3. 不净修习释
3. 不净修习的解说
3. Asubhabhāvanā niddesa
1
1.
2见此贵丽妓女,想让沉眠心平伏;
Sirimaṃ gaṇikaṃ disvā, dametuṃ rattacetasaṃ;
3既见其形体,美妙如意,胜者因而说道:
Dassetvā matasārīraṃ, tassā jino idaṃ bravi.
2
2.
5欲行时日白昼立,坐卧皆自在;
Caraṃvā yadivā tiṭṭhaṃ, nisinno udavā sayaṃ;
6决心欲欲宣展行,此为身内涂污之物。
Samañcheti pasāreti, esā kāyassa iñjanā.
3
3.
8骨头被筋肉连接,皮肤覆盖其上,
Aṭṭhi nhārūhi saṃyutto, taca maṃsāva lepano;
9尸体枯腐败坏,如实显现其本来面目。
Chaviyā kāyo paṭicchanno, yathābhūtaṃ nadissati.
4
4.
11内壁浸湿,外壁亦湿,如同屋檐下的芦苇茎湿润;
Antapūro darapūro, yakana peḷassa vatthino;
12心的中心打湿,舌头两侧皆湿润;
Hadayassa papphāsassa, vakkassa pihakassaca.
5
5.
14狮子游乐处湿润,手与肢体亦湿;
Siṅghānikāya kheḷassa, sedassaca medassaca;
15血液之肤湿润,胆汁与胃液亦有湿气;
Lohitassa lasikāya, pittassaca vasāyaca.
6
6.
17其有九孔通道,常处污秽不净之状;
Athassa navahi sotehi, asuci savati sabbadā;
18眼睛湿润有泪,耳朵湿润有耳垢。
Akkhimhā akkhigūthako, kaṇṇamhā kaṇṇagūthako.
7
7.
20狮子穴中未曾磨灭,有一日自口中涌出;
Siṅghānikāca nāsato, mukhato vamati ekadā;
21溢出热血,身体上流淌着湿污之水。
Pittaṃ semhañca vamati, kāyamhā sedajallikā.
8
8.
23其时头颅清晰响亮,
Athassa susiraṃ sīsaṃ,
24充满了芫荽的气味;
Matthaluṅgassa pūritaṃ;
25贤者不以为愚昧之人,
Subhato naṃ maññati bālo,
26是由无明所引导先行。
Avijjāya purakkhato.
9
9.
28当此人胜义断除,
Yadāca so mato seti,
29其心刚强且坚定;
Uddhumāto vinīlako;
30在清净觉悟之中坚定,
Apaviddho susānasmiṃ,
31亲属对此不存依赖。
Anapekkhā honti ñātayo.
10
10.
33羚羊与麂鹿虽食其肉,
Khādanti naṃ suvānāca, siṅgālakāca kimiyo;
34乌鸦与秃鹫亦食,且有些以爪掠食。
Kākā gijjhāca khādanti, yecaññe santi pāṇakā.
11
11.
36比丘闻世尊所说语,于此具慧者也;
Sutvāna buddhavacanaṃ, bhikkhu paññāṇavā idha;
37忧思彼不解知,真实如实见;
Sokho naṃ parijānāti, yathābhūtañhi passati.
12
12.
39如是此,如是彼,此如彼;
Yathāidaṃ tathāetaṃ, yathāetaṃ tathāidaṃ;
40内外色身中,欲念生起;
Ajjhattañca bahiddhāca, kāye chandaṃ virājaye.
13
13.
42欲爱远离者,是为此处比丘智者;
Chanda rāga viratto so, bhikkhu paññāṇavā idha;
43证得内在不灭安宁,涅槃之境死已止矣。
Ajjhagā amataṃ santiṃ, nibbānaṃ pada maccutaṃ.
14
14.
45两足行者若肮脏污秽,散发恶臭,令人避之。
Dvipādako yaṃ asuci, duggandho parihārati;
46满身布满各类疮疥,处处有脓液流出。
Nānākuṇapa paripūro, vissavanto tatotato.
15
15.
48如此身躯者,若有人应当抬举其上,
Etādisena kāyena, yo maññe unnametave;
49却反加以轻视,何以见彼不敬呢?
Paraṃvā avajāneyya, kimaññatra adassanāti;
50因其身可舍弃,应当废弃其身,这是关于摧毁身躯的重要论述。
Kāya vicchandanīyasuttaṃ, vijayasuttantipi vattabbaṃ.
16
16.
52若有火焰如烈火般熊熊燃烧,
Ra-akkharo siyāggimhi, rova aggiva āgato;
53因此应知『贪』,其为渴爱本质,本为燃烧之火。
Tasmā rāgoti vattabbo, taṇhāva niccatāpikā.
17
17.
55此火迅疾燃烧,焚毁善趣之所乐者;
Abhiṇhameva rāgaggi, dayhate subhasaññinaṃ;
56犹如疟疾之坏血一般,贪者恒常苦恼不安。
Kimikhajjavaṇo sāva, dukkhī rāgī sa sabbadā.
18
18.
58苦恼之人虽得所爱而满足,
Dukkhī piya maladdhāna, laddhāpya paripuṇṇato;
59然贪火蕴聚之身,凭所爱仍无完全满足。
Natthi rāgaggikhandhassa, piyindhena hi puṇṇatā.
19
19.
61无有如火般猛烈之贪焰,
Natthi rāgasamo aggi,
62如是世尊所说;
Iti vuttaṃ mahesinā;
63由贪欲火焚烧,
Tena rāgagginā daḍḍho,
64众生皆为三苦所苦恼。
Sabbo loko tidukkhito.
20
20.
66一人饮牛乳,四人饮酪及水众多;
Ekassa pivitaṃ khīraṃ, catū dadhi jalā bahu;
67贪欲乃生死原因,地位无始以来恒存。
Rāgahetu bhave sandhi, ṭṭhānaṃ anamataggikaṃ.
21
21.
69四人饮水更多,颈割断流血状;
Catūdami jalā bhiyyo, sīsacchedana lohitaṃ;
70贪欲为生死之因,恐怖为无始之患。
Rāgahetu bhave macca, bhayaṃ anamataggikaṃ.
22
22.
72一人哭泣哀号,有四瓶多量乳汁;
Ekassa rudato assu, catū dadhi jalā bahu;
73苦恼如无始苦,缘此生怨哀伤。
Dukkhaṃ anamataggaṃva, taṃhetu paridevanaṃ.
23
23.
75如此吞食冰糖,如断肢烧焦火边;
Tattāyo guḷa gilita, vadhaggi dayhanā dikaṃ;
76无量极苦痛故,因此堕入地狱界。
Asaṅkhyeyyaṃ mahādukkhaṃ, taṃhetu niraye labhi.
24
24.
78一二三四五数,佛陀开示已获解脱;
Eka dvitti catu pañca, buddhuppādepya mocitaṃ;
79易于饥饿者,必得此因果之报。
Khuppipāsita nijjhāmaṃ, labhi taṃhetu pettikaṃ.
25
25.
81在畜生及阿修罗道中,获得各种不同的苦难;
Tiracchāne asūreca, dukkhaṃ nānāvidhaṃ labhi;
82对于无始以来的轮回,其根本原因皆为贪欲。
Namataggika saṃsāre, sabbantaṃ rāgahetukaṃ.
26
26.
84以一百年为一劫,积累众生生命之长;
Ekassekena kappena, puggalassaṭṭhi sañcayo;
85若能尽数毁灭,则可积累出高大山岳般之多。
Sace saṃhārito assa, vepulla pabbatādhiko.
27
27.
87此苦于一劫之中存在,非初劫或前劫可言及。
Eka kappe idaṃ dukkhaṃ, nādikappesu kākathā;
88无疑,恶欲者大勇者,愚人乃堕于此恶欲。
Rāgo nanu mahāverī, bālo jano ta micchati.
28
28.
90恶欲清净则无悲伤,亦无痛苦,乃智者之具备也;
Rāgasuddhi asokoca, niddukkho ñāyapattica;
91涅槃有五种条件,皆被视为不美之果实。
Nibbānaṃ pañca paccakkhā, asubhāya phalā matā.
29
29.
93专修于不美之境,保持适度根门的约束;
Asubhaggahaṇaṃ jhāyī, mitā sindriya saṃvaro;
94此如月夜禁语,乃因恶欲清净而得解脱;
Somitya mukkaṭṭhāvācā, chaḷime rāga suddhiyā.
30
30.
96恒常愤恨的病人,似不美风药般苦厄;
Niccuggarāga rogīnaṃ, asubhā vātulosadhā;
97贪欲之魔,密藏于欲境之中,乃无净之心之根源。
Rāgayakkhābhi gayhānaṃ, asubhā manta muttaraṃ.
31
31.
99生命者有真与伪两种,谓之不净有二种说法;
Sajīvakāca nijjīvā, asubhā duvidhā matā;
100真生命者如发毛等体,伪生命者如虫蚁等类。
Sajīvā kesalomādi, dasevime ajīvakā.
32
32.
102爬上之虫,黑紫色者,且有破坏之性;
Uddhumātaka vīnīlaṃ, vipubbakaṃ vichiddakaṃ;
103破坏分散,扩散纷乱,如牛破草,流血显红。
Vikkhāyitaka vikkhittaṃ, hativikkhitta lohitaṃ.
33
33.
105荳粟类植物立于杂草中,虽得他力,仍属杂草。
Puḷuva ṭṭhika miccesu, laddhā aññataraṃ sato;
106如果见到宝石般宝贵之物,便如心中显明一般。
Ratana vānapasseyya, yathā cetasi pākaṭaṃ.
34
34.
108看见碎肉与生肉,乌黑鲜红、带血污的肉块;
Mataṃ khajjaṃ sa maṃsañca, nilohitaṃ nimaṃsakaṃ;
109还见散乱的白色筋膜,新分离的九重肌肉。
Vikkhittaṃ seta puñjaṭṭhiṃ, navadhā putimikkhaye.
35
35.
111我斩断杀生业障,要断除此恶习;
Maccuto parimuccāmi, paṭivatti yimā yiti;
112除去杀生业障后,应当欢喜,远离厌恶之心。
Payojana samāvajja, moditabbaṃ jigucchake.
36
36.
114生者当远离杀生,活者当守护生命,保持清净。
Sajīvake jigucchatthaṃ, nijjīvā subha mīritaṃ;
115此有病者,如此之状,亦当如是发生。
Tathūpamo ayaṃkāyo, evameva bhavissati.
37
37.
117此法亦如病之本,未来将如是超越;
Evaṃdhammo ayaṃkāyo, evaṃbhāvī natikkamo;
118见若此病之消灭,亦一时如母子相继般。
Iccupa saṃhare disvā, ekadviha matādikaṃ.
38
38.
120犹如此境而生彼境,如彼境而生此境;
Yathā idaṃ tathāetaṃ, yathāetaṃ tathā idaṃ;
121恶苦丑陋俱显现,身处于此消灭中。
Jegucchaṃ paṭikūlyañca, kāye iccupa saṃhare.
39
39.
123蓬草及紫藤等。
Uddhumāta vinīlādi,
124令人憎恶且令人厌弃;
Paṭikūlyo jigucchito;
125我的身躯亦如是,
Tathevāyampi me kāyo,
126特别无常如流水之状。
Viseso nāyu-sāyuva.
40
40.
128头发杂乱污秽,毫无光泽;
Uddhumāta vinīlādo, sobhaṇaṃ natthi kiñcipi;
129身上亦如是,整个都在被观察。
Imasmiṃpi me kāye, gavesantopi sabbaso.
41
41.
131居住于恶臭脏秽的身质中,此湿度又自两种方向而生;
Paṭikūlavasā dhātu, vasāca dvippakārato;
132应当反观此身,内无贪欲,无离弃之心,则心自在安然。
Paccavekkheyyimaṃ kāyaṃ, icchaṃ virāga mattani.
42
42.
134形色集合于众色,嗅觉系于各种香气,贮藏舍处杂糅污秽;
Vaṇṇa saṇṭhāna gandhehi, āsayo kāsatopica;
135污秽秽秽尤甚,毛发却不由其心意所悦纳。
Jeguccha paṭikūlyāca, kesā na tuṭṭhamānitā.
43
43.
137对此毛发应当吐弃,
Iti kesesu ikkheyya,
138毛发如同肢体之细末,
Lomā dīsupyayaṃ nayo;
139若数于二十三节中者,
Dvattiṃsevañhi koṭṭhāse,
140分别审视各种杂乱不洁之物。
Paccavekkhe visuṃvisuṃ.
44
44.
142身上分泌出的肮脏污秽,令人厌恶憎恶;
Kāyato bahinikkhantaṃ, paṭikūlyaṃ jigucchitaṃ;
143即使未流出,也令人生厌,宛如恶臭一样令人憎恶。
Anikkhantampi jegucchaṃ, paṭikūlyaṃva tassamaṃ.
45
45.
145即使是有形之物,如言语所述,也难以获得纯净清净;
Saṅkhatampi yathā vaccaṃ, manuññataṃ na pāpuṇe;
146数以千计的不洁杂质,不论是毛发等,也是这样。
Upakkama sahassehi, evaṃ kesādikampica.
46
46.
148其本性如恶臭一般令人厌弃,即使是一小团集合物,也令人生厌。
Sabhāva paṭikūlyaṃva, ekampi vacca puñjakaṃ;
149岂非更堆积成垢,二十三种聚集成者?
Nanu jegucchitā bhiyyo, dvattiṃsa vaccapuñjakā.
47
47.
151独觉者本性嫌恶头发等,
Paccekampi paṭikūlyaṃ, kesādikaṃ sabhāvato;
152发等二十三种聚积者,岂非更为污秽?
Kesādidvattiṃsa puñjo, bhiyyo jegucchito nanu.
48
48.
154聚集者,于聚集之物为聚物者;
Puñjitesveva kantesu, kantohoti sa puñjako;
155聚集者中无聚者,如无聚者为聚物,
Puñjitesu akantesa, akantova sa puñjako.
49
49.
157独觉者于毛发、鬃毛、爪甲等已割除者;
Paccekaṃ vinibhuttesa, kesa loma nakhādisu;
158在此教法中,没有所谓的儿童寡少、口鼻手足等诸根缺失之人。
Natthi taññā kumārīvā, mukhahatthādikānivā.
50
50.
160应当分别观察彼等之中每一个个体,唯此为要。
Sampiṇḍi tesu tesveva,
161这些缺失之物究竟从何而来?
Kuto tā tāni āgatā;
162它们不过只是概念上的名称罢了。
Paññatti matta mevesā,
163对于这等名称,今者我心生厌恶,绝无喜好。
Jigucchaññā na kācipi.
51
51.
165应当正念观照身心平静者,勿念不静,因思虑静故得安。
Santaṃ cinteyya nāsantaṃ, santa cintayato sukhaṃ;
166反复无常地烦恼着,因各种苦难而疲惫。
Asantaṃ parikappento, nānādukkhehi tappati.
52
52.
168无有正当的安乐与欢喜,识见不具善意;
Nāvajja santajegucchaṃ, saññaṃ asati kātuna;
169良善谓之美好,贪恋之意由此生起。
Subhā itthīti gāraggi, uppajji subhasaññino.
53
53.
171如不安与不存在般,见之如被贪欲之火所焚;
Asantaṃva abhūtaṃva, passe rāgaggijotiyā;
172因之,无论何时,既不见安乐,也不见存在。
Tāya santañca bhūtañca, na passati kadācipi.
54
54.
174一人所饮牛奶,喉咙被割,流出血液;
Ekassa pivitaṃ khīraṃ, sīsacchedana lohitaṃ;
175因哭泣而生的泪水,因其缘故,常聚集了许多水滴。
Rudato assu taṃhetu, catūdadhi jalā bahu.
55
55.
177过度延长它,即是轮回者的苦难所在;
Āyatimpi atīteva, saṃsarantassa hessati;
178贪欲应被断除,心如牛奶、污秽和血液一样应破灭。
Rāgaṃ hantu manīhoce, khīraṃ assuca lohitaṃ.
56
56.
180有清净见的人便得增长,
Subhasaññāya so vaḍḍho,
181而随其本性则灭失;
Tadabhāve sa nassati;
182不应怀有执着去断除此见,
Thiraṃ hantuṃ na taṃsaññaṃ,
183精进懈怠懒惰。
Sakkā sithila vīriyo.
57
57.
185若具足十四分勤奋,应当放弃一切不善的修习;
Ussoḷhi vīriyo hutvā, brūheyyāsubha bhāvanaṃ;
186放弃不善修习乃为斩断恶见,乃至舍弃生命。
Subhasaññāppa hānāya, pariccajjāpi jīvitaṃ.
58
58.
188若于他事保持平等心,应当放弃一切不善的修习;
Aññakicca mupekkhāya, brūheyyāsubha bhāvanaṃ;
189若心怠惰,贪欲增长,则今生将堕于灭尽。
Mandi hutveha rāgaggi, nibbāyissati āyatiṃ.
59
59.
191此事正是我当行者,应当断除一切不善的修习;
Kiccaṃ me idameveti, brūheyyāsubha bhāvanaṃ;
192如今若心懈怠放逸,则得不到欢喜。
Dāni mandaggi hutvāna, pāmojjaṃ ve labhissati.
60
60.
194对身应当观察应戒慎,不观察而妄放逸。
Kāye daṭṭhabba jegucchaṃ, apassanto pamādavā;
195未得任何欢喜,连出家道亦不欢喜。
Aladdhā kiñci pāmojjaṃ, pabbajjampi na modati.
61
61.
197过去我死于此身,今应观察此应观察之法;
Pure marāmi kāye smiṃ, passā mi passitabbakaṃ;
198一旦得死度至彼岸,即极大欢喜而出家。
Iccā raddho vītiṃladdhā, pabbajjaṃ atimodati.
62
62.
200对身应当观察应戒慎,不观察而放逸或妄放逸。
Kāye daṭṭhabba jegucchaṃ, apassanto pamāda vā;
201如同空虚而难得逾越,通达广博的知识获得了扩展。
Moghaṃva dullabhātīto, mahājānīyataṃ gato.
63
63.
203他远离烦恼,了知内心的清净,不被欲火所侵染;
Santaṃ bhūtañca jegucchaṃ, rāgagginā apassiyaṃ;
204以智慧之灯明照耀自己,常常观察彻底了然。
Paññāpadīpajotena, samikkheyya abhiṇhaso.
64
64.
206他常怀观照之心,欲见内身清净恒常;
Santaṃ bhūtañca kāye smiṃ, daṭṭhukāmo sadāsato;
207仿佛智慧之灯,能够识别而非为欲火所动摇。
Paññāpadīpakeneva, dakkhe na rāgīsīkhinā.
65
65.
209净除烦恼之身,心解脱并清净无染。
Jegucchitena kāyena, nikkhantena jigucchato;
210如今由于自身业力未获消除,因而无法先发善心持守正念。
Ajja svevā vinaṭṭhena, nāla munnamituṃ sato.
66
66.
212你为何对我如此看待,认为我是满怀憎恨之人?
Kīdisaṃ maṃ tuvaṃ maññi, ahaṃ sabba jegucchako;
213我虽发出憎恨之语,内心却已悲悯想让其断除。
Jegucchatoca nikkhanto, icceva vattu marahati.
67
67.
215我用全部的勤力,像对待身上的憎恨感一样努力;
Kāye jegucchasaññaṃva, kare sabbiriyā pathe;
216但其中无令人满足、喜悦或令我欢喜的缘由。
Tasmiṃ tuṭṭhabbakaṃ natthi, piyāyitaṃ mamāyitaṃ.
68
68.
218如新生之美好物得以成熟,同样也有不美之物随之滋长;
Subhāya nava mattānaṃ, asubhā paripācaye;
219圣者断除轮回,破除新起爱欲。
Santo pakkassa saṃsāro, nanto navassa rāgino.
69
69.
221于身生起不净观,成熟其本性;
Kāye asubha saññāya, paripakka sabhāvino;
222于境界不起疑惑,于如来教法坚定。
Ālambesu acāpallā, thirā sambuddha sāsane.
70
70.
224断恶道者确定,生于善道者新起;
Anto gocarikā pakkā, bahi gocarikā navā;
225确定者向上升,贪求低劣者新生于堕落。
Pakkā nāsāya uccā te, nīcāyeva navā sino.
71
71.
227新新离欲享乐者,堕下堕落者得其果。
Navānavā subhābhogī, nīcānīcā bhigāmino;
228一切诸法,渐次而来,智者专注于此,内心安静寂灭,远离染著。
Pakkā pakkāva dhījhāyī, santāsantā virāgino.
72
72.
230于诸善法及不善法中,常能见闻分明,知其殊胜与微妙。
Sakkā sakkā na dassetuṃ, subhaṃsubhaṃ sataṃsataṃ;
231智者与愚者因此而迷乱,各于身心间,分别行其所为。
Dhīrādhīrāga mujjhanti, kāye kāye kriyekriye.
73
73.
233虽能于诸善法起用,然非智者之所行所能。
Sakkā sakkāpi taṃ kātuṃ, subhaṃsubhaṃ na dhīmayaṃ;
234满足者慧目明察,非流俗色相所能蒙蔽。
Santosantojigucchaññū, na vānavā subhesako.
74
74.
236苦者闻此而思惟,见此而起大热无量之心。
Dukāyaṃ suti cintetvā, mamāyantā mahātapā;
237欲望熄灭苦,便心向二种思惟,即忧思与恼思。
Tapaṃ nibbāyituṃ icchaṃ, dukāyaṃ duti cintaye.
75
75.
239犹如伪善者自以为纯善,犹如持柯奴果的赤子;
Yvāsubhaṃ subhato maññi, konubālotaduttari;
240如同盲者妄认为光明,瞎眼者执为真理一般。
Andho ummattakovā so, nattānaṃ maññate tathā.
76
76.
242当诵持戒终身,勤修福业庄严身心;
Saritabbaka mevetaṃ, kāye jeguccha puñjataṃ;
243温和且真心,于此得大安乐而能回忆无遗。
Mandarāgo manosītaṃ, labheyya tamanussanaṃ.
77
77.
245若在在家之身,沉溺苦趣贪爱束缚之中,犹为倒足。
Gihibhāve apāyeca, rāgayakkhandha ninnitā;
246连我也恐惧那个世间的魔鬼,正如当时恐惧那个已来者一般。
Maṃpi nessati soyakkho, sādemice tadāgataṃ.
78
78.
248强烈而深刻的贪欲像恶鬼一般,给众生带来无穷的痛苦;
Abhiṇha gāhinaṃ rāga, yakkhaṃ ananta dukkha daṃ;
249用不净的称量与衡量之法,它用严重的恐惧使人心畏惧。
Asubhā tula mantena, vārehi taṃ sa bhāyati.
79
79.
251贪欲鬼具有浓厚的色彩,信心与慈爱在其日中闪现;
Rāgayakkho bahumāyo, saddhāmettā divesavā;
252我认为贪欲也是善法,众生因此深受迷惑。
Rāgampi kusalaṃ maññi, jano teneva vañcito.
80
80.
254请观察病苦、不净及腐败,勿生随顺和执著之心。
Āturaṃ asuciṃ putiṃ, passa nande samussayaṃ;
255刺伤者与打击者,皆为愚人所行之事。
Uggharantaṃ paggharantaṃ, bālānaṃ abhipatthitaṃ.
81
81.
257智慧者不以愚人自居,因无明而被前导;
Subhato naṃ maññati bālo, avijjāya purakkhato;
258世尊说,称愚人为善见者者,是谬误责难。
Iccāha bhagavā nindi, bāloti subhasaññinaṃ.
82
82.
260皮肤、血肉虽受伤害,质量优良不算被辱;
Nhāruṭṭhi taca maṃsāni, saraṃ sataṃ na nindito;
261欲免佛陀受辱,须从此处开始忆持说教。
Buddhanindāya mocetuṃ, tānārabbha anussare.
83
83.
263自以为智慧者,竟误其自愚之本性。
Maññitvā attano bālyaṃ, asubhe subhadassino;
264应当用精进努力,解除身体的不善烦恼。
Vāyāmeyya abālāya, kāyaṃ asubhato saraṃ.
84
84.
266摒弃自身,唾弃愚昧无知之人;
Attānaṃ garahitvāna, bālaṃ viparidassinaṃ;
267舍弃不善见解,弃绝习染之不善想。
Subhasaññaṃ pahinneyya, kareyyāsubha saññitaṃ.
85
85.
269毒物、毒药、疮疖,乃至毒蛇猛兽之咬伤;
Visa bhesajjarukkhaṭṭho, ahi ḍaṃseyyasosato;
270如同吞食其叶,随之身中毒势渐增。
Yathā tasseva paṇṇādiṃ, khādetvā visa mujjahe.
86
86.
272如是欲爱生起时,身中即生恶臭之秽。
Evaṃ rāgo samuppajje, kāye gandhādi vāsite;
273内心由此而生起厌恶,思惟之后断除爱欲而沉沦。
Anto tasseva jegucchaṃ, cintetvā rāga mujjahe.
87
87.
275以厌恶之身,不见厌恶而生起厌恶;
Jigucchitena kāyena, apassanto jigucchataṃ;
276愚痴因此增长,愚痴为其先导。
Unnameti avaññāti, avijjāya purakkhato.
88
88.
278愿自修习作为获得道果的因种;
Āyatiṃ maggalābhāya, bījaṃ kareyya bhāvanaṃ;
279若有因种则生道果,修习即是道果之因种也。
Bījā bhāve kuto maggo, maggabījā hi bhāvanā.
89
89.
281道果之因种若失,时至堕入无间地狱。
Maggabījo apāyepi, nimmuggo samaye gate;
282已证得诸佛之果,必能亲近见得正道。
Ummujjitvāva buddhānaṃ, maggaṃ labheyya santike.
90
90.
284然而无明苦海轮回,长久而无尽头;
Ajījassa tu saṃsāro, dīghoyeva anantiko;
285因此当行修习之法,种下解脱的因种。
Tasmāhi bhāvanābījaṃ, kareyya mocanatthiko.
91
91.
287常当勤勉制伏内心之贪欲,远离恶不美之境;
Abhiṇha pīḷitaṃ rāgaṃ, asubhāya nivāraye;
288当渐渐减轻弃舍,如此则贪欲如恶怖之徒远离。
Mandīhutvā pahīyeyya, rāgo asubha bhīruko.
92
92.
290忧愁烦恼如同污秽之水,亲近我者如同污秽本家;
Mājegucchaṃ mamāyetha, sāva jegucchamāmako;
291无尽的苦恼出现,厌恶我谓我所有。
Ananta dukkha māpādi, jegucchita mamāyanā.
93
93.
293肉体缠绕且覆盖不断,
Maṃsalaggo tacacchanno,
294皮肤紧束像树皮层,
Nhārubandho ṭṭhipuñjako;
295因无明而被世界所迷惑,
Moheti chaviyā lokaṃ,
296无明者承受极重之苦。
Mahādukkho sa mohito.
94
94.
298紧束皮肤与肉体连结,被称为欲爱增长之因。
Nhāruṭṭhi taca maṃsehi, rāgavaḍḍhaki saṅkhate;
299似恶母所生的病患,常常潜伏于体内。
Gehe rogā putī pāpā, vasanti kucchitā sadā.
95
95.
301体内充满了毒药般的腐朽物质,及十二种由胆汁等起的病理变化;
Luṅgantā vīsa bhūdhātū, pittādī dvādasambuva;
302烧灼着旧有的热病和成熟的痛苦,四种火焰般的气流交织;
Tāpaṃ jiraṃ dahaṃ pakkaṃ, caturaggi chavāyukā.
96
96.
304肋骨与脊椎骨处皆瘀滞,
Adhoddhaṃ kucchi koṭṭhāsā,
305手脚运行亦受拘束;
Aṅgacārīca pāṇakā;
306若论此身,如金属铸造般坚固。
Dhātuyoyeva kāyesmiṃ,
307二十四不相。
Dvitālīsa anaññakā.
97
97.
309如同外在如此,内在诸界亦然,水、火、风等元素无有分别;
Yathā bahi tathā ajjhattaṃ, dhātū bhvāpā nalānilā;
310名为‘无我’,复复不住于此界。
Name nāhaṃ naattāti, saṃmaseyya punappunanti.
3114. 慈修习的解说
4. Mettābhāvanāniddesa
1
1.
313慈心修习若有非正之处,若闻佛语当知,
Mettā bhāvana micchampi, suṇa buddhavaco yidaṃ;
314恶意为断除瞋恚,而瞋恚却反为慈心之障碍。
Dosa niggahaṇatthāya, doso mettāyaverihi.
2
2.
316不应怒恚,不应杀生,不应偷盗,不应妄语。
Akkocchimaṃ avadhimaṃ, ajinimaṃ ahāsime;
317那些使彼此产生敌意之人,彼等的怨恨难以消弭。
Yeca taṃ upanayhanti, veraṃ tesaṃ nasammati.
3
3.
319我不曾发怒杀害人,也未曾侵夺他物,亦未嘲笑他人。
Akkocchimaṃ avadhimaṃ, ajinimaṃ ahāsime;
320那些激起敌意之人,其怨恨反而得到平息。
Yecataṃ nupanayhanti, veraṃ tesaṃ upasammati.
4
4.
322果真憎恨必定生起愤恨,这理从未成立于何处何时。
Nahiverena verāni, sammantidha kudācana;
323无怨恨者得以和睦,此乃永恒不变的法则。
Averenaca sammanti, esadhammo sanantano.
5
5.
325他人不理解我,我反而理解自己,这是我所持有的时刻。
Pareca navijānanti, maya mettha yamāmase;
326那些在此确实了知者,故此聪慧者相应。
Yeca tattha vijānanti, tato sammanti medhagā.
6
6.
328愤怒者不能了解事务,愤怒者不见法义;
Kuddho atthaṃ najānāti, kuddho dhammaṃ napassati;
329总是处于最黑暗之中,怀持愤怒之人如其奴仆。
Sadā andhatamaṃ hoti, yaṃkodho sahatenaraṃ.
7
7.
331二者皆行其本义,一者对自身,一者对他者;
Ubhinna matthaṃ carati, attanoca parassaca;
332知晓他人心意受挫者,是有觉知者而能安住者。
Paraṃ saṃkuppitaṃ ñatvā, yo sato upasammati.
8
8.
334为此而恶劣者,是愤怒时生起怨恨者。
Tasseva tena pāpiyyo, yo kuddhaṃ paṭikujjhati;
335不生嗔恚而胜过对境,能在恶战中取胜难敌的敌手。
Kuddhaṃ apaṭikujjhanto, saṅgāmaṃ jeti dujjayaṃ.
9
9.
337忍辱是至高的苦行与随顺。
Khantī paramaṃ tapo titikkhā,
338佛陀称涅槃为至高无上境界。
Nibbānaṃ paramaṃ vadanti buddhā;
339出家人绝不加害他人,不堕于恶行。
Nahi pabbajito parūpaghātī,
340修行者若能远离恶事,即成真正的沙门。
Nasamaṇo hoti paraṃ viheṭhayanto.
10
10.
342以无嗔胜过嗔气,以善胜过恶行;
Akodhena jine kodhaṃ, asādhuṃ sādhunā jine;
343以能够胜利者之布施真实无虚夸者为施主。
Jine kadariyaṃ dānena, saccenā likavādinaṃ.
11
11.
345那生起愤怒的人,如同车夫止住车轮一般;
Yo ve uppatitaṃ kodhaṃ, rathaṃ bhantaṃva vāraye;
346我称此为大车夫,如同猛虎捕猎其他野兽。
Ta mahaṃ sārathī brūmi, rasmiggāho itarojano.
12
12.
348人之初生,其口生锋利之斧;
Purisassa hi jātassa, kudhārī jāyate mukhe;
349用以伤害自己者,乃是一名言语不善之愚人。
Yāya chindati attānaṃ, bālo dubbhāsitaṃbhaṇaṃ.
13
13.
351坚固如同一块巨石,不被风吹动;
Selo yathā ekagghano, vātena nasamīrati;
352诸贤智者于毁谤与称赞之中,不为沉溺动摇。
Evaṃ nindā pasaṃsāsu, nasamiñjanti paṇḍitā.
14
14.
354当以平等心懊恼,勿对乡里所敬者怀怨恨;
Samānabhāgaṃ krubbetha, gāme akkuṭṭha vanditaṃ;
355须护意中瞋恨,使内心清净安稳。
Manopadosaṃ rakkheyya, santo anuṇṇato siyā.
15
15.
357不可对他人发怒相怨,亦不可过度轻视任何人;
Naparo paraṃ nikuppetha, nātimaññetha katthaci nakiñci;
358应当除去猜忌怨恨之心,勿使众生间苦痛生起妄碍。
Byārosanā paṭighasaññā, naññamaññassa dukkha miccheyya.
16
16.
360如同母亲爱护其子,
Mātā yathā niyaṃ putta,
361以一子生命护持父亲;
Māyusā ekaputta manurakkhe;
362如此于一切众生,
Evampi sabba bhūtesu,
363心中生发无限的关爱。
Mānasaṃ bhāvaye aparimāṇaṃ.
17
17.
365闻得污秽多言,
Sutvāna dusito bahuṃ vācaṃ,
366无论是沙门或外道众;
Samaṇānaṃvā puthujanānaṃ;
367因其粗暴而不可回避,
Pharusena hi na paṭivajjā,
368圣者绝不反悔自己所起的善行。
Na hi santo paṭiseniṃ karonti.
18
18.
370若言真实,决不悔弃,即便只获得一毛之利;
Saccaṃ bhaṇe nakujjheyya, dajjā appampi yācito;
371诸天常伴其侧,于此三处而行。
Etehi tīhi ṭhānehi, gacche devāna santike.
19
19.
373不逆他人所为,亦不违背他人所作;
Na paresaṃ vilomāni, na paresaṃ katākataṃ;
374以自身之眼审察,分明已办与未办者。
Attanova avekkheyya, katāni akatānica.
20
20.
376诸恶十项皆易见,唯独自身所犯难以洞察;
Su dasaṃ vajjamaññesaṃ, attano pana duddasaṃ;
377他借助他人的过失,如同用牛粪覆盖一般;
Paresañhi so vajjāni, ophunāti yathā bhusaṃ;
378自己却遮盖不露,像污秽的黑炭一样无显现。
Attano pana chādeti, kaliṃva kitavā saṭṭho.
21
21.
380就像看到流转的财富,能够辨识的人;
Nidhīnaṃva pavattānaṃ, yaṃ passe vajjadassinaṃ;
381智慧充足,善于归纳总结的智者,尊重这般的贤人。
Niggayhavādiṃ medhāviṃ, tādisaṃ paṇḍitaṃ bhaje.
22
22.
383尊敬这般贤者,
Tādisaṃ bhajamānassa,
384他便成为更优越、无恶的存在;
Seyyohoti napāpiyo;
385如是世尊所说,
Iti vuttaṃ munindena,
386此乃三界之顶导师所宣说。
Tilokaggena satthunā.
23
23.
388以慈爱之香熏染,
Mettā gandhena vāsento,
389智者远离嗔恨;
Dosaṃ dūrekare budho;
390在远离之境,
Dūrāsannesu sabbesu,
391即便于自身之烦恼亦远离。
Attano verikesupi.
24
24.
393损害怨敌的言辞,确是无益的因缘。
Hane dosū panāhāni, anattha kārakāni hi;
394在诸众生和合的境界中,慈心乃是最为纯净。
Tesva santesu sabbesu, mettāhoti sunimmalā.
25
25.
396以百种恶人的言语,比喻为跛脚瘸行之人。
Sataṃ dujjana vākyehi, namano yāti vikriyaṃ;
397他们无法以此言语,去搅扰江河和溪流。
Nahitāpayituṃ sakkā, gaṅgānadiṃ tiṇukkayā.
26
26.
399心虽百般变动,无论毁谤或称赞,
Nahi nindā pasaṃsāhi, sataṃ manovikāratā;
400却不会像风暴动摇岩石高山一般动摇。
Na kadācipi kampeyya, vātehi selapabbato.
27
27.
402小船在小河里来回摆动,船桨划动时上下起伏;
Nadiyaṃ khuddakā nāvā, vicīhi unnatonatā;
403大船在大河中摇晃,连大的船桨也随之上下波动。
Mahānāvā nakampanti, mahantīhi vicīhipi.
28
28.
405世间常因赞美与责难而动摇,因为恶人争先恐后地赞美与责难;
Loke pasaṃsa nindāhi, dujjanovunnatonato;
406智慧者心如止水不动摇,即使受到极大的责难和称赞亦安然无恙。
Santopañño nacalati, mahānindā thutīhipi.
29
29.
408色彩斑斓的宝石塔静止不动,
Seloselo nileheva,
409种种颜色一闪一闪,光华显现不断。
Vaṇṇāvaṇṇā asassatā;
410利得与失落、快乐与痛苦,
Lābhālābhā sukhādukkhā,
411荣耀与耻辱皆不摇动坚定之心。
Yasāyasā nakampati.
30
30.
413宽容为所行之上首,恶人又能奈何?
Khamādhagga karetassa, dujjano kiṃ karissati;
414烈火虽猛烈燃烧,却终因风息而扑灭。
Atiṇe patito aggi, sayameva pasambhati.
31
31.
416正如死怖之于自身,亦应如此心存敬畏;
Sayameva sakattānaṃ, maccubbhayena tacchatu;
417若以忿怒相待,其理何在又为何苛责他人?
Māññe tacchatu dosena, kimatthaṃ aññatacchanaṃ.
32
32.
419「莫以轻微的怨恨相恼,勿灭他人佛法的种子;
Māññe taccha tudosena, naseyyo aññatacchanaṃ;
420不要因轻微的不悦而恐惧忧伤。」
Māñño taṃ ahibyaggheva, domanassena bhāyatu.
33
33.
422依止应敬事,能解脱众多不善业;
Nissāya garukātabbaṃ, bahūnaṃ pāpamocanaṃ;
423当以心无恐惧者,放弃不应敬事之行为。
Acāpallena santena, garukātabbataṃ vaje.
34
34.
425依止应敬事,能增长众多善业;
Nissāya garukātabbaṃ, bahūnaṃ puññavaḍḍhanaṃ;
426当以忍耐和持戒为依止,行于应敬事之路。
Garukātabbataṃ gacche, dhītiyā sīla guttiyā.
35
35.
428清净者确由持守戒律而安住,因对傲慢与悔恨心生畏惧。
Santaṃ hi sīlavaṃ dhītiṃ, hirottappena bhāyati;
429对恶人则因其苦恼与忧愁,好似遇虎豹般心生惧怕。
Dujjanaṃ domanassena, ahibyaggheva bhāyati.
36
36.
431不应对粗恶言语任由放纵,智者应当加以约束;
Napharusāya vācāya, aññe dameyya paṇḍito;
432如同收敛自身一般,智者亦应劝导他人修正。
Attānaṃva dametvāna, aññe saṇhena ovade.
37
37.
434内心或顺服或不顺服,皆可因不良言语而起烦恼;
Citte saṇhe asaṇhāpi, navācāpharusā bhave;
435因此在施舍等善行中,应以平静安稳的心意加以守护。
Tasmā ovā danādīsu, rakkheyya thaddhacittato.
38
38.
437为了自我劝勉,必须学习佛陀所宣说的教义;
Attāna movadatthāya, sikkheyya buddhabhāsitaṃ;
438为了对他人慈悲,心怀愿望而加以教诲。
Parampi anukampāya, icchanto anusāsaye.
39
39.
440对于他人的戒律和行为方式,没有什么可依止的;
Aññaṃ naniggahe kiñci, sutena paṭipattiyā;
441自己内心的约束是最上之法,正如圣者的甘露味道。
Attaniggahaṇaṃ seyyo, nunnameyya jinoraso.
40
40.
443不可随易动怒、贪欲、傲慢及自我沾染;
Nāvīkareyya dosaṃvā, lobhaṃ mānaṃ sakaṃmalaṃ;
444若见他人如此为恶,应当长久地加以克制与练习。
Māññe maññantu taṃ disvā, cirappabba jito nuti.
41
41.
446某些禽鸟等,在形状上如同饲鸡类,品性好战厌恶仇敌;
Kakacena ttachedente, verikepinadosaye;
447这些正如圣人之说,是正觉者所愿意之味。
Iccovādaṃ munindassa, sampaṭiccha jinoraso.
42
42.
449仇敌确实不能互相容忍,形色本为苦恼之因;
Verī accupanāhīpi, rūpeva dukkhakārako;
450非由名称生,而是由心中所造之苦报。
Na tva tabbisaye nāme, dukkhaṃ mākari cetasi.
43
43.
452仇敌之间牵制相害,彼此即成苦患因缘;
Verī tibandha veropi, iheva dukkhakārako;
453相互不随从随行,故此虽同处一室,仍各持强敌。
Bhavantaraṃ naanveti, sakammunā gato hiso.
44
44.
455在此受辱遭忿怒,
Dosotu iha pīḷetvā,
456历经苦难生死中;
Dukkhāvaho bhavebhave;
457忿怒产生巨大害处,
Mahānattha karaṃ dosaṃ,
458何以心中增长此恨?
Kasmā vaḍḍheti cetasi.
45
45.
460以慈心如甘露水,劝导人心灭魔说;
Mettāsītambusekena, jinovāda manussaraṃ;
461忿怒致大害处者,愿此心中得涅槃。
Mahā nattha karaṃ dosaṃ, nibbāyatu sa cetasi.
46
46.
463遮蔽着毒龙般的恶业,广布如大象般的唇舌之恶;
Chaddanto luddakaṃ pāpaṃ, bhūridattohi tuṇḍikaṃ;
464法护者啊,请宽恕我,猿猴般跳跃的心性已经跌落。
Dhammapālo khami tātaṃ, kapindo kandaro pataṃ.
47
47.
466在无数世的存在中,忍受着众多的被禁戒事;
Asaṅkhyeyya ttabhāvesu, paravajjaṃ titikkhato;
467智者具足忍耐不能护持彼岸,执志坚固地忍受。
Nāthassa pāramiṃ khantiṃ, saraṃ dhīro titikkhatu.
48
48.
469因长久住于此教法中,所以称为不生气者;
Sāsane ciravāsena, evaṃ niddosakā iti;
470你当依此观念,了知在教法中结缔的众多纽带。
Tuvaṃ paṭicca maññantu, sāsane sappayojanaṃ.
49
49.
472在此教法中,长期停留不离去,谓之『此等』。
Sāsane cira vāsāpi, mādisāva ime iti;
473如能断除此,则不被他异所侵,教法得以圆满。
Tamāgamma namaññantu, sāsane nippayojanaṃ.
50
50.
475这二者即二种过失,一者常发,二者双重;
Dve usetīti doso so, saparaṃ dayhate dvayaṃ;
476应当放弃于一切,彼处受用乃诸邪异。
Pahātabbo sa sabbesu, parattha sattha micchatā.
51
51.
478不与他人同住,即不在等同所处之处;
Paradinnehi noāyu, tiṭṭhate nāttano vasā;
479应当容许他人过失,不可以恶相相违互抗。
Paravajjaṃ khametabbaṃ, nasādhu aññavirodhito.
52
52.
481轻慢易怒、责难侮辱之言,愚人即取而不容忍,感不起忍耐之心;
Jeguccha kkosa nindāni, bālo gaṇhāti akkhamo;
482唯有能够忍耐者,智慧而持,是所以叫之有忍也。
Khamantotu nagaṇhāti, jānaṃ jegucchitāniti.
53
53.
484他人所受之轻薄恶语,未曾有谁不生起怨恨;
Paradinnāni vaccāni, pābhatanti nakocipi;
485唯有忍辱者,恒于常中忍而不计较。
Gaṇheyyevaṃ duruttāni, agaṇhanto khame sato.
54
54.
487如江水之波浪,倾落岸边四周;
Nadi kallola viciyo, tīraṃ patvā samantidha;
488众多烦恼也是这样,能忍则定而安。
Sabbe uppatitā dosā, khantipatvā samanti te.
55
55.
490醉狂者以醉言语行为,醉后将作何事?
Dosummattaka vācāya, nummatto kiṃkarissati;
491如醉者之状,亦如其言语所示。
Bhave yyummattako sova, tādisaṃ vacanaṃ bhaṇaṃ.
56
56.
493易怒者无耐性,怀恶见而多忧惧;
Kodhano akkhamo añña, duṭṭhasaññī bhayāluko;
494如村中猛虎,须当摒弃远离。
Gāmamajjhe aḷakkova, tathā māhohi taṃ jaha.
57
57.
496慈心者多宽忍持戒,
Mettāluko khamāsīlo,
497于一切处无有恐惧。
Sabbaṭṭhānesunibbhayo;
498若违背他人利益,便属错误。
Parattha sattha micchanto,
499应修忍耐与慈爱。
Khanti mettañca bhāvaye.
58
58.
501对他人的指责与毁谤,无明的人便生嗔恨;
Parakkosāni nindāni, taṃva paccenti nāññagū;
502如同被风吹碎的细粟,何以承受沉重?忍辱能够宽恕此种重负。
Khittaṃpaṃsuva vātuddhaṃ, garukaṃ kiṃ khamāyate.
59
59.
504发怒者与毁谤者,因己业受苦;
Akkosantoca nindīca, pīḷito saka kammunā;
505此处若犯错误,应当谦恭忏悔,切勿抱持怨恨不放。
Idha peccaca nīceyyo, naṃnayaṃ gaṇhi akkhamo.
60
60.
507不要来责骂我,
Akkoso maṃ naāgacchi,
508他本无此作为;
Tassevā natthakārako;
509智慧明了此理之后,
Iti ñatvāva sappañño,
510便不会轻易发怒。
Akkosaṃ na garuṃ kare.
61
61.
512烦恼的起因是错误,强烈愤怒生于内心;
Vikārāpatti micchanto, verī bahu mupakkami;
513要像自己一样持守远离它,你应当断除憎恨。
Māmittavasa manvehi, nibbikāro tuvaṃbhava.
62
62.
515以慈心为助,报怨则起忧愁;
Mettambunā saddosoca, paradosoca sammati;
516以慈爱同等对待一切,断除一切的侵扰。
Mettāsekena sabbesu, sabbatoggiṃ nipāraye.
63
63.
518忧恨于外方侵袭,从各方观察已立;
Sadosa paradosaggiṃ, sabbato disato ṭṭhitaṃ;
519当以慈爱之水浇灭,方能于一切处息灭。
Mettā toyena vāreyya, siyā nibbuti sabbadhi.
64
64.
521若身于自己之火,在外者亦于外火;
Nagame attano aggiṃ, paraggiṃvāpi nāgame;
522宜由慈心熄灭,令内外两火俱息。
Mettambunāva nibbātu, saparaggi dvayaṃ bhusaṃ.
65
65.
524赞美当以赞美回应,自赞自乐;
Guṇī guṇī nandindāya, pasaṃsāya guṇī guṇī;
525责难当以责难回避,切勿生恶意,用赞美以增进善意。
Nindaṃnindaṃ nakuppeyya, nasādiye thutiṃ thutiṃ.
66
66.
527对于恶言责难,切不可加以否定,亦无人能以嗔怒相应;
Guṇaṃ nindāya nāsetuṃ, nasakkā koci kussako;
528对于赞美则应增长,因其能生殊胜庄严二德。
Vaḍḍhetuṃvā pasaṃsāya, garuṃkare na taṃdvayaṃ.
67
67.
530烦恼为污秽所遮蔽,慈悲之光因而不现;
Dosabbhā mala sañchanno, mettācando na rocati;
531但彼慈悲光中自有明耀,超越一切常明殊胜光辉。
Taṃmuttassa tu etassa, atissaya pabhāvato.
68
68.
533如来安卧于床,消除两症困扰;
Su sutta buddha supinā, dvepiyā gutti nākkamo;
534禅定庄严明净,梵天唯有十德。
Samādhi sumukhā muḷhā, brahmā tyekā dasa gguṇā.
69
69.
536愿以慈爱使人凉爽,智慧使眼光明;
Sītaṃ karotu mettāya, cakkhuṃ lābhetu paññāya;
537莫使他人亲近中生嗔恨,愿月常照往来行。
Mākāsinippabhe caññe, cando hohi gategate.
70
70.
539愿在远近众生中散布慈爱光明;
Dūrāsannesu sabbesu, mettaṃ pesetu pābhataṃ;
540愿为众生广传法音,月光常伴往来行。
Dhammaṃ desetu pattānaṃ, cando hohi gategate.
71
71.
542当现有之物的污垢被洗净时,如寒凉之水的滋润一般;
Sampattānaṃ malaṃ dhova, sītaṃkare sadādayo;
543无论高低、大小,皆如流水般不断流逝。
Uccanīce navisese, jalassamo gategate.
72
72.
545在无常所触之物和世间八法之内,
Asaassatesu phuṭṭhesu, lokadhammesu aṭṭhasu;
546你应当坚定不移、内心清凉,成为大地那样稳固之存在。
Patiṭṭho nibbikāro tvaṃ, pathavīsadiso bhava.
73
73.
548你不应如磐石般生起纷争,磐石恒久不动,
Nākāsi kalahaṃ silā, sadā kenaci niccalā;
549应当生起慈爱与宽容,恭敬如对大磐石般庄严。
Mettāyanto khamāyanto, mahāsilaṃ guruṃkare.
74
74.
551愿众生持守善根善行,忍受恶行不堕于恶;
Silāva sīlavā hotu, duruttāni titikkhatu;
552烦恼因缘增长时,虽甚苦痛亦当镇静;
Paccutte dosasaṃvaḍḍho, anuttova pasambhati.
75
75.
554一切众生皆有自我欲求,亲属之间求安乐;
Sabbe ahaṃva icchanti, sattā sukhanti ñātuna;
555应从心怀慈悲友爱,恨逆中谦让宽和相待;
Bhāveyya kamato mettaṃ, piya majjhatta verike.
76
76.
557人人皆惧惩罚威吓,人人皆畏死亡无常;
Sabbe tasanti daṇḍassa, sabbe bhāyanti maccuno;
558应以自身为示范,抑制内心的恶劣暴怒。
Attānaṃ upamaṃ katvā, nahaneyya naghātaye.
77
77.
560诸有情众生追求快乐,
Sukha kāmāni bhūtāni,
561却以武力伤害他人;
Yodaṇḍena vihiṃsati;
562自己之快乐,虽有所记,却难以长久拥有,
Attano sukha mesāno,
563死后便得不到安乐。
Pecca so nalabhesukhaṃ.
78
78.
565远离嗔恨与坏心,安静清净,我以此为乐;
Averā byāpajjā nīgho, sukhī cassaṃ ahaṃva me;
566心怀慈善应行此道,中道而行不结怨恨。
Hitakāmā tathā assu, majjhattā verinopica.
79
79.
568父母、兄弟、亲属以及施主、亲近的朋友,
Mātaro bhātaro ñātī, dāyako pāsakāpica;
569应观想他们皆安乐幸福,由此舍弃依附于他们的执著。
Sukhīhontūti bhāveyya, caje tesuca lagganaṃ.
80
80.
571嗔恨是在慈爱中的大敌,渴爱如同近身的凶恶刀剑;
Doso mettāya dūrāri, taṇhā āsanna verikā;
572应当舍弃对亲近之人的渴爱,远离对仇敌的嗔恨与怒气。
Taṇhaṃ piyesu vāreyya, dosaṃ verīsu mettiko.
81
81.
574若在一处行持正法,师长与弟子皆安乐;
Ekuddese kakammāca, sissā ācariyā sukhī;
575出家人也当彼此和睦共处,彼此皆为利益福祉。
Hontu sabrahmacārīca, teca ññoñña hitāvahā.
82
82.
577此处所说王及其臣民,在村落中诸君主安乐自在;
Rājānoca amaccāca, gāme issariyā sukhī;
578亦愿诸天众护持他们,使其受具安乐无忧;
Bhavantu devatāyoca, tehi surakkhito sukho.
83
83.
580我们如蜜语般妙善互谐,
Mayaṃ yena suguttāva,
581使国中居民皆得安乐;
Sukhitā raṭṭhavāsino;
582国王安乐,确为良君,
Sukhī kalla tthu sorājā,
583贤明有德者,寿命长久而显耀无比。
Tejavanto cirāyuko.
84
84.
585『国家』者,以国家所供养之财食而生活,生活于国家之人因此而安乐。
Raṭṭha piṇḍena jīvāma, raṭṭhavāsī sukhantuti;
586此生活之法当修持,犹如不断不失之法而善自享用国家之财食。
Bhāveyyevaṃ amoghaṃva, raṭṭhapiṇḍaṃ subhuñjati.
85
85.
588有许多危险者存在,先于出生者即父母等;
Āpāyikā bahū santi, mātāpitādi pubbakā;
589其众为安乐希求者,不犯罪者而无烦恼者。
Tecaññeca sukhīnīghā, ssva byāpajjā averino.
86
86.
591有生命、生物、有生命个体者,以自我为本,
Sattā bhūtāca pāṇāca, puggalā attabhāvikā;
592或为男子、女子,或为天人、凡人等类别。
Thī pū riyā nariyāca, devānarā nipātikā.
87
87.
594愿他们无杀生,无偷盗,生活安乐无灾害;
Averā hontu byāpajjā, anīghāca sukhī ime;
595当观其自护之法有四种如是思惟。
Attānaṃ parihārantu, catudhā iti bhāvaye.
88
88.
597东方诸有情皆无杀生;
Puratthimāya disāya, sabbesattā averino;
598无偷盗者生活安乐无灾害,希望让如是。
Abyāpajjā sukhīnīghā, hontūti tāva bhāvaye.
89
89.
600东方以诸根门遍满众生;
Puratthimāya disāya, sabbepāṇātiādinā;
601当成十二缘起,此亦同理如此思惟。
Dvādasakkhattuṃ bhāveyya, sesāsupi ayaṃnayo.
90
90.
603四方上下,众生及众人皆是如此;
Catuddisā nudisā dho, uddhaṃ sattāca pāṇino;
604以诸法实为有者皆是人,既是未来犹如婴孩。
Bhūtāca puggalā atta, bhāvī sabbe thi pūrisā.
91
91.
606圣贤、诸圣众天人及人类,皆为其弟子;
Ariyā ariyā devā, narāca vinipātikā;
607无瞋无讼,安乐绵长,愿诸众生皆得安乐。
Averā byāpajjā nīghā, sukhattāca bhavantu te.
92
92.
609四方显现,诸众生自现,十方众生皆由此生起;
Catuddisā nudisā dho, uddhanti dasakedisi;
610于十二支间内,应当修习,令圣众真人觉悟。
Dvādase te paricchijja, bhāveyya puggale budho.
93
93.
612慈心之法如雨水一般普施,应当全面遍洒无遗漏;
Mettā vassena temetu, pajjuntoviya sabbadhi;
613勿对任何众生轻视排斥,如此慈心乃称为美善而周到。
Mākiñci parivajjehi, evaṃ mettā subhāvitā.
94
94.
615共有五种水域或河流,十二种众生;
Pañcā nodhi sattodhisā, siyuṃ dvādasapuggalā;
616在四处境中修习,成为三十八种众生。
Ntu catūhesu bhāvetvā, aṭṭhatālīsakā siyuṃ.
95
95.
618十方国土的慈心者,数目为四百八十;
Dasakedisi tāmettā, catussata asītiyo;
619三十八加五共四十三,百二十七者亦得成就。
Aṭṭhatālīsāhi pañca, satā ṭṭhavīsa sādhikā.
96
96.
621在苦难者中应起慈悲心,在快乐者中当生欢喜心;
Dukkhite karuṇaṃ brūhe, muditaṃ sukhite jane;
622又应在二者中均修习慈爱与舍心。
Mettāceva upekkhāca, ubho ubhosu bhāvitā.
97
97.
624应当称为梵居士者,为诸梵居士中的一支;
Brahmavāsīti vattabbo, tesvaññatara vāsito;
625此人在此世诸天中,如同梵天般显现光辉。
Gandhabhūtesu so loke, brahmāviya virocati.