamabbhutamavekkhiya pāṭihīraṃ,
1425这是世间盛传却前所未见的奇事;
Lokussavaṃ bahutarañca adiṭṭhapubbaṃ;
1426他以那双舒展明澈之眼、以极大的欢喜,
Cipphāritakkhiyugalo paramappamodā,
1427向法宝等无上之物作广大之供养。
Pūjaṃ karittha mahatiṃ ratanādikehi.
374三百七十四。
374.
1429他以那仅为界聚的头颅承载着,
So dhātumattasirasā’tha samubbahanto,
1430安立于高张的寒暑防护之下;
Ṭhatvā samussita sitātapavāraṇamhi;
1431乘着彩垫铺设的殊胜车乘,配以雪白骏马。
Cittatthare rathavare sitavājiyutte,
1432他入观了那座具足吉祥相、宝藏充盈的阿努罗陀补罗城。
Lakkhinidhānanurādhapuraṃ pavekkhi.
375三百七十五
375.
1434在天帝的宫殿,亦如是严饰华美,
Devinda mandira same samalaṅkatamhi,
1435国王在自宫中,具足无与伦比的威严;
Rājā sakamhi bhavane atulānubhāvo;
1436狮子座上,铺展着幼狮图案的华毯;
Sīhāsane paṭika kojava santhatamhi,
1437他将牟尼的舍利安置于饰月白伞之下。
Dhātuṃ ṭhapesi munino sasitātapatte.
376三七六
376.
1439国王于地宫中建造了珍贵的舍利殿,
Anto’va bhumipati dhātugharaṃ mahagghaṃ,
1440建成后,将佛陀舍利安奉于彼处;
Katvāna tattha vinidhāya munindadhātuṃ;
1441以种种方式恭敬供养,
Sampūjayittha vividhehi upāyanehi,
1442昼夜六时,常怀欣求无碍安乐之愿。
Rattīndivaṃ tidivamokkha sukhābhikaṅkhī.
377
377.
1444而于他们具足明智的君主,确实各有分殊,
Tesañca jānipatikānamubhinnameva,
1445满足于众多珍宝、璎珞等物;
Tuṭṭho bahūni ratanābharaṇādikāni;
1446居于迦末城的伊萨拉族中,以此为常住之处,
Gāmeca issarakuleka nīvāsabhute,
1447慷慨布施,成立了三狮王法会以作摄益。
Datvāna saṅgahamakāsi tisīhaḷindo.
378
378.
1449从乡间、集镇、都市等各处聚集而来的民众,
Saṅgamma jānapada negama nāgarādī,
1450殷切渴望,却未能得见善逝之遗骨者;
Ukkaṇṭhitā sugatadhātumapassamānā;
1451赞叹世间无上者之行迹,
Lokuttamassa caritāni abhitthavantā,
1452于大地之主近旁,作狮子吼而宣告;
Ugghosayiṃsu dharaṇīpatisannidhāni;
1453为法自在者,于世间利益一切世间,
Dhammissaro sakalalokahitāya loke,
1454为利益一切众生而降生,行利益众生之行;
Jāyittha sabbajanatāhitamācarittha;
1455为利益大众而广开此法界
Vitthāritā bahujanassa hitāya dhātu,
1456我等亦愿崇敬此法界
Icchāma dhātumabhipūjayituṃ mayampi.
380三百八十
380.
1458诸王所集,彼比丘僧团,
So sannipātiya mahīpati bhikkhusaṅgha,
1459在阿努罗陀城附近、魔罗的住处;
Mārāmavāsimanurādhapuropakaṇṭhe;
1460他将内心的意念表白于大师舍利,
Ajjhāsayaṃ tamabhivedayi satthudhātu,
1461为作供养而聚集起来的广大民众。
Pūjāya sannipatitassa mahājanassa.
381三百八十一。
381.
1463那时,长老身在那广大的比丘众中,仅为其中一员,
Thero tahiṃ mahati bhikkhugaṇe paneko,
1464以智慧力而无可伦比,以慈悲而为安住;
Medhābalena asamo karuṇādhivāso;
1465如此,这位具大智慧的三吠舍族贤士,
Evaṃ tisīhaḷapatissa mahāmatissa,
1466向为世间利益而行的四众宣说。
Lokatthacāracaturassa nivedayittha.
382三百八十二。
382.
1468若有人行持,意在利益依他而活的众生,
Yo ācareyya anujīvijanassa atthaṃ,
1469此人世间所行,即是伟大之本性;
Eso bhave’nucarito mahataṃ sabhāvo;
1470在那时节,恰如安住于界中的隐者,将外在的一切都舍弃,
Dhātuṃ vasantasamaye bahi nīharitvā,
1471以此向希求的人们展示功德。
Dassehi puññamabhipatthayataṃ janānaṃ.
383三百八十三。
383.
1473听闻调御者的妙语,心生欢喜,宁静赞叹;
Sutvāna saṃyamivarassa subhāsitāni,
1474这时,人中上贤再次询问比丘僧团;
Pucchittha so naravaro puna bhikkhusaṅghaṃ;
1475这位尊者合掌礼敬法界,
Dhātuṃ namassitumanena mahājanena,
1476试问:此处何地最为殊胜宜人?
Ṭhānaṃ kimettha ramaṇīyataraṃ siyā’ti.
384三百八十四。
384.
1478尔时,所有具足众德的比丘皆前来会集于僧团。
Sabbe’pi te atha nikāya nivāsi bhikkhū,
1479各自恭敬地称扬自己的立场;
Ṭhānaṃ sakaṃ sakama vaṇṇayumādarena;
1480在他们那些彼此相违的言词中,国王
Aññoññabhinnavacanesu ca tesu rājā,
1481既不表示欢喜,也不加否定,无论何语。
Nevābhinandi na paṭikkhipi kiñcivākyaṃ.
385
385.
1483心虽安住于中舍,然而
Majjhattatānugatamānasatāya kintu,
1484国王却又来到比丘众中;
Rājā avo ca puna bhikkhugaṇassa majjhe;
1485这牟尼之主的本质,正是自性相契。
Attānurūpamayameva munindadhātu,
1486因缘时至,彼将自往。
Ṭhānaṃ khaṇena sayameva gamissatīti.
386
386.
1488国王由此返回自居的宫殿,
Rājā tato bhavanameva sakaṃ upecca,
1489于渴仰礼拜舍利之众人中;
Dhātuppaṇāmamabhipatthayataṃ janānaṃ;
1490迅速地绽放出如莲花般的庄严光辉。
Khippaṃmukhambujavanānī vikāsayanto,
1491“Sajjetumāha”指“构筑”。此处“构筑”是指修筑城郭以及通往园区的道路。
Sajjetumāha nagarañca vihāramaggaṃ.
387本数字“387”为文献章节编号,用以标明此段内容的出处。
387.
1493道路已被清扫,洒水以平息细尘,
Sammajjitā salila sevana santadhūlī,
1494街道那时铺满细沙,赏心悦目;
Racchā tadā’si pulinattharaṇābhirāmā;
1495门楼高高竖立,以金等种种彩饰庄严,
Ussāpitāni kaṇakādivicittitāni,
1496还镶嵌着猛虎等各种兽形图案。
Vyagghādi rūpakhacitāni ca toraṇāni.
388三百八十八。
388.
1498遮蔽了阴影,光芒照耀,热气蒸腾,
Chāyā nivārita virocana raṃsitāpā,
1499如同被风吹动的旌旗,摇曳显现
Naccaṃ’va dassayati vātadhūtā dhajāli;
1500小径蜿蜒,穿行于春日的林间,与林色浑然一体
Vīthi vasantavanarāji samānavaṇṇā,
1501新生的芭蕉与开花的藤蔓,交织成环
Jātā sujātakadalītarumālikāhi.
389三百八十九。
389.
1503百只新满的瓮罐堆积着,
Saṃsūcayanti ca sataṃ navapuṇṇakumbhā,
1504所求的天界与解脱之乐,于此成就。
Saggāpavaggasukhamicchitamijjhatīti;
1505以樟脑、精制多揭罗香、沉香等所成的熏香,
Kappurasāratagarāgarusambhavehi,
1506以此熏香,阴晦之日也化作了晴明。
Dhūpehi duddinamatho sudinaṃ ahosi.
390
390.
1508悬挂着洁白珍珠网帘,
Olambamānasitamuttakajālakāni,
1509各式各样的凉亭已搭建齐备;
Sajjāpitāni vividhāni ca maṇḍapāni;
1510那里也布置了许多花坛,
Sampāditāni ca tahiṃ kusumagaghikāni,
1511芬芳引来成群的蜜蜂,嗡嗡鸣啭。
Āmoda luddha madhupāvali kujitāni.
391三百九十一。
391.
1513有些人穿着华贵衣饰,香气袭人,
Gacchiṃsu keci gahitussava vesasobhā,
1514有些人手捧成簇的鲜花而行;
Eke samuggaparipuritapupphahatthā;
1515其他人担着芬芳的香粉,
Aññe janā surabhicuṇṇabharaṃ vahantā,
1516而在那里,另一些是具足种种庄严的大苦行者。
Tatthetare dhatavicittamahātapattā.
392三百九十二
392.
1518他坐上那辆由纯白如月之马牵引的、无可比拟的
Laṅkissaro’tha sasipaṇḍaravājiyutte,
1519最胜宝车,众宝之光交相辉映;
Ujjotite rathavare ratanappabhāhi;
1520于其中安奉了三界之冠的舍利,
Dhātuṃ tilokatilakassa patiṭṭhapetvā,
1521这是前文所说的话语。
Etaṃ avoca vacanaṃ paṇipātapubbaṃ.
393三百九十三。
393.
1523犹如正觉之圣者,于菩提道场之上,
Sambodhiyā iva munissara bodhimaṇḍaṃ,
1524为摧破外道,犹如穿着袈裟斩断杂染,而成净服
Gaṇḍambarukkhamiva titthiyamaddanāya;
1525欲于鹿野苑中分别法义
Dhammañca saṃvibhajituṃ migadāyamajja,
1526恭敬相应,亲自前往其地
Pūjānurūpamupagaccha sayaṃ padesaṃ.
394
394.
1528这位国王精于所应行的正道,
Rājā tato samucitācaraṇesu dakkho,
1529却将战车交给轻薄无能的车夫,任令其驾驭;
Vissajji phussarathamaṭṭhitasārathiṃ taṃ;
1530随后他亲自与广大的众属一同,
Pacchā sayaṃ mahatiyā parisāya saddhiṃ,
1531以无与伦比的恭敬,前来礼敬。
Pūjāvisesamasamaṃ agamā karonto.
395
395.
1533以高亢宏亮之声,传于广大众人之间;
Ukkuṭṭhinādavisarena mahājanassa,
1534伴随着马匹传遍四方的嘶鸣声。
Hesāravena visaṭena turaṅgamānaṃ;
1535伴随着战鼓般的巨大轰鸣与雷霆之音,
Bherīravena mahatā kari gajjitena,
1536整座城市宛如狂涛怒浪的大海。
Uddāmasāgara samaṃ nagaraṃ ahosi.
396396.
396.
1538芳香弥漫,遍满两条街道,飘洒而下,
Āmoditā ubhayavīthigatā kulitthi,
1539他们从窗中抛掷金饰;
Vātāyanehi kanakābharaṇe khipiṃsu;
1540他们使各种鲜花纷纷飘洒,像下雨一般,遍及一切处;
Sabbatthakaṃ kusumavassamavassayiṃsu,
1541犹如蜂群,缭绕在自翅之间飞舞。
Celāniceva bhamayiṃsunijuttamaṅge.
397
397.
1543当来到东城门附近时,
Pācīnagopurasamīpamupāgatamhi,
1544那辆马车,犹如抵临海面的舟船。
Tasmiṃ rathe jaladhipiṭṭhigate’va pote;
1545诸行者与一切世人,于彼处皆得满足安乐。
Tuṭṭhā tahiṃ yatigaṇā manujā ca sabbe,
1546以种种供养恭敬礼赞。
Sampujayiṃsu vividhehi upāyanehi.
398三百九十八。
398.
1548向城右绕已,随由北门转,
Katvā padakkhiṇamatho puramuttarena,
1549彼胜妙车乘,从门出城外;
Dvārena so rathavaro bahi nikkhamitvā;
1550彼处乃大能者宣说法义之清净地,
Ṭhāne mahindaminudhammakathāpavitte,
1551‘Aṭṭhāsi’:如同外道所作的毁谤之语。
Aṭṭhāsi titthagamitā iva bhaṇḍanāvā.
399
399.
1553‘Ṭhāne tahiṃ’:于彼处,称此地为胜妙之地,是胜利者的大地。
Ṭhāne tahiṃ dasanadhātuvaraṃ jinassa,
1554楞伽主,其殿堂内室满载宝藏之箱。
Laṅkissaro ratanavittakaraṇḍagabbhā;
1555犹如浓云暮霭,将明月遮于其外,
Sañjhāghanā iva vidhuṃ bahinīharitvā,
1556向城乡民众、城镇的居民展现。
Dassesi jānapada negama nāgarānaṃ.
400
400.
1558于彼时,人们正雨般降下种种璎珞严饰,
Tasmiṃ jane sapadi ābharaṇādivassa,
1559在充满解脱死亡的喜悦中,普降甘露;
Maccantapītibharite abhivassayante;
1560伴着欢喜礼敬的人们所唱的吉祥歌,
Sānandivandijanamaṅgalagītakehi,
1561于处处齐备的嘹亮乐声中。
Sampāditesu mukharesu disāmukhesu.
401
401.
1563当大众以莲花手合掌触耳之际
Hatthāravindanivahesu mahājanassa,
1564在月出、花苞待放之时
Candodaye’ca mukulattanamāgatesu;
1565诸梵天、魔王等所发出的无上赞叹
Brahmāmarādijanitāmita sādhuvāde,
1566犹如横渡世间之腹的天河。
Tārāpathamhi bhuvanodara mottharante.
402第四〇二
402.
1568齿质与月轮同色。
Sādantadhātu sasikhaṇḍa samānavaṇṇā,
1569以光芒、素馨花、鲜檀香与洁白诸物
Raṃsīhi kunda navacandana paṇḍarehi;
1570宫殿、门楼、石柱与诸基座
Pāsāda gopura siluccaya pādapādiṃ,
1571宛若纯银之器,刹那成就
Niddhota rūpiyamayaṃ’va akā khaṇena.
403
403.
1573当观此不可思议、广大之神变,
Taṃ pāṭihāriya macintiya maccuḷāraṃ,
1574于他们巨伟之众中见已,毛发悚然;
Disvāna ke tahīmahesu mahaṭṭhalomā;
1575何以故,他们各各以己之璎珞严饰其宅,
Kevā’nayuṃ sakasakābharaṇāni gehaṃ,
1576如何不曾称赞自身所得的利益?
Kevā na attapaṭilābhamavaṇṇayiṃsu.
404第四百零四。
404.
1578有人未能舍弃随执己见而生的垢染,
Ke nojahiṃsu sakadiṭṭhimalānubaddhaṃ,
1579哪些人不曾追求佛陀的崇高威德?
Ke vā na buddhamahimaṃ abhipatthayiṃsu;
1580哪些人确实陷入了悭吝的束缚之中?
Ke nāma macchariyapāsavasā ahesuṃ,
1581又有哪些人不曾以三事为皈依?
Vatthuttayañca saraṇaṃ nagamiṃsu kevā.
405四百零五。
405.
1583楞伽王亦以九十万的资费,
Laṅkissaro’pi navalakkha paribbayena,
1584供养无上的一切知者舍利已;
Sabbaññudhātumatulaṃ abhipūjayitvā;
1585令此牙舍利殿再度增长,
Taṃ dantadhātubhavanaṃ puna vaḍḍhayitvā,
1586他在内宫中日复一日地度过,
Antepuramhi paṭivāsaramaccayittha.
406
406.
1588将舍利迎入大精舍后,
Dhātuṃ vihāramahayuttarameva netvā,
1589为举办每年如此之供养
Pūjaṃ vidhātumanuvaccharamevarūpaṃ;
1590那时,那位号为美名云的国王
Rājā’tha kittisirimeghasamavhayo so,
1591他依于真实,写下遮止的文书
Vārittalekha mabhilekhayi saccasandho.
407
407.
1593这些乃至其他一切众生,皆在轮回中流转不息,
Vārittametamitare’pi pavattayantā,
1594他们是佛陀仆从中的上首,亦是世间的主宰;
Te buddhadāsapamukhā vasudhādhināthā;
1595以信心等殊胜功德而为庄严,和悦可观,
Saddhādayādhikaguṇābharaṇābhirāmā,
1596他们以种种方式礼敬世尊的牙舍利。
Taṃ sakkariṃsu bahudhā jinadantadhātuṃ.
408第四百零八。
408.
1598世尊于过去世所集之义利,正知而了了分明。
Satthārā sambhatatthaṃ purimatarabhave sampajānaṃ pajānaṃ,
1599他拥有能尽断一切漏的正觉,由此信受安立,故称证得菩提。
Sambodhiṃ tassa sabbāsavavigamakariṃ saddahanto’dahanto;
1600彼于无上法中,智见精妙,常与诸贤圣集会,共研学处。
Sotaṃ tassa’ggadhamme nipuṇamati sataṃ saṅgamesaṅgamesaṃ,
1601他希求寂静涅槃,以断除三界怖畏为因,执持不舍。
Nibbāṇaṃ santamicche tibhavabhayapariccāgahetuṃ gahetuṃ.
1608第五品。
Pañcamo paricchedo.
409第四百零九偈。
409.
1603月官论师于其所造之殊胜声论中,
Yo candagomi racitevarasaddasatthe,
1604撰作了阐明义理的复注,并附纲要论释。
Ṭīkaṃ pasatthamakarittha ca pañcikāya;
1605宣畅佛陀光明者,恒时不懈,
Buddhappabhāvajana niṃca akā samanta,
1606是为《善见律注》而作的复注。
Pāsādikāya vinayaṭṭhakathāya ṭīkaṃ.
410第四百一十。
410.
1608为《增支部恶趣灭尽经》注而作的复疏,
Aṅguttarāgamavaraṭṭhakathāya ṭīkaṃ,
1609破除迷惑与纷乱,广演正法,阻断恶道;
Sammobhavibbhama vighātakariṃ akāsi;
1610为了志向坚定、善于调御的僧伽众之利义,
Atthāya saṃyamigaṇassa padhānikassa,
1611此即律藏结集之名。
Ganthaṃ akā vinayasaṅgahanāmadheyyaṃ.
411四百一十一。
411.
1613诸根寂静、以行道为究竟者。
Santindriyassapaṭipatti parāyaṇassa,
1614精进勤恳,专注律仪修习者
Sallekha vutti niratassa samāhitassa;
1615以少欲等功德相应为庄严者
Appicchatādi guṇayoga vibhusanassa,
1616正自觉者教法显扬之缘起
Sambuddhasāsanamahodayakāraṇassa.
412
412.
1618于一切师道中,达到最上者,
Sabbesuācariyataṃ paramaṃ gatassa,
1619于诸教法中,通达一切时节教义者;
Satthesu sabbasamayantara kovidassa;
1620由弟子所传持、随行,而为大导师者。
Sissenasāritanujassa mahādisāmi.
413
413.
1622以清净的传承,慈悲等功德增上;
Suddhanvayena karuṇādiguṇodayena,
1623具足思择与教证的善巧,无畏无惑;
Takkāgamādi kusalena visāradena;
1624遍满一切处,犹如皓月的光网,
Sabbattha patthaṭa sudhākararaṃsijāla,
1625以声名相符、远播广传而周遍圆满。
Saṅkāsakittivisarena parikkhakena.
414第四百一十四
414.
1627凭依信心之财富、柔和之性,以及法的名声,
Saddhādhanena sakhilena ca dhammakitti,
1628他以王城之称与庄严的品行而著称。
Nāmena rājagarunā cariyena eso;
1629这是能令闻者生起净信的、胜伏魔军的如来牙舍利,
Sotuppasādajanano jinadantadhātu,
1630所建立的传承,乃普照一切的威德之明灯。
Vaṃso kato nikhiladassipabhāvadīpo.
415第四百一十五
415.
1632愿圣者所护的法长久流布,
Dhammo pavattatu cirāya munissarassa,
1633愿安住于法者,成为大地之主。
Dhamme ṭhitā vasumatīpatayo bhavantu;
1634愿浓云适时降下甘霖,普润一切众生,
Kāle pavassatu ghano nikhilā pajā’pi,
1635愿他们获得彼此慈爱之乐。
Aññoññamettipaṭilābhasukhaṃ labhantu.