← 文献总目录

德行释

e1009n.nrf7 · 静态文献页 · 360 段 · 打开交互阅读器

行仪阐释
Cāritta-niddesa
100
100.
2自身确是自己的主宰,
Attā hi attano nātho,
3何人还能成为他人的主人呢?
Ko hi nātho paro siyā;
4正因为自身具有坚固的驯服力,
Attanā hi sudantena,
5才能获得那难以获得的主宰。
Nāthaṃ labhati dullabhaṃ.
101一百零一。
101.
7自己也要亲爱呵护,
Attānañce piyaṃ jaññā,
8应当保护且精心看护;
Rakkheyya naṃ surakkhitaṃ;
9费尽心力地度过寡少的时光,
Tiṇṇamaññataraṃ yāmaṃ,
10智者当起誓言坚持实行。
Paṭijaggeyya paṇḍito.
102
102.
12由自己所成就的标志,
Attanā kurute lakkhiṃ,
13应当去除无记号之物,
A-lakkhiṃ kurutettanā;
14因为无记号与有记号并非互为因果,
Na hi lakkhiṃ a-lakkhiṃ vā,
15各自有其自身的因缘。
Añño aññassa kārako.
103
103.
17明达者不为自身苦恼所压迫,
Na pīḷitā atta-dukkhena dhīrā,
18舍离安乐果报之业。
Sukhapphalaṃ kammaṃ pariccajanti;
19即使被快乐迷惑过度,
Sammohitāvāpi sukhena mattā,
20也不从事恶业。
Na pāpa-kammañca samācaranti.
104
104.
22不论是非讥讽亦不赞美者,
Yo neva nindaṃ nappasaṃsaṃ,
23既无轻蔑也不崇敬;
Ādiyati garahaṃ nopi pūjaṃ;
24在此人面前,尊严与威仪皆不彰显,
Sirīca lakkhīca apeti tamhā,
25水流如同从地面广大而出,
Āpo suvuṭṭhīva yathā thalamhā.
105
105.
27善哉,喜爱法的君王,
Sādhu dhammaruci rājā,
28善哉,有智慧的人,
Sādhu paññāṇavā naro;
29善哉,难得的良友,
Sādhu mittānama-ddubbho,
30不作恶事则得安乐。
Pāpassa a-karaṃ sukhaṃ.
106
106.
32善行者行善,
Kalyāṇakārī kalyāṇaṃ,
33恶行者行恶;
Pāpakārī ca pāpakaṃ;
34种子如何播种,
Yādisaṃ vapatte bījaṃ,
35果实亦随之承担。
Tādisaṃ vahate phalaṃ.
107
107.
37应当以智慧守护生命,
Jīvaṃ paññāya rakkheyya,
38应当以善业守护财富;
Dhanaṃ kammena rakkhaye;
39如此,疾病虽在,然能安乐,
Evaṃ hyarogo sukhito,
40此为古语所说。
Porāṇaka-vaco idaṃ.
108
108.
42聪慧者当循序渐进,
Anupubbena medhāvī,
43渐次逐渐,时刻不停;
Thokaṃ thokaṃ khaṇe khaṇe;
44工匠如同银匠,
Kammāro rajatasseva,
45不断熄灭污秽的火焰。
Niddame malamattano.
109
109.
47口语保护且心念调伏,
Vācānurakkhī manasā susaṃvuto,
48身体也不作不善之业;
Kāyena ca nākusalaṃ kayirā;
49这三法于业道上使清净,
Etetayo kammapathevisodhaye,
50应当努力修习,如同被宣说的圣道,
Ārādhaye maggamisi-ppaveditaṃ.
110
110.
52不清净者不应侍奉,
A-sante nopaseveyya,
53清净者应当侍奉,有智慧者如此;
Sante seveyya paṇḍito;
54不清净者堕地狱,
A-santo nirayaṃ yanti,
55善人堕落于恶道不善之处。
Santo pāpenti suggatiṃ.
111
111.
57纵使不作恶,
A-karontopi ce pāpaṃ,
58亦近于作恶者;
Karontaṃ mupasevati;
59恶人必生疑虑,
Saṅkiyo hoti pāpasmiṃ,
60其容颜面色亦粗恶。
A-vaṇṇo cassa rūhati.
112
112.
62聚集于僧团者,虽具不足,
Saṅghāgato aniṭṭhehi,
63但亦如甘甜可食之果;
Ambopi madhurapphalo;
64即便极小、极微,
Tittapubbova pā eva,
65人仍共存共生相依。
Manusso tu sa-jīvako.
113
113.
67断绝恶道所伴之苦戒,
Nihīna-sevito poso,
68恒常断灭一切烦恼,
Nihīyati ca sabbadā;
69无论何时不致退失,
Kadāci na ca hāyetha,
70哪怕同行者同此断恶,
Tulyasevīpi attanā.
114一百一十四。
114.
72具足色相、香气、味觉者,
Vaṇṇa-gandha-rasopeto ,
73此水曾被称为往昔之水;
Amboyaṃ ahuvā pure;
74正因获得此水的供养;
Tameva pūjaṃ labhamāno;
75何者呢?苦味果实也。
Kenambo kaṭukapphalo.
115
115.
77被泥土环绕之处,
Pucimanda-parivāro ,
78水为你运载乳汁者;
Ambo te dadhivāhana;
79根本以根本相连结,
Mūlaṃ mūlena saṃsaṭṭhaṃ,
80枝干以枝干相倚靠;
Sākhā sākhaṃ nisevare;
81非相聚之处,
Asātta-sannivāsena,
82正是苦涩果实所在。
Tenambo kaṭukapphalo.
116
116.
84解脱之法速而易行,
Pāmokkha-bhajanaṃ khippaṃ,
85义趣乃是善增长者:
Attha-kāmo su-vuḍḍhiyaṃ;
86应当靠自身去奉行,
Bhaje uttari attanā,
87由此智者得以发起。
Tasmā udeti paṇḍito.
117
117.
89玻璃与黄金相似,
Kāco kañcana-saṃsaggā,
90承受魔王所造的激烈炽热;
Dhatte māra-katiṃ jutiṃ;
91因此,因其临近,
Tathā saṃsannidhānena,
92愚者堕入下劣之地。
Mūḷho yāti pavīṇataṃ.
118
118.
94昆虫虽然精神愉悦相聚,
Kīṭopi sumano-saṅgā,
95却爬上树顶百数之处;
Ārohati sataṃ siro;
96我们反而能得天人之位,
Asmāpi yāti devatvaṃ,
97恭敬非常坚定安稳。
Mahabbhi suppatiṭṭhito.
119
119.
99应当与众和睦共处,
Sabbhireva samāsetha,
100应当与众亲近如聚会,
Sabbhi kubbetha sandhavaṃ;
101凭信顺正法心恒坚,
Sataṃ saddhammamaññāya,
102得智无与伦比。
Paññaṃ labhati nāññato.
120一百二十。
120.
104须一切心端正纯净,
Sabbhireva samāsetha,
105须一切内外障碍毁坏断除;
Sabbhi kubbetha sandhavaṃ;
106若明了真实正法,
Sataṃ saddhammamaññāya,
107则能解脱一切苦恼。
Sabba-dukkhā pamuccatti.
121一百二十一。
121.
109萨基屈天子,
Sakiṃdeva kulaputta,
110聚会众多者皆有;
Sabbhi hoti samāgamo;
111然此集会不损彼,
Sā naṃ saṅgati pāleti,
112不如众多集会也。
Nāsabbhi bahu saṅgamo.
122
122.
114贤友胜于无智者,
Seyyo a-mitto medhāvī,
115有谁慈悲愚昧之人者。
Yañce bālānukampako.
123
123.
117戒具者慧具者,
Sīlavantaṃ paññavantaṃ,
118昼为依止给予者;
Divā nissaya-dāyakaṃ;
119多闻者寻找者,
Bahussutaṃ gavesanto,
120应当亲近利益我者。
Bhajeyya attha-māmako.
124
124.
122应当远离恶友,
Pāpa-mitte vivajjetvā,
123亲近贤良的人;
Bhajeyyuttama-puggalaṃ;
124持守其教诲,坚定不移,
Ovāde cassa tiṭṭheyya,
125心安乐,安住不动。
Patthento a-calaṃ sukhaṃ.
125
125.
127不与恶友为伍,
Na bhaje pāpake mitte,
128不亲近恶劣之人;
Na bhaje purisādhame;
129应亲近善良之友,
Bhajetha mittte kalyāṇe,
130应亲近贤德之人。
Bhajetha purisuttame.
126
126.
132不玷污面容者,庄严供养者,
Anavajjaṃ mukhamboja,
133『Manavajjā』者,意为『人行』,即人所当行之行为准则。此处指人之应遵守的品行。
Manavajjā ca bhāratī;
134装扮者方显美丽,
Alaṅkatāva sobhante,
135不装扮者何所美?
Kiṃsu te niralaṅkatā.
127127。此为经文章节编号,标示该段落,便于依经理义。
127.
137非由容色之庄严,
Na hi vaṇṇena sampannā,
138甘美可爱之相貌;
Mañjukā piya-dassinā;
139粗利的言语反而为人所喜爱,
Kharā vācā piyā hoti,
140在此世间及彼彼岸皆然。
Asmiṃ loke paramhi ca.
128
128.
142莫非见此黑暗,
Nanu passasimaṃ kāḷiṃ,
143难闻的恶声斥责,
Dubbaṇṇaṃ tilakāhataṃ;
144以粗鄙凶恶的言语,
Kolilaṃ saṇha-vācena,
145多数人的所爱。
Bahūnaṃ pāṇinaṃ piyaṃ.
129
129.
147因此,对所有言语来说,
Tasmā sakhila-vācāya,
148不违背戒律的言语,
Manta-bhāṇī anuddhato;
149能够照亮法义,
Atthaṃ dhammañca dīpeti,
150其所说者甘美可闻。
Madhuraṃ tassa bhāsitaṃ.
130
130.
152正是如是言语,
Tameva vācaṃ bhāseyya,
153不令众生受苦;
Yā sattānaṃ na tāpaye;
154也不加害他人,
Pare ca na vihiṃseyya,
155此即为善语。
Sā ve vācā subhāsitā.
131
131.
157应当说慈爱的话语,
Piyaṃ vācaṃva bhāseyya,
158恰如被人喜爱的话语;
Yā vācā paṭinanditā;
159使人不生恨恨的不善言语;
Yaṃ anādāya pāpāni;
160即使是他人的,也应说慈爱语言。
Paresaṃ bhāsate piyaṃ.
132
132.
162真语乃是不朽的语言,
Saccaṃ ve amatā vācā,
163此法为永恒法;
Esa dhammo sanantano;
164于真实义及法义,
Sacce atthe ca dhamme ca,
165诸圣已证成立。
Āhu santo patiṭṭhitā.
133
133.
167善说之法,
Subhāsitañca dhammañca,
168真实且可爱;
Piyañca saccameva ca;
169具足四大根本者,
Catu-aṅgehi sampannaṃ,
170智者应当说话。
Vācaṃ bhāseyya paṇḍito.
134
134.
172应说令人欢喜之语,
Manāpameva bhāseyya,
173绝不可说令人不欢喜之语;
Nāmanāpaṃ kudācanaṃ;
174对说令人不欢喜者,
Manāpaṃ bhāsamānassa,
175已成就,成为慈善护卫。
Siddhaṃ piyosadhaṃ bhave.
135
135.
177所言者,便应行之,
Yaṃ vadeyya taṃ kareyya,
178所不言者,则不应行之;
Yaṃ na vade na taṃ kare;
179对于未行之事而言,
A-karontaṃ bhāsamānaṃ,
180智者能加以了解。
Parijānanti paṇḍitā.
136
136.
182不可说出隐秘语,
Rahovādaṃ na bhāseyya,
183不可当面对人说已失去的东西;
Na sammukhā khiṇaṃ bhaṇe;
184不可像低声细语般说,
A-taramānova bhaṇeyya,
185也不可像高声喊叫般说。
Taramānova no bhaṇe.
137
137.
187不可说任何粗恶语,
Māvoca pharusaṃ kiñci,
188若说则应当受谴责;
Vuttā paṭivadeyyuṃ taṃ;
189因为苦是苦果之因,
Dukkhā hi sārambhakathā,
190应当受到相应的惩罚。
Paṭidaṇḍā phuseyyuṃ taṃ.
138
138.
192应当带业行事,
Saka-yuttaṃ kare kammaṃ,
193「合和」者,谓言语相应一致,协调无违。
Saka-yuttaṃ vaciṃ bhaṇe;
194「不合」者,财物不继,损失耗散。
A-yuttake dhanaṃ naṭṭhaṃ,
195「不合」者,生命消减,渐趋衰亡。
A-yutte jīvitaṃ khaye.
139
139.
197凡尊敬年长者者,
Ye vuḍḍhamapacāyanti,
198乃是真知法者也。
Narā dhammassa dhakāvidā;
199在所见法中仅赞美,
Diṭṭhe dhammeva pāsaṃsā,
200于终极中则指向善趣。
Samparāye ca suggatiṃ.
140
140.
202如同妃子所说,
Porī-kathaṃ-va bhāseyya,
203适切言语乃过去之语;
Yuttā kathā hi pūrino;
204但光明本身则宣示光明,
Bhāti-mattañca bhātāti,
205父亲的程度就是作为父亲。
Pitu-mattaṃ pitā iti.
141一百四十一。
141.
207布施与孝敬亲属,
Dānañca piya-vajjañca,
208以及此处所称的利益行持;
Attha-cariyā ca yā idha;
209法的平等对待,
Samānattatā dhammesa,
210在各处皆依其应当的适宜而行。
Tattha tattha yathārahaṃ.
142
142.
212国王们说,
Sakiṃ vadanti rājāno,
213沙门与婆罗门也说,
Sakiṃṃ samaṇa-brāhmaṇā;
214世间人们同声称说,
Sakiṃva purisā loke,
215此法恒久不变。
Esadhammo sanantano.
143
143.
217好似只能说一句话或两句话那样,
Eka-vācaṃva dvevācaṃ,
218应当以慈悲心说话;
Bhaṇeyya anukampako;
219决不可说过多无益的话,
Taduttari na bhāseyya,
220特别是在奴仆婢女面前。
Dāsovayyassa santike.
144
144.
222由他,而使其恶行增长,
Tasseva tena pāpiyo,
223愤怒者生起愤恨,
Yo kuddhaṃ paṭikujjhatti;
224不生愤恨者,
Kuddhaṃ a-paṭikujjhanto,
225能在战斗中胜过难敌。
Saṅgāmaṃ jeti dujjayaṃ.
145
145.
227两者各行其意,
Ubhinnamatthaṃ carati,
228我与他人之意亦然;
Attano ca parassa ca;
229了知他者的心意已经紧缩,
Paraṃ saṃkupitaṃ ñatvā,
230有念者则心安住而宁静。
Yo sato upasammati.
231保护自己者得以保护他人,
Attānaṃ rakkhanto paraṃ rakkhati,
232保护他人者亦得以保护自己。
Paraṃ rakkhanto attānaṃ rakkhati.
146
146.
234戒、定、慧三者,
Sīla-samādhi-paññānaṃ ,
235忍耐是坚定精进的根本原因;
Khantī padhāna-kāraṇaṃ;
236一切善法,
Sabbepi kusalā dhammā,
237因忍耐而增长深厚。
Khantyāyattāva vaḍḍhare.
147
147.
239对能宽恕和容忍的人,恶人究竟能做什么?
Khamā-khagga-karetassa ,
240恶人又能如何作为?
Dujjano kiṃ karissati;
241火焰落入不净物中,
A-tiṇe patito vahni,
242随之立即熄灭。
Sayamevūpasammati.
148
148.
244如同柔软的棉絮,轻微地听闻,
Sussusā savaṇañceva,
245及牢牢握持,
Gahaṇaṃ dhāraṇaṃ tathā;
246及意欲熄灭之识,
Uhāpohatthaviññāṇaṃ,
247要义之智慧具有四重力量。
Tatva-ññāṇañcadhīguṇaṃ.
149一百四十九。
149.
249此四法中,
Yassete caturo dhammā,
250有在恶趣中通达之智者;
Atthi posesu paṇḍita;
251真实之法者正断舍离,
Saccaṃ dhammo dhīti cāgo,
252所见超越常人所及。
Diṭṭhaṃ so ativattati.
150
150.
254医师、祭司、僧侣,
Vejjo purohito mantī,
255以及经文的第四种学者;
Vedaññotra catutthako;
256应当在黎明时分观察,
Pabhāta-kāle daṭṭhabbā,
257总是期望得自身的光辉(健康)。
Niccaṃ sva-sīrimicchatā.
151
151.
259亲近朋友、同伴,
Mittānaṃ santikaṃ gacche,
260不论白天黑夜,都应如此;
Kāle na rattiyaṃ kisaṃ;
261若多思虑忧愁,
Ce bahuṃ bhijje cinitvā,
262便转向那些朋友。
Taṃ mittesu samākare.
152
152.
264不可对他人作相反行为,
Na paresaṃ vilomāni,
265不应执着他人所为之彼此行为;
Na paresaṃ katākataṃ;
266唯当自观自察,
Attanova avekkheyya,
267所为业与非所为业。
Katāni a-katāni ca.
153
153.
269众生于地域、种族、先世的行持,
Desa-jāti-pubbe-carā ,
270跟随于世人而为行事;
Anu-carā jano kare;
271莫欺他人所感知之物,
Paresaṃ vedhakaṃ māyaṃ,
272了知此理则与之为友。
Taṃ jānitvā sakhaṃ kare.
154
154.
274以防护缘攀扶木材,
Parittaṃ dārumāruyha,
275如同树木安然立于大水之中;
Yathā sīde mahaṇṇave;
276如是恶业来临时,
Evaṃ kusītamāgamma,
277善命亦当安住;
Sādhu-jīvīpi sīdati;
278因此应当远离彼者,
Tasmā taṃ parivajjeyya,
279即懈怠懦弱无力之众。
Kusītaṃ hīna-vīriyaṃ.
155
155.
281怠惰及懈怠,
Alasañca pamādo ca,
282不勤奋且无自制;
Anuṭṭhānaṃ a-saṃyamo;
283困倦和懈怠应当断除,
Niddā tandi ca te chidde,
284一切这些均应分别清净,
Sabbaso taṃ vivajjaye.
156
156.
286应当舍弃恶劣愚昧之人,
Cajeyya dummittaṃ bālaṃ,
287犹如舍弃腐蚀之毒蛇;
Āsīvisaṃva māṇavo;
288应当断除恶业,
Bhañjeyya pāpakaṃ kammaṃ,
289如同象牙屋般坚固。
Naḷāgāraṃva kuñjaro.
157一百五十七。
157.
291实无他不同心念者,
Na hi aññañña-cittānaṃ,
292无论女子抑或男子;
Itthīnaṃ purisāna vā;
293虽彼此交往往来,
Nānāvīkatvā saṃsaggaṃ,
294却不生此类爱欲憎恨。
Tādisaṃ pica nāsmase.
158
158.
296在此无作恶业,
Nāsmase kata-pāpamhi,
297在此无流言蜚语者;
Nāsmase alika-vādine;
298在此无自我真义的智慧,
Nāsmate attatthapaññamhi,
299即使有自我安乐亦无存在。
Atta-santepi nāsmate.
159
159.
301如同瓦罐倒置的大象、乌黑的蝮蛇,
Ghatāsanaṃ kuñjaraṃ kaṇha-sappaṃ,
302愚钝而沉溺于放逸懈怠者,
Muddhā-bhisittaṃ pamadā ca sabbā;
303此等人应当长久远离,
Ete naro niccasato bhajetha,
304因为其一切状态皆为难见之苦。
Tesaṃ have dubbidū sabba-bhāvo.
160
160.
306及众多女子的不善之人,
Itthīnaṃ dujjanāna-ñca,
307信任不会发生动摇;
Vissāso no-pa pajjate;
308若在汹涌的河流中,
Vise siṅgimhi nadiyaṃ,
309或在疾病与王室家族中。
Roge rāja-kulamhi ca.
161
161.
311女人所传的,酒所传的,
Itthi-dhutto surā-dhutto,
312以及男人所传的。
Akkha-dhutto ca yo naro;
313所得者已得,失去者则失去,
Laddhaṃ laddhaṃ vināseti,
314此即堕落者的面目。
Taṃ parābhavato mukhaṃ.
162
162.
316恶友者,恶伴侣,
Pāpa-mitto pāpa-sakho,
317恶行者所往之所;
Pāpa-ācāra gocaro;
318我等众生及众生彼岸亦如是,
Asmā lokā paramhā ca,
319人同时灭亡于两者。
Ubhayā dhaṃsate naro.
163
163.
321因酒而败坏的名声,
Maccherena yasaṃ hataṃ,
322因恶习而毁坏的品德;
Kuppanena guṇo hato;
323因谎言而消失的真实,
Kūṭena nassate saccaṃ,
324因饥饿而失去的法护。
Khuddena dhamma-rakkhanaṃ.
164
164.
326无明烦恼如同恶魔财富,
Akkha-devī dhanāni ca,
327灾祸因此而起而灭;
Vināso hoti āpadā;
328当警觉勤勉不失,
Ṭhiti hatā pamādo ca,
329飞鸟僧侣亦不丧失。
Dvijaṃ bhikkhuñca nassati.
165
165.
331口业不净则家族败坏,
Pesuññena kulaṃ hataṃ,
332骄慢则自损其益;
Mānena hitamattano;
333行为恶劣者,虽为人也,
Duccaritena mānuso,
334却被贫穷轻慢所摧残。
Daliddāyādaro hato.
166
166.
336当无骄慢心时,
A-mānanā yattha siyā,
337辈分、家系的尊卑;
Santānaṃpi vimānanā;
338即使是卑贱者的正当尊敬,
Hīna-sammānanāvāpi,
339也非真正的安住之处。
Na tattha vasatiṃ vase.
167
167.
341那既懒惰又善巧者,
Yatthālaso ca dakkho ca,
342既勇猛又怯弱且值得敬重者;
Sūro bhīru ca pūjiyā;
343那里无有圣者住止,
Na tattha santo vasanti,
344不会作无差别的恶行的人。
A-visesa-kare nare.
168
168.
346若非具有明智之人,
No ce assa sakā-buddhi,
347或未受良好教训的比丘,
Vinayo vā su-sikkhito;
348则如同在林中之盲目恶兽,
Vane andha-mahiṃsova,
349应当多加谨慎。
Careyya bahuko jano.
169
169.
351果实确实会毁坏香蕉,
Phalaṃ ve kadaliṃ hanti,
352果实确实会毁坏蔗杷和苇秆;
Phalaṃ veḷuṃ phalaṃ naḷaṃ;
353糖蜜(甘蔗汁)能毁坏甘蔗茎,
Sakkāro kā-purisaṃ hanti,
354如同子宫毁坏胎儿一样。
Gabbho assatariṃ yathā.
170
170.
356知晓应当被责难的事,
Vajjañca vajjato ñatvā,
357亦知晓不应当被责难的事;
A-vajjañca a-vajjato;
358由正见所取,
Sammādiṭṭhi-samādānā,
359众生往生善趣。
Sattā gacchantti suggatiṃ.