夜叉欺骗品
1夜叉所欺品
Yakkhavañcitavaggo
121. 在夜叉所欺诳之事中，此为次第说明。
21. Yakkhavañcita vatthumhi ayamānupubbīkathā
2世尊般涅槃后，据说在拘萨罗国境内，有个名叫凸多伽摩的村子。村中有位人称佛陀达萨的人，他终生奉持：‘有生之年，我皆皈依佛陀。佛陀是我的皈依处、庇护所、隐蔽处与归宿。’他便如此尽形寿皈依佛陀而安住。那时，有一位村民各处游走，来到凸多伽摩村，自己搭了间小屋住下。有位名叫阿卡的夜叉附入他身，使他受苦。当时，阿卡夜叉想进入佛陀达萨的住处，却因佛陀达萨戒德的威神力强盛而不能入，只得放弃，在村外一连住了七天，远远观察佛陀达萨的出入。那村民在村中住了七天，第七天准备进城。阿卡夜叉看见，便追上去问他要去哪里。村民回答：‘这里的夜叉折腾了我七天。’阿卡夜叉因饥饿受苦，便撒谎说：‘我饿得难受，我需要食物。’村民觉察到阿卡夜叉不往自己家里去，便用话试探。阿卡夜叉说：‘那家有位皈依佛陀的居士，因为他持戒的威德，我进不了他的宅子。’村民便问阿卡夜叉，皈依佛陀为何有这般力量。阿卡夜叉答：‘我皈依佛陀，也有这样的因缘。’听了这话，村民心中思惟：我也应当皈依佛陀。于是便与阿卡夜叉一同称念皈依佛陀。正如前文所说，阿卡夜叉高声唱念，不再畏惧危难，远远离去。如是，对世尊的皈依，能为人间解除恐惧、消弭灾厄，亦能导向他界、天上的解脱。正是如此。
Bhagavati parinibbutamhi kosalarañño kira janapade tuṇḍagāmonāma ahosi. Tattheko buddhadāso nāma manusso ‘‘yāvajīvaṃ buddhaṃ saraṇaṃ gacchāmi. Buddho me saraṇaṃ tāṇaṃ leṇaṃ parāyaṇanti’’ evaṃ jīvitapariyantaṃ buddhaṃ saraṇaṃ gato paṭivasati, tasmiṃ samaye eko janapadavāsiko tattha tattha āhiṇḍanto taṃ tuṇḍagāmaṃ patvā tasseva ghare nivāsaṃ kappesi, tassa pana jānapadikassa sarīre eko yakkho āvisitvā pīḷeti, tadā tassa gāmassa pavisanakāle yakkho buddhadāso pāsakassa guṇatejena tassa gehaṃ pavisituṃ asakkonto taṃ muñcitvā bahigāme sattāhaṃ aṭṭhāsi tassāgamanaṃ olokento. Tato so jānapadiko sattadivasaṃ tattha vasitvā sattame divase sakaraṭṭhaṃ gantukāmo gāmā nikkhami. Atha taṃ tathā nikkhantaṃ disvā yakkho aggahesi, atha so taṃ ettakaṃ kālaṃ kuhiṃgatosīti pucchi. Yakkho bho tavatthāya ettha vasantassa me sattāhaṃ atikkantanti. Tato so ko te mayā attho, kiṃ te dammīti, atha yakkhena bho ahaṃ khudāya pīḷito bhattena me atthoti vutto so evaṃ sati kasmā maṃ antogehe vasantaṃ na gaṇhīti āha. Yakkhena bho tasmiṃ ghare buddhaṃ saraṇaṃ gato eko upasako atthi, tassa sīlatejena gehaṃ pavisitumasakkonto aṭṭhāsinti vutto jānapadiko saraṇaṃ nāma kinti ajānanto kinti vatvā so saraṇaṃ aggahesīti yakkhaṃ pucchi. Yakkho ‘‘buddhaṃ saraṇaṃ gacchāmī’’ti vatvā saraṇaṃ aggahesīti āha. Taṃ sutvā jānapadiko idāni imaṃ vañcessāmīti cintetvā tenahi yakkha ahampi buddhaṃ saraṇaṃ gacchāmīti āha. Evaṃ vuttamatteyeva yakkho mahāsaddaṃ karonto bha ye na bhamanto palāyi, evaṃ sammāsambuddhassa saraṇaṃ idhaloke bhayo paddava nivāraṇatthaṃ hoti, paraloke saggamokkhāvahaṃ. Tathāhi.
1
1.
4‘佛陀’之名，能令非人心生恐惧；
Buddhoti vacanaṃ etaṃ, amanussānaṃ bhayāvahaṃ;
5于敬信佛陀的众生，则恒常带来欢悦。
Buddhabhattikajantūnaṃ, sabbadā mudamāvahaṃ.
2
2.
7为灭除一切灾患，即此现前之神妙良药；
Sabbopaddavanāsāya, paccakkhadibbamosadhaṃ;
8此神妙之咒具大威德，广大而不可思议。
Dibbamantaṃ mahātejaṃ, mahāyantaṃ mahabbhutaṃ.
3
3.
10是故，彼凶暴之夜叉，
Tasmā so dāruṇo yakkho,
11见他立于皈依之处；
Disvā taṃ saraṇe ṭhithaṃ;
12惊惶不安，遭遇恐怖，
Ubbiggo ca bhayappatto,
13身毛竖立，战栗僵直。
Lomahaṭṭho ca chambhīto.
4
4.
15见到那旋转奔跑之人，犹如太阳升起时的黑暗，
Bhamanto dhāvitaṃ disvā, timirova suriyuggate,
16像被狂风吹散的木棉絮，
Simbalitūlabhaṭṭhaṃva, caṇḍavātena khaṇḍitaṃ.
5
5.
18如同国王、盗贼、妖鬼、恶魔及畸形怪异之苦，
Yaṃ dukkhaṃ rājacorāri, yakkhapetā disambhavaṃ;
19凡常住于人世者，应至心皈依三宝。
Nicchantena manussena, gantabbaṃ saraṇattayaṃti.
20于是，国中人民观察到皈依三宝的大功德与殊胜利益，心怀敬信，而发愿言：‘尽我一生，我愿皈依佛陀。’即作皈依。以此皈依之威德力，他命终之时，犹如从梦中醒来一般，即得生于天界。
Tato jānapadiko saraṇāgamane mahāguṇaṃ mahānisaṃsaṃ oloketvā buddhe sagāravo sappemo ‘‘jīvitapariyantaṃ buddhaṃ saraṇaṃ gacchāmī’’ti saraṇaṃ gantvā teneva saraṇāgamanānubhāvena jīvitapariyosāne suttappabuddhoviya devaloke nibbattīti.
6
6.
22见其如此皈依，
Disvāna evaṃ saraṇaṃ gataṃ taṃ,
23连夜叉也因大怖畏而远离。
Apenti yakkhāpi mahabbhayena;
24因此应护持戒律，皈依三宝。
Pāletha sīlaṃ saraṇañca tasmā,
25应舍弃恶行，亲近善道。
Jahātha duritaṃ sugatiṃ bhajavhoti.
27夜叉所欺事第一。
Yakkhavañcitavatthuṃ pathamaṃ.
2622. 邪见者事例中的渐次说法
22. Micchadiṭṭhikassa vatthumhi ayamānupubbīkathā
27世尊住世时，王舍城中有位持邪见的梵天信徒住在那里，同时也有一位正见者。他们各有两个儿子。这些孩子一同玩耍、一同长大。后来，在玩糖果游戏时，正见者的儿子一边说“礼敬佛陀”，一边抛掷糖果，天天获胜；邪见者的儿子则说“礼敬梵天”，抛掷时却总是输。于是，邪见者的儿子看见正见者的儿子连续获胜，便问道：“为何你抛糖果总是能赢？”那孩子回答：“我礼敬佛陀，就是因为礼敬佛陀才赢。”于是他生起净信，也一边称念“礼敬佛陀”一边抛糖果。此后，他们常一同充当信差前来。另一时，邪见者随父亲入林砍柴，拉车装满木柴回到城中，卸下车后便让牛吃草。牛在吃草时，跟随其他牛群走进了城里。放牛的父亲没有找到车，便让儿子返回。当儿子进城时，城门已在夜间关闭。那时，这孩子在城外的草车下睡觉，半夜醒了过来。是夜，有一个邪见鬼和一个正见鬼巡游至此，看见藏在车下的孩子，邪见鬼说：“这是我的食物！”正见鬼却说：“别怕，他会说‘礼敬佛陀’。”他们便绕着他转来转去，然后掐住孩子
Bhagavati dharamāne rājagahanagare kira eko brahmabhattiko micchādiṭṭhiko paṭivasati, tattheva sammādiṭṭhikopi. Tesaṃ ubhinnampi dve puttā ahesuṃ. Te ekato kīḷantā vaḍḍhanti. Athāparabhāge guḷakīḷaṃkīḷantānaṃ sammādiṭṭhikassa putto ‘‘namo buddhayā’’ti vatvā guḷhaṃ khipanto divase divase jināti. Micchādiṭṭhikassa putto ‘‘namo brahmuno’’ti vatvā khipanto parājeti, tato micchādiṭṭhikassa putto niccaṃ jinantaṃ sammādiṭṭhikaṃ kumāraṃ disvā samma tvaṃ niccameva jināsi, kiṃ vatvā guḷaṃ khipasīti pucchi. Sohaṃ samma ‘‘namo buddhāyā’’ti vatvā khipāmīti āha. Sopi tato paṭṭhāya ‘‘namo buddhāyā’’ti vatvā khipati, atha te yebhuyyena dūte samasamāva honti. Aparabhāge micchādiṭṭhikassa putto pitarā saddhiṃ dārūnamatthāya vanaṃ gantvā sakaṭena dāruṃ gahetvā āgacchanto nagaradvārasamīpe sakaṭaṃ vissajjetvā tiṇe khādanatthāya goṇe vissajjesi, goṇā tiṇaṃ khādanto aññehi gorūpehi saddhiṃ antonagaraṃ pavisiṃsu. Athassa pitā goṇe pariyesanto sakaṭaṃ olokehīti puttaṃ nivattetvā nagaraṃ paviṭṭho ahosi, atha sāyaṇhe jāte manussā nagaradvāraṃ pidahiṃsu, tato kumāro bahinagare dārusakaṭassa heṭṭhā sayanto niddūpagato ahosi. Atha tassā rattiyā sammādiṭṭhiko ca micchādiṭṭhiko cāti dve yakkhā gocaraṃ pariyesamānā sakaṭassa heṭṭhā nipannaṃ kumāraṃ addasaṃsu, tesu micchādiṭṭhiko imaṃ khādāmīti āha. Athāparo mā eva makāsi, ‘‘namo buddhāyā’’ti vācako esoti, khādāmevetanti vatvā itarena yāvatatiyaṃ vāriyamānopi gantvā tassa pāde gahetvā ākaḍḍhi. Tasmiṃ khaṇe dārako pubbaparicayena ‘‘namo buddhāyā’’ti āha taṃ sutvā yakkho bhayappatto lomahaṭṭho hatthaṃ vissajjetvā paṭikkamma aṭṭhāsi. Aho acchariyaṃ buddhānubhāvaṃ abbhutaṃ, evaṃ attaṃ anīyyātetvā paricayena ‘‘namo buddhāyā’’ti vuttassapi bhayaṃ chambhitattaṃ upaddavaṃ vā na hoti. Pageva attaṃ nīyyātetvā yāvajīvaṃ buddhaṃ saraṇaṃ gatassāti. Vuttañhi.
1
1.
29犹如孔雀之鸣声，能令诸蛇生怖畏，
Yathāpi sikhino nādaṃ, bhujaṅgānaṃ bhayāvahaṃ;
30‘佛’之名号，能令非人亦生怖畏。
Evaṃ buddhoti vacanaṃ, amanussānaṃ bhayāvahaṃ.
2
2.
32正如持诵咒语能使罪垢消散，
Yathā mantassa jappena, vilayaṃ yāti kibbisaṃ;
33以‘佛’之名号，诸鬼魅即行退散。
Evaṃ buddhoti vacanena, apayanti pisācakā.
3
3.
35见火如同谷粒，远远便即消散；
Aggiṃ disvā yathā sitthaṃ, dūratova vilīyati;
36见到如此皈依之者，饿鬼也同样远远逃离。
Disvānevaṃ saraṇagataṃ, petā pentiva dūrato.
4
4.
38最胜佛陀的意念，犹如双蜜一般奇妙不解。
Pavaraṃ buddhaicceta, makkharadvayamabbhutaṃ;
39一切言语皆无过失，如无瑕的摩尼宝珠般清净。
Sabbo paddavanāsāya, thirapākāra muggataṃ.
5
5.
41那七宝所成的殿阁，即是坚固的金刚岩穴；
Sattaratanapāsādaṃ, tameva vajiraṃ guhaṃ;
42它即是船，即是洲岛，即是那光辉的铠甲。
Tameva nāvaṃ dīpaṃ taṃ, tameva kavacaṃ subhaṃ.
6
6.
44那正是头顶上闪耀的宝冠，由宝石铸成。
Tameva sirasi bhāsantaṃ, kirīṭaṃ ratanāmayaṃ;
45额前点缀着悦目的吉祥痣，双眸涂以樟脑香膏。
Lalāṭe tilakaṃ rammaṃ, kappūraṃ nayanadvaye.
7
7.
47双耳佩戴着耳环，颈间悬挂着绚美的金项链。
Tāḍaṅkaṃ kaṇṇayugale, soṇṇamālā gale subhā;
48星辰单排项链，沉重地垂挂在肩头。
Ekāvaḷi tārahāra, bhārā jattusu laṅkatā.
8
8.
50臂根处有臂环，手腕上亦有手镯；
Aṅgadaṃ bāhumūlassa, karagge valayaṃ tathā;
51手指上的指环，与被视为吉祥的剑。
Aṅgulisvaṅguliyañca, khaggaṃ maṅgalasammataṃ.
9
9.
53黄金打成的炽然宝冠，犹如带箭的弯弓；
Soṇṇā tapatta muṇhīsaṃ, sabāṇaṃva sarāsanaṃ;
54它既是一切庄严具，也是除灭罪障之因。
Tameva sabbālaṅkāraṃ, tameva duritāpahaṃ.
10
10.
56因此，智者应当谨守此戒。
Tasmā hi paṇḍito poso,
57世间眼目导师的
Lokalocanasatthuno;
58前去他的皈依处
Saraṇaṃ tassa ganteva,
59此即名为‘功德’的来见之义。
Guṇanāmaṃ ehipassikaṃ.
11
11.
61过去，“归敬”一语，乃是那时称扬佛陀的妙言。
Namoti vacanaṃ pubbaṃ, buddhāyeti giraṃ tadā;
62那位良善少年，本是邪见者之子，却舍弃了邪见。
Supantena kumārena, micchādiṭṭhikasūnunā.
12
12.
64闻后，连那些乐于人尸的毕舍遮也……
Sutvā vuttaṃ pisā cāpi, manussakuṇape ratā;
65确实无所伤害，啊，世尊！您的功德精要何其广大。
Na hiṃsanti aho buddha, guṇasāramahantatāti.
66于是，正见夜叉对邪见夜叉这样说：“朋友，你所做的实不合理。你毁谤了佛陀的功德，你应当施行惩罚。”“那么朋友，我该做什么呢？”“应当施食给饥饿的人。”他便说：“善哉！”又嘱咐：“在我回来之前，你先在这些候。”说完便前往频毗娑罗王的金壁池。在那里，他以胜妙饮食供养那位少年及他的父亲，并凭自力记下少许佛语教导。他把所有这些写在池畔，呈放在王前，然后凭此记录离去。翌日清晨，王用斋时与群臣来到池畔察看，看见有车载着少年来到池边，便一同禀告于王。王见到文字所写的文句，赞叹其语功德，心中极为悦服，便赐予上好的地产。
Atha sammādiṭṭhikayakkho micchādiṭṭhikassa yakkhassa evamāha, ayuttaṃ bho tayā kataṃ. Buddhaguṇe pahāro dinno, daṇḍakammaṃ tayā kātabbaṃti, tena kiṃmayā samma kātabbanti vutte bubhukkhitassa āhāraṃ dehīti āha. Tato so sādhūti vatvā yāvāhaṃ āgacchāmi, tvaṃ tāvettha vacchāhīti vatvā bimbisārarañño kañcanataṭṭake vaḍḍhitaṃ rasabhojanaṃ āharitvā kumārassa pituvaṇṇena dārakaṃ bhojetvā puna kumārena vuttabuddhavacanañca attanā katavāyāmaṃ cāti sabbaṃ taṭṭake likhitvā idaṃ raññoyeva paññāyatūti adhiṭṭhāya agamaṃsu, atha pabhātāya rattiyā rañño bhojanakāle rājapurisā tattha taṭṭakaṃ adisvā nagaraṃ upaparikkhantā sakaṭe dārakañca taṭṭakañca disvā taṭṭakena saddhiṃ taṃ gahetvā rañño dassesuṃ. Rājā taṭṭake akkharādīni disvā vācetvā tassa guṇe pasanno mahantena yasena saddhiṃ seṭṭhiṭṭhānamadāsi.
13
13.
68“尊者”是尊称，用以表达崇敬，称呼这位尊贵之人。
Jinassa nāmaṃ supinena pevaṃ,
69因为他无所畏惧，不因谗言而动摇。
Na hoti bhītiṃ lapanena yasmā;
70因此，应恒常忆念牟尼王。
Tasmā munindaṃ satataṃ sarātha,
71忆念其功德，并前往皈依。
Guṇe sarantā saraṇañca yāthāti.
74邪见者事第二。
Micchādiṭṭhikassa vatthuṃ dutiyaṃ.
72第23章 足座事的渐次说法
23. Pādapīṭhikāya vatthumhi ayamānupubbīkathā
73据说，在赡部洲洲，从大菩提树向南，有一座边城。那里住着一位具足信心、皈依三宝的在家居士。那时，有一位漏尽者，将世尊曾受用的足凳装入袋中，每至一处便恭敬供养。他次第游行，来到此城，衣装端整，披好袈裟，手持钵盂，步入城中街巷。其时，他与僧众一同行乞，威仪安详，护念民众。那位在家居士见到这位长老，心生欢喜，上前恭敬礼拜，接过钵盂，迎请至家中供养，并恳请长老常住所止。他于是在城郊一处风景幽美的林野河畔，为长老建造了一座有五十根柱子的僧坊，请长老安住，依时供养，庄严礼拜。长老便在该处，将世尊赐福的足座木板筑成土堆作为纪念，恒时烧香、燃灯、献花供养，并于此修持僧团之法。当时有一位在家的田主，把自己所侍奉的天神当作依怙，前来礼拜。居士见了，劝他称叹世尊的功德，劝他不可放逸，应当精勤修行。田主却反驳道：‘你这小农夫，知道师长有什么功德？我们的主人才是真正伟大，你那些没有功德的言论，全是一派胡言。’
Jambudīpe mahābodhito kira dakkhiṇapasse etaṃ paccantanagaraṃ ahosi. Tattha saddhāsampanno ratanattayamāmako eko upāsako paṭivasati. Tadā eko khīṇāsavo bhagavatā paribhuttaṃ pādapīṭhaṃ thavikāya pakkhipitvā gatagataṭṭhāne pūjento anukkamena taṃ nagaraṃ sampāpuṇitvā sunivattho supāruto pattaṃ gahetvā antaravīthiṃ paṭipajji yugamattadaso pabbajjālīlāya janaṃ paritosento. Atha so upāsako tathā gacchantaṃ theraṃ disvā pasannamānaso upagantvā pañcapatiṭṭhitena vanditvā pattaṃ gahetvā bhojetvā nibaddhaṃ mama gehaṃ āgamanamicchāmi, mamānukampāya ettheva vasatha sāmīti yācitvā nagarāsanne ramaṇīye vanasaṇḍe nadīkūle paṇṇasālaṃ katvā therassa taṃ nīyyātetvā catupaccayehi paṭijagganto mānento pūjento vasati. Theropi tattha phāsukaṭṭhāne bhagavatā paribhuttapādapīṭhadhātuṃ nidhāya vālukāhi thūpaṃ katvā niccaṃ gandhadhūpadīpapupphapūjādīhi pūjayamāno vāsaṃ kappeti. Tasmiṃ samaye tasso pāsakassa anantaragehavāsiko eko issarabhattiko attano devataṃ nibaddhaṃ namassati. Taṃ disvāssa upāsako buddhaguṇe vatvā akhette samma mā viriyaṃ karohi. Pajahetaṃ diṭṭhiṃti āha. Tato so kerāṭiko issarabhattiko ko te satthu guṇānubhāvo, amhākaṃ issarassa guṇova mahantoti vatvā tassa aguṇaṃ guṇanti kathento āha.
1
1.
75他以额眼之火，焚尽了三城。
Tipuraṃ so vināsesi, lalāṭanayanagginā;
76大自在天又以三叉戟摧灭恶魔王。
Asureca vināsesi, tisūlena mahissaro.
2
2.
78其发髻盘曲纠结，于日暮时分旋转起舞；
Jaṭākalāpamāvattaṃ, naccatī dinasandhiyaṃ;
79他奏响鼓、琵琶等乐器，并唱起歌来。
Vādeti bherivīṇādiṃ, gītaṃcāpi sa gāyati.
3
3.
81他有三位妻子，头发却编结成一束。
Bhariyāyo tassa tisso, jaṭāyekaṃ samubbahe;
82各自分开，彼此凝视，交相走动。
Ekamekena passena, passamāno carekakaṃ.
4
4.
84身穿象皮衣者，即是以此行持苦行之人。
Hatthicammambaradharo, teneva vāritā tapo;
85与不肖之子相伴，容貌鄙陋尽现。
Asādisehi puttehi, rūpena ca supākaṭo.
5
5.
87他恒常耽著欲乐与饮酒，放逸而无节制；
Ratiyā ca madhupāne ca, byāvaṭo sabbadā ca so;
88其头为人骨所成，以颅骨为钵而啖食。
Manussaṭṭhidharo sīsa, kapālenesa bhuñjaki.
6
6.
90他既不生，便无畏惧；死亦非有，亦非常恒。
Na jāto na bhayaṃ tassa, maraṇaṃ natthi sassato;
91我的大天便是这般，无有他者具此功德。
Īdiso me mahādevo, natthaññassīdiso guṇoti.
92优婆塞听后，说道：“朋友，你主人这些功德，暂且算作功德吧。那么，无功德又有多少呢？”说毕，世尊便总摄一切功德，宣说道：
Taṃ sutvā upāsako samma tuyhaṃ issarassa ete guṇā nāma tāva hontu. Aguṇā nāma kittakā hontīti vatvā bhagavato sakalaguṇe saṃharitvā kathento āha.
7
7.
94世间一切江河之所依，犹如大海为其依止；
Loke sabbasavantīnaṃ, ādhāro sāgaro yathā;
95一切功德聚之依止处，即是如来；
Sabbesaṃ guṇarāsīnaṃ, ādhārova tathāgato.
8
8.
97一切动与不动之所依，即此大地为其依止。
Carācarānaṃ sabbesaṃ, ādhārāva dharā ayaṃ;
98正如如来为一切功德的依止之处。
Tathā guṇānaṃ sabbesaṃ, ādhārova tathāgato.
9
9.
100如此，他既是圣者，又具足通达，并怀有如此广大的悲悯。
Evaṃ santo viyattoca , evaṃ so karuṇāparo;
101“中”指分别中的中项，“此”指称誉等功德。
Eva middhividhā tassa, evamevaṃ guṇā iti.
10
10.
103即使是佛陀，也无法尽述其色相；
Buddhopi sakkoti na yassa vaṇṇe,
104纵使演说整整一劫，言辞也会归于穷尽；
Kappampi vatvā khayataṃ gametuṃ;
105更遑论梵天与诸天等众神了。
Pageva ca brahmasurā surehi,
106不会称赞无死的功德。
Vattuṃ na hānantaguṇassa vaṇṇanti.
107他们如此议论着，两人都以“我们的天神最尊上！我们的天神最尊上！”互相争论，越争越烈，于是一同来到国王那里。国王听到他们的话后，说道：“既然如此，我们就借神通变化来了解你们所崇奉的天神之伟大吧。请他们为我们显现神通！”于是命人在城中击鼓传告。据说，从那时起过七日，这两位导师将显现神通。各方大众从四面八方聚集而来。其中怀有邪见者，亲眼见到他们天神的显现，便生起极大的敬信；而具正见者，则目睹我们世尊的显现，手持香与花供养，绕行沙丘佛塔，合掌顶礼八次。随后，国王也带领力士护卫，独自站在一隅。众多外道徒众也见到了这样的神通，反复礼拜多达八次。在他们聚集时，具正见者转身向沙丘佛塔合掌顶礼，礼敬世尊，恳请世尊圆满一切佛事，入于无余涅槃界，断尽一切无余的障碍。而舍利弗与大目犍连等八十大弟子也已入无余涅槃，此后的世人再无其他真正的皈依处，皆依如实亲见之法而安住。
Evaṃ vadantā pana te ubhopi amhākaṃ devo uttamo amhākaṃ devo uttamoti kalahaṃ vaḍḍhetvā rañño santikamagamaṃsu, rājā tesaṃ kathaṃ sutvā tenahi tumhākaṃ devatānaṃ mahantabhāvaṃ iddhipāṭihāriyena jānissāma. Dassetha tehi no iddhiṃti nagare bheriṃ carāpesi. Ito kira sattāhaccayena imesaṃ dvinnaṃ satthārānaṃ pāṭihāriyāni bhavissanti. Sabbe sannipatantūti taṃ sutvā nānādisāsu bahū manussā samāgamiṃsu, atha micchādiṭṭhikā ajja amhākaṃ devassa ānubhāvaṃ passāmāti mahantaṃ pūjaṃ karonto tattha sāraṃ nāddasaṃsu, sammādiṭṭhikāpi ajja amhākaṃ bhagavato ānubhāvaṃ passissāmāti vāḷukāthūpaṃ gantvā gandhamālādīhi pūjetvā padakkhiṇaṃ katvā añjalimpaggayha aṭṭhaṃsu. Atha rājāpi balavāhanaparivuto ekamante aṭṭhāsi. Nānāsamayavādinopi ajja tesaṃ pāṭihāriyaṃ passissāmāti mañcātimañcaṃ katvā aṭṭhaṃsu. Tesaṃ samāgame sammādiṭṭhikā vāḷukāthūpa mabhimukhaṃ katvā añjalimpaggayha sāmi amhākaṃ bhagavā sabbabuddhakiccāni niṭṭhāpetvā anupādisesāya nibbāṇadhātuyā parinibbāyi. Sāriputtamahāmoggallānādayo asītimahāsāvakāpi parinibbāyiṃsu, natthettha amhākaṃ aññaṃ paṭisaraṇanti vatvā saccakiriyaṃ karontā āhaṃsu.
11
11.
109若我们直至命终，皈依于世尊；
Āpāṇakoṭiṃ buddhassa, saraṇaṃ no gatā yadi;
110愿以此真实法性，令稀有神通显现。
Tena saccena yaṃ dhātu, dassetu pāṭihāriyaṃ.
12
12.
112若我等尽寿皈依于法，以此为真。
Āpāṇakoṭiṃ dhammassa, saraṇaṃ no gatā yadi;
113愿以此真实法性，令稀有神通显现。
Tena saccena yaṃ dhātu, dassetu pāṭihāriyaṃ.
13
13.
115若我等已皈依僧，乃至命终归于僧；
Āpāṇakoṭiṃ saṅghassa, saraṇaṃ no gatā yadi;
116以彼真实之力故，愿法界示现神通瑞相。
Tena saccena yaṃ dhātu, dassetu pāṭihāriyaṃ.
14
14.
118黄昏时分，圣尊之履已然破旧；
Rāmakāle munindassa, pādukā cāsi abbhutā;
119依此真实，愿此界显现神通之相。
Tena saccena yaṃ dhātu, dassetu pāṭihāriyaṃ.
15
15.
121在六牙象王时，圣者的象牙被拔出，带着血肉。
Chaddantakāle munino, dāṭhā charaṃsirañjitā;
122依此真实，愿此界放射六色光芒。
Tena saccenayaṃ dhātu, nicchāretu cha raṃsiyo.
16
16.
124正觉者才诞生，便立于莲花之上；
Jātamatto tadā buddho, ṭhito paṅkajamuddhani;
125宣说狮子吼之语：‘我最上、我最胜’等；
Nicchāresāsabhiṃvācaṃ, aggo seṭṭhotiādinā;
126依此真实语之力，令此世间显现神变。
Tena saccenayaṃ dhātu, dassetu pāṭihāriyaṃ.
17
17.
128观见四种相后，他便出离，踏上了大出离之行。
Nimitte caturo disvā, nikkhanto abhinikkhamaṃ;
129凭此真实语之力，愿显现此法界的奇迹。
Tena saccena yaṃ dhātu, dassetu pāṭihāriyaṃ.
18
18.
131驱散魔军后，他端坐于菩提树下，成就正觉。
Mārasenaṃ palāpetvā, nisinno bujjhi bodhiyaṃ;
132依此真实语，愿彼界示现神变。
Tena saccena yaṃ dhātu dassetu pāṭihāriyaṃ.
19
19.
134那时，胜者于仙人堕处转法轮。
Dhammacakkaṃ pavattesi, jino sipatane tadā;
135依此真实语，愿彼界示现神变。
Tena saccena yaṃ dhātu, dassetu pāṭihāriyaṃ.
20
20.
137欢喜龙王难陀波难陀，与名为那拉吉里的龙象。
Nandopanandabhogindaṃ, nāgaṃ nālāgirivhayaṃ;
138阿罗婆迦等夜叉，以及巴卡梵天等梵天。
Āḷavakā dayo yakkhe, brahmāno ca bakā dayo.
21
21.
140萨遮迦等尼乾陀，与库塔丹塔等婆罗门。
Saccakādinigaṇṭheca, kūṭadantā dayo dvije;
141他以真理调伏，而示现此神变。
Damesi tena saccena, dassetu pāṭihāriyaṃti.
142于是，居士们这样请求道：“尊者，出于悲悯我等，为了破除大众的邪见，请显现神通。”那时，依靠佛陀的威神力、长老的威神力，以及居士们真实誓愿的威神力，沙堆塔裂为两半，足台舍利腾入虚空，放射出六色光芒。在场大众千余人仰头瞻视，欢喜踊跃，高声赞叹，供养极其盛大。即使是执持邪见的人，见此稀有异相，也破除邪见，皈依三宝，誓愿坚定护持正法。
Evañca pana vatvā upāsakā amhākaṃ anukammaṃ paṭicca mahājanassa micchādiṭṭhibhedanattaṃ pāṭihāriyaṃ dassetha sāmīti ārādhesuṃ. Atha buddhānubhāvañca therānubhāvañca upāsakānaṃ saccakiriyānubhāvañca paṭicca vāḷukāthūpaṃ dvidhā bhinditvā pādapīṭhadhātu ākāsa mabbhuggantvā chabbaṇṇaraṃsiyo vissajjentī vilāsamānā aṭṭhāsi. Atha mahājanā celukkhepasahassāni pavattentā sādhukīḷhaṃ kīḷantā mahānādaṃ pavattentā mahantaṃ pūjamakaṃsu. Micchādiṭṭhikāpi imaṃ acchariyaṃ disvā vimhitamānasā micchādiṭṭhiṃ bhinditvā ratanattayaparāyaṇā saraṇa magamaṃsūti.
22
22.
144纵被胜者之足所触，
Phuṭṭhopi pādena jinassa evaṃ,
145凯林加罗确实是大威德者；
Kaliṅgaro pā si mahānubhāvo;
146这位无漏者、世间唯一的主宰，
Lokekanāthassa anāsavassa,
147这位大威德者实不可思议。
Mahānubhāvo hi acintanīyoti.
151足凳事第三。
Pādapīṭhikāya vatthuṃ tatiyaṃ.
148二十四、北方沙弥事次第叙说
24. Uttarasāmaṇerassa vatthumhi ayamānupubbīkathā
149据说，过去他曾于过去诸佛所广作福业，在种种生命流转中积聚出离依止的善根。当善慧佛出现于世时，他是一位持明仙人，居于雪山之中。那时，名为善慧的正自觉者修习远离，前往雪山，于一处胜地结跏趺坐。持明仙人正于空中飞行，见佛陀后，以六色光芒遍照，献上三种小花供养。这些花藉由佛力，悬于佛上方，犹如八重伞盖。持明仙人心中生起极大喜悦，心意清净。此后他离开彼处，途经忉利天，享受天界殊妙的欲乐。从彼处死后，转生于当时佛陀教化的王舍城中，为一婆罗门大族之子，名为优多罗帝须。他具足俊美的容貌，通达婆罗门的学问，获得世人的尊重与崇敬。年长之后，欲为女儿备办嫁妆，便前往国王处。后来心生厌离，舍弃家财，恒常敬事法将（舍利弗），亲近听受法语，对所闻生起净信，出家修行，并成为一位长老的侍者。当时那位长老患有疾病，为疗疾故，北方沙弥从住处出发，来到旷野水边，敷设坐具洗面。那时，有一盗贼作案后，被守城人追赶，匆忙逃出城外时，将所盗财宝丢给了那位沙弥。沙弥靠近宝物，城中王宫的人远远看见盗贼……
So kira purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayaṃ puññaṃ upacinanto sumedhassa bhagavato kāle vijjādharo hutvā himavati paṭivasati. Tadā sumedho nāma sammāsambuddho viveka manubrūhanto himavantaṃ gantvā ramaṇīye padese pallaṅkaṃ ābhujitvā nisīdi. Tadā vijjādharo ākāsena gacchanto chabbaṇṇaraṃsīhi virājamānaṃ bhagavantaṃ disvā tīhi kaṇikārapupphehi pūjesi, pupphāni buddhānubhāvena satthu upari chattākārena aṭṭhaṃsu, so tena bhīyyoso mattāya pasannacitto hutvā aparabhāge kālaṃkatvā tāvatiṃsabhavane nibbattitvā uḷāraṃ dibbasampattimanubhavanto yāvatāyukaṃ tattha ṭhatvā tato cuto devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde rājagahanagare brāhmaṇamahāsālassa putto hutvā nibbatti. Uttarotissa nāmaṃ ahosi. So uttamarūpadharo viññutaṃ patto brāhmaṇavijjāsu nipphattiṃ patvā jātiyā rūpena vijjāya sīlācārena ca lokassa mahanīyo jāto, tassa taṃ paññāsampattiṃdisvā vassakāro magadhamahāmatto attano dhītaraṃ dātukāmo hutvā attano adhippāyaṃ pavedesi. So nissaraṇajjhāsayatāya taṃ paṭikkhipitvā kālenakālaṃ dhammasenāpatiṃ payirupāsanto tassa santike dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā vattasampanno hutvā theraṃ upaṭṭhahati. Tena ca samayena therassa aññataro ābādho uppanno hoti, tassa bhesajjatthāya uttarasāmaṇero pātova pattacīvara mādāya vihārato nikkhamma antarāmagge taḷākassa tīre pattaṃ ṭhapetvā udakasamīpaṃ gantvā mukhaṃ dhovati, tadā aññataro ummaggacoro katakammo ārakkhapurisehi anubaddho aggadvāreneva nagarato nikkhamitvā palāyanto attanā gahitaṃ ratanabhaṇḍikaṃ sāmaṇerassa patte pakkhipitvā palāyi. So sāmaṇeropi pattasamīpaṃ upagato hoti, coraṃ anubandhantā rājapurisā sāmaṇerassa patte bhaṇḍikaṃ disvā ayaṃ coro, iminā coriyaṃ katanti sāmaṇeraṃ pacchābāhaṃ bandhitvā vassakārassa brāhmaṇassa dassesuṃ. Vassakāro ca tadā rañño vinicchaye niyutto hutvā chejjabhejjaṃ anusāsati. So eso pubbe mama vacanaṃ nādiyi. Suddhapāsaṇḍiyesu pabbajīti ca baddhāghātattā taṃ kammaṃ asodhetvāva jīvantamevetaṃ sūle uttāsethāti āṇā pesi, rājapurisā taṃ nimbasūle uttāsesuṃ. Sāmaṇero sūlagge nisinno upajjhāyassa me ko bhesajjaṃ āharissatīti sāriputtattheraṃ sari. Tato thero taṃ pavattiṃ ñatvā sammāsambuddhassa kathesi, bhagavāpi mahāsāvakaparivuto tassa ñāṇaparipākaṃ oloketvā taṃ ṭhānamagamāsi. Tato bhagavato nikkhantabhāvā sakalanagare kolāhalaṃ ahosi, mahājanakāyo sannipati. Atha bhagavā vipphurantahatthatale nakhamaṇimayūkhasambhinnapītābhāsatāya paggharantajātihiṅgulakasuvaṇṇarasadhārāviya jālāvaguṇṭhitamudutalunaṅgulaṃ hatthaṃ uttarassa sīse ṭhapetvā uttara idaṃ te pubbe katapāpakammassa phalaṃ uppannaṃ, tattha tayā paccavekkhaṇabalena adhivāsanā kātabbāti āha. Teneva āha.
1
1.
151据说往昔，有一村落，你曾是一童子；
Atīte kira ekasmiṃ, gāme tva masi dārako;
152他与男童们聚在一起，在游戏场上嬉戏。
Dārekehi samāgamma, kīḷanto keḷimaṇḍale.
2
2.
154他取了一根细枝，在那苦楝叶的水中拨弄；
Gahetvā sukhumaṃ sūkaṃ, tadā tvaṃ nimbajalliyā;
155他用那根细枝，去吓唬那只活生生的苍蝇。
Uttāsesi tattha sūle, jīvamānakamakkhikaṃ.
3
3.
157现在我将述说你的另一恶行，请你谛听。
Aparampi te pāpakammaṃ, pavakkhāmi suṇohi me;
158往昔，你的母亲曾以慈益之心劝诫于你，你应当善加领受。
Ovadantiṃ hitena tvaṃ, atīte sakamātaraṃ.
4
4.
160你曾坐于生命刑柱之上，因嗔怒而发出诅咒。
Jīvasūle nisīdāti, kopenābhisapī tuvaṃ;
161因这两种恶业，你沉没于轮回之海。
Imehi dvīhi pāpehi, saraṃ saṃsārasāgare.
5
5.
163五趣轮回百生业柱，植根于生命之刺中；
Pañcajātisate acchi, jīvasūlamhi nimbaje;
164这是你最后的一生，即便此生，恶果亦当成熟。
Ayaṃ te carimā jāti, etthāpica vipacci soti.
165于是，世尊以如此方式，随顺他的性情而为他说法。优多罗尊者如同获得了不死甘露灌顶一般，由于导师以手触摸，生起净信与喜悦，便获得了广大喜乐。他依止所惯修的观行道，由于智慧成熟，藉着导师说法的庄严之力，依道之次第断尽一切烦恼，成为具足六通的阿拉汉。在场齐聚的四万八千诸天人等，皆得法喜充足。继而，他拔除烦恼之刺，腾身空中显现神通。大众惊异，心生奇特。有比丘好奇地问：“众生痛苦如此，您又如何能修习观行呢？”他回答：“朋友，我已知见轮回之苦与诸行本然，因此我专精修习观行，力求殊胜之证得。”接着，他在比丘众中宣说自己过去所行之功德，诵出此偈。
Evamādinā nayena tassa ajjhāsayānurūpena dhammaṃ desesi, uttaro amatābhisekasadisena satthuno hatthasamphassasañjātapasādasomanassatāya uḷāraṃ pītipāmojjaṃ paṭilabhitvā yathāparicitaṃ vipassanāmaggaṃ samārūḷho ñāṇassa paripākaṃ gatattā satthu desanāvilāsena maggapaṭipāṭiyā sabbakilese khepetvā chaḷabhiñño ahosi. Dhammaṃ sutvā tattha samāgatānaṃ devamanussānaṃ caturāsītipāṇasahassānaṃ dhammābhisamayo ahosīti vadanti. Uttaro pana chaḷabhiñño hutvā sūlato uṭṭhahitvā ākāse ṭhatvā pāṭihāriyaṃ dassesi. Mahājanā acchariyabbhutacittā jātā ahesuṃ. Tāvadevassa vaṇorundhi, so bhikkhūhi āvuso tādisaṃ dukkhaṃ anubhavanto kathaṃ tvaṃ vipassanaṃ anuyuñjituṃ sakkhīti puṭṭho pageva me āvuso saṃsāre ādīnavo saṅkhārānañca sabhāvo sudiṭṭho. Tasmāhaṃ tādisaṃ dukkhaṃ anubhavantopi asakkhiṃ vipassanaṃ vaḍḍhetvā visesaṃ adhigantuṃti āha. Athāparabhāge so bhikkhusaṅghamajjhe attano pubbacaritā padānaṃ pakāsento imā gāthā abhāsi.
6
6.
167名为善慧者，是具足三十二殊胜相的正自觉者。
Sumedho nāma sambuddho, dvattiṃsavaralakkhaṇo;
168乐于远离的正自觉者，来到了雪山。
Vivekakāmo sambuddho, himavanta mupāgami.
7
7.
170超越世间与雪山，彼即大悲最胜牟尼；
Ajjhogahetvā himavantaṃ, aggo kāruṇiko muni;
171结跏趺坐之后，无上丈夫安坐其中。
Pallaṅkaṃ ābhujitvāna, nisīdi purisuttamo.
8
8.
173当时我为持明者，游身虚空而行。
Vijjādharo tadā āsiṃ, antalikkhacaro ahaṃ;
174我手持精制的三叉戟，那时便径直飞向天空。
Tisūlaṃ sukataṃ gayha, gacchāmi ambare tadā.
9
9.
176如山巅的烈火，又如满月的光辉；
Pabbatagge yathā aggi, puṇṇamāseva candimā;
177佛陀映耀林间，犹如盛开的娑罗树王。
Vanaṃ obhāsate buddho, sālarājāva phullito.
10
10.
179步出丛林，佛陀的光芒遍照四方。
Vanaggā nikkhamitvāna, buddharaṃsī vidhāvare;
180见那如芦苇花穗般的色泽，我心便生起净信。
Nalaggivaṇṇasaṅkāsā, disvā cittaṃ pasādayiṃ.
11
11.
182四下瞻望，我看见了迦尼迦罗花，散发着天界的芬芳。
Vicinaṃ addasaṃ pupphaṃ, kaṇikāraṃ devagandhikaṃ;
183我取此三朵花，供养最胜之佛陀。
Tīṇi pupphāni ādāya, buddhaseṭṭhaṃ apūjayiṃ.
12
12.
185仰仗佛陀之威神力，我于彼时得此三朵花。
Buddhassa ānubhāvena, tīṇi pupphāni me tadā;
186花茎向上，花叶朝下，为世尊作荫凉。
Uddhavaṇṭā adhopattā, chāyaṃ kubbanti satthuno.
13
13.
188依此善业，与愿心之坚定；
Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhica;
189舍弃人身之后，我便往生三十三天。
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagañchahaṃ.
14
14.
191于彼处，我善业所成之宫殿，名为金链花。
Tattha me sukataṃ byamhaṃ, kaṇikārīti ñāyati;
192高六十由旬，广三十由旬。
Saṭṭhiyojana mubbedhaṃ, tiṃsayojanavitthataṃ.
15
15.
194千重百顶，翠绿幢幡；
Sahassakhaṇḍaṃ satabheṇḍu, dhajālu haritāmayaṃ;
195百千阵列，现于我的宫殿之中。
Satasahassāni byūhāni, byamhe pāturahaṃsu me.
16
16.
197金所成者、摩尼宝所成，复有赤色宝石所成；
Soṇṇamayā maṇimayā, lohitaṅkamayā pica;
198水晶所成的床座，随其所愿，种种备具；
Phalikā pica pallaṅkā, yadicchaka yadicchakā.
17
17.
200又有尊贵卧具，敷以棉褥与绣纹毯。
Mahārahañca sayanaṃ, tūlikaṃ vikatīyakaṃ;
201高耸独立，四周坚固，华美犹如光彩交织。
Uddalomikaekantaṃ, bimbohanasamāyutaṃ.
18
18.
203舍弃宫殿，出离其处，游于天众之行。
Bhavanā nikkhamitvāna, caranto devacārikaṃ;
204当我欲行时，天众便恭敬簇拥在前。
Yadā icchāmi gamanaṃ, devasaṃghapurakkhato.
19
19.
206我立于花下，花为我之华盖。
Pupphassa heṭṭhā tiṭṭhāmi, uparicchadanaṃ mama;
207四周百由旬，遍覆迦尼迦罗花。
Samantā yojanasataṃ, kaṇikārehi chāditaṃ.
20
20.
209六万种乐器，朝夕侍奉。
Saṭṭhituriyasahassāni, sāyaṃ pātaṃ upaṭṭhahuṃ;
210他们日夜无倦地环绕着我，敬献不辍。
Parivārenti maṃ niccaṃ, rattindivamatanditā.
21
21.
212那里有舞蹈、歌唱，有节拍与乐器演奏；
Tattha naccehi gītehi, tālehi vāditehi ca;
213我以嬉游自娱，随心欢喜，乐于所欲之乐。
Ramāmi khiḍḍāratiyā, modāmi kāmakāmahaṃ.
22
22.
215在那里，既居止亦受饮食，我于三十三天中欢喜安住。
Tattha bhutvā ca pitvā ca, modāmi tidase tadā;
216与成群天女共相随伴，我在无上的梵天界中欢欣娱乐。
Nārīgaṇehi sahito, modāmi byamhamuttame.
23
23.
218于百种族群中，我曾五度享有天帝之主权；
Satānaṃ pañcakkhattuñca, devarajja makārayiṃ;
219我曾三度成为百族之转轮王。
Satānaṃ tīṇikkhattuṃca, cakkavattī ahosahaṃ;
220拥有广大的地方王权，其疆域不可计数。
Padesarajjaṃ vipulaṃ, gaṇanāto asaṃkhiyaṃ.
24
24.
222流转于有有之中，我获得丰饶的大财富。
Bhavābhave saṃsaranto, mahābhogaṃ labhāmahaṃ;
223我的财富从无匮乏，这是供养佛陀的果报。
Bhoge me ūnatā natthi, buddhapūjāyi daṃ phalaṃ.
25
25.
225我流转于两种存在中：或为天人，或生人间；
Dve me bhave saṃsarāmi, devatte atha mānuse;
226我不知还有其他去处，这就是供养佛陀的果报。
Aññaṃ gatiṃ na jānāmi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
26
26.
228我知我生于两大家族，刹帝利与婆罗门；
Dve me kule pajānāmi, khattiye cāpi brāhmaṇe;
229我于低贱家族并不了知，这乃是供养佛陀所得之果报。
Nīce kule na jānāmi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
27
27.
231对凶恶众生、杀害他者，以及恶女施以毒药，
Hatthiyānaṃ assayānaṃ, sivikaṃ sandamānikaṃ;
232我获得了这一切，此即是供养世尊所获的果报。
Labhāmi sabbameve taṃ, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
28
28.
234成群的奴婢，与所有未作妆饰的女子，
Dāsīgaṇaṃ dāsagaṇaṃ, nāriyo ca alaṅkatā;
235我获得了这一切，此即是供养世尊所获的果报。
Labhāmi sabba meve taṃ, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
29
29.
237丝绸毛织物、亚麻布与棉布，
Koseyyakambaliyāni, khomakappāsikānica;
238这一切我皆已获得，这便是供养佛陀所得之果报。
Labhāmi sabbamevetaṃ, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
30
30.
240崭新的衣物、鲜美的果实与无上美味之膳食；
Navavatthaṃ navaphalaṃ, navaggarasabhojanaṃ;
241这一切我皆获得，此即供养佛陀之果报。
Labhāmi sabbamevetaṃ, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
31
31.
243啖此食，饮此饮，卧此床。
Imaṃ khāda imaṃ bhuñja, imamhi sayane saya;
244这一切我皆获得，此即供养佛陀之果报。
Labhāmi sabbamevetaṃ, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
32
32.
246我于一切处皆受礼敬，名声远播；
Sabbattha pūjito homi, yaso accuggato mama;
247我成为具大威德的天神，常拥有不可破坏的徒众；
Mahesakkho ghadā homi, abhejjapariso sadā;
248我在亲属中最为尊贵，这正是礼敬佛陀的果报。
Ñātīnaṃ uttamo homi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
33
33.
250我不觉寒冷与炎热，热恼亦不生起；
Sītaṃ uṇhaṃ na jānāmi, pariḷāho na vijjati;
251乃至内心的痛苦，于我心中亦不存在。
Atho cetasikaṃ dukkhaṃ, hadaye me na vijjati.
34
34.
253身披金色光辉，流转于诸有中；
Suvaṇṇavaṇṇo hutvāna, saṃsarāmi bhavābhave;
254我不曾识何为衰变，这便是礼敬佛陀的果报。
Vevaṇṇiyaṃ na jānāmi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
35
35.
256由天界舍报后，为善根所催使；
Devalokā cavitvāna, sukkamūlena codito;
257生于舍卫城中，大富显赫之家。
Sāvatthiyaṃ pure jāto, mahāsāle suaḍḍhake.
36
36.
259舍离五欲功德，出家而过无家的生活；
Pañcakāmaguṇe hitvā, pabbajiṃanagāriyaṃ;
260我生仅七岁，便证得阿拉汉果位。
Jātiyā sattavassohaṃ, arahattamapāpuṇiṃ.
37
37.
262具眼的佛陀，了知功德后，便为其授与具足戒。
Upasampādayī buddho, guṇamaññāya cakkhumā;
263我虽年少，却受人礼敬，这是礼敬佛陀的果报。
Taruṇova pūjanīyo haṃ, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
38
38.
265我天眼清净，善巧于禅定；
Dibbacakkhuṃ visuddhaṃ me, samādhikusalo ahaṃ;
266神通已达彼岸，这是礼敬佛陀的果报。
Abhiññāpāramippatto, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
39
39.
268证得无碍解，善巧于神足；
Paṭisambhidā anuppatto, iddhipādesu kovido;
269已到达正法彼岸，这便是礼敬佛所获之果。
Saddhamme pāramippatto, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
40
40.
271在三万劫中，所礼敬的佛尊，
Tiṃsakappasahassamhi, yaṃ buddhamabhipūjayiṃ;
272我不复知有恶趣，这便是礼敬佛陀所获之果。
Duggatiṃ nābhijānāmi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
41
41.
274烦恼已被我烧尽，一切有皆被断除；
Kilesā jhāpitā mayhaṃ, bhavā sabbe samūhatā;
275犹如大象断除系缚，我安住于无漏。
Nāgova bandhanaṃ chetvā, viharāmi anāsavo.
42
42.
277善来！我得以亲近佛陀圣尊。
Svāgataṃ vata me āsi, buddhaseṭṭhassa santikaṃ;
278已证三明，成办了佛陀的教法。
Tisso vijjā anuppatto, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
43
43.
280四无碍解，及八种观察。
Paṭisambhidā catasso ca, vimekkhā pica aṭṭhime;
281六通已亲证，佛陀的教法已成就。
Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃti;
282听闻此法后，许多人便成为善业的行者。
Taṃ sutvā bahū kusalakammaparāyaṇā ahesuṃ.
44
44.
284后来的众生，也同样因缘具足。
Sahetukā pacchimikāpi sattā,
285不能断除诸恶行；
Pāpaṃ na sakkonti jahātumevaṃ;
286若众生不愿断恶，则必有苦；
Anicchamānehi janehi dukkhaṃ,
287因此恶行确应远离。
Ārāva pāpaṃ parivajjanīyaṃti.
292伍答拉沙玛内拉事第四。
Uttarasāmaṇerassa vatthuṃ catutthaṃ.
288二十五、诗人聚居地中的渐次说法
25. Kavīrapaṭṭana vatthumhi ayamānupubbīkathā
289据说在瞻部洲的车梨国，有一处名为诗人港的地方。那里住着许多持邪见的大自在天信徒。当时，在那地方的一所天祠中，画师们正在作画，他们在一块木板上画出世尊受人弯腰合掌礼敬的形像。那时，许多优婆塞来到那座天祠，遍观各处壁画，见到那块木板上的画像。见后大众极为惊异，说道：‘这真是前所未见，今日得见，实在殊胜！于世间所有天、魔、梵、沙门、婆罗门，及天、人、非人一切众生之中，都无能匹敌世尊威德者。世尊乃是众生所应礼敬、所应供养者。’众人说着，不禁悲泣号哭，奔至王宫门前高声呼喊。国王听见喊声，便问臣民：‘你们为什么这样叫喊？’他们答道：‘这是我们的世尊！’众人便将世尊赞为天中之天、诸天之主，梵中之梵，并以不动山岳、广大海洋、无边虚空、深厚大地等种种譬喻，赞颂世尊的功德威光。这一段记述，见于《佛足迹》的传记中。
Jambudīpe kira coḷaraṭṭhe kāvīrapaṭṭanaṃ nāma ahosi. Tattha māhissarikā bahū micchādiṭṭhikā vasanti. Tatthekasmiṃ devālaye cittakammaṃ karontā ekasmiṃ phalake issarassa onamitvā vandanākāraṃ bhagavato rūpaṃ akaṃsu. Tasmiṃ samaye tattha bahū upāsakā taṃ devakulaṃ gantvā tattha tattha cittakammāni olokentā tasmiṃ phalake taṃ cittakammaṃ addasaṃsu. Disvāna te aho amhehi apassitabbaṃ passitaṃ. Sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyāsadevamanussāya pajāya ca aparimāṇesu cakkavāḷesu bhagavato uttaritaraṃ ṭhapetvā samasamopi natthi. Sakalehi sattanikāyehi vandanīyo pūjanīyo bhagavā. Ananurūpaṃ tassa etehi kataṃti rodantā paridevantā rājadvāraṃ gantvā ugghosesuṃ, taṃ sutvā rājā te pakkosāpetvā kasmā tumhe ugghosethāti pucchi, te eva māhaṃsu. Deva amhākaṃ bhagavā devātidevo sakkātisakko brahmātibrahmā meruva acalo sāgaro gambhīro ākāsova ananto pathavīva patthaṭotiādīhi bhagavato guṇaṃ vaṇṇesuṃ. Tena vuttaṃ apadāne.
1
1.
291具足三十二相，犹如星宿中的明月
Battiṃsalakkhaṇadharo, sunakkhattova candimā;
292具足随形好，如盛开的娑罗树王。
Anubyañjanasampanno, sālarājāva phullito.
2
2.
294为光网所环绕，犹如闪耀的金山。
Raṃsijālaparikkhitto, dittova kanakācalo;
295一寻身光周身围绕，如百千光芒的太阳。
Byāmappabhāparivuto, sataraṃsi divākaro.
3
3.
297金色胜者，犹如沙门之戒蕴高山。
Soṇṇā nano jinavaro, samaṇīva siluccayo;
298悲心盈满之心，犹如大海之渊深回转。
Karuṇāpuṇṇahadayo, vivaṭṭo viya sāgaro.
4
4.
300名闻遐迩，犹如须弥山为众山之王。
Lokavissutakittīva, sineruva naguttamo;
301智者以盛名广被，犹如虚空之牟尼。
Yasasā vitato dhīro, ākāsasadiso muni.
5
5.
303心于一切处无所着，如风之导师；
Asaṅgacitto sabbattha, anilo viya nāyako;
304为一切众生之依止，如大地般的最上牟尼。
Patiṭṭhā sabbabhūtānaṃ, mahīva munisuttamo.
6
6.
306不为世间所染，犹如莲花不著水；
Anūpalitto lokena, toyena padumaṃ yathā;
307无论往何处皆不被染污，犹如火聚般光辉闪耀。
Kuvādagacchadahano, aggikkhandhova sobhati.
7
7.
309犹如遍治之药，于一切处摧破烦恼之毒；
Agado viya sabbattha, kilesavisanāsako;
310犹如香醉山，以功德芬芳而庄严；
Gandhamādanaselova, guṇagandhavibhūsito.
8
8.
312贤哲是功德的矿藏，如同大海是珍宝之藏；
Guṇānaṃ ākaro dhīro, ratanānaṃva sāgaro;
313如林中之王的香象，能除去烦恼的垢秽。
Sindhūva vanarājīnaṃ, kilesamalahārako.
9
9.
315犹如大胜的勇士，摧伏魔军；
Vijayīva mahāyodho, mārasenappamaddano;
316他如转轮王，是觉支宝的主宰；
Cakkavattīva so rājā, bojjhaṅgaratanissaro.
10
10.
318犹如大医王，能治嗔恚之疾；
Mahābhisakkasaṅkāso, dosabyādhitikicchako;
319犹如拔箭疗伤的医生，粉碎邪见的肿疮。
Sallakatto yathā vejjā, diṭṭhigaṇḍaviphālako.
11
11.
321天神啊！我们的导师、世尊，为诸大梵天所敬礼；
Satthā no bhagavā deva, mahābrahmehi vandito;
322常为天王、阿修罗及诸成就者所恭敬尊崇。
Devindasurasiddhehi, vandanīyo sadā darā.
12
12.
324于诸轮围世界中，凡为最尊、凡受崇敬者，
Sabbesu cakkavāḷesu, ye aggā ye ca pūjitā;
325他们之至尊，大王啊，即世尊，是我等具威光之庇佑。
Tesamaggo mahārāja, bhagavā no patāpavāti.
326天众诸天族群曾为之说法。王听闻此语，乃对众人议论，自言诸众神祇各自具有广大尊显。尔时侍者告王：“汝等当知师尊广大威德，修行者非敬重乎？尊者大王，护法卫士奉库净物，系印章，谨慎安藏于一天族，历七日后再启示，尔时自能知师尊广大功德。”于是王命侍者依其所教，安置护卫，关闭诸门，系印封印，以防护持。遂诸侍者集聚一处，历七日供养布施，守护戒行，恪守斋戒法事，广修慈爱，并敬三宝，恭敬法典。他们如是发扬显扬功德，所有善根丰厚，诸天众护世间且令成就。四大天王等尊师守护之至诚，宣示真实。及以功德之力，刹那之间，帝释天王现其翠绿华座如火焰样光明。彼则观视人间，见邪见所致诸恶果显，惊怖而至世尊足前稽首，式成卧姿，述说修行者行状，旋即归舍。第七日，众皆赴王前礼拜，复宣称：“我等天帝以头顶顶礼世尊足，敬拜降伏。”尔时王闻，城中摇鼓聚众，围绕其天族，破除封印，开门释放。王及群臣观彼大神迹，断除邪见，悉皆皈依师尊。王破除天族门扉，建造宏伟庄严乐处，誓愿终生修此善法，得生天界。
Ayuttaṃ deva devakulehi kataṃti āhaṃsu. Taṃ sutvā rājā bho sabbepi manussā attano attano devatānaṃ mahantabhāvaṃ kathenti. Tumhākaṃ pana satthuno mahantabhāvaṃ kathaṃ amhākaṃ jānāpethāti, upāsakā na garu tvaṃ mahārāja phalakaṃ āharāpetvā suddhavatthena veṭhetvā taṃ attano muddikāya lañchitvā surakkhitasugopite ekasmiṃ devakule ṭhapetvā sattāhaccayena āharāpetvā taṃ oloketha, tadā no satthuno mahantānubhāvaṃ jānāthāti āhaṃsu, atha rājā tesaṃ vuttaniyāmeneva kārāpetvā antodevakule ṭhapetvā sabbadvārāni pidahitvā lañchetvā rakkheyyāthāti niyojesi. Tato te upāsakā sabbe sannipatitvā sattāhaṃ dānaṃ dentā sīlaṃ rakkhantā uposathakammaṃ karontā sabbasattesu mettiṃ bhāventā sabbasattānaṃ attanā katapuññesu pattiṃ dentā tiṇṇaṃ ratanānaṃ pūjaṃ karontā evaṃ ugghosesuṃ. Amhākaṃ katakusalanissandena loke mahiddhikā mahānubhāvā sabbe devā ca lokaṃ pālentā cattāro mahārājāno ca amhākaṃ satthuno upaṭṭhānāya ṭhitabhāvaṃ dassentūti saccakiriyaṃ akaṃsu. Atha tesaṃ puññānubhāvena tasmiṃ khaṇe sakkassa devarañño paṇḍukambalasilāsanaṃ uṇhākāraṃ dassesi. Tato so manussalokaṃ olokento micchādiṭṭhīhi kataṃ taṃ vippakāraṃ disvā saṃviggo āgantvā issaraṃ bhagavato pāde vanditvā sayitākāraṃ katvā taṃ pavattiṃ upāsakānaṃ kathetvā sakaṭṭhānameva agamāsi. Tato sattame divasepātova te sabbepi rañño santikaṃ gantvā vanditvā evamāhaṃsu. Deva issaro amhākaṃ bhagavato pāde sirasā vanditvā nipannoti. Atha rājā tesaṃ kathaṃ sutvā nagare bheriṃ carāpetvā mahājane sannipātetvā tehi parivuto devakulaṃ gantvā lañchaṃ bhindāpetvā dvāraṃ vivaritvā phalakaṃ āharāpetvā veṭhitasāṭake mocāpesi. Atha rājā ca mahājano ca taṃ mahantaṃ pāṭihāriyaṃ disvā micchādiṭṭhiṃ pahāya sabbe satthuno saraṇa magamaṃsu. Atha rājā taṃ devakulaṃ bhindāpetvā mahantaṃ ramaṇīyaṃ vihāraṃ kārāpetvā yāvajīvaṃ puññakammaṃ katvā devaloke nibbatti.
13
13.
328世尊在世时，不以为奇者，
Anabbhutaṃ satthu dharīyamāne,
329见诸善业成就神通时，
Karonti disvā kusalāni iddhiṃ;
330于牟尼至尊般涅槃后，
Ye taṃ muninde parinibbutamhi,
331成就广大功德善业，故而彰显。
Karonti puññāni mahabbhūtaṃ yeti.
337咖维拉城事第五。
Kāvīrapaṭṭanavatthuṃ pañcamaṃ.
33226. 斩贼者事之序说
26. Coraghātakavatthumhi ayamānupubbīkathā
333一时，世尊住在舍卫城祇树给孤独园，为大众说法，赐予成就天界与解脱的功德。那时，有五百盗贼从山林来到城中，于夜间行窃，以盗业养育子女。一日，盗贼为行窃入城，见到一位受苦的乡民，便问道：“朋友，你住在哪里？”那人表明自己是此地的乡民。盗贼问他为何忍受这般苦楚住在这里，便邀他一同行窃，许诺以丰厚的财物养育孩子。乡民回答：“我靠此为生，实在难以度日。”盗贼觉得有理，便带乡民一同暗中行窃。当地居民得知盗贼结伙偷盗，长期饥寒交迫，后来被国王与侍卫捕获，全部拘禁，牢牢捆缚，送到迦尸国王面前。国王见了告诫说：“你们当中若有人杀害同伴，犯下重罪，就当抵命。”这些盗贼彼此是知心密友，都不愿加害对方。然而有一名盗贼被那乡民所杀，乡民因此担当偿命的罪责。国王喜悦，便赐予他斩杀盗贼的重任。这乡民既成行刑者，度过二十五年刑期，后来体力衰弱，局面混乱不堪，无法再斩杀盗贼，国王知道后，便把这项职责交给他人。他被剥夺了行刑者的职责，余生便隐居家中。当时有一人，心思缜密，擅长切割鼻、喉、手、脚、耳，剥取头皮等技巧，以这些残忍手段致人死命。这种方法一施展开来，令人处处伤残，极为痛苦。
Ekasmiṃ kira samaye amhākaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ upanissāya jetavane viharati dhammadesanāya mahājanassa saggamokkhasampadaṃ dadamāno. Tasmiṃsamaye pañcasatā corā aṭavito nagaraṃ āgantvā rattibhāge corakammaṃ katvā tena puttadāre posenti. Athekadivasaṃ corā corakammatthāya nagaraṃ pavisantā nagaradvāre ekaṃ dukkhitaṃ janapadamanussaṃ passitvā hambho kattha vasatīti pucchiṃsu, so attajanā janapadavāsibhāvaṃ pakāsesi. Athassa te kasmā bho iminā dukkhavāsena vasissasi, ehi amhehi saddhiṃ corakammaṃ karonto vatthālaṅkārasampanno puttadāraṃ posehi. Iminā kapaṇavāsena na vasāti āhaṃsu. So panime yuttaṃ kathentīti tesaṃ vacanaṃ sampaṭicchi. Atha te evaṃ sati amhehi saddhiṃ āgacchāhīti vatvā naṃ gahetvā antonagaraṃ paviṭṭhā tattha tattha vilumpantā corakammaṃ akaṃsu. Tadā jānapadiko laddhavibhavo imameva varataranti tehi saddhiṃ corakammaṃ karonto jīvikaṃ kappesi, athekadivasaṃ rājapurisā katakamme te sabbeva gahetvā pacchābāhaṃ gāḷhaṃ bandhitvā kosalarañño dassesuṃ, rājā te disvā evamāha, bhaṇe tumhākaṃ antare yo etesaṃ māretvā jīvitakkhayaṃ pāpessati, tassa jīvitadānaṃ dammīti, taṃ sutvā te corā sabbe aññamaññañātisuhadasambandhabhāvena taṃ na icchiṃsu. So pana janapadavāsī manusso ahamete sabbe māressāmīti rañño vatvā tenānuññāto te sabbe māresi. Taṃ disvā tuṭṭho rājā tassa coraghātakammaṃ adāsi. So core ca vajjhappatte ca mārento pañcavīsativassāni vasanto aparabhāge mahallako ahosi. Atha so mandabalattā katipayapahārenāpi coraṃ māretuṃ na sakkoti, rājā taṃ ñatvā aññassa coraghātakammaṃ adāsi. Atha so coraghātakammā parihīno attano gehe vasati. Tadā aññataro manusso mantaṃ parivattetvā nāsāvātena manussamāraṇakamantaṃ jānāti. Tathāhi hatthapādakaṇṇanāsasīsādīsu yaṃkiñci chejjabhejjaṃ kattukāmo mantaṃ parivattetvā nāsāvātaṃ vissajjeti. Taṃ taṃ ṭhānaṃ chijjati bhijjati, evaṃ mahānubhāvo so manto, atha so taṃ purisaṃ upaṭṭhahitvā mantaṃ labhitvā rañño sāsanaṃ pesesi . Ahaṃ ito pubbe mahallakattā corānaṃ hatthapādādayo dukkhena chejja bhejjaṃ karomi, māretabbepi dukkhena māremi. Idāni panāhaṃ tathā na karomi, mama mantānubhāvena chejjabhejjakammaṃ karissāmīti. Rājā taṃ sāsanaṃ sutvā sādhūti taṃ pakkosāpetvā ṭhānantaraṃ tasseva pākatika makāsi. So tato paṭṭhāya taṃ kammaṃ karonto puna pañcavassāni atikkāmesi. So mahallako khīṇāyuko dubbalo maraṇamañcaparāyaṇo hutvā maraṇavedanādukkhena mahantena bhayānakena saddena vissaraṃ viravanto nimīlitena cakkhunā bhayānakaṃ narakaggijālāpajjalantaayakūṭamuggaradhare nirayapāle ca passanto nipanno hoti, tato tassa paṭivissakagehe manussā tassa bhayānakasaddasavaṇena gehaṃ chaṭṭetvā palāyiṃsu. Tasmiṃ kira divase mahāsāriputtatthero dibbacakkhunā lokaṃ olokentā taṃ coraghātakaṃ tadaheva kālaṃkatvā niraye nibbattamānaṃ disvā mayi tattha gate panesa mayi pasādena sagge nibbattatīti ñatvā ajja mayā tassānuggahaṃ kātuṃ vaṭṭatīti pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā tassa gharadvāra magamāsi. Atha so theraṃ disvā kuddho kopena taṭataṭāyamānadeho ajja taṃ vijjhitvā phāletvā māressāmīti nipannova mantaṃ parivattetvā nāsāvātaṃ vissajjesi, thero tasmiṃ khaṇe nirodhasamāpanno nirodhā vuṭṭhāya suriyo viya virocamāno aṭṭhāsi, atha so therassa tayo vāre tatheva katvā kiñci kātuṃ asakkonto ativiya vimhitacitto there cittaṃ pasādetvā attano paṭiyattaṃ pāyasaṃ therassa dāpesi, thero maṅgalaṃ vaḍḍhetvā vihārameva agamāsi, coraghātako therassa dinnadānaṃ anussaranto tasmiṃ khaṇe kālaṃ katvā sagge nibbatti. Aho vītarāgānaṃ buddhaputtānaṃ ānubhāvo. Evaṃ narake nibbattamānopissa balena sagge nibbattoti. Tathāhi.
1
1.
335布施是人们的庇护，布施是恶趣的遮止。
Dānaṃ tāṇaṃ manussānaṃ, dānaṃ duggativāraṇaṃ;
336布施是天界的阶梯，布施能带来寂静，是为最上。
Dānaṃ saggassa sopānaṃ, dānaṃ santikaraṃ paraṃ.
2
2.
338随愿而行的布施，即如如意宝珠。
Icchiticchitadānena, dānaṃ cintāmaṇī viya;
339犹如如意树之于众生，布施则如贤瓶。
Kapparukkhova sattānaṃ, dānaṃ bhaddaghaṭoviya.
3
3.
341持戒者以布施，亦能获得转轮圣王的荣光；
Sīlavantassa dānena, cakkavattisirimpi ca;
342他们获得帝释天的成就，以及出世间之乐。
Labhanti sakkasampattiṃ, tathā lokuttaraṃ sukhaṃ.
4
4.
344喜造恶业者，住于地狱道。
Pāpakammesu nirato, ṭhitoyaṃ narakāyane ;
345舍利弗长老托钵之负担。
Sāriputtassa therassa, piṇḍapātassa vāhasā.
5
5.
347远离众苦充满的恶趣。
Apāyaṃ parivajjetvā, nekadukkhasamākulaṃ;
348天众围绕，前往殊胜的天宫。
Devasaṅghaparibbūḷho, gato devapuraṃ varaṃ.
6
6.
350因此，应以信心在善田中，布施称心所愿的供养。
Tasmā sukhette saddhāya, detha dānāni kāmadaṃ;
351布施者在行布施时，也应守护戒律，这是极为庄严美好的善行。
Dānaṃ dentehi sīlampi, pālanīyaṃtisundaranti .
352于是众比丘在法堂中聚集，坐定后请问世尊：“世尊，那位恶人投生于四恶趣中的哪一趣呢？”世尊便开示说：“诸比丘，他今日凭借向舍利弗尊者所行布施的威德力，已转生天界；依此果报，于未来世当成为独觉佛。”
Atha bhikkhū dhammasabhāyaṃ sannipatitvā nisinnā bhagavantaṃ pucchiṃsu, kiṃbhante so pāpo catūsu apāyesu katarasmiṃ nibbattoti. Atha satthā ajjesa bhikkhave sāriputtassa dinnadānānubhāvena devaloke nibbatto, tasseva nissandena anāgate paccekabuddho bhavissatīti byākāsīti.
7
7.
354舍利弗尊者啊，布施功德已安立，
Bho sāriputte nihitappadānaṃ,
355刹那之间即达天道。
Khaṇena pāpeti hi saggamaggaṃ;
356因此，应当在良田中布施。
Tasmā sukhettesu dadātha dānaṃ,
357若欲求天界与解脱，当为来世而布施。
Kāmattha ce saggamokkhaṃ parattha.
364刽子手的故事，第六。
Coraghātakavatthuṃ chaṭṭhamaṃ.
35827. 净信优婆塞事中的次第说法
27. Saddhopāsakassa vatthumhi ayamānupubbīkathā
359据说过去迦叶佛时，有一位男子具足信心，对三宝净信不疑，以压榨甘蔗制糖为生。一日，他见到一位病比丘，便施予一勺酥油；又对另一位比丘施予了一团糖块。又一日，见到一只饥饿的狗，便施予食物；见到一位沙弥持着伞和瓦器，便以食物供养；又有一位贫穷的乞丐，他也施予少许钱财。又一日听法时，他以钱财供养说法的比丘，修积善德。行此诸善之后，他游历人间，心中默愿：“愿我一切所求如愿，于山海各处自在往来，无有障碍。”命终之后，值遇世尊出世之时，他先转生天界，获得广大神通与无上功德；后来转生于王舍城大富之家，住在舍利弗尊者处。因听闻佛法、身心清净，便发心出家，不久即证得阿拉汉果。此后，他供养世尊，与五百比丘一同前往乌加纳城。城中一位豪富女居士心生净信，见长老与众比丘同行，便迅速接过长老的衣钵，领众比丘为长老安置住处，建造了五百间房舍，并庄严装饰，令五百比丘安住其中。长老守护净戒，安详而住。后来，他不复系念俗家，渐次游行至一座城镇。安住之后乘船而行，众比丘前后围绕。经过海岸时，海风大起
Atīte kira kassapadasabalassa kāle eko puriso saddho ratanattayesu pasanno ucchuyantakammena jīvikaṃ kappento paṭivasati. Atha so ekaṃ gilānabhikkhuṃ disvā tassa uḷuṅkamattaṃ sappiṃ adāsi, tathevekassa bhikkhussa ekaṃ guḷapiṇḍaṃ adāsi, athāparasmiṃdivase ekaṃ chātajjhattaṃ sunakhaṃ disvā tassa bhattapiṇḍena saṅgaha makāsi, athekassa iṇaṭṭhakassa ekaṃ kahāpaṇaṃ adāsi, athekadivasaṃ dhammaṃ suṇamāno dhammadesakassa bhikkhussa sāṭakaṃ pūjesi, so ettakaṃ puññakammaṃ katvā bhavesu caramānohaṃ samuddapabbatādīsupi yaṃ yaṃ icchāmi. Taṃ taṃ samijjhatūti patthanaṃ akāsi, so aparabhāge kālaṃ katvā teheva kusalamūlehi suttappabuddho viya devaloke nibbattitvā tattha mahantaṃ dibbasampattiṃ anubhavitvā tato cuto amhākaṃ bhagavato kāle sāvatthiyaṃ mahaddhane mahāsālakule nibbattitvā tato so viññutaṃ patto kālena kālaṃ dhammaṃ suṇanto gharāvāse ādīnavaṃ pabbajjāya ca ānisaṃsaṃ sutvā pabbajito na cireneva arahattaṃ pāpuṇi. So aparabhāge satthāraṃ vanditvā pañcasatabhikkhuparivāro ugganagaraṃ agamāsi, tattha seṭṭhino bhariyā saddhā ahosi pasannā. Sā theraṃ pañcahi bhikkhusatehi saddhiṃ bhikkhāya carantaṃ disvā turitaturitā gantvā therassa pattaṃ gahetvā saddhiṃ pañcasatehi bhikkhūhi bhojetvā theraṃ tattha nibaddhavāsatthaṃ yācitvā pañcasatakūṭāgārāni kārāpetvā alaṅkaritvā pañcasatabhikkhū tattha vāsentī nibaddhaṃ catupaccayehi upaṭṭhānamakāsi. Tato thero taṃ pañcasu sīlesu patiṭṭhāpetvā tattha yathābhirantaṃ viharitvā aññatta gantukāmo anupubbena paṭṭanagāmaṃ agamāsi, tattha vasitvā tato nāvaṃ abhiruyha pañcasatabhikkhūhi parivuto samuddapiṭṭhena gacchati, samuddaṃ tarantassa tassa sāgaramajjhe udaravāto samuṭṭhahitvā pīḷeti, taṃ disvā bhikkhū bhante idaṃ pubbe kena vūpasamessatīti pucchiṃsu, thero pubbe me āvuso uluṅkamatte sappipīte rogo vūpasammatīti āha, bhikkhū bhante samuddapiṭṭhe kathaṃ sappiṃ labhissāma, adhivāsethāti āhaṃsu, taṃ sutvā therena na no āyasmantā sappi dullabhā, mama pattaṃ gahetvā samuddodakaṃ uddharitvā ānethāti vutte bhikkhū tathā akaṃsu. Uddhaṭamattameva taṃudakaṃ parivattetvā sappi ahosi, atha bhikkhū taṃ disvā acchariyabbhutacittā jātā therassa sappiṃ upanāmesuṃ, therena sappino pītamatte so ābādho vūpasami, athassa bhikkhūhi ki metaṃ bhante acchariyaṃ, na no ito pubbe evarūpaṃ diṭṭhapubbaṃti vutte thero tenahi katapuññānaṃ puññavipākaṃ passissathāti vatvā samuddaṃ olokesi idaṃ sappi hotūti. Athassa cakkhupathe samudde sabbodakaṃ parivattetvā sappi ahosi. Athassa bhikkhū abbhutacittā aññampi īdisaṃ puññaṃ atthi bhanteti pucchiṃsu, tato thero tenahi passathāyasmantā mama puññanti vatvā samantā tattha tattha ghanaselapabbate olokesi, sabbāni tāni guḷapiṇḍāni ahesuṃ, tato cakkhupathe samantā bhattabhājanāni dassesi sabyañjanaṃ sopakaraṇaṃ. Tato himavantaṃ olokesi, sabbaṃ taṃ suvaṇṇamayaṃ ahosi. Athābhimukhaṭṭhāne mahantaṃ vanasaṇḍaṃ olokesi, sakalavanasaṇḍaṃnānāvirāgavatthehi sañchannaṃ ahosi, bhikkhū taṃ taṃ pāṭihāriyaṃ disvā atīva vimhitā bhante kena te puññakammena etādisāni pāṭihāriyāni bhavissantīti pucchiṃsu, thero kassapadasabalassa kāle attanā kataṃ sabbaṃ taṃ kusalaṃ pakāsesi. Tenettha.
1
1.
361于此贤劫之中，有位名为迦叶的导师；
Imasmiṃ bhaddake kappe, kassapo nāma nāyako;
362为饶益一切世间，具眼者出现于世间。
Sabbalokahitatthāya, loke uppajji cakkhumā.
2
2.
364那时我在榨甘蔗之处，正忙于制作糖块；
Tadāhaṃ ucchuyantamhi, niyutto guḷakārako;
365我依此业维持生计，抚养子女。
Tena kammena jīvāmi, posento puttadārake.
3
3.
367当时，我见到一位诸根疲惫、为病所苦的比丘；
Kilantindriyamaddakkhiṃ, bhikkhuṃ rogāturaṃ tadā;
368以比丘如法行乞之仪，前来乞取酥油。
Bhikkhācārakavattena, ghatatthaṃ samupāgataṃ.
4
4.
370我布施给那位比丘一勺酥油；
Uluṅkamattaṃ sappissa, adadaṃ tassa bhikkhuno;
371深信布施之果报，心怀慈悲，欣然施与。
Saddahanto dānaphalaṃ, dayāyu daggamānaso.
372
.5
373由此业力，我流转轮回于诸有之间；
Tena kammena saṃsāre, saṃsaranto bhavābhave;
374凡我所欲酥油之处，彼处便生起无量酥油。
Yatthicchāmi ghataṃ tattha, uppajjati anappakaṃ.
6
6.
376我甚至愿于大海中，果实也如同我之酥油一般随愿而生；
Icchāmahaṃ samuddasmiṃ, phalampi ghatamattano;
377这一切都变成了酥油，这便是酥油布施的果报。
Taṃ taṃ sabbaṃ ghataṃ hoti, ghatadānassidaṃ phalaṃ.
7
7.
379请再听我另说一件令人喜悦的功德善业；
Suṇātha mayhaṃ aññampi, puññakammaṃ manoramaṃ;
380那时，我见到一位被疾病折磨的比丘。
Tadā disvānahaṃ bhikkhuṃ, rogena paripīḷitaṃ.
8
8.
382取来一团糖，放入他的钵中。
Guḷapiṇḍaṃ gahetvāna, patte tassa samākiriṃ;
383那位比丘因此安乐，疾病也就此消除了。
Tena so sukhito āsi, rogaṃ byapagataṃ tadā.
9
9.
385以此糖团之布施，我流转于天界人间。
Tena me guḷadānena, saṃsaraṃ devamānuse;
386我借此甘蔗而得利益，此事于我实为易得。
Yatthatthosmi guḷenāhaṃ, tattha taṃ sulabhaṃ mama.
10
10.
388那些坚硬而广大的莲花，皆随顺我的心意；
Selāca vipulā mayhaṃ, honti cittānuvattakā;
389犹如大堆的甘蔗，这便是供养甘蔗所得的果报。
Mahantaguḷapiṇḍāva, guḷadāne idaṃ phalaṃ.
11
11.
391诸比丘，我所修之功德，请善谛听。
Athāpi me kataṃ puññaṃ, suṇātha sādhu bhikkhavo;
392当时见那狗饥肠辘辘、浑身颤抖，
Chātajjhattaṃ phandamānaṃ, disvāna sunakhaṃ tadā.
12
12.
394我以一团食施与它，此布施亦具果报。
Bhattapīṇḍena saṅgaṇhiṃ, tampi dānaṃ phalāvahaṃ;
395从此以后，便不再有饮食不足之虞。
Tato paṭṭhāya nāhosi, annapānena ūnatā.
13
13.
397饮食易得，幸福安乐，我于生生世世中。
Sulabhannapāno sukhito, ahosiṃjātijātiyaṃ;
398纵使今日，若我欲求，仍可依止饮食滋养。
Ajjāpi yadi icchāmi, bhojanena payojanaṃ.
14
14.
400我眼前周遭，长满了许多棕榈树；
Cakkhupathe samantā me, jāyantukkhaliyo bahū;
401再者，我所行的善业，请听我道来。
Athāparampi kusalaṃ, akāsiṃtaṃ saṇātha me.
15
15.
403他曾施与一位负债之人一枚迦哈波那钱币；
Iṇaṭṭhakassa posassa, adāsekaṃ kahāpaṇaṃ;
404以此善业，我获得殊胜的成就，达到无上道果。
Tena me puññakammena, anomabhavasampadaṃ.
16
16.
406生生世世，我获得妙好之身，具足种种端严相好；
Pacuraṃ jātarūpañca, labhāmi jātijātiyaṃ;
407纵使坚固如山岩，我亦断除财富欲贪，永离痴迷。
Sacajja dhanakāmohaṃ, ghanaselopi pabbato;
408一切化为黄金，此即解脱债务之果报。
Hoti hemamayaṃ sabbaṃ, iṇato mocane phalaṃ.
17
17.
410诸贤，且听我其余善业，听闻之福清净殊胜；
Aññampi mama puññaṃ bho, suṇātha sutisobhanaṃ;
411迦叶世尊的教法中，有一多闻之法。
Kassapassa bhagavato, sāsanekaṃ bahussutaṃ.
18
18.
413听闻牟尼宣说法时，我心生欢喜；
Desentaṃ munino dhammaṃ, sutvā pīṇitamānaso;
414我献上我的上衣，供养法与法主。
Pūjesiṃsāṭakaṃ mayhaṃ, dhammassa dhammasāmino.
19
19.
416因此凭借善业，我在世间诸天与人间，
Tenāhaṃ puññakammena, saṃsaraṃ devamānuse;
417我得到了丰美的布施衣物，那是世间最上、最珍贵之物。
Labhāmi pacuraṃ vatthaṃ, yaṃ lokasmiṃ varaṃ paraṃ.
20
20.
419若我今日有意，纵是那巍巍雪山，
Icchamāno sace ajja , himavantampi pabbataṃ;
420我也能以种种无贪著的布物，从四方将它遍覆。
Nānāvirāgavatthehi, chādayissaṃ samantato.
21
21.
422若我今日愿意，以衣覆盖此施物便得满足；
Sace icchāmi ajjeva, vatthenacchādayā mite;
423四洲的众生啊，这就是布施衣的果报。
Jantavo catudīpasmiṃ, vatthadānassidaṃ phalaṃ.
22
22.
425凭这些善业之运载，投生至欲界之地。
Etesaṃ puññakammānaṃ, vāhasā kāmabhūmiyaṃ;
426受用了财富成就，于殊胜的舍卫城得解脱。
Sampatti manubhutvāna, sāvatthipura muttame.
23
23.
428生于巨富之家，
Jāto kule mahābhoge,
429已臻盛年，为安乐所滋养。
Vuddhippatto sukhedhito;
430听闻了他的教法，
Tassa dhammaṃ suṇitvāna,
431于教法中出家后，
Pabbajitvāna sāsane.
24
24.
433以牟尼之乘，享用着出世间的最上味；
Lokuttaraṃ aggarasaṃ, bhuñcanto munivāhasā;
434断除烦恼，证得阿拉汉果。
Kilese pajahitvāna, arahattamapāpuṇiṃ.
25
25.
436善法不应舍弃，即便是微小的善，也绝不可放弃。
Kusalaṃ nā vamantabbaṃ, khuddakanti kadācipi;
437它能带来无量的殊胜果报，乃至赐予涅槃。
Anantaphaladaṃ hoti, nibbāṇampi dadāti taṃ.
438那时，诸比丘及大众听闻此法教后，便行布施等善业，大多往生天界。
Athassa dhammadesanaṃ sutvā bhikkhū ca mahājano ca dānādikusalakammaṃ katvā yebhuyyena saggaparāyaṇā ahesuṃti.
26
26.
440即便仅凭净信心，所获福德亦微少，
Manopasādenapi appapuññaṃ,
441既知如此即为大，
Evaṃ mahantaṃ bhavatīti ñatvā;
442切莫放逸而令功德损减。
Mā appapuññanti pamajjathambho;
443此时，萨拉塔女神即于此处施与宝果。
Sarātha deviṃ idha lājadāyiṃ.
451有信近事男的故事，第七。
Saddhopāsakassa vatthuṃ sattamaṃ.
444二十八、于迦潘那事中的次第说法
28. Kapaṇassa vatthumhi ayamānupubbīkathā
445那时，在我们的世尊般涅槃后，波罗奈城有一位穷苦人，靠在他人家里帮佣为生。当时，城中居民大多在各处建造凉亭等，举行大布施。这位穷苦人见后，心中忧虑，这样想：“我因过去未曾修福，只能在别人家做工，艰难困苦地生活，住处简陋，饱受贫苦。如今世尊虽曾出世，僧团亦兴盛，我却……”
Amhākaṃ bhagavati parinibbute bārāṇasīnagaravāsī eko duggatapuriso paragehe bhatiṃkatvā jīvikaṃ kappeti, tasmiṃ samaye nagaravāsino yebhuyyena tasmiṃ tasmiṃ ṭhāne maṇḍapādayo kārāpetvā mahādānaṃ denti, taṃ disvā duggato evaṃ cintesi, ahaṃ pubbe akatapuññattā paragehe bhatiṃ katvā kicchena kasirena jīvāmi. Nivāsanapārupanampi vāsaṭṭhānamattammi dukkhato labhāmi. Idāni buddhuppādo vattati bhikkhusaṅghopi.
446大家都如此布施，清净升天之道。我也应当布施，这必将成为我长远的利益与安乐。可我连一握米也没有，即便有，若不付出努力也无法将它煮熟。于是，我应当奋发努力，以行布施。”如此思惟后，从那时起，他便四处寻找做工的机会，挣得米粮煮成饭粥，将煮好的饭和粥收集起来，供养人间的比丘。为此，他还搭建了布施的凉亭，用森林的芳草装饰，迎请比丘上座，奉上所有乳粥饮食，悉心供养。后来，在临终之时，他忆念起自己所行的布施功德。凭借这一善业，死后便如证果的佛弟子一般，生于天界。以此因缘，他获得了一座与其功德相应的巨大金殿，四周有三十六位天神手持各种供品前来供养。他恒常被成百上千的天神环绕守护，得享无上福报。那时，一位住在金殿、护持大僧团的长老比丘正在巡游天界，见到这位天子身披华服、光明璀璨，便上前询问他往昔所作何等功德，得此果报。那位男子如实陈述，长老便以此为他教诫。
Sabbe ime dānaṃ datvā saggamaggaṃ sodhenti. Mayāpi dānaṃ dātuṃ vaṭṭati. Tamme dīgharattaṃ hitāya sukhāya bhavissati. Api ca mayhaṃ taṇḍulanālimattampi natthi, akatavīriyena taṃ matthakaṃ pāpetuṃ na sakkā, etadatthāyāhaṃ uyyogaṃ katvā dānaṃ dassāmīti cintetvā tato paṭṭhāya bhatiṃ pariyesamāno gantvā tattha tattha bhatiṃ katvā laddhanivāpe ca bhikkhācariyāya laddhatilataṇḍulādayo ca ekattha saṃharitvā manusse samādāpetvā tasmiṃ maṇḍapaṃ kārāpetvā vanakusamādīhi taṃ alaṅkaritvā bhikkhū nimantetvā maṇḍape nisīdāpetvā sabbesaṃ pāyasaṃ paṭiyādetvā bhojesi. Atha so maraṇakāle attanā kataṃ taṃ dānavaraṃ anussari. So tena kusalakammena suttappabuddho viya devaloke nibbatti. Tasmiṃ tena katapuññānurūpaṃ mahantaṃ kanakavimānaṃ nibbatti. Samantā tigāvutaṭṭhāne devatā nānā vidhāni turiyāni gahetvā upahāraṃ karonti. Niccaṃ devaccharāsahassāni taṃ parivāretvā tiṭṭhanti. Evaṃ so mahantaṃ sampattiṃ anubhavati. Athekadivasaṃ suvaṇṇaselavihāravāsī mahāsaṅgharakkhitatthero pattapaṭisambhido devacārikaṃ caramāno taṃ devaputtaṃ anupamāya devasampattiyā virocamānaṃ disvā upasaṅkamma ṭhito tena katakammaṃ pucchi. Sopissa yathābhūtaṃ byākāsi, tenattha.
1
1.
448此殿纯金所成，众宝造作，宏伟华丽。
Sabbasovaṇṇayo āsi, pāsādo ratanāmayo;
449金角遍满，辉光闪耀，令人目不暂舍。
Soṇṇasiṅgasatākiṇṇo, duddikkho ca pabhassaro.
2
2.
451重阁星罗棋布，金鬘缀饰交织其间。
Kūṭāgāra satākiṇṇo, soṇṇamālāsamākulo;
452处处垂挂着珍珠璎珞，赏心悦目。
Muttākalāpālambanti, tattha tattha manoramā.
3
3.
454密布成千上万的生命，庄严着卧具与坐席；
Nekagabbhasatākiṇṇo, sayanāsanamaṇḍito;
455此由增长福德的工匠所造，各处皆以适宜之区划分妥当。
Vibhatto bhabbabhāgehi, puññavaḍḍhakinā kato.
4
4.
457舞女们在鼓阵环绕的中央翩翩起舞，
Naccanti pamadā tattha, bherimaṇḍalamajjhagā;
458有人歌唱，有人嬉戏，有人弹奏弦乐。
Gāyanti kāci kīḷanti, vādenti kāci tantiyo.
5
5.
460随后在那三俱卢舍之地，环绕于宫殿四周；
Tato tigāvute ṭhāne, pāsādassa samantato;
461成群的天子们，手持鼓等乐器。
Sahaccharā devaputtā, gahetvā ātatādayo.
6
6.
463他们欢喜地围绕结伴，常以歌舞取乐；
Modanti parivāretvā, naccagītādinā sadā;
464他们逾越界限，四处游荡，自鸣得意。
Ullaṅghantica selenti, silāghanti samantato.
7
7.
466如今你具有如此大威德，我向你致敬而说此言；
Evaṃ mahiddhiko dāni, tuvaṃ vandova bhāsati;
467我请问这位天子：过去您曾造了什么业？
Pucchāmi taṃ devaputta, kiṃ kammamakarī purā.
476天子说。
Devaputto āha.
8
8.
469过去我贫穷困苦，住在波罗奈最胜城中；
Ahosiṃ duggato pubbe, bārāṇasīpuruttame;
470那里的人们邀请比丘后，而行布施。
Dānaṃ denti narā tattha, nimantetvāna bhikkhavo.
9
9.
472我凭劳作而活，向大众行施。
Jīvanto bhatiyā sohaṃ, dānaṃ dente mahājane;
473满心欢喜、踊跃、欣悦，我当时如此思惟。
Tuṭṭhahaṭṭhe pamudite, evaṃ cintesahaṃ tadā.
10
10.
475这些衣饰齐备之人，正在行布施。
Sampannavatthālaṅkārā, dānaṃ denti ime janā;
476他们为利乐他人而放下，从而安享成就与福报。
Paratthapi pahaṭṭhāva, sampattimanubhonti te.
11
11.
478如今佛陀已出现于世，正法在世间流布；
Buddhuppādo ayaṃ dāni, dhammo loke pavattati;
479而今善具戒行者住世，他们是应受供养的胜者之子。
Susīlā dāni vattanti, dakkhiṇeyyā jinorasā.
12
12.
481轮回无定，恶趣诚然充满；
Anāvaṭṭhito saṃsāro, apāyā khalu pūritā;
482背离善法的众生，因欲乐而堕恶趣。
Kalyāṇavimukhā sattā, kāmaṃ gacchanti duggatiṃ.
13
13.
484如今我心苦不堪，生活艰难如同贫瘠之地；
Idāni dukkhito hutvā, jīvāmi kasirenahaṃ;
485我贫穷凄楚、消沉无力，资财微薄、无所依怙。
Daliddo kapaṇo dīno, appabhogo anālayo.
14
14.
487如今我将种子播下，在这善好、为人称誉的良田之中；
Idāni bījaṃ ropemi, sukhette sādhusammate;
488惟愿以此，我于他世得享安乐。
Appevanāma tenāhaṃ, parattha sukhito siyā.
15
15.
490如此思惟比丘之后，又以种种方式欢喜踊跃；
Iti cintiya bhikkhitvā, bhatiṃ katvāna nekadhā;
491于彼处搭建凉亭，恭请诸比丘前来。
Maṇḍapaṃ tattha kāretvā, nimantetvāna bhikkhavo.
16
16.
493我以精勤之心行供养，他施与无上甘露乳粥。
Āyāsena adāsāhaṃ, pāyasaṃ amatāya so;
494以此善业之果报，于悦意天界中，欢喜自在。
Tena kammavipākena, devaloke manorame.
17
17.
496我生于天界诸欲乐中，以种种方式，喜悦愉悦。
Jātomhi dibbakāmehi, modamāno anekadhā;
497我成为长寿、容貌端严且具足威光者。
Dīghāyuko vaṇṇavanto, tejassīca ahosahanti.
498天子详细讲述了自己所造的善业；长老也来到人间，向众人宣说自己现量亲见的天界胜妙成就。大众听闻之后，行诸善业，大多往生天界。
Evaṃ devaputto attanā katapuññakammaṃ vittārena kathesi, theropi manussalokaṃ āgantvā manussānaṃ attanā paccakkhato diṭṭhadibbasampattiṃ pakāsesi. Taṃ sutvā mahājano kusalakammaṃ katvā yebhuyyena sagge nibbattoti.
18
18.
500无著者，即便对堕于恶趣的悲苦众生，
Anālayo duggatadīnakopi,
501行布施时，即获殊胜。
Dānaṃ dadanto dhigato visesaṃ;
502若你们希求胜妙的天界，
Saggā pavaggaṃ yadi patthayavho,
503便应杀除悭吝之垢，行于布施。
Hantvāna maccheramalaṃ dadāthāti.
513贫人的故事，第八。
Kapaṇassa vatthuṃ aṭṭhamaṃ.
50429. 此处为天子事中的次第说法
29. Devaputtassa vatthumhi ayamānupubbīkathā
505据说，在过去奈陀正自觉者时代，这个岛曾以某个名字著称。后来某时，岛上发生了大饥荒，苦于缺水，严酷的饥荒恐怖逼迫着众生。那时，奈陀世尊的一位奉行教法的弟子，在某村中托钵乞食，却如洗净的钵一般空无所得地走了出来。当时，有人用一把稻草编成小筐，放入水中烧煮，取水饮用，以此活命。适逢长老出现，众人见了便恭敬礼拜，取来一片树叶，用那些稻草生火煮饭，饭熟后放在树叶上呈送长老。依此增长的信心之力，当时米饭变得充盈，众人见这瑞相——供养的果报在当日便即显现，大众一同分享此饭后，自己也得以进食。存放饭食之处也充满了粮食，无所匮乏。此后，众人成就了这大布施善行，命终之后往生天界。长老食毕，带着剩下的饭来到一棵树下，准备坐下继续进食。那时，有一位天子从树上现身，见长老安详而坐，便佩戴花环站在一旁。长老未加理会，继续进食。天子放下花环，在长老进食时轻声叹道：“我自知我的身相。”长老见了心生疑惑，便将剩余的饭食放在天子手中。天子接过饭食，伫立沉思。他省察前生，想到自己曾是最为贫困的沙门或婆罗门乞食者，如今即便作了天子，也难以得到这样的饭食。今日将这份饭食呈奉长老，愿此行能带来长久的利益。如此思惟后，他放下饭食，走向长老。
Ito pubbe nāradassa kira sammāsambuddhassa kāle ayaṃ dīpo aññatarena nāmena pākaṭo ahosi, so panekasmiṃ kāle dubbhikkho ahosi dussasso, mahāchātakabhayaṃ satte pīḷeti. Tasmiṃ samaye nāradassa bhagavato eko sāsaniko sāvako aññatarasmiṃ gāme piṇḍāya caritvā yathā dhotapattova nikkhami. Athaññatarasmiṃ gehe manussā ekaṃ taṇḍulanāḷiṃpoṭalikāya bandhitvā udake pakkhipitvā pacitvā udakaṃ gahetvā pivanto jīvanti, tadā theraṃ disvā vanditvā pattaṃ gahetvā tena taṇḍulena bhattaṃ pacitvā patte pakkhipitvā therassa adaṃsu. Atha tesaṃ saddhābalena sā ukkhali bhattena paripuṇṇā ahosi, te taṃ abbhutaṃ disvā ayyassa dinnadāne vipāko ajjeva no diṭṭhoti somanassajātā mahājanaṃ sannipātetvā te bhattaṃ bhojetvā pacchā sayaṃ bhuñjiṃsu. Bhattassa gahitagahitaṭṭhānaṃ pūrateva. Tato paṭṭhāya te sampattamahājanassa dānaṃ dadantā āyupariyosāne devaloke nibbattiṃsu, atha so thero bhattaṃ ādāya gantvā aññatarasmiṃ rukkhamūle nisīditvā bhuñjitumārati. Tasmiṃ kira rukkhe nibbatto eko devaputto āhārena kilanto bhuñjamānaṃ theraṃ disvā attabhāvaṃ vijahitvā mahallakavesena tassa samīpe aṭṭhāsi. Thero anāvajjitvāva bhuñjati. Devaputto carimālopaṃ ṭhapetvā bhuttakāle ukkāsitvā attānaṃ ṭhitabhāvaṃ jānāpesi. Thero taṃ disvā vippaṭisāri hutvā carimaṃ bhatthapiṇḍaṃ tassa hatthe ṭhapesi, tato so bhattapiṇḍaṃ gahetvā ṭhito cintesi. Ito kira mayā pubbe samaṇabrāhmaṇānaṃ vā kapaṇaddhikānaṃ vā antamaso kākasunakhā dīnampi āhāraṃ adinnapubbaṃ bhavissati, tenavāhaṃ devo hutvāpi bhattaṃ na labhāmi. Handāhaṃ imaṃ bhattapiṇḍaṃ therasseva dassāmi, taṃ me bhavissati dīgharattaṃ hitāya sukhāya cāti. Evañca pana cintetvā bhattapiṇḍe āsaṃ pahāya theraṃ upasaṅkamma sāmi dāsassa vo alaṃ idha lokena saṅgahaṃ. Paralokena me saṅgahaṃ karothāti vatvā tassa patte okiri. Athassa bhatthapiṇḍaṃ patte patitamatteyeva tigāvutaṭṭhāne dibbamayāni bhattabhājanānipaññāyiṃsu. Devaputto theraṃ pañcapatiṭṭhitena vanditvā tato dibbabhojanaṃ gahetvā pathamaṃ dānaṃ datvā pacchā sayaṃ bhuñci. Tato deputto dutiyadivasato paṭṭhāya therassa ca sampattamahājanassa ca mahādānaṃ dento āyupariyosāne 0 devaloke nibbattitvā chasu kāmasaggesu aparāparaṃ dibbasampatti manubhavamāno padumuttarassa bhagavato kāle tato cuto bārāṇasiyaṃ anekavibhavassa micchādiṭṭhikassa kuṭumbikassa gehe nibbatti. Devotissa nāmaṃ akaṃsu. Aparabhāge viññutaṃ pattassa tassa mātāpitaro kālamakaṃsu. Sovaṇṇamaṇimuttādipūritakoṭṭhāgārādayo oloketvā mama mātāpitaro micchādiṭṭhikattā ito dānādikiñcikammaṃ akaritvā paralokaṃ gacchantā kākaṇikamattampi agahetvā gatā, ahaṃ pana taṃ gahetvāva gamissāmīti sanniṭṭhānaṃ katvā bheriṃ carāpetvā kapaṇaddhikavanibbake sannipātetvā sattāhabbhantare sabbaṃ sāpateyyaṃ dānamukhena datvā araññaṃ pavisitvā isippabbajjaṃ pabbajitvā kasiṇaparikammaṃ katvā pañca bhiññā aṭṭha samāpattiyo nibbattetvā ākāsacārī ahosi. Atha tasmiṃsamaye padumuttaro nāma bhagavā haṃsavatīnagare paṭivasanto devabrahmādiparivuto catusaccapaṭisaṃyuttaṃ dhammaṃ desento nisinno hoti, tadā so tāpaso ākāsena gacchanto mahājanasamāgamañca bhagavato sarīrato nikkhantachabbaṇṇaraṃsiyo ca disvā kimetaṃti vimhito ākāsā otaritvā mahatiyā buddhalīḷāya nisīditvā dhammaṃ desentaṃ bhagavantaṃ disvā pasannamānaso parisantare nisinno dhammaṃ sutvā bhagavantaṃ vanditvā attano assamameva agamāsi. Atha so tattha yāvatāyukaṃ ṭhatvā āyupariyosāne tāvatiṃsabhavane nibbatto tiṃsakappe dibbasampattimanubhavanto chasu kāmasaggesu aparāpariyavasena saṃsari. Ekapaññāsaattabhāve sakko devarājā ahosi, ekakavīsatiattabhāve cakkavatti hutvā manussasampatti manubhavitvā imasmiṃbuddhuppāde bhagavati parinibbute sāvatthiyaṃ aññatarasmiṃ kulagehe nibbattitvā sattavassiko ekaṃ bhikkhuṃ dhammaṃ desentaṃ addasa. Disvā taṃ upasaṅkamitvā dhammaṃ sutvā aniccasaññaṃ paṭilabhitvā tattha nisinnova arahattaṃ pāpuṇi, tato so pattapaṭisambhido attanā katapuññakammaṃ olokento taṃ pubbacariyaṃ bhikkhūnaṃ majjhe pakāsento āha. Tasmā.
1
1.
507传说，奈陀为正自觉者，往昔曾是人中无上者；
Nārado kira sambuddho, pubbe āsi naruttamo;
508度脱世间出离苦，授予不死之境界。
Lokaṃ dukkhā pamocento, dadanto amataṃ padaṃ.
2
2.
510那时，他的弟子已断尽缠缚。
Tasmiṃ tu samaye tassa, sāvako chinnabandhano;
511他托钵乞食，在岛渚获得丰盛美食而受用。
Bhikkhitvā dīpake laddha, māhāraṃ paribhuñjituṃ.
3
3.
513他走到树下，那时我正是那里的树神。
Rukkhamūla mupā gañchi, tatthāsiṃ rukkhadevatā;
514我忍着饥饿凝望着，站在了他的身旁。
Bubhukkhitā udikkhantī, aṭṭhāsiṃ tassa santike.
4
4.
516他内心满溢悲悯，将饭团递给了我；
Adāsi me bhattapiṇḍaṃ, karuṇāpūritantaro;
517我接过饭团，站在那里，那时正忍受着饥饿。
Gahetvāna ṭhito piṇḍaṃ, sahamāno khudaṃ tadā.
5
5.
519过去我未曾行施，未作任何良善的供养；
Adinnattā mayā pubbe, kiñci dānaṃ supesale;
520纵使生于天道，我仍常受饥渴所迫。
Jighacchāpīḷito homi, jātopi devayoniyaṃ.
6
6.
522今日有幸得遇良田，亦逢可施之法；
Ajja khettaṃ suladdhaṃme, deyyadhammopi vijjati;
523我在此处种下种子，为令你超脱轮回。
Bījamettha ca ropemi, bhavato parimuttiyā.
7
7.
525如此思量、礼敬之后，仆人之主，您正堪胜任。
Iti cintiya vanditvā, dāsassa sāmi vo alaṃ;
526在此世间，你们应当积聚通往彼世的福德。
Saṅgahaṃ idha lokasmiṃ, karotha pāralokikaṃ.
8
8.
528说罢我便献上，他亦满怀慈心而享用；
Iti vatvā adāsāhaṃ, bhuñci sopi dayāparo;
529以此善业之行，我即得此刻丰饶的饮食。
Tenāhaṃ puññakammena, sudhannamalabhiṃ khaṇe.
9
9.
531由彼处舍报后，于六欲天之中，我享有广大祥瑞；
Tato cuto chadevesu, vindanto mahatiṃsiriṃ;
532久住于彼，具足二种神通。
Cirakālaṃ vasiṃ tattha, deviddhīhi samaṅgitā.
10
10.
534距今十万劫时，有位名为红莲华者，
Satasahasse ito kappe, padumuttaranāmako;
535出现为世间导师、法王、如来。
Uppajji lokanāyako, dhammarājā tathāgato.
11
11.
537那时我神通广大，作为苦行者栖身林中；
Mahiddhiko tadā āsiṃ, tāpaso kānane vane;
538具足五种神通，我于空中自在而行。
Sampattapañcā bhiññāṇo, ākāsena carāmahaṃ.
12
12.
540那时我乘车而行，前往可爱的鸿赞提城；
Tadā kāsena gacchanto, ramme haṃsavatīpure;
541佛光遍绕，光鬘闪耀，
Buddharaṃsiparikkhittaṃ, ketumālāvilāsitaṃ.
13
13.
543天众相从，正在说法，我得见彼胜者；
Devasaṅghaparibbūḷhaṃ, desentaṃ addasaṃ jinaṃ;
544既见彼后，我从空中，立于集会之中。
So taṃ disvāna nabhasā, ṭhitohaṃ parisantare.
14
14.
546听闻妙法，我欢喜踊跃，适时礼敬导师；
Dhammaṃ sutvā udaggohaṃ, kālaṃ katvāna satthuno;
547从彼处死后，我投生到了悦意的三十三天。
Tato cuto papannosmi, tāvatiṃse manorame.
15
15.
549在三万劫之中，往来于天界与人间；
Tiṃsakappasahassāni, caranto devamānuse;
550我不曾识恶趣，唯得广大安乐。
Duggatiṃ nābhijānāmi, labhāmi vipulaṃ sukhaṃ.
16
16.
552五十一生中，我为天王；
Ekapaññāsatikkhattuṃ, devarajjamakārayiṃ;
553二十一生命，我为转轮圣王。
Athekavīsatikkhattuṃ, cakkavattī ahosahaṃ.
17
17.
555在无数生中，我曾于各处为王；
Padesarajjaṃ kāsāhaṃ, bahukkhattuṃ tahiṃ tahiṃ;
556于此贤劫之中，如来证般涅槃。
Imasmiṃ bhaddake kappe, nibbutetu tathāgate.
18
18.
558为福业所驱动，生于最胜的舍卫城；
Codito puññakammena, sāvatthipuramuttame;
559出生于最尊贵的家族，年仅七岁。
Uppajjitvā kule seṭṭhe, jātiyā sattavassiko.
19
19.
561我听闻某位比丘说法，
Sutvā dhammaṃ kathentassa, bhikkhussaññatarassahaṃ;
562作尽有边，证得阿拉汉果。
Bhavassantaṃ karitvāna, arahattamapāpuṇiṃ.
20
20.
564彼时，我善行布施，善闻无上法；
Sudinnaṃ me tadā dānaṃ, sussutaṃ dhammamuttamaṃ;
565因彼业力故，我尽诸苦边际。
Dukkhassantaṃ akāsāhaṃ, tassa kammassa vāhasāti.
566如是说完，他便劝化大众，投身善业。
Evañca pana vatvā bahū jane kusalakamme niyojesīti.
21
21.
568乃至以随施的布施而行，
Dānenapevaṃ carimāya piṇḍiyā,
569以片刻间的闻法，
Savaṇāya dhammassa muhuttakena;
570众生即获得三种成就。
Labhanti sattā tividhampi sampadaṃ,
571施于多福者，其果报是何等？
Phalaṃ vade ko bahudāyakassa bho.
582天子的故事，第九。
Devaputtassa vatthuṃ navamaṃ.
572三十、长老悉婆梨因缘中，此为次第说法
30. Sīvalittherassa vatthumhi ayamānupubbīkathā
573据说，距今十万劫之前，世间出现了一位名为红莲的导师，他宣说佛法，引领众生证得不死的究竟涅槃。当时，彼世尊在鸿鹭城的王宫，于国王为首的大众之中，将一位比丘确立于利得第一的位次。彼时有一位国王，见此情景后心生渴仰，愿证此位，便向以佛为首的僧团作大布施。他于佛足下顶礼发愿，世尊为其作记说：‘于未来乔达摩佛时代，此人将得此位。’国王闻已喜悦倍增，增上行善，命终生天。后于波罗奈城一长者家受生，毕生供养数千独觉佛，以此善业，辗转于人间天界享福。此后，又生于有亲族相伴的家中，备受尊敬。在其住世之时，彼为军团驻地的国王服役。那时，城中众多居士与信众迎接正自觉者毗婆尸佛，恳请佛受供养。佛陀为成他们大福德故而默然应允，大众心愿满足，欢喜踊跃。众人闻法供养后，佛陀赞叹布施功德，于法会中宣说布施果报乃无有不善者。众人遂迅速积聚蜜糖，分与千人传递，行至城门，一众军士携来蜜糖，民众见之，竞相求索。因未见所得，便扩大规模求取。军人便以千人之众发愿，反问众人何以如此行事，答言为佛故。军人于是以野蜂之蜜、蜜类以及猎师之蜜制成布施资具，蒙佛威神力故，供养了八千六百位比丘。以此善业功德，于人间天界流转受乐。至乔达摩佛出世之时，于拘尸那城……
Ito kira kappasatasahassamatthake padumuttaro nāma satthā loke udapādi dhammadesanāya satte amatamahānibbāṇaṃ pāpento, tasmiṃ samaye bhagavā haṃsāvatiyaṃ sarājikāya parisāya majjhe ekaṃ bhikkhuṃ lābhīnaṃ aggaṭṭhāne ṭhapesi. Tadā rājā taṃ disvā taṃ ṭhānaṃ kāmayamāno buddhapamukhassa saṅghassa mahādānaṃ datvā bhagavato pādamūle sirasā nipajji, tadāssa bhagavā anāgate gotamassa bhagavato sāsane taṃ ṭhānaṃ labhissasīti vatvā byākāsi. Taṃ sutvā mudito rājā puññāni katvā devaloke nibbatti. Tato aparabhāge bārāṇasiyaṃ seṭṭhiputto hutvā paccekabuddhasahassaṃ catupaccayadānena yāvajīvaṃ paṭijaggitvā devaloke nibbatto mahantaṃ sampatti manubhavitvā tato cuto vipassissa bhagavato kāle bandhumatīnagare aññatarasmiṃ kulagehe nibbatti. So tasmiṃ samaye senaguttaṭṭhāne ṭhatvā rañño kammaṃ karoti, tadā nagaravāsino upāsakagaṇā vipassīsammāsambuddhaṃ upasaṅkamma vanditvā bhagavā bhante sasāvako amhākaṃ anuggahaṃ karotūti svātanāya nimantetvā mahādānaṃ datvā sabbe ekacchandā bhagavanta muddissa mahārahaṃ mahāpariveṇaṃ kārāpetvā pariveṇamahe mahādānaṃ dadantā dānagge asukaṃ nāma natthīti na vattabbanti vatvā dānaṃ paṭiyādetvā dānaggaṃ olokentā navadadhiñca paṭalamadhuñca apassantā purise pakkositvā sahassaṃ datvā dadhimadhuṃ khippaṃ pariyesitvā ānethāti pesesuṃ, te sahassaṃ gahetvā dadhimadhuṃ upadhāretuṃ tattha tattha vicarantā dvārantare aṭṭhaṃsu, tadā ayaṃ senagutto rañño sabhattaṃ dadhimadhuṃ ādāya gacchanto mahādvāraṃ sampāpuṇi, atha te dadhimadhuṃ disvā bho kahāpaṇaṃ gahetvā imaṃ dehīti yāciṃsu. Tena na dassāmīti vutte yāvasahassaṃ vaḍḍhetvā yāciṃsu. Tato senagutto imaṃ appagghaṃ sahassena yācatha, ki manena karothāti pucchi, tehi sambuddhatthāyāti vutte tenahi ahameva dassāmīti jīramaricādīhi sakkharamadhuphāṇitādayo yojetvā dānaggaṃ upanāmesi. Taṃ satthu ānubhāvena buddhapamukhassa aṭṭhasaṭṭhibhikkhusatasahassassa pahoṇakaṃ ahosi. Tato so tena puññakammena devamanussalokesu sampatti manubhavitvā aparabhāge amhākaṃ bhagavato kāle koliyanagare mahālilicchavirañño upanissāya suppiyāya nāma aggamahesiyā kucchismiṃ paṭisandhiṃ gaṇhi. So sattamāsasattasaṃvaccharāni mātukucchiyaṃ vasitvā sattadivasāni mūḷhagabbho dukkhamanubhavi. Mātukucchito nikkhamantassa tassa mātāpitaro sīvalīti nāma makaṃsu. Evaṃ mahāpuññassa ettakaṃ kālaṃ mātukucchimhi dukkhānubhavanaṃ attanāva katena pāpabalena ahosi, so kira atīte rājā hutvā attano sapattaraññā saddhiṃ saṅgāmento mātarā saddhiṃ mantesi. Sā nagaraṃ rundhitvā amitte gaṇhituṃ sakkāti upāya madāsi, sopi tassā vacanena nagaraṃ rundhitvā sattame divase aggahesi, tena pāpakammabalena mātāputtānaṃ evaṃ mahantaṃ dukkhaṃ ahosīti. Tato sā puttaṃ vijāyanakāle sattame divase bhagavantaṃ anussaritvā sukhena bhāraṃ muñci. Tuṭṭhā sā sattame divase buddhapamukhassa bhikkhusaṅghassa mahādānaṃ adāsi, athassā putto sattavassikakāle gehā nikkhamma satthāraṃ disvā pabbajjaṃ yāci. Satthā sāriputtattherassa niyojesi, tato sāriputtattherena upajjhāyena moggallānamācariyaṃ katvā pabbaji, atha so khuraggeyeva arahattaṃ patvā buddhasāsanaṃ sobhesi, so pubbe katapuññānubhāvena mahāpuñño ahosi lābhīnañca aggo. Athekasmiṃ samaye bhagavā revatattheraṃ dassanāya khadiravanavihāraṃ gacchanto tiṃsabhikkhusahassehi saddhiṃ tiṃsayojanikaṃ chaṭṭitakantāraṃ sampāpuṇi nirūdakaṃ appabhakkhaṃ. Yebhuyyena devatā sīvalitthere pasannā. Tasmā bhagavā sīvalittheraṃ purato cārikaṃ katvā devatāhi kārāpite vihāre vasanto devatāhi sajjitadānaṃ paribhuñjanto revatattheraṃ saṃpāpuṇitvā gatakammaṃ niṭṭhāpetvā jetavanamāgamma lābhīnaṃ aggaṭṭhāne taṃ ṭhapesīti. Tena vuttaṃ apadāne.
1
1.
575名为波头摩多罗的胜者，于诸法具足慧眼。
Padumuttaro nāma jino, sabbadhammesu cakkhumā;
576他在十万劫前，出现于世为导师。
Ito satasahassamhi, kappe uppajji nāyako.
2
2.
578他的戒行无可计量，定力坚固如金刚。
Sīlaṃ tassa asaṅkhyeyyaṃ, samādhi vajirūpamo ;
579他的智慧无上无量，解脱亦无可比拟。
Asaṃkhiyaṃ ñāṇavaraṃ, vimutti ca anopamā.
3
3.
581在人、天、龙与梵天的集会中，
Manujāmaranāgānaṃ, brahmānañca samāgame;
582在沙门、婆罗门云集之处，导师开示正法。
Samaṇabrāhmaṇākiṇṇe, dhammaṃ deseti nāyako.
4
4.
584那位弟子随众、大得利养、具足功德、光辉赫奕，
Sasāvakaṃ mahālābhiṃ, puññavantaṃ jutindharaṃ,
585佛陀将他置于此最胜之首位，于大众之中辩才无碍。
Ṭhapesi etadaggamhi, parisāsu visārado.
5
5.
587那时，我为刹帝利，住在鸿萨城。
Tadāhaṃ khattiyo āsiṃ, pure haṃsavatīvhaye ;
588听闻胜者此语，了知弟子众多功德。
Sutvā jinassa taṃ vākyaṃ, sāvakassa guṇaṃ bahuṃ.
6
6.
590邀请世尊及比丘僧，作七日供养；
Nimantayitvā sattāhaṃ, bhojayitvā sasāvakaṃ;
591行大布施已，我即希求彼处。
Mahādānaṃ daditvāna, taṃ ṭhānamabhipatthayiṃ.
7
7.
593那时，人中之雄见我在足下恭敬俯首；
Tadā maṃ vinataṃ pāde, disvāna purisāsabho;
594那位大雄便以清朗的音声，对我说出这番话：
So sarena mahāvīro, imaṃ vacanamabravī.
8
8.
596随即，大众渴仰欲闻胜者之教；
Tato jinassa vacanaṃ, sotukāmā mahājanā;
597天、阿修罗、乾闼婆，及具大威力的梵天亦然。
Devadānavagandhabbā, brahmānoca mahiddhikā.
9
9.
599沙门与婆罗门也都合掌礼敬。
Samaṇabrāhmaṇā cāpi, namassisuṃ katañjalī;
600礼敬您，人中之雄！礼敬您，人中至尊！
Namo te purisājañña, namo te purisuttama.
10
10.
602即使布施给刹帝利巨大的财物，长达七十年，也不足为多；
Khattiyena mahādānaṃ, dinnaṃ sattāhakampi no;
603渴望听闻其果报，大牟尼啊，请您开示宣说。
Sotukāmā phalaṃ tassa, byākarohi mahāmune.
11
11.
605于是世尊说道：谛听我所说；
Tato avoca bhagavā, suṇotha mama bhāsitaṃ;
606于不可称量的佛陀，功德善为安立。
Appameyyamhi buddhasmiṃ, guṇamhi suppatiṭṭhitā.
12
12.
608供养若至施主，便能招感不可称量的果报。
Dakkhiṇā dāyakaṃ patvā, appameyyaphalāvahā;
609即使此人拥有大财富，仍希求最上的地位。
Api ce sa mahābhogo, ṭhānaṃ pattheti muttamaṃ.
13
13.
611于诸多得大利者中，恰如比丘善现；
Lābhī vipulalābhīnaṃ, yathā bhikkhu sudassano;
612愿我亦得如是，于未来际获彼果证。
Tathāhaṃpi bhaveyyanti, lacchate taṃ anāgate.
14
14.
614从百千劫来，生于甘蔗族；
Satasahassito kappe, okkākakulasambhavo;
615他将以乔达摩之名，成为世间导师。
Gotamonāma nāmena, satthā loke bhavissati.
15
15.
617于其法中，是法之嗣子、法之亲生，由法化生。
Tassa dhammesu dāyādo, oraso dhammanimmito;
618将名为尸婆离，成为世尊弟子。
Sīvali nāma nāmena, hessati satthusāvako.
16
16.
620以彼善业，及心之誓愿，
Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
621我弃舍人间身，往生三十三天。
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsūpago ahaṃ.
17
17.
623此后，在殊胜的波罗奈城，
Tatoparasmiṃsamaye, bārāṇasipuruttame;
624我曾是富商之子，继承了一半的家产，成为巨富。
Seṭṭhiputto ahaṃ āsiṃ, aḍḍhappatto mahādhano.
18
18.
626邀请了大约千位独觉与导师；
Sahassamatte pacceka, nāyake ca nimantiya;
627我以甘美的饮食，满怀敬意供养，令他们满足。
Madhurenannapānena, santappesiṃtadādaro.
19
19.
629从彼处命终，我于六欲天中，受用广大荣耀；
Tato cuto chakāmagge, anubhosiṃmahāyasaṃ;
630天女众围绕，住于宝石所成的宫殿中。
Devaccharāparivuto, pāsāde ratanāmaye.
20
20.
632如是，诸佛不可思议，佛法亦不可思议；
Evaṃ acintiyā buddhā, buddhadhammā acintiyā;
633于不可思议处生净信者，其果报亦不可思议。
Acintiye pasannānaṃ, vipākopi acintiyo.
21
21.
635九十一劫前，有导师名为毗婆尸；
Ekanavutito kappe, vipassīnāma nāyako;
636妙目者降生，遍观一切法。
Uppajji cārunayano, sabbadhammavipassako.
22
22.
638那时我生于亲族城，是某一家族之子；
Tadāhaṃ bandhumatiyā, kulassaññatarassa ca;
639我是被珍爱、被期许的儿子，承担着家业之事。
Dayito patthito putto, āsiṃ kammantabyāvaṭo.
23
23.
641那时，有一群人，来到毗婆尸大圣者之处。
Tadā aññataro pūgo, vipassissa mahesino;
642营造了一所大精舍，以“大”而闻名。
Pariveṇaṃ akāresi, mahanta miti vissutaṃ.
24
24.
644大布施结束时，施与了各种嚼食。
Niṭṭhite ca mahādānaṃ, dadaṃ khajjakasaṃyutaṃ;
645如同新鲜的凝乳与蜂蜜，他遍寻却未得尝其味。
Navaṃ dadhi madhuñceva, vicinaṃ na ca maddasa.
25
25.
647当时我取了那新鲜的酪与蜜，
Tadāhaṃ taṃ gahetvāna, navaṃ dadhi madhumpica,
648正前往主人家时，我看见了那个布施。
Kammasāmigharaṃ gacchaṃ, tamenaṃ dāna maddasaṃ.
26
26.
650纵使施舍千倍，也未能获得这两者。
Sahassampi ca datvāna, na latiṃsu ca taṃ dvayaṃ;
651于是，我这样思惟：“这决非平庸之事。”
Tato evaṃ vicintesiṃ, netaṃ hessati orakaṃ.
27
27.
653正如这些人都尊崇如来，
Yathā ime janā sabbe, sakkaronti tathāgataṃ;
654我也将对偕同僧团的世间导师示敬。
Ahampi kāraṃ kassāmi, sasaṅghe lokanāyake.
28
28.
656那时，我这样思惟后，便将酪与蜜和合一处，
Tadāhamevaṃ cintetvā, dadhiṃmadhuñca ekato;
657和合之后，我将其供养了世尊及僧团。
Yojetvā lokanāthassa, sasaṅghassa adāsahaṃ.
29
29.
659以此善业，以及愿心与誓愿，
Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
660舍弃人身之后，我便往生忉利天。
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsa magañchahaṃ.
30
30.
662我又曾转生为波罗奈王，具大威名、声誉显赫；
Punāhaṃ bārāṇasiyaṃ, rājā hutvā mahāyaso;
663那时被敌人围困，他便下令关闭城门。
Sattukassa tadā ruddho, dvārarodhaṃ akārayiṃ.
31
31.
665怨敌既已被制伏，我便独受保护。
Tato sapattino ruddhā, ekāhaṃ rakkhitā ahuṃ;
666以此业的果报，他猛厉地堕入地狱。
Tato tassa vipākena, pāpuṇiṃ nirayaṃ bhusaṃ.
32
32.
668而今，已至最后一生，我出生于拘利族中。
Pacchime ca bhave dāni, jātohaṃ koliye pure;
669我的母亲是苏帕瓦萨，父亲是离车族人摩诃利。
Suppavāsā ca me mātā, mahāli licchavī pitā.
33
33.
671他因功德业而生于刹帝利家族，肩负起守护门户之责；
Khattiye puññakammena, dvārarodhassa vāhasā;
672七年之中，我于母胎中住满七个月，饱受痛苦。
Sattamāse sattavasse, vasiṃkucchimhi dukkhito.
34
34.
674我迷茫地困在门外七日，陷入了极大的痛苦之中。
Sattāhaṃ dvāramūḷhohaṃ, mahādukkhasamappito;
675我的母亲因我执意施舍，这一个月来，她是如此地痛苦。
Mātā me chandadānena, eva māsi sudukkhitā.
35
35.
677承蒙世尊悲悯，我已善巧出离，舍家而修行。
Suvatthitohaṃ nikkhanto, buddhena anukampito;
678甫出家之日，我便舍弃俗家，入无家之行。
Nikkhantadivaseyeva, pabbajiṃ anagāriyaṃ.
36
36.
680我的导师是舍利弗，大目犍连具大神通。
Upajjhā sāriputto me, moggallāno mahiddhiko;
681当我剃除须发时，大智者即教诲于我。
Kese oropayanto me, anusāsi mahāmati.
37
37.
683在发束被剪除之时，他便证得了阿拉汉果。
Kesesu chijjamānesu , arahattamapāpuṇīṃ;
684天人、龙与人类，种种因缘条件都汇聚于我。
Devo nāgā manussā ca, paccayānu panenti me.
38
38.
686莲花上佛与毗婆尸导师。
Padumuttaranāmañca, vipassiṃca vināyakaṃ;
687我满怀欢喜，以种种殊胜因缘作恭敬供养。
Saṃpūjayiṃ pamudito, paccayehi visesato.
39
39.
689由此诸业之异熟广大殊胜，
Tato tesaṃ vipākena, kammānaṃ vipuluttamaṃ;
690我于一切处——林中、村中、水上、陆地——皆得利养。
Lābhaṃ labhāmi sabbattha, vane gāme jale thale.
40
40.
692当时，那位导师为了面见雷瓦达而前往；
Revataṃ dassanatthāya, yadā yāti vināyako;
693与三万比丘众一起，世间无上导师同往。
Tiṃsabhikkhusahassehi, saha lokagganāyako.
41
41.
695其时，大智者啊，诸天为利益我，以种种胜妙供养。
Tadā devo panītehi , mamatthāya mahāmati;
696凭借种种因缘，大雄世尊与其僧团，成为世间导师。
Paccayehi mahāvīro, sasaṅgho lokanāyako.
42
42.
698我承事佛陀之后，前去拜见雷瓦达。
Upaṭṭhito mayā buddho, gantvā revatamaddasa;
699于是前往祇园，我被授记为最上第一。
Tato jetavanaṃ gantvā, etadagge ṭhapesimaṃ.
43
43.
701在我的比丘弟子中，具足利养者西维利为上首。
Lābhīnaṃ sīvali aggo, mama sissesu bhikkhavo;
702为一切世间谋福利的导师，在众中如此称扬。
Sabbelokahito satthā, kittayī parisāsumaṃ.
44
44.
704我的烦恼已烧尽，一切诸有已根除。
Kilesā jhāpitā mayhaṃ, bhavā sabbe samūhatā;
705犹如龙象断除系缚，我住于无漏。
Nāgova bandhanaṃ chetvā, viharāmi anāsavo.
45
45.
707我得亲近无上佛陀，这实为善来、大幸！
Svāgataṃ vata me āsi, buddhaseṭṭhassa santikaṃ;
708三明已证，梵行已立，佛陀的教法已成办。
Tisso vijjā anuppatto, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
46
46.
710四无碍解及八解脱，
Paṭisambhidā catassopi, vimokkhā pica aṭṭhime;
711六神通已现证，佛之教法已成办。
Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsananti.
712如是，具寿西瓦利长老诵出这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā sīvalitthero imā gāthāyo abhāsitthāti.
47
47.
714闻此殊胜行迹
Sutvāna etaṃ caritaṃ mahabbhutaṃ,
715及福德威力，与具吉祥者之吉祥
Puññānubhāvañca siriṃ sirīmataṃ;
716舍弃懈怠，当行善业
Hitvā kusītaṃ kusalaṃ karotha,
717以欲为目的之欲求，即是对有与乐的寂灭。
Kāmāttha kāmaṃ bhavabhoganibbutiṃ.
729希瓦离长老的故事，第十。
Sīvalittherassa vatthuṃ dasamaṃ.
730夜叉所欺品第三。
Yakkhavañcitavaggo tatiyo.