最后本生赞
礼敬彼世尊、阿拉汉、正自觉者。
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa.
1维山达拉之歌
Vessantarāgīti
1【咖】
[Ka]
3具足二十五相的,
Bāttiṃsalakkhaṇūpeta ,
4应当布施,布施为上;
Dātabbaṃ dadataṃ vara;
5不可越越轮回之海岸,
Vessantaratta māpādi,
6于生死轮回之海中行住。
Sañcaraṃ bhavasāgare.
2【卡】
[Kha]
8双双相对往来移动者,
Dvandaṃdvandaṃ sañcarantī,
9于众生欢喜之中,像月亮光辉;
Janānande yasodhīre;
10染着酒意,走向;
Maddittaṃ samupāgañchi,
11你要被那海洋所困缚。
Tvaṃpitena bhavaṇṇave.
3【嘎】
[Ga]
13我今为汝解说,
Tumhaṃdāni pavakkhāmi,
14出现使人欢喜的,
Upattiṃ nandiniṃ tahiṃ;
15如同能够使我心境畅悦的尊贵语言,
Dajjahvovo mamokāsaṃ,
16众多诗人亦由此生欢欣。
Kavayo pyābhinandatha.
1
1.
18在第九十九劫,
Ekanavutehito kappe,
19名为毗婆尸的圣者,
Vipassīnāma nāyako;
20能以律法救渡安乐大千。
Vineyye tārayaṃkhemaṃ,
21世间因缘而生起。
Loke uppajjicakkhumā.
2
2.
23正觉者住于安全寂静之林,
Khemārāmamhi sambuddho,
24鹿野苑那美妙的所在;
Migadāye manorame;
25依止族群之所,
Nissāya bandhumatiṃso,
26曾经住于城外。
Vihāsi nagaraṃtadā.
3
3.
28以戒法治国,行正治事者,
Rajjaṃdhammena kāresi,
29在城镇中有亲属,
Nagaretamhi bandhumā;
30该国王有两位女儿,
Rājātassa duvedhītā,
31她们全身莹洁光艳,
Āsuṃ sabbaṅgasobhaṇā.
4
4.
33只有一位单独为国王,
Ekohi ekadārājā,
34给予其亲属亲近之礼;
Bandhumassa supesayi;
35其所献为千粒黄金。
Sahassagghanikaṃ soṇṇa-
36缦兰车下着涂抹檀香。
Mālañcā naggha candanaṃ.
5
5.
38亲属王赠予,
Adāsi bandhumārājā,
39赠给父上长兄的是檀香;
Pitājeṭṭhāya candanaṃ;
40赠给小弟的是金缦兰,
Soṇṇamālaṃ kaniṭṭhāya,
41同时由女儿出资。
Tahiṃ viyāya dhītuyā.
6
6.
43二者皆思虑此事,
Ubhotāpīti cintesuṃ,
44若非正当者,犹如秃鹫;
Natthatthovata tehino;
45应当尊敬有福者,
Bhagyavantassa pūjema,
46以欢喜的心意。
Saṃpasādena cetasā.
7
7.
48然后,制成檀香粉—
Tatosācandanaṃ cuṇṇaṃ-
49由老年人加工;
Kārāpetvāna jeṭṭhakā;
50前往修行处所,清洁整齐,
Gantvāna vihāraṃ soṇṇa,
51供奉庄严的主尊。
Vaṇṇaṃpūjesi nāyakaṃ.
8
8.
53将散乱的香气熏染,
Vikiritvā tu sāgandha,
54用剩余的檀香涂抹诵缨;
Kuṭiyaṃ sesacandanaṃ;
55如此在迦尸城诵唱,
Evañhi patthanaṃ kāsi,
56我即是佛之母亲。
Buddhamātā bhavāmahaṃ.
9
9.
58造作金色花环。
Kāretvā soṇṇamālaṃtu,
59净心安住;
Uracchada pasādanaṃ;
60以金色相敬礼,
Pūjesi hemavaṇṇaṃsā,
61恭敬世尊的最下座。
Bhagavantaṃ kaniṭṭhakā.
10
10.
63由此建立基础,
Evampi patthanaṃkāsi,
64这是我的安住之所;
Idaṃmama pasādanaṃ;
65身体应当恒常安住,
Sarīre niccalā ṭhātu,
66行持于生死轮回之中。
Carantiyā bhavābhavaṃ.
11
11.
68两者俱是王族之女,
Ubhopi rājakaññātā,
69站立至青年之年;
Ṭhatvāna yāvatā yukaṃ;
70遂得安乐之果,
Upapajjiṃsu sovaggaṃ,
71切断苦难而欢喜。
Cutāsukha pamodanaṃ.
12
12.
73如同人身于世间,
Manussadeva lokesu,
74他们在生死轮回中经历了快乐与痛苦;
Saṃsariṃsu sukhaṃduve;
75历时九十劫,
Ekanavuti kappāni,
76了脱了痛苦之苦。
Muccitvā pāyadukkhato.
13
13.
78在迦叶佛的时代,
Kassapassa kāletāsu,
79年轻人的国王;
Kaniṭṭhā kikirājino;
80名为乌拉撤达的女儿,
Dhītā uracchadānāma,
81成为了般涅槃者。
Hutvāna parinibbutā.
14
14.
83年长的少女啊,
Jeṭṭhakā pana dhītāsi,
84于国王之所;
Kikissa rājino tahiṃ;
85其名为法,已被驯服,
Dhammānāma damitā sā,
86为修行的童贞女子。
Komāra brahmacārinī.
15
15.
88天人亦因了知此事,
Tatoca vitvāna sā deva,
89在人间反复轮转,
Manussesu punappunaṃ;
90那迦罗王在世间流转,
Saṃsarantī mahesīsi,
91一日为人间王者。
Pūrindadassa ekadā.
16
16.
93以宛如夜之檀香的涂抹,
Rattacandana lepena,
94装饰其身体,呈现豪华;
Limpita dehinī hisā;
95是由于他过去作善所感得的殊胜福报,
Katapuñña visesena,
96『以名而触』者,即以名而接触也。
Nāmena phussatīhvitā.
17
17.
98天帝观看了其他诸天,
Devindo aññadādisvā,
99犹如临近寿终一般;
Parikkhīṇāyukaṃ viyaṃ;
100守护着那位天女,
Deviṃ taṃ parivārena,
101那是伟大的、不灭的乐园。
Mahatā nesinandanaṃ.
18
18.
103在华盖垫下,
Sirīsayana piṭṭhamhi,
104以此苦恼侵逼之,因缘盛行之苦;
Taṃsayāviya māghavā;
105于卧处安住中,内心安稳如坐,
Ṭhito sayanapassamhi,
106感知此事而说;
Phussatiṃ etadabravī.
19
19.
108我当选择此方可见之物,
Varetedasadassāmi,
109感知如影随形;
Phussatevaravaṇṇike;
110你于此处愿望恰当。
Tvaṃñhiicchasiyeladdhuṃ,
111当获至此无上之境,
Labhāpessāmitevare.
20
20.
113闻闻如同清净女神般,
Sutvātaṃ phussatīdevī,
114毛发竖立如同三尸鬼女,
Lomahaṃ sanarūpinī;
115断绝一切无明不知,
Khīṇāyutamajānantī,
116以此自言自语说,
Attano etadabravī.
21
21.
118恶业于汝,天女啊,
Pāpaṃnu tvayi deviṃnda,
119为何令自己受不喜悦的?
Kataṃme appiyāthate;
120渴欲沉迷于欢乐,
Rammāme cavanaṃ icchaṃ,
121如此认为不正也是如此。
Maññebhaṇaṃti īdisaṃ.
22
22.
123恶人所为的恶行,
Natebhadde kataṃpāpaṃ,
124你不应喜欢不喜悦;
Nacame appiyātuvaṃ;
125你所积聚的功德已耗尽,
Puññaṃtute parikkhīṇaṃ,
126因此,我对你们如此宣说。
Tasmā te vaṃvadāmahaṃ.
23
23.
128死亡临近于你,
Santike maraṇaṃ tuyhaṃ,
129没有存在则不可能发生;
Vinābhāvo bhavissati;
130请收受我这些话语,
Paṭiggaṇhāhi me ete,
131这是戒律守护者从旁开示。
Varedasa pavacchato.
24
24.
133听闻萨咖天帝的言说,
Sakkassavacanaṃ sutvā,
134因无明致迷于生死苦海,
Ñātvāmaraṇa mattano;
135欲染污爱染起,
Varesā laddhumicchantī,
136如是述说天界大尊。
Devindameta dabravī.
25
25.
138据诸昔千古见证,
Ito cutāsahassakkhi,
139在锡维尔王宫中,
Sīvirājanivesane;
140名为摩诃悉夫萨的夫人,
Mahesī phussatīnāma,
141「蓝眼者」如同羚羊。
Nīlanettā yathāmigī.
26
26.
143「其蓝口」者,
Assaṃ nīlabhamukāhaṃ,
144得其上佳子,
Labheyyaṃ puttamuttamaṃ;
145承载乞食之腹,
Dhārenti yācamegabbhaṃ,
146居其中间高起处。
Majjhimaṅgaṃ anunnataṃ.
27
27.
148当枯者应当繁茂。
Palitāna virūhantu,
149不可执着于外缘、依托物;
Alambāca payoro;
150身上恶染污垢应当断除,
Kāyerajo nalimpetha,
151并应解脱心意上的束缚。
Vajjhañcāpi pamocaye.
28
28.
153因所求而得之善恶,
Yeyācitā varābhadde,
154因缘由我而起;
Tayādasa mayātava;
155所受之物应以满足心接受。
Dinnāte tuṭṭhacittena,
156一切人类皆见。
Sabbelacchasi mānuse.
29
29.
158于是,动摇荡然之后,仅以此为真,
Tatocavitvāna sādeva-
159众生起于渴爱;
Lokā nibbatti icchiyaṃ;
160犹如王者之驾驭洛迦女王般的归依,
Mahesiyā paṭisandhi-
161以驭者之威严加以控制。
Vasena maddarājino.
30
30.
163这是第十圣谛,
Dasamā saccayenesā,
164玛达国王之女;
Dhītaraṃ maddarājinī;
165白伞盖之下,
Heṭṭhāsusetacchattassa,
166生下了最殊胜貌美者。
Vijāyi seṭṭharūpiniṃ.
31
31.
168以红旃檀香膏涂抹,
Rattacandana lepena,
169请也将此(香膏)赐予她;
Esālimpi tadehinī;
170因此,婆罗门们为她
Tenassā brāhmaṇānāmaṃ,
171取名为『富沙提』。
Akaṃsu phussatīiti.
32
32.
173以想念为由,乘坐轿舆——
Saññākāra doḷāruḷa-
174行吉祥等礼仪;
Maṅgalādīni kātuna;
175以盛大之礼遇,
Mahatā parihārena,
176刹帝利女众供养之。
Posiṃsu khattiyāniyo.
33
33.
178富足甘甜乳酪,
Madhūrakhīra sampannā,
179年轻时糊涂沉迷,
Siniddhapīṇa yobbanā;
180贵族故乡的财产,
Dhātiyo khattiyānītaṃ,
181以牛奶酪作为消费养活。
Khīraṃpāyiṃsu yāpanaṃ.
34
34.
183犹如捉弄愚痴老人,
Saṅkamantīva vuddhāsā,
184用手指相敲击;
Aṅkāaṅkaṃ karākaraṃ;
185也沉溺于享受公主的宠爱,
Rājakaññāca tosiṃsu,
186不是歌舞所演的戏剧。
Naccagītehi nāṭakī.
35
35.
188以天人游行的形态呈现,
Devaccharāvarūpena,
189如同十六夜好的雨季;
Subhāsoḷasa vassikā;
190携带着新鲜的甘露,
Harantī nettarasaṃsā,
191令观看者心生愉悦。
Passantānaṃsukhedhitā.
36
36.
193当时在凉爽的王宫,
Siviraṭṭhe tadārajjaṃ,
194锡毗罗王居于杰突陀梨,
Sivirājā jetuttare;
195名为迦勒悉悉波,
Kāresisiñcayonāma,
196其子极为显赫。
Puttotassa mahāyaso.
37
37.
198已届年长,惧怕威严,
Vayappatto bhirūposi,
199如天子之子一般威严;
Devaputtova siñcayo;
200凭依扶持,如同攀登变化而上升,
Aroha pariṇāhena,
201博学多闻于多种知识之中。
Nānāsibbesu kovido.
38
38.
203命令浇灌者,
Siñcayassa niyyādesi,
204即政子为自身;
Rajjaṃputtassa attano;
205生存时,欲看见国王——
Jīvanto passituṃrāja-
206渴望极富荣光的王者。
Siriṃicchaṃ mahārahaṃ.
39
39.
208带来之后,给幼年国王,
Ānetvā maddarājassa,
209第二触处:
Dhītaraṃ phussatiṃtahiṃ;
210十六千女众之,
Soḷasitthi sahassānaṃ,
211大象群中为最尊者。
Mahesiṃkāsi jeṭṭhikaṃ.
40
40.
213触、聚等相互作用,
Phussatīsiñcayoññoñña-
214以双目相互观照;
Mukhaṃdvepiyacakkhunā;
215观看时,彼此注视,口不语。
Passamānāvaacchiṃsu,
216彼此间的亲爱之语。
Aññamaññapiyaṃvadā.
41
41.
218其次,应思维,那位毗湿奴,
Athacinti yadevindo,
219因施与与触合之疲劳,
Dinnāphussatiyāmayā;
220对诸众子女施以赐予,
Varādasa tesuputta-
221对赐与者则生嗔恨。
Varonahisamijjhati.
42
42.
223『嗔恨』者,谓想让此受害也,
Samijjhā pesāmietaṃti,
224不可征服之地,
Ajeyyebhidasālaye;
225以三种所依为根本,
Upadhāritthatissāya,
226断绝子息形态之身。
Puttabhāvārahaṃmaruṃ.
43
43.
228离去向上行,
Cavitvāhuuddhaṃgāmī ,
229如来降临顶处,
Bodhidevotatotahiṃ;
230至梵天并千神所处之地,
Brahmaṃgantvāsahassakkhī,
231对此,则说。
Tassataṃetadabravī.
44
44.
233从此往后,善往彼乐土,
Ito bho sugatiṃgaccha,
234慈悲我,应当欢喜;
Anukampāhimarisa;
235施洒其甘露,
Siñcayaṃdeviyaṃtassa,
236紧紧握持,恰如雨滴。
Sandhiṃ gaṇhajutindhara.
45
45.
238还有六万余众——
Aññepi saṭṭhisahassa-
239对天人讲法者;
Deve cavana dhammine;
240亲近而恳求,
Upasaṅkamma soyāci,
241愿往善处也。
Gacchahvo sugatiṃiti.
46
46.
243菩萨及其他许多人,
Bodhisattoca aññeca,
244称赞为善,且希望获得;
Sādhūti sampaṭicchisuṃ;
245若此时即为天人所受持者,
Tatocutā catedevā,
246这乃是人类。
Āguṃ mānusakaṃimaṃ.
47
47.
248确乎,这等大有情,
Phussatyaṃhi mahāsatto,
249因再生而生起;
Nibbatti paṭisandhiyā;
250在人间诸众生中,
Kulesvaññeca maccānaṃ,
251各自生起各自别别。
Nibbattiṃsu visuṃvisuṃ.
48
48.
253此等大有情,生于胎中,
Kucchiṅgate mahāsatte,
254天女果然持柄杖;
Devī do haḷinīahu;
255慷慨施与宏大布施,
Dātukāmā mahādānaṃ,
256断除诸多缠缘。
Visajjiya buhuṃdhanaṃ.
49
49.
258在国王宫殿门前,
Rājamandiradvāramhi,
259以及在城中间;
Vemajjhenagarassaca;
260四门处以净供布施。
Catudvāresuchaddāna-
261舍利园由供养之物充满。
Sālāyo deyyapūritā.
50
50.
263开设后,三百
Kārāpetvāna chassata-
264每日一千多起;
Sahassāni dinedine;
265放弃一切,
Visajjitvāna sabbesaṃ,
266渴愿在座位上。
Icchantī āsidātave.
51
51.
268吠陀王成为起因,
Utvātaṃ kāraṇaṃrājā,
269即须速往彼婆罗门处;
Pakkosāviya brāhmaṇe;
270为相而反复询问,
Nimitta pāṭhakepucchi,
271将在所烧的火焰中将会发生何事。
Kiṃ bhavissatītiñātave.
52
52.
273『大王,请知悉,』
Jānāma no mahārāja,
274在迦兜娑城中有一女神;
Gatokucchimhi deviyā;
275为遮止而施以朝贡,
Hehitya bhiratodāne,
276婆罗门们如此辩说。
Evaṃvadiṃsu brāhmaṇā.
53
53.
278婆罗门们听闻这些言辞,
Brāhmaṇānaṃ vacosutvā,
279国王心满意足;
Narindo tuṭṭhamānaso;
280行施予施之典范,
Dānaṃadāsi chaddāna-
281殿堂庄严圆备。
Sālāyo suṭṭhumāviya.
54
54.
283我们承接承受起来,
Paṭisandhiggahaṇamhā,
284菩提萨埵具慧者,
Bodhisattassa viññuno;
285专注于清净安稳的速疾,
Paṭṭhāyaṇṇava vegova,
286其利益微小且不充足。
Lābhoḷāro anappako.
55
55.
288他们弃捐了贵重的叶状物,
Paṇṇākāraṃ pahiṇiṃsu,
289在帝王的森罗宝树境内;
Rājino jambumaṇḍale;
290诸菩提萨埵如你所见,
Bodhisattā nubhāvena,
291许多国王的种姓。
Nānāraṭṭhindakhattiyā.
56
56.
293你说了回答、辩驳,
Parihāraṃ pavacchesi,
294使国王互相和解;
Mahesiṃ paṭisandhiniṃ;
295使国王享受安乐生活,
Rājāsukhaṃ vasāpesi,
296依照自己的心意随意而为。
Kāresiicchiticchitaṃ.
57
57.
298由佛陀教化之力,
Buddhaṅkurānubhāvena,
299众生欢喜愉悦;
Janāsuṃ modamānasā;
300即使时雨如云,
Kālevassatimeghopi,
301也是润泽丰饶的时节。
Subhikkhosamayoahu.
58
58.
303与儿子一同出垢,
Saddhiṃputtena juṇhāya,
304于母亲在世之时;
Kiḷantiyāvamātuyā;
305于一切众生中而言,最为强大之苦恼,
Mahantīratisabbesaṃ,
306众生众多广泛。
Janānaṃvipulātahiṃ.
59
59.
308怀胎中的母亲,
Gabbhaṃhi dhārentīdevī,
309已满十个月;
Dasamāsamhipūrite;
310你曾见过城镇,
Nagaraṃdaṭṭhu kāmāsi,
311彼时你曾向国王表露愿望。
Tadārocesirājino.
60
60.
313称赞善妙福祉,称说善祥,
Sādhubhaddeti vatvāna,
314先是大神天,先前来临;
Puraṃdeva puraṃviya;
315国王装饰着华彩,
Rājā alaṅkarāpesi,
316为神女尽其父恩祭奉。
Deviyā pitivaḍḍhanaṃ.
61
61.
318将神女安置其上,
Āropiya tatodeviṃ,
319四轮战车缀满异彩;
Vicittaṃ lakkhikaṃrathaṃ;
320使之绕行右侧而行,
Padakkhiṇaṃ kārāpesi,
321城镇遍布着篱笆围墙。
Nagaraṃ sabbalaṅkataṃ.
62
62.
323在众多街道的中心,
Vessānaṃ vīthiyāmajjhe,
324各个地方的路径交错纷繁;
Ṭhānāṭhānaṃ pathāpathaṃ;
325行走的是劳作出生的人们,
Caliṃsu kammajāvātā,
326他们如同神祇般徘徊而行。
Carantiyāva deviyā.
63
63.
328高耸入云的气流升起,
Utvāmaccāpavattiṃtaṃ,
329王熬制蜜糖快速;
Raññorociṃsusīghaso;
330在木屋中建造,
Sutigehaṃkārāpesi,
331他因第二次的居住而居所稳定。
Taṃvīthiyaṃvasiñcayo.
64
64.
333在那里,毒液等邪恶东西如同污浊污秽,
Tatthasāvasamānāva,
334经过恐怖的恐惧,他得以战胜;
Vijāyiakutobhayā;
335纯净清净的儿子,
Nimmalaṃsusuddhaṃputtaṃ,
336如同黄金般聚集的聚合体。
Suvaṇṇakkhandhasannibhaṃ.
65
65.
338合拢双眼之后,
Akkhīniummilitvāna ,
339念头欢喜地向外放散;
Nikkhantomātu kucchito;
340怀着喜悦和亲切的意愿,
Pasannappiyākārena,
341瞻视母亲面容所见之物。
Passittamātuyāmukhaṃ.
66
66.
343我将给予母亲施舍,
Amma dānaṃ dadissāmi,
344对于意义,乃有若干种类;
Atthinu kiñci tedhanaṃ;
345斩断仇恨之后展开,
Hattaṃso pasāretvāna,
346反复于此处宣说。
Itibravitahiṃ muhuṃ.
67
67.
348听闻后,母亲欢喜,
Sutvāmodiya taṃmātā,
349随意处置其身体;
Dehidānaṃ yathicchitaṃ;
350父亲由是而向其足下致敬,
Tātāti tassapādāsi,
351在千户之地。
Sahassatthavikaṃtahiṃ.
68
68.
353在伟大神通者的世代中,
Mahosadha vessantara-
354在伟大成就者出生之时;
Mahāsiddhattha jātisu;
355讲说母智者,
Kathesi mātarābodhi-
356留心诵读生经的;
Sasatto jātakkhaṇetisu.
69
69.
358见弃者魔王之地,
Acchera mabbhutaṃdisvā,
359大众欢喜聆听;
Janāmodiṃ sutāvade;
360开怀畅笑,
Apphoṭento hasantāca,
361胜利的鼓声震响。
Jayanādaṃ panādayuṃ.
70
70.
363比桑拖念诵说道,
Vessantaroti hvāyiṃsu,
364这叫做接触吉祥的;
Nāmaggahaṇa maṅgalaṃ;
365这乃由婆罗门所聚集。
Saṅkhatā brāhmaṇātassa,
366生性乃是气息流转之相。
Jātattā vessavīthiyaṃ.
71
71.
368未曾出生的那日,
Vijāta divasetassa,
369独自一人在空中行走;
Ekāākāsacārinī;
370被象群覆盖一切,
Hatthinīhi sabbasetaṃ,
371唯有一头大象卫士。
Ekaṃ kuñjaraposakaṃ.
72
72.
373菩提萨埵如云般地,
Bodhisattā nubhāvena,
374携来符合吉祥之事;
Ānetvā maṅgalasammataṃ;
375安置后即离去,
Thapetvāna pakkāmi,
376于象厅中安置妥当。
Hatthisālāya sādhukaṃ.
73
73.
378由广大众生所生起,
Uppannattāmahāsattaṃ ,
379依此加以区分;
Tassakatvānapaccayaṃ;
380名为如来净众。
Akaṃsunāgarānāmaṃ,
381「和合为其缘」。
Samaggāpaccayoiti.
74
74.
383彼辈于当日得生,
Taddinevavijāyiṃsu,
384为他家儿童;
Amaccānaṃkumārakā;
385有族姓家中六千,
Gehesusaṭhisahassā,
386为大姓众之子弟。
Mahāsattasajātakā.
75
75.
388以过长于贪欲等之染污,
Atidīghādayodose ,
389断绝烦恼的积累。
Vivajjetvānasiñcayo;
390年幼少年四十五岁,
Kumāraṃcatussaṭhikā,
391但因侍奉而受阻碍。
Upaṭṭhāpesidhātiyo.
76
76.
393所依的对象得以显现,
Alambatthaniyocetā,
394恐怖形象现于壮年之身;
Bhirūpāyobbaneṭhitā;
395他们乃热切期盼和欢悦的智者,
Āsuṃmadhurathaññāyo,
396净洁圣者区,
Saṃsuddhāseṭṭhakoliyo.
77
77.
398共有六万余,
Sususaṭṭhisahassānaṃ ,
399各各相应其住处;
Ekekādhātiyotathā;
400佛陀之教化弟子众,
Buddhaṅkurasajātānaṃ,
401悉皆奉事侍候。
Upaṭṭhāpesisuṃndarā.
78
78.
403共同同住六万众,
Saddhiṃ saṭṭhisahassehi,
404库摩雷希大尊者:
Kumārehimahāyaso;
405因巨大威仪庄严,
Mahatāparivārena,
406伟大的成道菩萨。
Saṃvaḍḍhibodhisattavo.
76
76.
408中华人民共和国一百千团体,
Rājāsatasahassaggha-
409皆宜安稳乐住;
Nikaṃ susupiḷandhanaṃ;
410你应当使其光辉熠熠显现,
Kārāpetvāvibhūsesi,
411生育出子之父亲。
Attajaṃdānanandanaṃ.
80
80.
413放开、摒除五蕴,
Omuñcitvānadhātīnaṃ ,
414其人四五岁;
Taṃcatuppañcavassiko;
415他是一位伟大的勇士,
Adāsisomahāsatto,
416其心专注于正觉。
Bodhiṃ apekkhamānaso.
81
81.
418再次以贪欲的五蕴作为依附者,
Punataṃtāhidhātīhi,
419此物亦应敬重;
Diyyamānaṃpisādaraṃ;
420不是被束缚的少年,
Nasogaṇhitthakumāro,
421他受予恩惠,不计较回报。
Dinnesuanapekhavā.
82
82.
423这条正道显现出来,
Ārociṃsupavattiṃtaṃ ,
424当国王掌权时;
Raññotādhātiyotadā;
425听闻后内心欢喜,
Sutvāmuditacittena,
426那正是亲属同族所生。
Taṃsothomitthaattajaṃ.
83
83.
428儿子当不应被赠与他人,
Puttenamamadinnaṃtaṃ,
429即使是赠与婆罗门、天人、贾兰达那(圣贤)的财物;
Brahmadeyyaṃpiḷandhanaṃ;
430愿成为你们的护持,
Tumhākaṃsantakaṃhotu,
431这正是如此说的。
Iccāpibravisiñcayo.
84
84.
433再三反复地做,
Punāparaṃpikāretvā,
434脚踝刺痛之苦;
Pādāsiputtanandano;
435为子嗣似无所指望者,
Puttassadātukāmassa,
436心念专注不散乱。
Suvicittapiḷandhanaṃ.
85
85.
438放下这等事,
Omuñcitvānaetaṃpi ,
439为根本、众生之恩主;
Dhātīnaṃdāsidāyako;
440以孩童离俗之心,
Dārakotuṭṭhacittena,
441博学多闻,受人欢喜的依止者。
Sabbaññutappiyāyano.
86
86.
443正如所说的引导就是如此,
Evaṃvutta nayeneva,
444即使九天之内的汹涌波涛;
Nava vāre piḷandhanaṃ;
445像幼童初露的本性,
Daharodāsi dhātīnaṃ,
446是无所依赖者的最后依止。
Nāthānātha parāyano.
87
87.
448在八十五年之际,
Aṭṭhavassi kakāletu,
449智慧者如是思惟:
Evaṃcintesi buddhimā;
450端坐头微微倾斜,
Nisinno sirisayano,
451端正如同殿堂之环绕。
Pāsādo parimaṇḍale.
88
88.
453恰如他人赠与的施舍,
Demibāhira dānaṃva,
454并不动摇我的心念;
Natāva mama mānasaṃ;
455环绕如同白布裹身一般,
Parito setievañhi,
456我要从内在加以施予。
Ajjhattikaṃdadāmahaṃ.
89
89.
458若有人请求此物,
Sacemaṃ kociyāceyya,
459请求其头颅与脑髓;
Sīsaṃsa moḷimuttadhaṃ;
460应当截断那头颅,施与彼者,
Chijja taṃ tassadajjeyyaṃ,
461不可使其心意迷乱。
Naheyyaṃ līnacetaso.
90
90.
463若有人求我之心脏,
Hadayaṃmama yāceyya,
464以剑破裂犀牛皮;
Bhinditvā asināuraṃ;
465拔除其骨脊束,
Nīharitvānataṃtassa,
466使其心满意足而加以毁坏。
Dajjeyyaṃ tuṭṭhamānasā.
91
91.
468用眼睛向我恳求,
Akkhīni mamayāceyya,
469张开眼睛直到极限;
Uppāṭetvāna tāvade;
470为彼受持者,令其心生欢喜。
Satthena tassadajjeyyaṃ,
471那些红色的东西。
Salohitāni tānime.
92
92.
473还有头顶上边微小的部分,
Hatthepādecakaṇṇeca ,
474应当施予这不善之物;
Yāceyyamamasādhukaṃ;
475割断后应当舍弃,
Chinditvā tānidajjeyyaṃ,
476那是内心的欲望。
Tassapūre manorathaṃ.
93
93.
478没有人会请求肉品,
Maṃsaṃmekociyāceyya,
479迅速地从全身,
Sīghaṃsabbasarīrato;
480一片片割断,
Khaṇḍākhaṇḍaṃ chinditvāna,
481剥离肌肉血肉。
Dajje maṃsaṃ salohitaṃ.
94
94.
483倘若说‘我已出生,’
Hohitvaṃmamadāsoti,
484应予以某种方式加以否定;
Vadeyyakocicetahiṃ;
485自己将过度克制,
Sayaṃāmātisāvetvā,
486我也施舍自己。
Attānaṃpi dadāmahaṃ.
95
95.
488如是思惟着他,
Tassevaṃ cintayantassa,
489大地为之震动;
Kampittha pathavīmahā;
490周遍因他而震颤,
Samantāgajjamānāyaṃ,
491宛如大象在森林中狂怒。
Mattova kuñjarovane.
96
96.
493须弥王俯首敬礼,
Merurājo namitvāna-
494正面如同山峰;
Bhimukhova jetuttaraṃ;
495城镇如同密集的砖石;
Nagaraṃ ṭhāsi serita-
496如同铁杵那样坚固存在。
Vettaṅkurova tāvade.
97
97.
498因水牛的嘶声而震动,
Mahīsaddasantāsena ,
499如云层遮蔽一般;
Meghopāvassi tāvade;
500如同厚重的大雨骤降,
Ghanavassaṃmahādhāraṃ,
501象群聚集于东方。
Gajjamāno disodisaṃ.
98
98.
503众多的蜂群四处飞出,
Nicchariṃsu bahūvijju-
504如藤蔓一般遍布四方;
Latāyoca samantato;
505蚂蚁群也纷纷爬起,
Indacāpā uṭṭhahiṃsu,
506当时形成了攀爬的景象。
Ukkāpāto tadā ahu.
99
99.
508蜂群在那地上发出嗡鸣之声。
Apphoṭesi tahiṃdeva-
509国王欢喜地稳妥安住,
Rājātuṭṭho sujampati;
510分辨善恶,善恶皆护持,
Sādhusādhūti sāvesi,
511伟大的梵天非常灵活善变。
Mahābrahmā katañcalī.
100
100.
513彼时梵天世界,
Brahmalokā tadāyāva,
514正如地球的圆形环绕。
Itopathavi maṇḍalā;
515无常者,是生不起的,
Accheraṃ abbhutaṃ āsi,
516独自一大喧闹,
Ekakolāhalaṃ mahā.
101
101.
518诸如是生出来的诸法,
Evaṃñhi nekabbhūtāni,
519生起时令大众,
Janetvāna mahājanaṃ;
520欢喜快乐如增益之乐。
Hāsayaṃ susukhaṃvaḍḍha-
521年满十六岁。
Mānosoḷasa vassiko.
102一百零二。
102.
523少年于诸众生之中,
Kumāro sabbasibbesu,
524是通达智慧、精晓奥妙者;
Kovidoca pāraṅgato;
525如花树般绽放照耀,
Phullasālova sobhanto,
526当时以色相而显现其盛年之美。
Vaṇṇena vayasā tadā.
103
103.
528于是,这位神女因渴望施与,
Athassa dātukāmova,
529浇洒了布满王座的水;
Rajjaṃmantiya deviyā;
530父亲在王座上沐浴,
Pitāsi siñcirājatte,
531儿子已满十六岁。
Puttaṃsoḷasa vassikaṃ.
104
104.
533在弥达国,弥达-
Maddaraṭṭhe tadāmadda-
534王室主宰;
Rājakulā bhivaṇṇiniṃ;
535我们引导安静的弥达,
Netvāmahe sittemaddiṃ-
536敬畏法行者。
Bhisiñci dhammacāriniṃ.
105
105.
538弥达的姨母和女儿们,
Maddīmātuladhītāsā ,
539姊妹,性情温和含笑;
Bhaginī mandahāsinī;
540是维桑塔拉国王之女,
Vessantarakumārassa,
541具备贵族显赫的特征。
Seṭṭhalakkhaṇadhārinī.
106
106.
543前世曾生为宰相之女,性柔顺,
Pubbauṭṭhāyinī maddī,
544今生常从属其后侍奉。
Niccaṃ pacchānipātinī;
545侮慢之女天,
Manāpacārinī devī,
546惩罚恶行者。
Kiṃkāra paṭisāvinī.
107
107.
548十六千之众,
Soḷasitthi sahassātaṃ,
549身体诸处皆光美;
Maddiṃsabbaṅga sobhaṇaṃ;
550舞蹈歌唱以乐曲,
Naccavādita gītehi,
551他们常常侍奉奉养。
Paricāriṃsu sabbadā.
108
108.
553韦善多罗大王,
Vessantaro mahārājā,
554自其王境之地,
Rajjebhi sittakālato;
555建立布施堂舍,
Paṭhāya dānasālāyo,
556建造覆盖与仆役。
Chaddānaṃ dāsikāriya.
109一百零九。
109.
558行大施惠,
Mahādānaṃ pavattesi,
559日日舍弃;
Vissajjanto dinedine;
560安乐欢喜地持守,
Sammodamāno chassata-
561积聚千百财富。
Sahassāni dhanāniso.
110一百一十。
110.
563如此享乐着施舍的,
Evaṃdāne ramantassa,
564摩诃湿多王的,
Mahesītassarājino;
565他得子获胜,
Puttaṃvijāyiapara-
566美貌清秀。
Bhāgemaddī sudassanaṃ.
111
111.
568已获得的后代,
Sampaṭicchiṃsu vijāta-
569当挥舞着金色装饰物时,
Kāletaṃ soṇṇasannitaṃ;
570以金织的网具装饰,
Soṇṇa jālenatenassa,
571即使用名网来形容。
Nāmaṃjālīti voharuṃ.
112
112.
573在踏步行进的时候,
Padasā gamane kāle,
574如同儿子的网子装饰着他;
Puttassa tassajālino;
575生得一女儿,
Vijāyi dhītaraṃekaṃ,
576众女中最胜,公认为第一。
Nārīnaṃ seṭṭhaṃsammataṃ.
113
113.
578以黑鹿皮为名,称其女儿,
Kaṇhājinena dhītaṃtaṃ,
579众人恭敬地接受了她;
Sampaṭicchiṃsu sādaraṃ;
580因此以其父之名,为女命名,
Tenassā dhituyānāmaṃ,
581喝喜者诳说。
Kaṇhājināti voharuṃ.
114一百一十四。
114.
583经由广大环绕,
Mahatā parivārena,
584那树林增长茂盛;
Vuddhiṃnvāyiṃsu teduve;
585黄昏时以舞蹈歌声,
Sayantā naccagītena,
586舞蹈歌声予以唤醒。
Naccagīta pabodhanā.
115
115.
588一位大富豪,
Mahāsattohi māsassa,
589在满月之时于供养坛上,
Chakkhattuṃ dānamaṇḍape;
590观看华丽装饰之物,
Olokesi alaṅkata-
591被象鼻缠绕所缚。
Hatthikkhandha vareṭhito.
116
116.
593当时于迦陵频伽国,
Tahiṃ kaliṅkaraṭṭhamhi,
594世道堕落,祸患甚多;
Dubbuṭṭhikā bhayānakā;
595毁坏法制,不知畏惧,
Sassāni nasampajjiṃsu,
596饥荒频仍发生。
Dubbhikkho samayoahu.
117一百一十七。
117.
598众人行盗贼恶业,
Corakammaṃ akariṃsu,
599不能独自生存;
Asakkontāva jīvituṃ;
600众生散落在众多聚落中,
Janā nigamagāmesu,
601如同蚕茧缠绕一般纠缠其身。
Vilumpanti dāmarikā.
118
118.
603整个迦邻伽国,
Kaliṅkaraṭṭhaṃ sakalaṃ,
604被饥饿与恐怖所困扰;
Dubbhikkhabhayapīḷitaṃ;
605如同盛满水的罐,在激荡的波浪之间,
Ghaṭe vilolapārīva,
606搅乱了无助的小鱼儿。
Saṅkhumbhittha anāthakaṃ.
119
119.
608四方国土众多城邑,
Negamā jānapadāsabbe,
609城镇人民皆集一处;
Nāgarāca samaggatā;
610王宫前厅响起怒吼声,
Rājaṅgaṇe ukkosiṃsu,
611因饥饿恐惧而被激发起心动。
Dubbhikkhabhaya coditā.
120一百二十。
120.
613那时王闻之,
Tadāsutvāna taṃrājā,
614迅速起心专注;
Sīghaṃubbigga mānasā;
615问曰:『何人之声?』,
Koyaṃsaddoti pucchittha,
616在大臣左右。
Mahāmacce sakantike.
121
121.
618他们向王宣告,
Ārocayiṃsu rājānaṃ,
619说那雨季起始,
Pavattiṃ taṃasesato;
620王也应答道:
Rājāpi paṭijānāsi,
621要使云雨生长。
Meghaṃ vassāpaye-iti.
122
122.
623于是开始行持,
Tatoso patthanaṃkāsi,
624遵守斋戒法,
Samādiya uposathaṃ;
625为了使天人得以享受雨润,
Devaṃ vassāpanatthāya,
626七天七夜慈悲持续不息。
Sattāhaṃsattakāruṇo.
123一百二十三。
123.
628实非如彼天帝所见,
Nahievaṃpisosakkhi ,
629令雨水滋润无雨之地;
Vassāpetuṃ narissaro;
630在乌云密布的王国中,
Meghaṃkaliṅka raṭṭhamhi,
631如同恶鬼般的灾难生起。
Dubbuṭṭhikāva jāyahi.
124
124.
633于是他集合众人,
Tatoso sannipātetvā,
634在城市中如此说道;
Nāgare etadabravī;
635我不能使其安住,
Vasāpetuṃ nasakkomi,
636天人作何所为呢?
Devaṃ kiṃ nukare-iti.
125
125.
638彼时如此而语,
Tadāevamavociṃsu ,
639魔王那罗迦林;
Narākaliṅkarājino;
640为了使天人安住,
Devaṃ vassāpanatthāya,
641财富富饶且贪恋享乐者。
Subhikkhakālakāmino.
126
126.
643西维罗陀大王,
Siviraṭṭhemahārāja,
644在耶他村统治;
Rajjedhammenayoṭhito;
645杰突他勒大部族,
Jetuttaremahāvessa-
646统领血脉及咒印者。
Ntaro siñcayaoraso.
127一百二十七。
127.
648因布施之乐而欢喜,
Dānesubhiratohesa,
649如同喜乐于吉祥森林之象;
Kiramaṅgalakuñjaro;
650这是因此得以生成,
Tassatthipaccayonāma,
651最殊胜、最明白者。
Pavarosabbapaṇḍaro.
128一百二十八。
128.
653在一处多树丛的地方,
Gataṭhānekuñjarassa ,
654在那里某一树下;
Tassekantenakhattiya;
655感染雨水湿气、泥泞湿滑,
Pāvassikiragajjanto,
656有大云聚作响雷般的声响。
Mahāmeghosavijjuko.
129
129.
658婆罗门王派遣,
Pesetvābrāhmāṇerāja,
659可作乞求的白色物品;
Yācāpetuṃsupaṇḍaraṃ;
660如同象行于树丛之中,
Hatthiṃvaṭṭatitaṃtena,
661应当迅速递交给婆罗门人。
Sīghaṃpesehibrāhmaṇe.
130
130.
663谓如所欲所求,诚然已然,
Sampaṭicchiyasādhūti,
664听闻此义心怀欢喜;
Sutvātaṃtuṭṭhamānaso;
665国王之国主者,
Rājaṅgaṇamhirājāso,
666众多婆罗门聚集之所。
Sannipātesibrāhmaṇe.
131
131.
668具诸德相色彩端庄,
Guṇavaṇṇehisampanne ,
669已鉴察婆罗门众生;
Vicinitvānabrahmaṇe;
670八十诸天王之中者,
Aṭṭhatesurājātesaṃ,
671众多聚集的尸体。
Nekaṃdāsiparibbayaṃ.
132一百三十二。
132.
673那头驮有荷担的大象,
Ānethakuñjaraṃbhonto,
674在辍桑塔那附近;
Vessantarassasantikaṃ;
675前往请求,说道,
Gantvāyāciya-evaṃte,
676请赐予王位。
Rājāvatvānapesayiṃ.
133
133.
678婆罗门们围绕国王,
Brāhmāṇā aṭṭharājānaṃ,
679合掌右绕行;
Tekatvāna padakkhiṇaṃ;
680他们到达揭树北侧的那条龙,
Gañchiṃsu jetuttaraṃ nāgaṃ,
681欲礼拜其全身美妙无瑕。
Nethuṃ sabbaṅgasundaraṃ.
134
134.
683逐渐前往,
Anupubbena gantvāna,
684婆罗门们获得温暖;
Tepāpuṇiṃsu brāhmaṇā;
685战胜者正享用美食,
Jetuttaraṃ bhuñjamānā,
686在施舍堂中不受饥饿。
Dānasālāsu acchayuṃ.
135
135.
688在那圆满的日子里,
Tatopuṇṇa madinamhi,
689既已作出自身分解之事,
Katvāsarīramattano;
690且已闻知那个聚合体,
Tepaṃsumakkhitaṃāguṃ,
691即南门之外的边界区域。
Pācīnadvāramaṇḍalaṃ.
136
136.
693应当以正确一心而行,
Saṃyācissāmanāganti ,
694当思惟非愤怒的无瞋之心。
Cintamānāvarājino;
695来者的来临,
Āgamentāāgamanaṃ,
696其中有白净美好的婆罗门。
Tatthaacchiṃ subrāhmāṇā.
137
137.
698他们践踏无布施,
Dānaggaṃ olekeyyanti,
699那时魔王多食多欲;
Tadāsura sabhojano;
700大力者堕入地狱,
Pātonūtvā mahāsatto,
701饰物装饰着。
Alaṅkārena laṅkari.
138
138.
703装饰者手部聚合蕴,
Alaṅkata hatthikkhandhaṃ,
704从入口之上攀登;
Aruyha agamātato;
705国王站立于前方之门,
Rājā puratthimaṃ dvāraṃ,
706在众多大众中。
Parisāya mahantiyā.
139
139.
708他们见到了广大僧众,
Mahantiṃ parisaṃdisvā,
709内心恐惧不安;
Bhitā ubbigga mānasā;
710因而无法得到机会,
Tatthokāsaṃ nalabhiṃsu,
711婆罗门们便在该处乞求。
Yācituṃ brāhmaṇā tahiṃ.
140
140.
713当时,他们从南门
Tamhā dakkhiṇadvāraṃ te,
714经过,向上行去;
Saṅkamitvāna unnate;
715在上方区域,名为王城者,
Padese seṭṭharājānaṃ,
716他们到达并驻足在那里。
Āgamesuṃ ṭhitā tato.
141
141.
718向后转观望之后,
Oloketvāna pācīna-
719在施舍厅堂内;
Dāramhi dānamaṇḍape;
720国王进入象群聚处,
Hatthikkhandhagato rājā,
721门朝东偏右。
Dvāramā gañcidakkhiṇaṃ.
142一百四十二。
142.
723见国王到来,
Rājānaṃ āgataṃ disvā,
724婆罗门们展开地毯;
Pasāretvāna brāhmaṇā;
725手中说『树芯之内』,
Hatthe ‘‘vessantarojetu’’
726三者被称为针状。
Tikkhattuṃ itibhāsiṃsu.
143
143.
728胜利之声却于口中,
Jayasaddaṃ panādante,
729国王及婆罗门;
Rājādisvāna brāhmaṇe;
730象为他们站立之处,
Hatthiṃ tesaṃ ṭhitaṭhānaṃ,
731以施舍获得内心的满足。
Pājesi dānamānasā.
144第一百四十四。
144.
733如同坐于象腹之间,
Hatthikkhandhe nisinnova,
734面带喜悦微笑;
Pasannena mukhenaso;
735昔日他说过如是,
Mhitapubbaṃ tatovoca,
736此语深印于心中,犹如山岳般稳固。
Girevaṃ hadayaṅgamaṃ.
145
145.
738以南方的圈子,
Dakkhiṇāvaṭṭasaṅkhena,
739握持手臂向南,
Bāhuṃpaggayha dakkhiṇa;
740他们站在我前方,
Purato mama tiṭṭhantā,
741婆罗门们对我说:“他们向我请求什么?”
Kiṃ maṃyācanti brāhmaṇā.
146
146.
743于是他们迅速说道,
Evaṃsīghama vociṃsu,
744婆罗门们立刻放下,
Pahaṭṭhā brāhmaṇā tahiṃ;
745恳请宝石王,
Ratanaṃrāja yācāma,
746皓白如象牙的。
Kuñjaraṃ sabbapaṇḍaraṃ.
147
147.
748听闻此语便忧愁思惟,
Idaṃsutvānasocinti,
749内护应当断绝者;
Ajjhattikaṃ pidātave;
750此时我意不欲,
Ahamicchāmitedāni,
751外护却向我乞求。
Mamaṃ yācanti bāhiraṃ.
148
148.
753现在我当满足,
Idāni pūrayissāmi,
754乞求者之心愿;
Yācantānaṃ manorathaṃ;
755如是应当思惟者光明美妙,
Evaṃcintiyasobhāsi ,
756立于手蕴者是也。
Hatthikkhandhaṭhito iti.
149第百四十九。
149.
758我感受到这种摇动,
Demitaṃ navikampāmi,
759婆罗门们寻求此者;
Yaṃmaṃyācanti brāhmaṇā;
760白色如乳酪相似者,
Kelāsa sadisaṃ setaṃ,
761大象为首所装饰者。
Alaṅkataṃ gajuttamaṃ.
150一百五十。
150.
763由象蕴而后分明辨识,
Hatthikkhandhā tato ruyha,
764王者戒施心力至刚强;
Rājā cāgādhimānaso;
765周观世界以学习,
Olokesitikkhattuṃtaṃ,
766已经完成围绕那伽。
Katvā nāgaṃ padakkhiṇaṃ.
151
151.
768拿起黄金饰物,
Gahetvā soṇṇabhiṅgāraṃ,
769充满了香气的水;
Sugandhodaka pūritaṃ;
770这样呼喊说,主人在此,
Ahvāyi etha bhontoti,
771如象子般的施主。
Kuñjaraṃesa dātave.
152
152.
773取着银戒指的,
Gahetvā rajatadāma-
774好似白色的手。
Sadisaṃ seta hattino;
775拿着剃刀的手,
Soṇḍaṃṭṭhapiya hatthesu,
776是婆罗门的象头。
Brāhmaṇānaṃ gajissaro.
153
153.
778戴着鞍辔的大龙,
Sālaṅkataṃ mahānāgaṃ,
779沐浴完毕后沾取右手水,
Pātetvā dakkhiṇodakaṃ;
780献上了最佳之牙,
Adāsi seṭṭhadantiṃtaṃ,
781用坚定不动摇的心。
Asallinena cetasā.
154
154.
783合计二十种标记,
Saddhiṃ vīsatilakkhena,
784压制住四种标记;
Catulakkhāni agghati;
785装饰是龙的特征,
Alaṅkārohi nāgassa,
786其心念众多宝物。
Nānāratanacittito.
155
155.
788又如钉子般坚固,
Athāpianagghā honti,
789恰如六种铁器,
Chaḷeva aṅkusādisu;
790宝石和象牙钩等亦然,
Maṇayo vāraṇocāpi,
791无害乃是具有七种无害之德。
Anaṅgho sattanagghikā.
156
156.
793如同在所称说的宝物中,
Yatāvutta ratanehi,
794也曾共同赋予象王;
Saddhiṃ adāsi kuñjaraṃ;
795同样地也给予那如意龙;
Nāgopiyopi teneva,
796因此普遍为众所爱护无比。
Tato sabbaññutaṃ piyaṃ.
156一百五十六。
156.
798又五百事,
Athāpi pañcasatāni,
799是象夫所承担的护理事务;
Paricārāni hatthino;
800都是象夫家族的,
Kulāni hatthigopehi,
801他们齐心合力以恭敬奉献。
Saddhiṃ adāsi sādaraṃ.
158一百五十八。
158.
803由维桑塔那所馈赠,
Vessantarena dinnamhi,
804洁白如幸福树荫的象;
Seta maṅgala kuñjare;
805引发无意的烦恼,
Acetanāpinādentī,
806随之令心沉重动荡。
Medanī sampa kampatha.
159
159.
808那里极为恐怖,
Tahiṃ bhīsanakaṃ āsi,
809各种使人起鸡皮疙瘩的毛发竖立的感觉;
Nānaṃ lomahaṃsanaṃ;
810高大广大响亮的声音,
Mahanto vipulo ghoso,
811使整个城镇都震动。
Khumbhittha sakalaṃ puraṃ.
160
160.
813大地震动的声音中,
Mahīsaddasantāsena,
814云彩在那时飘动;
Megho pāvassi tāvade;
815大雨密集地倾泻而下,
Ghanavassaṃ mahādhāraṃ,
816如大象横亘遍布四方。
Gajjamāno diso disaṃ.
161
161.
818许多丛生的蔓草纷纷流淌,
Nicchariṃsu bahūvijju-
819藤蔓从四面八方相互缠绕;
Latā yoca samantato;
820如同月亮之光升起,
Indacāpā uṭṭhahīṃsu,
821当时发生了哗变。
Ukkāpāto tadā ahu.
162一百六十二。
162.
823得到大象时感到满足,
Hatthiṃ laddhānate tuṭṭhā,
824婆罗门仿佛用右手施舍,
Brāhmaṇā kiradakkhiṇā-
825大门口在城镇中央,
Dvārā nagara majjhena,
826象群趋行于其中。
Gajakkhandha gatānayuṃ.
163
163.
828在广大群众中,
Mahājanaparivāre,
829象车御者那位婆罗门,
Gajāruḷheṭṭha brāhmaṇe;
830诸众皆聆听,
Passiṃ sunāgarā sabbe,
831于时如此说:
Tadāte etadabravuṃ.
164
164.
833我们的象王,尊贵的陛下,
Amhākaṃ kuñjaraṃ hambho,
834圣者们已至此地;
Āruḷhā vo idhāgatā;
835请赐此物于你们,
Dinnoyaṃ kena tumhākaṃ,
836何时获得?从何而来?
Kadā laddho kuto-iti.
165
165.
838不是由辈分次序所赐的,
Vessantarena dinno no,
839你们将如何说呢?
Kathaṃtumhe vadissatha;
840我们不宜作详细的叙述,
Nakatheyyāma vitthāraṃ,
841让我们一同前往城中。
Gacchema nagaraṃ mayaṃ.
166
166.
843如此他们离开了,
Evaṃvatvā nikkhamiṃsu,
844从门口往北行去;
Dvārena uttarenate;
845心念动摇不定者,如同愚人,
Cittaṃvilola mānāva,
846犹如污秽粪土般之众生。
Nāgarānaṃ kaliṅkajā.
167
167.
848当时所有的众生,
Tadāhi nāgarā sabbe,
849皆因菩提萨埵而被激发;
Bodhisattassa kujjhitā;
850聚集于王宫门口,
Rājadvāre sannipacca,
851他们所归依的。
Upakkosamakaṃsu te.
168一百六十八。
168.
853正如以不正法而行,
Adhammenevabhonttono,
854国家所崇敬的龙,
Nāgaṃ raṭṭhassa pūjitaṃ;
855没有怨恨,突然升起,
Adāvessantaroduṭṭha-
856不玷污婆罗门的尊贵。
Brāhmaṇānamalaṅkataṃ.
169
169.
858众皆心怀忧虑,
Saṅkhumbhitacittā sabbe,
859于是城中居民,
Tatonagaravāsino;
860前往灌输王者,
Gantvā siñcayarājassa,
861亲近之中如此言说。
Santikaṃ evamabravuṃ.
170
170.
863在毗诃摩天王那里,
Vidhamaṃdevateraṭṭhaṃ,
864普陀毗善塔罗塔婆;
Puttovessantarotava;
865曾向他呈献了象牙制的贡品,
Kataṃsokuñjaraṃdāsi,
866敬奉于悉毗罗天王处。
Siviraṭṭhassapūjitaṃ.
171
171.
868如何向猕猴献上?
Kathaṃso vāraṇaṃdāsi,
869这是一种类似毡毯的东西;
Setaṃ kelāsasannibhaṃ;
870覆盖着蛤蟆皮的,
Paṇḍukampalasañchannaṃ,
871征服大地的精锐。
Jaya bhūmi vijanānaṃ.
172
172.
873若他想要施与,
Sace so dātumiccheyya,
874食物、饮品及供养;
Annaṃpāṇañcabhojanaṃ;
875席具为织物做成,
Vatthaṃ senāsanaṃ soṇṇaṃ,
876可依意自由使用。
Yuttaṃdātuṃ yathicchitaṃ.
173
173.
878若你了解,便当说,
Sacetvaṃ nakarissasi,
879这是净人所说的话;
Sivīnaṃ vacanaṃidaṃ;
880当与弟子共相思维。
Maññetaṃ sahaputtena,
881在锡威哈城堡,
Sivīhatthe karissare.
174
174.
883正当此时,
Tajjamānāhi evañhi,
884听闻在锡威所言;
Sutvā sivīhi bhāsitaṃ;
885你以为所浇灌的是儿子,
Maññittha siñcayo puttaṃ,
886却起意欲杀之。
Māretuṃ icchareiti.
175
175.
888正如世尊如是宣说,
Evaṃbyākāsi teneva,
889心意迅速散乱,
Sīghaṃvibbhanta mānaso;
890受儿子深切慈爱所激励,
Puttapema codito so,
891忧伤痛苦俱全。
Sokasalla samappito.
176
176.
893欲界是众生所居之处,
Kāmaṃ janapado sabbaṃ,
894国土也因此而覆灭;
Raṭṭhañcāpi vinassatu;
895我不赞同邪恶之语,
Nāhaṃ sivīnaṃvacanā,
896不于此处令我子出家。
Pabbājeyyaṃ mamatrajaṃ.
177
177.
898我于彼难以忍受之中,将如何自处,
Kathaṃ haṃ tamhi dubbheyyaṃ,
899圣洁清净之心;
Santoso suddhacetaso;
900说子无过,
Puttaṃkathañca niddosaṃ,
901被师杀害于我。
Satthena ghātaye mama.
178
178.
903听闻此丧服,
Sivayo tassa sutvāna,
904言曰子之凶杀者;
Bhāsitaṃ puttagiddhino;
905他们说:当已了然无余,消散虐害者,
Avocuṃ visaṭṭhā vīta-
906唯有此法,乃真实不虚如是般。
Bhahāevaṃ yathātathaṃ.
179
179.
908傲慢者,无论鞭策训诲,
Mānaṃ daṇḍena satthena,
909亦不能被束缚;
Nāpi so bandhanāraho;
910应令其出家,入林野王国,
Pabbājehi vanaṃ raṭṭhā,
911愿其曲折,于山中安住。
Vaṅke vasatu pabbate.
180一百八十。
180.
913彼时,国王思惟,
Tadācintayi sorājā,
914应当使其继承;
Nayuttaṃ panūdetave;
915眼前正有吉祥之欲,
Chandaṃ hi sivinaṃ dāni,
916于是说出了善言。
Tato voca subhāsitaṃ.
181
181.
918『若我愿如此行,』
Yathāchandaṃ kareyyāmi,
919『当应游行于国土;』
Raṭṭha pabbājayetha taṃ;
920『独自乞食亦可行,』
Ekokāsañca yācāma,
921『当夜间于此处住止。』
Rattiṃ so vasataṃ imaṃ.
182
182.
923应当随顺其所欲,
Amantetu yathākāmaṃ,
924如同黑蟹身披网状,
Kaṇhājināya jālinā;
925亦当如醉者共处,
Tathāca maddiyā saddhiṃ,
926与欲乐相安无间。
Kāmeca paribhuñjatu.
183
183.
928随后趁夜色沉寂之时,
Tato ratyā vivasāne,
929太阳升起时应当思惟;
Sūriyuggamanesati;
930诸僧众应当和合庄严,
Samaggā sivayo hutvā,
931使国人民皆得出家修道。
Raṭṭhā pabbajayantu taṃ.
184
184.
933彼时诸人群起返回,
Paccāgañchuṃ tadā sabbe,
934僧众皆欢喜满足。
Sivayo tuṭṭhamānasā;
935得已如愿后,于彼甚佳,
Sampaṭicchitvāna sādhūti,
936言语如同明净宝珠,
Vacanaṃ sivirājino.
185
185.
938然后涂抹一种涂料,
Tatoso siñcayoekaṃ,
939涂于造作者近子者身,
Kattāraṃ puttasantikaṃ;
940为宣示教法而行此事,
Sāsanaṃ pesanatthāya,
941树利塔如此说。
Turitaṃ evamabravī.
186
186.
943你应当起身,果断行动,
Uṭṭhehi katte taramāno,
944去到雨季之后,陀罗曼纳处陈说。
Gantvā vassantaraṃ vada;
945那些天人三人已恼怒,
Sivayo deva tekuddhā,
946从五个村落聚集而来。
Negamāca samāgatā.
187
187.
948在暮色将尽之时,
Asmā ratyā vivasāne,
949当太阳西没时,
Sūriyuggamane sati;
950众人和睦一致,
Samaggā sivayo hutvā,
951开始出家离国。
Raṭṭhā pabbājayantitaṃ.
188
188.
953好似骏马般地奔驰,
Sakattā taramānova,
954由西维拉帝派遣;
Sivirājena pesito;
955来到了宏伟的宫殿,
Upāgami puraṃrammaṃ,
956即韦善达那的住所。
Vessantara nivesanaṃ.
189
189.
958在那里,宫中的侍者,
Tatthaddasa kuraṃso,
959在前方的王城中,正欣喜地;
Ramamānaṃ sake pure;
960被贵族们围绕着,
Parikiṇṇaṃ amaccehi,
961就如同天帝所住之地一般。
Tidasānaṃva vāsavaṃ.
190
190.
963顶礼而泣,
Vanditvā rodamānoso,
964他说到瓦桑塔拉国王:
Kattā vessantaraṃ bravī;
965我将令你感受痛苦,
Dukkhaṃ te vedayissāmi,
966切勿欺侮这辆战车的主人。
Māmekujjha rathesabha.
191(一九一)
191.
968于苦难终结之时,
Asmāratyā vivasāne,
969正念于日出之际存住;
Sūriyuggamane sati;
970凶恶的三天神怒目而视,
Sivayo deva tekuddhā,
971国土被出家者离弃。
Raṭṭhā pabbājayantitaṃ.
192一百九十二。
192.
973听闻此语,
Sutvāna bhāsitaṃ etaṃ,
974欢喜放逸而快乐;
Hasamāno pamodayaṃ;
975于是问讯起,
Evaṃpucchittha kattāraṃ,
976尊贵的佛陀智慧深广。
Vessantaro sudhītimā.
193
193.
978我内心为何生恨,
Kismiṃ me sivayo kuddhā,
979因我所见难可忍;
Yaṃ napassāmi dukkaṭaṃ;
980我已为此乞求救,
Taṃme katte viyācikkha,
981何故人们令我出家?
Kasmā pabbājayanti maṃ.
194
194.
983当时主角这样说道,
Tahiṃ kattā idaṃvoca,
984‘被象牙刺伤的大象;
Hatthidānena kujjhare;
985獠牙折断的狮子,
Khīyanti sivayo rāja,
986因此而出家修行。’
Tasmā pabbājayanti taṃ.
195
195.
988伟大的勇士听了这话,
Taṃsutvāna mahāsatto,
989在施舍上心意坚定;
Dānesu thīramānaso;
990常行善语不退转,
Vacanaṃ mhitapubbaṃ so,
991言说正其施主。
Kattāraṃ etadabravī.
196
196.
993我自心为明眼,
Hadayaṃ cakkhumahaṃ dajjaṃ,
994右臂亦为我护卫;
Bāhuṃpi dakkhiṇaṃ mama;
995黄金、宝石、黄金之类,
Hirañña maṇisoṇṇādiṃ,
996并非外在之财物。
Nakiṃ bāhirakaṃ dhanaṃ.
197
197.
998所有生灵皆贪恋欲乐,
Kāmaṃmaṃsi vayosabbe,
999入出家门欲斩断欲望;
Pabbājentu hanantuvā;
1000然而不舍施与布施之行,
Nevadānā viramissaṃ,
1001应断除欲乐,分为七种。
Kāmaṃchindantu sattadhā.
198
198
1003于彼处,有诸天神降临,
Tatoso devatāviṭṭho,
1004当教导出家人行持正道;
Kattāmaggama desayi;
1005此道为一切出家众中,
Pabbājitānaṃ sabbesaṃ,
1006旧时古老传承。
Gatapubbaṃ purāṇakaṃ.
199
199.
1008跨越河流、湖泊,
Kontīmārāya tīrena,
1009到达山麓、险峰之处;
Gīrimā rañcaraṃ pati;
1010那个前来出家的比丘,
Yenapabbājitāyanti,
1011当由他欢喜地前往。
Tenagacchatu subbato.
200
200.
1013听闻此语,菩萨。
Taṃsutvāna bodhisatto,
1014善哉,善说,恰当切合。
Sādhūti sampaṭicchiya;
1015众多居民聚集一处,
Ekokāsaṃ nāgarānaṃ,
1016欲乞求时如是言说。
Yācetuṃ evamabravī.
201
201.
1018行施者应当在千百人中,
Dānaṃsattasatakaṃhaṃ ,
1019从礼节端正之人处施与。
Kattedajjaṃ suvetato;
1020我将于他处出行,
Parasve nikkhamissāmi,
1021如同昼夜那样忍耐。
Rattiṃdivaṃ khamantume.
202二百零二。
202.
1023善哉,我愿声明,
Sādhudevapavakkhāmi,
1024如同求得宽恕一般;
Khamāpetuṃnisādivaṃ;
1025渡过众城镇,越境而行,
Nāgarānaṃtivatvāna,
1026彼时即刻地前后相继而来。
Tadākattāpipakkami.
203第二百零三。
203.
1028伟大众生以广大能力,
Mahāsattomahāyena-
1029对一切业行悉皆清净;
Kuttaṃsakalakammikaṃ;
1030如同出汗者之汗水,
Pakkosāviyasvedānaṃ,
1031正如此在此教法中所辩明。
Evaṃbyākāsidātave.
204
204.
1033大象、虎,以及雌性雄性驴,
Hatthīasserateitthī,
1034奴仆、妇女,还有母牛;
Dāsīdāsecadhenuyo;
1035放逐、驱除他们,
Paṭiyādehitvaṃsatta-
1036称这些为敌人。
Satecāgāyamārisa.
205
205.
1038今当述说无食物之利益,
Athonānappakārāni,
1039饮食诸法之无常;
Annapānānisabbaso;
1040亦当远离酒饮,
Suraṃpi paṭiyādehi,
1041具足一切正施。
Sabbaṃdātabbayuttakaṃ.
206
206.
1043如是说明之后,
Evaṃsobyākaritvāna ,
1044被怒火激起;
Pemacittenacodito;
1045独自一人进入果园,
Ekovamaddiyārammaṃ,
1046攀登到殿堂上。
Pāsādamabhirūhatha.
207二百零七。
207.
1048浸染夜晚的檀香气,
Rattacandana gandhehi,
1049如同香气之水滋润。
Gandhodakehivāsitaṃ;
1050软滑如婴儿之皮肤,
Sopāvekkhisirīgabbhaṃ,
1051柔润似处女之气息。
Maddīdevīnivāsanaṃ.
208
208.
1053柔润之人步行安详,
Maddīdisvānaāyantaṃ ,
1054面带柔和亲切的微笑;
Mhitānanenasāmikaṃ;
1055起身迅捷如从座位上跃起。
Uṭṭhāsiāsanāsīghaṃ,
1056带有细毛的阿姞罗鬼女。
Reṇumattāvakinnarī.
209第二百零九。
209.
1058起身后,神色安详,
Uṭṭhāhitvānasāmaddī,
1059以国王之左手,
Vāmahatthesu rājino;
1060以右手触鼻,
Dakkhiṇe nasahatthena,
1061握持约束,以含笑表现愚痴。
Gaṇhitthamandahāsinī.
210
210.
1063然后,在被树荫覆盖的地方,
Tatosirisayanamhi ,
1064如同未结实的桑树枝的主人;
Nasinnaṃsakasāmikaṃ;
1065如同在滋长的蔓藤中依附,
Bījayantīvasāṭṭhāsi,
1066住着柔软而敏感的生命。
Maddīsaññatavāsinī.
211
211.
1068牵起缰绳,
Maddiṃaṅkeṭṭhapetvātha,
1069由族长首领的女神引领;
Gaṇhaṃhattesudeviyā;
1070相对面逐一面对,
Mukhaṃmukhenakatvāna,
1071国王庄严地发表言语。
Rājāmandamabhāsatha.
212第二百一十二。
212.
1073若此所受之物,
Yaṃtesacemayādinnaṃ,
1074若有片刻生起的烦恼,
Yañcatepettikaṃdhanaṃ;
1075当当下将一切截断熄灭,
Sabbaṃtaṃnidaheyyāsi,
1076善哉,年少中的爱恋者啊。
Bhaddekomārapemike.
213二百一十三,
213.
1078先前所说之前世,
Tahiṃnavuttapubbaṃme ,
1079此地与同伴们共处。
Sāmikenamamīdisaṃ;
1080有时某一时刻,
Kadācietthakaṃkālaṃ,
1081就如甜美之物般思虑。
Maddīevañhicintayi.
214二百一十四。
214.
1083于是以澄明心念,
Tato ubbiggacittena,
1084如甜美之物般言说;
Maddīeva mabhāsatha;
1085我将投靠何处诸天,
Kuhiṃ deva nidahāmi,
1086此经文被问者传述。
Taṃme akkhāhi pucchito.
215二百一十五。
215.
1088在持戒清净者中有难于管理的,
Sīlavantesu dujjāsi,
1089如同赐予布施时过于吝惜般;
Dānaṃ maddī yathārahaṃ;
1090但若无布施,就无更高境界,
Nahidānā paraṃatthi,
1091是众生中稳定持守的立足基础。
Patiṭṭhā sabbapāṇinaṃ.
216第二百一十六条。
216.
1093所谓的财库,正是如此,
Nidhānaṃ nāma etaṃva,
1094如同财富之增长一样;
Dhanānaṃ nandivaḍḍhane;
1095众生的宝藏即是布施,
Dānaṃhi nidhi sattānaṃ,
1096国王也是如此阐明。
Evaṃbyākāsi khattiyo.
217第二百一十七条。
217.
1098若以柔和为善,
Maddīvatvāna sādhūti,
1099若以谦恭为上;
Onamitvā siruttamaṃ;
1100从此得盛誉,王者
Sampaṭicchi tato rājā,
1101复如是言。
Punāpi evamabravī.
218二百一十八。
218.
1103你以柔和欺诈,
Jālimhimaddidayesi,
1104善巧地秘密准绳引导,
Sādhukaṇhājināyaca;
1105如同敬重之风吹袭,
Gāravaṃnivātaṃkāsi,
1106消除彼此的嫉恨与敌意。
Sassuyāsassuramhica.
219二百一十九。
219.
1108以慈爱心所感应,
Yohitaṃ pema cittena,
1109计我执心而远离你;
Mayāvippavasena te;
1110凭借自身的愿望去生存,
Icche cebhavituṃ attā,
1111确实以此作为支持。
Sakkaccaṃ taṃupaṭṭhahe.
220
220.
1113如果情况非如此存在,
Sace evaṃ nabhaveyya,
1114犹如侍者一样尊敬主人;
Bhattāraṃ mādisaṃ viyaṃ;
1115那么你当抛弃他而亲近别人,
Parire sehi aññaṃ tvaṃ,
1116该说法是由我所造。
Māki ssittho mayāvinā.
221第二百二十一。
221.
1118当时,那愚顽软弱之人,
Tadāhi dummukhī maddī,
1119对我这国王正直地说;
Rājāna meva mabravī;
1120真是听闻极为恶劣,
Dussutaṃ vata suṇomi,
1121你竟如此胡言乱语。
Īdisaṃ kinnubhāsasi.
222二百二十二。
222.
1123我请求允许说完,
Viyācikkhāmi mebha dde,
1124如今已作诸事,
Sakalaṃ dāni kāriṇaṃ;
1125象牙赠礼令人生厌,
Hatthidānenakujjhanti,
1126合宜的无怨者属于我。
Samaggā sivayo mama.
223二百二十三。
223.
1128他们离出家门出离我,
Pabbājenti mamaṃ tena,
1129从淳朴清净的境地而出;
Sivayo siviraṭṭhato;
1130我将布施大财,
Mahādānaṃ dadissāmi,
1131于美妙的少年众中。
Suve komārasaṅgame.
224
224.
1133我将往彼方出离,
Parasve nikkhamissāmi,
1134国土只有这一处光明美好;
Raṭṭhā ekova sobhaṇe;
1135被诸种危险环绕纠缠;
Nānābhayehi saṃkiṇṇaṃ
1136我偏行曲折路,前往高山。
Vaṅkaṃ gacchāmi pabbata.
225二百二十五。
225.
1138在带荆棘的沼泽地,
Pāṇīkatapiye jāliṃ,
1139还有黑蟒毒蛇出没;
Kaṇhājinañca attajaṃ;
1140然后他应该离开那里,前往他处,
Tañcaohāya gaccheyyaṃ,
1141在某一独林中安住。
Vaseyyaṃ ekakovane.
226第二百二十六。
226.
1143听闻国王的话语生起怀疑,
Rañño sutvāna saṅkampi,
1144言辞如同增加忧伤般加重;
Vacanaṃsokavaḍḍhanaṃ;
1145如同落入荆棘叶丛一般,
Māluteritapattaṃva,
1146当时,内心软弱不坚。
Maddīyā hadayaṃ tadā.
227二百二十七。
227.
1148对我如此说,
Māmamevamavacuttha ,
1149我的内心颤动不已;
Kampesi hadayaṃ mama;
1150如同被油浸润一般,
Tattatelenasittaṃva,
1151身体感到疲乏沉重。
Sariraṃ rāja dayhate.
228
228.
1153大王,此法非善法,
Nesadhammo mahārāja,
1154你若独自前行;
Yaṃ tvaṃ gaccheyya ekako;
1155我亦随你而行,
Ahaṃpi tena gacchāmi,
1156你所前行者,尊贵的士族。
Yenagacchasi khattiya.
229
229.
1158死亡与她同在,
Maraṇaṃvā tayā saddhiṃ,
1159生命却无她相伴;
Jīvitaṃvā tayā vinā;
1160这才是死亡更胜,
Tadeva maraṇaṃ seyyo,
1161若生则无她相伴。
Yañcejīve tayāpinā.
230
230.
1163燃起火焰之后,
Aggiṃ ujjālayitvāna,
1164一网聚集;
Ekajāla samāhitaṃ;
1165在那里死亡较为优胜,
Tatthe vamaraṇaṃ seyyo,
1166若其生命无此者。
Yañce jīve tayā vinā.
231
231.
1168行走如同穿越猛兽之境,
Carantā raññanāgaṃva,
1169追逐坏死,像雌象般寻找。
Duggesvanvetti hatthinī;
1170我随从于此,
Evaṃtaṃ anugacchāmi,
1171紧随孩子之后。
Putteādāyapacchato.
232二百三十二。
232.
1173当时国王怀疑,
Vimaṃsetuṃ tadā rājā,
1174因女性的挑拨动摇心念;
Mānasaṃ maddideviyā;
1175显露各种恐惧,
Nānābhayaṃ pakāsento,
1176如是说,令人生怖畏。
Evaṃbravi bhayāpayaṃ.
233
233.
1178我恳求你接受这,
Viyācikkhāmi tesaccaṃ,
1179在森林中柔和心意;
Vanamhi mudumānase;
1180种种怖畏、严厉、可怖,
Nānābhayaṃ kharaṃ ghoraṃ,
1181以及心中震颤。
Hesmaṃ hadayakampanaṃ.
234二百三十四。
234.
1183名为凯萨利的婆罗门,
Kesarīnāma yebhadde,
1184是像犀牛般坚固的鹿王;
Migarājā kharassarā;
1185他们以强烈的声音发声,
Hiṃ santiṃ te sasaddena,
1186像坚硬的鹿角般锋利。
Migetikkhagga dāṭhino.
235二百三十五。
235.
1188如灯芯般烛火之黑暗遮蔽,
Dīpībyagghākaṇhācchāca,
1189锐利锋利的爪子持有者;
Tikkhagga nakha dhārino;
1190如利刃般伤害森林,
Khaggā vanamahiṃsāca,
1191握持锐利锋角者。
Tikkhaggasiṅgadhārino.
236
236.
1193持有锋利的爪子和角者,
Tikkhagga nakha siṅgehi,
1194这些恶行应当断除;
Ete posaṃpi chindiya;
1195断碎为细小块,
Khaṇḍākhaṇḍaṃ karitvāna,
1196如同将根茎磨成细粉。
Mūlālaṃviya bhakkhare.
237
237.
1198乞讨鬼与鬼神,
Yācayakkhiniyoyakkhā,
1199众多食人类之者;
Bahūmanussakhādakā;
1200他们寻找男人与女人,
Naraṃnāriṃ gavesanti,
1201口出恶语、手持利刃者。
Dummukhā khaggapāṇino.
238二百三十八。
238.
1203又如无舌巨蛇,
Atho ajagarāsappā,
1204凶猛凶恶、患病不安;
Ghoravīsāca vijjare;
1205二十种恶鬼成群环绕,
Viṃsācā rakkhasāvāḷā,
1206熏染红色饮食。
Sajjulohitabhojanā.
139
139.
1208此外还有许多,
Aññepi bahavosanti,
1209致使恐惧和忧悲的事物;
Bhayābhesmakārakā;
1210你为何对这些感到畏惧,
Kiṃnabhāyasi etesaṃ,
1211心中生起畏怖之念?
Bhayānaṃ bhayamānase.
240二百四十。
240.
1213『莫要跟随我,』
Mā mamaṃ tvaṃ nugacchāhi,
1214『正当行进时心怀畏惧;』
Gacchantaṃ bhayasaṃyutaṃ;
1215『就在此处森林中止步,』
Vanaṃ idheva acchāhi,
1216『如所说般在怖畏中同行。』
Vuttehisahabhīruke.
141一百四十一。
141.
1218在十二个月之中,
Tvekadāsirigabbhamhi,
1219春季时乃壮美之季;
Vasantī sahame subhe;
1220闻其清明并熟悉者,
Sutvāgavesitāṇaṅke,
1221何妨称赞其优美清净。
Kiṃme mañjāragajjitaṃ.
242二百四十二。
242.
1223曾于某时显现觉知,
Tvekadākiṃvibodhesi ,
1224「呸咪呸咪」之声喊叫;
Bhemibhemīti bhāsiya;
1225夜间我正卧眠之时,
Rattiyaṃ hi sayantaṃ maṃ,
1226听闻那蛙鸣嗒嗒声。
Sutvā nuluṅkavassitaṃ.
243
243.
1228汝偶闻那雷鸣之声,
Tvekadā meghasaddaṃhi,
1229白昼亦来至我身旁;
Sutvādivā mamantikaṃ;
1230疾跑脱离,
Dhāvitvāmaṃ parissajja,
1231何处为蜕毛的白鹤?
Kiṃ mucchilomahaṃsīnī.
144
144.
1233如此恐惧、易动摇,
Evaṃbhaya cañcalāya,
1234细弱纤柔的女神;
Sukhumālāya deviyā;
1235我不能居于森林中。
Nālaṃhi vasituṃraññe,
1236在热铁中持戒者。
Bhesme avanavāsike.
245二百四十五。
245.
1238听闻王命之后,
Maddīsutvāna rājassa,
1239以坚决的心意宣说,
Bhāsittaṃ thīramānasā;
1240凭借纯熟的慧心,
Visāradena cittena,
1241对主人如此说道。
Sāmikaṃ evamabravī.
246
246.
1243心中充满了这三种爱欲,
Tayime pema cittañca,
1244在森林中心生恐惧;
Araññe bhayamānasaṃ;
1245这三者为伟大国王,
Tayitesumahārāja ,
1246是强盛的爱欲之心。
Sutikkhaṃ pema cetasaṃ.
247
247.
1248浪涛涌动,声如急流,
Sandate sīghasotaṃme,
1249恰似三海汇聚之处;
Tayisāgara sannibhe;
1250常怀生死苦恼之心,
Niccaṃpemodakaṃrāja,
1251如江水入大海一般。
Gaṅgodakaṃva sāgare.
248
248.
1253以生死苦恼之心,
Maraṇaṃpemacittena,
1254生命为心之所惧;
Jīvitaṃ bhaya cetasā;
1255那正是死亡所胜过,
Tadeva maraṇaṃseyyo,
1256以及心所渴望的长久生命。
Yañcetaṃ jīvitaṃciraṃ.
249
249.
1258护卫王命令军队,
Pākāraṃ mamūraṃrāja,
1259整齐排列站于前方;
Katvāna puratovanaṃ;
1260止息各种怖畏,
Nānābhayaṃ nivārentī,
1261行在护持非伤害。
Gacchaṃ haṃverahiṃsinī.
250二百五十。
250.
1263此中怀慈念心,
Tayihaṃ pemacittāsiṃ,
1264携持至弯曲山上;
Gahettvā vaṅkapabbate;
1265寻求果实与果类,
Phalāphalaṃgavesantī,
1266我将忍耐这三件事。
Vaseyyāmi tayāsaha.
251二百五十一。
251.
1268这种香气果然是那样美妙,
Evaṃñhi sūrabhāvaṃ sā,
1269观察了自身之后;
Dassayitvāna attano;
1270如同喜住于喜马拉雅山的女神,
Himavanta vāsinīva-
1271使诸王安然无恙。
Rājānaṃ vītitosayi.
252
252.
1273如同熟悉智慧者之尾端,
Yadādakkhasinaccante,
1274在少年手持花环时,
Kumāre māladhārine;
1275戏弄于沙滩之上,
Kīḷante assameramme,
1276你是那无耻之人的箭矢。
Narajjassa sarissasi.
253
253.
1278当歌唱家歌唱时,
Yadādakkhasigāyante ,
1279面对不同的听众;
Aññoññamukhadassine;
1280如同少年在竹库中,
Kumārevanagumbamhi,
1281是男子弹拨弦乐器时。
Narajjassa sarissasi.
254二百五十四。
254.
1283当如歌唱家见犀牛时,
Yadādakkhasimātaṅgaṃ,
1284傍晚时分,于梵林之中;
Sāyaṃpātaṃbrahāvane;
1285孤独无助地独自行走,
Asahāyaṃvicarantaṃ,
1286犹如无家可归之人。
Narajjassa sarissasi.
255
255.
1288以牛鸣之声于僧团,
Nādaṃkareṇusaṅghassa ,
1289出自发声源头。
Nadamānassapūrato;
1290未闻龙的流出音声,
Nāgassavajatosutvā,
1291未见如耻辱者在水中戏水。
Narajjassasarissasi.
256二百五十六。
256.
1293见鹿睡卧,
Migaṃdisvānasāyanhaṃ,
1294第五行衫已至;
Pañcamālinamāgataṃ;
1295何以在人之侧?
Kiṃ pūrisecanaccante,
1296你将如恶臭之水般破坏自身。
Narajjhassasarissasi.
257
257.
1298当你如干枯的河流发出喧哗声,
Yadāsussasinigghosaṃ ,
1299如河水相接汇流时;
Sandamānāyasindhuyā;
1300或者如人们的歌声,
Gītaṃkiṃpurisānañca,
1301你将如恶臭之水般破坏自身。
Narajjassasarissasi.
258二百五十八。
258.
1303如同狮子的吼声,
Saratassacasīhassa,
1304如同虎子的咆哮一般;
Byagghassacchassadivino;
1305听到这声音,锋利的刃锋,
Saddaṃ sutvānakhaggassa,
1306恶人胆寒惶恐。
Narajjassasarissasi.
259二百五十九。
259.
1308当你看到如覆满萝藦蔓生之物,
Yadāmorīhiparikiṇṇaṃ ,
1309其叶纷繁错落,形状各异;
Vicitrapucchapakkhinaṃ;
1310其类似蜣螂之事物出没其中,
Moraṃdakkhasinaccantaṃ,
1311这为世人所鄙贱之地,实为荆棘之所难行。
Narajjassa sarissasi.
260
260.
1313当你于冬季时分观望,
Yadādakkhasi hemante,
1314花开之地,草木茂盛;
Pupphitedharaṇīruhe;
1315芳香四溢,气息流布,
Surabbhisampavāyante,
1316你乃是那最美丽的人。
Narajjassa sarissasi.
261二百六十一。
261.
1318当冬季来临,何等月份,
Yadā hemanti kemāse,
1319你见青草渐显苍翠;
Haritaṃ dakkhasi medaniṃ;
1320印陀鸽波迦隐蔽之处,
Indagopaka sañchannaṃ,
1321启示于那拉耶者弦矢之上。
Narajjassa sarissasi.
162
162.
1323当时,希须他女神,
Tadāhiphussatīdevī,
1324立于子之哀伤中;
Ṭhitāsi puttasokinī;
1325在头盖骨门口,
Sīrīpagabbhassadvāramhi,
1326对先前所论之事的说明。
Vimaṃsantīkathākathaṃ.
263二百六十三。
263.
1328被无常环绕,
Kalunaṃparidevittha ,
1329彼此互相说出的峻峭高山;
Aññoññābhāsitaṃgiraṃ;
1330听闻之后,犹如仙女般流泪,
Sutvānaphussatīdevī,
1331述说着所闻的柔和教诲。
Vuttassasuṇisāyaca.
264二百六十四。
264.
1333被蛇一口咬伤的毒液最为剧烈,
Visaṃmekhāditaṃseyyo,
1334正如从山上跌落一般;
Pabbatāca papātanaṃ;
1335假使没有强韧的护持,
Matañcarajjuyābajjha,
1336此身实无生存之理。
Natthatthojīvitename.
265二百六十五。
265.
1338当令上师受施者,
Ajjhāyakaṃ dāna patiṃ,
1339成为有声誉且无泄漏者;
Yasassinaṃ amacchariṃ;
1340为何那个国王之子,
Kasmā vessaraṃ puttaṃ,
1341出家成为清净无垢者?
Pabbājanti adūsakaṃ.
266二百六十六。
266.
1343当敬礼那尊受施者,
Pūjitaṃ patirā jūhi,
1344一切世间的众生,
Sabbalokahi tesinaṃ;
1345为何说他们具足退转的特质,
Kasmā vessanttaraṃ vuttaṃ,
1346乃是放弃出家?
Pabbājentiadūsakaṃ.
267
267.
1348他们离去天道,
Kalunaṃ pari devitvā,
1349如同无烟的灰烬一般,渐渐冷却衰亡;
Assā setvāna phussatī;
1350又闻迅速地听闻,
Vuttañca suṇisaṃ sīghaṃ,
1351欲望即近于积聚。
Agā siñcaya santikaṃ.
268二百六十八。
268.
1353彼处积聚之女神,
Tatotaṃ siñcayaṃdevī,
1354说道详尽明白;
Visaṭṭhā etadabravī;
1355将以多种方法显现。
Nānūpāyaṃ pakāsentī,
1356善辩多彩,智者也。
Vicitta vāda viññunī.
269二百六十九。
269.
1358若如蜜般甜美,
Madhūniva palā tāni,
1359如芒果主人一般;
Ambāvapati tāchamā;
1360如此存在于此国土,
Evaṃhe ssatite raṭṭhaṃ,
1361乃至出家为他者。
Pabbājiteadūsake.
270二百七十。
270.
1363如同飞翔的天鹅,
Haṃso nikhīṇa pattova,
1364在清澈的池水中,
Pallasmiṃ anūdake;
1365不为鱼类所扰,
Apaviṭṭho amaccehi,
1366独自在国王的旷野中安住。
Ekorājāvihiyyasi.
270二百七十。
270.
1368臣等禀奏,大王,
Tantaṃbrūmi mahārāja,
1369请听我辩明其义;
Atthotemā upaccagā;
1370非傲慢无礼的言辞,
Mānaṃsivīnaṃvacanā,
1371乃是出家断恶之道。
Pabbājesiadūsakaṃ.
172
172.
1373听闻女天之言,
Deviyāvacanaṃsutvā ,
1374法王之下常以法行事,
Dhammarājādhammañcaro;
1375以法正道教诲众生,
Dhammenadhammikaṃbrūsi,
1376如同慈父哀痛其子。
Mahesiṃ puttasokiniṃ.
273
273.
1378此乃弱麦之地,
Esovessantarobhadde,
1379众生苦受饥寒交迫。
Pāṇāpiyatarohime;
1380因此于彼出家,
Tathāpinaṃ pabbājemi,
1381随顺法之导引。
Dhammasatthavasānugo.
274二百七十四。
274.
1383西毗罗国王之时代,
Sīviraṭṭhamhiporāṇa-
1384因王法的纲纪;
Rājūnaṃdhammatantiyā;
1385我即此时任此职,
Ahañhipacitiṃkummi,
1386律藏是修身清净的宝库。
Vinayantomamorasaṃ.
275二百七十五。
275.
1388闻知王语,
Raññotaṃ vacanaṃsutvā,
1389心意惴惴不安;
Khinnāhadayakampinī;
1390再三忧虑惶恐,
Punasāparidevantī,
1391如此纠结纷乱。
Evaṃvilaviphussatī.
276
276.
1393那些过去所作之行,
Yassapubbedhajaggāni,
1394如同遍地开满蕾果的槟榔树;
Kaṇikārāvapupphitā;
1395后来者随其后行,
Yāyantamanuyāyanti,
1396必定自然而然地跟随其径。
Svajjekovagamissati.
277
277.
1398印度迦婆迦之壮丽瑰丽,
Indagopakavaṇṇābhā ,
1399犹如甘达拉之蛙鸣回响;
Gandhārā paṇḍukampalā;
1400行者随之而行,追随而至,
Yāyantamanuyāyanti,
1401必然自得其所而往;
Svajjekovagamissasi.
278二百七十八,
278.
1403昔日所至者行今亦往,
Yopubbehatthināyāti,
1404用锡器制造的车轮;
Sivikāyarathenaca;
1405拥有自己丰盛财物的国王,
Svajjavessarorājā,
1406他以什么样的方式、依凭什么而前行呢?
Kathaṃgacchatipatthikā.
279二百七十九。
279.
1408其身沾染香脂的香气,
Kathaṃcandanalittaṅgo ,
1409善于舞蹈歌唱以启发众生;
Naccagītapabodhano;
1410刀刮兽皮之粗糙者,
Khurājinaṃ pharusañca,
1411『Khārikā』者,为细针也,『hāhiti』应为『āhiti』之误,意指用针之利害。合释为锐利针刺,喻利细且尖锐之物。
Khārikājañcahāhiti.
280二百八十。此为数目,指示载数或经文段次。
280.
1413入于广大森林,
Pavīsanto brahāraññaṃ,
1414『Kāsāvaṃ』为僧袍,『ajinā nivā』谓不穿,不沾着,不披挂之义。合释为未曾着用袈裟而自在。
Kāsāvaṃ ajinā nivā;
1415『Kharaṃ』为锋利,『kusa』为苦草,一切皆谓锋利草叶。『mayaṃ』为打造,『cīraṃ』为破损切割。合言因锋利苦草等造成裂破之意。
Kharaṃ kusa mayaṃ cīraṃ,
1416如何使之熄灭?
Kathaṃ pari dahissati.
281二百八十一。
281.
1418着迦尸所产之衣,
Kāsiyānica dharetvā,
1419麻布衣与粗麻衣;
Khomako ṭumparānica;
1420着茅草编衣者,
Kusacīrāni dhārentī,
1421如何使之柔软?
Kathaṃmaddīkarissati.
282二百八十二。
282.
1423舍弃了换乘,
Vayhāhi pariyāyitvā,
1424随着习俗之车,
Sivikāya rathenaca,
1425仅仅与马同行,
Sākathajja anujjhaṅgī,
1426沿着道路前行多次。
Pathaṃ gacchati patthikā.
283二百八十三。
283.
1428善于具足安乐,
Sukhedhitāhihirañña-
1429行履谦恭柔和,
Pādukāruḷhagāminī,
1430适度体验快乐与欢悦,
Sākathajjasukhānandī,
1431随路而行的护持者。
Pathaṃgacchatipatthikā.
284二百八十四。
284.
1433往来于数千之间,
Gantvāitthisahassānaṃ,
1434昔日有一名为友爱之人者,
Pūratoyāhimālinī;
1435诚实且几近胜利常乐者,
Sākathajjayasānandī,
1436独自一人而行入树林者。
Vanaṃgacchatiekikā.
285二百八十五。
285.
1438若闻声如剑锋之声,
Saddaṃsivāyasutvāyā ,
1439频频出现在彼城内。
Muhuṃuttassatepure;
1440于春季的萨婆罗那林中,
Vasantīsābrahāraññe,
1441害怕之人如何说话。
Kathaṃ vacchatibhīrukā.
289二百八十九。
289.
1443听闻声音,恰如涌浪,
Saddaṃsutvānuluṅkassa,
1444时而反复呈现于心;
Muhuṃuttasatepure;
1445于春季的萨婆罗那林中,
Vasantīsābrahāraññe,
1446何等为畏印?
Kathaṃvacchatibhīrukā.
287二百八十七。
287.
1448被鸟击伤的小鸟儿,
Sakuṇīhata puttāva,
1449注目观看空无所有的鸟巢;
Suññaṃdisvā kulāvakaṃ;
1450久而久之,因痛苦而观想,
Cīraṃdukkhena jhāyissaṃ,
1451于此空无所有的城池到来。
Suññaṃāgammimaṃpuraṃ.
288二百八十八。
288.
1453欲鹰获得箭伤,
Kururī hatachāpāva,
1454见到族鹰空着翅膀;
Suññaṃdisvā kulāvakaṃ;
1455凭此而稳定速度,
Tenatena padhāvissaṃ,
1456亲爱的子啊,他观看着。
Piyeputteapassatī.
289二百八十九。
289.
1458正如所示地行,
Evaṃmevila pantiyā,
1459王子乔达摩不染污,
Rājaputtaṃ adūsakaṃ;
1460出家入林野国,
Pabbājesi vanaṃraṭṭhā,
1461愿我以此为生计。
Maññehissāmijīvitaṃ.
290二百九十。
290.
1463如风拂面之声闻,
Phussatyā lavitaṃsutvā,
1464一切积累的士夫王者;
Sabbā siñcayarā jino;
1465携带兵器而向外攻击,
Bāhāpaggayha pakkanduṃ,
1466妇女们聚集而来。
Sivikaññā samāgatā.
291二百九十一。
291.
1468如同迅速展翅飞翔的鸟儿,
Pakkanditaravaṃtāsaṃ ,
1469听闻后忧愁而悲伤;
Sutvā sokapamadditā;
1470观察比丘尼,
Sivikaññāca pakkanduṃ,
1471察知其居住处所。
Vessantaranivesane.
292
292.
1473观察年轻男子,
Orodhāca kumārāca,
1474婆罗门家庭出身者;
Vesiyānā brahmaṇā;
1475观察其手部所及处。
Bāhāpaggayhapakkanduṃ,
1476关于韦山陀的居所。
Vessanttaranivesane.
293二百九十三。
293.
1478抬手攀扶膝盖木杖,
Hatthārohāanīkaṭṭhā ,
1479系辔牵马者;
Rathikā patthikārakā;
1480牵住马前肢猛然挥动,
Bāhāpaggayha pakkanduṃ,
1481前往韦山陀的居所。
Vessantara nivesane.
294二百九十四。
294.
1483以其水患之灭绝,
Tassāratyā accayena,
1484日光高升热烈;
Sūriye uggatesati;
1485他们宣布给国王听,
Ārocayiṃsu rājānaṃ,
1486无有施舍而至。
Dānaggaṃ upagantave.
295二百九十五。
295.
1488如同轻风吹拂,
Athapātova sorājā,
1489身饰均已卸下;
Nhatvābhūsana bhūsito;
1490朝向施舍处走,
Dānasāla mupāgañchi,
1491众多大众之前。
Mahājana purakkhato.
296
296.
1493在施舍处应当布施,
Dānasālāsu dātabbaṃ,
1494见已反击,
Disvāna paṭiyāditaṃ;
1495恰如儿女给予,
Amacceva māṇāpesi,
1496诸王因此欢喜。
Rājābhi tuṭṭhamānato.
297
297.
1498护持法义者,
Vattānivatthakāmānaṃ,
1499护卫赤面金刚者;
Soṇḍānaṃ dethavāruṇiṃ;
1500食物,食物的用途,
Bhojanaṃ bhojanatthinaṃ,
1501应当正当断说。
Sammadeva pavacchatha.
298
298.
1503无论何物欲得,
Yeyaṃyaṃ laddhumicchanti,
1504当为彼言断明;
Taṃtaṃtassapavacchatha;
1505应当禁止欺诈者,
Māyācake nivāretha,
1506来到布施堂内。
Dānasālāsu āgate.
299
299.
1508当时那令人恐怖的,
Tadāsiyaṃ bhīsanakaṃ,
1509当时那令人毛骨悚然的;
Tadāsi lomahaṃsanaṃ;
1510在盛大的布施之中,
Mahādāne padinnamhi
1511大地震动不已。
Medinī sampakampatha.
300
300.
1513油膏之中涂抹,
Parideviṃsu vessantta-
1514审视王位已堕下;
Rarājaṃ patitāvade;
1515广为宣扬各种不正之事,
Pakittetvāna nānappa-
1516如是行事,正如商人所为。
Kāraṃ evaṃ vaṇibbakā.
301三百零一。
301.
1518我们离开了冬夏交替之际的季节,
Amhehitvāna vessanta-
1519成为国王,慷慨布施者;
Rarājā dānadāyako;
1520不久必定离开国土,
Acire neva raṭṭhamhā,
1521前往丛林深处出家修行。
Nikkhamissatikānanaṃ.
302三百零二。
302.
1523七百匹战象,七百骑兵集结,
Sattahatthisatedatvā,
1524诸种具足装饰已消失;
Sabbālaṅkāra bhūsite;
1525贪欲之火熄灭时,
Esavessantaro samhā,
1526便自国家出离。
Raṭṭhamhā nikkhamissati.
303三百零三。
303.
1528将七分之一分献出,
Sattaassa sate datvā,
1529以快车渡渡河。
Sindhave sīgha vāhane;
1530此人是行使兵器者,
Esa vessantarosamhā,
1531当自国家中出战。
Raṭṭhamhā nikkhamissati.
304
304.
1533已生百战之勇,
Rathesattasatedatvā ,
1534旌旗飘扬震天响;
Sannandhe ussitaddhaje;
1535此人是行使兵器者,
Esa vessantarosamhā,
1536他将从王国出发。
Raṭṭhamhā nikkhamissati.
305三百零五。
305.
1538七位少女集聚,
Sattakaññā satedatvā,
1539身姿美丽而华饰;
Surūpinī vibhūsitā;
1540此人出身于国境之末,
Esa vessantarosamhā,
1541将从王国出发。
Raṭṭhamhā nikkhamissati.
306三百零六。
306.
1543把七头乳牛都献上,
Sattadhenu sate datvā,
1544所有牛犊都领来了;
Sabbākaṃsu padhāraṇā;
1545捕获欲望的山王,
Esavessantarorājā,
1546便开始着手制造毁灭。
Samhāraṭṭhāniracchati.
307三百零七。
307.
1548给予七个奴仆,
Sattadāsi sate datvā,
1549七个奴仆与七位女奴;
Sattadāsa satānica;
1550如这世间的王者所嫉妒,
Esavessantarorājā,
1551意欲除灭并毁坏他们。
Samhāraṭṭhāniracchati.
308三百零八。
308.
1553此处所述音声,是指所在处的不同语音,
Athetthavattatesaddo,
1554波涛汹涌,声势宏大;
Tumulobhe ravomahā;
1555昔日城邑因之变得动乱纷繁,
Samākulaṃ puraṃāsi,
1556如同毛发竖立,震颤不安。
Ahosi lomahaṃsanaṃ.
309
309.
1558他布施了大量财富,
Sodatvāna mahādānaṃ,
1559在众人当中自持端庄,行持端正;
Vessantaro amaccharī;
1560先前由尊长们,
Purakkhato amaccehi,
1561从宅邸住所中,
Agāsakanivesanaṃ.
310
310.
1563因此顺从慈悲,
Tatohi maddiyāsaddhiṃ,
1564前往父母亲近;
Mātāpitūna santikaṃ;
1565为礼敬他们而前往,
Vandanatthāya agañchi,
1566犹如华丽装饰的战车一般。
Alaṅkata rathenaso.
311(三一一。)
311.
1568顶礼觉者的父亲,
Vanditvā pitaraṃbodhi-
1569以合掌作礼敬的恭敬姿势;
Sattobravikatañjalī;
1570宛如如此具足虔诚地表露,
Evaṃāvīkarontova,
1571正要前往原野的人。
Gamissamānaañjasaṃ.
312
312.
1573我父亲为我出家,
Mamaṃtāta pabbājesi,
1574是为了利益世间的清净,
Yamhāraṭṭhā adūsakaṃ;
1575用言语的真实,
Sivīnaṃ vacanatthena,
1576因此我前往森林。
Tenaṃ-gacchāmi kānanaṃ.
313
313.
1578善哉,大王,我——
Suveahaṃ mahārāja,
1579当日月正明时,
Sūriyugga mane sati,
1580我将出城,
Nikkhamissāmi raṭṭhamhā,
1581径直前往山中。
Vaṅkaṃ gacchāmi pabbataṃ.
314三百一十四(注:序号或篇章编号),
314.
1583在林中猎取野鹿,
Vanevāḷa migākiṇṇe,
1584于刀锋之上,
Khaggadīpiniise vite;
1585我作善业,
Ahaṃpuññāni karomi,
1586你应坐于泥泞之中。
Tumhe paṅkamhī sīdatha.
315三百一十五。
315.
1588如随风前移,
Tatosotaramānova,
1589往往前赴恶路。
Gantvānamākusantikaṃ;
1590恭敬顶礼,恭敬敬礼,
Vandamānoārocitta,
1591就这样,亲近母亲般的慈爱。
Evaṃñhisakamātuyā.
316三百一十六。
316.
1593请允许我这样,母亲,
Anujānāhimaṃammā,
1594好像去往那弯曲的山峰;
Gacchāmivaṅkapabbataṃ;
1595我今日愿如持有善业福报者,
Vanepuññānikāhāmi ,
1596出家之事生起了希求。
Pabbajjāmamaruccati.
317
317.
1598闻此经文后,以赤裸的面容,
Taṃsuttvāruṇṇamukhena,
1599母亲如是说:
Jananīevamabravī;
1600『我允许这件事如是进行,』
Anujānāmitaṃvuttaṃ,
1601出家乃吾子最为安稳之路。」
Pabbajjātesamijjhabhu.
318三百一十八。
318.
1603这里所说的是,
Ayañhivutta memaddī,
1604听闻能增进精微智慧,
Suṇhā sukhumavaddhinī;
1605完整无缺,且与已闻义相应,
Acchataṃ saha vuttehi,
1606还将作何等修习?
Kiṃ araññekarissati.
319三百一十九。
319.
1608听闻母亲的话语,
Mātuyāvacanaṃsutvā ,
1609韦山多双手合十;
Vessantaro katañjalī;
1610在众生之前端坐,
Mhitapubbamabhā sitta,
1611带着觉知向上仰视。
Ñāpentoattanomatiṃ.
320
320.
1613我不曾有骄慢自满,
Nāhaṃakā mādāsaṃvi,
1614应当由他人到林中去。
Araññaṃnetu mussahe;
1615如果愿意,应当引导他去,
Saceiccha tianvetu,
1616但如果不愿,便应放任不拘。
Sacenicchati acchatu.
321
321.
1618于是,大王孙顺,
Tatosuṇhaṃmahārājā ,
1619便着手请求。
Yācituṃpaṭipajjatha;
1620戒恶行者,
Mācandanasamācāre,
1621持守王者荣耀。
Rajojallaṃmadhārayi.
322
322.
1623于迦尸城中保持洁净,
Kāsiyānicadhāretvā,
1624居于苦沙久远之处;
Kusacīramadhārayi;
1625于痛苦栖息之林中,
Dukkhovāsoaraññasmiṃ,
1626具备广阔特性的相关事物。
Māhitvaṃlakkhaṇegami.
323三百二十三。
323.
1628于是转而聆听,
Tato patibbatā suṇhā,
1629老年人如此说道:
Sassuraṃ evamabravī;
1630我并不愿意享受那种安乐,
Nāhaṃ taṃsukhamicchayyaṃ,
1631即使可以不离开轮回。
Yaṃme vessantaraṃ vinā.
324三百二十四。
324.
1633然后大王内心静默,
Tato suṇhaṃ mahārājā,
1634在婆罗门林中受诸艰难,
Dussahāni brahāvane;
1635体验各种恐惧,
Nānābhayāni ñāpento,
1636请求进入森林到达彼处。
Vanaṃ yāci agantave.
325三百二十五。
325.
1638大王啊,有多种法门,
Yāna santi mahārāja,
1639在森林中令人恐惧的,
Bhayānitāni kānane;
1640诸法我皆能忍受,
Sabbāni haṃ sahissami,
1641我将随顺我的主人去行。
Anugacchāmi mepatiṃ.
326三百二十六。
326.
1643我将从前方前行,
Pūratohaṃ gamissāmi,
1644给予饭食者的道途;
Dadantī bhatthuno pathaṃ;
1645胸膛深入而担当,
Urasā panudahitvāna,
1646生长着芦苇及芦苇群落的森林。
Kusa naḷa vanādayo.
327
327.
1648凭借众多的称赞之言,
Bahūhi vatavariyāhi,
1649少女得寻找到夫君;
Kumārī vindate patiṃ;
1650在世间上,牌坊如荆棘般苦涩,
Vedhabyaṃ kaṭukaṃ loke,
1651犹如战车之主奔驰前行。
Gacchaññeva rathesabha.
328
328.
1653人们以各种形状折磨他,
Nānākārehi pīḷenti,
1654使其孤苦无依、寡居凄凉;
Anāthaṃvidhavaṃ janā;
1655以过度的言语喧嚷不断。
Ativākyena bhāsanti,
1656朋友、亲戚乃至骨肉。
Mittācāpi salohitā.
329第三百二十九。
329.
1658河流裸露无水,
Naggā nadī anūdakā,
1659国土裸露无王;
Naggaṃ raṭṭhaṃ arājakaṃ;
1660女人亦裸身为寡妇,
Itthīpi vidhavā naggā,
1661其兄弟们皆已逝去。
Yassāsuṃdasa bhātaro.
330
330.
1663旌旗是战车的智慧,
Dhajo rathassa paññānaṃ,
1664烟尘是火炬的智慧;
Dhumo paññā namaggino;
1665国王是国家的智慧,
Rājā raṭṭhassa paññānaṃ,
1666食物是对于敌人的智慧。
Bhattā paññānamitthiyā.
331
331.
1668贫穷者所养育的子女,
Yā daliddassa posassa,
1669必为贫穷者的妻子;
Daliddī bhariyā siyā;
1670一半属一半的国王,
Aḍḍhā aḍḍhassa rājinda,
1671天众亦赞叹之。
Taṃ ve devā pasaṃsare.
332三百三十二。
332.
1673新生的心如何,
Kathaṃ nutāsaṃ hadayaṃ,
1674妇女为幸福之所缚;
Sukharāvata itthiyo;
1675在其丁壮时期受苦难,
Yā sāmike dukkhitamhi,
1676欲为自身求取安乐。
Sukhamicchanti attano.
333三百三十三。
333.
1678被汪洋大海围绕,
Apisāgarapariyantaṃ,
1679居于财富众多之地;
Bahuvittadharaṃmahiṃ;
1680充满各种宝物,
Nānāratanaparipūraṃ,
1681不能离开大海,
Nicchevessantaraṃvinā.
334三百三十四。
334.
1683我将跟随师傅,
Sāmikaṃ anugacchissaṃ,
1684我是着袈裟的比丘;
Ahaṃ kāsāyavāsinī;
1685意志坚定、不动摇,
Dhīratthutaṃ nissīrikaṃ,
1686男性与女性。
Vedhabyaṃyañca nāriyā.
335第三百三十五。
335.
1688听闻所说,
Suṇhāya bhāsitaṃ sutvā,
1689应当弃置恶趣;
Sassuro nikkhipetave;
1690两者在此非仇敌,
Duve idheva nattāro,
1691听闻者亦如是说。
Suṇhaṃso eva mabravī.
336
336.
1693这些幼子,
Imete daharāputtā,
1694是饿鬼中的瘦弱者;
Jālīkaṇhājinā cubho;
1695当观察其特征时,
Nikkhippa lakkhaṇe gaccha,
1696我们应当抚养他们。
Mayaṃte posisāmase.
337
337.
1698亲爱的孩童们,天众,
Piyāme puttakā deva,
1699网罗、黑毒坚固如刺;
Jālī kaṇhājinā cubho;
1700正是在彼处嬉戏,
Tyamhaṃ tattha ramessanti,
1701于森林中以食为生的众生为何?
Araññe jīviso kinaṃ.
338第三百三十八。
338.
1703携子同行。
Puttenetvāna gacchāma,
1704这座山峰呈双峰弯曲,
Dvemayaṃ vaṅkapabbataṃ,
1705我们当向南而住,
Dakkhamānā vasissāma,
1706这些人因欣喜而欢庆。
Ete pamodamānasā.
339三百三十九。
339.
1708当专心听闻而安住,
Suṇamānā vasissāma,
1709以及歌唱者的歌声;
Gītañca viyabhāṇinaṃ;
1710这些在跳舞的人,
Etesaṃ naccamānānaṃ,
1711在林中佩戴花环者。
Araññe māladhārinaṃ.
340三百四十。
340.
1713倾听所说,听闻佛语,
Suṇhāya bhāsitaṃsutvā,
1714忧病破碎的心;
Sassurokhinna mānaso;
1715心如此散乱纷乱,
Evañhiso vilavittha,
1716释迦童子等共有二人。
Paṭiccadārake duve.
341
341.
1718食用了米汤,
Sālinaṃ odanaṃ bhutvā,
1719以及洁净的浇肉汁,
Suciṃ maṃsupasecanaṃ;
1720食用树果实,
Rukkhaphalāni bhuñjantā,
1721童子们如何议论说?
Kathaṃkāhanti dārakā.
342
342.
1723化为一百片银箔,
Bhutvā satapale kaṃse,
1724化作金色一百斑纹;
Sovaṇṇe satarājite;
1725在树叶上食用,
Rukkhapattesu bhuñjantā,
1726孩子们如何称呼?
Kathaṃkāhanti dārakā.
343
343.
1728持咖尸国衣,
Kāsiyānica dhāretvā,
1729以及染色粗布,
Khoma koṭumparānica;
1730穿着藜草制衣,
Kusacīrāni dhārentā,
1731孩童如何称呼?
Kathaṃ kāhanti dārakā.
344第三四四偈。
344.
1733将废弃后的衣服收集,
Vayhāhipariyāyitvā,
1734手执长矛的战士和乘车者;
Sivikāya rathenaca;
1735披着外袍的战士们在奔跑,
Patthikā paridhāvantā,
1736孩子们如何哭喊呢?
Kathaṃ kāhanti dārakā.
345
345.
1738卧于帐篷中,
Kuṭāgāre sayitvāna,
1739触摸着静室中衣襟的人;
Nivāte phusitaggale;
1740在树根旁休息时,
Sayantā rukkhamūlasmiṃ,
1741儿童们如何唱说呢?
Kathaṃkāhanti dārakā.
346第三百四十六条。
346.
1743卧于床榻之上,
Pallaṅkesu sayitvāna,
1744内心安然于房舍;
Gonake cittasanthate;
1745在草丛中躺卧,
Sayantā tiṇasanthāre,
1746儿童们如何称呼呢?
Kathaṃkāhanti dārakā.
347
347.
1748用香料涂抹,
Gandhakena vilimpetvā,
1749并用所谓阿迦卢仓丹的香药;
Agalucandanenaca;
1750身上沾满红色水珠,
Rajojallāni dhārentā,
1751儿童们如何称呼呢?
Kathaṃkāhanti dārakā.
348三百四十八。
348.
1753扇子般的扁蝇用翼拍动,
Cāmarī mora hatthehi,
1754纤细柔弱,喜欢栖息;
Bījitaṅgā sukhedhitā;
1755被苍蝇和蚊子叮咬,
Phuṭṭhā ḍaṃsehi makasehi,
1756幼小孩童因此哭号。
Kathaṃkāhanti dārakā.
349三百四十九。
349.
1758于是如是称说国王,
Tahiṃvaṃbravi rājānaṃ,
1759哀痛悲伤悲叹;
Vilapantaṃ sokaṭṭitaṃ;
1760因为儿女而哭泣,
Paṭicca dārake suṇhā,
1761以及称念遍三界的诸有情。
Vessantarapiyañjanā.
350三百五十。
350.
1763『天人勿须忧伤,』
Mā deva paridevesi,
1764不要怀疑自己。
Māca tvaṃ vimanoahu;
1765就如我们现在将会如此,
Yathāmayaṃ bhavissāma,
1766将来也必定如此,孩子们。
Tathā hessanti dārakā.
351三百五十一。
351.
1768如此这般,对于议论笃定者的话,
Evañhi sallapantānaṃ,
1769属于刹帝利族的人们;
Tesaṃ khattiyajātinaṃ;
1770夜晚被分明地划分了,
Aññoññaṃ vibhātā ratti,
1771日轮汇聚升起。
Samuggañchittha sūriyo.
352三百五十二。
352.
1773当时安置了,
Tadānetvā ṭhapayiṃsu,
1774与四方之风相结合,
Catusindhavayuñjitaṃ;
1775装饰华丽的战车之王。
Alaṅkata rathaṃrāja-
1776门口被认为是吉祥的。
Dvāre maṅgalasammataṃ.
353三百五十三。
353.
1778顶礼丈夫,柔和地,
Vanditvā sassure maddī,
1779带着两个子女;
Ādāya puttake duve;
1780在饭食之地之前前往,
Bhattuno purato gantvā,
1781首先登上一辆车。
Pathamaṃ rathamāruhi.
354
354.
1783因此于此间,父亲应当被敬重;
Tatovessantaromātā-
1784父亲应当极其恭敬;
Pitaro ativandiya;
1785行绕右侧而行后,
Padakkhiṇañca katvāna,
1786迅速登上战车。
Sīghaso rathamāruhi.
355
355.
1788然后,用吉祥之门,
Tato maṅgaladvārena,
1789派遣装饰的车子;
Rathaṃ pesesi laṅkataṃ;
1790伟大的生灵给予快乐,
Tosāpayaṃ mahāsatto,
1791使母亲安然入眠。
Maddiṃ jālissa mātaraṃ.
356
356.
1793于礼敬者中顶礼,
Pathantesu bhivandanti,
1794确实,许多人,
Sakkaccaṃ bahavo janā;
1795也有人如韦舍咤那及马蒂。
Vessantarañca maddiñca,
1796观察这些缺乏专注者,
Passamānā katañcalī.
357
357.
1798我亦将启程,
Āpucchantoca pakkāmi,
1799将随你们一道前往彼岸。
Gacchissāmīhi patthayaṃ;
1800愿诸众生无苦而安乐,
Nidukkhā sukhitāhotha,
1801如众尊柏达在世时,
Itiso vandake jane.
358三百五十八。
358.
1803如马车上之王子,
Rathe ṭhitova sorājā,
1804告诫众人而后离去;
Ovadanto apakkami;
1805布施等诸功德,
Dānaādīni puññāni,
1806『行之』者,谓令大众行也。
Karothāti mahājanaṃ.
359
359.
1808当菩萨离去之时,
Gacchante bodhisattamhi,
1809其母如是思念:
Mātā evañhi cintayi;
1810『汝自出生之时起,』
Dātukāmosi mevutto,
1811『便有意欲将我许配于汝。』
Paṭṭhāya jātakālato.
360
360.
1813于是即刻给付,
Tatodānaṃ dadopetuṃ,
1814充满如宝的儿子;
Puttaṃratana pūrite;
1815若见子侍奉尊长,
Puttassubhosu passesu,
1816乃遣送至车多人处。
Pesesi sakaṭebahū.
361
361.
1818奉献布施者扶持行善者已经成就,
Vessantarohi samparohi sampatta-
1819对乞求者没有遗缺;
Yācakānaṃ asesakaṃ;
1820在十八处布施,
Aṭṭhārasavāre dāsi,
1821即使身体疲乏也不退避。
Kāyāruḷhaṃpiattano.
362三百六十二。
362.
1823于众城外出时,
Nagarā nikkhamantamhi,
1824止息于血脉末梢;
Vessantaresa pettikaṃ;
1825欲见城镇,
Nagaraṃ daṭṭhukāmosi,
1826当时震动了草场。
Tadā saṅkampi medanī.
363三百六十三。
363.
1828在那里,马车的尺寸,
Tahiṃ rathappamāṇamhi,
1829草场湿润于所在之处,
Ṭhāne bhijjiya medanī,
1830转动着的纺车轮,
Parivattittha kulāla-
1831向车轮城的村落中心。
Cakkaṃvanagarāmukhī.
364三百六十四,
364.
1833注视着城池,
Nagaraṃ oloketvāna,
1834在城门口面向马车,
Nagarābhimukhe rathe,
1835也准备骑坐观察,
Ṭhitomaddiṃpi dakkhetuṃ,
1836如此而说而笑。
Evaṃsobravi hāsayaṃ.
365三百六十五。
365.
1838借助于湿润的水气,
Iṅgha maddi nisāmehi,
1839显现出美丽的形态;
Rammarūpaṃva dissati;
1840这是最优良的住所,
Āvāso siviseṭṭhassa,
1841是我灵魂的住处。
Pettikaṃ bhavanaṃ mama.
366
366.
1843生而具足者,
Sahajātaamacceca,
1844离交大众;
Nivattetvā mahājanaṃ;
1845迅速登上车轮,
Rathaṃ pājesi so sīghaṃ,
1846欢喜自得居中。
Modantomaddiyātato.
367
367.
1848他们随行迎接,
Anvāgamiṃsu pājentaṃ,
1849四位婆罗门在此处;
Cattāro brahmaṇā tahiṃ;
1850他们欲向海求取,
Yācituṃ sindhave ete,
1851请你们于此留意观察。
Maddī passittha tāvade.
368三百六十八。
368.
1853请以温和而低缓之音,
Maddīpi mandasaddena,
1854像乞求者那样来到;
Yācakā viya āgatā;
1855于是呼唤尊者,
Ityārocesi bhattāraṃ,
1856拿取他的盘子。
Gaṇhantī tassa piṭṭhiyaṃ.
369
369.
1858于是说「善哉!吉祥!」,
Sādhu bhaddeti vatvāna,
1859策动物车出行;
Rathassāgamanaṃ akā;
1860婆罗门前来接近,
Brahmaṇā upagantvāna,
1861他们向海水恳求。
Yāciṃsu sindhave tahiṃ.
370三百七十。
370.
1863如同欢喜热切,
Modamānova sodāsi,
1864在婆罗门所居之清净海边;
Brahmaṇānaṃ susindhave;
1865接受了婆罗门的供养。
Brahmaṇādāya gañchiṃsu,
1866阿塞萨卡诸处居住。
Assesaka nivesanaṃ.
371三百七十一。
371.
1868关于阿塞萨,众中有四位天子子,
Assesu pana dinnesu,
1869他们以鹿王罗戏奇美的毛色,
Cattāro devaputtakā;
1870驾驭战车,扬尘疾驰而去。
Rohiccamigavaṇṇena,
1871驾车而去。
Rathaṃ vahiya gañchisuṃ.
372
372.
1873天人因身披赤色光芒,
Devā rohiccavaṇṇena,
1874故名为红光天;聪慧明达者谓之“承载者”;
Vahantīti subuddhimā;
1875彼等明了此义,无论盛怒与否,
Vijānitvāna maddiṃpi,
1876皆了知之,故如此诠说。
Ñāpento evamabravī.
373
373.
1878以皱纹般的松弛而安静,
Iṅghapmaddi nisāmehi,
1879心识的形态显现出来,
Cittarūpaṃva dissati;
1880此地的猛虎色泽鲜明,
Migaro hiccavaṇṇena,
1881在南方显现如此壮丽。
Dakkhiṇassāvahantimaṃ.
374三百七十四。
374.
1883由此所获的松弛安稳,
Maddīcevaṃ nicchāresi,
1884言辞奇妙异寻常;
Giraṃ accherarūpinī;
1885凭韦山德拉之威德,
Vessantarassatejena,
1886天人牵引其车驾。
Rathaṃvahantidevatā.
375数字「375」。此为经文编号。
375.
1888另一婆罗门随后前来,
Āgantvāna rathaṃ yāci,
1889跪拜请求此车驾;
Aparo brāhmaṇo tato;
1890菩萨者,善护念者也,
Bodhisattopisodāsi,
1891其车不被阻碍,
Rathaṃ tassa anigghiyaṃ.
376第三百七十六,
376.
1893当时所给,
Sakappiye dadantamhi,
1894以柔和谦恭之心,
Maddī pahaṭṭhamānasā;
1895行善正法得成就。
Sādhukāraṃ pavattesi,
1896总是伤害鱼类。
Sadā maccherahiṃsinī.
377三百七十七。
377.
1898在分给的车中间,
Dinne rathamhi antara-
1899天子童子们托持着;
Dhāriyiṃsu devaputtakā;
1900诸天全都在护持,
Sabbe te patthikā āsuṃ,
1901此时国王在中间说道。
Rājāmaddiṃ tadābravī.
378
378.
1903你应当执持黑暗之脉络,
Tvaṃ maddi kaṇhaṃgaṇhāhi,
1904如同吞噬稚嫩之芽;
Lahuesā kaniṭṭhakā;
1905我将紧攫牢笼重缚,
Ahaṃ jāliṃ gahessāmi,
1906如同兄弟之间之深仇。
Garuko bhātikohiso.
379
379.
1908国王带着王子,
Rājā kumāramādāya,
1909以及王女,
Rājaputtīca dārikaṃ;
1910亲昵地相互招呼,起身前往,
Sammodamānā pakkāmuṃ,
1911彼此称呼为亲爱。
Aññamañña piyaṃ vadā.
380三百八十。
380.
1913当他们前来经过时,
Āgacchante paṭipathaṃ,
1914见到众多人民,
Disvāna addhikejane;
1915于是如是前去询问,
Evaṃ pucchiyagañchiṃsu,
1916向何处是弯曲之山?
Kuhiṃ vaṅkatapabbato.
381三百八十一。
381.
1918厌恶黑暗,
Kaluṇaṃ paridevitvā,
1919被询问者众多。
Pucchitā addhikājanā;
1920如是彼等分辨,
Evaṃ te paṭivedesuṃ,
1921远处为昂卡山,
Dūrevaṅkatapabbato.
382三百八十二。
382.
1923行近道者观望时,
Maggāsannesu passantā,
1924幼子果实成丛生;
Dārakā phaline dume;
1925彼等果实之因缘,
Tesaṃphalānaṃ hetumhi,
1926父亲们在上腹部。
Pitaro uparodare.
383三百八十三。
383.
1928看见孩子哭泣,
Rodante dārake disvā,
1929忧心忡忡,面色苍白;
Ubbiggā vipulā dumā;
1930他们就这样放下所有,
Yasamevonamitvāna,
1931前去安慰孩子。
Upagacchanti dārake.
384三百八十四。
384.
1933见此死尸,
Idaṃ accherakaṃ disvā,
1934体软如糜,似有溶烂之状;
Maddī sasaṅkasannibhā;
1935身形满载父业(业报具足),
Pitipuṇṇena kāyena,
1936如此吟唱,怜惜者言。
Evaṃgāyittha nandanā.
385三百八十五。
385.
1938世间实属无常,
Accheraṃ vata lokasmiṃ,
1939毛发竖立、惊骇异常,
Abbhūtaṃ lomahaṃsanaṃ,
1940如同萨桑塔罗天的光辉,
Vessantarassa tejena;
1941你安卧时恐惧徘徊。
Sayame vonatā dumā.
386三百八十六。
386.
1943夜叉众聚集简略诵说经文,
Saṃkhipiṃsu pathaṃ yakkhā,
1944出于慈悲怜悯幼弱者;
Anukampāya dārake;
1945如同进入休息日一样,
Nikkhantadivaseneva,
1946抵达杰塔国境界。
Jetaraṭṭhamupāgamuṃ.
387三百八十七。
387.
1948如是每日,三十余日,
Ekāhenevate tiṃsa-
1949越过三十由旬。
Yojanāni atikkamuṃ;
1950暮色时分,有一个名为玛吐罗的男子,
Sāyanhe mātulaṃnāma,
1951财富充盈,拥有美好富饶的城镇。
Sampattā nagaraṃ subhaṃ.
388三百八十八。
388.
1953在城镇的大门处,
Nagarassassa dvāramhi,
1954听闻有人安坐于亭榭内;
Sālāyaṃ nisidiṃ sute;
1955正慰藉消除忧愁时,
Khedaṃ vinodamānāva,
1956二童子发嗔恚心。
Tosentā dārake duve.
389三百八十九。
389.
1958即便是菩萨,
Maddīpi bodhisattassa,
1959双足如涂污秽物一般;
Rajaṃ pādesu puñchiya;
1960积聚并沾染于足上,
Sambahitvāna pādeca,
1961彼时尚矗立而胜过诸众。
Vijayantī ṭhitā tadā.
390
390.
1963离开舍利塔,
Sālāya nikkhamitvāna,
1964立于僧众常行之路上;
Bhattucakkhupathe ṭhitā;
1965远望东方,
Disodisaṃ olokesi,
1966如甘露滋养破裂的旷野。
Maddī kantārakhedinī.
391
391.
1968祇园的居民们聚集起来,
Jetiyo parivāriṃsu,
1969见到了无法自助的,(情形)
Disvāna asahāyikaṃ
1970便开始探索赭色污秽,如此去寻,
Maddiṃ evaṃugghosiṃsu,
1971(那)女子渴望具足美貌。
Itthī iccherarūvinī.
392三百九十二。
392.
1973舍弃后,蕴心得转变,
Vayhāhi pariyāyitvā,
1974以车马为辅佐,
Sivikāya rathenaca;
1975在沙贾湿地森林里,
Sājja maddīaraññasmi,
1976护持护卫巡行,
Patthikā paridhāvati.
393第三百九十三,
393.
1978前往孤儿所的湿地,
Anāthāgamanaṃ maddiṃ,
1979主人和一些子女,
Bhattārā puttakehica,
1980见闻戒律已受,
Disvāgantvānā cikkhaṃsu,
1981诸贤迅速而行。
Jetindānaṃ khaṇena tā.
394三百九十四。
394.
1983闻彼解脱圣者,
Taṃ sutvā jetapāmokkhā,
1984哭泣而前来归依;
Rodamānā upāgamuṃ;
1985于维桑塔那足侧,
Vessantarassa pādesa,
1986俯伏顶礼而问道。
Nipacca iti pucchisuṃ.
395三百九十五。
395.
1988如是谓:善巧为天事,
Kiccinu deva kusalaṃ,
1989是天之无病,
Kicci deva anāmayaṃ;
1990疾病被除,
Kiccipitā arogote,
1991烦恼亦无病。
Sivīnañca anāmayaṃ;
1992什么是强大,尊贵的君王,
Ko te balaṃ mahārāja,
1993什么是车轮的轮盘。
Konu te rathamaṇḍalaṃ.
396
396.
1995非被奴役者,是不受驭使之人,
Anassako arathako,
1996行进于长远中道的,
Dīghamaddhāna māgato;
1997为善友们遣使完成事务,
Kiccāmittehi pakato,
1998界限方向尚未到达。
Anuppatto simaṃdisaṃ.
397三百九十七。
397.
2000尔时,迦湿弥罗国王,
Atha vessantarorājā,
2001因缘已至;
Āgatahetumattano;
2002为使众王们了解,
Ñāpetuṃ jetarājūnaṃ,
2003当下诵说此偈。
Imāgāthā abhāsatha.
398
398.
2005善法或此,
Kusalañceva mesamma,
2006或正、无病;
Atho samma anāmayaṃ;
2007或分明、无病,
Atho vibhā arogome,
2008或恶、无病。
Sivīnañca ānāmayaṃ.
399
399.
2010我有一头小象,
Ahañhikuñjaraṃ dajjaṃ,
2011是群象中最尊贵者;
Sabbasetaṃ gajuttamaṃ;
2012是婆罗门的装饰品,
Brāhmaṇānaṃ sālaṅkāraṃ,
2013是农夫的田庄受人敬重。
Khettaññuṃ raṭhapūjitaṃ.
400
400.
2015在其中有我的青涩年少时,
Tasmiṃ me sivayokuddhā,
2016意念被折断,
Vibhā upahatomano;
2017国王阻止了我,
Avaruddhasi maṃ rājā,
2018我向弯曲的山去。
Vaṅkaṃgacchāmipabbataṃ.
401第四百零一。
401.
2020那时,耶达王等,
Tadā te jetarājāno,
2021心意轻弱容易倒下;
Balānuppadamānasā;
2022如是赞许诸王,
Evaṃ tosiṃsu rājānaṃ,
2023自车驾出行之时。
Nikkhantaṃ sakaraṭhato.
402第四百零二。
402.
2025陛下于王终之际,
Svāgatante mahārāja,
2026或对臣子言及病苦;
Athoteadurāgataṃ;
2027此乃尊者自在所作,
Issaro sianuppatto,
2028如其所当教诲者。
Yaṃidhatthipavedaya.
403四百零三。
403.
2030诸位应当知道,
Idheva tāva acchassu,
2031在揭多国中,王城为众多车中之首;
Jetaraṭṭhe rathesabha;
2032直至诸车齐集之时,
Yāva jetā gamissanti,
2033方可前往王近请求恩赐。
Rañño santika yācituṃ.
404四百零四。
404.
2035那时,一位住在乡间的人说道,
Tadā vessantaro āha,
2036‘不必去国王那里;
Māvogamittha santikaṃ;
2037我可以去乞求为我父亲,
Yācituṃ mama pitussa,
2038因为国王也在那里居住。’
Rājāpi tattha nissaro.
405四百零五。
405.
2040邪恶者聚集,
Accuggatāhi sivayo,
2041强暴者流离,
Balaggāne gamācaye,
2042他们妄图摧毁,
Tepaadhaṃsi tumicchanti,
2043是因我激怒了国王。
Rājānaṃ mama kāraṇā.
406
406.
2045假若如此,大王,
Saceevaṃ mahārāja,
2046愿在杰突他利城中;
Siyā jetuttare pure;
2047在此建立诸天的国度,
Idhevarajjaṃ kārehi,
2048被诸英雄包围保护。
Jetehi parivārito.
407第四〇七。
407.
2050此地乃神奇庄严的国度,
Iddhaṃ phitañcidaṃraṭṭhaṃ,
2051神奇伟大的诸邦之域;
Iddho janapado mahā;
2052你当心念谨慎,天人啊,
Matiṃ karohi tvaṃ deva,
2053以便超越国土上的众生。
Rajjassa manussatituṃ.
408第四百零八。
408.
2055我不喜悦王国的安乐,
Alaṃ me rajjasukhena,
2056对出家者所在的国家而言;
Pabbājitassa raṭṭhato;
2057不悦那些污秽之物。
Atuṭṭhā sivayocāsuṃ,
2058由莲花茎构成的床榻。
Mañcerajjebhisecayyūṃ.
409第四百零九。
409.
2060那酒虽不令我欢喜,
Asammodanī yampivoassa,
2061却成了我彻底的原因;
Accantaṃ mamakāraṇā;
2062酒器虽破损殆尽,
Sivīhi bhaṇḍanañcāvi,
2063我仍遭人讥笑戏谑。
Viggaho me naruccati.
410第四百一十节。
410.
2065所受持受的﹐
Paṭiggahitaṃ yaṃ dinnaṃ,
2066是为一切之护卫;
Sabbassa agghiyaṃ kataṃ;
2067你阻止我行﹐大王啊,
Avaruddhasi maṃ rājā,
2068我将绕道而行此山峦。
Vaṅka gacchāmipabbataṃ.
411第四百一十一节。
411.
2070以多种不同的表达方式,
Aneka pariyāyena,
2071曾向杰达王等请求;
Jetarājūhi yācito;
2072虽不愿意但仍然接收,
Anicchanto paṭikkhīpi,
2073那绳索是用来束缚杰达的。
Rajjaṃ so jetaraṭṭhake.
412第四百一十二。
412.
2075离开城镇,
Nagaraṃ apavīsitvā,
2076用木槌敲击杖头;
Sālaṃ sāṇiparikkhipaṃ;
2077连续敲击三十一下,
Kāretvā ekarattiṃso,
2078成为下一代子孙的床。
Sayī saputtadārako.
413四百一十三。
413.
2080在清晨时分成就,
Pubbaṇhasamaye bhutvā,
2081以多样的鲜美食物为供养;
Nānaggaṃ rasabhojanaṃ;
2082他探询了耶闼罗诸王,
Nūtvā so jetarājūhi,
2083如同受到驱使般离去了。
Parivutova nikkhami.
414四百一十四。
414.
2085耶闼罗王在其境内十五
Jetarājā pannarasa-
2086由阇多迦边界达到十由阇纳;
Yojanaṃ jetaraṭṭhato;
2087行至森林入口处,
Gantvāna vanadvāramhi
2088众生倾听于正道。
Ṭhitāmagga mabhāsisuṃ.
415第四百一十五。
415.
2090诃舍罗摩大王,
Esaselomahārāja,
2091山以采香料,
Pabbato gandhamādano;
2092尔与子共,
Yatta tvaṃ saha puttehi,
2093及共妻共处。
Sahabhariyāya vacchasi.
416
416.
2095他们教导他:
Taṃ jetā anusāsiṃsu,
2096悲泪满面,流泪不止;
Assunettā rudammukhā;
2097大王啊,请从这里去,
Ito gacchaṃmahārāja,
2098直行向东,朝着更高的方向。
Ujuṃ yenuttarābhimukho.
417
417.
2100尔时,你看见,尊者,
Atha dakkhasi bhaddante,
2101名为威普拉那的一座山;
Vepullaṃnāma pabbataṃ;
2102山上聚集了各种众多的鸟类,
Nānādumagaṇākiṇṇaṃ,
2103山中有凉爽的荫蔽,令人愉悦。
Sītacchāyaṃ manoramaṃ.
418
418.
2105请超越那一境界,尊者,
Tamatikkamabhaddante ,
2106此后,向右方,
Athadakkhasiāpagaṃ;
2107有名为盖都玛帝的
Nadiṃketumadiṃnāma,
2108深邃、嵌于山岩之中的河流。
Gambhīraṃgirigabbharaṃ.
419419,为行数标记,不译。
419.
2110(其中)遍布宽鳞之鱼,
Puthulomacchaākiṇṇaṃ,
2111渡口良好,水量丰沛;
Suppatitthaṃmahodakaṃ;
2112于是说法教已被阐明,
Thattanūtvāpivitvāca,
2113如火燃烧将瓢破碎。
Assāsetvāsaputtake.
420第四百二十。
420.
2115之后,对大长老沙门,
Athadakkhasibhaddante,
2116把果蕴的蜂蜜释出;
Nagrodhaṃmadhuvipphalaṃ;
2117生于山顶之美妙之处,
Rammake sikharejātaṃ,
2118凉爽阴影,令人欢喜。
Sītacchāyaṃmanoramaṃ.
421四百二十一。
421.
2120尔时,尊者,汝观看,
Atha dakkhasi bhaddante,
2121名为竹山的山峰;
Nāḷikaṃnāma pabbataṃ;
2122杂有各类树木繁茂,
Nānādija gaṇākiṇṇaṃ,
2123如宝石光华,供众人欣赏。
Selaṃ kiṃ purisāyutaṃ.
422四百二十二。
422.
2125它比之前的更上一层,
Tassauttarapubbena,
2126名为穆查林多的溪流;
Mucalindonāmasosaro;
2127覆满莲花的稻田苍鹰,
Puṇḍarikehisañchanno,
2128以及一部分白色的香草。
Setasogandhikehica.
423四百二十三。
423.
2130云雾密布,
Sovanaṃ meghasaṅkāsaṃ,
2131恒久是青绿色的叶片;
Dhuvaṃ haritasaddalaṃ;
2132如狮子默观般,
Sīhovā misapekkhīva,
2133穿越森林丘陵。
Vanasaṇḍaṃ vigāhaya.
424第四百二十四。
424.
2135于彼处,水滴之声、鸟鸣之音,
Tattha bindussarā vaggū,
2136色彩多样,形态繁多;
Nānāvaṇṇā bahūdijā;
2137弯曲伸展,互相迂回;
Kūjanti mupakūjanti,
2138如盛开的鲜花般绚烂。
Utusaṃpupphite dume.
425
425.
2140行进于群山峡谷之间,
Gantvā girividuggānaṃ,
2141河流汇集之处的水源皆在。
Nadīnaṃ pabhavānica;
2142于是见池塘,
So addasa pokkharaṇiṃ,
2143手足俱全。
Karañca-ka kudhāyutaṃ.
426第四百二十六。
426.
2145宽大鱼群密布,
Puthulo macchaākiṇṇaṃ,
2146广阔水域宏大;
Suppatitthaṃ mahodakaṃ;
2147平坦四方,同时具足,
Samañca caturaṃ sañca,
2148善哉,无恶臭者。
Sāduṃ appatigandhiyaṃ.
427
427.
2150在此之前,
Tassā uttarapubbena,
2151建造了蒲蔬罗殿;
Paṇṇasālaṃ amāpaya;
2152建造完蒲蔬罗殿之后,
Paṇṇasālaṃ amāpetvā,
2153在此处修习高贵的仪轨。
Uñchācariyāya īhatha.
428
428.
2155如此,戒贤王等人,
Evañhi jetarājāno,
2156探询调查完毕;
Ācikkhitvāna añjasaṃ;
2157将一位出家子弟抛弃,
Ekaṃ jetaputtaṃ byattaṃ,
2158以具足教诲而劝勉。
Āmantesuṃ susikkhitaṃ.
429
429.
2160行者们去行,
Gacchantecā gacchanteca,
2161应当收摄轻安;
Pariggaṇhassu luddhaka;
2162如是分别观受,
Iccevaṃ saññāpetvāna,
2163安置于林门处,听闻;
Vanadvāre ṭhapiṃ sutaṃ.
430第四三〇。
430.
2165为遣除诸种怖畏,
Nānābhaya vinodāya,
2166威桑陀罗王,
Vessantarassa rājino;
2167在为你们设立防护之后,
Ārakkhaṃ te ṭhapetvāna,
2168你们前往萨迦普拉。
Āgamiṃsu sakaṃpuraṃ.
431第四三一。
431.
2170威桑陀罗王说,行进中,
Vessantaroca gacchanto,
2171前往芳香怡人的山丘;
Gandha mādanapabbataṃ;
2172孩子出生了;
Saputta dārako patto;
2173经过了一整天的时间。
Vissamī divasaṃ tahiṃ.
432四百三十二。
432.
2175之后出现恶心之感,
Tatottarāhi mukhoso,
2176前往陡峭的山岭;
Gaccha vepulla pabbataṃ;
2177沿着烧焦之路而下,
Patvā tappāda maggena,
2178至于凶险难渡的河流。
Patto ketumatiṃ nadiṃ.
433
433.
2180坐于提萨那岸边,
Tissā tīre nisīditvā,
2181美丽的肉色。
Maṃsaṃkhādiya sundaraṃ;
2182由施舍者的衣物染污,
Dinnamekena luddhena,
2183饮食过后安然入睡。
Nūtvā pitvāca vissamī.
434
434.
2185给予盗贼索那针,
Soṇṇasūciṃ luddhakassa,
2186之后便前往彼处;
Datvāna so tatoparaṃ;
2187前往南方无花果树,
Gacchanto dakkhinigrodhaṃ,
2188立于山顶之上。
Pabbatasikhare ṭhitaṃ.
435
435.
2190于其根下端坐,
Tassamūle nisīditvā,
2191食用刺果,
Thokaṃphalāni bhuñjiya;
2192食毕之后,往,
Tatoparaṃ sa gacchanto,
2193得至竹山。
Patto nāḷikapabbataṃ.
436
436.
2195环竹而行,
Nāḷikaṃ pariharitvā,
2196他前往那广大宏伟之地;
Gacchanto so mahāsaraṃ;
2197攀上了穆查林陀树,
Mucalindaṃ upāgañchi,
2198那树被各种污秽所覆盖。
Nānākamala bhūsitaṃ.
437第四百三十七节。
437.
2200在他之前的先导中,
Tassa pubbauttarena,
2201他从狭小的前方前行;
Khuddamaggena gacchatā;
2202显现出广大的园林风景,
Diṭṭhaṃ brahāvanaṃ rammaṃ,
2203充满了果实与花朵。
Phala pupphāna pūritaṃ.
438
438.
2205超越此境而前行,
Tamatikkamma gacchanto,
2206不再循序渐进,刚毅果断;
Anupubbena khatthiyo;
2207四方呈现水池,
Caturaṃsa pokkharaṇiṃ,
2208水已充足,是大水。
Sampatto, si mahodakaṃ.
439四百三十九。
439.
2210维桑塔罗察地区,柔软湿润,
Vessantaroca maddīca,
2211遍布藤蔓荆棘丛生;
Jālīkaṇhājinā cubho;
2212正是在那里他们相聚一处,
Tattheva te vissamiṃsu,
2213彼此亲爱和悦地畅谈。
Aññamaññapiyaṃvadā.
440四百四十。
440.
2215当时,萨咖天帝正进入,
Āvajjanto tadā sakko,
2216被称为天园的庄严之所所见;
Passittha devakuñjaro;
2217那是一座伟大的喜马拉雅山,
Himavantaṃ mahāsattaṃ,
2218被浓密阴云覆盖,令人畏惧恐惧。
Paviṭṭhaṃbhayabheravaṃ.
441四百四十一。
441.
2220欢喜的天子,
Vissukammaṃ devaputtaṃ,
2221他从那里被放逐;
Pakkosāpiya so tato;
2222为了不平等的惩罚,
Assamaṃ māpanatthāya,
2223派遣他前往弯曲山。
Pesesi vaṅkapabbataṃ.
442第四百四十二。
442.
2225欢喜者同样迅速,
Vissukammopi so sīghaṃ,
2226离开天界之后,
Otaritvā devalokato;
2227在弯曲山脉的山尖上,
Vaṅkapabbata kucchimhi,
2228两边均施舍广施。
Māpesi assame duve.
443
443.
2230在彼二者中,贪爱者,
Duveca caṅkameratti-
2231白昼示现住处变易。
Divā ṭhānānimāpayi;
2232对于彼等相应之处,
Paṭirūpesu ṭhānesu,
2233即开花结果之丛林,
Pupphite phalite dume.
444
444.
2235比丘应当勤勉不懈,
Paṭiyādiyitvā samaṇa-
2236彻底修习清净戒律;
Parikkhāre asesato;
2237即使文字亦当勤苦练习,
Akkharānipi sokāsi,
2238如此平等分破。
Evaṃassama bhittiyaṃ.
445四百四十五。
445.
2240有意愿出家者,
Pabbajjaṃ icchamānāce,
2241应当接受这根本戒;
Yote ime gaṇhantuve;
2242出家之后,应当遵守,
Pabbajitvāna acchantu,
2243在此平等法中得安乐。
Imamhiassame sukhaṃ.
446四百四十六。
446.
2245如是书写完成后,索得伐,
Evaṃlikhitvāna sodevo,
2246在非人怖畏中,
Amanusseca bherave;
2247使野兽和飞鸟惊惶,
Mige khage palāpetvā,
2248往车辙的地方去了。
Sakaṭhāna gato ahu.
447四百四十七。
447.
2250「单足行道」者,
So ekapadikaṃ maggaṃ,
2251见彼息灭境界之后;
Disvā vessantaro tato;
2252出家众聚所依止之处,
Pabbajitāna māvāso,
2253当作此处思惟;
Ayaṃ hehīti cintiya.
448四百四十八。
448.
2255于门口边住于榻上,
Maddiṃ assama dvāramhi,
2256将其放置在器皿中;
Ṭhapetvā puttakepica;
2257进入而平等安住后,
Assamaṃ pavisitvāna,
2258观察字母的根源。
Passittha akkharāniso.
449第四百四十九。
449.
2260『以此器皿赋予』之意,
Idaṃsakkena dinnaṃti,
2261于是他心满足地起身;
Utvā so tuṭṭhamānaso;
2262进入讲堂,
Paṇṇasālaṃ pavisittha,
2263单独出家。
Ekako pabbajetave.
450四百五十。
450.
2265在那里携带弓箭,
Tahiṃ dhanuñca khaggañca,
2266带上箭囊;
Apanetvā sasāṭake;
2267并且放开弦索——
Omuñcitvāna soratta-
2268口中唾液流出。
Vākacīraṃ nivāsayi.
451四百五十一。
451.
2270将其一部分截取为非胜利者(的部分),
Aṃse katvāna ajina-
2271连同皮革与大力神。
Cammañca sakkadattiyaṃ;
2272束缚头巾饰带,
Gaṇhittha isivesaṃso,
2273缚束头发环。
Bandhitvā jaṭamaṇḍalaṃ.
452四百五十二。
452.
2275执杖出门,
Daṇḍamādāya nikkhamma,
2276步入树荫下;
Paṇṇasālāya caṅkamaṃ;
2277登上山坡,前瞻远方,
Āruyha uda, netvānaṃ,
2278步行来回往复。
Caṅkamī aparāparaṃ.
453四百五十三。
453.
2280于是,为子女之故,
Tatoso puttadārānaṃ,
2281比丘具足正受持的神识;
Santikaṃ saṃvutindriyo;
2282如同六十年的历程,
Āgañchi saṭṭhi vassova,
2283长老独行而行。
Thero oruyha caṅkamā.
454四百五十四。
454.
2285见于大群众,
Maddīdisvā mahāsattaṃ,
2286于是感到悲伤,
Kalunaṃ paridevayi;
2287跪伏于他的足下,
Nipacca tassa pādesu,
2288古老的(事物)没有复兴。
Purāṇāni anutthunaṃ.
455第四百五十五。
455.
2290然后由那位菩萨,
Tato sā bodhisattena,
2291与僧众一同入住安静之处;
Saddhiṃ pavisi assamaṃ;
2292前往萨咖树叶堂,
Gantvā sakapaṇṇasālaṃ,
2293成为伊斯维塞伽(戒律修持者)。
Isivesaggahā ahu.
456第四百五十六。
456.
2295后来,即使是那修苦行者,
Pacchāputtepi tāpasa-
2296也曾为幼童。
Kumārake kariṃsute;
2297他们住在弯曲的屋檐下,
Vasiṃsu vaṅkakucchimhi,
2298有四种豪族人。
Cattāro khattiyājanā.
457四百五十七。
457.
2300其后有人这样称颂,
Athamaddī varaṃyāci,
2301伟大君王,大狮王;
Mahāsattaṃ mahāisiṃ;
2302我母亲啊,应当往天界去,
Mātumhe devagañchittha,
2303寻求果实与无果之果。
Phalāphala gavesanaṃ.
458
458.
2305这里,儿子们应当接纳,
Idhaputte gahetvāna,
2306依自己所愿安住,
Vaseyyātha yathāsukhaṃ;
2307我自己也要取得,
Ahamevā harissāmi,
2308根茎叶果实诸丰饶。
Mūlāleca phalāphale.
459
459.
2310如是恳求之后,
Evaṃvaraṃ yācitvāna,
2311从林中采集果实,
Araññato phalāphalaṃ;
2312采集后加以供养,
Āharitvāna posesi,
2313绞断枯干长达二十绺。
Jaṭinīsā tayojane.
460
460.
2315菩萨亦曾如此恳求,
Bodhisattopi yācitta,
2316持守美善的正行;
Varaṃmaddiṃ sucāriniṃ;
2317莫于不当时段践行,
Māgaccha ākālebhadde,
2318因其足迹玷污自身。
Paṭṭhāyito mamantikaṃ.
461第四百六十一。
461.
2320女性的戒行中,
Itthīca brahmacariya-
2321名为『秽』者,为智慧良好的损害。
Malaṃnāma sumedhase;
2322不坏持戒净行之行,
Brahmacāriṃhi nāsenti,
2323所以我恳求节制自守。
Tasmā yācāmi maṃvaraṃ.
462四百六十二。
462.
2325对已求得者谓之善,
Sampaṭicchittha sādhūti,
2326奉行禁戒清净行者;
Sāmaddī brahmacārinī;
2327他们安住于独处之处,
Sakaṭṭhāne te vasiṃsu,
2328修习慈爱为所亲近的修习。
Bhāventā piya bhāvanaṃ.
464四百六十四。
464.
2330由慈爱所产生的感应,
Mettāya ānubhāvena,
2331至于大天王,传至三结。
Mahesissa tiyojane;
2332彼此之间相互慈爱,
Aññamaññaṃ mettāyiṃsu,
2333普遍于一切有情众生。
Samantā sabbapāṇino.
464
464.
2335起身之后,恭敬地事奉,
Pātovuṭṭhāya maddīpi,
2336奉献饮水;
Upaṭṭhāpiya pāniyaṃ;
2337以及供养食物,
Paribhojaniyañceva,
2338并取入口中的水。
Mukhodakañca āhari.
465
465.
2340用牙齿咬砍双脚,
Dantakaṭṭhañca pādāsi,
2341然后绕圈环绕;
Tato assamamaṇḍalaṃ;
2342战胜两个儿子,
Sammajitvāna dveputte,
2343放置于父亲身旁。
Ṭhapetvā pitusantike.
466四百六十六。
466.
2345悄悄地拉扯其尾巴,
Khaṇittiṃ pacchi mādāya,
2346应当持有铁铲。
Aṅkusañcāpi gaṇhiya;
2347作为森林中的树根与果实所供养之物,
Vanamūlaphalatthāya,
2348观察孤独林的境况。
Pāvekkhi ekikāvanaṃ.
497(第四百九十七节。)
497.
2350日暮之时,在后方,
Sāyanhasamaye pacchiṃ,
2351以树根和果实等为供养;
Mūlālehi phalehica;
2352先将果实采集齐备,
Pūrāpetvāna sāgañchi,
2353从森林中携至五味房舍。
Paṇṇasālaṃ araññato.
468
468.
2355将成熟的果实安置好,
Phalapacchiṃ nikkhipetvā,
2356自己沐浴清洁之后,
Sayaṃ nhātvāna puttake;
2357沐浴完毕即食用。
Nhāpetvāca bhuñjiṃsu,
2358四岁之时。
Modentā caturojanā.
469第四百六十九。
469.
2360曾经行不善的妄语,
Bhutvā nallāpa sallāpaṃ,
2361并且对两个人作诸恶行;
Katvāna puttake duve;
2362之后饮醉后而堕落,
Maddīādāya pāvīsi,
2363自沉于醉酒迷乱之中。
Sāpaṇṇasālamattano.
470
470.
2365依此所称之规制,
Evaṃvuttaniyāmena,
2366由四重天之人群,
Cattārokhattiyājanā;
2367居于弯曲山峰之上,
Vaṅkapabbatakucchimhi,
2368第七者居于世间法中。
Sattamāsevasiṃsute.
471
471.
2370当时在迦陵国,
Tadākaliṅgaraṭṭhamhi ,
2371村庄中道路交叉处;
Gāmamhidunniviṭṭhake;
2372有一婆罗门名为婆罗门乔淤叉,
Brahmaṇojūcakonāma,
2373生活为比丘所不重视。
Bhikkhācāro alakkhiko.
472
472.
2375取得一百个货币,
Kahāpaṇasataṃladdhā,
2376比丘的行为如婆罗门;
Bhikkhācārenabrāhmaṇo;
2377于某一婆罗门家族中,
Ekabrāhmaṇakulamhi,
2378修持并终止忧苦。
Thapetvāpunasogato.
473四百七十三。
473.
2380不外出,长久安住,
Anāgantvācirāyante,
2381室内安坐,静心镇定。
Jūcakamhigahāpaṇaṃ,
2382在毁坏的婆罗门家宅里,
Khīṇaṃbrāhmaṇagehamhi,
2383纷纷坍塌倒塌,居民离散。
Valañjetvāasesato.
474四百七十四。
474.
2385持有这些破败家产者,
Codesigahāpaṇaṃso ,
2386背后而去如放弃者;
Pacchāgantvānajūcako;
2387所持财物的破碎与失去,
Kahāpaṇassakhīṇattā,
2388婆罗门无法给予。
Dātuṃnāsakkhibrāhmaṇo.
475第四百七十五。
475.
2390该婆罗门的女儿,
Dhītā tassa brāhmaṇassa,
2391以姓名作为区别记号;
Nāmenāmittatāpanā;
2392并且是一位年轻美貌的女子,
Yuvatīrūpavantīca,
2393是被佝偻者所妄言听闻的。
Jūcakassaadaṃsutaṃ.
476
476.
2395在宽敞明亮之处,
Vasitthadunniviṭṭhamhi ,
2396施受而生的热恼,
Ādāyāmittatāpanaṃ;
2397恶劣、苦恼、气愤,
Dahariṃjiṇṇakopāpo,
2398被脏污所污染的生命。
Jūcakoyācajīvako.
477
477.
2400不怀恶意,
Amittatāpanāsammā,
2401恭敬庄严于婆罗门;
Garuṃkatvānabrāhmaṇaṃ;
2402如同太阳升起一般显现,
Paṭijaggatiindaṃva,
2403内心纯洁且行为端正。
Sūjāuṭṭhānasīlinī.
478
478.
2405年轻的婆罗门中,
Yuvānobrāhmaṇāaññe,
2406以二重因缘为燃料,
Disvānāmittatāpanaṃ;
2407具足生长充分之势,
Jāyāvattenasampannaṃ,
2408恒常除去热病与寒颤。
Sadāreititajjare.
479四百七十九。
479.
2410此名为小荆棘,
Ayaṃmahallakaṃsammā ,
2411又称为警示生死者;
Paṭijaggatijūcakaṃ;
2412为何我们要懈怠,
Kiṃ pamajjatha amhākaṃ,
2413反倒要坚定你们这些年轻人?
Yuvānānaṃtu vo sataṃ.
480第四百八十。
480.
2415当观察幼小不成熟者,
Paṭijaggathanobālā,
2416见其受友伴的磨难;
Passitvā mittatāpanaṃ;
2417即使如此,也不能令其坚固成长。
Nocepaṭijaggeyyātha,
2418持械杖者,鞭打者。
Daṇḍessāmakharaṃbhusaṃ.
481四百八十一。
481.
2420被胜过者,诸妻。
Tajjitā bhariyāsabbā,
2421因丈夫而生恐怖;
Patīhi bhayamānasā;
2422拘束于约束,受制于约束;
Sannisinnā mantaliṃsu;
2423开始了敌对的煎熬。
Ārabbhāmittatāpanaṃ.
482第四百八十二。
482.
2425我们应当以欢喜的心,
Palāpessāma ayyāyo,
2426从现在开始,广泛袒露于此,
Imamhādunni viṭṭhato;
2427如此安乐地生活,
Evaṃsukhaṃ vihissāma,
2428如同掌管家务的管家管理家园。
Jūcakassa pajāpatiṃ.
483第四百八十三。
483.
2430思惟无著,如是,
Mantayitvānatā evaṃ,
2431波河水流奔涌;
Nadiṃ udakahāriyā;
2432同流汇聚而泛滥,
Samāgantā ujjhāyiṃsu,
2433岸岸有敌者热破。
Titthe amittatāpanaṃ.
484
484.
2435无敌者因无敌而发。
Amittānunatemātā ,
2436无友谊而不得热诚;
Amittonunatepitā;
2437于彼等燃烧成熟之足迹,
Yesaṃjiṇṇassapādaṃsu,
2438正是如是持守谦逊的正念。
Evaṃ dahariyaṃ satiṃ.
485
485.
2440其无益者逆徒,
Ahitaṃvatateññātī,
2441秘密谋划议论。
Mantayiṃsu rahogatā;
2442于已衰老者之足上,
Yetaṃjiṇṇassa pādaṃsu,
2443如是炙烤着。
Evaṃ dahariyaṃsatiṃ.
486四百八十六。
486.
2445不住沉迷,安住清净,
Amanāpavāsaṃvasati ,
2446不与衰老者争执;
Jiṇṇenapatināsaha;
2447离开住处入于衰老者所居,
Yātvaṃvasasijiṇṇassa,
2448众生之饮食为其生命之依赖。
Matantejīvitāvaraṃ.
487第四百八十七。
487.
2450不曾有哪位乐于辱没,
Nahinunatevindiṃsu,
2451自己的父母及其尊荣;
Mātāpitācasobhaṇe;
2452你自当效法此意愿,
Tuyhatthāyajūcakamhā,
2453怨恨他人荡然无存。
Patiṃaññaṃsuyobbanaṃ.
488
488.
2455此为恐怖害人之物,
Duyiṭṭhaṃtenavamiyā,
2456未曾点火或燃烧的;
Akataṃaggihutakaṃ;
2457在那已然稍微破坏的脚处,
Yetaṃjiṇṇassapādaṃsu,
2458存在着如此可怕又令人敬畏的火焰。
Evaṃdahariyaṃsatiṃ.
489
489.
2460圣行者与婆罗门俱净清洁,
Samaṇe brāhmaṇe suddhe,
2461谴责修行之人;
Akkosi brāhmacārine;
2462凭以专一持守,
Yenatenadaharītvaṃ,
2463我以为是与恶人结合。
Maññejiṇṇenasaṅgamī.
490四百九十。
490.
2465苦非苦非响声所见,
Nadukkhaṃahinādaṭṭhaṃ,
2466痛苦因失去生命而生;
Nadukkhaṃsattiyāhataṃ;
2467此痛苦与三毒俱同,
Tañcadukkhañcatibbañca,
2468即感见死亡之恐怖者。
Yaṃpassejiṇṇakaṃpatiṃ.
491第四百九十一。
491.
2470非无用之物而无所依止,
Natthikhiṭṭānatthirati ,
2471老者亦无法摧毁之;
Jiṇṇenapatināsaha;
2472无益的闲谈、无谓的言语,
Natthiallāpasallāpo,
2473既不能洁除烦恼,也不能显扬善行。
Jagghituṃvinasobhati.
492四百九十二。
492.
2475所谓加之与夺之者,
Yadādaharodaharī,
2476指妄念及沉迷心等;
Mantayiṃsurahogatā;
2477所有的忧愁与悲伤,皆由此而消散。
Sabbasokāvinassanti,
2478有些心念被遗忘。
Yekecihadayassitā.
493四百九十三。
493.
2480脱离幼稚状态的形象,
Daharītvaṃrūpātī,
2481获得为男性之名份;
Purisātvamabhipatthitā;
2482进入亲族中去,
Gaccha ñātikule accha,
2483年长者能使其快乐乎?
Kiṃ jiṇṇo ramayissati.
494
494.
2485哭泣着向前行,
Rodamānāvaāgañchi ,
2486彼此争吵讥讽,
Sāgharaṃparibhāsitā;
2487对婆罗门女性显露骄傲,
Brāhmaṇīhi hirāyantī,
2488如同夺取罐器的贼般迅疾。
Ghaṭamādāyasīghaso.
495
495.
2490来了哭泣的孩子,
Rodantiṃ āgataṃjāyaṃ,
2491望见了国王像太阳般升起;
Disvākiṃ bhotirodiya;
2492请前来,手拿蒲葵扇,
Āgaccha sītipucchittha,
2493请到前方,这位驯象师说。
Paccuggacchaṃ vajūcako.
496
496.
2495我拜拜婆罗门,正要前往,
Natebrāhmaṇa gacchāmi,
2496河流是水的供给者;
Nadiṃ udakahāriyā;
2497他们用嘲笑轻慢之语议论;
Thiyomaṃparibhāsiṃsu,
2498婆罗门舍弃了不净的事物。
Tayājiṇṇenabrāhmaṇa.
497
497.
2500因被婆罗门所轻视,
Brāhmaṇyābhāsamānāya,
2501婆罗门又怎能听闻呢?
Kathaṃsutvānabrāhmaṇo;
2502烦恼之妻已衰老焉,
Tosentobhariyaṃruṇṇaṃ,
2503年迈之人如是言矣。
Jiṇṇosoetadabravī.
498第四百九十八。
498.
2505吾非为我作恶业,
Māmetvaṃakarākammaṃ,
2506吾取水而饮之,
Mameudakamāhari;
2507我当取水而饮矣。
Ahaṃudakamāhissaṃ,
2508不要喝沸腾的水。
Mābhotikupitāahu.
499第四九九。
499.
2510我不是生于此地,
Nāhaṃtamhikulejātā ,
2511你去取水的时候;
Yaṃtvaṃudakamāhari;
2512如同婆罗门子民所知,
Evaṃbrāhmaṇajānāhi,
2513我并非住于此家。
Natevacchāmihaṃghare.
500
500.
2515若彼婆罗门能通晓此一切,
Sacemedāsaṃdāsiṃ vā,
2516必令众婆罗门种类各异;
Nānayissasibrāhmaṇa;
2517如是,婆罗门诸人因而了解,
Evaṃbrāhmaṇajānāhi,
2518唯对我众恭敬而不生他念。
Natevacchāmasantike.
501五百之一。
501.
2520没有固定的住所,
Natthime sibbaṭṭhānaṃvā,
2521也没有财富与田地归婆罗门所有;
Dhanadhaññañca brahmaṇi;
2522或者说,我曾卖为奴仆,
Kutotaṃ dāsaṃdāsiṃ vā,
2523将要被带来,主人啊,
Ānayissāmi bhotiyā,
2524我将服侍主人,
Ahaṃbhotiṃ upaṭṭhissaṃ,
2525父亲啊,请不要称我为主人。
Mābhotiku pitāahu.
502
502.
2527此则如我所闻,
Ehite aha makkhissaṃ,
2528如所受之语;
Yathāmevacanaṃsutaṃ;
2529国王之所在,
Esavessantaro rājā,
2530居于山坡之上,曲折蜿蜒。
Vaṅkevasati pabbate.
503
503.
2532既然到达彼岸,就应当乞求,
Taṃtvaṃgantvāna yācassu,
2533向婆罗门赠与奴仆;
Dāsaṃdāsiñca brahmaṇa;
2534乞求者将会得到奉献,
Sotedassati yācito,
2535兵士亦将得到奴仆的赠与。
Dāsaṃdāsiñca khatthiyo.
504第五百零四。
504.
2537我已年迈衰弱,
Jiṇṇohasmi dubbalo,
2538在长帐篷中难以行进,
Dīghocaddhāsu duggamo;
2539我将如何能够前往,
Kathaṃgantuṃ sakkhissami,
2540我将护持彼处。
Upaṭhissāmi taṃ ahaṃ.
505
505.
2542正如来到战场,
Yathāagantvā saṅgāmaṃ,
2543如同无兵败阵者,
Ayuddhova parājito,
2544如是,汝!婆罗门,
Evameva tuvaṃbrahme,
2545未入已然为失败者。
Agantvāva parājito.
506
506.
2547若指示奴隶或仆人,
Saceme dāsaṃdāsiṃ vā,
2548婆罗门当能辨别种种事理;
Nānayissasi brahmaṇa;
2549婆罗门当如此明了知晓,
Evaṃ brahmaṇa jānāhi,
2550我不在家中,
Natevacchā mahaṃghare;
2551不会疏忽懈怠,
Amanāpaṃ tekarissāmi,
2552那样反而会生起痛苦。
Taṃtedukkhaṃ bhavissati.
507
507.
2554在星辰和鲜花之间,
Nakkhatte utupupphesu,
2555当你观察到那被踩踏的状态时;
Yadāmaṃdakkhasi laṅkataṃ;
2556与他人共同沉迷时,
Aññehi saddhiṃ ramamānaṃ,
2557必将生起苦恼。
Tantedukkhaṃ bhavissati.
508
508.
2559因为我无法见到,
Adassanena mayhaṃte,
2560对老者感到悲伤;
Jiṇṇassa paridevato;
2561更加弯曲而衰败。
Bhiyyovaṅkā palitāca,
2562将会有许多婆罗门。
Bahūhessanti brahmaṇa.
509五百零九。
509.
2564随后那婆罗门生起了恐惧,
Tato so brahmaṇo bhīto,
2565就像顺从婆罗门女一样;
Brahmaṇiyāva sānugo;
2566被贪欲强烈缠绕,
Aṭṭito kāmarāgena,
2567对婆罗门说了这些话。
Brahmaṇiṃ etadabravī.
510第五百一十节。
510.
2569一旦遭遇应当承受之事,
Pātheyyaṃmekarohitvaṃ ,
2570诸种复杂烦恼汇集并生起;
Saṃkulyāsakalānica;
2571如蜜团般甘美且难舍,
Madhupiṇḍikācasukatāyo,
2572即是师所布施者及婆罗门所受。
Satthu bhattañcabrahmaṇi.
511第五百一十一节。
511.
2574若能带来同伴,
Ānayissaṃ methunake,
2575男女双方的少年,
Ubhodāsakumārake;
2576他们将侍奉这人,
Tetaṃparicarissanti,
2577夜晚如昼般欢愉放逸。
Rattiṃdivamatanditā.
512第五百一十二。
512.
2579简略地加以禁止,
Sākhippaṃpaṭiyādesi ,
2580应当避除的友伴恶友之炎热苦痛,
Pātheyyaṃmittatāpanā;
2581经过正当劝诫,
Paṭiyāditanti ācikkhi,
2582无有婆罗门罪过者,
Brahmaṇassaalakkhino.
513
513.
2584愚弱之家,
Gehedubbalaṭhānaṃso,
2585婆罗门经以坚定不移为事理。
Thiraṃkatvānabrahmaṇo;
2586为妻子守护之事,
Bhariyāyagopanatthaṃ,
2587封闭门扉以加以遮蔽。
Guttadvārañcasaṅkhari.
514
514.
2589拿木材挑担搬运,
Dārūniāharitvāna,
2590用器皿盛水提携;
Ghaṭepūresivārinā;
2591为子孙安乐居住之所。
Jāyāyasukhavāsatthaṃ,
2592从家中被驱逐出去。
Anikkhantuṃcagehato.
515五百一十五。
515.
2594唯有在正当条件下出离,
Paccakkheyeva jāyāya,
2595放弃贪欲嫉恨;
Isivesaṃsamādiya;
2596洞察世间本质,如实理解,
Passitvābhariyaṃevaṃ,
2597此乃令其断绝的开示者。
Ovadesisajūcako.
516
516.
2599尊者们,在此情况下,
Itopaṭhāyatvaṃbhadde,
2600修行者确实应当远离懈怠之境,
Vikālemāssunikkhami;
2601在我来此之时,
Mamaāgamanāyāva,
2602当谨慎守护正法,不得怠慢。
Vasesiappamattakā.
517
517.
2604了知此义后,断除牵缠,
Idaṃvatvānalaggitvā ,
2605应当净剃除毛;
Sopātheyyapasibbahaṃ;
2606并令头顶头皮光洁,
Upāhanañcaāruyha,
2607手持采集时用的小杖。
Gaṇhīkattaradaṇḍakaṃ.
518五百一十八。
518.
2609于是以红润的面容,
Tatosoruṇṇamukhena,
2610弃置妻子于右侧,
Bhariyaṃkatvāpadakkhiṇaṃ;
2611哀伤地行于河岸,
Socamāno vapakkāmi,
2612寻求奴婢。
Dāsake pariyesituṃ.