2. 死随念释
2. 死随念之解释
2. Maraṇassatiniddesa
1
1.
2被错误地念诵死念,其实是违背世尊教诲的;
Maraṇassati micchanto, tāva buddhavaco suṇa;
3以未得正思维的心念,此处佛陀言语便难以承受。
Avikkhittena cittena, sambuddha vacanaṃ hidaṃ.
2
2.
5生死之中无有柄相的生命,既短促又有限制,
Animitta manaññātaṃ, maccānaṃ idha jīvitaṃ;
6而且与苦相连缠,故此充满痛苦。
Kasirañca parittañca, tañca dukkhena saṃyutaṃ.
3
3.
8实无他因使有情堕入生死;
Na hi so pakkamo atthi, yena jātā namiyyare;
9年老之时必有死亡,依此法则为众生所共知。
Jarampi patvā maraṇaṃ, evaṃdhammā hi pāṇino.
4
4.
11如同折断之枝片般沦落,其坠落之时极为怖畏;
Phalāna miva pakkānaṃ, pāto patanato bhayaṃ;
12生于此世之众生亦如是,常处于死亡的恐惧之中。
Evaṃ jātāna maccānaṃ, niccaṃ maraṇa to bhayaṃ.
5
5.
14就如陶工制成的陶器,皆由泥土构成而成;
Yathāpi kumbhakārassa, katā mattikabhājanā;
15周为破碎所围绕,生死之生命也是这样。
Sabbe bhedapariyantā, evaṃ maccāna jīvitaṃ.
6
6.
17无论幼小或壮大,无论愚昧或智慧者;
Daharāca mahantāca, yebālā yeca paṇḍitā;
18皆终归于死亡的界限,皆必趋于灭亡之境界。
Sabbe maccuvasaṃ yanti, sabbe maccuparāyanā.
7
7.
20他们死后,往生彼世,
Tesaṃ maccuparetānaṃ, gacchataṃ paralokato;
21儿女不再疼爱,亲族也不再接引,
Napitā tāyate puttaṃ, ñātivāpana ñātake;
8
8.
23亲属众生眼见亲戚,犹如看死尸般寂静无语,
Pekkhataññeva ñātīnaṃ, passa lālappataṃ puthu;
24一个个活人生死如同被牛角刺戳般受苦。
Ekamekova maccānaṃ, go vajjhoviya niyyati.
9
9.
26如此世间被死者所笼罩,被生老死所侵袭,
Eva mabbhāhato loko, maccunāca jarāyaca;
27因此智者不为此哀伤,了知世间之变易无常。
Tasmā dhīrā nasocanti, viditvā loka pariyāyaṃ.
10
10.
29还应当观察行走的情况,如同在人前行进时,
Aññepi passa gamane, yathā kammupage nare;
30当死亡来到时,众多各种形态的众生正困惑惊惧。
Maccuno vasamāgamma, phandantevidha pāṇino.
11
11.
32世人所分别认识的,
Yena yenahi maññanti,
33其实际上此并非同一;
Tatotassa hi aññathā;
34这种差别不共的存在,
Etādiso vinābhāvo,
35因此环绕在世间之中而变化流转。
Passa lokassa pariyāyanti.
12【此经名为《苏拉经》所说。】
[Sulla sutte vuttaṃ.]
12
12.
38正如岩石广大坚固,
Yathāpi selā vipulā,
39拔起入于天空彼方,
Nabhaṃ āhacca paccatā;
40周围环绕相连,
Samantā anupari yeyyuṃ,
41向四方伸展稳定不动。
Nippothentā catuddisā.
13
13.
43如是衰老与死者,
Evaṃ jarāca maccuca,
44于持戒者中,遵守律法者也。
Adhivattanti pāṇine;
45于士族婆罗门及释种中,守戒者也。
Khattiyebrāhmaṇe vesse,
46又于奴隶、畜生及贱民中,也有守戒者。
Sudde caṇḍāla pakkuse;
47无人排斥他人戒律者,
Nakiñci parivajjeti,
48却人人以此戒律使人生畏。
Sabbamevā bhimaddati.
14
14.
50彼处无象无地,无战车无军阵;
Na tattha hatthi naṃ bhummi, na rathānaṃ napattiyā;
51也不可通过内心的争斗,而得胜于世俗财富。
Na cāpi mantayuddhena, sakkā jetuṃ dhanenavā.
15
15.
53因此智者应当自持节欲,
Tasmāhi paṇḍito poso,
54以自身之利益为准绳;
Sampassaṃ attha mattano;
55在佛、法、僧三宝处,
Buddhe dhamme ca saṅgheca,
56稳固安置自己清净的行为。
Dhīro saddaṃ nivesaye.
16
16.
58行为符合法者,身、语、意三业纯正的人,
Yo dhammacārī kāyena, vācāya uda cetasā;
59在此教法中,众生因此称赞,欢喜于天上的福报。
Idhevanaṃ pasaṃsanti, paccasagge pamodatīti.
18【此句出自我所闻经典。】
[Pabbatū mama sutte vuttaṃ.]
17
17.
62犹如水流注满河道,流动于树木和野草之上;
Yathā vārivaho pūro, vahe rukkhe pakūlaje;
63众生亦如是,因老死之故,皆悉消亡无余。
Evaṃ jarāmaraṇena, vuyhante sabba pāṇino.
18
18.
65儿童也确实会死去,
Daharāpi hi miyyanti,
66无论是善男子,还是非善男子,皆同如此。
Narāca athanāriyo;
67在此,何者为信念持戒者?
Tattha ko visāseposo,
68孩童般处于泥土生命中。
Daharo mhītijīvite.
19
19.
70黄昏时分多人得见落日;
Sāya meke nidissanti, pāto diṭṭhā bahujjanā;
71落下时分少数人得见黄昏景象。
Pāto eke nadissanti, sāyaṃ diṭṭhā bahujjanā.
20
20.
73即于今日勤修善业,有谁知晓死亡之美好?
Ajjeva kiccaṃ ātappaṃ, ko jaññā maraṇaṃ suve;
74死神非因混乱之故,而是由强大出生之敌所为。
Nahi no saṅkaraṃ tena, mahāsenana maccunāti.
23【本节出自《本生经》卷】
[Jātakesuvuttaṃ.]
21
21.
77他人在此无法教诲,自己反而迷乱不明;
Natthetthañño nusāsanto, sayaṃvattāna movada;
78被自己内心的烦恼所控制,称为畏惧轮回的比丘。
Jineritā nusārena, bhikkhu saṃsāra bhīruko.
22
22.
80即使毒蛇愿意咬我,别人也能施以厉害的伤害;
Ahivāpi maṃ ḍaṃseyya, aññepi visadhārino;
81伤害虽苦我却忍受,随之痛苦纷纷而生。
Apiyāpica ghāteyyuṃ, uppajjeyyuṃ rujāpime.
23
23.
83因死亡而增添寿命的数目,内外二境皆无常。
Maccusenā vudhāsaṅkhyā, bāhirajjhattu paddavā;
84若其生命受到压迫,死亡则多在其中深入发生。
Tehāyu pīḷitaṃchejjaṃ, marissa majjavā suve.
24
24.
86懈怠者即使遭受牛类盗贼等敌害,
Aḷakkā hi gavādīhi, corādīhi arīhipi;
87经常聚集的纷乱,以及痛苦的侵扰等,
Abhiṇha sannipātehi, rujā chanavutīhipi.
25
25.
89虽多种帮助,如供给饮食等,
Bahūna mupakārehi, annodakādikehipi;
90生命若受持续压迫,必然死亡,不得长存。
Marissaṃ pīḷito niccaṃ, nirujjheyyāyu ajjavā.
26
26.
92众多诸患能使之衰弱,死亡的终结随之到来。
Bahvāvudhe visajjeti, nilleṇaṃ maccuniddayo;
93在生死交战的春天,没有任何兵器被携带;
Vasantaṃ bhavasaṅgāme, namutto koci āvudhā;
27
27.
95他们具备极强的力量、广大智慧、大神通和丰厚财富;
Mahabbalā mahāpaññā, mahiddhikā mahaddhanā;
96正自觉世尊已被超越,亦为一切世界之主;
Namuttā sammāsambuddho, sabbalokādhipo api;
28
28.
98新成佛者已由我等平等,今请以此观念接纳我;
Mayā samā navā vuddhā, tadāvudhehi te matā;
99我亦将如是死去,如同积累了善业之洞窟;
Tathā hampi marissāmi, leṇaṃ puññaṃva me kataṃ.
29
29.
101大地所包含的种种元素,
Pathabyāpādayo dhātthū,
102饮食以及食物等;
Āhārā bhojanādayo;
103是凉的或热的,称为此;
Sītuṇha mutunāmetaṃ,
104恶臭、胆汁、粘液、风热诸病;
Dosā pittasemhānilā.
30
30.
106消化后,恶臭之气或风精调合而存;
Dhātvāhāru tudosānaṃ, samatte vāyu tiṭṭhati;
107此时便易于波动搅扰,犹如池水被风吹动泛起;
Visame taṅkhaṇaññeva, chejja mappaṃ parādhinaṃ.
31
31.
109消化后,风热之气相互搀杂混合;
Dhātvā hārutu dosānaṃ, visamā svepyakallako;
110鼓励犹如磨石,勤奋犹如手工艺人之精巧工具。
Ussāhe kallakāleva, kiṃkareyyaakallako;
32
32.
112疼痛乃自生之苦,恶道亦极其痛苦。
Uppajjeyyuṃ rujā svepi, asāto dukkhamā kharā;
113过去所起之业便如手起云涌,悔恨却无从追悔。
Puretaraṃva ārabbhe, māpacchā anutāpanaṃ.
33
33.
115众生受下劣业缠绕,求护亦极为令人畏惧。
Sattānaṃ nīcakammānaṃ, saraṇopi bhayaṅkaro;
116我不知何为最下贱,甚至不知死之临近。
Nīcānīcaṃ najānāmi, maraṇāsannatampica.
34
34.
118业苦痛折磨众生,恐怖也因此产生。
Kamma pīḷita sattānaṃ, taṅkhaṇampi bhayubbhavo;
119人若沉溺于自我的贪著,便如同陷入了深渊而易于懈怠散乱。
Mareyya majjavā svevā, nayuttova pamajjituṃ.
35
35.
121善业已尽,众生迅速灭亡,即使无因缘,其消亡亦不可避免。
Puññakkhīṇā pajā khippaṃ, ahetunāpi nassaye;
122我心纯净,则不为污秽所染,必然得灭于死。
Suddhacitto marissāmi, na kiliṭṭhena cetasā.
36
36.
124离别痛苦虽多,生死轮回之苦亦无量。
Upacchedāpi me santi, bhavābhavacitā bahū;
125当下即应断除,修习善法,以此为坚固基。
Chejjaṃ tehāyu ajjāpi, sādhvāsumārabhe mataṃ;
37
37.
127众生造业之后,必遭毁灭,报应随之而至。
Kammā parādha sattānaṃ, vināse paccupaṭṭhite;
128此人以引导者之身,怀抱智慧而坚立不动。
Anayo nayarūpena, buddhimākamya tiṭṭhati.
38
38.
130死亡临近之时,善于思虑者当正念思惟此事;
Maraṇāsanna taññeva, cinteyya paññavā sato;
131如此思惟的圣人,不作恶行而灭除罪业。
Evaṃ cintayanto santo, napāpaṃ kattu mussahe.
39
39.
133死亡临近之时,当思惟此者即佛陀弟子;
Maraṇāsanna taññeva, cinteyya buddhasāvako;
134如此思惟的圣人,永不被他人所侮辱。
Evaṃ cintayanto santo, kadācipi anuṇṇato.
40
40.
136智者在燃烧的炭火上,预先思惟死亡。
Addhāga maraṇaṃ pañño, puretaraṃva cintaye;
137其所当行之业,彼不生悲悯。
Kare kātabba kammañca, evaṃ so nānusocati.
41
41.
139得死近者之念者,应当正念聪慧,不放逸而善牧心。
Maraṇāsanna saññī so, appamatto vicakkhaṇo;
140虽遇死时境,彼不愚昧忧哭。
Pattepi maraṇe kāle, na sammuḷho nasokavā.
42
42.
142有死近念者,彼自净其杂染;如同清净比丘,非是乡人游子。
Maraṇā sannasaññī so, sodheti attano malaṃ;
143念死近者,彼自净其染污;清净比丘,非凡尘乡人。
Nimmalena cuto bhikkhu, natvevā pāya gāmiko.
43
43.
145念住于死近者,
Sati āsanna maraṇe,
146「远见性昧」与「放逸」:
Dūrasaññī pamāda vā;
147行不应为之事者,
Yo karoti akātabbaṃ,
148则由此而生极大悲痛。
Tadā so atisocati.
44
44.
150于临近死时若具念,且具远见性昧与放逸;
Sati āsannamaraṇe, dūrasaññī pamādavā;
151被恶业所缠累,彼时心中昏乱失明。
Ākiṇṇo pāpadhammehi, pajjhāyi dummano tadā.
45
45.
153临近死亡之际,心烦恼激荡,怒恚而震动不安。
Sati āsanna maraṇe, duṭṭho dosoti thaddhavā;
154欢喜和庆祝,那时便极其悲痛。
Abhinandati sādeti, tadāso atidukkhito.
46
46.
156念及临近死亡,微不足道的自己不会施于医治;
Sati āsannamaraṇe, tuvaṭaṃ na cikicchati;
157积集的恶业受报,那时他悲伤哀叹。
Sañciccāpatti māpanno, tadā so paridevati.
47
47.
159念及临近死亡,对家中的新生儿;
Sati āsanna maraṇe, gihīhi navakehica;
160纵然最亲密的亲人,此时却紧闭口舌。
Saṃsaṭṭho na nulomehi, svativassu mukho tadā.
48
48.
162念及临近死亡,恃强作伪的欺世害族者;
Sati āsanna maraṇe, kuhako kuladūsako;
163错误生活方式已完成,如同堕入困境之处而生的恶习俱被终结。
Micchājīva samāpanno, dunnimittova so cuto.
49
49.
165嗟叹悲愁者与忍受快乐者,无论苦中苦或乐中乐,皆如是。
Sasokī sahanandīca, dukkhe dukkho sukhe sukho;
166于家事勤奋者,见彼如同蝌蚪堆之去灭。
Gihikammesu ussukko, passaṃ gijjhakūṭaṃ cuto.
50
50.
168彼众不善者,将死无贞洁,困于烦恼病苦而受苦。
Marissanti anāvajja, kilesātura pīḷito;
169如同腐臭下水尸体,尊者啊,何以断除往善去向?
Kimikhajjavaṇo sāva, bhanto kiṃ sugatiṃ vaje.
51
51.
171彼众不善者将死无贞洁,不能尽除两大苦难。
Marissanti anāvajja, dhuradvayaṃ na pūrati;
172经文述及『内观』如杖般辅助修行,悲悯之心正是其终极目的。
Ganthaṃ vipassanaṃ tandī, kāruññoyeva so cuto.
52
52.
174无愧者终将死亡,因染污诸烦恼如其随从;
Marissanti anāvajja, kilesānaṃ vasānugo;
175觉者虽已证道,然悲悯心无可比拟。
Sambuddhā-ṇaṃ vītikkanto, kāruñño natthi tassamo.
53
53.
177无愧者虽终死于不法之财,
Marissanti anāvajjaṃ, dhanamesī adhammato;
178殊胜功德虽有,然其心已入地狱。
Puññe cintāpi nuppajji, nirayaṃ so manaṃ gato.
54
54.
180无愧者终将死去,因染污而执着于财富及不法之事。
Mareyyanti anāvajjaṃ, dhanaṃ cini adhammato;
181总是反复在此之中,世间鬼神于此根基上得到束缚。
Citaṃ citaṃ ihevetaṃ, tasmiṃgiddho sa pettiko.
55
55.
183福报之人在家归返,悦于善友与亲朋。
Atthā gehe nivattante, susāne mittabandhavā;
184善业与恶业,随者亦随之而去。
Sukataṃ dukkataṃ kammaṃ, gacchanta manugacchati.
56
56.
186有人临终不羞耻,或在此处自生。
Mareyyanti anāvajjaṃ, ihatthaṃ vā nuyuñjati;
187期望再生,或赴善道净土。
Samparāya manapekkho, sujuṃ vā pāyagāmiko.
57
57.
189有羞耻者临终往生,因法富饶如金银。
Mareyyanti samāvajja, dhammato dhana mesati;
190行善者以其善业容易获得,甚至于临终时亦生欢喜。
Puññakārī suladdhena, maraṇepi sa modati.
58
58.
192持守五戒如常,是明智者的护卫,如同施主赐予力量般;
Pañcasīla sadārakkho, yathābalañca dāyako;
193若在适当的时节恭敬于八关斋戒的生活,必当常得殊胜安乐。
Kāle uposathāvāso, so niccaṃ sugatiṃ vajje.
59
59.
195迅速洗净杯盘之污秽,临死时必将消除秽恶;
Dhovāpattimalaṃ khippaṃ, maccu addhā gamissati;
196应摒弃邪念迷惑,修行应当正当且自觉。
Micchāvitakka mucchijja, kara kātabbabhāvanaṃ.
60
60.
198我已奋发超越众多欢乐,舍弃了我的生命。
Atikkantā bahū ratyo, khepetvā mama jīvitaṃ;
199愚钝者因怠慢,如何能够修习?
Mandāyunā pamādena, yutto viharituṃ kathaṃ.
61
61.
201笑乐者乃酒醉者,恰似临近死亡者;
Hāsantaṃ nandi mattānaṃ, maccusandhīhi tacchaye;
202今日我的病情恶化,谁还可欢笑喜乐?
Kucchi meyyacuto ajja, ko hāsananditabbako.
62
62.
204如携带死亡武器,遂向死临近;
Maccusenāvudhā saṅkhyā, maraṇābhimukho ahaṃ;
205到来必逝之时,当下必应觉醒;
Accāyitabba kālo yaṃ, ikkhitabba mudikkhatu.
63
63.
207往昔因无明而生,应当于今看见真相,
Puremarāmi daṭṭhabbaṃ,
208必见必死;
Dakkheyyaṃ maccu essati;
209应被警觉的时间;
Accāyitabba kālo yaṃ,
210不可因欢笑欢喜而轻忽此事。
Nokāso hāsatuṭṭhiyā.
64
64.
212今日为自己亲手毁灭的人完全被死亡所围困;
Ākiṇṇamaccusenānaṃ , ajja svevā vināsinaṃ;
213放弃依赖乡邻的人,怎能因疏忽而瓦萨?
Addhā pahāya gāmīnaṃ, kiṃ pamāda vihārinā.
65
65.
215如同瞬间,今日他将超越自己。
Khaṇamattova paccakkho, ajja svevā atissati;
216传承极为久远,接续无有终结。
Samparāyo atidīgho, paramparo anantiko.
66
66.
218如同瞬息一般临近,生命终将离去;
Khaṇamattova paccakkho, maccunā taṃ jahissati;
219当舍弃此行将远的不可靠事物,无益的躁进放下。
Pahāya gamanīye-smiṃ, mahussāho niratthako.
67
67.
221传承极为久远,在失去所爱时最难忍受;
Samparāyo atidīgho, apātheyye suduttaro;
222应以大勇猛精进行持,理当由有远见之人作此;
Mahussāhena kātabbo, tadattho dīghadassinā.
68
68.
224信心应当系念于受难之中,此教导即在此世中传授。
Saddhā bandhatu pātheyyaṃ, tadesanaṃ iheva hi;
225若无依怙者,亦难获得安稳,三种苦恼难以避除。
Bhavantare nalabbheyya, apātheyya tidukkhito.
69
69.
227欲度轮回之海,须断除贪欲大恶诸缚;
Saṃsāra taraṇatthāya, maholumpāni bandhatha;
228欲达彼岸,唯靠修习、布施与戒律,方能越过苦海。
Bhāvanā dāna sīlehi, tivittiṇṇo bhavaṇṇavo.
70
70.
230食欲纵横,众生贪恋诸欲,
Bhuñjaṃ bhuñjaṃ janaṃ kāme,
231如同时日轮常与黑夜交替轮转;
Kālākālā-budhontako;
232彼此锋锐互相折磨,犹如两端锐利之刀锋相互磨砺。
Kantekanteti maṃsāso,
233如同反复饮水般。
Pivaṃpivaṃva kaṃ migaṃ.
71
71.
235应当远离爱欲及爱欲之对象,
Kāme kāmesanāyeyya,
236正如最恶劣的时间与环境;
Kālokālo mateṭṭhiyā;
237应当充满圆满履行法义,
Pūre pūretabbaṃ dhammaṃ,
238依序依次周流往返。
Addhā addhāna saṃsaraṃ.
72
72.
240不应放纵于恶行,而应断恶行之因。
Mareyyanti anubbiggo, pāpakaṃ kattumussahe;
241应当去除嗤笑和欢喜,以及懈怠和疏忽。
Kareyya hāsanandiñca, cāpallañca pamāda vā.
73
73.
243忧惧于必死之故,犹如寻找避难所一般;
Mareyyamiti saṃviggo, leṇameva gavesati;
244嘲笑和欢喜,懈怠和疏忽,皆绝无于此。
Na hāsi nevanandīca, na cāpallo kadācipi.
74
74.
246因剧烈疼痛和痛苦煎熬,遭遇险恶困苦,
Accuṭṭhita rujaggīhi, accāyāse bhayānake;
247身处临死之境时,犹如身陷饥饿饱受折磨之苦。
Nosadhe maraṇāsanne, katapuññaṃva sāta-daṃ.
75
75.
249亲族团体分散瓦解,死亡时尤为辛苦饥渴难耐;
Ñātisaṅghā viyojentā, maraṇanta bhusāturā;
250放弃一切而去,应当喜悦那些有功德者。
Sabbaṃ pahāya gantāpi, nanditabbāni puññino.
76
76.
252观见清净的相状,显著同业所造;
Passantā sunimittāni, pākaṭāni sakammunā;
253他们在临死时安乐,喜悦自己所为。
Sukhanti maraṇe kāle, numodantā katānica.
77
77.
255诸多善行布施,即使处于大恐怖之中;
Sāta-dātāni puññāni, evaṃ mahabbhaye api;
256仍应当以前世所为之善,引导往生善处。
Sugatiṃ lahunetāni, kātabbāni puretaraṃ.
78
78.
258天神使者显现之后,前往阎王处自寻禅定。
Devadūte pakāsetvā, yamapuṭṭho sayaṃkataṃ;
259若众生积集功德,彼即堪得善趣。
Puññaṃ sarati ce satto, tadeva sugatiṃ vaje.
79
79.
261恶业即便极深重,内心则苦厌恶众生;
Pāpa kaḍḍhampi niraye, manaṃ dukkhagataṃ pajaṃ;
262痛苦脱离者,唯有功德,此功德当常行之。
Dukkhā moceti yaṃpuññaṃ, sadā kātabbameva taṃ.
80
80.
264如弃弃者亦当弃,恶业理当弃舍;
Pahāyakaṃva puññañhi, pahātabbaṃva pāpakaṃ;
265彼如吞下锋利钩,一时承受苦苦二重。
Taṃ padīpandhakāraṃva, dvayaṃ otvā khukaṃ viya.
81
81.
267亲族分离为敌,对死时苦极嗜求者;
Ñātisaṅghā viyojentā, maraṇanta bhusāturā;
268放下诸事前往者,是怖畏且恶趣之人。
Sabbaṃ pahāya gantāro, bhayānakāni pāpino.
82
82.
270观察难见恶相,明现是同业果报;
Passantā dunnimittāni, pākaṭāni sakammunā;
271于死时生极苦,或受新恶道之苦。
Maraṇe atidukkhanti, nutāpentā katānica.
83
83.
273如是怀大怖畏,苦行恶业之苦;
Paṭipīḷāni pāpāni, evaṃ mahabbhaye sati;
274当具避难到恶趣,如有识性得远离。
Duggatiṃ lahunetāni, yuttova parivajjituṃ.
84
84.
276天使宣示之后,阎王即加问讯;
Devadūte pakāsetvā, yamarājena pucchito;
277行者若放逸不修行,在伟大苦难中速往陀罗(即地狱)。
Pamādassanti cikkhanto, mahaggimhi turaṃ pati.
85
85.
279若未行善莫作恶,被阎魔王审问;
Puññaṃ akarivā māvā, yamarājinda pucchito;
280行者若放逸不修行,必堕大苦地速往陀罗。
Pamādassanti cikkhanto, mahādukkhaṃ turaṃ gami.
86
86.
282若未作恶莫行恶,被阎魔主审问;
Pāpaṃ akarivā māvā, pucchito yamasāminā;
283行者若放逸不修行,其罪重盐速吞噬。
Pamādassanti cikkhanto, tattaṃ guḷaṃ turaṃ gili.
87
87.
285刚生之人尚未生毛发,乃至老病精明者也;
Jātamattā tijiṇṇāca, āturāca matā vudhā;
286天神使者这五人,见之震怖而退避。
Devadūte ime pañca, disvā saṃviggataṃ vaje.
88
88.
288那些被天神使者警示,却仍然散漫沉迷于放逸的人;
Coditā devadūtehi, ye pamajjanti mānavā;
289他们长久而忧恸,因身心堕落而陷于堕落之流。
Te dīgharattaṃ socanti, hina kāyū pagānarā.
89
89.
291心念执著两种恶行,沉溺于家务等世俗事;
Dhuradvaya manārabbha, gihikammādike rato;
292如何才能超越蟾蜍穴穴底,超脱饿鬼之所?
Kathaṃ gijjhakūṭaṃ sesaṃ, petāvāsaṃ atissati.
90
90.
294勤于教理学习修习,
Pariyatti masikkhanto,
295不得其正行;
Nāraddho paṭipattiyaṃ;
296懒惰而心性恶劣,
Alaso dubbitakko so,
297何能超越那污浊?
Kiṃ taṃselaṃ atissati.
92
92.
299出家为求解脱,然而却染污懈怠;
Mocanatthāya pabbajja, saṃkiliṭṭhā pamādino;
300即便善趣高升,仍远离解脱。
Sugatyāpica te bhaṭṭhā, atidūrāva muttito.
93
93.
302犹如石块沉水,坚硬而微小;
Sīdanteva jale khittā, silā mahāva khuddakā;
303仅因微小恶行,即堕入恶趣。
Patanti khuddakenāpi, apāyaṃ pāpa kammunā.
94
94.
305堕落众生众多,常受痛苦折磨,恰如细微小罪累积。
Patantā khuddakeneva, bahūhi puna pīḷitā;
306极微小恶亦能使堕落众生不获解脱,故微罪不可忽视。
Mokkhokāsaṃ navindanti, pāpaṃ khuddampi nācare.
95
95.
308虽苦恼心焦虑,如入苦海,仍不断沉沦恶道。
Jegucchitthūdarāgamma , punāpi tattha niccagū;
309其处遍布苦难,痛苦充满,却难以断除、离离苦累。
Dukkhāti dukkha saṃkiṇṇo, haṭṭhuṃ tuṭṭhuṃ nasakkuṇe.
96
96.
311所作善行极少,虽有善法却不胜其恶,善力微弱难升华。
Atibyāpiguṇo puñño,
312大名光辉,尊贵无比;
Mahāyaso sirindharo;
313衣服如同脐带般紧密相连,
Kucchiyaṃ retasi vāso,
314极其应当惭愧羞耻。
Atīva lajjitabbako.
97
97.
316生死之苦如刹那片刻,超越之苦更甚于此;
Maccudukkhaṃ khaṇaṃyeva, atidukkhaṃ taduttari;
317如同母腹中的相会,立足点极为恐怖难安。
Mātugāmudare sandhi, patiṭṭhānaṃ bhayānakaṃ.
98
98.
319生死之苦如刹那片刻,超越之苦则久远绵长;
Maccudukkhaṃ khaṇaṃyeva, atidukkhaṃ cirattanaṃ;
320确实,在约定之后,立足点极其危险。
Āma pakkantare sandhi, patiṭṭhānaṃ bhayānakaṃ.
99
99.
322堕落恶劣之苦,听之即使在高阁之上亦令人不安;
Duggatyaṃṭhātu taṃdukkhaṃ, suṇa uccakuleapi;
323污秽于衣物之中,沾染于脏污之水眼内令人厌恶。
Kucchiyaṃ atisambādhe, jalābumhi jigucchite.
100
100.
325聚集于暗处诸恶,堆积如燃烧之物,极为臭秽;
Miḷha semhādi saṃkiṇṇe, ati duggandha vāsite;
326如同蜂巢凹穴一般,是由根本业力所致的黑暗之所。
Gūthakūpe kimīviya, tamejā mūlakammato.
101一百零一。
101.
328微小的原子身存在,如同痛苦的地狱众生一般;
Paramāṇukāyo ṭhāti, dukkhī nerayiko viya;
329身患长久疾病,忍受着难以忍受之苦,时有恶气发作;
Dhuvāturo sukhāmisso, āma pakkāsayantare;
102一百零二。
102.
331痛苦如同团块一样增长,如无心物般不动;
Vedanaṭṭova saṃvaḍḍho, acittoviya niccalo;
332十天之间,众多有情生命不断死亡。
Dasamāsantare kacce, bahū maranti pāṇino.
103
103.
334成熟时应当放弃,
Paripakko pamuñcho so,
335因为生死缠累的缘由极为繁多;
Atisambādha yonito;
336因罪恶缠身,
Malākiṇṇena gattena,
337故生铁条般的恶果显现。
Accāyāso vijāyati.
104
104.
339如是,对死者与相续者,以及升起者,产生了敬畏之心;
Evaṃ maccuñca sandhiñca, vijāyanañca bheravaṃ;
340见此而生厌离,心清净宁静,于生死轮回中消解烦恼。
Passaṃ nibbindanto santo, virajjeyya bhavanduke.
105
105.
342如是,对死者与相续者,应当勤加忆念;
Evaṃ maccuñca sandiñca, anussara mabhiṇhaso;
343即使是如王舍城主等,也不可抛弃与他的相应。
Rājaseṭṭhi bhavādimpi, naiccheyya tadanvitaṃ.
106
106.
345因沉思有为之苦,因渴求有为生起,
Bhave dukkha macintetvā, bhavāsāya pavattitaṃ;
346故屡次造作善业,然痛苦生起难得解脱宁静。
Puññaṃ punappunaṃ deti, sandhiṃ na nibbutiṃ varaṃ.
107
107.
348洞察有为之苦,因厌离而生起,
Bhave dukkhaṃ vibhāyitvā, nibbindena pavattitaṃ;
349断除生死之善业,涅槃现前而得宁静。
Puññaṃ bhava matikkamma, nibbānaṃ deti nibbutiṃ.
108
108.
351生死轮回之苦既然显现,如同死灭、再出之忧等;
Bhave dukkhaṃ saritvāna, maccusandhi sayādikaṃ;
352应当对三界生死淡然,无有执著,如同自家主人一般。
Tibhavesu virajjeyyā, ditta geheva sāmiko.
109
109.
354护持善业的圣者,人在生死苦难之间;
Santo puññāni karonto, sandhidukkha manussaraṃ;
355心与厌离相应,应当摒弃轮回之苦。
Nibbinda yutta cittena, vajjeyya bhavasāta to.
110
110.
357功德已成就的安稳之处,断绝之后仍会生起联系;
Puñña nibbatta ṭhānepi, jegucche sandhisambhavo;
358世间有所妄执依止,是以智者应当舍弃此牵缠。
Bhava sāta vasā tasmā, dhīro taṃ lagganaṃ caje.