← 文献总目录

慧释

e1009n.nrf6 · 静态文献页 · 226 段 · 打开交互阅读器

1慧之解说
Paññā-niddesa
55
55.
2智慧于此诸法中最先,
Paññaṃ pathamamesehi,
3智慧之力最为殊胜;
Paññā-balaṃ bahuttamaṃ;
4善男子的力量即是智慧,
Kula-putta balaṃ paññā,
5以此何事不能成就?
Kiṃhināma na sādhyati.
56
56.
7能断诸多疑惑者,
Aneka-saṃsayucchedi ,
8能显隐密义者;
Parokkhatthassa dassakaṃ;
9为一切之眼目,是为教法,
Sabbassa locanaṃ satthaṃ,
10于他,如无明般的盲昧不复存在。
Yassa natthyandhameva so.
57
57.
12智慧能详察所闻法义,
Paññā sutaṃ vinicchindi,
13令名誉与称誉增长;
Kitti-siloka-vaḍḍhanī;
14具足智慧之人,于此
Paññāsahito naro idha,
15亦得安乐。
Api sukhānivindati.
58
58.
17正自觉者与独觉佛,
Sabbaññubuddha-pacceka ,
18多闻四圣谛者,
Catusacca-sutā iti;
19于四佛中实为一体,
Catu-buddhesu ekova,
20方可名为世间之多闻者。
Bahussuto naro bhave.
59
59.
22善书写者或善言说者,
Lekhacheko vācacheko,
23善著述且善言说者;
Ganthacheko suvācako;
24善穿刺之勇士,
Vidhāyakacheko sūro,
25自己的业本无苦。
Niddukkhova sakammani.
60
60.
27诸善巧者说:智慧确为最上,
Paññā hi seṭṭhā kusalā vadanti,
28如同星宿王之于群星。
Nakkhatta-rājāriva tārakānaṃ;
29戒律、荣光与正法,
Sīlaṃ sirīcāpi satañca dhammo,
30这便是具慧者必然的随行。
Anvāyikā paññāvato bhavanti.
61
61.
32应当亲近那些智慧精纯、博学多闻的佛陀,
Sevetha buddhe nipuṇe bahussutte,
33既善领受教法,亦善追问决疑;
Uggāhako ca paripucchako;
34当以恭敬心专注聆听善说之言,
Suṇeyya sakkaccaṃ subhāsitāni,
35若人如此而行,便成就智慧。
Evaṃ karo paññavā hoti macco.
62
62.
37于老年时,以名誉为检验,
Vayena yasa-pucchāhi,
38以安忍而住,且当如理作意;
Tiṭṭha-vāsena yoniso;
39法谈与亲厚共处,
Sākacchā snehasaṃsevā,
40以及适宜的住处
Patirūpa-vāsenaca.
63
63.
42此八处
Etāni aṭṭhaṭhānāni,
43是令慧明净的因缘
Buddhi-visada-kāraṇā;
44若人具足此八法,
Yesaṃ etāni sambhonti,
45其智慧便得开显。
Tesaṃ buddhi pabhijjati.
64比丘们,有四种法导向智慧的增长。哪四种呢?即亲近善士、听闻正法、如理作意、法随法行。比丘们,这四种法导向智慧的增长。
64. Cattārome bhikkhave dhammā paññāvuddhiyā saṃvattanti. Katame cattāro. Sappurisasaṃsevo saddhammasavanaṃ yoniso manasikāro dhammānudhamma-paṭipatti. Ime kho bhikkhave cattāro dhammā paññā-vuddhiyā saṃvattantītti.
65
65.
48具足清净眼根者,
Cakkhupasāda-sampanno ,
49能见有眼之人;
Acchimantañca passati;
50盲者与独眼之人,亦得善观察。
Andhaṃ kāṇaṃ su-passantaṃ,
51盲者全然不见一切。
Andho sabbaṃ na passati.
66
66.
53见者见所见者,
Passatti passo passantaṃ,
54亦见不见者;
A-passantañca passati;
55不见者不见那不见者,
A-passanto a-passantaṃ,
56见者亦不见。
Passantañca na passati.
67
67.
58显然毫无隐蔽。
Pākaṭaṃ a-paṭicchannaṃ,
59色以净眼见,
Rūpaṃ pasāda-cakkhunā;
60非见他物,一切皆见,
Nāññaṃ passatti sabbaṃpi,
61以智眼如实照见。
Tathato ñāṇa-cakkhunā.
68
68.
63一切善与不善的众生,
Sujanāsujanā sabbe,
64纵是具足功德的离群者,
Guṇenāpi vivekino;
65亦不能证入真正的远离之境。
Vivekaṃ na samāyanti,
66不可与不乐远离者共处。
A-vivekījanantike.
69
69.
68对于已经现起的义理,
Yo ca uppatitaṃ atthaṃ,
69却不能迅速领悟;
Na khippamanubujjhati;
70不随不适当之事,
A-mittavasamanveti,
71事后却心生懊悔;
Pacchā ca anutappati.
70
70.
73如此具大威力的智慧,
Evaṃ mahiddhikā paññā,
74思惟精巧,善察微妙。
Nipuṇā sādhucintinī;
75为现法之利益,
Diṭṭhadhamma-hitatthāya,
76或为来世之安乐。
Samparāya-sukhāya vā.
71
71.
78诸力之中,此力最胜
Taṃ balānaṃ balaṃ seṭṭha,
79此即最胜智慧之力
Agga paññābalaṃ balaṃ;
80依智慧力而安立
Paññābalenupatthaddho,
81智者由此了知。
Etthaṃ vindati paṇḍitto.
72
72.
83以何等智慧,圣者们觉悟了
Yena ñāṇena bujjhanti,
84所作皆办。
Ariyā kata-kiccataṃ;
85已获得那智慧之宝,
Taṃ ñāṇa-ratanaṃ laddhaṃ,
86胜利者之子们啊,应当精进。
Vāyāmetha jinorasā.
73
73.
88于智慧宝珠懈怠者,
Paññāratanamālassa ,
89生命不会久住。
Na ciraṃ vattate bhavo;
90迅速示现不死。
Khippaṃ dasseti amataṃ,
91他不乐于有。
Na ca so rocate bhave.
74
74.
93愚痴无知之人恣意放逸懈怠,
Pamādamanuyuñjanti ,
94那些愚昧无智之人;
Bālā dummedhino janā;
95而明智之人则精勤不放逸,
Appamādañca medhāvī,
96如同守护无上财宝一般,守护正念与正智。
Dhanaṃ seṭṭhaṃva rakkhati.
75
75.
98依财富、福德与智慧之所得,
Dhana-puñña-dhī-lābhena ,
99智者善御时光,不使空过。
Kālaṃ khiyyati paṇḍito;
100愚者则放纵于嬉戏,
Kīḷanena ca dummedho,
101或沉溺于睡眠与争斗。
Niddāya kalahena vā.
76
76.
103当以不放逸克服放逸,
Pamādaṃ appamādena,
104当智者觉醒之时;
Yadā nūdati paṇḍito;
105登上智慧之殿堂,
Paññāpāsāda-māruyha,
106无忧者以慈心观照着忧悲的众生,
A-soko sokiniṃ pajaṃ,
107如山立于大地之上,
Pabbataṭṭhova bhūmaṭṭhe,
108智者则观察愚者。
Dhīro bāle avekkhati.
77
77.
110无有爱胜过自身。
Natti attasamaṃ pemaṃ,
111无有财物堪与谷物相比
Natthi dhaññasamaṃ dhanaṃ;
112无有光明堪与智慧相比
Natthi paññāsamā ābhā,
113雨水实为最上之宝
Vuṭṭhi ve paramā sarā.
78
78.
115现世之利,
Diṭṭhe dhamme ca yo attho,
116及来世之利;
Yo cattho samparāyiko;
117智者因通达此义,
Atthābhisamayā dhīro,
118则称为智者。
Paṇḍitoti pavuccati.
79
79.
120不因此便是智者,
Na tena paṇḍito hoti,
121不论话说了多少。
Yāvatā bahu bhāsati;
122安隐、无怨、无畏,
Khemī a-verī a-bhayo,
123他便堪称智者。
Paṇḍitotti pavuccati.
80
80.
125若于何处,有真实与法,
Yamhi saccañca dhammo ca,
126不害、自制与调伏,
A-hiṃsā saṃyamo damo;
127如此离垢的坚定者,
Sa ve vantamalo dhīro,
128即称为长老。
Thero iti pavuccatti.
81
81.
130自身功德与过失,
Saka-guṇaṃ saka-dosaṃ,
131能知此者,是为智者;
Yo jānāti sapaṇḍito;
132他人功德与过失,
Para-guṇaṃ para-dosaṃ,
133能知者,是为有慧者。
Yo jānāti sapaṇḍito.
82
82.
135以念、精进、智慧,
Sati-vīriya-paññāya ,
136行持威仪者。
Yo karoti iriyāpathe;
137此人必是智者。
So paṇḍito have bhave,
138于两处皆能通达者。
Ubhayattha-pariggaho.
83
83.
140知恩感恩,具足智明。
Kataññū vijjā-sampanno,
141出身尊贵,财富丰饶;
Jātimā dhanavā have;
142且具审察的习性,善于思惟;
So vicāraṇa-sīlo ca,
143这样的智者无有苦恼。
Niddukkho paṇḍito bhave.
144一切众生皆是业的所有者,
Sabbe kammassakā sattā,
145业令众生各各差别。
Kammaṃ satte vibhajjati.
84
84.
147那现见实义者——
Yo passati paccakkhatthaṃ,
148亦见轮回之义
Yo ca saṃsāratthaṃ tesu;
149如同时节所应敬者
Pacchimova pūjanīyo,
150于两方面皆善了知
Ubhayattha-sudiṭṭhattā.
85
85.
152仅以少欲而无过失,
Appena anavajjena,
153以易得之物而常满足;
Santuṭṭho sulabhena ca;
154知量节取,堪为易养,
Mattaññū subharo hutvā,
155智者应当如此生活与行持。
Careyya paṇḍito naro.
86
86.
157自身为第一,
Attānameva pathamaṃ,
158安住于正法之中;
Patirūpe nivesaye;
159而后依此法修习,
Athaññamanusāseyya,
160智者则不为所染污。
Na kilisseyya paṇḍito.
87
87.
162在高贵的众会之中,
Uttama-parisāya ve,
163应说最上之语,
Utttamaṃ vācamuttamo;
164应说详尽广博之义,
Bhaṇeyyākhepa-vitthāraṃ,
165这在世间是无价的。
Sā anagghyā lokattaye.
88
88.
167智者的善说
Paṇḍitassa subhāsittaṃ,
168唯智者能善了知
Paṇḍitova sujāniyā;
169愚者则不能了知
Dummedho taṃ na jānāti,
170贤者珍视贤者。
Dhīro dhīraṃ mamāyati.
89
89.
172由于某种颜色,
Yena kenaci vaṇṇena,
173他人便遭受恼害;
Paro labhati rūppanaṃ;
174如果言语确实具有意义,
Attho vācāya ce hoti,
175智者也不应贸然说出。
Taṃ na bhāseyya paṇḍito.
90
90.
177为了饮食,或为了言谈,
Bhuñjanatthaṃ kathanatthaṃ,
178不可说“这是口”;
Mukhaṃ hotītti no vade;
179无论什么话脱口而出,
Yaṃvā taṃvā mukhāruḷhaṃ,
180那言语便是智者所言。
Vacanaṃ paṇḍito naro.
91
91.
182视他利如己利,
Para-sattitto sa-sattiṃ,
183友中之人,实难测知,
Dujjāno hi naro mite;
184若了知自他之利,
Ce jāne saka-sattiṃca,
185何况谈论他人私利?
Kā kathā para-sattiyā.
92
92.
187能成就他人功德者,
Katta-guṇaṃ paresaṃ yo,
188贤者便会回避。
Paṭikaroti paṇḍito;
189他既能了知,又能阐说。
Jānāti so ācikkhati,
190愚者不以功德为依怙。
Na bālo guṇa-māmako.
93
93.
192不应造作过多,
Pabhūtaṃ neva kātabbaṃ,
193不应挂念未来;
Bhavissaṃ neva cintaye;
194随顺当下之时,
Vattamānena kālena,
195具慧者善运心智而行。
Vicaranti vicakkhaṇā.
94
94.
197于诸法中,正念方是所应希求。
Dhammesu sati icchitā,
198于诸味中,盐非所应希求,盐味不应当欲。
Rasesu loṇamicchitaṃ;
199于王事中,辅臣乃是所应希求。
Rāja-kiccesu amaccaṃ,
200于一切处,皆是智者。
Sabba-ṭhānesu paṇḍitaṃ.
95
95.
202于众人中,刹帝利最胜;
Khattiyo seṭṭho jane tasmiṃ,
203那些依族姓而计者;
Ye gottapaṭisārino;
204明行具足,
Vijjā-caraṇa-sampanno,
205于诸天与人中,彼为最上者。
So seṭṭho deva-mānuse.
96
96.
207正自觉者,两足中之最上者,
Sambuddho dvipadaṃ seṭṭho,
208于四足之中,最为尊贵;
Ājānīyo catuppadaṃ;
209于诸妻之中,最为贤淑者,
Sussusā seṭṭhā bhariyānaṃ,
210即是随顺诸子之人。
Yo ca puttānamassavo.
97
97.
212「有益」者,即不迷惑;
Sātthako ca a-sammoho,
213善行之境,亦为适宜;
Sappāyo gocaro tathā;
214于此四种,应当修习,
Cattārimāni sikkheyyuṃ,
215增长正知
Sampajaññābhivaḍḍhakā.
98
98.
217智慧,于不谛听者,
Paññañca kho a-sussusaṃ,
218无人能证得。
Na koci adhigacchati;
219因未成就多闻,
Bahussutaṃ anāgamma,
220故于法住不能分辨,
Dhammaṭṭhaṃ a-vinibbhajaṃ.
99
99.
222其意趣极难了悟。
Adhippāyo sudubbodho,
223由于律藏中有此规定,即为遮止不清净之法,
Yasmā vijjati pāḷiyaṃ;
224故应恭敬承事。
Tasmā upaṭṭhahaṃ gaṇhe,
225知重者知所当重。
Garuṃ garumataṃ vidū.