← 文献总目录

德行释

e1009n.nrf7 · 静态文献页 · 360 段 · 打开交互阅读器

1行仪阐释
Cāritta-niddesa
100
100.
2自己确是自己的依怙,
Attā hi attano nātho,
3他人怎能成为依怙?
Ko hi nātho paro siyā;
4因为以自己善调伏故,
Attanā hi sudantena,
5方能获得那难得的依怙。
Nāthaṃ labhati dullabhaṃ.
101一百零一。
101.
7若人知自爱,
Attānañce piyaṃ jaññā,
8应善加守护,妥为保护;
Rakkheyya naṃ surakkhitaṃ;
9于夜三分中的任一时分,
Tiṇṇamaññataraṃ yāmaṃ,
10智者应当警醒策励。
Paṭijaggeyya paṇḍito.
102
102.
12自己成就的吉祥,
Attanā kurute lakkhiṃ,
13自己招致的不吉祥;
A-lakkhiṃ kurutettanā;
14因为吉祥与不吉祥,
Na hi lakkhiṃ a-lakkhiṃ vā,
15各有其因缘。
Añño aññassa kārako.
103
103.
17智者不为自身的苦所困扰,
Na pīḷitā atta-dukkhena dhīrā,
18亦能舍弃带来乐报之业。
Sukhapphalaṃ kammaṃ pariccajanti;
19即使耽溺于快乐,
Sammohitāvāpi sukhena mattā,
20亦不造作恶业。
Na pāpa-kammañca samācaranti.
104
104.
22他对讥毁既不挂怀,亦不希求赞誉,
Yo neva nindaṃ nappasaṃsaṃ,
23既无轻蔑,亦无崇敬。
Ādiyati garahaṃ nopi pūjaṃ;
24尊严与威仪,即不彰现于此人。
Sirīca lakkhīca apeti tamhā,
25犹如大水,从地面涌出。
Āpo suvuṭṭhīva yathā thalamhā.
105
105.
27善哉,爱乐正法的君王,
Sādhu dhammaruci rājā,
28善哉,具足智慧的人;
Sādhu paññāṇavā naro;
29善哉,于友不欺的良朋。
Sādhu mittānama-ddubbho,
30不作恶,得安乐。
Pāpassa a-karaṃ sukhaṃ.
106
106.
32行善者得善,
Kalyāṇakārī kalyāṇaṃ,
33行恶者得恶;
Pāpakārī ca pāpakaṃ;
34种下什么样的种子,
Yādisaṃ vapatte bījaṃ,
35便结出什么样的果实。
Tādisaṃ vahate phalaṃ.
107
107.
37应以智慧守护生命。
Jīvaṃ paññāya rakkheyya,
38应以善业守护财富;
Dhanaṃ kammena rakkhaye;
39如此,虽病亦能安乐,
Evaṃ hyarogo sukhito,
40此是古语所言。
Porāṇaka-vaco idaṃ.
108
108.
42聪慧者当次第而行,
Anupubbena medhāvī,
43渐渐少少,刹那刹那;
Thokaṃ thokaṃ khaṇe khaṇe;
44犹如银匠对于银,
Kammāro rajatasseva,
45去除自己的垢秽。
Niddame malamattano.
109
109.
47言语防护,心意善调伏,
Vācānurakkhī manasā susaṃvuto,
48身亦不作不善行;
Kāyena ca nākusalaṃ kayirā;
49这三法能令业道清净,
Etetayo kammapathevisodhaye,
50应成就圣者所宣说之道,
Ārādhaye maggamisi-ppaveditaṃ.
110
110.
52不应亲近不清净者,
A-sante nopaseveyya,
53智者应当亲近清净者。
Sante seveyya paṇḍito;
54不清净者堕入地狱。
A-santo nirayaṃ yanti,
55清净者得生善趣。
Santo pāpenti suggatiṃ.
111
111.
57即使自己不行恶,
A-karontopi ce pāpaṃ,
58却亲近造恶之人,
Karontaṃ mupasevati;
59于恶法中便受嫌疑。
Saṅkiyo hoti pāpasmiṃ,
60他的容貌也变得粗陋。
A-vaṇṇo cassa rūhati.
112
112.
62虽入僧团而具不足,
Saṅghāgato aniṭṭhehi,
63芒果亦结甘美果实;
Ambopi madhurapphalo;
64正如已得饱饮者,不复汲饮,
Tittapubbova pā eva,
65人却依恋于生;
Manusso tu sa-jīvako.
113
113.
67亲近卑劣者的人,
Nihīna-sevito poso,
68恒常断尽一切烦恼,
Nihīyati ca sabbadā;
69何时亦不退失分毫,
Kadāci na ca hāyetha,
70纵有同类为伴,亦自断诸恶。
Tulyasevīpi attanā.
114一百一十四。
114.
72具足色、香、味者,
Vaṇṇa-gandha-rasopeto ,
73此芒果园往昔曾是;
Amboyaṃ ahuvā pure;
74正因获得那供养;
Tameva pūjaṃ labhamāno;
75是什么呢?是苦味的果实。
Kenambo kaṭukapphalo.
115
115.
77被苦楝树所环绕
Pucimanda-parivāro ,
78芒果为你运载乳汁;
Ambo te dadhivāhana;
79根与根相互缠结,
Mūlaṃ mūlena saṃsaṭṭhaṃ,
80枝与枝相互依倚;
Sākhā sākhaṃ nisevare;
81非和合共住之处,
Asātta-sannivāsena,
82正是苦涩果实之所在。
Tenambo kaṭukapphalo.
116
116.
84解脱之法,速而易行,
Pāmokkha-bhajanaṃ khippaṃ,
85为求义理,是为善增长者:
Attha-kāmo su-vuḍḍhiyaṃ;
86应以自身更进一步地奉行,
Bhaje uttari attanā,
87因此智者得以升进。
Tasmā udeti paṇḍito.
117
117.
89玻璃与黄金相混,
Kāco kañcana-saṃsaggā,
90便具魔王般的光彩;
Dhatte māra-katiṃ jutiṃ;
91同样,因与之相近,
Tathā saṃsannidhānena,
92愚者堕入卑劣之境。
Mūḷho yāti pavīṇataṃ.
118
118.
94即使是昆虫,满怀喜悦相聚,
Kīṭopi sumano-saṅgā,
95也能攀上高耸的树梢;
Ārohati sataṃ siro;
96我们也得以达至天人之位。
Asmāpi yāti devatvaṃ,
97恭敬之人得以稳固善立。
Mahabbhi suppatiṭṭhito.
119
119.
99应当唯与善士共相交往。
Sabbhireva samāsetha,
100应与善士共相往来,
Sabbhi kubbetha sandhavaṃ;
101了知善士之正法已,
Sataṃ saddhammamaññāya,
102得殊胜智,非由他处。
Paññaṃ labhati nāññato.
120一百二十。
120.
104唯与善者相交往,
Sabbhireva samāsetha,
105与善者缔结亲睦谊;
Sabbhi kubbetha sandhavaṃ;
106了悟真实正法,
Sataṃ saddhammamaññāya,
107便从一切苦中解脱。
Sabba-dukkhā pamuccatti.
121一百二十一。
121.
109善男子,仅一度,
Sakiṃdeva kulaputta,
110便有与善士的聚会;
Sabbhi hoti samāgamo;
111此聚会能护佑他,
Sā naṃ saṅgati pāleti,
112不与不善者相交,远胜于此。
Nāsabbhi bahu saṅgamo.
122
122.
114有智慧的朋友,殊为胜妙,
Seyyo a-mitto medhāvī,
115亦胜于那悲悯愚人者。
Yañce bālānukampako.
123
123.
117具戒且具慧者,
Sīlavantaṃ paññavantaṃ,
118日间施与依止者;
Divā nissaya-dāyakaṃ;
119寻求多闻者,
Bahussutaṃ gavesanto,
120应当亲近利益我者。
Bhajeyya attha-māmako.
124
124.
122应当远离恶友,
Pāpa-mitte vivajjetvā,
123亲近殊胜之人;
Bhajeyyuttama-puggalaṃ;
124于他的教诫中安住,坚定不动摇,
Ovāde cassa tiṭṭheyya,
125希求那不动的安乐。
Patthento a-calaṃ sukhaṃ.
125
125.
127不亲近恶友,
Na bhaje pāpake mitte,
128不亲近卑劣之人;
Na bhaje purisādhame;
129应亲近善良之友,
Bhajetha mittte kalyāṇe,
130应亲近最上之人。
Bhajetha purisuttame.
126
126.
132面容清净无垢,供养庄严,
Anavajjaṃ mukhamboja,
133言为人之所行,即人所应行的品行准则,此指人所应遵守的德行。
Manavajjā ca bhāratī;
134唯有庄严其身,方能焕发光辉,
Alaṅkatāva sobhante,
135不事妆饰者,有何美可言?
Kiṃsu te niralaṅkatā.
127127.(此为经文章节编号,标示该段,便于依经理义。)
127.
137非以容色而庄严,
Na hi vaṇṇena sampannā,
138甘美可爱的相貌
Mañjukā piya-dassinā;
139粗恶语亦为人所喜爱
Kharā vācā piyā hoti,
140于此世间与他世
Asmiṃ loke paramhi ca.
128
128.
142莫非是见到了这黑暗,
Nanu passasimaṃ kāḷiṃ,
143这难堪的刺耳斥责声,
Dubbaṇṇaṃ tilakāhataṃ;
144他以粗鄙凶恶的言语说道,
Kolilaṃ saṇha-vācena,
145为众多有情所喜爱。
Bahūnaṃ pāṇinaṃ piyaṃ.
129
129.
147因此,应说柔和之语;
Tasmā sakhila-vācāya,
148言智者而不骄慢。
Manta-bhāṇī anuddhato;
149能阐明义与法,
Atthaṃ dhammañca dīpeti,
150彼之所说甘美悦耳。
Madhuraṃ tassa bhāsitaṃ.
130
130.
152即应说如是之语,
Tameva vācaṃ bhāseyya,
153使众生不受苦;
Yā sattānaṃ na tāpaye;
154亦不伤害他人,
Pare ca na vihiṃseyya,
155这样的言语,正是善语。
Sā ve vācā subhāsitā.
131
131.
157应说慈爱语,
Piyaṃ vācaṃva bhāseyya,
158即那种令人欢喜的言语;
Yā vācā paṭinanditā;
159不夹杂任何不善之言,
Yaṃ anādāya pāpāni;
160对他人应说慈爱的言语。
Paresaṃ bhāsate piyaṃ.
132
132.
162真语确是不死之语,
Saccaṃ ve amatā vācā,
163此是永恒之法。
Esa dhammo sanantano;
164于真实、义与法中,
Sacce atthe ca dhamme ca,
165诸圣者说已得安立。
Āhu santo patiṭṭhitā.
133
133.
167善说及法,
Subhāsitañca dhammañca,
168可爱且真实;
Piyañca saccameva ca;
169具足四支者,
Catu-aṅgehi sampannaṃ,
170智者应说此语。
Vācaṃ bhāseyya paṇḍito.
134
134.
172应只说令人欢喜之语,
Manāpameva bhāseyya,
173任何时候都不应说不令人欢喜之语。
Nāmanāpaṃ kudācanaṃ;
174常说令人欢喜之语者,
Manāpaṃ bhāsamānassa,
175已成就者,应成为可亲的良药。
Siddhaṃ piyosadhaṃ bhave.
135
135.
177凡有所言,即应奉行;
Yaṃ vadeyya taṃ kareyya,
178凡未言者,则不应行。
Yaṃ na vade na taṃ kare;
179对于不曾践行而空谈者,
A-karontaṃ bhāsamānaṃ,
180智者即能了知。
Parijānanti paṇḍitā.
136
136.
182不应宣说隐秘之语。
Rahovādaṃ na bhāseyya,
183不应当面讥毁他人;
Na sammukhā khiṇaṃ bhaṇe;
184应当从容不迫地说;
A-taramānova bhaṇeyya,
185不应急促仓促地说。
Taramānova no bhaṇe.
137
137.
187切莫对任何人说粗恶语,
Māvoca pharusaṃ kiñci,
188若说出口,他人必回敬于你;
Vuttā paṭivadeyyuṃ taṃ;
189愤激之言实为痛苦,
Dukkhā hi sārambhakathā,
190应遭受对应的惩罚。
Paṭidaṇḍā phuseyyuṃ taṃ.
138
138.
192应行与己相应之业,
Saka-yuttaṃ kare kammaṃ,
193‘合和’者,即言语相应,和合无违。
Saka-yuttaṃ vaciṃ bhaṇe;
194于不合宜处,财物损失耗散。
A-yuttake dhanaṃ naṭṭhaṃ,
195于不合宜时,生命渐趋衰亡。
A-yutte jīvitaṃ khaye.
139
139.
197凡是尊敬年长者的人,
Ye vuḍḍhamapacāyanti,
198乃是真知法者。
Narā dhammassa dhakāvidā;
199于所见法便称赞,
Diṭṭhe dhammeva pāsaṃsā,
200于来世则得善趣。
Samparāye ca suggatiṃ.
140
140.
202所说皆如庄严之语,
Porī-kathaṃ-va bhāseyya,
203此实为过去诸佛之如法语;
Yuttā kathā hi pūrino;
204光明唯以其自性而照耀,
Bhāti-mattañca bhātāti,
205所谓父亲,即是父亲的程度。
Pitu-mattaṃ pitā iti.
141一百四十一
141.
207布施与爱语
Dānañca piya-vajjañca,
208以及此处所说的利益行持;
Attha-cariyā ca yā idha;
209于诸法中平等对待,
Samānattatā dhammesa,
210于各处依其适当而行。
Tattha tattha yathārahaṃ.
142
142.
212诸王唯说一次;
Sakiṃ vadanti rājāno,
213沙门、婆罗门亦唯说一次;
Sakiṃṃ samaṇa-brāhmaṇā;
214世间之人亦唯说一次。
Sakiṃva purisā loke,
215此法乃是永恒之法。
Esadhammo sanantano.
143
143.
217如同说一句或两句话,
Eka-vācaṃva dvevācaṃ,
218悲悯者当说。
Bhaṇeyya anukampako;
219不应说超出限度的话,
Taduttari na bhāseyya,
220尤其是在奴仆面前。
Dāsovayyassa santike.
144
144.
222由此,他的恶行只会更增长。
Tasseva tena pāpiyo,
223对愤怒者还以愤怒的人,
Yo kuddhaṃ paṭikujjhatti;
224对愤怒者不还以愤怒的人,
Kuddhaṃ a-paṭikujjhanto,
225他赢得了这场难胜的战斗。
Saṅgāmaṃ jeti dujjayaṃ.
145
145.
227他行于自他之利——
Ubhinnamatthaṃ carati,
228自己的与他人的;
Attano ca parassa ca;
229若知他人已被激怒,
Paraṃ saṃkupitaṃ ñatvā,
230具念者便得轻安止息。
Yo sato upasammati.
231护己者,即是护他;
Attānaṃ rakkhanto paraṃ rakkhati,
232护他者,亦是护己。
Paraṃ rakkhanto attānaṃ rakkhati.
146
146.
234戒、定、慧三者
Sīla-samādhi-paññānaṃ ,
235忍辱是精进之因
Khantī padhāna-kāraṇaṃ;
236一切善法
Sabbepi kusalā dhammā,
237因忍耐而增长深厚。
Khantyāyattāva vaḍḍhare.
147
147.
239对于能宽恕与容忍的人,恶人究竟能做什么?
Khamā-khagga-karetassa ,
240恶人又能如何作为?
Dujjano kiṃ karissati;
241火焰落于无草之处,
A-tiṇe patito vahni,
242便自行止息。
Sayamevūpasammati.
148
148.
244以柔软如棉的心,恭敬聆听,
Sussusā savaṇañceva,
245执持与忆持,
Gahaṇaṃ dhāraṇaṃ tathā;
246意之起与灭的了知,
Uhāpohatthaviññāṇaṃ,
247如实智与慧的功德。
Tatva-ññāṇañcadhīguṇaṃ.
149一百四十九。
149.
249凡具此四法者,
Yassete caturo dhammā,
250于众生中,堪称为智者。
Atthi posesu paṇḍita;
251真实、正法、坚固、舍离
Saccaṃ dhammo dhīti cāgo,
252他超越所见。
Diṭṭhaṃ so ativattati.
150
150.
254医师、祭司、咒师
Vejjo purohito mantī,
255以及了知吠陀的第四种。
Vedaññotra catutthako;
256应在黎明时分见到;
Pabhāta-kāle daṭṭhabbā,
257常希求自身的光辉。
Niccaṃ sva-sīrimicchatā.
151
151.
259应亲近朋友,
Mittānaṃ santikaṃ gacche,
260于适时,勿在夜晚憔悴;
Kāle na rattiyaṃ kisaṃ;
261若深思过甚,便会忧愁败坏。
Ce bahuṃ bhijje cinitvā,
262于朋友之中,他当如是行。
Taṃ mittesu samākare.
152
152.
264不对他人作违逆之事,
Na paresaṃ vilomāni,
265不执着他人已作与未作之事;
Na paresaṃ katākataṃ;
266唯应自观自察,
Attanova avekkheyya,
267彼所作业与非所作业。
Katāni a-katāni ca.
153
153.
269地域、种族与先世所行,
Desa-jāti-pubbe-carā ,
270随顺世人而行事;
Anu-carā jano kare;
271莫欺诳他人所感之物,
Paresaṃ vedhakaṃ māyaṃ,
272了知此已,与之为友。
Taṃ jānitvā sakhaṃ kare.
154
154.
274攀附一小块木头,
Parittaṃ dārumāruyha,
275如同沉没于大海;
Yathā sīde mahaṇṇave;
276同样,若亲近懈怠之人,
Evaṃ kusītamāgamma,
277善营生计者亦沉沦;
Sādhu-jīvīpi sīdati;
278是故应当远离彼,
Tasmā taṃ parivajjeyya,
279懈怠且精进萎靡之辈。
Kusītaṃ hīna-vīriyaṃ.
155
155.
281懒惰与懈怠,
Alasañca pamādo ca,
282不奋起、不自制;
Anuṭṭhānaṃ a-saṃyamo;
283昏睡懒散,是则可断,
Niddā tandi ca te chidde,
284应当彻底远离此辈,
Sabbaso taṃ vivajjaye.
156
156.
286舍离心术不正的愚人,
Cajeyya dummittaṃ bālaṃ,
287犹如青年避开毒蛇。
Āsīvisaṃva māṇavo;
288应断除恶业。
Bhañjeyya pāpakaṃ kammaṃ,
289犹如象牙屋般坚固。
Naḷāgāraṃva kuñjaro.
157一百五十七。
157.
291实无彼此异心者,
Na hi aññañña-cittānaṃ,
292无论女子或男子;
Itthīnaṃ purisāna vā;
293纵有种种交往,
Nānāvīkatvā saṃsaggaṃ,
294对如此之人,亦不应信赖。
Tādisaṃ pica nāsmase.
158
158.
296不应信赖作恶之人。
Nāsmase kata-pāpamhi,
297不应信赖妄语之人。
Nāsmase alika-vādine;
298于此,并无关于自我真舍利益的智慧,
Nāsmate attatthapaññamhi,
299即使在自我的安乐之中,它亦不存在。
Atta-santepi nāsmate.
159
159.
301如同烈火、如同大象、如同乌黑的蝮蛇,
Ghatāsanaṃ kuñjaraṃ kaṇha-sappaṃ,
302已灌顶的国王与一切放逸女人,
Muddhā-bhisittaṃ pamadā ca sabbā;
303智者应当恒常远离这些人,
Ete naro niccasato bhajetha,
304因为他们的一切状态实难了知。
Tesaṃ have dubbidū sabba-bhāvo.
160
160.
306以及众多女子与恶人
Itthīnaṃ dujjanāna-ñca,
307信任便无从生起;
Vissāso no-pa pajjate;
308若在河中、在角兽旁
Vise siṅgimhi nadiyaṃ,
309或于疾病与王宫之中。
Roge rāja-kulamhi ca.
161
161.
311沉溺女色者、沉溺于酒者,
Itthi-dhutto surā-dhutto,
312以及沉溺赌博之人。
Akkha-dhutto ca yo naro;
313将已得的财物一再耗尽,
Laddhaṃ laddhaṃ vināseti,
314这便是堕落者的面目。
Taṃ parābhavato mukhaṃ.
162
162.
316恶友、恶伴,
Pāpa-mitto pāpa-sakho,
317恶行者的行境;
Pāpa-ācāra gocaro;
318从今世乃至他方世间,
Asmā lokā paramhā ca,
319人在两者之中都归于毁灭。
Ubhayā dhaṃsate naro.
163
163.
321名声因酒而败坏;
Maccherena yasaṃ hataṃ,
322品德因瞋而毁伤;
Kuppanena guṇo hato;
323真实因诳而湮灭。
Kūṭena nassate saccaṃ,
324因匮乏而失去法护。
Khuddena dhamma-rakkhanaṃ.
164
164.
326骰子与财富,
Akkha-devī dhanāni ca,
327便是毁灭与灾祸之源;
Vināso hoti āpadā;
328警觉与不放逸住立,
Ṭhiti hatā pamādo ca,
329飞鸟僧侣亦不丧失。
Dvijaṃ bhikkhuñca nassati.
165
165.
331口业不净则家族败坏,
Pesuññena kulaṃ hataṃ,
332骄慢自损其利;
Mānena hitamattano;
333行恶之人,
Duccaritena mānuso,
334为贫穷与轻慢所摧折。
Daliddāyādaro hato.
166
166.
336于无骄慢之处,
A-mānanā yattha siyā,
337对诸圣者亦存轻蔑;
Santānaṃpi vimānanā;
338或对卑者如法之尊敬,
Hīna-sammānanāvāpi,
339这里并非真正的安住之处。
Na tattha vasatiṃ vase.
167
167.
341那既懒惰却又善巧者,
Yatthālaso ca dakkho ca,
342既勇猛而又怯弱,却受人敬重者;
Sūro bhīru ca pūjiyā;
343圣者不住于彼处,
Na tattha santo vasanti,
344不作无差别恶行之人。
A-visesa-kare nare.
168
168.
346若人若无自身明智,
No ce assa sakā-buddhi,
347未善学律的比丘,
Vinayo vā su-sikkhito;
348如同林中的盲目水牛,
Vane andha-mahiṃsova,
349大众应当多加谨慎。
Careyya bahuko jano.
169
169.
351果实确实会毁坏香蕉,
Phalaṃ ve kadaliṃ hanti,
352果实确实会毁坏竹与芦苇;
Phalaṃ veḷuṃ phalaṃ naḷaṃ;
353荣誉确实会毁坏死人,
Sakkāro kā-purisaṃ hanti,
354如同子宫毁坏胎儿一般。
Gabbho assatariṃ yathā.
170
170.
356知晓什么应受责备,
Vajjañca vajjato ñatvā,
357也知晓什么不应受责备;
A-vajjañca a-vajjato;
358以正见受持
Sammādiṭṭhi-samādānā,
359众生往生善趣。
Sattā gacchantti suggatiṃ.