不放逸引导杂释
不放逸品杂事解说
Appamādāvaha pakiṇṇakaniddesa
1
1.
2世间诸法皆依缘生,
Saṃvijjanti dha lokasmiṃ,
3生生世世不断相续;
Bahū jīvitakappanā;
4把握生存而能舍离者,
Gahetvā patta muñcho yo,
5是名生存者明智者。
Jīvikānaṃ sa lāmako.
2
2.
7彼等清净行持严整,非沉溺于嗜欲享受;
Sukulāca tadupagā, kāmabhogā napekkhino;
8无惧无怖,亦非役使所系,且不以生计苦恼忧患为因。
Na bhayaṭṭā na iṇaṭṭā, neva ājīva kāraṇā.
3
3.
10不应像居家人那样,行为不专一;
Nālaṃva gihinā brahma, cariyāya akhaṇḍitaṃ;
11家业虽丰厚,出家却无依托。
Gharāvāso tisambādho, pabbajjāva nirālayā.
4
4.
13当断除轮回泥泞,超越三界恐怖;
Bhavapaṅkā pamuccāma, tivittiṇṇā bhayānakā;
14依此修行者,我已为此示现。
Paṭipatti yimāyāti, katvā tadupagā ime.
5
5.
16已起身者不应退失,应精进持行清净法;
Uttiṭṭhe nappamajjeyya, dhammaṃ caritaṃ sucare;
17行法者得安乐,此世彼世皆如是。
Dhammacārī sukhaṃseti, asmiṃloke paramhica.
6
6.
19比丘阿汝,受如来之子所至,实为欢迎。
Svāgatā vata tebhikkhū, pattā sambuddhaputta taṃ;
20于家居者,却入此教法,生欢喜安乐。
Gihi bandhana pucchijja, sukhitā sāsane ratā.
7
7.
22何等功德殊胜?此等殊胜难得而罕见;
Katapuñña visesāva, ete suladdha dullabhā;
23纵令入六界之大国,亦不可得,毋令自以为然。
Chaṭṭetvāpi mahārajjaṃ, nedisaṃ laddha maññadā.
8
8.
25欢迎善行之人,谨免迷失者;
Svāgatā sugatī hontu, māduggatī pamādino;
26若恶行者,终将陨入三苦之恶趣。
Dussīlā ce gamissanti, apāyaṃ tibhayānakaṃ.
9
9.
28受欲乐所累,习于庸庸碌碌,犹如荒芜的草地。
Gihibhogā parīhinno, sāmaññattañca dūbhato;
29如同腐烂之物散落,随风飘零而消亡。
Paridhaṃsamāno pakireti, chavālātaṃva nassati.
10
10.
31犹如草芥被践踏枯萎,其苦难忍受之状,实不堪言。
Kuso yathā duggahito, hatthamevā nukantati;
32此常被称为恶趣中最难忍受之苦,恰如地狱一般撕裂折磨。
Sāmaññaṃ dupparāmaṭṭhaṃ, nirayā yupa kaḍḍhati.
11
11.
34一切懈怠堕落之业,无论染污或堕落之因纣,
Yaṃkiñci sithilaṃ kammaṃ, saṃkiliṭṭhañca yaṃkataṃ;
35破坏修行正道,必然导致其灵性成果消亡。
Saṅkassaraṃ brahmacariyaṃ, nataṃhoti mahapphalaṃ.
12
12.
37应当为当为之事而为之,务必以坚决勇猛之心奋发精进;
Kariyāce kariyā venaṃ, daḷhamenaṃ parakkame;
38游方者若心意松懈,则愈加染污增重,污垢愈深。
Sithilohi paribbajo, bhiyyo ākirate rajaṃ.
13
13.
40如是世尊已为明说,不可废弃不应违逆;
Iti vuttaṃ munindena, nussaraṃ ani vattito;
41常以清净不染之心,行住于如来弟子之列。
Sadā alina cittena, careyya buddhasāvako.
14
14.
43当以爱心摒除贪欲与恶念,明澈心意防护瞋恚;
Rāgaṃ asubhacintāya, dosaṃ mettāya vāraye;
44对圣觉者虽当灭尽生死,亦以锐利坚定之信心敬奉礼敬。
Maraṇena dhajaṃmānaṃ, sambuddhe tikkha saddhiko.
15
15.
46不善的欲念思维,慈心转恶意;
Asubhā kāmavitakkaṃ, mettā byāpāda takkitaṃ;
47应常以慈悲除却践踏伤害。
Vihiṃsaṃ karuṇāyeva, nivāreyya sadāsato.
16
16.
49世尊远离一切烦恼,心无邪念所累;
Buddhāṇatti sadātīto, micchāvitakka pīḷito;
50混合诸恶法中,如同进村放纵愚痴。
Pāpadhammehi saṃkiṇṇo, soniccāpāya gāmiko.
17
17.
52洗净染污之物,越过困厄与障碍;
Dhovitvā pattimalāni, punātikkama saṃvuto;
53断除邪念,远离恶道苦果。
Micchāvitakka sañchedī, dūro apāya gāmito.
18
18.
55除尽烦恼即成佛,顿入涅槃为随顺;
Khīṇāsavatta buddhattaṃ, niyyānika ntarā yikaṃ;
56狮吼高扬于四方,胜士如河流般涌现。
Sīhanādaṃ catuṭṭhāne, vesārajjo jino nadi.
19
19.
58戒律称为随顺,犯戒谓为障碍;
Sīlaṃ niyyānikaṃ nāma, āpatti antarāyikaṃ;
59若生障碍现于内心,随顺法则应当立。
Antarāya manāpajja, niyyāneva patiṭṭhatu.
20
20.
61随顺虽为不善,具自在障为善知;
Niyyānikāca asubhā, subhasaññā ntarāyikā;
62若心生障碍之念,随顺法则方为真。
Antarāya manāpajja, niyyāneva patiṭṭhatu.
21
21.
64虽然犯有多种犯戒,但被巴拉基咖(出僧戒)所禁绝;
Nānāpatti pakiṇṇopi, pārājikā vasesako;
65此禁绝是以断然誓言为基础,却能像羞耻心般使人净化清明。
So mityatta paṇīdhīhi, lajjīyeva visodhako.
22
22.
67即使犯了无羞耻的恶行,
Alajjīkamma kiṇṇopi,
68若能觉悟并立志修善,
Saṃvejetvā sumittiko;
69如同羞耻心自净化,
Lajjīyeva visodhento,
70则好比水中的污泥被清除,不再污染。
Matakova asodhako.
23
23.
72过去曾经懈怠之后,后来却不再懈怠;
Yo pubbeva pamajjitvā, pacchāso nappamajjati;
73如同明月照亮黑暗世界,光辉绽放光明;
Somaṃ lokaṃ pabhāseti, abbhāmuttovacandimā.
24
24.
75国王统治者在功德中精进,
Dhuraṃkatvā dhipatayo, yo puññesu parakkame;
76他的善行所起的后果,名为何者?无有终止;
Tassa niyyānikaṃ kammaṃ, kiṃnāmakaṃ nasijjhate.
25
25.
78修行者在各家各户乞食,分分地承受;
Paccate munino bhattaṃ, thokaṃthokaṃ ghareghare;
79他们活持如同供养器,绝不浪费无剩余。
Piṇḍikāyeva jīvantu, māpajjantu anesanaṃ.
26
26.
81应当洗净的衣服和垫子,须以起身时之说法清洁;
Dhoveyyā pattimagāni, vuṭṭhāna desanambuhi;
82当以心念谨慎守护,使其戒律清净无垢。
Saṃvarissanti cittena, sīlaṃ dhotassa nimmalaṃ.
27
27.
84对诸佛禁戒之犯越,亦含贪瞋痴等烦恼;
Buddhāṇātikkamāpatti , niggahe rāgadosake;
85无有积累之犯戒,则称为“羞耻者”之名。
Natthi sañcicca āpatti, lajīva so pavuccati.
28
28.
87商贾耕者等,依戒律不得以食物为利;
Vāṇijja kasikādīhi, nāhāreṭṭhi dhasāsane;
88此如两难之事,应如弃他事一般远离。
Dhura dvayaṃva kiccaṃ taṃ, nāññakiccehi hāpaye.
29
29.
90应当约束杂乱纷乱的心念,如同难以驾驭的野驴一般;
Niggaṇheyya sakaṃcittaṃ, kiṭṭhādiṃ viya duppasuṃ;
91具足正念与正知者,应当依止正道精勤修行。
Satimā sampajānoca, care sabbiriyāpathe.
30
30.
93犹如人在此调伏野驴,使其驯服受缚;
Yathā thambhe nibandheyya, vacchaṃ damaṃ naro idha;
94心亦应如此被拘束,凭借正念之乐而坚固。
Bandheyyevaṃ sakaṃcittaṃ, satiyā rammaṇe daḷhaṃ.
31
31.
96此修行乃以持戒为所依,以智慧为主导;
Adhisīlādhicittānaṃ, adhipaññāya sikkhanaṃ;
97比丘应当以此为职责,如同在田中勤作的农夫。
Bhikkhu kiccattayaṃ etaṃ, karontova subhikkhuko.
32
32.
99五戒为根本戒,超出此戒无更高者;
Pañcāṭṭha dasa sīlāni, nādhisīlaṃ taduttari;
100巴帝摩卡律为上乘戒,如高山峻岭般稳固;
Pātimokkhaṃ adhisīlaṃ, pabbatā dhika meruva.
33
33.
102清净巴帝摩卡律者,即刻舍弃性命;
Pātimokkhaṃ visodhento, appeva jīvitaṃ jahe;
103圣者所受限制,乃于戒律护持处无有破坏;
Paññattaṃ lokanāthena, nabhinde sīlasaṃvaraṃ.
34
34.
105以戒制止三恶行、粗重恶事,且以深禅方能解脱;
Sīlenā tikkamaṃ thullaṃ, pariyuṭṭhaṃ samādhinā;
106复由智慧磨炼壁垒,令比丘断除烦恼。
Paññāyā nusayaṃ saṇhaṃ, kilesaṃ bhikkhu bhindati.
35
35.
108教法之始乃戒律,戒律之中次第为定;
Sāsanassādi sīlaṃva, majjhe tassa samādhiva;
109定之后是智慧圆满,这三者皆为善妙。
Paññāva pariyosānaṃ, kalyāṇāva imetayo.
36
36.
111广大功德建立于戒,入定融于安住中;
Mahāpuññe ṭhitaṃ sīlaṃ, samādhi appanā gataṃ;
112带有四圣道的慧,此为修习之准则。
Catumagga yutā paññā, etaṃ sikkhattayaṃ mataṃ.
37
37.
114戒为守护行为之相,恶行防止之本质;
Sīlanalakkhaṇaṃ sīlaṃ, dussīlya dhaṃsanaṃ rasaṃ;
115侪戒恒存于戒地,清净并恒常守护。
Hirottappa padaṭṭhānaṃ, suci paccupaṭṭhānakaṃ.
38
38.
117持守戒律如山岳般坚固,精通难断之法,善于辨别正邪;
Sasīlagutti nāthoca, dunnigaho visārado;
118即法之所在,此五种品质被视为驯服之具。
Dhammaṭṭhītīti pañcete, guṇā venayike matā.
39
39.
120比丘最初即能敏感觉知清净戒法,
Ādi kalrāṇa saṃvedī, sīlamattaṭṭha bhikkhavo;
121其志向高远,以求诸善之利益,执着而不回转。
Uddhaṃ kalyāṇa lābhāya, alino anivattiko.
40
40.
123终日晨浣清除污秽,起身即以庄严之说法示现;
Dhovitvā pattimalāni, vuṭṭhāna desana mbuhi;
124心住清净戒法,智慧具足者应当由此安心而观。
Suddhasīle ṭhitoyeva, evaṃ cinteyya paññavā.
41
41.
126众生之子如乳汁般具足美味,正如佛所说的如花般清净无染。
Sampuddhorasa puttāva, buddhurojā nussāvanā;
127从父母而生,本性如实,自然而然成为儿子。
Sambhūtā pitu dāyādā, puttānāma sabhāvato.
42
42.
129如初生的婴儿饮母乳而得以存活,生者亦如是。
Khīraṃ pitvāva jīvanti, jātāpi idha puttakā;
130学习传授之法如饮乳一般,精进学习者因此成为修行者之子。
Pariyatti jinakkhīraṃ, pitvāva jinaputtakā.
43
43.
132佛之法名为慈悲,是调伏众生之法门;
Dāyoca nāma buddhassa, dhammāmisa vasādvidhā;
133灭尽道之慧为慈悲法,四圣谛即为慈悲因缘。
Maggañāṇā dayo dhammo, cattāro paccayāmisā.
44
44.
135久住肉欲的贪爱,执着于王侯尊敬等相应之物;
Cira māmisa dāyādā, rājapūjādi gāhino;
136贪受赠与而不能舍弃,视正法为重责以致胜利者。
Dāyā missaggahaṃ nicchi, saddhamma garuko jino.
45
45.
138四种时期的时期,时常明辨确立;
Lakkha kappa catussaṅkhya, kālaṃ vicita niccitaṃ;
139在这佛法施予中,包括诸佛与诸弟子。
Dhammadāyaṃ navindamhā, buddhaputtāpi yemayaṃ.
46
46.
141佛所围绕之施与者,远离正法施予;
Buddhavārita dāyādā, saddhammadāya bāhirā;
142即使是师子的子弟及比丘,实为仅度日的侍者。
Puttāpi satthudāsābhā, bhuttamattā hi dāsakā.
47
47.
144比丘们,正如尊者罗睺罗所示,授与慈悲并非胜利者所讳弃;
Bhaddanta rāhulasseva, dāyaṃ nopi adā jino;
145勿因粗心而舍弃此慈悲,此慈悲乃造善之因。
Nādiyimhā pamādāya, taṃ dāyaṃ kusalantakaṃ.
48
48.
147比丘们,诸法之施舍应由汝等施行,
Dhammadāyādā mebhikkhave tumhebhavatha,
148而非由我施舍;
Māāmisa dāyādā;
149是如圣者所教诫,
Iti vuttaṃ munindena,
150弟子当具慈悲心。
Sāvakesu dayāvatā.
49
49.
152在此佛陀所说语中,佛法的源头正是彼世尊;
Imāya buddhavācāya, buddhasantaka taṃ sare;
153两种不净的给养障碍了修习生存之法的实现。
Dvinnaṃ āmisaa dāyāda, bhāvassaca nivāraṇaṃ.
50
50.
155国王如恶贼之子,业净法轮之行者;
Rajje caṇḍālaputtāva, saddhammacakka vattino;
156虽为子孙,然在这种给养上多有无望而遭贬责者。
Puttā hontāpi dāyesmiṃ, nirāsā tiva ninditā.
51
51.
158陷于邪生之道,离于正因缘;
Micchājīva samāpannā, accāsā paccayāmise;
159具大智慧者成就,空虚无益甚为难得。
Mahājānīya sampattā, moghakatvā tidullabhaṃ.
52
52.
161为了家庭生活而放弃娑婆世界,在追逐财物方面受制于他人。
Gihikāme pahāyāgo, paravantosu laggito;
162渡过江河,沉入池塘,腐烂于水中,被鱼类吞食。
Gaṅgātiṇṇo taḷākamhi, nimuggovā tinindito.
53
53.
164在衣物、乞食和住宿等条件上,依靠他人而处于仰卧之位;
Cīvare piṇḍapāteca, paccaye sayanāsane;
165在这些方面生起渴爱,重新显现出对物欲的爱恋。
Etesu taṇha mākāsi, mālokaṃ punarāgami.
54
54.
167以如实所闻的教诲为准绳,凭借内心清净的观照反复检视;
Itivuttā nusārena, paccavekkhaṇa suddhiyā;
168在这些方面曾怀杀害之心,试图残害自己的儿子、肉体和血肉。
Āmisesu hane āsaṃ, puttamaṃsu pamaṃ saraṃ.
55
55.
170生于不净之地者为更劣,
Seyyo ayoguḷo bhutto,
171如同火星小而微弱;
Tatto aggisikhūpamo;
172若有人因不善行为而享用,
Yañce bhuñjeyya dussīlo,
173则对国家和人民无所体恤。
Raṭṭhapiṇḍaṃ asaññato.
56
56.
175如是所说,思量者应责戒不善德性;
Itivuttaṃ nucintento, vajje dussīla bhāvato;
176应持正戒而享用,不应吞食点燃之焦糖。
Sīle ṭhitova bhuñjeyya, māditta guḷakaṃ gili.
57
57.
178食物等饮料,
Annāna matho pānānaṃ,
179以及饮食用品和衣物;
Khādanīyāna mathopi vatthānaṃ;
180已获得这些应当安置妥当,
Laddhāna sannidhiṃ kariyā,
181不可因畏难而放弃不取。
Naca parittase tāni alabhamāno.
58
58.
183以他人利益为追求者,他心向涅槃;
Aññāhi lābhupanisā, aññā nibbāna gāminī;
184不应生嗔恚之心,应以独处之慧激励自己。
Sakkāraṃ nābhinandeyya, viveka manubrūhaye.
59
59.
186未能正行自身行为施予,
Akatvā āmise āsaṃ,
187唯应专注于正法内的施与;
Saddhammeyeva āsiko;
188精勤勤勉、专心一致者,
Appamatto samāraddho,
189必将获得法的赠与。
Dhammadāyaṃ labhissati.
60
60.
191离开学习文字的学习,
Pariyattiṃ vinā seyyaṃ, nalabhanti budhāapi;
192即使是佛陀也不能获得;正如床榻只是供受学习所用,绝非供奉或祭祀之因。
Seyyatthikova sikkheyya, neva pūjādi kāraṇā.
61
61.
194为了依止修习之所,不应松懈懒惰而修习;
Bhavanissaraṇatthaṃva , sikkhe nā laggadūpamo;
195若依此法正修之,决不会堕入恶道。
Tathūpamāya sikkhanto, apāyesu patissati.
62
62.
197经修习者不应高傲自大,更莫放纵邪慢心;
Sikkhitena amānatthaṃ, nasādhu mānathaddhiko;
198若修于愚痴无知,虽被驯伏,终成愚蠢。
Mudubhāvāya sikkhitvā, damento muduko bhave.
63
63.
200即便修习者骄傲执著于贪欲与嗔恨之旗帜,亦须斩除断绝;
Rāgaṃ dosaṃ dhajaṃmānaṃ, sikkhantopi vivajjaye;
201童子亦会死去,生死轮转无有避难之术。
Daharāpi hi miyyanti, natthi vassaggato mataṃ.
64
64.
203应由佛所宣说的正信断绝,内观贪欲为不善。
Saddhaṃtikkheyya buddhena, rāgaṃ asubha cintayā;
204以死的无常为旗帜,以慈爱覆盖一切嗔恨。
Maraṇena dhajaṃmānaṃ, dosaṃ mettāya vāraye.
65
65.
206当以这四种护持守护,建立修行的联结。
Etehi caturakkhehi, ganthaṃ sikkheyya saṃ vuto;
207若守护这些教戒,无人染污其心。
Sikkhantassehi rakkhehi, nakoci saṃkilesiko.
66
66.
209即便是如佛亦当觉悟,谨思此义于心。
Buddhavācampi sajjhāya, etepi manasīkara;
210这是佛法修行被宣说之义,堪称此教法之尊贵。
Vutto dhammavihārīti, ediso sāsane varo.
67
67.
212以严肃的训诲,
Garūna mupadesena,
213具足四种正直品行,
Caturakkho susīlavā;
214即便少有称赞,
Appassutopi pāsaṃso,
215却更为广闻善说。
Bhiyyoyeva bahussuto.
68
68.
217守持诚实报答的法度,只因此故而不受苦恼;
Sātaṃ sevakkhaṇevappaṃ, taṃhetvā nantādukkhanti;
218智者以坚忍斩断贪欲,如利刃断除焦香之物。
Dhīro āsaṃ hane kāme, khuradhāramadhūpame.
69
69.
220战士将欲乐视为至乐,
Yodha kāme sukhaṃmaññi,
221然则彼未能从苦中解脱;
Na so dukkhā vimuccati;
222如同母亲苦恼于蛙,
Mātāhi byaggha manvento,
223言语虽自由,安宁犹难得也。
Vacho mutto kathaṃbhayā.
70
70.
225当对饿鬼念其不能得欲乐,
Tiracchā peta laddhabbe, nāsaṃ kāmasukhe kare;
226宜令彼怖畏此乐,惧此甚热苦。
Bhāyitabba sukhaṃ tañhi, tasmiṃ laggā mahātapā.
71
71.
228愚人得欲乐,欢喜而不智;
Laddhā kāmasukhaṃ bālā, pamodanti napaṇḍitā;
229如畜牲鸟禽得乐,乃无量苦之根源。
Pasupakkhībhi laddhabbaṃ, anantadukkha kāraṇaṃ.
72
72.
231聪慧者得法乐,欢喜而非愚昧;
Laddhā dhammaratiṃviññū, modanti na apaṇḍitā;
232至善之七种享乐,导向解脱之门。
Anoma satta paribhogaṃ, bhaganissaraṇāvahaṃ.
73
73.
234轻薄业藏隐蔽,不生欲欲乐;
Hīnakammaṃ paṭicchannaṃ, kāmassādaṃ napatthaye;
235当得法之喜悦欢欣,成就善妙福德。
Dhamme pītiñca pāmojjaṃ, pattheyya sādhusampato.
74
74.
237他们将欲望视为障碍,确实在此教法中为不善之缘起;
Pariggaṇhanti yekāme, hiṃ santite tadatthikā;
238无被遮蔽的障碍确实不存在,智者则称之为解脱状态。
Pariccattaṃ na hiṃ santi, muttaṃ vaṇṇenti sādhavo.
75
75.
240身虽已被敌视如凶猛犬,但依旧依止修行不退转;
Niccupakkamma puṭṭhopi, kāyo verīvasā nugo;
241善行能够快速使人归向涅槃,正当以无分别心安住。
Aciraṃyeva bhūsāyī, yuttova ta mupekkhituṃ.
76
76.
243身虽受困却无所逃避,身体如临危险之门;
Rakkhitopi aguttova, kāyo bhayamukhe ṭhito;
244因此弃身体于一边,安然无惧地履行法行。
Tasmā kāya mupekkhitvā, caredhamma machambhito.
77
77.
246根源深重且根本堕落者,于世间如病根累积,形体众病难安。
Puṭṭho puṭṭhopi yaṃkāyo, bhuvi rogāsayīsayī;
247愚昧无知之人,行所行非难行之事,实乃极其恶劣。
Kataṃkataṃ mudhāto na, tadatthaṃ duccare care.
78
78.
249无知愚昧者作恶恶业,
Pāpaṃ karoti yobālo,
250使内心身躯极为沉重难忍;
Puṭṭhuṃ kāyaṃ tidubbharaṃ;
251身心若如置于地上般沉重,
Bhūmyaṃ kāyaṃ ṭhapetvāna,
252此人无依无靠,陷入恐怖绝境。
Anātho so apāyiko.
79
79.
254仇敌一旦进入身中,
Verīvasā nugaṃ kāyaṃ,
255愚痴之人便培养难以舍弃的恶习;
Bālo poseti duccaro;
256如此培养者必堕地狱,
Posento niraye pakko,
257身如地狱之腐烂之物。
Kāyo bhūmyaṃ vikāragū.
80
80.
259罪恶不要制造于身上,身若仇敌之随从;
Pāpaṃ mākara kāyatthaṃ, kāyo verī vasānugo;
260如地狱之恶秽者,身必坏坏,恶人必堕地狱。
Bhūmyaṃ sessati vekārī, pāpiko nirayaṃ gato.
81
81.
262我依止于我身之见,
Amayhaṃ mayhasaññāya,
263此身随病折磨;
Kāyaṃ rogavasānugaṃ;
264虽得诸大滋养,
Posaṃ patto mahājāniṃ,
265然无暇修习法。
Nokāso dhamma mikkhituṃ.
82
82.
267因执身观而无暇,
Kāyāpekkhāya nokāso,
268故不能洞见法境。
Dhammaṃ daṭṭhuṃ rahogato;
269正念正知乃空隙时机,
Upekkhāyeva okāso,
270忧苦者则无此平等心。
Dukkhitā mha apekkhayā.
83
83.
272心乃净化者已成熟,身为净除者新现;
Citta saṃsodhakā pakkā, kāyasaṃsodhakā navā;
273心若净净俱彰显,身则忧惧烦恼生。
Sodhe cittaṃva pakkatthaṃ, nakāyaṃ bhavabhīruko.
84
84.
275心所造作庄严善美,此造作明朗清净;
Cittasaṅkharaṇaṃ sādhu, taṃ saṅkhataṃ pabhassaraṃ;
276身所造作非善恶,此造作身亦有善相。
Nasādhu kāyasaṅkhāro, saṅkhatopyasubhova so.
85
85.
278拥有污秽之性的身躯,何以能成就纯净无染?
Sabhāva malinaṃ kāyaṃ, nimmalāya kathaṃ kare;
279若心染污来自外缘,岂能成就如净明朗之体?
Āgantumalinaṃ cittaṃ, sakkā kātuṃ sunimmalaṃ.
86
86.
281由外病苦所缠,今如疾患将灭之时;
Ādhibyādhi parotāya, ajjasvevā vināsinā;
282身何以堪?当依正法慎用敬护。
Kohināma sarīrāya, dhammāpetaṃ samācare.
87
87.
284混杂污秽的身躯,无法令其显扬光明;
Sabhāvajegucchaṃ kāyaṃ, sobhetuṃnevasakkuṇe;
285但心念若清净,则品行芬芳馥郁诸德皆然。
Cittaṃ vā laṅkataṃ sobhaṃ, sīlādi gandhavāsitaṃ.
88
88.
287若恐惧苦,若令诸苦降伏于你;
Sace bhāyatha dukkhassa, sace vo dukkha mappiyaṃ;
288勿作恶业,勿使秘密烦扰生起。
Mākattha pāpakaṃ kammaṃ, āvivā yadivā raho.
89
89.
290烦恼如污秽,污秽而心,如光明清净本性;
Kilesā gantumalaṃcittaṃ, pabhassara sabhāvikaṃ;
291当以净水洗污秽,心净则清明。
Tadāgantumalaṃ dhova, cittaṃ dhote pabhassaraṃ.
90
90.
293烦恼如污秽心,应由勤勉净除;
Kilesā gantumalaṃcittaṃ, upakkamena sodhaye;
294如净心清明,超胜者中卓然。
Suvisuddha manāyeva, uttariṃsu bhavaṇṇavā.
91
91.
296身体被污秽所损害,心亦应如同被污垢洗除般清净;
Kāye malamupekkhāya, citte malaṃva dhovatu;
297心若远离污垢者,身体洁净之人亦应受敬重。
Citte hi nimmalesanto, pūtikāyopi pūjito.
92
92.
299忍受身体疾病之苦,治愈心灵疾病;
Kāyarogaṃ titikkhāya, cittarogaṃ cikicchatu;
300即便身体健康,若心不安宁,仍不真正快乐。
Sukhito kāyarogīpi, citte nirāmaye sati.
93
93.
302身体疾病有诸多医生治疗,正如心患亦有明智医者;
Kāyaroge bahū vejjā, buddhuttiva manogade;
303即便身体安康,心中若有无穷烦恼痛苦,亦非真安。
Idhāpi kāyiko santo, anantāva manorujā.
94
94.
305以稳固不动的平等心,应当令贪欲之火熄灭;
Sīsadaḍḍha mupekkhāya, nibbātu rāgapāvakaṃ;
306迅速以不净的观念,断绝一切生死轮回;
Khippaṃ asubha saññāya, niccadaḍḍhaṃ bhavebhave.
95
95.
308对美好欲望应起防范,而于不美应行遮止;
Subhāya uṭṭhitaṃ rāgaṃ, asubhāya nivāraye;
309贪欲如同被其诱惑利益所引的逐水动物,将走入四难之地;
Sorāgo sāditaṃ jantuṃ, catvāpāyaṃ nayissati.
96
96.
311智慧者的傲慢污秽,显露于其行为言语之中;
Paṇḍitānaṃ malaṃ māno, sottukkaṃsena pākaṭo;
312愚痴者自缚其身,未识自身皆染污之故。
Mākho attāna mukkaṃse, māvibhāve sakaṃmalaṃ.
97
97.
314因着诸法的性质,起于我执的自我分别泛滥;
Guṇaṃ paṭicca guṇīnaṃ, ahaṃmāno samuṭṭhahe;
315思虑死亡之事,当击碎那生死之旗帜。
Maraṇaṃ anucintāya, dhajaṃmānaṃ nipātaya.
98
98.
317唯有身识断绝者,于断除烦恼上契证;
Eko kāyavivekesī, katvā kilesaniggahaṃ;
318于心识断绝者,二边皆得离处安住。
Vase cittavivekesī, ubho padhi vivekādā.
99
99.
320于未见未闻之处,应当安住,利于解脱;
Adiṭṭhe asute ṭhāne, vaseyya mocanatthiko;
321盖因见闻之事难断恶欲,难以息灭执著。
Assādaṃhi nivāretuṃ, diṭṭhe sute tidukkaraṃ.
100
100.
323于未被见知之王处,应安住,谨护根门;
Adiṭṭhe asute raññe, vaseyyi ndriyagopako;
324为遮护已被玷污的境界,护持眼、耳、鼻三者。
Vāretuṃ visayākiṇṇe, cakkhusotaṃ tidukkaraṃ.
101一百零一。
101.
326当贪欲生起时,应以持戒者为障碍而防护;
Rāgaṃ asati uppannaṃ, santābhujena vāraye;
327若贪欲发生于外境,应以内心思惟诸不善而隔绝。
Bāhire rāga muppannaṃ, anto asubhacintayā.
102
102.
329觉者断除嫉恚,譬如比丘远离臭秽;
Rāgaṃ chindāti buddhāṇaṃ, saraṃ bhikkhu rahogato;
330观察身如病苦时,得得究竟解脱乐。
Passaṃ kāyedha jegucchaṃ, labheyyā siṭṭhamocanaṃ.
103
103.
332身乃不净之处,犹如污恶之景;
Kāyaṃ asubhatopassa, kallakāleva dassanaṃ;
333妄耗光阴如刮甲,即使患病亦如此。
Moghaṃ kālaṃ nakhīyeyya, bhaveyyuṃsvepiāturā.
104
104.
335应当观照身体,念及其烦恼,了知之如童稚;
Kāyaṃ jegucchatopassa, bālyanto paccavekkhiya;
336如同厌恶秽物者,厌恶身体同样常清净。
Ādo kiñci jigucchāya, jiguccheyyāyatiṃ bhusaṃ.
105
105.
338应弃除身及诸新恶行,如今无复可见之处;
Kāyādinava mikkheyya, dāni kiñcipi dassanaṃ;
339若有人欲得长远安乐,应当修习此法。
Āyatiṃ maggalābhāya, bhaveyya upanissa yo.
106
106.
341妇女若见诸恶行,亦不思惟;
Itthīna maṅgamaṅgāni, napasseyya nacintaye;
342当时双方众生,因善道教法俱为庄严。
Tadāsā ubhato bhaṭṭhā, sugatyā sāsanāpica.
107
107.
344诸恶之妇形象众多,众生因教法多方得庄严;
Itthirūpa sarākaḍḍhā, bhaṭṭhā bahūva sāsanā;
345即使在此苦恼过,当彼过于极苦难忍。
Ihāpi dukkhitā hutvā, te pecca atidukkhino.
108
108.
347男子洗净身躯,女性栖身于阔广处;
Puṃmano pariyādāya, itthirūpasarā ṭhitā;
348于此我无所不及,常新鲜焕然无变。
Tassama mañña mekampi, navijjateva sabbadhi.
109
109.
350言谈以无害之意,即使与恶鬼之言也无害;
Sallape asihatthena, pisācenāpi sallape;
351不居恶瘤及疥病之所,不处火焰如聚之地;
Āsade āsivisepi, aggikkhandhepi āsade;
352不是必须借助母亲族人的帮助,应当独自一人警觉明智。
Natveva mātugāmena, ekekāya supesalo.
110
110.
354执念于不善于欲乐的思惟,怀有嗔恚而心存爱欲;
Kāmaṃ asubhacintāya, byāpādaṃ snehacetasā;
355应当以慈悲之心克服暴行,三者的念头皆能相对而治。
Vihiṃsaṃ karuṇāyehi, vitakkaggī tayosame.
111
111.
357未被束缚的念头,在寒冷干燥的春季如同风土瘠薄之地;
Asameta vitakkaggī, thusarāsimhi khāṇuva;
358在此教法中,过于剧烈的热诚,属于煽动过度的热诚。
Athirā sāsane tāpī, tepacchāatitāpino.
112一百一十二。
112.
360不善之境遍布世间,对于此,慈心应当亲近接近;
Asubhā pagame lokā, taṃ mettāyupasaṅkame;
361有善之境如是,喜悦欢爱者亦弃离此世。
Subhāvitāhi etāhi, jaheloke piyāpiyaṃ.
113一百一十三。
113.
363当念已离身心后,三种恣意起心等同萌生。
Gataṭṭhitādo uppanne, vitakkaggī tayo same;
364「热诚」者,谓意志坚固、努力不懈、专心致志也,如此者谓之热诚。
Ātāpī pahitattoti, evaṃbhūto pavuccati.
114
114.
366「纷争发生,为第二次,谁人将发动纷争?」「纷争」者,即争执、争论也。
Vivādappatto dutīyo, keneko vivadissati;
367此由欲天界之人,因统一意志而被激励。
Tassate saggakāmassa, ekatta muparocitaṃ.
115
115.
369「怨恨生起,为第二次,谁人将怀有怨恨?」
Sinihappatto dutīyo, kamekā sinihissati;
370对此渴望解脱者,有一法被先行启发。
Tassate mokkhakāmassa, ekatta muparocitaṃ.
116一百一十六。
116.
372即使在前后诸处,若有人不动摇;
Purato pacchatovāpi, aparo ce navijjati;
373其心即如同一人在森林中安住般安稳。
Tasseva phāsu bhavati, ekassa vasato vane.
117一百一十七。
117.
375有欢喜之乐、欲乐之乐,也有厌离之苦、清净之苦;
Sukhañca kāma mayikaṃ, dukkhañca pavivekikaṃ;
376孤寂清净之苦胜于充满欲乐之乐。
Pavivekaṃ dukkhaṃ seyyo, yañce kāmamayaṃ sukhaṃ.
118一百一十八。
118.
378如果活着百年,却不得见生死起灭;
Yoca vassasataṃ jīve, apassaṃ udayabbayaṃ;
379一日之命更为胜妙,能见生死起灭。
Ekāhaṃ jīvitaṃ seyyo, passato udayabbayaṃ.
119一百一十九。
119.
381入空寂房之比丘,心安定平静清净;
Suññāgāraṃ paviṭṭhassa, santacittassa bhikkhuno;
382非人之乐,乃由正法观照而生。
Amānussī rati hoti, sammādhammaṃ vipassato.
120一百二十。
120.
384时常正念观察色、受、想、行、识五蕴的生灭变化;
Yatoyato sammasati, khandhānaṃ udayabbayaṃ;
385由此得生喜乐欢喜,此喜乐欢喜为不死之法而已晓然知之。
Labhati pītipāmojjaṃ, amataṃ taṃ vijānataṃ.
121一百二十一。
121.
387所谓法喜,是由离群独处而生之甘露滋味者也。
Iccuttaṃ dhammapāmojjaṃ, vivekajaṃ rasādhikaṃ;
388比丘若心有所欲,则持戒自净但毅力不转。
Icchanto sīlavā bhikkhu, anivattita vīriyo.
122
122.
390住于林野之所,远离贪欲诸恶德;
Vanā vāse vasitvāna, appicchādiguṇāvaho;
391于巴利法中精进精勤,正当勤修如是法义。
Pali bodhe samucchijja, bhāveyyevaṃrahogato.
123
123.
393身体中如同泥浆聚集般的种种物质,即色法的真实本性。
Kāye jegucchapuñjāni, rūpaṃ ruppanabhāvato;
394继是受、想,又在其上是行。
Tassitā vedanā saññā, saṅkhārāca tatopare.
124
124.
396识乃是这五蕴中所包藏;
Viññāṇañca imepañca, khandhā rāsatthato matā;
397其三乃无常、苦、无我,皆由取有而渐生灭。
Tecānicca dukkhā nattā, upādā vayadhammino.
125
125.
399泡沫般的团块是色,受如花蕾般。
Pheṇapiṇḍū pamaṃ rūpaṃ, vedanā pupphuḷūpamā;
400想如阳焰,行如芭蕉。
Marīcikūpamā saññā, saṅkhārā kadalūpamā.
126
126.
402『识』者,如同『幻影』,在一切显现之中;
Māyūpamanti viññāṇaṃ, dassite sabba dassinā;
403应当譬喻之处,是五蕴中无实体者。
Upamāhi samasse yya, pañcakkhandhe asārake.
127
127.
405至于『直到熄灭』,
Yāva byāti nimmissati,
406于死相之所现时,
Koṭilakkhātahiṃkhaṇe;
407五蕴破坏而消散,
Khandhā bhijjanti hutvāna,
408故彼五蕴为无常。
Aniccānāma te tato.
128
128.
410由恐怖所逼而苦受,非我不可得的;
Bhaya pīḷitato dukkhā, anattā avidheyyato;
411五蕴破坏而消散,别无他得。
Khandhāva honti bhijjanti, añño koci nalabbhati.
129
129.
413五蕴本为无常,以其消灭而显然痛苦;
Khandhā niccā khayaṭṭhena, bhayaṭṭhena dukhācate;
414以无我的真实之理,反复观照不已。
Anattā sārakaṭṭhena, iti passe punappunaṃ.
130
130.
416阳光初现时,落叶归于枯寒季节;
Bhāṇūdaye kayaṃ enti, hemante patitussavā;
417诸欲贪及傲慢一切,皆同于实修无常正观。
Rāgā mānāca sabbevaṃ, satyā niccānupassane.
131
131.
419林中听见狮吼声,诸众惊怖动心;
Sīhanādaṃ vanesutvā, saṃvejenti sasotakā;
420如此世间诸有,为已破灭三相法。
Vehapphalāpi lokevaṃ, jinerita tilakkhaṇaṃ.
132
132.
422所谓受等诸名,犹如名色二法;
Vedanādīni nāmāni, nāmarūpadvayaṃva te;
423渴爱、无明及业等,为名色之因缘。
Taṇhāvijjāca kammādi, nāmarūpassa paccayā.
133
133.
425谓受名色之因缘,
Nāmarūpaṃ pariggayha, tato tassaca paccayaṃ;
426远离无常不果,受生灭苦所逼迫。
Hutvā abhāvato niccā, udayabbaya pīḷanā.
134
134.
428彼苦环行无休,具无我三相特性;
Dukkhā avasavattittā, anattātitilakkhaṇaṃ;
429堆起苦行诸造作,反复灭除复来生。
Āropetvāva saṅkhāre, sammasanto punappunaṃ.
135
135.
431不先获得,
Pāpuṇeyyā nupubbena,
432无法断尽一切束缚;
Sabbasaṃyojana kkhayaṃ;
433但比丘阿拉汉若能达到彼岸,
Tampatto arahā bhikkhu,
434彼即圆满而证得涅槃。
Bhavatiṇṇo sunibbuto.
136
136.
436比丘们,『我不恒有色』,乃是根据所说而起的言语。
Natumhaṃ bhikkhave rūpaṃ, taṃ jahethāti vuttato;
437此言为『取』,意指在五蕴中灭除执取。
Memetanti upādānaṃ, pañcakkhandhe vināsaye.
137
137.
439『儿子有,财产有』,愚人由此生起心乱;
Puttā matthi dhanā matthi, iti bālo vihaññati;
440自身本无,何从得儿子与财产之说乎?
Attāpi attano natthi, kutoputtokutodhanaṃ.
138
138.
442此处言『我意』者,即指自身所见之义理也。
Iccutta manucintāya, attāti atthimetivā;
443世尊鉴察五蕴非实体,故明断『无我义』。
Saññaṃ nāseyya khandhāva, atthīti ābhuje budho.
139
139.
445以意断除蕴聚如破坏般,谓『此子非我所有』;
Khandhanāsa manābhujja, mato me puttako iti;
446忧叹者哀恸,因无我子故不为己所悲。
Socanti paridevanti puttonatthi nasomato.
140
140.
448于生起的蕴中,具有自我观念者,是无我者;
Bhijjamānesu khandhesu, attasaññī anattesu;
449本源时间反转,进入大知见的境地。
Nādikāla viparitā, mahājānīyataṃ gatā.
141
141.
451于生起的蕴中,附着于色身的乳夜(即夜间睡眠梦境幻象);
Bhijjamānesu khandhesu, laggā rattā mamāyitā;
452由于对女人及少年等的观念,产生了相反的无始无明。
Nārīpumādi saññāya, viparetā anādike.
142
142.
454声质颠倒,当自所见非我;
Nādikāla viparito, attasaññī anattani;
455于诸生起蕴中,应弃却我执念。
Bhijjamānesu khandhesu, jaha ttāti mamāyanaṃ.
143
143.
457生起猛然之际,正流灭时不失;
Abhiṇhuppattiyāyeva, bhijjamāno naññayati;
458覆蔽无常相者,善慧当加思惟。
Aniccalakkhaṇaṃ channaṃ, taṃ cinteyya supaññavā.
144
144.
460正如倚靠着有依所依的缘故,世间万法依此成就,
Asanteyeva laggantā, namuccanti bhavattayā;
461若无此依靠,则色蕴在各方无所归着。
Natthi santesu laggantā, rūpakkhandhā dike svidha.
145
145.
463渴爱为猛毒吞噬,傲慢为放箭误导,执见妄取我,为三种恶毒根本。
Taṇhā gijjhati metanti, māno ahanti maññati;
464此等三者,执于恶业,陷于苦海,
Diṭṭhi gaṇhāti attāti, ete papañcakā tayo.
146
146.
466这是我的大狂愚,随从诸缠缚苦的幻念,
Mame ta maha mattāti, papañcānaṃ vasānugo;
467如同陷入泥泞深渊,沦没于可怖的恐惧中。
Gaṇhanto bhava paṅkamhi, nimmuggova bhayānake.
147
147.
469我不称自己为非,这些人却与我争执;
Name nāhaṃ naattāti, etehi vivadaṃ kare;
470争执者终究获解脱,远离这可怖的轮回泥潭。
Vivadantāva muccanti, bhavapaṅkā bhayānakā.
148
148.
472名曰『我非我』,观者则见此为战胜者自证之说;
Name nāhaṃ naattāti, daṭṭhabbanti jineritaṃ;
473同样地,我常以为不可造作纷扰,切莫追随情欲妄念。
Tatheva sabbadā maññe, mā papañca vasānugo.
149一百四十九。
149.
475世间由佛所分,非世间所能分;
Loko vivadi buddhena, nalokena kadāciso;
476世尊所见为无我者,世人则误以为有我。
Anattāti jinuddiṭṭhaṃ, loko attāti maññati.
150一百五十。
150.
478愿此世间平等安乐,
Mo lokena samo hotu,
479何况众生彼此和顺;
Tassamo kiṃtaduttare;
480此世如盲般无明,
Andhibhūto ayaṃloko,
481与正觉者相违逆。
Sambuddhassa virodhiko.
151
151.
483不得亲近正觉者,晨暮惧怖内心忐忑;
Sambuddhassa vasaṃ nvetu, sanjhādi bhayatajjito;
484「当然必定」者,承继继承,必然将成为。
Tabbasaṃyeva anvento, bhavatiṇṇo bhavissati.
152
152.
486无我之言为真谛;我之言则为妄语;
Anattāti girā saccā, attāti vacanaṃ musā;
487以妄语争辩于世间,不如以佛陀为真实论持者。
Musāya vivade loko, buddhena sacca vādinā.
153
153.
489我们曾至马野,往昔于茂密林中徘徊。
Turaṅgavajagāmamhā, purime camakya kānane;
490此句述说宿于聚集之中,由长老所作。
Vasatā aggadhammena, therena racito ayaṃ.
154一百五十四。
154.
492此指属于世尊的弟子之中的敌法者,
Arimatteyya buddhassa,
493在闻法时生起的恶趣中,
Dhamma ssutakkhaṇe bhave;
494为断尽染污的广大智慧者,
Khīṇāsavo mahāpañño,
495因功德而得此弟子之称。
Puññena tena sāvakoti.