← 文献总目录

最后本生赞

e1103n.nrf · 静态文献页 · 2613 段 · 打开交互阅读器

1礼敬彼世尊、阿拉汉、正自觉者
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa.
2维山达拉之歌
Vessantarāgīti
1【咖】
[Ka]
2具足三十二相,
Bāttiṃsalakkhaṇūpeta ,
3应当布施,于布施中为最上;
Dātabbaṃ dadataṃ vara;
4不可越轮回之海岸,
Vessantaratta māpādi,
5于生死轮回海中流转。
Sañcaraṃ bhavasāgare.
6【卡】
[Kha]
7成双成对地往来游走,
Dvandaṃdvandaṃ sañcarantī,
8在众生的欢喜中,如月亮般光辉璀璨,
Janānande yasodhīre;
9带着醉意而来,
Maddittaṃ samupāgañchi,
10你也将被那有海所困缚。
Tvaṃpitena bhavaṇṇave.
11【偈】
[Ga]
12现在我为你们解说,
Tumhaṃdāni pavakkhāmi,
13彼处现起令人欢喜,
Upattiṃ nandiniṃ tahiṃ;
14如同能使我心境畅悦的尊贵言语,
Dajjahvovo mamokāsaṃ,
15众多诗人亦由此而生欢欣。
Kavayo pyābhinandatha.
1
1.
17在第九十一劫时,
Ekanavutehito kappe,
18有位名为毗婆尸的导师,
Vipassīnāma nāyako;
19度化应度者至安稳。
Vineyye tārayaṃkhemaṃ,
20具眼者出现于世间;
Loke uppajjicakkhumā.
2
2.
22正自觉者住于安稳之林,
Khemārāmamhi sambuddho,
23在那美妙悦意的鹿野苑;
Migadāye manorame;
24他依止亲族,
Nissāya bandhumatiṃso,
25那时居于城外。
Vihāsi nagaraṃtadā.
3
3.
27以正法治国。
Rajjaṃdhammena kāresi,
28在那城中,她有亲眷,
Nagaretamhi bandhumā;
29国王生有二女,
Rājātassa duvedhītā,
30身相端严,莹洁光艳。
Āsuṃ sabbaṅgasobhaṇā.
4
4.
32国王专奉一妻,
Ekohi ekadārājā,
33他善待眷属,给予亲近;
Bandhumassa supesayi;
34献上价值千金的黄金,
Sahassagghanikaṃ soṇṇa-
35缦兰车涂以檀香。
Mālañcā naggha candanaṃ.
5
5.
37亲属王赠予
Adāsi bandhumārājā,
38父亲赠与长兄檀香。
Pitājeṭṭhāya candanaṃ;
39赠予幼弟金缦兰,
Soṇṇamālaṃ kaniṭṭhāya,
40女儿出资相助,
Tahiṃ viyāya dhītuyā.
6
6.
42二人皆思虑此事,
Ubhotāpīti cintesuṃ,
43若非有德者,何异于秃鹫?
Natthatthovata tehino;
44我们应当礼敬有福者——
Bhagyavantassa pūjema,
45——以清净明澈之心。
Saṃpasādena cetasā.
7
7.
47然后,将檀香制成粉末——
Tatosācandanaṃ cuṇṇaṃ-
48令长老加工而成;
Kārāpetvāna jeṭṭhakā;
49前往清洁整齐的精舍
Gantvāna vihāraṃ soṇṇa,
50供奉庄严的导师,
Vaṇṇaṃpūjesi nāyakaṃ.
8
8.
52撒下芳香之物,
Vikiritvā tu sāgandha,
53将余下的檀香涂于精舍。
Kuṭiyaṃ sesacandanaṃ;
54于是,在迦尸城她发愿道:
Evañhi patthanaṃ kāsi,
55“我要成为佛陀的母亲。”
Buddhamātā bhavāmahaṃ.
9
9.
57并造作了金色花环。
Kāretvā soṇṇamālaṃtu,
58令心得清净安止;
Uracchada pasādanaṃ;
59以金色之相敬礼,
Pūjesi hemavaṇṇaṃsā,
60于最下座,恭敬世尊。
Bhagavantaṃ kaniṭṭhakā.
10
10.
62他便这样发愿:
Evampi patthanaṃkāsi,
63这就是我的清净皈依处;
Idaṃmama pasādanaṃ;
64愿此身恒常安住,
Sarīre niccalā ṭhātu,
65流转于生死轮回之中。
Carantiyā bhavābhavaṃ.
11
11.
67二者皆为王族之女,
Ubhopi rājakaññātā,
68伫立至于青年之年;
Ṭhatvāna yāvatā yukaṃ;
69往生善趣,
Upapajjiṃsu sovaggaṃ,
70断除苦难,心生欢喜。
Cutāsukha pamodanaṃ.
12
12.
72于人天诸世间,
Manussadeva lokesu,
73他们在轮回中经历了乐与苦。
Saṃsariṃsu sukhaṃduve;
74历经九十一劫,
Ekanavuti kappāni,
75解脱了地狱之苦。
Muccitvā pāyadukkhato.
13
13.
77在迦叶佛陀的时代,
Kassapassa kāletāsu,
78这位国王的小女儿,
Kaniṭṭhā kikirājino;
79她是一位名叫胸护的女儿,
Dhītā uracchadānāma,
80已般涅槃者。
Hutvāna parinibbutā.
14
14.
82您是长女啊,
Jeṭṭhakā pana dhītāsi,
83在国王那里。
Kikissa rājino tahiṃ;
84她名为法,已得调伏,
Dhammānāma damitā sā,
85是修梵行的童贞女。
Komāra brahmacārinī.
15
15.
87天人也因了知此事,
Tatoca vitvāna sā deva,
88屡屡轮转于人世间,
Manussesu punappunaṃ;
89那伽罗王流转于生死,
Saṃsarantī mahesīsi,
90前生曾为世间王。
Pūrindadassa ekadā.
16
16.
92以红檀香之涂膏,
Rattacandana lepena,
93严饰此身,
Limpita dehinī hisā;
94乃是往昔所造殊胜善业之果报,
Katapuñña visesena,
95‘以名而触’即以名而触。
Nāmena phussatīhvitā.
17
17.
97天帝看见其他诸天,
Devindo aññadādisvā,
98犹如寿尽;
Parikkhīṇāyukaṃ viyaṃ;
99那位天女,众眷随从,
Deviṃ taṃ parivārena,
100那广大不灭的乐园。
Mahatā nesinandanaṃ.
18
18.
102在吉祥床座上,
Sirīsayana piṭṭhamhi,
103他为此苦恼所逼,这缘起所生之苦;
Taṃsayāviya māghavā;
104立于卧处旁,内心安稳如坐;
Ṭhito sayanapassamhi,
105感知此事后,即说:
Phussatiṃ etadabravī.
19
19.
107我当选择面前可见之物,
Varetedasadassāmi,
108触受如影随形;
Phussatevaravaṇṇike;
109你在此处愿望恰当。
Tvaṃñhiicchasiyeladdhuṃ,
110我当得此无上之境。
Labhāpessāmitevare.
20
20.
112听闻此事的触净女神,
Sutvātaṃ phussatīdevī,
113化作令人毛发竖立的可怖之形;
Lomahaṃ sanarūpinī;
114断尽一切无明却不知晓,
Khīṇāyutamajānantī,
115她这样自语道:
Attano etadabravī.
21
21.
117“天女啊,你身有恶业?”
Pāpaṃnu tvayi deviṃnda,
118我做了不悦的事,你也一样。
Kataṃme appiyāthate;
119我渴望欢乐的退灭。
Rammāme cavanaṃ icchaṃ,
120我想——你是这样说的。
Maññebhaṇaṃti īdisaṃ.
22
22.
122恶人所作之恶,
Natebhadde kataṃpāpaṃ,
123你不应喜欢不悦耳之言;
Nacame appiyātuvaṃ;
124你积聚的功德已耗尽,
Puññaṃtute parikkhīṇaṃ,
125因此,我要对你们这样说。
Tasmā te vaṃvadāmahaṃ.
23
23.
127你的死亡已近在眼前,
Santike maraṇaṃ tuyhaṃ,
128离别将必然发生。
Vinābhāvo bhavissati;
129请纳受我此语,
Paṭiggaṇhāhi me ete,
130这是持戒者从旁的开示。
Varedasa pavacchato.
24
24.
132听闻帝释天的话语,
Sakkassavacanaṃ sutvā,
133于生死苦海中,了知自己的死殁,
Ñātvāmaraṇa mattano;
134欲求诸欲乐,
Varesā laddhumicchantī,
135对帝释天如此说。
Devindameta dabravī.
25
25.
137自古以来,曾有数千见证者
Ito cutāsahassakkhi,
138于尸毗王宫中:
Sīvirājanivesane;
139有王后名曰普萨提,
Mahesī phussatīnāma,
140蓝眼者,犹如母鹿。
Nīlanettā yathāmigī.
26
26.
142我,名为蓝口者,
Assaṃ nīlabhamukāhaṃ,
143愿我得此无上之子。
Labheyyaṃ puttamuttamaṃ;
144承载此乞食之腹,
Dhārenti yācamegabbhaṃ,
145中间部分平坦而不高耸。
Majjhimaṅgaṃ anunnataṃ.
27
27.
147愿枯槁者得以繁茂。
Palitāna virūhantu,
148不执著外缘与所依
Alambāca payoro;
149不令身上尘垢所染
Kāyerajo nalimpetha,
150并应解脱内心的系缚
Vajjhañcāpi pamocaye.
28
28.
152因所求而得之善恶
Yeyācitā varābhadde,
153此缘皆由我所起
Tayādasa mayātava;
154以欢喜心接受所受之物
Dinnāte tuṭṭhacittena,
155你见一切人。
Sabbelacchasi mānuse.
29
29.
157从此逝去后,只以此当真,
Tatocavitvāna sādeva-
158世间生于渴爱;
Lokā nibbatti icchiyaṃ;
159犹如王者驾驭洛迦女王那样的皈依,
Mahesiyā paṭisandhi-
160以驭者的威德加以调伏。
Vasena maddarājino.
30
30.
162这是第十圣谛。
Dasamā saccayenesā,
163玛达王女,
Dhītaraṃ maddarājinī;
164于白伞盖之下,
Heṭṭhāsusetacchattassa,
165诞下最为殊胜妙颜者。
Vijāyi seṭṭharūpiniṃ.
31
31.
167以红旃檀香膏涂身,
Rattacandana lepena,
168请将此香膏也赐予她;
Esālimpi tadehinī;
169因此之故,众婆罗门为她
Tenassā brāhmaṇānāmaṃ,
170取名为“富沙提”。
Akaṃsu phussatīiti.
32
32.
172以思念为由,乘轿而行——
Saññākāra doḷāruḷa-
173举行吉祥等诸般礼仪;
Maṅgalādīni kātuna;
174以盛大礼遇
Mahatā parihārena,
175刹帝利女众们供养
Posiṃsu khattiyāniyo.
33
33.
177具足甘甜乳酪
Madhūrakhīra sampannā,
178青春饱满而丰腴,
Siniddhapīṇa yobbanā;
179王族之女有保姆相伴,
Dhātiyo khattiyānītaṃ,
180她们以乳哺育以维生。
Khīraṃpāyiṃsu yāpanaṃ.
34
34.
182犹如戏弄愚痴老人,
Saṅkamantīva vuddhāsā,
183以手指互相敲击;
Aṅkāaṅkaṃ karākaraṃ;
184又耽著于公主的欢爱,
Rājakaññāca tosiṃsu,
185并非由歌舞组成的戏剧。
Naccagītehi nāṭakī.
35
35.
187以天女之姿示现,
Devaccharāvarūpena,
188明丽如二八妙龄少女;
Subhāsoḷasa vassikā;
189带来新鲜的甘露,
Harantī nettarasaṃsā,
190令瞻仰者心生欢喜。
Passantānaṃsukhedhitā.
36
36.
192那时,在清凉的王宫中,
Siviraṭṭhe tadārajjaṃ,
193锡毗王住在杰突陀梨城
Sivirājā jetuttare;
194名叫迦勒悉悉波
Kāresisiñcayonāma,
195其子极为显赫
Puttotassa mahāyaso.
37
37.
197年事已高,威仪具足,
Vayappatto bhirūposi,
198如天子般庄严;
Devaputtova siñcayo;
199凭依扶持,如同攀登变化而上升,
Aroha pariṇāhena,
200于种种技艺悉皆通达。
Nānāsibbesu kovido.
38
38.
202他将王权交付给了浇灌者,
Siñcayassa niyyādesi,
203交予了自己的儿子;
Rajjaṃputtassa attano;
204尚在世时,欲见国王——
Jīvanto passituṃrāja-
205渴望见到极具荣光、无上尊贵的王。
Siriṃicchaṃ mahārahaṃ.
39
39.
207带来之后,献予末罗王,
Ānetvā maddarājassa,
208第二触处。
Dhītaraṃ phussatiṃtahiṃ;
209于一万六千位女子中,
Soḷasitthi sahassānaṃ,
210于大象群中,最为尊胜。
Mahesiṃkāsi jeṭṭhikaṃ.
40
40.
212触与聚集等彼此相互作用,
Phussatīsiñcayoññoñña-
213以双目相互注视;
Mukhaṃdvepiyacakkhunā;
214他们彼此对视,默然无言。
Passamānāvaacchiṃsu,
215彼此亲切的言语。
Aññamaññapiyaṃvadā.
41
41.
217于是,他想到那位毗湿奴,
Athacinti yadevindo,
218由施与及触合所带来的疲劳;
Dinnāphussatiyāmayā;
219赐予诸子女,
Varādasa tesuputta-
220施恩者反遭嗔怒。
Varonahisamijjhati.
42
42.
222所谓“嗔恨”,即意图令对方受损也,
Samijjhā pesāmietaṃti,
223不可征服之地,
Ajeyyebhidasālaye;
224以三种所依为根本,
Upadhāritthatissāya,
225断绝子女形态之身。
Puttabhāvārahaṃmaruṃ.
43
43.
227离去之后,向上而行,
Cavitvāhuuddhaṃgāmī ,
228如来降临于此处之顶,
Bodhidevotatotahiṃ;
229前往梵天与千眼者所在之处,
Brahmaṃgantvāsahassakkhī,
230于是,他说:
Tassataṃetadabravī.
44
44.
232朋友,从此往善趣去吧,
Ito bho sugatiṃgaccha,
233尊者,请慈悯我吧!
Anukampāhimarisa;
234施洒其甘露
Siñcayaṃdeviyaṃtassa,
235紧紧把握,犹如雨滴
Sandhiṃ gaṇhajutindhara.
45
45.
237另有六万……
Aññepi saṭṭhisahassa-
238为天人说法者;
Deve cavana dhammine;
239近前恳求,
Upasaṅkamma soyāci,
240让我们前往善趣吧。
Gacchahvo sugatiṃiti.
46
46.
242菩萨与其他诸人
Bodhisattoca aññeca,
243他们赞言“善哉”而受持
Sādhūti sampaṭicchisuṃ;
244那些天人从该处死后
Tatocutā catedevā,
245这即是人类的过患。
Āguṃ mānusakaṃimaṃ.
47
47.
247确然,这位大士正在感触,
Phussatyaṃhi mahāsatto,
248结生由此而生起。
Nibbatti paṭisandhiyā;
249于人间众生中,
Kulesvaññeca maccānaṃ,
250各各别别而转生。
Nibbattiṃsu visuṃvisuṃ.
48
48.
252处于胎中的大士,
Kucchiṅgate mahāsatte,
253天女手执柄杖;
Devī do haḷinīahu;
254意欲施与广大布施,
Dātukāmā mahādānaṃ,
255舍断众多缠缚。
Visajjiya buhuṃdhanaṃ.
49
49.
257在王宫门前,
Rājamandiradvāramhi,
258及在城中心;
Vemajjhenagarassaca;
259在四门处行清净布施。
Catudvāresuchaddāna-
260殿堂之中,供养充盈。
Sālāyo deyyapūritā.
50
50.
262建造完成后,六百……
Kārāpetvāna chassata-
263日日供养千份。
Sahassāni dinedine;
264放下一切,
Visajjitvāna sabbesaṃ,
265渴望安坐。
Icchantī āsidātave.
51
51.
267吠陀王成其因。
Utvātaṃ kāraṇaṃrājā,
268即应速往婆罗门处;
Pakkosāviya brāhmaṇe;
269为观相而反复请教,
Nimitta pāṭhakepucchi,
270欲知此火焰中将现何兆。
Kiṃ bhavissatītiñātave.
52
52.
272大王,此事我等已知,
Jānāma no mahārāja,
273尊妃已怀有身孕;
Gatokucchimhi deviyā;
274她此后将在兜那城中分娩,
Hehitya bhiratodāne,
275婆罗门们如此述说。
Evaṃvadiṃsu brāhmaṇā.
53
53.
277听闻这些言辞后,
Brāhmaṇānaṃ vacosutvā,
278国王心生欢喜;
Narindo tuṭṭhamānaso;
279行施,为施之典范。
Dānaṃadāsi chaddāna-
280殿堂庄严圆满。
Sālāyo suṭṭhumāviya.
54
54.
282从结生执取中,我们承受之。
Paṭisandhiggahaṇamhā,
283具慧的菩萨,
Bodhisattassa viññuno;
284如急流般渴求,
Paṭṭhāyaṇṇava vegova,
285所得的利益微少且不充足。
Lābhoḷāro anappako.
55
55.
287他们献上珍贵的礼品,
Paṇṇākāraṃ pahiṇiṃsu,
288在国王的阎浮树王境内;
Rājino jambumaṇḍale;
289凭借诸菩萨的威德之力,
Bodhisattā nubhāvena,
290来自诸国的刹帝利。
Nānāraṭṭhindakhattiyā.
56
56.
292你给出了回答与辩驳,
Parihāraṃ pavacchesi,
293令诸王互相和解;
Mahesiṃ paṭisandhiniṃ;
294令国王得享安乐之福,
Rājāsukhaṃ vasāpesi,
295随心所欲而行。
Kāresiicchiticchitaṃ.
57
57.
297以佛陀威德之力,
Buddhaṅkurānubhāvena,
298众生欢喜愉悦;
Janāsuṃ modamānasā;
299即使应时之雨云,
Kālevassatimeghopi,
300也是丰饶的时节。
Subhikkhosamayoahu.
58
58.
302与儿子一同离垢,
Saddhiṃputtena juṇhāya,
303在母亲健在之时;
Kiḷantiyāvamātuyā;
304这便是于一切众生中,最为深重的苦恼。
Mahantīratisabbesaṃ,
305广大众生,种类繁多。
Janānaṃvipulātahiṃ.
59
59.
307怀胎中的王后,
Gabbhaṃhi dhārentīdevī,
308十月期满;
Dasamāsamhipūrite;
309你曾渴望一见城镇,
Nagaraṃdaṭṭhu kāmāsi,
310那时你向国王表达了心愿。
Tadārocesirājino.
60
60.
312赞叹'善哉,吉祥'之后,
Sādhubhaddeti vatvāna,
313如同往昔,大神天降临
Puraṃdeva puraṃviya;
314国王盛装严饰
Rājā alaṅkarāpesi,
315令神女之父欢喜
Deviyā pitivaḍḍhanaṃ.
61
61.
317奉神女安坐于车上,
Āropiya tatodeviṃ,
318彩绘庄严的吉祥车乘;
Vicittaṃ lakkhikaṃrathaṃ;
319令人右绕而行,
Padakkhiṇaṃ kārāpesi,
320城镇装点得庄严华丽。
Nagaraṃ sabbalaṅkataṃ.
62
62.
322在吠舍街区的街道正中,
Vessānaṃ vīthiyāmajjhe,
323处处分辨合宜与不宜、正道与歧途。
Ṭhānāṭhānaṃ pathāpathaṃ;
324业生之风已起,
Caliṃsu kammajāvātā,
325随女神同行流转。
Carantiyāva deviyā.
63
63.
327高耸之气流转此方,
Utvāmaccāpavattiṃtaṃ,
328国王快速煮好了蜜糖;
Raññorociṃsusīghaso;
329他命人建造了讲堂,
Sutigehaṃkārāpesi,
330在那条街上,他安顿了下来。
Taṃvīthiyaṃvasiñcayo.
64
64.
332于此,毒液等邪恶之物犹如垢秽,
Tatthasāvasamānāva,
333他从怖畏中克胜,无所畏惧;
Vijāyiakutobhayā;
334无垢清净之子,
Nimmalaṃsusuddhaṃputtaṃ,
335犹如聚金团所成
Suvaṇṇakkhandhasannibhaṃ.
65
65.
337睁开双眼之后
Akkhīniummilitvāna ,
338从母胎出
Nikkhantomātu kucchito;
339以喜悦与亲切的意愿,
Pasannappiyākārena,
340由瞻视母亲面容所见的。
Passittamātuyāmukhaṃ.
66
66.
342阿母,我将行布施,
Amma dānaṃ dadissāmi,
343于义理而言,实有若干种类;
Atthinu kiñci tedhanaṃ;
344断除嗔恚已,舒展肩臂,
Hattaṃso pasāretvāna,
345于此一再宣说如上。
Itibravitahiṃ muhuṃ.
67
67.
347母亲听闻之后,心生欢喜,
Sutvāmodiya taṃmātā,
348便如其所愿,施舍身体;
Dehidānaṃ yathicchitaṃ;
349父亲口称“吾儿”,即向其足下致敬。
Tātāti tassapādāsi,
350在千户之地。
Sahassatthavikaṃtahiṃ.
68
68.
352大药、毗输安多罗
Mahosadha vessantara-
353大成就者诸本生中;
Mahāsiddhattha jātisu;
354讲说母性智慧者,
Kathesi mātarābodhi-
355专心诵读《生经》者;
Sasatto jātakkhaṇetisu.
69
69.
357目睹弃者魔王之境,
Acchera mabbhutaṃdisvā,
358大众闻已,心生欢喜;
Janāmodiṃ sutāvade;
359开怀而笑,
Apphoṭento hasantāca,
360胜利鼓声,轰然震响。
Jayanādaṃ panādayuṃ.
70
70.
362他们称其为须大拏。
Vessantaroti hvāyiṃsu,
363取名亦是吉祥。
Nāmaggahaṇa maṅgalaṃ;
364婆罗门们为此而聚集。
Saṅkhatā brāhmaṇātassa,
365生性乃是气息流转的相。
Jātattā vessavīthiyaṃ.
71
71.
367离胎出生之日,
Vijāta divasetassa,
368她独自一人行于空中;
Ekāākāsacārinī;
369为纯白的象群所遍覆,
Hatthinīhi sabbasetaṃ,
370唯有一头调象师。
Ekaṃ kuñjaraposakaṃ.
72
72.
372以菩萨的威神之力,
Bodhisattā nubhāvena,
373迎请来善作吉祥之物;
Ānetvā maṅgalasammataṃ;
374安放妥当后便离去,
Thapetvāna pakkāmi,
375妥善安置于象厅之中。
Hatthisālāya sādhukaṃ.
73
73.
377由大士所生起,
Uppannattāmahāsattaṃ ,
378以此为因,
Tassakatvānapaccayaṃ;
379确立了‘那伽’之名。
Akaṃsunāgarānāmaṃ,
380和合为缘
Samaggāpaccayoiti.
74
74.
382他们于当日出生
Taddinevavijāyiṃsu,
383大臣们的童子
Amaccānaṃkumārakā;
384族姓家中,六千人众
Gehesusaṭhisahassā,
385皆是大士同族之子弟
Mahāsattasajātakā.
75
75.
387因过长等诸过失
Atidīghādayodose ,
388断除烦恼的积集。
Vivajjetvānasiñcayo;
389那少年王子,有六十四位
Kumāraṃcatussaṭhikā,
390他安排了诸乳母来照料。
Upaṭṭhāpesidhātiyo.
76
76.
392所依之境现前,
Alambatthaniyocetā,
393怖畏之相住于盛年;
Bhirūpāyobbaneṭhitā;
394他们是渴仰妙乐的智者,
Āsuṃmadhurathaññāyo,
395清净无上的拘利耶圣者
Saṃsuddhāseṭṭhakoliyo.
77
77.
397共有六万
Sususaṭṭhisahassānaṃ ,
398各各如是安住其处
Ekekādhātiyotathā;
399佛陀的弟子众,
Buddhaṅkurasajātānaṃ,
400皆小心侍奉。
Upaṭṭhāpesisuṃndarā.
78
78.
402与六万比丘俱,
Saddhiṃ saṭṭhisahassehi,
403库摩雷希大尊者:
Kumārehimahāyaso;
404以广大眷属,
Mahatāparivārena,
405菩提萨埵渐次增长。
Saṃvaḍḍhibodhisattavo.
76
76.
407价值百千王的
Rājāsatasahassaggha-
408皆宜安稳乐住
Nikaṃ susupiḷandhanaṃ;
409令作已,你使它光彩熠熠
Kārāpetvāvibhūsesi,
410已得子嗣之父亲。
Attajaṃdānanandanaṃ.
80
80.
412脱去五蕴后,
Omuñcitvānadhātīnaṃ ,
413彼时年方四五岁;
Taṃcatuppañcavassiko;
414他这大士已施与,
Adāsisomahāsatto,
415心中期盼着菩提。
Bodhiṃ apekkhamānaso.
81
81.
417再被那些乳母们,
Punataṃtāhidhātīhi,
418所施之物,亦应恭敬对待。
Diyyamānaṃpisādaraṃ;
419那少年无所执取;
Nasogaṇhitthakumāro,
420对于所施之物,他无所期求。
Dinnesuanapekhavā.
82
82.
422这条正道已经显现,
Ārociṃsupavattiṃtaṃ ,
423当国王执掌国政之时;
Raññotādhātiyotadā;
424听闻之后,心生欢喜,
Sutvāmuditacittena,
425那是友人与自身带来的吉祥。
Taṃsothomitthaattajaṃ.
83
83.
427那是我儿子赠予我的,
Puttenamamadinnaṃtaṃ,
428即使是赠与婆罗门、天人、贾兰达那(圣贤)的财物;
Brahmadeyyaṃpiḷandhanaṃ;
429愿此成为你们所有。
Tumhākaṃsantakaṃhotu,
430你也如是宣说了决断。
Iccāpibravisiñcayo.
84
84.
432复次,再作之后,
Punāparaṃpikāretvā,
433足踝刺痛之苦
Pādāsiputtanandano;
434于子嗣似无所指望者
Puttassadātukāmassa,
435心念专注,无有散乱
Suvicittapiḷandhanaṃ.
85
85.
437放下这些事,
Omuñcitvānaetaṃpi ,
438为根本,众生之恩主;
Dhātīnaṃdāsidāyako;
439以孩童欢喜之心,
Dārakotuṭṭhacittena,
440博学多闻、令人欢喜的依止者。
Sabbaññutappiyāyano.
86
86.
442如前述的引导正是如此,
Evaṃvutta nayeneva,
443纵使九日间的汹涌波涛;
Nava vāre piḷandhanaṃ;
444犹如幼童初显的本性,
Daharodāsi dhātīnaṃ,
445是无依者的最终依止。
Nāthānātha parāyano.
87
87.
447于八十五岁之际,
Aṭṭhavassi kakāletu,
448智者如是思惟:
Evaṃcintesi buddhimā;
449端坐,头略倾斜,
Nisinno sirisayano,
450犹如殿堂圆满周环。
Pāsādo parimaṇḍale.
88
88.
452犹如外来的施舍,
Demibāhira dānaṃva,
453未曾动摇我的心意;
Natāva mama mānasaṃ;
454只因它周匝遍布,如白布覆身。
Parito setievañhi,
455我当施舍此内在之物。
Ajjhattikaṃdadāmahaṃ.
89
89.
457若有人向我乞求此物,
Sacemaṃ kociyāceyya,
458乞求我的头颅与脑髓。
Sīsaṃsa moḷimuttadhaṃ;
459应截断那颗头颅,施与那人。
Chijja taṃ tassadajjeyyaṃ,
460不可使其心意消沉。
Naheyyaṃ līnacetaso.
90
90.
462若有人乞求我的心脏
Hadayaṃmama yāceyya,
463以剑剖开犀皮;
Bhinditvā asināuraṃ;
464拔出其脊筋,
Nīharitvānataṃtassa,
465我心甘情愿施与。
Dajjeyyaṃ tuṭṭhamānasā.
91
91.
467他若用眼睛向我乞求,
Akkhīni mamayāceyya,
468我便立刻将双眼挖出;
Uppāṭetvāna tāvade;
469我即以刀将其割舍给他。
Satthena tassadajjeyyaṃ,
470那些是带血之物;
Salohitāni tānime.
92
92.
472在手、足及耳中,
Hatthepādecakaṇṇeca ,
473当乞此不净之物。
Yāceyyamamasādhukaṃ;
474断除后,应舍弃。
Chinditvā tānidajjeyyaṃ,
475那即是内心所愿。
Tassapūre manorathaṃ.
93
93.
477若有人乞求肉食,
Maṃsaṃmekociyāceyya,
478迅速地从全身各处,
Sīghaṃsabbasarīrato;
479截成段段碎块,
Khaṇḍākhaṇḍaṃ chinditvāna,
480交出淋漓的血肉。
Dajje maṃsaṃ salohitaṃ.
94
94.
482若说'我已出生'
Hohitvaṃmamadāsoti,
483应如是加以否定;
Vadeyyakocicetahiṃ;
484自己过分克制,
Sayaṃāmātisāvetvā,
485我也布施自身。
Attānaṃpi dadāmahaṃ.
95
95.
487当他如此思惟时,
Tassevaṃ cintayantassa,
488辽阔大地为之震动;
Kampittha pathavīmahā;
489因他而周遍震动
Samantāgajjamānāyaṃ,
490犹如林中狂象
Mattova kuñjarovane.
96
96.
492须弥山王俯首敬礼
Merurājo namitvāna-
493正面巍峨如山;
Bhimukhova jetuttaraṃ;
494城镇密如砌砖;
Nagaraṃ ṭhāsi serita-
495坚固犹如铁杵。
Vettaṅkurova tāvade.
97
97.
497因水牛吼声而惊惶,
Mahīsaddasantāsena ,
498一时乌云笼罩遮蔽;
Meghopāvassi tāvade;
499倾盆大雨,从天骤降,
Ghanavassaṃmahādhāraṃ,
500象群向四方发出吼鸣。
Gajjamāno disodisaṃ.
98
98.
502众多闪电迸发而出,
Nicchariṃsu bahūvijju-
503犹如藤蔓从四面八方蔓延开来;
Latāyoca samantato;
504弓背蚁也随之涌出,
Indacāpā uṭṭhahiṃsu,
505当时出现了流星陨落。
Ukkāpāto tadā ahu.
99
99.
507他便在那儿发出弹指之声。
Apphoṭesi tahiṃdeva-
508国王心生欢喜,善丈夫(须阇波提)
Rājātuṭṭho sujampati;
509他称扬“善哉、善哉”
Sādhusādhūti sāvesi,
510大梵天合掌致敬
Mahābrahmā katañcalī.
100
100.
512那时,从梵天世界
Brahmalokā tadāyāva,
513犹如大地的环绕之圆
Itopathavi maṇḍalā;
514那是稀有、未曾有之事
Accheraṃ abbhutaṃ āsi,
515各各喧哗,无比嘈杂,
Ekakolāhalaṃ mahā.
101
101.
517如是无量已生之法,
Evaṃñhi nekabbhūtāni,
518于大众中生成时,
Janetvāna mahājanaṃ;
519欢喜令善乐增长。
Hāsayaṃ susukhaṃvaḍḍha-
520年满十六岁。
Mānosoḷasa vassiko.
102一百零二。
102.
522少年于诸众生中,
Kumāro sabbasibbesu,
523善巧通达,已达彼岸;
Kovidoca pāraṅgato;
524又如花树璀璨绽放,
Phullasālova sobhanto,
525当时,她以容貌与年华,尽显盛年之美。
Vaṇṇena vayasā tadā.
103
103.
527彼时,这位天女心中生起施与的渴望,
Athassa dātukāmova,
528便将王权之水洒下;
Rajjaṃmantiya deviyā;
529父王在王座上灌顶,
Pitāsi siñcirājatte,
530王子年满十六岁。
Puttaṃsoḷasa vassikaṃ.
104
104.
532当时在末陀国,末陀—
Maddaraṭṭhe tadāmadda-
533王族之尊
Rājakulā bhivaṇṇiniṃ;
534我等引导寂静的弥达,
Netvāmahe sittemaddiṃ-
535礼敬法行者。
Bhisiñci dhammacāriniṃ.
105
105.
537弥达的姨母及表姐妹,
Maddīmātuladhītāsā ,
538姊妹和颜含笑;
Bhaginī mandahāsinī;
539是须大拏王子之女,
Vessantarakumārassa,
540具足显贵之相。
Seṭṭhalakkhaṇadhārinī.
106
106.
542前生曾为宰相之女,性柔顺,
Pubbauṭṭhāyinī maddī,
543今世常随其后奉侍。
Niccaṃ pacchānipātinī;
544悦意行之天女
Manāpacārinī devī,
545有唤即应之天女
Kiṃkāra paṭisāvinī.
107
107.
547一万六千名女子
Soḷasitthi sahassātaṃ,
548摩陀妃身体各部皆端严光丽;
Maddiṃsabbaṅga sobhaṇaṃ;
549以舞、乐及歌,
Naccavādita gītehi,
550他们恒常恭敬侍奉。
Paricāriṃsu sabbadā.
108
108.
552韦善多罗大王,
Vessantaro mahārājā,
553从他灌顶登位时起,
Rajjebhi sittakālato;
554便建立了布施堂舍。
Paṭhāya dānasālāyo,
555伞盖与仆役。
Chaddānaṃ dāsikāriya.
109一百零九。
109.
557行大布施,
Mahādānaṃ pavattesi,
558日复一日地舍弃,
Vissajjanto dinedine;
559满怀喜悦地持守,
Sammodamāno chassata-
560积聚千百财富。
Sahassāni dhanāniso.
110一百一十。
110.
562如此乐于布施的
Evaṃdāne ramantassa,
563摩诃湿多王。
Mahesītassarājino;
564生下儿子,随后的……
Puttaṃvijāyiapara-
565摩提王妃,容貌端庄。
Bhāgemaddī sudassanaṃ.
111
111.
567他们迎接了新生的孩子,
Sampaṭicchiṃsu vijāta-
568手持金色缀饰时,
Kāletaṃ soṇṇasannitaṃ;
569以金丝网装饰,
Soṇṇa jālenatenassa,
570故称之为“名网”。
Nāmaṃjālīti voharuṃ.
112
112.
572步行之时,
Padasā gamane kāle,
573犹如身披网饰之子;
Puttassa tassajālino;
574产下一女,
Vijāyi dhītaraṃekaṃ,
575诸女子中最胜,为众所公认。
Nārīnaṃ seṭṭhaṃsammataṃ.
113
113.
577其女以黑鹿皮为名,
Kaṇhājinena dhītaṃtaṃ,
578众人恭敬地接受了。
Sampaṭicchiṃsu sādaraṃ;
579因此依其父名,为女命名为
Tenassā dhituyānāmaṃ,
580称其为葛哈希那。
Kaṇhājināti voharuṃ.
114一百一十四。
114.
582被广大的随从环绕,
Mahatā parivārena,
583那树林便繁茂滋长;
Vuddhiṃnvāyiṃsu teduve;
584傍晚,以舞蹈与歌声
Sayantā naccagītena,
585以歌舞令其觉醒。
Naccagīta pabodhanā.
115
115.
587这位大士,
Mahāsattohi māsassa,
588于布施坛上,六度行施。
Chakkhattuṃ dānamaṇḍape;
589观见装束华丽之物,
Olokesi alaṅkata-
590端立殊胜象肩之上。
Hatthikkhandha vareṭhito.
116
116.
592那时,在羯陵伽国,
Tahiṃ kaliṅkaraṭṭhamhi,
593雨水失调,令人怖畏;
Dubbuṭṭhikā bhayānakā;
594谷物不得成熟;
Sassāni nasampajjiṃsu,
595饥馑之劫来临。
Dubbhikkho samayoahu.
117一百一十七。
117.
597众人造作了盗贼恶业,
Corakammaṃ akariṃsu,
598不能独自生存;
Asakkontāva jīvituṃ;
599众人散居于城镇与村落之中,
Janā nigamagāmesu,
600犹如蚕茧般缠绕其身。
Vilumpanti dāmarikā.
118
118.
602整个羯陵伽国,
Kaliṅkaraṭṭhaṃ sakalaṃ,
603为饥馑与恐怖所困;
Dubbhikkhabhayapīḷitaṃ;
604如同盛满水的罐,在激荡的波浪中,
Ghaṭe vilolapārīva,
605翻搅着无助的小鱼。
Saṅkhumbhittha anāthakaṃ.
119
119.
607从城邑、乡野来的所有人,
Negamā jānapadāsabbe,
608城镇居民也都会聚一处;
Nāgarāca samaggatā;
609在王宫广场上高声呼喊,
Rājaṅgaṇe ukkosiṃsu,
610为饥荒的恐怖所驱迫。
Dubbhikkhabhaya coditā.
120一百二十。
120.
612那时,国王听闻此语,
Tadāsutvāna taṃrājā,
613心速惊动;
Sīghaṃubbigga mānasā;
614问道:“这是谁的声音?”
Koyaṃsaddoti pucchittha,
615在大臣身旁。
Mahāmacce sakantike.
121
121.
617他们向国王禀告,
Ārocayiṃsu rājānaṃ,
618述说那雨季的开始,
Pavattiṃ taṃasesato;
619国王也回应道:
Rājāpi paṭijānāsi,
620令云降雨。
Meghaṃ vassāpaye-iti.
122
122.
622于是发愿,
Tatoso patthanaṃkāsi,
623受持布萨;
Samādiya uposathaṃ;
624为令天人得雨润,
Devaṃ vassāpanatthāya,
625七日悲悯众生。
Sattāhaṃsattakāruṇo.
123一百二十三。
123.
627实非如彼天帝所见,
Nahievaṃpisosakkhi ,
628降雨之事,非自在天所能役使;
Vassāpetuṃ narissaro;
629乌云笼罩着羯陵伽国,
Meghaṃkaliṅka raṭṭhamhi,
630灾难性的旱灾降临了。
Dubbuṭṭhikāva jāyahi.
124
124.
632于是他召集大众,
Tatoso sannipātetvā,
633对城中的众人如此说道:
Nāgare etadabravī;
634我未能使其安住。
Vasāpetuṃ nasakkomi,
635天人又能何为呢?
Devaṃ kiṃ nukare-iti.
125
125.
637尔时,众人如是说。
Tadāevamavociṃsu ,
638那罗迦林魔王;
Narākaliṅkarājino;
639为令天人安住,
Devaṃ vassāpanatthāya,
640贪求丰饶与享乐之人。
Subhikkhakālakāmino.
126
126.
642尸毘国大王
Siviraṭṭhemahārāja,
643依正法安住于王位
Rajjedhammenayoṭhito;
644在杰突他勒城的大族
Jetuttaremahāvessa-
645统领血脉与咒印者。
Ntaro siñcayaoraso.
127一百二十七。
127.
647因布施之乐欢喜。
Dānesubhiratohesa,
648犹如喜乐于祥和丛林中的大象;
Kiramaṅgalakuñjaro;
649这即是其得以生起之因由,
Tassatthipaccayonāma,
650最为殊胜、最为皎洁。
Pavarosabbapaṇḍaro.
128一百二十八。
128.
652在一处多树丛的地方,
Gataṭhānekuñjarassa ,
653在那里的一棵树下;
Tassekantenakhattiya;
654雨水浸透,泥泞湿滑
Pāvassikiragajjanto,
655犹如大云雷鸣电闪
Mahāmeghosavijjuko.
129
129.
657派遣了婆罗门国王
Pesetvābrāhmāṇerāja,
658可作乞求用的白色之物;
Yācāpetuṃsupaṇḍaraṃ;
659犹如巨象穿行于密林之中,
Hatthiṃvaṭṭatitaṃtena,
660速速遣至婆罗门处。
Sīghaṃpesehibrāhmaṇe.
130
130.
662如其所求,诚然已得,
Sampaṭicchiyasādhūti,
663听闻此义,心生欢喜;
Sutvātaṃtuṭṭhamānaso;
664王庭之中,那位国王,
Rājaṅgaṇamhirājāso,
665在婆罗门集会之处
Sannipātesibrāhmaṇe.
131
131.
667具足功德与端严相貌
Guṇavaṇṇehisampanne ,
668遍观婆罗门众已
Vicinitvānabrahmaṇe;
669在八位天王之中
Aṭṭhatesurājātesaṃ,
670众多婢女的资具
Nekaṃdāsiparibbayaṃ.
132一百三十二
132.
672把那头大象带来吧,诸贤!
Ānethakuñjaraṃbhonto,
673到须大拏身边去;
Vessantarassasantikaṃ;
674前去请求,对他这样说:
Gantvāyāciya-evaṃte,
675请赐予王位。
Rājāvatvānapesayiṃ.
133
133.
677婆罗门们围绕着国王,
Brāhmāṇā aṭṭharājānaṃ,
678合掌右绕致敬;
Tekatvāna padakkhiṇaṃ;
679他们来到祇园北侧的那头龙象,
Gañchiṃsu jetuttaraṃ nāgaṃ,
680欲顶礼其身相圆满庄严。
Nethuṃ sabbaṅgasundaraṃ.
134
134.
682次第前行,
Anupubbena gantvāna,
683婆罗门们得到了温暖;
Tepāpuṇiṃsu brāhmaṇā;
684获得了胜妙的住处,
Jetuttaraṃ bhuñjamānā,
685安住于施舍堂中,不受饥饿所迫。
Dānasālāsu acchayuṃ.
135
135.
687在那月圆之日,
Tatopuṇṇa madinamhi,
688既已处理自身,
Katvāsarīramattano;
689他们尘垢满身,来至此地。
Tepaṃsumakkhitaṃāguṃ,
690即东门之外的边界区域。
Pācīnadvāramaṇḍalaṃ.
136
136.
692应正心专一而行,
Saṃyācissāmanāganti ,
693当思惟无忿无瞋之心;
Cintamānāvarājino;
694来者的到来
Āgamentāāgamanaṃ,
695其中有贤善的婆罗门
Tatthaacchiṃ subrāhmāṇā.
137
137.
697他们瞻仰布施之最胜处
Dānaggaṃ olekeyyanti,
698那时,阿修罗饮食丰饶
Tadāsura sabhojano;
699大士沉堕
Pātonūtvā mahāsatto,
700以饰物而庄严
Alaṅkārena laṅkari.
138
138.
702庄严的象背之上,
Alaṅkata hatthikkhandhaṃ,
703登乘后从彼处离去;
Aruyha agamātato;
704国王来到东门,
Rājā puratthimaṃ dvāraṃ,
705在大众之中。
Parisāya mahantiyā.
139
139.
707望见广大僧众时,
Mahantiṃ parisaṃdisvā,
708心怀恐惧,忐忑不安;
Bhitā ubbigga mānasā;
709未得机会,
Tatthokāsaṃ nalabhiṃsu,
710婆罗门们便在那里乞求。
Yācituṃ brāhmaṇā tahiṃ.
140
140.
712那时,他们从南门
Tamhā dakkhiṇadvāraṃ te,
713越过,向上而行;
Saṅkamitvāna unnate;
714于其地,最胜之王,
Padese seṭṭharājānaṃ,
715他们抵达后,停驻在那里。
Āgamesuṃ ṭhitā tato.
141
141.
717回头观望之后,
Oloketvāna pācīna-
718在施舍堂的门边;
Dāramhi dānamaṇḍape;
719国王登上象肩,
Hatthikkhandhagato rājā,
720来到南门。
Dvāramā gañcidakkhiṇaṃ.
142一百四十二。
142.
722见到国王到来,
Rājānaṃ āgataṃ disvā,
723婆罗门们铺开了地毯;
Pasāretvāna brāhmaṇā;
724手持着,说道:‘树芯之内’,
Hatthe ‘‘vessantarojetu’’
725他们如此说了三次。
Tikkhattuṃ itibhāsiṃsu.
143
143.
727口中却发出胜利之声
Jayasaddaṃ panādante,
728国王及婆罗门
Rājādisvāna brāhmaṇe;
729大象立于他们所在之处
Hatthiṃ tesaṃ ṭhitaṭhānaṃ,
730以布施令心得满足。
Pājesi dānamānasā.
144一百四十四
144.
732犹如坐于象背之上
Hatthikkhandhe nisinnova,
733面容喜悦,含笑而现
Pasannena mukhenaso;
734先展露微笑,随后作如是说
Mhitapubbaṃ tatovoca,
735其语深植于心,宛如山岳般稳固
Girevaṃ hadayaṅgamaṃ.
145
145.
737以右旋的海螺
Dakkhiṇāvaṭṭasaṅkhena,
738举起右臂
Bāhuṃpaggayha dakkhiṇa;
739他们站在我前方
Purato mama tiṭṭhantā,
740婆罗门们向我请求什么?
Kiṃ maṃyācanti brāhmaṇā.
146
146.
742他们迅速这样说道,
Evaṃsīghama vociṃsu,
743婆罗门们在那里欢喜。
Pahaṭṭhā brāhmaṇā tahiṃ;
744至诚祈请宝王,
Ratanaṃrāja yācāma,
745通体纯白的象王。
Kuñjaraṃ sabbapaṇḍaraṃ.
147
147.
747听闻此语后,他们便无忧愁,如此思惟,
Idaṃsutvānasocinti,
748内护应当断绝;
Ajjhattikaṃ pidātave;
749此时我意欲求,
Ahamicchāmitedāni,
750外护却向我乞求。
Mamaṃ yācanti bāhiraṃ.
148
148.
752如今我将圆满
Idāni pūrayissāmi,
753祈愿者之心愿;
Yācantānaṃ manorathaṃ;
754如是应思议者,光明美妙。
Evaṃcintiyasobhāsi ,
755立于象肩者。
Hatthikkhandhaṭhito iti.
149一四九。
149.
757如地,我不动摇。
Demitaṃ navikampāmi,
758婆罗门们所求的那一匹;
Yaṃmaṃyācanti brāhmaṇā;
759洁白如雪山之巅,
Kelāsa sadisaṃ setaṃ,
760被庄严的象中之王。
Alaṅkataṃ gajuttamaṃ.
150一百五十
150.
762由象蕴,而后分明辨识;
Hatthikkhandhā tato ruyha,
763国王戒施,心力至刚强;
Rājā cāgādhimānaso;
764对他观察三次后,
Olokesitikkhattuṃtaṃ,
765右绕那伽之后,
Katvā nāgaṃ padakkhiṇaṃ.
151
151.
767执持金瓶后,
Gahetvā soṇṇabhiṅgāraṃ,
768充满香气的水
Sugandhodaka pūritaṃ;
769这样唤道:“主人在此!”
Ahvāyi etha bhontoti,
770如象王般的施主
Kuñjaraṃesa dātave.
152
152.
772手持银戒指的,
Gahetvā rajatadāma-
773犹如白象;
Sadisaṃ seta hattino;
774他们将长鼻搭于前肢,
Soṇḍaṃṭṭhapiya hatthesu,
775是婆罗门的象王。
Brāhmaṇānaṃ gajissaro.
153
153.
777庄严的大龙象,
Sālaṅkataṃ mahānāgaṃ,
778沐浴后,倾倒右手净水;
Pātetvā dakkhiṇodakaṃ;
779他献上了无上之牙,
Adāsi seṭṭhadantiṃtaṃ,
780以坚定不移之心。
Asallinena cetasā.
154
154.
782具足二十种相好,
Saddhiṃ vīsatilakkhena,
783压制四种标记。
Catulakkhāni agghati;
784装饰是龙的特征。
Alaṅkārohi nāgassa,
785其心念众多宝物。
Nānāratanacittito.
155
155.
787又如钉子一般坚固,
Athāpianagghā honti,
788正如六种铁钩等器具;
Chaḷeva aṅkusādisu;
789摩尼宝珠与象牙所制之钩等,亦复如是,
Maṇayo vāraṇocāpi,
790无害,喻其具七宝之德。
Anaṅgho sattanagghikā.
156
156.
792即如所说诸宝之中,
Yatāvutta ratanehi,
793亦曾共此象王施与。
Saddhiṃ adāsi kuñjaraṃ;
794同样亦赐予彼如意龙
Nāgopiyopi teneva,
795是故普为众所深爱
Tato sabbaññutaṃ piyaṃ.
156一百五十六
156.
797又有五百种事务,
Athāpi pañcasatāni,
798是大象的护理事务;
Paricārāni hatthino;
799皆属象夫家族。
Kulāni hatthigopehi,
800他们齐心协力,恭敬奉献。
Saddhiṃ adāsi sādaraṃ.
158一百五十八。
158.
802于毗桑多罗所施之时,
Vessantarena dinnamhi,
803洁白吉祥之象;
Seta maṅgala kuñjare;
804不经意地引发,
Acetanāpinādentī,
805大地便剧烈震动。
Medanī sampa kampatha.
159
159.
807那里极为恐怖,
Tahiṃ bhīsanakaṃ āsi,
808种种令人毛发竖立;
Nānaṃ lomahaṃsanaṃ;
809巨大而洪亮的声音,
Mahanto vipulo ghoso,
810整个城镇都为之震动。
Khumbhittha sakalaṃ puraṃ.
160
160.
812因大地震动之声,
Mahīsaddasantāsena,
813云随即降下雨水。
Megho pāvassi tāvade;
814浓云大雨,倾盆而下,
Ghanavassaṃ mahādhāraṃ,
815雷鸣在各处滚滚回荡,
Gajjamāno diso disaṃ.
161
161.
817无数闪电纷纷迸射,
Nicchariṃsu bahūvijju-
818藤蔓从四面八方缠绕,
Latā yoca samantato;
819彩虹升起了,
Indacāpā uṭṭhahīṃsu,
820彼时流星陨落。
Ukkāpāto tadā ahu.
162一百六十二。
162.
822得大象时便欢喜,
Hatthiṃ laddhānate tuṭṭhā,
823据说婆罗门右手施舍,
Brāhmaṇā kiradakkhiṇā-
824城门朝向城中央,
Dvārā nagara majjhena,
825象群正向彼处行,
Gajakkhandha gatānayuṃ.
163
163.
827为大众所围绕。
Mahājanaparivāre,
828那位乘象的婆罗门,
Gajāruḷheṭṭha brāhmaṇe;
829见已,诸善象皆——
Passiṃ sunāgarā sabbe,
830那时,他们这样说道:
Tadāte etadabravuṃ.
164
164.
832贤者啊,我们的象王,
Amhākaṃ kuñjaraṃ hambho,
833你们登临而至此处;
Āruḷhā vo idhāgatā;
834此物为谁所授予你们?
Dinnoyaṃ kena tumhākaṃ,
835何时所得?从何而来?
Kadā laddho kuto-iti.
165
165.
837并非由辈分次序所赐,
Vessantarena dinno no,
838你们将如何说?
Kathaṃtumhe vadissatha;
839我们不必详加叙述,
Nakatheyyāma vitthāraṃ,
840我们一同前往城中吧。
Gacchema nagaraṃ mayaṃ.
166
166.
842如此说罢,他们便离去了。
Evaṃvatvā nikkhamiṃsu,
843由北门而出;
Dvārena uttarenate;
844心念动摇不定,犹如愚者,
Cittaṃvilola mānāva,
845犹如粪秽般的众生。
Nāgarānaṃ kaliṅkajā.
167
167.
847那时,所有城民
Tadāhi nāgarā sabbe,
848皆对菩提萨埵心生激愤;
Bodhisattassa kujjhitā;
849聚集在王宫门前,
Rājadvāre sannipacca,
850他们对此加以诽谤。
Upakkosamakaṃsu te.
168一百六十八
168.
852以非法,诸贤,则不……
Adhammenevabhonttono,
853为国人所崇敬的龙象,
Nāgaṃ raṭṭhassa pūjitaṃ;
854无怨、无恚、不恼,
Adāvessantaroduṭṭha-
855亦不染污婆罗门的庄严。
Brāhmaṇānamalaṅkataṃ.
169
169.
857众人皆心怀忧虑,
Saṅkhumbhitacittā sabbe,
858于是城中居民,
Tatonagaravāsino;
859前往辛迦耶王处,
Gantvā siñcayarājassa,
860他们当面这样说:
Santikaṃ evamabravuṃ.
170
170.
862在毗诃摩天王的国土中,
Vidhamaṃdevateraṭṭhaṃ,
863你的儿子须大拏。
Puttovessantarotava;
864曾向他呈献象牙供品
Kataṃsokuñjaraṃdāsi,
865供养在悉毗罗天王之处
Siviraṭṭhassapūjitaṃ.
171
171.
867他如何施舍了大象?
Kathaṃso vāraṇaṃdāsi,
868洁白有如雪山
Setaṃ kelāsasannibhaṃ;
869敷设淡黄色毡毯
Paṇḍukampalasañchannaṃ,
870知晓胜利之地者
Jaya bhūmi vijanānaṃ.
172
172.
872若他欲行布施,
Sace so dātumiccheyya,
873食物、饮品及诸饮食;
Annaṃpāṇañcabhojanaṃ;
874衣服、坐卧具与黄金,
Vatthaṃ senāsanaṃ soṇṇaṃ,
875可随所愿而使用。
Yuttaṃdātuṃ yathicchitaṃ.
173
173.
877若你不这样做,
Sacetvaṃ nakarissasi,
878这便是净人的话。
Sivīnaṃ vacanaṃidaṃ;
879当时他正与弟子们一同思惟此义。
Maññetaṃ sahaputtena,
880将在锡威哈城进行。
Sivīhatthe karissare.
174
174.
882当她们心生嫉妒之时,
Tajjamānāhi evañhi,
883听闻尸毗人所说;
Sutvā sivīhi bhāsitaṃ;
884你以为浇灌的是儿子,
Maññittha siñcayo puttaṃ,
885却欲杀害。
Māretuṃ icchareiti.
175
175.
887世尊如此宣说:
Evaṃbyākāsi teneva,
888心意疾速散乱,
Sīghaṃvibbhanta mānaso;
889他为爱子之心所激励,
Puttapema codito so,
890为忧箭所中
Sokasalla samappito.
176
176.
892纵使所有国土,
Kāmaṃ janapado sabbaṃ,
893连同王国也一同毁灭;
Raṭṭhañcāpi vinassatu;
894我非依从邪恶之言,
Nāhaṃ sivīnaṃvacanā,
895令我的儿子就此出家。
Pabbājeyyaṃ mamatrajaṃ.
177
177.
897于此难忍之境,我当如何安住,
Kathaṃ haṃ tamhi dubbheyyaṃ,
898知足清净之心;
Santoso suddhacetaso;
899言子无过,
Puttaṃkathañca niddosaṃ,
900以刀杀害我。
Satthena ghātaye mama.
178
178.
902听闻此丧服,
Sivayo tassa sutvāna,
903对那沉溺于爱子者说道;
Bhāsitaṃ puttagiddhino;
904他们畅言:已了然无余,远离虐害者,
Avocuṃ visaṭṭhā vīta-
905唯有此法,是真实如是。
Bhahāevaṃ yathātathaṃ.
179
179.
907傲慢,纵以杖罚与刀剑,
Mānaṃ daṇḍena satthena,
908亦不能将其束缚;
Nāpi so bandhanāraho;
909应令其出家,舍离王国,入于林野。
Pabbājehi vanaṃ raṭṭhā,
910愿其安住于山间曲折处。
Vaṅke vasatu pabbate.
180一百八十。
180.
912那时,国王心中思惟:
Tadācintayi sorājā,
913不应令其舍离;
Nayuttaṃ panūdetave;
914如今,吉祥的欲愿就在眼前,
Chandaṃ hi sivinaṃ dāni,
915于是他说出此善说:
Tato voca subhāsitaṃ.
181
181.
917“我便可随我意愿而行,
Yathāchandaṃ kareyyāmi,
918将那人驱逐出国土。”
Raṭṭha pabbājayetha taṃ;
919我们乞求独处一隅,
Ekokāsañca yācāma,
920让他今夜在此安住。
Rattiṃ so vasataṃ imaṃ.
182
182.
922请随其所欲而邀请,
Amantetu yathākāmaṃ,
923如同黑蟹身披网纹,
Kaṇhājināya jālinā;
924亦如与醉者共处,
Tathāca maddiyā saddhiṃ,
925且任由他受用诸欲。
Kāmeca paribhuñjatu.
183
183.
927待夜色消散之际,
Tato ratyā vivasāne,
928太阳升起时便当思惟;
Sūriyuggamanesati;
929诸僧众和合共住,成就寂静庄严。
Samaggā sivayo hutvā,
930令国中人民皆得出家修道。
Raṭṭhā pabbajayantu taṃ.
184
184.
932彼时,众人皆返回。
Paccāgañchuṃ tadā sabbe,
933大众满心欢喜,意足心悦。
Sivayo tuṭṭhamānasā;
934接受后,口称“善哉”,
Sampaṭicchitvāna sādhūti,
935此即尸毗王之语。
Vacanaṃ sivirājino.
185
185.
937然后涂上一种涂料。
Tatoso siñcayoekaṃ,
938造作者涂于近子者身,
Kattāraṃ puttasantikaṃ;
939为遣使传布教法故,
Sāsanaṃ pesanatthāya,
940他迅速如此说道。
Turitaṃ evamabravī.
186
186.
942你当速速起身,果断行动。
Uṭṭhehi katte taramāno,
943前往雨安居中,如实陈说。
Gantvā vassantaraṃ vada;
944大王,尸毗国的人民已然愤怒。
Sivayo deva tekuddhā,
945从村落聚集而来。
Negamāca samāgatā.
187
187.
947在这夜色将尽之时,
Asmā ratyā vivasāne,
948当太阳升起之时,
Sūriyuggamane sati;
949众人和合一致后,
Samaggā sivayo hutvā,
950离国出家而去。
Raṭṭhā pabbājayantitaṃ.
188
188.
952犹如良驹飞驰,
Sakattā taramānova,
953西维王所派遣;
Sivirājena pesito;
954来到了这座可爱之城,
Upāgami puraṃrammaṃ,
955即须大拏的住处。
Vessantara nivesanaṃ.
189
189.
957在那里,内宫的侍者,
Tatthaddasa kuraṃso,
958在自己的城中,正纵情欢乐;
Ramamānaṃ sake pure;
959被群臣所围绕,
Parikiṇṇaṃ amaccehi,
960犹如帝释天的住处一般。
Tidasānaṃva vāsavaṃ.
190
190.
962顶礼之后,他哭泣着;
Vanditvā rodamānoso,
963他说起须大拏王:
Kattā vessantaraṃ bravī;
964我将令你感受痛苦。
Dukkhaṃ te vedayissāmi,
965战车之主,莫对我发怒。
Māmekujjha rathesabha.
191191.
191.
967苦难终结之时,
Asmāratyā vivasāne,
968日出之际,正念现前;
Sūriyuggamane sati;
969三位凶恶天神面露怒色,
Sivayo deva tekuddhā,
970弃国出家者。
Raṭṭhā pabbājayantitaṃ.
192一百九十二。
192.
972听闻此言,
Sutvāna bhāsitaṃ etaṃ,
973含笑喜悦
Hasamāno pamodayaṃ;
974于是向世尊问讯
Evaṃpucchittha kattāraṃ,
975具足妙慧的须大拏
Vessantaro sudhītimā.
193
193.
977我因何事而生瞋恨,
Kismiṃ me sivayo kuddhā,
978因未见我所行有何过失;
Yaṃ napassāmi dukkaṭaṃ;
979请你当面向我说明白,
Taṃme katte viyācikkha,
980为何人们让我出家?
Kasmā pabbājayanti maṃ.
194
194.
982尔时,主人公说了此语:
Tahiṃ kattā idaṃvoca,
983以象之赠而愤怒;
Hatthidānena kujjhare;
984王啊,豺狼被消灭了,
Khīyanti sivayo rāja,
985因此,他们令他出家。
Tasmā pabbājayanti taṃ.
195
195.
987大士听了这话,
Taṃsutvāna mahāsatto,
988于布施中心意坚定;
Dānesu thīramānaso;
989言语和蔼先含笑,
Vacanaṃ mhitapubbaṃ so,
990即对施主如此说。
Kattāraṃ etadabravī.
196
196.
992我愿施舍自己的心与眼睛;
Hadayaṃ cakkhumahaṃ dajjaṃ,
993我的右臂亦愿施与;
Bāhuṃpi dakkhiṇaṃ mama;
994黄金、摩尼宝以及黄金等物。
Hirañña maṇisoṇṇādiṃ,
995非外在之财。
Nakiṃ bāhirakaṃ dhanaṃ.
197
197.
997一切有情皆贪着欲乐,
Kāmaṃmaṃsi vayosabbe,
998或令出家,或施加杀戮;
Pabbājentu hanantuvā;
999又不远离布施之行,
Nevadānā viramissaṃ,
1000应断除欲乐,乃至七分。
Kāmaṃchindantu sattadhā.
198
198
1002于是,诸天降临,
Tatoso devatāviṭṭho,
1003他教导了出家人应行之道,
Kattāmaggama desayi;
1004这是过去一切出家众所共行的、
Pabbājitānaṃ sabbesaṃ,
1005自古相传的古老道路。
Gatapubbaṃ purāṇakaṃ.
199
199.
1007循着河流与湖泊的岸边,
Kontīmārāya tīrena,
1008抵达山岳与险峰的所在;
Gīrimā rañcaraṃ pati;
1009那位依此出家的比丘,
Yenapabbājitāyanti,
1010由他欢喜地前往吧。
Tenagacchatu subbato.
200
200.
1012菩萨听闻此语后,
Taṃsutvāna bodhisatto,
1013善哉,善哉,善说此语。
Sādhūti sampaṭicchiya;
1014大众聚集一处,
Ekokāsaṃ nāgarānaṃ,
1015为作祈请,如是而言。
Yācetuṃ evamabravī.
201
201.
1017行施之际,于众中,
Dānaṃsattasatakaṃhaṃ ,
1018从端正行善者处获得布施。
Kattedajjaṃ suvetato;
1019我将动身前往他处,
Parasve nikkhamissāmi,
1020愿他们昼夜容忍我。
Rattiṃdivaṃ khamantume.
202二百零二。
202.
1022善哉,我今当说,
Sādhudevapavakkhāmi,
1023如求宽恕一般;
Khamāpetuṃnisādivaṃ;
1024越过众城镇,继续前行
Nāgarānaṃtivatvāna,
1025那时,他便离去
Tadākattāpipakkami.
203203
203.
1027伟大众生以广大之力,
Mahāsattomahāyena-
1028于一切业行悉皆清净;
Kuttaṃsakalakammikaṃ;
1029犹如出汗者之汗,
Pakkosāviyasvedānaṃ,
1030正如在此教法中所阐明的那样。
Evaṃbyākāsidātave.
204
204.
1032大象、虎,以及雌驴、雄驴,
Hatthīasserateitthī,
1033奴仆、妇女,及母牛;
Dāsīdāsecadhenuyo;
1034将其放逐、驱除。
Paṭiyādehitvaṃsatta-
1035称此为敌。
Satecāgāyamārisa.
205
205.
1037今当宣说无食之利益。
Athonānappakārāni,
1038饮食等一切法皆为无常;
Annapānānisabbaso;
1039亦当远离诸酒,
Suraṃpi paṭiyādehi,
1040具足一切所应施。
Sabbaṃdātabbayuttakaṃ.
206
206.
1042如是解说已,
Evaṃsobyākaritvāna ,
1043为怒气所驱使;
Pemacittenacodito;
1044独自步入果园,
Ekovamaddiyārammaṃ,
1045请登殿堂。
Pāsādamabhirūhatha.
207二百零七。
207.
1047赤檀香气,
Rattacandana gandhehi,
1048以香薰之水所浸润,
Gandhodakehivāsitaṃ;
1049软滑如婴儿之皮肤,
Sopāvekkhisirīgabbhaṃ,
1050柔润似处女之气息。
Maddīdevīnivāsanaṃ.
208
208.
1052曼坻见他正走来,
Maddīdisvānaāyantaṃ ,
1053含笑面对丈夫,
Mhitānanenasāmikaṃ;
1054迅速从座起身。
Uṭṭhāsiāsanāsīghaṃ,
1055身覆微尘的阿姞罗鬼女。
Reṇumattāvakinnarī.
209二〇九.
209.
1057起身已,仪容静定,
Uṭṭhāhitvānasāmaddī,
1058以国王的左手
Vāmahatthesu rājino;
1059以右手触鼻
Dakkhiṇe nasahatthena,
1060握持着,含笑显出愚痴
Gaṇhitthamandahāsinī.
210
210.
1062于是,在那树荫遮蔽之处,
Tatosirisayanamhi ,
1063犹如未结果实的桑枝之主;
Nasinnaṃsakasāmikaṃ;
1064如蔓藤般依附滋长,
Bījayantīvasāṭṭhāsi,
1065她性情柔和,生活有节。
Maddīsaññatavāsinī.
211
211.
1067于是将摩蒂搂入怀中,
Maddiṃaṅkeṭṭhapetvātha,
1068由众首领敬奉的皇后抱持;
Gaṇhaṃhattesudeviyā;
1069面面相对,
Mukhaṃmukhenakatvāna,
1070国王庄严地说。
Rājāmandamabhāsatha.
212第二百一十二。
212.
1072若是我所给你的
Yaṃtesacemayādinnaṃ,
1073以及你父亲留下的财富
Yañcatepettikaṃdhanaṃ;
1074你应当把这一切全部储藏起来
Sabbaṃtaṃnidaheyyāsi,
1075善哉,年少之爱恋者。
Bhaddekomārapemike.
213二百一十三。
213.
1077于我而言,此前未曾宣说者,
Tahiṃnavuttapubbaṃme ,
1078与如我这般的主人,
Sāmikenamamīdisaṃ;
1079何时在此处,共度些许时光?
Kadācietthakaṃkālaṃ,
1080玛迪就这样思惟。
Maddīevañhicintayi.
214二百一十四
214.
1082于是,他以激动的心
Tato ubbiggacittena,
1083如同对曼迪一般叙说;
Maddīeva mabhāsatha;
1084天!我将安立于何方?
Kuhiṃ deva nidahāmi,
1085被问者,请为我开示此事。
Taṃme akkhāhi pucchito.
215215.
215.
1087于持戒清净者中,他难以管束。
Sīlavantesu dujjāsi,
1088于布施时,吝惜若应得之物。
Dānaṃ maddī yathārahaṃ;
1089若无布施,则无更上境界。
Nahidānā paraṃatthi,
1090是一切众生的依止处。
Patiṭṭhā sabbapāṇinaṃ.
216第二百一十六条。
216.
1092这正所谓的库藏——
Nidhānaṃ nāma etaṃva,
1093如财富之增长一般;
Dhanānaṃ nandivaḍḍhane;
1094布施乃是众生的宝库,
Dānaṃhi nidhi sattānaṃ,
1095刹帝利亦如是阐明。
Evaṃbyākāsi khattiyo.
217第二百一十七条。
217.
1097若以柔和为善,
Maddīvatvāna sādhūti,
1098若以谦恭为上;
Onamitvā siruttamaṃ;
1099于是国王接受了,从此获得盛誉。
Sampaṭicchi tato rājā,
1100又这样说。
Punāpi evamabravī.
218二百一十八。
218.
1102你以柔和施以欺诳
Jālimhimaddidayesi,
1103善巧地依秘密之准绳而引导
Sādhukaṇhājināyaca;
1104你如同敬重之风,轻拂而来
Gāravaṃnivātaṃkāsi,
1105消除婆媳之间的嫉恨与敌意。
Sassuyāsassuramhica.
219二百一十九。
219.
1107以慈爱心所感,
Yohitaṃ pema cittena,
1108因执我故,与汝远离;
Mayāvippavasena te;
1109若愿“自我当得存在”,
Icche cebhavituṃ attā,
1110应虔诚地奉事于它。
Sakkaccaṃ taṃupaṭṭhahe.
220
220.
1112若非如此,
Sace evaṃ nabhaveyya,
1113如待我一般尊敬丈夫;
Bhattāraṃ mādisaṃ viyaṃ;
1114你当弃舍他而亲近他人。
Parire sehi aññaṃ tvaṃ,
1115此说法是我所作。
Māki ssittho mayāvinā.
221第二百二十一。
221.
1117当时,此愚顽而软弱之人。
Tadāhi dummukhī maddī,
1118只对我这国王这般出言;
Rājāna meva mabravī;
1119我听到的实在不堪入耳,
Dussutaṃ vata suṇomi,
1120你为何竟说出如此言语。
Īdisaṃ kinnubhāsasi.
222二百二十二节。
222.
1122至此已作忏悔;
Viyācikkhāmi mebha dde,
1123此诸应作事皆悉圆满。
Sakalaṃ dāni kāriṇaṃ;
1124因象施而生忿恚
Hatthidānenakujjhanti,
1125和合的友善者属于我
Samaggā sivayo mama.
223二百二十三
223.
1127因此他们使我出家,
Pabbājenti mamaṃ tena,
1128这些尸毗人从尸毗国而来,
Sivayo siviraṭṭhato;
1129我将行大布施,
Mahādānaṃ dadissāmi,
1130明日,于青年集会中
Suve komārasaṅgame.
224
224.
1132后日我将出离
Parasve nikkhamissāmi,
1133独自离开这辉耀的国土
Raṭṭhā ekova sobhaṇe;
1134为诸种危险所缠绕
Nānābhayehi saṃkiṇṇaṃ
1135我绕道而行,前往那座山。
Vaṅkaṃ gacchāmi pabbata.
225二百二十五
225.
1137荆棘丛生的沼泽地,
Pāṇīkatapiye jāliṃ,
1138又有黑蟒与毒蛇出没;
Kaṇhājinañca attajaṃ;
1139他便舍弃此地,前往他处。
Tañcaohāya gaccheyyaṃ,
1140我愿独居于林野。
Vaseyyaṃ ekakovane.
226第二百二十六。
226.
1142听闻王语,心生震动,
Rañño sutvāna saṅkampi,
1143言语徒增忧伤;
Vacanaṃsokavaḍḍhanaṃ;
1144犹如风吹树叶;
Māluteritapattaṃva,
1145当时,我心摧折。
Maddīyā hadayaṃ tadā.
227二百二十七。
227.
1147你如此对我说,
Māmamevamavacuttha ,
1148令我的心颤动不已;
Kampesi hadayaṃ mama;
1149犹如被热油浸润一般,
Tattatelenasittaṃva,
1150大王,身体如同被火焚烧。
Sariraṃ rāja dayhate.
228
228.
1152大王,此非法,
Nesadhammo mahārāja,
1153若你独自前行,
Yaṃ tvaṃ gaccheyya ekako;
1154我亦随你同往,
Ahaṃpi tena gacchāmi,
1155尊贵的刹帝利,你所往之处。
Yenagacchasi khattiya.
229
229.
1157与她同在,便是死亡;
Maraṇaṃvā tayā saddhiṃ,
1158无她相伴而活,亦如行尸;
Jīvitaṃvā tayā vinā;
1159如此之死,方为殊胜。
Tadeva maraṇaṃ seyyo,
1160若我还活着,也没有你相伴。
Yañcejīve tayāpinā.
230
230.
1162点燃火焰之后,
Aggiṃ ujjālayitvāna,
1163心凝一网,专注不动。
Ekajāla samāhitaṃ;
1164在那里,死亡更为优胜,
Tatthe vamaraṇaṃ seyyo,
1165若活着却与你分离。
Yañce jīve tayā vinā.
231
231.
1167犹如林中象漫步,
Carantā raññanāgaṃva,
1168犹如母象追逐腐尸
Duggesvanvetti hatthinī;
1169我便跟随于他
Evaṃtaṃ anugacchāmi,
1170带着孩子,紧随其后
Putteādāyapacchato.
232二百三十二
232.
1172那时,国王为了试探
Vimaṃsetuṃ tadā rājā,
1173曼达王后的心;
Mānasaṃ maddideviyā;
1174开示种种恐怖,
Nānābhayaṃ pakāsento,
1175如是宣说,令人生畏。
Evaṃbravi bhayāpayaṃ.
233
233.
1177我将为其阐明真实之义,
Viyācikkhāmi tesaccaṃ,
1178于林中,心意柔和;
Vanamhi mudumānase;
1179种种怖畏,粗猛可畏,
Nānābhayaṃ kharaṃ ghoraṃ,
1180令人心惊胆战。
Hesmaṃ hadayakampanaṃ.
234二百三十四。
234.
1182名为凯萨利,
Kesarīnāma yebhadde,
1183是声音粗犷的兽王;
Migarājā kharassarā;
1184他们发出嗥叫之声,
Hiṃ santiṃ te sasaddena,
1185牙如鹿角般尖利。
Migetikkhagga dāṭhino.
235二百三十五。
235.
1187豹、虎与黑熊,
Dīpībyagghākaṇhācchāca,
1188持有锐利尖爪;
Tikkhagga nakha dhārino;
1189犀牛与野水牛。
Khaggā vanamahiṃsāca,
1190执持锐利锋角者。
Tikkhaggasiṅgadhārino.
236
236.
1192以锋利的爪与角,
Tikkhagga nakha siṅgehi,
1193这些当断除;
Ete posaṃpi chindiya;
1194将它化作碎片细末,
Khaṇḍākhaṇḍaṃ karitvāna,
1195犹如将藕根磨碎一般。
Mūlālaṃviya bhakkhare.
237
237.
1197求告的女夜叉与伺伏的夜叉,
Yācayakkhiniyoyakkhā,
1198众多食人者
Bahūmanussakhādakā;
1199寻觅男女
Naraṃnāriṃ gavesanti,
1200面目凶恶,手持利刃
Dummukhā khaggapāṇino.
238二百三十八
238.
1202又如无舌巨蛇,
Atho ajagarāsappā,
1203凶猛险毒,患病不安;
Ghoravīsāca vijjare;
1204二十种恶鬼围绕,
Viṃsācā rakkhasāvāḷā,
1205以鲜血为食。
Sajjulohitabhojanā.
139
139.
1207除此之外,还有许多。
Aññepi bahavosanti,
1208造成恐惧与怖畏的事物;
Bhayābhesmakārakā;
1209你为何对这些感到畏惧,
Kiṃnabhāyasi etesaṃ,
1210于诸恐惧中生起怖畏?
Bhayānaṃ bhayamānase.
240二百四十。
240.
1212莫跟随我,
Mā mamaṃ tvaṃ nugacchāhi,
1213行进时心怀畏惧;
Gacchantaṃ bhayasaṃyutaṃ;
1214就在此林中止步吧,
Vanaṃ idheva acchāhi,
1215如所说地,与怖畏者相伴同行。
Vuttehisahabhīruke.
141一百四十一。
141.
1217在十二个月之中,
Tvekadāsirigabbhamhi,
1218春季正是壮美之季;
Vasantī sahame subhe;
1219听闻之后,明了而熟谙者,
Sutvāgavesitāṇaṅke,
1220何妨赞叹其殊胜清净?
Kiṃme mañjāragajjitaṃ.
242二百四十二
242.
1222曾于某时,显现觉知
Tvekadākiṃvibodhesi ,
1223发出“呸咪呸咪”的鸣叫;
Bhemibhemīti bhāsiya;
1224当我在夜间躺卧时,
Rattiyaṃ hi sayantaṃ maṃ,
1225听到那“嗒嗒”的蛙鸣声。
Sutvā nuluṅkavassitaṃ.
243
243.
1227你偶尔闻见那雷鸣之声,
Tvekadā meghasaddaṃhi,
1228听闻之后,便于白昼来到我身旁;
Sutvādivā mamantikaṃ;
1229疾奔而来,将我拥抱。
Dhāvitvāmaṃ parissajja,
1230蜕羽的白鹤在何处?
Kiṃ mucchilomahaṃsīnī.
144
144.
1232如此恐惧、动摇不定,
Evaṃbhaya cañcalāya,
1233纤柔娇弱的女神;
Sukhumālāya deviyā;
1234我不能居于林中。
Nālaṃhi vasituṃraññe,
1235在炽铁中持戒者。
Bhesme avanavāsike.
245二百四十五。
245.
1237曼笛听闻王命后,
Maddīsutvāna rājassa,
1238以坚固心意而宣说,
Bhāsittaṃ thīramānasā;
1239以通达无碍之心——
Visāradena cittena,
1240他对主人这样说:
Sāmikaṃ evamabravī.
246
246.
1242心中怀着这三种爱欲,
Tayime pema cittañca,
1243在森林中,心生恐惧;
Araññe bhayamānasaṃ;
1244大王,此三者
Tayitesumahārāja ,
1245是强烈的爱欲之心。
Sutikkhaṃ pema cetasaṃ.
247
247.
1247我的急流奔腾迅疾,
Sandate sīghasotaṃme,
1248犹如三海汇合之处;
Tayisāgara sannibhe;
1249恒处于生死苦恼之中,
Niccaṃpemodakaṃrāja,
1250如恒河水入于大海。
Gaṅgodakaṃva sāgare.
248
248.
1252以生死苦恼为心,
Maraṇaṃpemacittena,
1253生命为心所惧;
Jīvitaṃ bhaya cetasā;
1254那正是死亡之所胜,
Tadeva maraṇaṃseyyo,
1255以及心中渴望的长久生命。
Yañcetaṃ jīvitaṃciraṃ.
249
249.
1257护卫王下令军队,
Pākāraṃ mamūraṃrāja,
1258整齐排列立于前方;
Katvāna puratovanaṃ;
1259止息种种怖畏,
Nānābhayaṃ nivārentī,
1260行于不害之护。
Gacchaṃ haṃverahiṃsinī.
250二百五十。
250.
1262我于此中怀慈念心,
Tayihaṃ pemacittāsiṃ,
1263带至弯曲山上,
Gahettvā vaṅkapabbate;
1264寻觅种种果实。
Phalāphalaṃgavesantī,
1265我将与您一同居住。
Vaseyyāmi tayāsaha.
251二百五十一。
251.
1267确实,那馥郁的香气如此,
Evaṃñhi sūrabhāvaṃ sā,
1268观察自身之后;
Dassayitvāna attano;
1269如同喜住喜马拉雅山的女神,
Himavanta vāsinīva-
1270令诸王安然无忧。
Rājānaṃ vītitosayi.
252
252.
1272如同智者洞察诸法之边际,
Yadādakkhasinaccante,
1273于持花鬘的童子身上;
Kumāre māladhārine;
1274他们在胜妙之河岸嬉戏游玩,
Kīḷante assameramme,
1275你正是无耻者的箭矢。
Narajjassa sarissasi.
253
253.
1277当歌者歌唱之时,
Yadādakkhasigāyante ,
1278彼此照面之际。
Aññoññamukhadassine;
1279犹如少年在竹丛中,
Kumārevanagumbamhi,
1280男子弹拨弦琴之时。
Narajjassa sarissasi.
254二百五十四。
254.
1282犹如歌者见到犀牛,
Yadādakkhasimātaṅgaṃ,
1283傍晚时分,在梵林之中,
Sāyaṃpātaṃbrahāvane;
1284无侣独行,
Asahāyaṃvicarantaṃ,
1285犹如居无定所之人。
Narajjassa sarissasi.
255
255.
1287如同牛鸣之声,融入僧团之中,
Nādaṃkareṇusaṅghassa ,
1288如同出于笛管的音声,出自其本源处。
Nadamānassapūrato;
1289未闻龙音之流出,
Nāgassavajatosutvā,
1290未见如羞耻者嬉戏于水中。
Narajjassasarissasi.
256二百五十六。
256.
1292傍晚见鹿,
Migaṃdisvānasāyanhaṃ,
1293戴着五条花环而来;
Pañcamālinamāgataṃ;
1294为何在人群之中起舞?
Kiṃ pūrisecanaccante,
1295你将如腐臭之水,自取败坏。
Narajjhassasarissasi.
257
257.
1297当你犹如枯竭之河,发出喧响,
Yadāsussasinigghosaṃ ,
1298犹如辛头河水,奔流交汇之际;
Sandamānāyasindhuyā;
1299或如人之歌声,
Gītaṃkiṃpurisānañca,
1300你将如恶臭之水般毁坏自身。
Narajjassasarissasi.
258258.
258.
1302如同狮子的吼声,
Saratassacasīhassa,
1303如同虎子的咆哮;
Byagghassacchassadivino;
1304听到剑声,
Saddaṃ sutvānakhaggassa,
1305恶人胆战心惊。
Narajjassasarissasi.
259二百五十九。
259.
1307当孔雀周身覆满时,
Yadāmorīhiparikiṇṇaṃ ,
1308树叶纷繁错落,形态各异;
Vicitrapucchapakkhinaṃ;
1309有如蜣螂似的东西在其间出没,
Moraṃdakkhasinaccantaṃ,
1310这处为人鄙贱之地,实在是荆棘难行之处。
Narajjassa sarissasi.
260
260.
1312当你在冬季凝望时,
Yadādakkhasi hemante,
1313大地花开,草木葱茏;
Pupphitedharaṇīruhe;
1314芬芳四溢,随风弥漫,
Surabbhisampavāyante,
1315你将是一切人中最为庄严者。
Narajjassa sarissasi.
261二六一
261.
1317当冬季到来,在冬月之时,
Yadā hemanti kemāse,
1318你看见苍绿的大地,
Haritaṃ dakkhasi medaniṃ;
1319遍布着胭脂般的红虫,
Indagopaka sañchannaṃ,
1320便会忆起那拉耶的箭矢。
Narajjassa sarissasi.
162
162.
1322那时,普萨蒂女神,
Tadāhiphussatīdevī,
1323你因丧子之痛而伫立;
Ṭhitāsi puttasokinī;
1324在头骨的裂口处。
Sīrīpagabbhassadvāramhi,
1325对先前论述的抉择解说。
Vimaṃsantīkathākathaṃ.
263二百六十三。
263.
1327为无常所逼恼,
Kalunaṃparidevittha ,
1328彼此交谈的话语
Aññoññābhāsitaṃgiraṃ;
1329天女听闻后泪如雨下
Sutvānaphussatīdevī,
1330将所闻转告儿媳
Vuttassasuṇisāyaca.
264二百六十四。
264.
1332被毒蛇咬伤之毒至为剧烈,
Visaṃmekhāditaṃseyyo,
1333从山崖坠落一般。
Pabbatāca papātanaṃ;
1334倘若缺乏强韧的护持,
Matañcarajjuyābajjha,
1335此身实无生存之理。
Natthatthojīvitename.
265二百六十五。
265.
1337既是导师,又是施主
Ajjhāyakaṃ dāna patiṃ,
1338享有声誉且不悭吝
Yasassinaṃ amacchariṃ;
1339为何那位王子
Kasmā vessaraṃ puttaṃ,
1340出家,成为清净无垢者。
Pabbājanti adūsakaṃ.
266二百六十六。
266.
1342当敬礼那位尊贵的受施者,
Pūjitaṃ patirā jūhi,
1343一切世间众生,
Sabbalokahi tesinaṃ;
1344为何说他们具足退转的特质,
Kasmā vessanttaraṃ vuttaṃ,
1345即是放弃出家?
Pabbājentiadūsakaṃ.
267
267.
1347他们从天道死没后,
Kalunaṃ pari devitvā,
1348如同无烟的灰烬一般,他们冷却后便完全灭尽;
Assā setvāna phussatī;
1349又迅速领受教导,
Vuttañca suṇisaṃ sīghaṃ,
1350欲望与积聚邻近。
Agā siñcaya santikaṃ.
268二百六十八。
268.
1352从那里,积聚之女神,
Tatotaṃ siñcayaṃdevī,
1353清晰详尽地说道:
Visaṭṭhā etadabravī;
1354以种种方便开显,
Nānūpāyaṃ pakāsentī,
1355是辩才丰富、具足智慧者。
Vicitta vāda viññunī.
269二百六十九
269.
1357如蜜般甜美,
Madhūniva palā tāni,
1358如芒果主人一般;
Ambāvapati tāchamā;
1359如是,他们于此国土,
Evaṃhe ssatite raṭṭhaṃ,
1360出家而为无害者。
Pabbājiteadūsake.
270二百七十。
270.
1362犹如耗尽双翼的天鹅,
Haṃso nikhīṇa pattova,
1363在池水将尽的湖中;
Pallasmiṃ anūdake;
1364不杂处鱼群之间,
Apaviṭṭho amaccehi,
1365独如王者,安住不倾。
Ekorājāvihiyyasi.
270二百七十。
270.
1367大王,臣等禀奏。
Tantaṃbrūmi mahārāja,
1368请听我阐明其义;
Atthotemā upaccagā;
1369这并非傲慢无礼的言辞,
Mānaṃsivīnaṃvacanā,
1370而是出家断恶之道。
Pabbājesiadūsakaṃ.
172
172.
1372听闻天女之言,
Deviyāvacanaṃsutvā ,
1373法王常依法而行;
Dhammarājādhammañcaro;
1374你依法宣说如法之事,
Dhammenadhammikaṃbrūsi,
1375犹如大仙悲悼其子。
Mahesiṃ puttasokiniṃ.
273
273.
1377贤女,这便是毗输安多罗。
Esovessantarobhadde,
1378于我而言,众生更为可亲;
Pāṇāpiyatarohime;
1379因此,我令彼出家。
Tathāpinaṃ pabbājemi,
1380随顺正法之导引。
Dhammasatthavasānugo.
274二百七十四。
274.
1382于西毗罗国古昔,
Sīviraṭṭhamhiporāṇa-
1383依循诸王的法纲;
Rājūnaṃdhammatantiyā;
1384我于此时尽此责,
Ahañhipacitiṃkummi,
1385律藏是清净身心的宝库。
Vinayantomamorasaṃ.
275二百七十五。
275.
1387闻王语后,
Raññotaṃ vacanaṃsutvā,
1388心怀惶悚不安;
Khinnāhadayakampinī;
1389一再悲叹忧虑,
Punasāparidevantī,
1390如此纷乱迷惘。
Evaṃvilaviphussatī.
276
276.
1392那些过去所造之行,
Yassapubbedhajaggāni,
1393如同槟榔树繁花盛开;
Kaṇikārāvapupphitā;
1394后来者追随其行,
Yāyantamanuyāyanti,
1395必定自然随之。
Svajjekovagamissati.
277
277.
1397印度迦婆迦之色泽壮丽,
Indagopakavaṇṇābhā ,
1398犹如犍陀罗之蛙鸣回响;
Gandhārā paṇḍukampalā;
1399行者随其所行,追随而至。
Yāyantamanuyāyanti,
1400你必将独自前往。
Svajjekovagamissasi.
278二百七十八。
278.
1402昔日骑象而行者
Yopubbehatthināyāti,
1403以轿与车
Sivikāyarathenaca;
1404今为自在王
Svajjavessarorājā,
1405他以何种方式、依凭什么而前行呢?
Kathaṃgacchatipatthikā.
279二百七十九。
279.
1407其身涂以檀香,
Kathaṃcandanalittaṅgo ,
1408善以舞蹈与歌唱启发众生者
Naccagītapabodhano;
1409刀刮兽皮及粗恶之物
Khurājinaṃ pharusañca,
1410‘Khārikā’意为细针;‘hāhiti’应是‘āhiti’之误,意指针的刺入。合释为锐利的针刺,比喻细利尖锐之物。
Khārikājañcahāhiti.
280二百八十。此为数目,用以表示计数或经文段次。
280.
1412入于广大森林。
Pavīsanto brahāraññaṃ,
1413‘Kāsāvaṃ’指袈裟,‘ajinā nivā’意为不穿、不沾着、不披挂。合释为:未曾穿着袈裟而自在。
Kāsāvaṃ ajinā nivā;
1414“Kharaṃ”意为锋利,“kusa”指苦草,二者皆指锋利的草叶。“mayaṃ”意为制作,“cīraṃ”指割裂。整句是说因锋利的苦草等而造成割裂破损之意。
Kharaṃ kusa mayaṃ cīraṃ,
1415如何熄灭它?
Kathaṃ pari dahissati.
281二百八十一。
281.
1417穿着迦尸所产的衣袍,
Kāsiyānica dharetvā,
1418以及麻布衣与粗麻布衣;
Khomako ṭumparānica;
1419身披吉祥草编织之衣者,
Kusacīrāni dhārentī,
1420如何使之柔软?
Kathaṃmaddīkarissati.
282二百八十二
282.
1422以诸车换乘后
Vayhāhi pariyāyitvā,
1423或乘肩舆与车乘,
Sivikāya rathenaca,
1424或有谈伴相随行,
Sākathajja anujjhaṅgī,
1425步行者则行于道。
Pathaṃ gacchati patthikā.
283二百八十三。
283.
1427善具安乐,
Sukhedhitāhihirañña-
1428行履谦和柔顺,
Pādukāruḷhagāminī,
1429适度体验快乐与欢悦
Sākathajjasukhānandī,
1430随路而行的护持者
Pathaṃgacchatipatthikā.
284二百八十四
284.
1432他曾往来于数千女子之中,
Gantvāitthisahassānaṃ,
1433那便是额戴花环的女子,
Pūratoyāhimālinī;
1434那是一场胜利而喜悦的故事。
Sākathajjayasānandī,
1435独自进入树林者。
Vanaṃgacchatiekikā.
285二百八十五。
285.
1437若闻针声,
Saddaṃsivāyasutvāyā ,
1438在城中频频惊惧
Muhuṃuttassatepure;
1439她于春季在大林中
Vasantīsābrahāraññe,
1440心怀畏惧者如何言语?
Kathaṃ vacchatibhīrukā.
289二百八十九。
289.
1442听闻声音,犹如涌浪,
Saddaṃsutvānuluṅkassa,
1443心中时时惊怖;
Muhuṃuttasatepure;
1444在春季的萨婆罗那林中,
Vasantīsābrahāraññe,
1445什么是畏印?
Kathaṃvacchatibhīrukā.
287二百八十七。
287.
1447如被鸟所伤的幼雏,
Sakuṇīhata puttāva,
1448望着空无所有的巢穴;
Suññaṃdisvā kulāvakaṃ;
1449我将长久地忧思,在痛苦中。
Cīraṃdukkhena jhāyissaṃ,
1450我来到了这座空城。
Suññaṃāgammimaṃpuraṃ.
288二百八十八。
288.
1452犹如失去雏鸟的鹧鸪,
Kururī hatachāpāva,
1453见到空巢
Suññaṃdisvā kulāvakaṃ;
1454为此四处奔走
Tenatena padhāvissaṃ,
1455亲爱的子啊,他观看着。
Piyeputteapassatī.
289二百八十九。
289.
1457正如所示而行,
Evaṃmevila pantiyā,
1458王子乔达摩无有染污,
Rājaputtaṃ adūsakaṃ;
1459出家而入林野之国。
Pabbājesi vanaṃraṭṭhā,
1460我愿以此为生。
Maññehissāmijīvitaṃ.
290二百九十。
290.
1462听闻触意之语,
Phussatyā lavitaṃsutvā,
1463积累一切功德的胜利者;
Sabbā siñcayarā jino;
1464举起手臂便发起攻击,
Bāhāpaggayha pakkanduṃ,
1465织女们聚集一处。
Sivikaññā samāgatā.
291二百九十一。
291.
1467她们的哀鸣声,
Pakkanditaravaṃtāsaṃ ,
1468听闻后,悲忧交加;
Sutvā sokapamadditā;
1469观察那比丘尼,
Sivikaññāca pakkanduṃ,
1470察知毗桑多罗的住处。
Vessantaranivesane.
292
292.
1472观察年轻男子。
Orodhāca kumārāca,
1473婆罗门家庭出身者。
Vesiyānā brahmaṇā;
1474观察其手所及之处。
Bāhāpaggayhapakkanduṃ,
1475须大拏太子的住处。
Vessanttaranivesane.
293二百九十三。
293.
1477手扶膝杖,
Hatthārohāanīkaṭṭhā ,
1478驾车者与步行者;
Rathikā patthikārakā;
1479他们扬起手臂,放声悲泣,
Bāhāpaggayha pakkanduṃ,
1480来到毘山陀王子的住处。
Vessantara nivesane.
294二百九十四。
294.
1482水患息灭后,
Tassāratyā accayena,
1483日光炽盛时;
Sūriye uggatesati;
1484他们禀告了国王。
Ārocayiṃsu rājānaṃ,
1485为得最上布施。
Dānaggaṃ upagantave.
295二百九十五。
295.
1487犹如清晨时分,
Athapātova sorājā,
1488沐浴后佩戴庄严饰具;
Nhatvābhūsana bhūsito;
1489我来到了布施堂,
Dānasāla mupāgañchi,
1490为大众所围绕。
Mahājana purakkhato.
296
296.
1492于布施堂中应行布施。
Dānasālāsu dātabbaṃ,
1493见了便反击。
Disvāna paṭiyāditaṃ;
1494恰似儿女所给予。
Amacceva māṇāpesi,
1495诸王因此而欢喜。
Rājābhi tuṭṭhamānato.
297
297.
1497护持法义者。
Vattānivatthakāmānaṃ,
1498施酒与嗜酒者,
Soṇḍānaṃ dethavāruṇiṃ;
1499施食与求食者,
Bhojanaṃ bhojanatthinaṃ,
1500如法宣说。
Sammadeva pavacchatha.
298
298.
1502无论欲求何物,
Yeyaṃyaṃ laddhumicchanti,
1503应当为他清楚说明;
Taṃtaṃtassapavacchatha;
1504应当制止欺诈者,
Māyācake nivāretha,
1505来到布施堂中。
Dānasālāsu āgate.
299
299.
1507当时那可怖的,
Tadāsiyaṃ bhīsanakaṃ,
1508当时那令人毛发竖立的;
Tadāsi lomahaṃsanaṃ;
1509盛大布施之时,
Mahādāne padinnamhi
1510大地为之震动。
Medinī sampakampatha.
300
300.
1512涂以油膏,
Parideviṃsu vessantta-
1513目睹王位倾覆;
Rarājaṃ patitāvade;
1514宣扬种种不正之事,
Pakittetvāna nānappa-
1515如此行事,恰如商贾所为。
Kāraṃ evaṃ vaṇibbakā.
301三百零一。
301.
1517我们离开了冬夏交替的季节,
Amhehitvāna vessanta-
1518身为国王,慷慨布施。
Rarājā dānadāyako;
1519不久,他必将离开国土,
Acire neva raṭṭhamhā,
1520前往丛林深处出家修行。
Nikkhamissatikānanaṃ.
302三零二。
302.
1522七百战象列阵,七百骑兵云集,
Sattahatthisatedatvā,
1523佩以一切庄严之具;
Sabbālaṅkāra bhūsite;
1524我即是那位须大拏,火焰已熄灭,
Esavessantaro samhā,
1525便将离开其国。
Raṭṭhamhā nikkhamissati.
303三百零三。
303.
1527献出七分,
Sattaassa sate datvā,
1528以疾速的马车渡过河流。
Sindhave sīgha vāhane;
1529此人即持兵杖者,
Esa vessantarosamhā,
1530他将从此国土离去。
Raṭṭhamhā nikkhamissati.
304
304.
1532千乘战鼓已擂响,
Rathesattasatedatvā ,
1533旌旗高扬蔽日时;
Sannandhe ussitaddhaje;
1534此人正是挥兵作战者,
Esa vessantarosamhā,
1535他将从王国启程。
Raṭṭhamhā nikkhamissati.
305三百零五。
305.
1537七位少女会集一处。
Sattakaññā satedatvā,
1538姿容端丽,盛装严饰;
Surūpinī vibhūsitā;
1539此是毗桑多罗,
Esa vessantarosamhā,
1540将从王国离去。
Raṭṭhamhā nikkhamissati.
306三百零六。
306.
1542献上七头乳牛,
Sattadhenu sate datvā,
1543领来了所有牛犊。
Sabbākaṃsu padhāraṇā;
1544这位便是降伏欲贪的王者。
Esavessantarorājā,
1545便开始着手毁灭。
Samhāraṭṭhāniracchati.
307三百零七。
307.
1547施舍七位女奴,
Sattadāsi sate datvā,
1548七百男奴与数百女奴;
Sattadāsa satānica;
1549这位就是国王毗山多罗,
Esavessantarorājā,
1550意欲除灭并毁坏他们。
Samhāraṭṭhāniracchati.
308三百零八。
308.
1552此处所述之音声,是指所在处的不同语音。
Athetthavattatesaddo,
1553骚然恐怖,巨响轰鸣;
Tumulobhe ravomahā;
1554全城陷于混乱纷扰,
Samākulaṃ puraṃāsi,
1555令人毛发倒竖,惊悚不安。
Ahosi lomahaṃsanaṃ.
309
309.
1557他已行大布施,
Sodatvāna mahādānaṃ,
1558须大拏无有吝啬;
Vessantaro amaccharī;
1559受大臣们所尊敬,
Purakkhato amaccehi,
1560他从自己的宅邸住所出发,
Agāsakanivesanaṃ.
310
310.
1562怀着慈爱之心,
Tatohi maddiyāsaddhiṃ,
1563前往父母的面前。
Mātāpitūna santikaṃ;
1564前往礼敬他们。
Vandanatthāya agañchi,
1565犹如装饰华丽的战车。
Alaṅkata rathenaso.
311三一一
311.
1567稽首觉者之父,
Vanditvā pitaraṃbodhi-
1568合掌恭敬而说:
Sattobravikatañjalī;
1569如此虔诚显现,
Evaṃāvīkarontova,
1570将赴旷野之人。
Gamissamānaañjasaṃ.
312
312.
1572父亲令我出家,
Mamaṃtāta pabbājesi,
1573为世间清净故。
Yamhāraṭṭhā adūsakaṃ;
1574因言语之真实,
Sivīnaṃ vacanatthena,
1575故我今往彼林间。
Tenaṃ-gacchāmi kānanaṃ.
313
313.
1577善哉,大王!我明日——
Suveahaṃ mahārāja,
1578当太阳在心中升起时,
Sūriyugga mane sati,
1579我将离开国土,
Nikkhamissāmi raṭṭhamhā,
1580我前往那弯曲的山。
Vaṅkaṃ gacchāmi pabbataṃ.
314三百一十四(注:序号或篇章编号),
314.
1582在猛兽遍布的林间,
Vanevāḷa migākiṇṇe,
1583居于刀锋之上,
Khaggadīpiniise vite;
1584我造作善业。
Ahaṃpuññāni karomi,
1585你们当坐于泥泞之中。
Tumhe paṅkamhī sīdatha.
315三百一十五。
315.
1587随流漂去,
Tatosotaramānova,
1588行往恶道。
Gantvānamākusantikaṃ;
1589恭敬顶礼,
Vandamānoārocitta,
1590就如这样,亲近如同母亲般的慈爱。
Evaṃñhisakamātuyā.
316三百一十六。
316.
1592母亲,请您允许我吧。
Anujānāhimaṃammā,
1593我如同前往那弯曲的山峰;
Gacchāmivaṅkapabbataṃ;
1594今日,我愿如具善业福报者,
Vanepuññānikāhāmi ,
1595出家之事,令我生起希求。
Pabbajjāmamaruccati.
317
317.
1597闻此经文后,坦然地
Taṃsuttvāruṇṇamukhena,
1598母亲如是说:
Jananīevamabravī;
1599“我认可那番话。”
Anujānāmitaṃvuttaṃ,
1600出家,才是我的儿子们最安稳、最吉祥的道路。
Pabbajjātesamijjhabhu.
318三百一十八。
318.
1602这里所说的,正是……
Ayañhivutta memaddī,
1603听闻能增进精微智慧,
Suṇhā sukhumavaddhinī;
1604完整无缺,与已闻之义相应,
Acchataṃ saha vuttehi,
1605在林中,还将作何修习?
Kiṃ araññekarissati.
319三百一十九。
319.
1607听闻母亲的话语,
Mātuyāvacanaṃsutvā ,
1608须大拏双手合十;
Vessantaro katañjalī;
1609端坐于众人之前
Mhitapubbamabhā sitta,
1610怀着觉知仰视
Ñāpentoattanomatiṃ.
320
320.
1612我无有骄慢自满
Nāhaṃakā mādāsaṃvi,
1613应当带他前往林中。
Araññaṃnetu mussahe;
1614若他愿意,当引导前往;
Saceiccha tianvetu,
1615若不愿意,就随他去。
Sacenicchati acchatu.
321
321.
1617于是,孙顺大士,
Tatosuṇhaṃmahārājā ,
1618便着手请求。
Yācituṃpaṭipajjatha;
1619切勿行恶,
Mācandanasamācāre,
1620他持守尘垢之衣。
Rajojallaṃmadhārayi.
322
322.
1622著迦尸国产的衣后,
Kāsiyānicadhāretvā,
1623他持吉祥草衣。
Kusacīramadhārayi;
1624林中的住处是苦的。
Dukkhovāsoaraññasmiṃ,
1625具有广大特征的事物。
Māhitvaṃlakkhaṇegami.
323三百二十三
323.
1627于是,儿媳转过身来,
Tato patibbatā suṇhā,
1628对公公这样说道:
Sassuraṃ evamabravī;
1629我并不希求那样的安乐。
Nāhaṃ taṃsukhamicchayyaṃ,
1630即使可以不落轮回。
Yaṃme vessantaraṃ vinā.
324三百二十四
324.
1632然后,大王默然。
Tato suṇhaṃ mahārājā,
1633在婆罗门林中,难行能行,
Dussahāni brahāvane;
1634示现诸恐怖,
Nānābhayāni ñāpento,
1635求入彼山林。
Vanaṃ yāci agantave.
325三百二十五
325.
1637大王,有种种法门,
Yāna santi mahārāja,
1638在林中令人怖畏的,
Bhayānitāni kānane;
1639一切我皆能忍受,
Sabbāni haṃ sahissami,
1640我将随顺我的夫主而行。
Anugacchāmi mepatiṃ.
326三百二十六。
326.
1642我将从前方行去,
Pūratohaṃ gamissāmi,
1643为受供者让开道路;
Dadantī bhatthuno pathaṃ;
1644以胸膛排开,
Urasā panudahitvāna,
1645长满芦草与竹丛的林地。
Kusa naḷa vanādayo.
327
327.
1647凭藉众多的称叹与赞许,
Bahūhi vatavariyāhi,
1648少女得以寻得夫婿;
Kumārī vindate patiṃ;
1649世间之中,牌坊如荆棘般苦涩,
Vedhabyaṃ kaṭukaṃ loke,
1650犹如战车之主驱驰前行。
Gacchaññeva rathesabha.
328
328.
1652人们以种种方式折磨他,
Nānākārehi pīḷenti,
1653使人们孤苦无依,寡居凄凉。
Anāthaṃvidhavaṃ janā;
1654他们以粗暴的言语喧嚷不休。
Ativākyena bhāsanti,
1655朋友、亲戚乃至骨肉。
Mittācāpi salohitā.
329三百二十九。
329.
1657河流裸露无水,
Naggā nadī anūdakā,
1658国土裸露无王;
Naggaṃ raṭṭhaṃ arājakaṃ;
1659那女子既是寡妇,又赤身裸体。
Itthīpi vidhavā naggā,
1660她曾有十位兄弟。
Yassāsuṃdasa bhātaro.
330
330.
1662旌旗是战车的标志。
Dhajo rathassa paññānaṃ,
1663烟是火炬的智慧;
Dhumo paññā namaggino;
1664国王是国家的智慧;
Rājā raṭṭhassa paññānaṃ,
1665食物是敌人的智慧。
Bhattā paññānamitthiyā.
331
331.
1667贫穷者养育的女儿,
Yā daliddassa posassa,
1668必为贫穷者的妻子;
Daliddī bhariyā siyā;
1669半者则属半者,国王啊。
Aḍḍhā aḍḍhassa rājinda,
1670天众亦赞叹彼。
Taṃ ve devā pasaṃsare.
332三百三十二。
332.
1672新生的心,是如何的呢?
Kathaṃ nutāsaṃ hadayaṃ,
1673妇女耽著于乐;
Sukharāvata itthiyo;
1674当丈夫处在痛苦中时,
Yā sāmike dukkhitamhi,
1675却只为自己寻求安乐。
Sukhamicchanti attano.
333三百三十有三。
333.
1677汪洋大海环绕,
Apisāgarapariyantaṃ,
1678众多财富集于大地;
Bahuvittadharaṃmahiṃ;
1679充满种种宝物,
Nānāratanaparipūraṃ,
1680决不能离开须大拏。
Nicchevessantaraṃvinā.
334三百三十四。
334.
1682我将追随夫主,
Sāmikaṃ anugacchissaṃ,
1683我身着袈裟为比丘尼;
Ahaṃ kāsāyavāsinī;
1684为智者所称誉,离诸虚荣。
Dhīratthutaṃ nissīrikaṃ,
1685男与女。
Vedhabyaṃyañca nāriyā.
335第三百三十五。
335.
1687从儿媳处听闻其所说,
Suṇhāya bhāsitaṃ sutvā,
1688应当弃置轮回;
Sassuro nikkhipetave;
1689两者在此非子孙,
Duve idheva nattāro,
1690我听闻后确如此说。
Suṇhaṃso eva mabravī.
336
336.
1692这些稚子,
Imete daharāputtā,
1693即是阇利与黑阿耆那两者;
Jālīkaṇhājinā cubho;
1694放下诸相,离去。
Nikkhippa lakkhaṇe gaccha,
1695我们应当赡养他们。
Mayaṃte posisāmase.
337
337.
1697亲爱的孩儿们,诸天啊,
Piyāme puttakā deva,
1698罗网、黑毒,牢固如刺。
Jālī kaṇhājinā cubho;
1699他们将于彼处嬉戏,
Tyamhaṃ tattha ramessanti,
1700林间觅食的众生,又为何?
Araññe jīviso kinaṃ.
338第三百三十八。
338.
1702我们带着儿子离开。
Puttenetvāna gacchāma,
1703这座山峰有两重弯曲。
Dvemayaṃ vaṅkapabbataṃ,
1704我们将朝南而住。
Dakkhamānā vasissāma,
1705他们满怀欣喜而安住。
Ete pamodamānasā.
339三百三十九。
339.
1707专心听闻,我们将安住,
Suṇamānā vasissāma,
1708以及歌咏者和宣说者;
Gītañca viyabhāṇinaṃ;
1709这些跳舞的人,
Etesaṃ naccamānānaṃ,
1710在林中佩戴花环者。
Araññe māladhārinaṃ.
340三百四十
340.
1712听了儿媳所说,
Suṇhāya bhāsitaṃsutvā,
1713公公心情沮丧;
Sassurokhinna mānaso;
1714心如此散乱纷扰,
Evañhiso vilavittha,
1715共有两位释迦童子。
Paṭiccadārake duve.
341
341.
1717食用了米饭,
Sālinaṃ odanaṃ bhutvā,
1718以及洁净的肉汁,
Suciṃ maṃsupasecanaṃ;
1719以树果为食,
Rukkhaphalāni bhuñjantā,
1720童子们这般议论道。
Kathaṃkāhanti dārakā.
342
342.
1722化作百片银箔,
Bhutvā satapale kaṃse,
1723化作百般金彩斑斓的器皿;
Sovaṇṇe satarājite;
1724化作在树叶间进食,
Rukkhapattesu bhuñjantā,
1725孩子们如何称呼?
Kathaṃkāhanti dārakā.
343
343.
1727身着迦尸衣,
Kāsiyānica dhāretvā,
1728以及麻布与粗棉布;
Khoma koṭumparānica;
1729穿着藜草衣,
Kusacīrāni dhārentā,
1730孩童们将如何称呼?
Kathaṃ kāhanti dārakā.
344第三四四偈。
344.
1732收集被弃置的衣物,
Vayhāhipariyāyitvā,
1733有乘轿者与乘车者;
Sivikāya rathenaca;
1734徒步的兵卒在奔跑,
Patthikā paridhāvantā,
1735孩子们将如何哭喊呢?
Kathaṃ kāhanti dārakā.
345
345.
1737卧于帐篷中,
Kuṭāgāre sayitvāna,
1738触摸着静室中衣襟的人;
Nivāte phusitaggale;
1739在树根处歇息时,
Sayantā rukkhamūlasmiṃ,
1740孩童们是如何唱诵的呢?
Kathaṃkāhanti dārakā.
346三四六。
346.
1742卧于床榻之上,
Pallaṅkesu sayitvāna,
1743铺着彩纹长毛毯;
Gonake cittasanthate;
1744卧在草敷之上。
Sayantā tiṇasanthāre,
1745儿童们如何称呼?
Kathaṃkāhanti dārakā.
347
347.
1747以香料涂抹,
Gandhakena vilimpetvā,
1748并以阿伽卢旃檀香;
Agalucandanenaca;
1749身上沾满尘垢,
Rajojallāni dhārentā,
1750孩子们会如何称呼呢?
Kathaṃkāhanti dārakā.
348三百四十八。
348.
1752拂尘鸟与孔雀以翼扇拍,
Cāmarī mora hatthehi,
1753身被扇拂,得乐而住;
Bījitaṅgā sukhedhitā;
1754为牛虻与蚊子所叮咬,
Phuṭṭhā ḍaṃsehi makasehi,
1755孩童们啼哭不止。
Kathaṃkāhanti dārakā.
349三百四十九。
349.
1757于是,他向国王这般说道,
Tahiṃvaṃbravi rājānaṃ,
1758悲痛哀泣,为忧所伤
Vilapantaṃ sokaṭṭitaṃ;
1759心系儿女与儿媳
Paṭicca dārake suṇhā,
1760毗输安呾啰的爱妃
Vessantarapiyañjanā.
350三百五十
350.
1762天人莫忧伤。
Mā deva paridevesi,
1763你亦莫忧恼。
Māca tvaṃ vimanoahu;
1764如我们现在所是,
Yathāmayaṃ bhavissāma,
1765诸子将来亦必如此。
Tathā hessanti dārakā.
351351.
351.
1767刹帝利族的人们这样交谈时,
Evañhi sallapantānaṃ,
1768在他们彼此之间,
Tesaṃ khattiyajātinaṃ;
1769夜色映彻生辉。
Aññoññaṃ vibhātā ratti,
1770日轮升起。
Samuggañchittha sūriyo.
352三百五十二。
352.
1772当时取来安置了,
Tadānetvā ṭhapayiṃsu,
1773由四匹信度马所驾
Catusindhavayuñjitaṃ;
1774华丽庄严的宝车
Alaṅkata rathaṃrāja-
1775停驻门庭,被公认是祥瑞
Dvāre maṅgalasammataṃ.
353三百五十三
353.
1777玛迪向婆母顶礼后,
Vanditvā sassure maddī,
1778带着两个孩子;
Ādāya puttake duve;
1779先到饭食之处。
Bhattuno purato gantvā,
1780先登车。
Pathamaṃ rathamāruhi.
354
354.
1782于是,须大拏的母亲…
Tatovessantaromātā-
1783应当极其恭敬父亲
Pitaro ativandiya;
1784行右绕礼后
Padakkhiṇañca katvāna,
1785迅速登上战车
Sīghaso rathamāruhi.
355
355.
1787随后,从吉祥门,
Tato maṅgaladvārena,
1788备好了庄严的车乘;
Rathaṃ pesesi laṅkataṃ;
1789为使那位大士欢喜,
Tosāpayaṃ mahāsatto,
1790使扎利萨的母亲安然入眠。
Maddiṃ jālissa mātaraṃ.
356
356.
1792在诸礼敬者中顶礼,
Pathantesu bhivandanti,
1793众多的人以殷重恭敬之心,
Sakkaccaṃ bahavo janā;
1794如须大拏与曼坻。
Vessantarañca maddiñca,
1795看见他们合掌而立,
Passamānā katañcalī.
357
357.
1797告别之后,我将启程离去。
Āpucchantoca pakkāmi,
1798我将怀着愿望前往彼岸。
Gacchissāmīhi patthayaṃ;
1799愿你们无苦安稳、获得安乐,
Nidukkhā sukhitāhotha,
1800正如过去诸佛(所教导)对可敬之人如此礼敬。
Itiso vandake jane.
358三百五十八。
358.
1802如立于车上的王子,
Rathe ṭhitova sorājā,
1803作告诫后便离去;
Ovadanto apakkami;
1804布施等诸功德,
Dānaādīni puññāni,
1805“行之”即令大众奉行。
Karothāti mahājanaṃ.
359
359.
1807当菩萨离去时,
Gacchante bodhisattamhi,
1808母亲这样思量:
Mātā evañhi cintayi;
1809“从你出生之时起,
Dātukāmosi mevutto,
1810便有意将我许配他人。”
Paṭṭhāya jātakālato.
360
360.
1812于是随即布施,
Tatodānaṃ dadopetuṃ,
1813充满如宝的儿子;
Puttaṃratana pūrite;
1814若见子侍奉尊长,
Puttassubhosu passesu,
1815他遣往车多人众之处。
Pesesi sakaṭebahū.
361
361.
1817毗输安多罗随顺修行,已达成就,
Vessantarohi samparohi sampatta-
1818于诸乞者,无有遗余。
Yācakānaṃ asesakaṃ;
1819于十八处行布施,
Aṭṭhārasavāre dāsi,
1820即便身体疲乏,也不退避。
Kāyāruḷhaṃpiattano.
362三百六十二。
362.
1822出城之时,
Nagarā nikkhamantamhi,
1823须大拏的父传之物;
Vessantaresa pettikaṃ;
1824欲见城镇,
Nagaraṃ daṭṭhukāmosi,
1825当时,大地震动。
Tadā saṅkampi medanī.
363三百六十三
363.
1827在那如马车般大小之处,
Tahiṃ rathappamāṇamhi,
1828大地在所在之处湿润,
Ṭhāne bhijjiya medanī,
1829陶轮的轮盘转动着,
Parivattittha kulāla-
1830如同转向林边村口的车轮。
Cakkaṃvanagarāmukhī.
364三百六十四
364.
1832眺望城池后,
Nagaraṃ oloketvāna,
1833在往城池方向的马车上,
Nagarābhimukhe rathe,
1834也准备骑上坐骑纵观。
Ṭhitomaddiṃpi dakkhetuṃ,
1835他如此含笑而说。
Evaṃsobravi hāsayaṃ.
365三百六十五。
365.
1837来,摩德哩,听我说!
Iṅgha maddi nisāmehi,
1838显现出赏心悦目之相;
Rammarūpaṃva dissati;
1839这是尸毘王最优胜的住处,
Āvāso siviseṭṭhassa,
1840此我先祖所趣之处。
Pettikaṃ bhavanaṃ mama.
366
366.
1842生而具足者,
Sahajātaamacceca,
1843令大众回转;
Nivattetvā mahājanaṃ;
1844他驱车疾驰。
Rathaṃ pājesi so sīghaṃ,
1845欢喜地碾压过后。
Modantomaddiyātato.
367
367.
1847他们追随那驱车之人。
Anvāgamiṃsu pājentaṃ,
1848四位婆罗门在此;
Cattāro brahmaṇā tahiṃ;
1849他们前来海边乞求,
Yācituṃ sindhave ete,
1850玛提,你们暂且观看。
Maddī passittha tāvade.
368三百六十八。
368.
1852曼坻亦以柔和之音,
Maddīpi mandasaddena,
1853如同乞求者般到来。
Yācakā viya āgatā;
1854于是,他对尊者说:
Ityārocesi bhattāraṃ,
1855她便捉住他的背。
Gaṇhantī tassa piṭṭhiyaṃ.
369
369.
1857便说:“善哉!吉祥!”
Sādhu bhaddeti vatvāna,
1858策动马车出行;
Rathassāgamanaṃ akā;
1859婆罗门前来近前,
Brahmaṇā upagantvāna,
1860他们向海水恳求。
Yāciṃsu sindhave tahiṃ.
370三百七十。
370.
1862满怀欢喜,
Modamānova sodāsi,
1863在诸婆罗门的清净海岸,
Brahmaṇānaṃ susindhave;
1864他们接受了婆罗门的供养。
Brahmaṇādāya gañchiṃsu,
1865阿塞萨卡住处。
Assesaka nivesanaṃ.
371三百七十一。
371.
1867当布施给阿塞萨时,有四位天子,
Assesu pana dinnesu,
1868他们具足如鹿王罗戏般的胜妙容色,
Cattāro devaputtakā;
1869驱策战车,扬尘疾驰而去。
Rohiccamigavaṇṇena,
1870驾车而去。
Rathaṃ vahiya gañchisuṃ.
372
372.
1872天人因赤色光芒,
Devā rohiccavaṇṇena,
1873故称红光天;承载者们即是明智者。
Vahantīti subuddhimā;
1874即便对摩蒂,他也了知分明,
Vijānitvāna maddiṃpi,
1875为使她明白,便如此说道:
Ñāpento evamabravī.
373
373.
1877「来吧,摩蒂,请谛听,」
Iṅghapmaddi nisāmehi,
1878犹如心识之形态显现,
Cittarūpaṃva dissati;
1879猛虎于此色泽鲜明,
Migaro hiccavaṇṇena,
1880在南方如此显现壮丽。
Dakkhiṇassāvahantimaṃ.
374三百七十四
374.
1882摩达妃这样宣说:
Maddīcevaṃ nicchāresi,
1883言辞奇妙,异乎寻常。
Giraṃ accherarūpinī;
1884凭借须大拏之威德,
Vessantarassatejena,
1885天人牵引其车乘。
Rathaṃvahantidevatā.
375数字「375」。此为经文编号。
375.
1887有一婆罗门后来抵达,
Āgantvāna rathaṃ yāci,
1888他向此人乞求车乘。
Aparo brāhmaṇo tato;
1889菩萨便施舍给了他,
Bodhisattopisodāsi,
1890他的车畅行无阻,
Rathaṃ tassa anigghiyaṃ.
376第三百七十六
376.
1892当施自所应施时,
Sakappiye dadantamhi,
1893心怀柔和谦恭,
Maddī pahaṭṭhamānasā;
1894行持善法而得成就,
Sādhukāraṃ pavattesi,
1895恒常伤害鱼类。
Sadā maccherahiṃsinī.
377三百七十七。
377.
1897在赐予的车乘之间,
Dinne rathamhi antara-
1898天子们持护着;
Dhāriyiṃsu devaputtakā;
1899他们全都怀着愿望。
Sabbe te patthikā āsuṃ,
1900那时,国王对玛迪说:
Rājāmaddiṃ tadābravī.
378
378.
1902玛迪,你抓住那黑色的吧。
Tvaṃ maddi kaṇhaṃgaṇhāhi,
1903速疾噬尽纤嫩芽;
Lahuesā kaniṭṭhakā;
1904我今将执罗网缚,
Ahaṃ jāliṃ gahessāmi,
1905兄弟深仇甚沉重。
Garuko bhātikohiso.
379
379.
1907国王携王子,
Rājā kumāramādāya,
1908与王女一道,
Rājaputtīca dārikaṃ;
1909彼此亲切寒暄后,便启程而去。
Sammodamānā pakkāmuṃ,
1910彼此以爱语相待。
Aññamañña piyaṃ vadā.
380三百八十。
380.
1912当他们迎面走来时,
Āgacchante paṭipathaṃ,
1913看见众多行人,
Disvāna addhikejane;
1914他们如是询问后,便向前走去,
Evaṃ pucchiyagañchiṃsu,
1915“弯曲山在何处?”
Kuhiṃ vaṅkatapabbato.
381三百八十一。
381.
1917悲叹不幸,
Kaluṇaṃ paridevitvā,
1918询问路人。
Pucchitā addhikājanā;
1919他们如是禀告。
Evaṃ te paṭivedesuṃ,
1920远处即昂卡山。
Dūrevaṅkatapabbato.
382三百八十二。
382.
1922道旁的观望者,
Maggāsannesu passantā,
1923孩子们在结果的树下;
Dārakā phaline dume;
1924这些果实的因缘,
Tesaṃphalānaṃ hetumhi,
1925父亲们居于上腹部。
Pitaro uparodare.
383三百八十三。
383.
1927看见孩子们正在哭泣,
Rodante dārake disvā,
1928高大的树木惊恐不安;
Ubbiggā vipulā dumā;
1929它们就这样弯下身躯,
Yasamevonamitvāna,
1930前去靠近那些孩子们。
Upagacchanti dārake.
384三百八十四。
384.
1932见此奇景,
Idaṃ accherakaṃ disvā,
1933曼坻妃惊惧战栗;
Maddī sasaṅkasannibhā;
1934具足业报,身载喜满,
Pitipuṇṇena kāyena,
1935怜者如此吟唱而说。
Evaṃgāyittha nandanā.
385三百八十五
385.
1937世间真是奇妙啊,
Accheraṃ vata lokasmiṃ,
1938令人毛发竖立的未曾有事,
Abbhūtaṃ lomahaṃsanaṃ,
1939全因须大拏的威德之力。
Vessantarassa tejena;
1940那些树木自行低垂。
Sayame vonatā dumā.
386三百八十六。
386.
1942夜叉们齐聚于道。
Saṃkhipiṃsu pathaṃ yakkhā,
1943出于慈悲,怜悯幼童
Anukampāya dārake;
1944就在出发的那一日
Nikkhantadivaseneva,
1945到达了杰塔国
Jetaraṭṭhamupāgamuṃ.
387三百八十七。
387.
1947他们仅用一日,
Ekāhenevate tiṃsa-
1948便越过了三十由旬。
Yojanāni atikkamuṃ;
1949暮色时分,有一位名叫玛吐罗的男子,
Sāyanhe mātulaṃnāma,
1950他财富充盈,拥有一座美好富饶的城镇。
Sampattā nagaraṃ subhaṃ.
388三百八十八。
388.
1952在城门处,
Nagarassassa dvāramhi,
1953听闻有人安坐于亭榭中;
Sālāyaṃ nisidiṃ sute;
1954似是正在消解愁闷,
Khedaṃ vinodamānāva,
1955两位童子心生嗔恚。
Tosentā dārake duve.
389三百八十九。
389.
1957即便是菩萨的……
Maddīpi bodhisattassa,
1958尘垢沾染双足;
Rajaṃ pādesu puñchiya;
1959既积聚又沾染于足上,
Sambahitvāna pādeca,
1960那时她昂然屹立,胜过诸众。
Vijayantī ṭhitā tadā.
390
390.
1962从舍利塔中出,
Sālāya nikkhamitvāna,
1963立于比丘们常经行之处;
Bhattucakkhupathe ṭhitā;
1964向四处眺望,
Disodisaṃ olokesi,
1965如甘露滋润干裂的旷野。
Maddī kantārakhedinī.
391
391.
1967祇园的民众聚集环绕,
Jetiyo parivāriṃsu,
1968见到了孤立无援的境况,
Disvāna asahāyikaṃ
1969便如此探寻赭色污秽,四处寻觅,
Maddiṃ evaṃugghosiṃsu,
1970那女子渴望具足美貌。
Itthī iccherarūvinī.
392三百九十二。
392.
1972舍弃车乘之后,
Vayhāhi pariyāyitvā,
1973舍离轿舆与马车,
Sivikāya rathenaca;
1974今日,曼坻在森林中。
Sājja maddīaraññasmi,
1975侍从们四处奔走,
Patthikā paridhāvati.
393三百九十三,
393.
1977抵达孤苦者的湿地,
Anāthāgamanaṃ maddiṃ,
1978主人与子女们一起,
Bhattārā puttakehica,
1979看见后,他们近前说道:
Disvāgantvānā cikkhaṃsu,
1980须臾之间,他们来到祇陀园。
Jetindānaṃ khaṇena tā.
394三百九十四。
394.
1982闻彼解脱者已,
Taṃ sutvā jetapāmokkhā,
1983哭泣着前来皈依。
Rodamānā upāgamuṃ;
1984在须大拏足侧,
Vessantarassa pādesa,
1985俯伏顶礼,然后问道。
Nipacca iti pucchisuṃ.
395三百九十五。
395.
1987天事可善乎?
Kiccinu deva kusalaṃ,
1988天可无病乎?
Kicci deva anāmayaṃ;
1989可无有疾病乎?
Kiccipitā arogote,
1990尸毗人亦无病患。
Sivīnañca anāmayaṃ;
1991大王,什么是你的力量?
Ko te balaṃ mahārāja,
1992那么,什么又是你的车轮?
Konu te rathamaṇḍalaṃ.
396
396.
1994既不被奴役,亦不作驭者,
Anassako arathako,
1995不再流转于漫长旅途,
Dīghamaddhāna māgato;
1996已办道友应作之事,
Kiccāmittehi pakato,
1997尚未达到界限与方向。
Anuppatto simaṃdisaṃ.
397三百九十七。
397.
1999那时,须达拏王,
Atha vessantarorājā,
2000因缘已至。
Āgatahetumattano;
2001为使诸王了解,
Ñāpetuṃ jetarājūnaṃ,
2002即说此偈。
Imāgāthā abhāsatha.
398
398.
2004或是善法,
Kusalañceva mesamma,
2005或为正法、无有疾苦;
Atho samma anāmayaṃ;
2006或是清晰明了、无有疾苦,
Atho vibhā arogome,
2007以及施维族人无病无恙。
Sivīnañca ānāmayaṃ.
399
399.
2009我愿施舍这头象宝,
Ahañhikuñjaraṃ dajjaṃ,
2010它全身洁白,乃象中之尊;
Sabbasetaṃ gajuttamaṃ;
2011是婆罗门的庄严之饰。
Brāhmaṇānaṃ sālaṅkāraṃ,
2012是知田者,受国人敬重。
Khettaññuṃ raṭhapūjitaṃ.
400
400.
2014其中有我青涩的年少时光。
Tasmiṃ me sivayokuddhā,
2015心意摧折,
Vibhā upahatomano;
2016国王阻挠了我,
Avaruddhasi maṃ rājā,
2017我前往弯曲山。
Vaṅkaṃgacchāmipabbataṃ.
401第四百零一
401.
2019那时,耶达诸王等,
Tadā te jetarājāno,
2020心意羸弱,容易退堕;
Balānuppadamānasā;
2021如是令国王心欢喜,
Evaṃ tosiṃsu rājānaṃ,
2022从自国启程出离。
Nikkhantaṃ sakaraṭhato.
402第四百零二。
402.
2024大王,您善来至此。
Svāgatante mahārāja,
2025这实为大不幸的降临。
Athoteadurāgataṃ;
2026便知这是自在主已亲临。
Issaro sianuppatto,
2027此即所应教诲者。
Yaṃidhatthipavedaya.
403四百零三。
403.
2029诸位暂且在此安住。
Idheva tāva acchassu,
2030在祇陀林中,车乘之尊,
Jetaraṭṭhe rathesabha;
2031直至他们前往祇陀林,
Yāva jetā gamissanti,
2032为于王前乞请。
Rañño santika yācituṃ.
404四百零四。
404.
2034那时,住在乡间的人说道:
Tadā vessantaro āha,
2035‘不必去国王那里。’
Māvogamittha santikaṃ;
2036我当为我父前去乞求,
Yācituṃ mama pitussa,
2037因国王亦居留于此。
Rājāpi tattha nissaro.
405四百零五。
405.
2039凶恶者蜂起,
Accuggatāhi sivayo,
2040强横者流窜,
Balaggāne gamācaye,
2041他们妄图摧毁,
Tepaadhaṃsi tumicchanti,
2042是因我的缘故而触怒了国王。
Rājānaṃ mama kāraṇā.
406
406.
2044倘若如此,大王,
Saceevaṃ mahārāja,
2045愿于杰突他利城中;
Siyā jetuttare pure;
2046在此建立天界的国度,
Idhevarajjaṃ kārehi,
2047为诸英雄所簇拥环护。
Jetehi parivārito.
407第四〇七。
407.
2049这片国土繁荣而富饶,
Iddhaṃ phitañcidaṃraṭṭhaṃ,
2050疆域广大且昌盛;
Iddho janapado mahā;
2051天王,你应当提起正念,
Matiṃ karohi tvaṃ deva,
2052为超越国土众生。
Rajjassa manussatituṃ.
408第四百零八
408.
2054我已不再需要王国的安乐。
Alaṃ me rajjasukhena,
2055对出家人所在的国土
Pabbājitassa raṭṭhato;
2056不悦种种秽物
Atuṭṭhā sivayocāsuṃ,
2057以莲茎所成的床榻
Mañcerajjebhisecayyūṃ.
409第四百零九。
409.
2059那酒虽不令我心喜,
Asammodanī yampivoassa,
2060却彻头彻尾是因我而起;
Accantaṃ mamakāraṇā;
2061与尸毘人的纷争也已显露,
Sivīhi bhaṇḍanañcāvi,
2062我不喜欢争执。
Viggaho me naruccati.
410第四百一十节。
410.
2064凡所受施,
Paṭiggahitaṃ yaṃ dinnaṃ,
2065已为一切作护卫;
Sabbassa agghiyaṃ kataṃ;
2066大王,您曾阻碍于我,
Avaruddhasi maṃ rājā,
2067我将绕道前往山峦。
Vaṅka gacchāmipabbataṃ.
411第四百一十一节。
411.
2069以种种方式,
Aneka pariyāyena,
2070受杰达王等恳请
Jetarājūhi yācito;
2071虽不情愿,仍予以拒绝
Anicchanto paṭikkhīpi,
2072那杰达国中的王权
Rajjaṃ so jetaraṭṭhake.
412第四百一十二
412.
2074离开城镇后,
Nagaraṃ apavīsitvā,
2075厅堂以粗麻布围绕;
Sālaṃ sāṇiparikkhipaṃ;
2076连续敲击三十一记。
Kāretvā ekarattiṃso,
2077与妻儿共卧的床榻。
Sayī saputtadārako.
413四百一十三。
413.
2079清晨时分食用早餐后,
Pubbaṇhasamaye bhutvā,
2080种种殊胜的妙味饮食;
Nānaggaṃ rasabhojanaṃ;
2081在诸胜王之中,他探询了,
Nūtvā so jetarājūhi,
2082在随众围绕中离去。
Parivutova nikkhami.
414四百一十四。
414.
2084耶闼罗王于十五日
Jetarājā pannarasa-
2085由阇多迦边境行至十由旬;
Yojanaṃ jetaraṭṭhato;
2086行至森林入口处,
Gantvāna vanadvāramhi
2087安立正道而宣说。
Ṭhitāmagga mabhāsisuṃ.
415四一五
415.
2089诃舍罗摩大王,
Esaselomahārāja,
2090香山;
Pabbato gandhamādano;
2091你与儿子们在一起,
Yatta tvaṃ saha puttehi,
2092与妻子共同生活。
Sahabhariyāya vacchasi.
416
416.
2094他们教导他说:
Taṃ jetā anusāsiṃsu,
2095泪流满面,哭泣不止
Assunettā rudammukhā;
2096大王,请从此处出发,直行向东,朝向那更高的方向
Ito gacchaṃmahārāja,
2097径直向东,朝向那更高的方向
Ujuṃ yenuttarābhimukho.
417
417.
2099那么,尊者,您看见
Atha dakkhasi bhaddante,
2100名为威普拉的山;
Vepullaṃnāma pabbataṃ;
2101遍布各种树木,
Nānādumagaṇākiṇṇaṃ,
2102那里有清凉的荫蔽,令人怡悦。
Sītacchāyaṃ manoramaṃ.
418
418.
2104请您超越彼境,尊者,
Tamatikkamabhaddante ,
2105那时,您便右绕而行;
Athadakkhasiāpagaṃ;
2106有一条名为盖都玛帝的河流
Nadiṃketumadiṃnāma,
2107深邃,嵌于山岩石窟之中
Gambhīraṃgirigabbharaṃ.
419419,为行数标记,不译。
419.
2109宽鳞之鱼,聚集其中。
Puthulomacchaākiṇṇaṃ,
2110渡口完善,水量深广;
Suppatitthaṃmahodakaṃ;
2111由此饮渡,受教而明。
Thattanūtvāpivitvāca,
2112如燃烧之火,将瓢打得粉碎。
Assāsetvāsaputtake.
420第四百二十。
420.
2114随后,向大长老沙门,
Athadakkhasibhaddante,
2115释出果蕴之蜜
Nagrodhaṃmadhuvipphalaṃ;
2116生于美妙山顶
Rammake sikharejātaṃ,
2117清凉之荫,悦意怡人
Sītacchāyaṃmanoramaṃ.
421四百二十一。
421.
2119尊者,那时您看见
Atha dakkhasi bhaddante,
2120名为竹山的山峰。
Nāḷikaṃnāma pabbataṃ;
2121种种树木杂生其间,繁茂苍翠。
Nānādija gaṇākiṇṇaṃ,
2122犹如宝石般光华璀璨,为众人所观赏。
Selaṃ kiṃ purisāyutaṃ.
422四百二十二。
422.
2124它的东北方,
Tassauttarapubbena,
2125有个名为目真邻陀的湖;
Mucalindonāmasosaro;
2126覆满了白莲花。
Puṇḍarikehisañchanno,
2127并以白色的香草。
Setasogandhikehica.
423四百二十三。
423.
2129如乌云密布,
Sovanaṃ meghasaṅkāsaṃ,
2130恒为青翠的叶子
Dhuvaṃ haritasaddalaṃ;
2131犹如狮子凝神注视
Sīhovā misapekkhīva,
2132深入密林
Vanasaṇḍaṃ vigāhaya.
424第四百二十四
424.
2134于彼处,水声滴沥,鸟鸣和美;
Tattha bindussarā vaggū,
2135色彩缤纷,众鸟纷呈;
Nānāvaṇṇā bahūdijā;
2136啼鸣相唤,声声应和;
Kūjanti mupakūjanti,
2137正值依时盛开的繁花树间;
Utusaṃpupphite dume.
425
425.
2139行经山峦峡谷之间,
Gantvā girividuggānaṃ,
2140河流汇集之处的水源皆在。
Nadīnaṃ pabhavānica;
2141他看见一处池塘,
So addasa pokkharaṇiṃ,
2142手足具足。
Karañca-ka kudhāyutaṃ.
426第四百二十六
426.
2144宽广之处,鱼群密布
Puthulo macchaākiṇṇaṃ,
2145渡口良善,水量宏大
Suppatitthaṃ mahodakaṃ;
2146平坦方正,
Samañca caturaṃ sañca,
2147甘美而无恶臭。
Sāduṃ appatigandhiyaṃ.
427
427.
2149在其东北方,
Tassā uttarapubbena,
2150建造了叶屋;
Paṇṇasālaṃ amāpaya;
2151建造了叶屋之后,
Paṇṇasālaṃ amāpetvā,
2152于此行持拾穗之行。
Uñchācariyāya īhatha.
428
428.
2154如此,诸胜王,
Evañhi jetarājāno,
2155探询调查完毕;
Ācikkhitvāna añjasaṃ;
2156将一位出家子弟抛弃,
Ekaṃ jetaputtaṃ byattaṃ,
2157以善加修学的教诫而劝勉。
Āmantesuṃ susikkhitaṃ.
429
429.
2159他们一行接着一行地走着,
Gacchantecā gacchanteca,
2160猎师,请你摄受他吧;
Pariggaṇhassu luddhaka;
2161如是令觉知已,
Iccevaṃ saññāpetvāna,
2162安置所闻于林门边。
Vanadvāre ṭhapiṃ sutaṃ.
430四三〇
430.
2164为遣除种种怖畏,
Nānābhaya vinodāya,
2165须大拏王,
Vessantarassa rājino;
2166为你们设立防护之后,
Ārakkhaṃ te ṭhapetvāna,
2167他们回到了各自的城邑。
Āgamiṃsu sakaṃpuraṃ.
431四三一
431.
2169须大拏王在行进中说道:
Vessantaroca gacchanto,
2170前往芳香怡人的山丘;
Gandha mādanapabbataṃ;
2171生了儿子
Saputta dārako patto;
2172在那里休息了一整天
Vissamī divasaṃ tahiṃ.
432四百三十二
432.
2174随后口中生起恶心之感,
Tatottarāhi mukhoso,
2175前往陡峭的山岭。
Gaccha vepulla pabbataṃ;
2176沿着那灼热之径前行,
Patvā tappāda maggena,
2177抵达了凯图马提河。
Patto ketumatiṃ nadiṃ.
433
433.
2179在提萨河岸畔坐下,
Tissā tīre nisīditvā,
2180秀美的肤色
Maṃsaṃkhādiya sundaraṃ;
2181由一贪染的施主所施
Dinnamekena luddhena,
2182饮食后,安然入眠
Nūtvā pitvāca vissamī.
434
434.
2184将索那针给予盗贼,
Soṇṇasūciṃ luddhakassa,
2185他施予后从此处离去;
Datvāna so tatoparaṃ;
2186当他前往时,来到了一棵南方榕树下,
Gacchanto dakkhinigrodhaṃ,
2187立于山顶。
Pabbatasikhare ṭhitaṃ.
435
435.
2189于其根门下端坐,
Tassamūle nisīditvā,
2190食用些许刺果,
Thokaṃphalāni bhuñjiya;
2191食毕之后,他继续南行,
Tatoparaṃ sa gacchanto,
2192抵达竹山,
Patto nāḷikapabbataṃ.
436
436.
2194绕竹而行,
Nāḷikaṃ pariharitvā,
2195他走向那大湖;
Gacchanto so mahāsaraṃ;
2196走近目支邻陀树,
Mucalindaṃ upāgañchi,
2197那树为种种莲花所庄严。
Nānākamala bhūsitaṃ.
437第四百三十七节
437.
2199于他东北方,
Tassa pubbauttarena,
2200沿小径而行;
Khuddamaggena gacchatā;
2201显现出一座广袤而悦意的园林
Diṭṭhaṃ brahāvanaṃ rammaṃ,
2202缀满了果实与花朵
Phala pupphāna pūritaṃ.
438
438.
2204越过此地,继续前行
Tamatikkamma gacchanto,
2205渐次成就刹帝利
Anupubbena khatthiyo;
2206四方的莲池
Caturaṃsa pokkharaṇiṃ,
2207已到达,便是满溢的大水。
Sampatto, si mahodakaṃ.
439四百三十九。
439.
2209须大拏与曼坻,
Vessantaroca maddīca,
2210耶利与罽拏延两人;
Jālīkaṇhājinā cubho;
2211他们就在那里相聚一处,
Tattheva te vissamiṃsu,
2212彼此亲切和悦地畅谈。
Aññamaññapiyaṃvadā.
440四百四十。
440.
2214那时,帝释天正凝神观察,
Āvajjanto tadā sakko,
2215看见了天象,
Passittha devakuñjaro;
2216及那喜马拉雅山中的大士。
Himavantaṃ mahāsattaṃ,
2217浓云密布,令人畏惧。
Paviṭṭhaṃbhayabheravaṃ.
441四百四十一。
441.
2219工巧天子
Vissukammaṃ devaputtaṃ,
2220他由此被放逐;
Pakkosāpiya so tato;
2221为施以不公正的惩处,
Assamaṃ māpanatthāya,
2222将他遣往弯曲山。
Pesesi vaṅkapabbataṃ.
442第四百四十二
442.
2224那位毗首羯磨也迅速,
Vissukammopi so sīghaṃ,
2225从天界降下之后;
Otaritvā devalokato;
2226在弯山的山腹之中,
Vaṅkapabbata kucchimhi,
2227他建了两所隐修处。
Māpesi assame duve.
443
443.
2229还有两处经行处,
Duveca caṅkameratti-
2230白昼示现住处之变易,
Divā ṭhānānimāpayi;
2231于相宜之处,
Paṭirūpesu ṭhānesu,
2232即开花结果之树。
Pupphite phalite dume.
444
444.
2234比丘应当勤勉受持,
Paṭiyādiyitvā samaṇa-
2235于沙门资具悉皆无余;
Parikkhāre asesato;
2236即使文字,亦当刻苦练习。
Akkharānipi sokāsi,
2237如是则可分破。
Evaṃassama bhittiyaṃ.
445四百四十五。
445.
2239若有人希求出家者,
Pabbajjaṃ icchamānāce,
2240应当受持这些正法;
Yote ime gaṇhantuve;
2241出家已,即安住于此,
Pabbajitvāna acchantu,
2242于此隐修处得安乐。
Imamhiassame sukhaṃ.
446四百四十六
446.
2244如是书写后,那位天人
Evaṃlikhitvāna sodevo,
2245在非人的怖畏中
Amanusseca bherave;
2246惊散野兽与飞鸟,
Mige khage palāpetvā,
2247走向车辙之处。
Sakaṭhāna gato ahu.
447四百四十七。
447.
2249他行于单足之道
So ekapadikaṃ maggaṃ,
2250见息灭境界之后
Disvā vessantaro tato;
2251出家众的依止处
Pabbajitāna māvāso,
2252他这样思惟:“这便是。”
Ayaṃ hehīti cintiya.
448四百四十八
448.
2254摩迪立于净修林门口。
Maddiṃ assama dvāramhi,
2255将儿子留在那里;
Ṭhapetvā puttakepica;
2256进入隐修处之后,
Assamaṃ pavisitvāna,
2257请观察这些文字。
Passittha akkharāniso.
449第四四九。
449.
2259意为“以此器皿赋予”。
Idaṃsakkena dinnaṃti,
2260于是他心满意足地站起身来;
Utvā so tuṭṭhamānaso;
2261进入讲堂。
Paṇṇasālaṃ pavisittha,
2262独自出家。
Ekako pabbajetave.
450四百五十。
450.
2264于彼处,卸下弓与剑,
Tahiṃ dhanuñca khaggañca,
2265佩带箭囊;
Apanetvā sasāṭake;
2266松开弦索——
Omuñcitvāna soratta-
2267身着树皮衣。
Vākacīraṃ nivāsayi.
451四百五十一。
451.
2269将鹿皮搭在肩上。
Aṃse katvāna ajina-
2270以及帝释天所赐的皮革
Cammañca sakkadattiyaṃ;
2271系上头巾饰带
Gaṇhittha isivesaṃso,
2272将头发结成髻环
Bandhitvā jaṭamaṇḍalaṃ.
452四百五十二
452.
2274执杖出门,
Daṇḍamādāya nikkhamma,
2275行至叶屋经行处;
Paṇṇasālāya caṅkamaṃ;
2276登上山坡,远眺前方,
Āruyha uda, netvānaṃ,
2277往复经行。
Caṅkamī aparāparaṃ.
453四百五十三。
453.
2279于是,为子女之故,
Tatoso puttadārānaṃ,
2280诸根守护具足的比丘,
Santikaṃ saṃvutindriyo;
2281如同六十年的光阴,
Āgañchi saṭṭhi vassova,
2282长老下座后,行禅经行。
Thero oruyha caṅkamā.
454四百五十四。
454.
2284观见摩诃萨埵的身影,
Maddīdisvā mahāsattaṃ,
2285于是感到悲伤,
Kalunaṃ paridevayi;
2286跪伏于他的足下,
Nipacca tassa pādesu,
2287追叹着往昔旧事。
Purāṇāni anutthunaṃ.
455四百五十五。
455.
2289然后,那位菩萨与他一同进入了精舍;
Tato sā bodhisattena,
2290与僧众一同入住安静之处;
Saddhiṃ pavisi assamaṃ;
2291前往自己的树叶堂,
Gantvā sakapaṇṇasālaṃ,
2292成为持仙人装束者。
Isivesaggahā ahu.
456第四百五十六。
456.
2294后来,纵是苦行者的儿子,
Pacchāputtepi tāpasa-
2295亦曾身为幼童;
Kumārake kariṃsute;
2296他们曾安住于弯曲的洞窟中,
Vasiṃsu vaṅkakucchimhi,
2297有四种豪姓之人。
Cattāro khattiyājanā.
457四百五十七。
457.
2299其后,有颂云:
Athamaddī varaṃyāci,
2300大士、大仙人;
Mahāsattaṃ mahāisiṃ;
2301我的母亲已往天界,
Mātumhe devagañchittha,
2302寻求有果与无果。
Phalāphala gavesanaṃ.
458
458.
2304在此,你们带上儿子们,
Idhaputte gahetvāna,
2305你们可随心所愿而安住;
Vaseyyātha yathāsukhaṃ;
2306我将独自带走。
Ahamevā harissāmi,
2307根、茎、叶、果,种种丰饶。
Mūlāleca phalāphale.
459
459.
2309如是恳求之后,
Evaṃvaraṃ yācitvāna,
2310从林中采得种种果实;
Araññato phalāphalaṃ;
2311采来之后,恭敬供养,
Āharitvāna posesi,
2312干枯纠结,长二十指。
Jaṭinīsā tayojane.
460
460.
2314菩萨也同样,依此而求索,
Bodhisattopi yācitta,
2315善行者,你秉持美善的正行;
Varaṃmaddiṃ sucāriniṃ;
2316贤善者,莫于非时前来,
Māgaccha ākālebhadde,
2317从今以后,请来我身旁。
Paṭṭhāyito mamantikaṃ.
461四百六十一
461.
2319女性的梵行中,
Itthīca brahmacariya-
2320名为‘秽’者,即是对具足智慧者的损害。
Malaṃnāma sumedhase;
2321他们确在毁坏梵行者。
Brahmacāriṃhi nāsenti,
2322因此,我恳请自制。
Tasmā yācāmi maṃvaraṃ.
462四百六十二。
462.
2324领受即善。
Sampaṭicchittha sādhūti,
2325具足梵行的清净者;
Sāmaddī brahmacārinī;
2326他们安住于各自的住处。
Sakaṭṭhāne te vasiṃsu,
2327修习那可爱的修习。
Bhāventā piya bhāvanaṃ.
464四百六十四。
464.
2329以慈爱的威神力,
Mettāya ānubhāvena,
2330至于大天王,远及三由旬。
Mahesissa tiyojane;
2331彼此相互慈爱,
Aññamaññaṃ mettāyiṃsu,
2332慈心遍满一切众生。
Samantā sabbapāṇino.
464
464.
2334清晨起身后,恭敬侍奉,
Pātovuṭṭhāya maddīpi,
2335奉上饮用之水,
Upaṭṭhāpiya pāniyaṃ;
2336以及供养食物,
Paribhojaniyañceva,
2337并取水入口。
Mukhodakañca āhari.
465
465.
2339并奉上齿木。
Dantakaṭṭhañca pādāsi,
2340然后绕行净舍。
Tato assamamaṇḍalaṃ;
2341战胜了两个儿子,
Sammajitvāna dveputte,
2342将他们安置在父亲身旁。
Ṭhapetvā pitusantike.
466四百六十六。
466.
2344手持铁铲与篮筐,
Khaṇittiṃ pacchi mādāya,
2345又持了刺棒;
Aṅkusañcāpi gaṇhiya;
2346为了树林里的根与果实,
Vanamūlaphalatthāya,
2347巡望闲林。
Pāvekkhi ekikāvanaṃ.
497(四百九十七)
497.
2349于日暮时分,从后方
Sāyanhasamaye pacchiṃ,
2350以根茎与果实为供养;
Mūlālehi phalehica;
2351将篮筐装得满满当当,
Pūrāpetvāna sāgañchi,
2352从森林中携至叶舍。
Paṇṇasālaṃ araññato.
468
468.
2354放下果篮,
Phalapacchiṃ nikkhipetvā,
2355自己沐浴后,又给孩子们
Sayaṃ nhātvāna puttake;
2356给他们沐浴后,便一同进食。
Nhāpetvāca bhuñjiṃsu,
2357在他四岁时
Modentā caturojanā.
469第四百六十九
469.
2359曾为不善妄语
Bhutvā nallāpa sallāpaṃ,
2360对两个孩子犯下恶行;
Katvāna puttake duve;
2361携玛蒂遁入山林,
Maddīādāya pāvīsi,
2362连同他那树叶覆顶的草庵。
Sāpaṇṇasālamattano.
470
470.
2364依此所言之规
Evaṃvuttaniyāmena,
2365四类刹帝利人群
Cattārokhattiyājanā;
2366住于弯曲山窟中
Vaṅkapabbatakucchimhi,
2367第七者安住于世间法。
Sattamāsevasiṃsute.
471
471.
2369当时,在羯陵伽国,
Tadākaliṅgaraṭṭhamhi ,
2370在村中的道路交叉口,
Gāmamhidunniviṭṭhake;
2371有一位名叫乔淤叉的婆罗门。
Brahmaṇojūcakonāma,
2372乞食不祥。
Bhikkhācāro alakkhiko.
472
472.
2374得到一百钱币,
Kahāpaṇasataṃladdhā,
2375依比丘行仪而为婆罗门;
Bhikkhācārenabrāhmaṇo;
2376在一婆罗门家中,
Ekabrāhmaṇakulamhi,
2377安立之后,复归于善逝。
Thapetvāpunasogato.
473四百七十三。
473.
2379不外出,长久安住,
Anāgantvācirāyante,
2380于室内静心安坐,
Jūcakamhigahāpaṇaṃ,
2381婆罗门家宅已毁坏,
Khīṇaṃbrāhmaṇagehamhi,
2382彻底离散,无有剩余。
Valañjetvāasesato.
474四百七十四。
474.
2384那持有破败家产的人,
Codesigahāpaṇaṃso ,
2385如同被弃者尾随在后;
Pacchāgantvānajūcako;
2386所持财物破败散失,
Kahāpaṇassakhīṇattā,
2387婆罗门未能施与。
Dātuṃnāsakkhibrāhmaṇo.
475第四百七十五
475.
2389那位婆罗门的女儿,
Dhītā tassa brāhmaṇassa,
2390以名号为区别标记
Nāmenāmittatāpanā;
2391且是一位年轻貌美的女子,
Yuvatīrūpavantīca,
2392是佝偻者未曾亲见却妄说听闻之事。
Jūcakassaadaṃsutaṃ.
476
476.
2394位于宽敞明亮之处,
Vasitthadunniviṭṭhamhi ,
2395源于施与受的热恼;
Ādāyāmittatāpanaṃ;
2396卑劣、苦恼、躁怒,
Dahariṃjiṇṇakopāpo,
2397以乞求为生、染着尘垢的生命。
Jūcakoyācajīvako.
477
477.
2399如理调伏怨敌之心,
Amittatāpanāsammā,
2400于婆罗门前恭敬尊重。
Garuṃkatvānabrāhmaṇaṃ;
2401如同旭日显现,
Paṭijaggatiindaṃva,
2402心地纯净,精勤持戒。
Sūjāuṭṭhānasīlinī.
478
478.
2404我们其余年轻婆罗门,
Yuvānobrāhmaṇāaññe,
2405以二重因缘为燃料
Disvānāmittatāpanaṃ;
2406具足充分生长之势
Jāyāvattenasampannaṃ,
2407恒常除去热病与寒颤
Sadāreititajjare.
479四百七十九
479.
2409这称为小荆棘,
Ayaṃmahallakaṃsammā ,
2410亦名警示生死者;
Paṭijaggatijūcakaṃ;
2411我们为何懈怠?
Kiṃ pamajjatha amhākaṃ,
2412年轻人,你们应当坚定。
Yuvānānaṃtu vo sataṃ.
480第四百八十。
480.
2414难道你们还要抚育幼小者,
Paṭijaggathanobālā,
2415在目睹了友伴的折磨之后?
Passitvā mittatāpanaṃ;
2416倘若不加以抚育,
Nocepaṭijaggeyyātha,
2417执杖猛烈鞭笞者
Daṇḍessāmakharaṃbhusaṃ.
481四百八十一
481.
2419被呵责的诸妻
Tajjitā bhariyāsabbā,
2420因丈夫而心生怖畏;
Patīhi bhayamānasā;
2421受约束所缚,为其制约;
Sannisinnā mantaliṃsu;
2422开始了敌对的煎熬。
Ārabbhāmittatāpanaṃ.
482四八二。
482.
2424我们应怀欢喜心,
Palāpessāma ayyāyo,
2425从今往后,于此广为开显;
Imamhādunni viṭṭhato;
2426如此安乐而住,
Evaṃsukhaṃ vihissāma,
2427犹如管家的妻子治理家宅。
Jūcakassa pajāpatiṃ.
483第四百八十三。
483.
2429那些取水女如此商议后,
Mantayitvānatā evaṃ,
2430来到河边;
Nadiṃ udakahāriyā;
2431她们聚集一处,议论纷纷。
Samāgantā ujjhāyiṃsu,
2432住于怨敌之中,令敌受烧灼。
Titthe amittatāpanaṃ.
484
484.
2434无敌之人,因无敌而骄慢;
Amittānunatemātā ,
2435无敌之人,因无敌而骄纵。
Amittonunatepitā;
2436在他们的燃尽之足迹上,
Yesaṃjiṇṇassapādaṃsu,
2437如此安住于谦逊之念。
Evaṃ dahariyaṃ satiṃ.
485
485.
2439行无益事者即是逆亲,
Ahitaṃvatateññātī,
2440私下密议。
Mantayiṃsu rahogatā;
2441置于衰朽者足上,
Yetaṃjiṇṇassa pādaṃsu,
2442如是焚烧着。
Evaṃ dahariyaṃsatiṃ.
486四百八十六。
486.
2444不耽著安住,清净而住。
Amanāpavāsaṃvasati ,
2445不与衰老者争论;
Jiṇṇenapatināsaha;
2446你离了住处,住于衰老者所居之处。
Yātvaṃvasasijiṇṇassa,
2447众生以饮食为生命之所依。
Matantejīvitāvaraṃ.
487第四百八十七
487.
2449未曾有人乐于辱没
Nahinunatevindiṃsu,
2450自己父母的尊荣;
Mātāpitācasobhaṇe;
2451你当依此行此愿,
Tuyhatthāyajūcakamhā,
2452若怨恨他人,青春便荡然无存。
Patiṃaññaṃsuyobbanaṃ.
488
488.
2454此是恐怖害人之物,
Duyiṭṭhaṃtenavamiyā,
2455未曾点燃的祭火。
Akataṃaggihutakaṃ;
2456在那已然朽坏的脚边,
Yetaṃjiṇṇassapādaṃsu,
2457这小小的火焰依然如是。
Evaṃdahariyaṃsatiṃ.
489
489.
2459沙门与婆罗门皆清净,
Samaṇe brāhmaṇe suddhe,
2460他辱骂梵行者;
Akkosi brāhmacārine;
2461以此专一持守,
Yenatenadaharītvaṃ,
2462我以为是和恶人结合。
Maññejiṇṇenasaṅgamī.
490四百九十
490.
2464被蛇咬并非苦,
Nadukkhaṃahinādaṭṭhaṃ,
2465被矛刺伤并非苦;
Nadukkhaṃsattiyāhataṃ;
2466那既痛苦又猛烈,
Tañcadukkhañcatibbañca,
2467若见那衰老之人。
Yaṃpassejiṇṇakaṃpatiṃ.
491491.
491.
2469非为无用之物,亦无所依止;
Natthikhiṭṭānatthirati ,
2470老者也无法将其摧毁;
Jiṇṇenapatināsaha;
2471无益的闲谈,无谓的言语。
Natthiallāpasallāpo,
2472既不能清净烦恼,亦不能令善行彰显。
Jagghituṃvinasobhati.
492四百九十二。
492.
2474所谓予也取也。
Yadādaharodaharī,
2475指妄念与沉迷之心等。
Mantayiṃsurahogatā;
2476一切忧愁与悲伤,悉皆消散。
Sabbasokāvinassanti,
2477凡依于心者。
Yekecihadayassitā.
493四百九十三。
493.
2479舍离了少女之形,
Daharītvaṃrūpātī,
2480渴望获得男性之身;
Purisātvamabhipatthitā;
2481到亲族家中安住吧。
Gaccha ñātikule accha,
2482年老者还能令其快乐吗?
Kiṃ jiṇṇo ramayissati.
494
494.
2484她哭着走过来。
Rodamānāvaāgañchi ,
2485在家中彼此争吵讥讽
Sāgharaṃparibhāsitā;
2486婆罗门女们心生羞惭
Brāhmaṇīhi hirāyantī,
2487取了罐子便疾行而去
Ghaṭamādāyasīghaso.
495
495.
2489哭泣的妻子来到
Rodantiṃ āgataṃjāyaṃ,
2490您看到后,为何哭泣?
Disvākiṃ bhotirodiya;
2491来,手执蒲葵扇
Āgaccha sītipucchittha,
2492“上前来。”这位驯象师说。
Paccuggacchaṃ vajūcako.
496
496.
2494我礼敬您,婆罗门,我正要前去,
Natebrāhmaṇa gacchāmi,
2495到那河流取水。
Nadiṃ udakahāriyā;
2496他们以轻蔑、呵斥之语议论我;
Thiyomaṃparibhāsiṃsu,
2497你已是年迈体衰的婆罗门。
Tayājiṇṇenabrāhmaṇa.
497
497.
2499因被婆罗门所轻视,
Brāhmaṇyābhāsamānāya,
2500婆罗门又如何能听闻呢?
Kathaṃsutvānabrāhmaṇo;
2501他一面安抚着哭泣的妻子,
Tosentobhariyaṃruṇṇaṃ,
2502年迈的他这样说道。
Jiṇṇosoetadabravī.
498第四百九十八
498.
2504莫对我造作恶业,
Māmetvaṃakarākammaṃ,
2505为我取水来。
Mameudakamāhari;
2506我当取水而饮。
Ahaṃudakamāhissaṃ,
2507夫人,请勿动怒。
Mābhotikupitāahu.
499第四百九十九。
499.
2509我并非生于此地,
Nāhaṃtamhikulejātā ,
2510你所取来的水;
Yaṃtvaṃudakamāhari;
2511婆罗门,你当如是知,
Evaṃbrāhmaṇajānāhi,
2512我并非住于此家。
Natevacchāmihaṃghare.
500
500.
2514若他能知晓这一切,
Sacemedāsaṃdāsiṃ vā,
2515婆罗门啊,必令种种婆罗门各别而异;
Nānayissasibrāhmaṇa;
2516如此,婆罗门,你应了知。
Evaṃbrāhmaṇajānāhi,
2517我们并不在他们近旁。
Natevacchāmasantike.
501第五百零一。
501.
2519既无固定的住所,
Natthime sibbaṭṭhānaṃvā,
2520也无财富与谷物为婆罗门所有;
Dhanadhaññañca brahmaṇi;
2521奴仆婢女又从何而来?
Kutotaṃ dāsaṃdāsiṃ vā,
2522我去带来,女主人。
Ānayissāmi bhotiyā,
2523我当照料女主人。
Ahaṃbhotiṃ upaṭṭhissaṃ,
2524父亲,请不要称呼我为女主人。
Mābhotiku pitāahu.
502
502.
2526来,我今宣说;
Ehite aha makkhissaṃ,
2527如我所闻之语;
Yathāmevacanaṃsutaṃ;
2528此即毗桑塔罗王。
Esavessantaro rājā,
2529居于蜿蜒之山。
Vaṅkevasati pabbate.
503
503.
2531你前往他那里,向他乞求
Taṃtvaṃgantvāna yācassu,
2532向婆罗门乞求奴仆与婢女,
Dāsaṃdāsiñca brahmaṇa;
2533当被乞求时,他将布施,
Sotedassati yācito,
2534刹帝利亦将得到男女奴仆的赠与。
Dāsaṃdāsiñca khatthiyo.
504第五百零四。
504.
2536我已年迈衰弱,
Jiṇṇohasmi dubbalo,
2537迢迢险途,跋涉艰难;
Dīghocaddhāsu duggamo;
2538不知如何方能前往,
Kathaṃgantuṃ sakkhissami,
2539我将护持那里。
Upaṭhissāmi taṃ ahaṃ.
505
505.
2541正如来到战场,
Yathāagantvā saṅgāmaṃ,
2542如同未战即败者,
Ayuddhova parājito,
2543婆罗门,你也是如此,
Evameva tuvaṃbrahme,
2544尚未抵达,便已落败。
Agantvāva parājito.
506
506.
2546若使唤男女奴仆,
Saceme dāsaṃdāsiṃ vā,
2547婆罗门,你当能辨别种种事理。
Nānayissasi brahmaṇa;
2548婆罗门,你当如此了知,
Evaṃ brahmaṇa jānāhi,
2549我不在家中。
Natevacchā mahaṃghare;
2550我将作令你不喜之事,
Amanāpaṃ tekarissāmi,
2551那对你即是痛苦。
Taṃtedukkhaṃ bhavissati.
507
507.
2553于星宿与时花之间,
Nakkhatte utupupphesu,
2554当你看到我妆饰华丽时;
Yadāmaṃdakkhasi laṅkataṃ;
2555与他人一同欢娱时,
Aññehi saddhiṃ ramamānaṃ,
2556那时便会生出痛苦。
Tantedukkhaṃ bhavissati.
508
508.
2558由于不见,
Adassanena mayhaṃte,
2559我为衰老而悲泣;
Jiṇṇassa paridevato;
2560身更弯驼,白发苍苍。
Bhiyyovaṅkā palitāca,
2561将会有许多婆罗门。
Bahūhessanti brahmaṇa.
509五百零九。
509.
2563于是,那位婆罗门心生恐惧。
Tato so brahmaṇo bhīto,
2564犹如顺从婆罗门女一般;
Brahmaṇiyāva sānugo;
2565被欲贪缠缚,
Aṭṭito kāmarāgena,
2566对婆罗门说了此话。
Brahmaṇiṃ etadabravī.
510第五百一十节。
510.
2568一旦遇到应当承受之事,
Pātheyyaṃmekarohitvaṃ ,
2569种种纷繁烦恼,聚集而生;
Saṃkulyāsakalānica;
2570如蜜团般甘甜而难舍
Madhupiṇḍikācasukatāyo,
2571此为大师所施之食,亦是婆罗门所领受者
Satthu bhattañcabrahmaṇi.
511第五百一十一节
511.
2573若他能带回一个交合的伴侣,
Ānayissaṃ methunake,
2574男女双方的少年,
Ubhodāsakumārake;
2575他们将侍奉这人,
Tetaṃparicarissanti,
2576夜如白昼,欢愉放逸。
Rattiṃdivamatanditā.
512第五百一十二
512.
2578简略地禁止。
Sākhippaṃpaṭiyādesi ,
2579应避除的恶友与热恼之苦伴,
Pātheyyaṃmittatāpanā;
2580已善加接纳之教示,
Paṭiyāditanti ācikkhi,
2581无有过失的婆罗门。
Brahmaṇassaalakkhino.
513
513.
2583愚弱之家,
Gehedubbalaṭhānaṃso,
2584令婆罗门得坚固,
Thiraṃkatvānabrahmaṇo;
2585为守护妻子之事,
Bhariyāyagopanatthaṃ,
2586紧闭门户,加以遮蔽。
Guttadvārañcasaṅkhari.
514
514.
2588取来木材,挑担负重,
Dārūniāharitvāna,
2589以瓶盛水,提携而行;
Ghaṭepūresivārinā;
2590为妻子的安乐居所。
Jāyāyasukhavāsatthaṃ,
2591及不被逐出家门。
Anikkhantuṃcagehato.
515五百一十五。
515.
2593他当面舍弃妻子,
Paccakkheyeva jāyāya,
2594持受仙人仪相;
Isivesaṃsamādiya;
2595如此见到妻子之后,
Passitvābhariyaṃevaṃ,
2596此乃教令断绝者。
Ovadesisajūcako.
516
516.
2598善女人,从今以后你……
Itopaṭhāyatvaṃbhadde,
2599勿于非时外出。
Vikālemāssunikkhami;
2600乃至我来此之时
Mamaāgamanāyāva,
2601当安住于不放逸
Vasesiappamattakā.
517
517.
2603说此已,不执著故
Idaṃvatvānalaggitvā ,
2604背负行囊,
Sopātheyyapasibbahaṃ;
2605著上鞋履,
Upāhanañcaāruyha,
2606手持剪刀与杖。
Gaṇhīkattaradaṇḍakaṃ.
518五百一十八。
518.
2608于是以红润的面容,
Tatosoruṇṇamukhena,
2609右绕妻子而行。
Bhariyaṃkatvāpadakkhiṇaṃ;
2610他哀伤地沿河岸离去
Socamāno vapakkāmi,
2611寻觅奴婢。
Dāsake pariyesituṃ.