← 文献总目录

身省察

e1010n.nrf5 · 静态文献页 · 397 段 · 打开交互阅读器

1身的省察
Kāyapaccavekkhaṇā
1
1.
2“Nādikāla”意为音声之时,指声音的起止;“viparita”指反转、颠倒。结合而言,谓观察人群所在之处,音声却违常而起;在此教法中,这显示众生因未得正知,故音声与所见真实不相符应。
Nādikāla viparita, jana bhūtattha dassino;
3“Dātume”意为赠与、供养;“kantikassādaṃ”指光明祥瑞的供养;“satthu pādo timānito”是说供养世尊之足,其足具三倍洁净。此句明世尊之足被恭敬供养时,光明祥瑞溢出三倍洁净,以显礼敬的殊胜功德。
Dātume kantikassādaṃ, satthu pādo timānito.
2
2.
5以庄严头部之花鬘,喜悦地礼敬正自觉者莲足。
Sīse pilandiyā modī, sambuddha caraṇa mbujaṃ;
6我说此为善妙悦意、能令人得安乐的省察。
Sādhu tuṭṭhikaraṃ brūmi, sukāya paccavekkhaṇaṃ.
3
3.
8如理作意已,所述不违正理。
Yoniso manasīkatvā, nādā viruddha maññitaṃ;
9愿诸善士垂纳,我本智慧浅劣。
Sādhavo ta mudikkhantu, mayāpi mandabuddhino.
4
4.
11所谓欲取,即因所贪之境如幻,且具积聚之性;
Icchitabbāna māyattā, tesañca cayabhāvato;
12依此而行之身,是可厌的积聚;
Tadākārena vattitā, kāyo jeguccha puñjako.
5
5.
14犹如反复进入,以智与念而导入。
Punappunaṃva okkama, ñāṇa manto pavesiya;
15外似无所依凭,内则恒常省察。
Bāhiraṃva anālamba, ikkhaṇā paccavekkhaṇā.
6
6.
17如肉所覆,其形似坚,心念之风使之动摇;
Maṃsacchanna ṭṭhirūpeva, manoja vāyu cālite;
18女人若行乞食,那并非省察。
Nārī gatāti yācintā, neva sāpaccavekkhaṇā.
7
7.
20想、见与心,此三种颠倒;
Saññādiṭṭhica cittañca, vipallāsā imetayo;
21它们以这些方式运转,被无明深深覆盖。
Ta dākārena vattanti, avijjo ttharitā bhusaṃ.
8
8.
23他们对颠倒抱有期望,
Āsā viparite yesaṃ,
24名为颠倒
Vipallāsāti tematā;
25渴望,即是欲求
Āsā āsisanā vuttā,
26其本质即是渴爱
Taṇhāyeva sabhāvato.
9
9.
28视不净为净,视无常为常;
Asubheva subhamiti, anicceeva niccato;
29视苦为乐,视无我为我。
Dukkheyeva sukhaṃvāti, anattaniva attato.
10
10.
31想、智、见、思。
Saññāṇaṃ dassanaṃ cintā,
32十二种类,分为三组;
Dvādasā kārato tayo;
33其中以见为首者,由道而分;
Diṭṭhisā cādi maggena,
34其余各类,彼此相离。
Sesā sesehi vajjhitā.
11
11.
36渴爱即“这是我的”之执,慢即“我是”之想;
Taṇhā tassi mametanti, māno maññi ahantica;
37邪见即“我是自我”之见;此三者名为戏论。
Yassi diṭṭhica attāti, papañcā nāmime tayo.
12
12.
39它们令轮回戏论纷然,故称戏论。
Papañcanti saṃsāraṃ, tasmā papañcanāmakā;
40它们驱使造作,令轮回流转久长,不得解脱;
Bhavayante payojentā, mokkhaṃ nādaṃsu te ciraṃ.
13
13.
42沉没于有之淤泥,随诸戏论而转;
Bhavapaṅke ni mujjantā, papañcānaṃ vasānugā;
43故长久受苦,极远于涅槃。
Cirassaṃ dukkhitā honti, ārā nibbānato tiva.
14
14.
45我不作如是说,便不与他们争论。
Name nāhaṃ naattāti, etehi vivadaṃ kare;
46那些争执、争论的人,离涅槃并不遥远。
Bhaṇḍantā vivadantā te, nibbānato adūrino.
15
15.
48颠倒与戏论,此二者应当断除。
Vipallāse papañceca, dvepiete pahātave;
49当观此身,为可厌之聚。
Sopaccavekkhitabbe vaṃ, kāyo jegucchapuñjako.
16
16.
51头发、体毛、指甲和牙齿,
Kesā lomā nakhādantā,
52也是渴爱所行之处。
Taṇhāyāpica gocarā;
53因此,对于欲见者,
Tasmā te daṭṭhukāmena,
54渴爱便常被制止。
Taṇhā nivāritā sadā.
17
17.
56执着犹如疮疖,渴爱唯以外境为行处。
Laggikā chaviyaṃyeva, taṇhā bāhiragocarā;
57因此,世尊于此称此为‘非外境’。
Tasmā ettha tacovāha, sambuddho na bahicchaviṃ.
18
18.
59此即是‘非外境’,亦为语句所遮止;
Esā tacapariyanta, padenāpi nivāritā;
60由此,目利承载;似目之多者,亦复如是。
Ato chavi manālamba, tacasīva manekare.
19
19.
62它覆盖着骨、肉、皮等种种可厌之物;
Jigucchitāni chādeti, aṭṭhi maṃsa tacādini;
63以智慧断除它,故称‘chavī’(皮),即舍弃之义。
Ñāṇena chindi tabbāca, tasmā chavīti vuccati.
20
20.
65断除表皮之后,便见皮下之肉,
Chaviṃ chetvā tacaṃ passe,
66断除肉体等不净后,
Taṃ chetvā maṃsakādayo;
67犹如以灯照亮腹内之物,
Gabbhevatthūni dīpena,
68犹如智慧之灯。
Yathā paññāpadīpiko.
21
21.
70这具与皮肉相连的身体,令人厌弃,
Jeguccho chaviyā kāyo,
71不净之物,却显现出美妙的姿态;
Asubhova subhāyate;
72仅凭一层薄皮覆盖的,无非是不净,
Nicchavā tacamattena,
73此身如何能称为美妙?
Kathaṃ subhāyate ayaṃ.
22
22.
75筋脉结缚的骨架,被血肉涂覆;
Nhārubandho ṭṭhisaṅghāto, maṃsalohi ta limpito;
76皮肤迷惑着这被表皮覆盖的众生。
Chaviyāva vimoheti, tacacchanno imaṃ pajaṃ.
23
23.
78色泽与形貌,犹如体垢,
Vaṇṇa saṇṭhāna toceva,
79气味如粪污;
Gandho kāsā sayehica;
80可厌、可憎,
Jegucchā paṭikulyāca,
81我于诸发无所爱著。
Kesānāma na mepiyā.
24
24.
83当一一作意,恒常正念引导,莫令放逸。
Ekekaṃ manasīkatvā, naye nicceva mādinā;
84应如所了知,精进修习正勤。
Bhāvetabbā samārambha, yathāpaññāyate tathā.
25
25.
86脑髓满溢,头骨令人生厌;
Pūritaṃ matthaluṅgassa, sīsaṭṭhipi jigucchitaṃ;
87面目、鼻、眼等处,皆布满空洞,支离破碎,令人不忍目睹。
Mukha nāsakkhi kaṇṇādi, chiddā vachidda duddasaṃ.
26
26.
89秽浊腐败之气流动,滞留于腹腔内的污血;
Pūti vāyu vicarita, kucchiṭṭhantāni lohitaṃ;
90胆汁、痰、肺脏,心脏与肝脏——可厌。
Pittaṃ semhañca papphāsaṃ, hadayaṃ yakanampi dhī.
27
27.
92纵使饮食甘美,浸以唾液,覆以蜜汁;
Anna pānaṃ manuññampi, kheḷa tinta madhopari;
93狗以齿啮之肉,如呕吐物般可厌。
Dantehi pisitaṃ svāna, vamathūva jigucchitaṃ.
28
28.
95在寿命未减损的时期,吞下的食物在腹中能停留整整一个月;
Yāvatāyu adhotevā, māsaye gilitaṃ ṭhitaṃ;
96当如虫群般混杂的食糜充满时,那里便会产生寒热之感。
Kimikūla samākiṇṇe, tahimevā sitāsitaṃ.
29
29.
98这称为胃,食物从胃进入肠道。
Etaṃ udariyaṃ nāma, tamhā pakkāsayaṃ gataṃ;
99在日渐损耗殆尽时,此处正是这两股气流积极作用的所在。
Dinaccaye karīsantaṃ, sā sayaṃ taṃdvayampi dhī.
30
30.
101将食物烹调令熟,再送入其中,成就饮食的极大滋养。
Pakāsetvā paveseti, annapānaṃ mahārahaṃ;
102若饮食被覆藏滞留,人便停阻碍于此,难以进一步消受。
Paṭicchanno niharati, tameva nto ṭhitaṃ jano.
31
31.
104进入那环绕之处,
Pavese taṃ parivato,
105独处隐秘而隐蔽;
Nihareko raho lino;
106仿佛进入可意之地。
Manuññaṃva pavīsante,
107出离时,心生厌离。
Nikkhamante jigucchitaṃ.
32
32.
109令人厌恶、违逆的,肉、筋、皮、骨等物;
Jeguccha paṭikulyāni, maṃsanhāru tacaṭṭhini;
110不令爱乐,不令可意,既非女人,亦非男子。
Napiyāni na tuṭṭhāni, nevaitthī napūpiso.
33
33.
112手足、面等诸根,
Hattha pāda mukhādīni,
113非有他故,唯可厌离;
Natthaññāni jigucchitā;
114于此处,童女、少女,
Tatthā kumārikā kaññā,
115因愚痴而执为“有我”之想。
Mohena atthisaññitā.
34
34.
117于头发、身毛、指甲等处,一一分别;
Paccekaṃ vinibhuttesa, kesa loma nakhādisu;
118既无少女,也无女子,当这些部分聚合时,她又从何而生?
Natthikaññā kumārīvā, sampiṇḍitesu sā kuto.
35
35.
120犹如虚空是身体的界限,
Ākāsoyeva kāyāṅkhyo,
121四周由皮等所包裹;
Tacādi parivārito;
122如是头、脸及双手,
Tathāsīsaṃ mukhaṃhattho,
123以及足、膝等部位。
Pādoru kaṭiādayo.
36
36.
125正如柱子等构成房屋,
Thambhādīsviva gehoti,
126当它们聚合时,便在这些聚合体上假立为‘构成’。
Piṇḍite svesu sammuti;
127所谓‘身体’,是指女人的形体。
Kāyoti itthiposoti,
128迷乱者对她生起染着。
Saṃmuḷho tāyarajjati.
37
37.
130应思惟寂静,勿思惟不寂静;思惟寂静者得安乐。
Santaṃ cinteyya nāsantaṃ, santaṃ cintayato sukhaṃ;
131思惟不安宁者,为诸苦所煎迫。
Asantaṃ anucintento, nānādukkhehi tappati.
38
38.
133明若运转而存,无明则无所依存。
Javatyā vijjamāneva, nāvijjā vijjamānake;
134因此,这即是所谓的无明,渴爱亦与之相随。
Tasmātaṃnāmako moho, taṇhāpica tadanvitā.
39
39.
136无论是男子身还是女子身,皆垢秽、不净、令人厌弃;
Puṃkāyovāthīkāyovā , malāsucijigucchito;
137对此,我无可呵责,纵使有人于垢秽中更造垢秽。
Tassamaṃ natthigārayhaṃ, yvāmalampi malaṃkare.
40
40.
139无有怨敌能与自身相比。
Natthi kāyasamoverī,
140长时能成办大利益;
Mahānatthakaro cīraṃ;
141无有如身这般的欺诳,
Natthi kāyasamo vañco,
142不净反而显现为美丽。
Asubhova subhāyate.
41
41.
144「女、男与他身」,虽见亦不见;
Thīpuṃ saparakāyoti, passatipi napassati;
145「厌恶、厌逆」者,为如实见、如实见。
Jeguccha paṭikulyoti, sammā passati passati.
42
42.
147作意「净、不净」者,
Subhosubhoti maññantā,
148“智哉、智哉”——此是胜者所说;
Dhīti dhīti jinerite;
149世间与出世间之法,他们皆不修学,
Lokālokā nadhīyesaṃ,
150从一有流转至另一有,随业迁流。
Bhavā bhavā vacārino.
43
43.
152贪欲之火愈燃愈旺,
Bhiyyobhiyyova rāgaggi,
153于执净相为净者;
Subhosubhotipassato;
154此火则渐趋微弱,
Mandomandova soaggi,
155又如观照者,慧日渐增明。
Dhīvadhīvavipassato.
44
44.
157多闻之人亦如愚,于不净中执为净;
Bahussutopi bālova, asubhe subhamaññako;
158观此不净者,虽少闻却是智者。
Asubhoti vipassanto, appassutopipaṇḍito.
45
45.
160纵使通晓百千种技艺,
Yoca sippāni jāneyya, satāni sahassānipi;
161对一身之了知更为殊胜,纵使不知其余。
Kāyekajānanaṃ seyyo, yañce añña vijānaṃnaṃ.
46
46.
163我于他身一无所知,纵使依从佛陀所得之教法。
Kāyamekampi naññāmi, buddhāladdhanayo api;
164被称为多闻与智者,恰恰最应感到羞惭。
Sutāca paṇḍitātyamhā, yuttoyevā tilajjituṃ.
47
47.
166我想,唯有须跋陀那才会这样厌弃他;
Subhatoyeva maññāmi, evaṃ jigucchitampinaṃ;
167愚者却称我为智者,真是莫大的羞耻。
Mañca ñe paṇḍito tyāhu, alamevātilajjituṃ.
48
48.
169于身不净想,我从不曾生起。
Kāye asubhasaññaṃyo, nalabhāmi kadācipi;
170善逝的言教已善得,我何须羞惭。
Suladdha sugato vādo, svārahovātilajjituṃ.
49
49.
172虽以此身轮回流转,其相如实而住。
Kāyena saṃsarantopi, tadākāraṃ yathātathaṃ;
173于生生世世中,因无明而不觉,我曾执之为我所,终毅然舍弃了它。
Bhavebhave ajānanto, mamāyitvāva taṃ cajiṃ.
50
50.
175即便以此身流转轮回,我亦不厌弃此身;
Kāyena saṃsarantopi, naññā kāya jiguccataṃ;
176虽恒常执取,视为我所,犹如珍爱之物,我终究舍弃了它。
Niccupādā mamāyanto, piyāyitvāva taṃ cajiṃ.
51
51.
178执恶业为坚实,爱著之后便损害;
Kubhāraṃ sārasaññāya, piyāyitvāva hiṃsakaṃ;
179我遭遇无量痛苦,于生死轮回中颠倒迷乱。
Anantadukkha māpādiṃ, vipallāso bhavebhave.
52
52.
181成为大勇士后,策励自心;
Mahājānīya pattoti, saṃvejetvā sakaṃmanaṃ;
182虽称作胜者的勇悍,实则是不可退转的精进。
Dirokata jinovādo, anivattita vīriyo.
53
53.
184请观此前所未见者,正现如是行相。
Adiṭṭhapubba metassa, tathākāraṃva passatu;
185若以为应作已办而漠然不顾,则是畏惧轮回的怯弱者。
Kicca mañña mupekkhāya, saṃsāra bhaya bhīruko.
54
54.
187该做的却不做,不该做的反去行;
Yañhikiccaṃ apaviṭṭhaṃ, akiccaṃ pana kayirā;
188放逸而骄慢的人,他们的烦恼增长。
Unnaḷānaṃ pamattānaṃ, tesaṃ vaḍḍhanti āsavā.
55
55.
190而那些善加精勤、恒常修习身至念者,
Yesañca susamāraddhā, niccaṃ kāyagatā sati;
191他们于不应行之事不行,于应行之事恒常精勤。
Akiccaṃ te nasevanti, kicce sātata kārino;
192于具念及正知者,诸漏归于灭尽。
Satānaṃ sampajānānaṃ, atthaṃ gacchanti āsavāti.
56
56.
194口中称赞:‘此身如金。’
Thomentā soṇṇaṃ kāyora,
195以口与眼等为根本;
Mukhakkhi tyādinā imaṃ;
196在夜间昏睡之时,也如此作为;
Ratte muṭṭhe karontete,
197在他人面前,却如亲身般表现。
Aññejane sayaṃviya.
57
57.
199身相光彩,显耀于外;
Kāyasobhya pakāsetā,
200所言却是,魔之教说;
Vācā ve māradesanā;
201如是光彩,彰显于人。
Tadasobhya pakāsetā,
202言辞纠缠之说。
Vācā sammuddha desanā.
58
58.
204佛陀宣说此身不净,执取者却执以为净;
Asubhoti jinuddiṭṭhaṃ, kāyaṃ subhoti gāhino;
205心为迷惑所缚者,不能从有中解脱,他们即是违逆佛陀之人。
Saṃmuḷhāte na muccanti, bhavā buddha virodhino.
59
59.
207此身被称为不净,如胜者所教,执着此身者亦复如是;
Asubhoti jinuddiṭṭhaṃ, kāyaṃ tatheva gāhino;
208唯有智者得以解脱,从有之中出离,随顺佛陀的教法。
Paṇḍitā teva muccanti, bhavā buddhamatānugā.
60
60.
210如同洗净并装饰,于此污秽之身尚未来临前;
Sodhentelaṅkaronteva , malāsavantikāyato;
211仅仅净化身体,便如同愚人般执着此身。
Alaṃ kāyavisodhena, bālova taṃ garuṃ karo.
61
61.
213正如养护牲畜以期其康健,
Gopenteva arogāya,
214身躯却与疾病相伴。
Kāyo rogenasaṃvase;
215护持歌声者,徒劳无益;
Gāyaguttaṃ mudhāyeva,
216而护持心识者,则饶有意义。
Cittaguttaṃva sātthakaṃ.
62
62.
218纵然以旃檀等妙香涂身,
Candanādi vilittopi,
219珍珠与宝石所装饰;
Muttomaṇi vibhūsito;
220其性质正是如此:忧伤在此积聚,
Taṃsabhāvova sokāyo,
221从各处流散而出。
Vissavanto tatotato.
63
63.
223或落于善法,或不落于善法,
Patiteca apatite,
224皆无有任何差别;
Viseso natthi kiñcipi;
225此身与其所悦意之境,
Kāyo cemanuñño tamhā,
226即使是堕落者也是如此。
Patitopi tathāsiyā.
64
64.
228此人身由人趣所生,与畜生之身不同;
Kāyo manussajātīnaṃ, tiracchāna ttabhāvato;
229又极可厌,难以清净,难以养护。
Jegucchita tarohoti, dubbisodhoca dubbharo.
65
65.
231然而,依此与生俱来之色身,并不能安住。
Yathājātena kāyena, sakkā viharituṃ naca;
232且须日日清净,以洗涤、沐浴等方式净除。
Paccahaṃ sodhanīyoca, dhovana majjanādibhi.
66
66.
234切开皮肤,啖饮其血,方可除却蚊虻等物。
Rattaṃ pātuṃ chaviṃ chetvā, sakkā ḍaṃsādayopinaṃ;
235舍断肉、骨等诸物,智者如何还会依止?
Chetvā maṃsa ṭṭhikādīni, dhīro nālambituṃ kathaṃ.
67
67.
237那些执著于这皮囊的人,犹如苍蝇黏著汗水;
Lagganti chavimatte ye, makkhikā sedapā yathā;
238因对女、男及容貌等诸相生起想念,这些人便陷入愚痴,备受大热恼。
Thīpuṃ mukhādi saññāya, te pamuḷhā mahātapā.
68
68.
240游荡于非行处的欲境,如猿猴陷于粘胶;
Cārī agocare kāme, laggālepe kapīriva;
241被众多痛苦所逼恼,如稻谷遭啄食,极苦而亡。
Bahūhi pīḷitā rīhi, maranti atidukkhino.
69
69.
243若能战胜贪欲的凶敌,行于胜利土地和美妙之处;
Rāgāriṃ dujjayaṃ jeyyuṃ, jayabhummāsubhe carā;
244清凉柔软如丝绒,坚韧强劲如芦苇。
Sītānissita laṭukī, senakaṃva mahabbalaṃ.
70
70.
246体衣是身体所依之物,
Kāyadhi ggocaro veso,
247乃胜利佛陀之第二礼服;
Jayabhūbuddha duttiyā;
248愿它们唯此成为行处,
Ettheva gocarā hontu,
249莫于欲乐中求胜。
Mābho kāme jayatthikā.
71
71.
251愿观身清净,我以天眼观照。
Kāyā subhaṃ vipassantu, dibba kkhināpya passiyaṃ;
252为了未来证得圣道,这样的见将会出现。
Āyatiṃ maggalābhāya, taṃ dassanaṃ bhavissati.
72
72.
254应以劣慧眼观察此身,而非以肉眼。
Dhīcakkhunāva dhikkāyaṃ, passe na maṃsacakkhunā;
255独处者当睁开劣慧之眼,正观此身。
Ummilitvāva dhīcakkhuṃ, vivekaṭṭho udikkhatu.
73
73.
257犹如龟藏其五肢,应当藏护眼等诸根;
Pañcaṅgāni yathā kummo, cakkhādīni nigūhaye;
258敌人便有机可乘,五门若不防护。
Verī labhatu mokāsaṃ, pañcadvārā arakkhitā.
74
74.
260由眼与色而共处,贪爱之子便生起;
Cakkhurūpena saṃvāsā, rāgaputtaṃ vijāyati;
261大灾祸带来忧伤,应以离欲防止它生起。
Mahānatthakaro soca, saṃvāsaṃ tena vāraye.
75
75.
263众生在色等境上生起想,即所谓女人等想。
Rūpādīsusañjantīti, sattā itthyādi saññāya;
264并非仅是蕴的想,因为对那种想离欲者,已无分别。
Natveva khandhasaññāya, taṃsaññihi virāgino.
76
76.
266(此分别)遍及自身与他身,
Sakāyeparakāyeca ,
267贤者应斩断此分别的根本;
Āsaṃ chindeyya paṇḍito;
268斩断已,便安住于安乐。
Āsaṃ chetvā sukhaṃseti,
269众生因爱著而忧苦。
Āsāya dukkhitā pajā.
77
77.
271于见、闻、触之时,身心便起。
Dassane savane kāya,
272于交接、淫欲之时;
Saṃsagge methunepica;
273若无所爱,则得安乐。
Nirāso sukhito hoti,
274若有所爱,则为苦恼。
Anirāsotidukkhito.
78
78.
276犹如外在已净,便无厌恶之秽聚。
Bahīva sodhitaṃ yassa, na vanto jeguccha puñjakaṃ;
277若未知此身之实相,此身便为贪欲所染。
Taṃkāyaṃ asutaṃjāna, tanurāgo siyāttani.
79
79.
279若于身犹存贪欲,则堕邪见,不能见此中之真谛;
Kāyevirāga micchanto, nupasseyya tadantaraṃ;
280唯有内观精勤者,方能证得轮回之解脱。
Antodassī atappanto, labhe saṃsāramocanaṃ.
80
80.
282众生彼此牵缠,轮回萦绕不绝,皆因迷惑所致。
Sattā sattā bahiṭṭhevā, sāraṃsāraṃ mamāyino;
283唯有满足且洞察者,方能于新生中自在呼吸,安住自在。
Santosanto vipassanto, navānavāyatiṃbhave.
81
81.
285身体若屡以邪见染污,便如腐臭污秽之积聚,难以清净。
Alaṃ alaṃ katvā kāyaṃ, malāmalāsavantito;
286渐增光辉于所行处,心意相投遂成亲密。
Sobhaṃ sobhaṃ naye ṭhānaṃ, manaṃ manaṃ pyalaṃ kataṃ.
82
82.
288由交往而生,爱着便起;
Saṃsaggajātassa bhavanti snehā,
289以爱着为缘,此苦即生。
Snehānvayaṃ dukkha midaṃ pahoti;
290观见由亲爱所生的过患,
Ādinavaṃ snehajaṃpekkha māno,
291应如犀牛之角,独自游走。
Eko carekhagga visāṇa kappo.
83
83.
293在同伴之中,有嬉戏与欢乐,
Khiṭṭā rati hoti sahāya majjhe,
294对子女的爱著极为深广;
Puttesuca vipulaṃ hoti pemaṃ;
295厌患与所爱别离;
Piyavippayogaṃ vijigucchamāno,
296应如犀牛角般独自游行。
Eko care khaggavisāṇa kappo.
84
84.
298犹如竹节,中空而宽广,
Vaṃso visāloyathā visatto,
299对子女与妻子则心怀期待和爱念;
Puttesu dāresuca yāapekkhā;
300却如竹节之壳,无所依傍,渐渐干枯。
Vaṃsakaḷirova asajjamāno,
301应如犀牛角,独自游行。
Eko care khaggavisāṇa kappo.
85
85.
303渴求欲乐之人,若此愿成就;
Kāmaṃ kāmaya mānassa, tassacetaṃ samijjhati;
304他必定心生欢喜,得到所希求者。
Addhā pītimano hoti, macco laddhā yadicchati.
86
86.
306若人耽著欲乐,欲贪已生起;
Tassace kāmayānassa, chandajātassa jantuno;
307他的那些欲乐便会消退,如同被箭射中般痛苦。
Tekāmā parihāyanti, sallaviddhova ruppati.
87
87.
309远离欲乐的人,犹如蛇以足避头(般谨慎)。
Yokāme parivajjeti, sappasseva padā siro;
310世间中,爱乐者贪染未断;具念之人则能超越此贪缚。
Somaṃ visattikaṃ loke, sato samativattati.
88
88.
312田地、宅地与池塘,牲畜与奴仆,人对这些诸欲贪求不舍。
Khettaṃ vatthuṃ taḷākaṃvā, gavassaṃ dāsaporisaṃ;
313女人、亲属与种种欲乐——人于这些放纵贪求。
Thiyo bandhū puthukāme, yonaro anugijjhati.
89
89.
315软弱者被欲乐所制伏,种种危难将他粉碎;
Abalā naṃ balīyanti, maddantenaṃ parissayā;
316由此苦难便跟随他,如同水涌进破船一般;
Tatonaṃ dukkhamanveti, nāvaṃ bhinna mivodakaṃ.
90
90.
318是故,常具正念者应当远离诸欲乐。
Tasmājantu sadāsato, kāmāni parivajjaye;
319既已舍离,便渡暴流,如乘安舟,已至彼岸。
Te pahāya tare oghaṃ, nāvaṃ sitvāva pāragū.
91
91.
321由欲生忧,
Kāmato jāyate soko,
322由欲生怖。
Kāmato jāyate bhayaṃ;
323于欲已断者,
Kāmato vippamuttassa,
324无忧则何来恐怖?
Natthi soko kuto bhayaṃ.
92
92.
326住于随观净者,于诸根不防护,
Subhānupassiṃ viharantaṃ, indriyesu asaṃvutaṃ;
327于饮食不知量,懈怠而精进下劣;
Bhojanamhi amattaññuṃ, kusitaṃ hīna vīriyaṃ;
328魔便会征服他,如同风摧折弱树。
Taṃve pasahati māro, vāto rukkhaṃva dubbalaṃ.
93
93.
330安住于观不净,诸根善自防护。
Asubhānupassiṃ viharantaṃ, indriyesu susaṃvutaṃ;
331于食知量,信心具足,精进已策励;
Bhojanamhica mattaññuṃ, saddhaṃ āraddha vīriyaṃ;
332魔罗确不能动摇他,犹如风不能摇动石山。
Taṃve nappasahati māro, vāto selaṃva pabbataṃ.
94
94.
334譬如屋舍覆盖不严,雨水便会渗漏;
Yathā agāraṃ ducchannaṃ, vuṭṭhi samati vijjhati;
335如是,未修习之心,贪欲即能将其刺透。
Evaṃ abhāvitaṃ cittaṃ, rāgo samativijjhati.
95
95.
337那些贪欲之火微弱的人,这样省察:
Tadevaṃ paccavekkhanti, ye te rāgaggidubbalā;
338在教法中已得安住,不厌倦、不懈怠,常怀喜乐。
Patiṭṭhaṃ sāsane laddhā, nukkaṇṭhā nalasā ratā.
96
96.
340虽已得闻佛所教说,我并未自称有何新异。
Buddhāvādaṃ labhitvāpi, nāhaṃsakkā navomhiti;
341嗔恚与贪爱未得滋长,何时于有中成熟?
Dosaṃ taṇhaṃ anāsento, paripakko kadābhave;
342不作福德业,不恕他过失。
Puññakammaṃ akaronto, paravajjaṃ akhamanto.
97
97.
344渴爱是身体的造作者,它使人卑下。
Kāya saṅkhārikā taṇhā, nīcānīcakarāca sā;
345信心是心的造作者,它使人崇高。
Cittasaṅkhārikā saddhā, uccā uccakarāca sā.
98
98.
347渴爱耽著于所见,信心则依行持而崇敬。
Dassanīye ratā taṇhā, saddhāsvācārabhattikā;
348渴爱是散乱之行,信心则为清净之道。
Vikiṇṇacārikā taṇhā, saddhā visadacārinī.
99
99.
350心之染污者是渴爱,随顺染污则带来无尽之苦;
Manokilesikā taṇhā, sānugānanta dukkhadā;
351令心明净者是信心,随顺自身则带来安乐。
Cittappasādikā saddhā, attānuga sukhāvahā.
100
100.
353对于具信者,渴爱实为欺诳;应当如实了知其中的差别;
Taṇhā saddhāna miccevaṃ, visesaṃ jāna tatvato;
354了知渴爱之后,应断除渴爱,并于心中培育信心。
Ñatvā taṇhaṃ vināseyya, saddhaṃbhāveyya cetasi.
101
101.
356犹如榨蔗机的压板碾碎甘蔗,檀香木也被碾为粉末;
Ucchukaṃ yantapattampi, sañcuṇṇitampi candanaṃ;
357甜美而芬芳,纵受伤害,慈心亦不损减。
Madhuraṃva sugandhaṃva, mettiva hiṃsitopi saṃ.
102一百零二。
102.
359即使割截自身,亦能散发芬芳,犹如檀香之香。
Attacchedampi vāseti, sugandheniva candanaṃ;
360寂静者以慈之妙香,护持不害之心。
Santo mettāsugandhena, attahiṃsampi vāsaye.
103一百零三。
103.
362纵是干檀香细末,亦从不生恶臭;
Kadācipi na duggandhi, sukkhaṃ cuṇṇampi candanaṃ;
363同样,即使遭遇痛苦,寂静者亦不行恶。
Tatheva dukkhapattopi, na santo pāpakārako.
104
104.
365面对应受责罚的过失,当修忍辱与饶益,并忆念佛的忍辱。
Khame vajjaṃ kareyyatthaṃ, buddhakhanti manussaraṃ;
366令心浸润于慈,纵对仇敌,自身亦不应怀怨恨。
Mettātintena verīpi, nupanāho siyattani.
105
105.
368恶意批评者多有伤害,唯独我无所害;
Nagacchati ta makkoso, mamevā natthakārako;
369智者明了此理,于一切事绝不轻生嗔怒。
Iti ñatvāva sappañño, neva kkoseyya kiñcanaṃ.
106
106.
371辱骂不达于我,
Akkoso maṃ naāgacche,
372对于那嗔恨,不造作报复
Tassevā natthakārako;
373了知此理,应修安忍
Iti ñatvā titikkheyya,
374不以嗔怒相报
Na paccakkosanaṃ kare.
107
107.
376面对辱骂,当如此摄持其心:
Akkosaka nayaṃ gaṇhi,
377以怒相还并非善行;
Paccakkoso na so varo;
378智者不应陷溺其中。
Budho taṃ nānugāheyya,
379不要让他变得更为恶劣。
Mā sova pāpiyo bhave.
108
108.
381轮回如毒树,以渴爱与无明为其二根本。
Taṇhāvijjāca mūlādve, saṃsāravisapādape;
382于一切处听受正法,唯有二种果实甘美。
Sabbhatti saddhammassutaṃ, dveyeva madhurā phalā.
109
109.
384应使心清净,藉由清净之修行;
Sodhe citta mupakkamma, suddhaṃ upakkamena taṃ;
385清净则流无量安乐,垢秽不清净即生苦恼;
Vahe sukhaṃ asaṅkheyyaṃ, dukkhaṃ asodhitaṃ mali.
110
110.
387清净者通往善趣,不清净者如向恶趣。
Sodhitaṃ sugatiṃneti, duggatiṃva asodhitaṃ;
388应当清净其心,勿使贪瞋垢秽所染。
Cittaṃ sodhetu mālimpe, rāgadosa malehi taṃ.
111一百一十一
111.
390由于他灭除了瞋恚所生者,
Dosejā nāsitā yena,
391于教法中,有除烦恼之道;
Sāsanevatthi sonayo;
392除此,更无他处可求;
Natthaññattha tamādāya,
393愿觉者除灭此二烦恼。
Budho nāsetu taṃdvayaṃ.
112一百一十二
112.
395居于兰那国境内,东方有达谷塔;
Ranakunavāsi katāvāse, daguṃcetī puratthime;
396此乃安住于最上法的长老所造。
Vasatā aggadhammena, therena racito ayanti.