请求者
乞求者
Abhiyācaka
4
4.
2礼敬法与僧团,
Dhamma-saṅghaṃ vanditvāna,
3一切世界的领导者;
Sabba-lokassa nāyakaṃ;
4由求请的三钳叭长老,
Yācito tikakrapa-therena,
5以及聪明的学童。
Māṇavena ca dhīmatā.
5
5.
7简明地予以提升,
Uttānameva saṅkhepaṃ,
8以多种目的净化利养;
Nānā-sattha-sudhāritaṃ;
9我将写下使人明了之事,
Nara-dakkhaṃ likhissami,
10愿那些自觉智慧者得以看到。
Passantu dhīra-māmakā.
6
6.
12恐惧之中见床榻,
Kosajjaṃ bhayato disvā,
13勇士即便安然也不会懈怠;
Vīriyañjāpi khemato;
14愿当具足精进,
Āraddhavīriyā hotha;
15此乃如来的教导也。
Esā buddhānusāsanī.
7
7.
17比丘啊,有精进的圣弟子,
Vīriyavā kho bhikkhave ariyasāvako,
18断除不善法,培养善法;
Akusalaṃ pajahati, kusalaṃ bhāveti;
19断除有过失的,修习无过失的,
Sāvajjaṃ pajahati, anavajjaṃ bhāveti,
20使自身清净无垢。
Suddhamattānaṃ pariharatīti.
21有精进者,何种功德不生呢?
Vīriyavato kiṃ nāma kammaṃ na sijjhati;
22人格尊严不会消失,
Purisakāro nāma na nassati,
23我知安乐为立基。
Sukhe patiṭṭhāpetīti jānāmi.
8
8.
25如同云间落下的蜜饼,
Yathā khittaṃ nabhe leḍḍu,
26必然降落于地;
Dhuvaṃ patati bhūmiyaṃ;
27如是佛陀圣者的
Tatheva buddha-seṭṭhānaṃ,
28教法亦常久绵延。
Vacanaṃ dhuva-sassataṃ.
9
9.
30诸佛所说言语,皆无嗔恨。
A-dvejjhavacanā buddhā,
31不虚妄语者为胜利者。
A-moghavacanā jinā.
10
10.
33勤苦努力者获得智慧,
Sussusā labhate paññaṃ,
34奋斗者获得财富;
Uṭṭhātā vindate dhanaṃ;
35故当重视巴利文,
Tasmā pāḷiṃ guruṃ katvā,
36当瞻彼美好之法。
Imaṃ passāhi sobhaṇaṃ.
11
11.
38勤苦努力,具清明智慧者,
Sussusā suta-buddhinī,
39由智慧增长获得听闻;
Sutaṃ paññāya vaḍḍhanaṃ;
40借助智慧了解其义理,
Paññāya atthaṃ jānāti,
41所了解的义理带来安乐。
Ñāto attho sukhāvaho.
12
12.
43常行禅那之思惟,
Satataṃjjhāyanaṃ vāda,
44观察他人之过失;
Para-tantavalokanaṃ;
45及一切欲界众生之供应与侍奉,
Sabbijjācera-sevāca,
46智慧与思维是品德的一部分。
Buddhi-mati-karo guṇo.
13
13.
48过于冗长反而变得沉闷,
Ati-dīghova nīgho hi,
49懒惰则意志薄弱;
Kusīto hīna-vīriyo;
50因此,善士应当努力精勤,
Tasmā vīriyaṃ katvāna,
51以此完成智慧。
Vijjaṃ esantu sādhavo.
14
14.
53贤人完全具备这种技艺,
Suporiso tāva sippaṃ,
54应当不断增长财物,
Uggaṇheyya paraṃ dhanaṃ;
55之后应寻求谋划,
Gaveseyya tato mantaṃ,
56应当阐说真实所说。
Katheyya sacca-bhāsitaṃ.
15
15.
58第一种技艺不可为败坏,
Pathamaṃ na parājaye sippaṃ,
59第二种财物不可为败坏;
Dutīyaṃ na parājaye dhanaṃ;
60第三种财物不可为败坏,
Tatīyaṃ na parājaye dhanaṃ,
61第四义应作何行为?
Catutthamatthaṃ kiṃ karissati.
16
16.
63光彩照人者非不鲜明,
Sobhanti a-milātāni,
64如花般似将盛开;
Pupphāniva pilandhituṃ;
65同样,少年儿女,
Tathā sobhanti dārakā,
66确如青壮之时宜教导。
Yobbaneyeva sikkhituṃ.
17
17.
68因此,品质乃其根本,
Tasmā have guṇādhāraṃ,
69智慧增长为至上;
Paññā-vaḍḍhanamuttamaṃ;
70应当修习聪慧而有节制,
Sikkheyya matimā poso,
71用心守护自身利益。
Patthento hitamattano.
18
18.
73本无力气欲强暴努力,
Alaṃ vāyamituṃ sippe,
74众生因利益而为之;
Attha-kāmena jantunā;
75作已所知属于智慧者,
Kataṃ vijaññā vijjādi,
76你们不要衰老。
Vayo te mā upajjhagā.
19
19.
78学习智慧,行持戒律,
Vijjaṃ sikkhe, care sīlaṃ,
79与有智慧者同住;
Dhīrena saha saṃvase;
80积集财富,作正当业,
Dhanācaye, kare kammaṃ,
81语和悦,善言说。
Piyaṃ vācañca saṃvade.
20
20.
83却不能真正入眠,
Na tveva supituṃ hoti,
84夜为星辰的花饰,
Ratti nakkhatta-mālinī;
85就为显现此事,
Paṭijaggitumevesā,
86夜晚存在于了知之中。
Ratti hoti vijānataṃ.
21
21.
88奋起吧,坐起来,
Uṭṭhāhatha nisīdatha,
89熟睡者于你们有何益?
Ko attho supitena vo;
90技艺与学问实为可贵,
Sādhu kho sippa-vijjāhvā,
91当常学智慧。
Vijjaṃ sikkhatha santataṃ.
22
22.
93诸子常当发起,
Ārabbhatha sadā puttā,
94勤于探求广闻。
Bahussutaṃ gavesituṃ;
95因为世间工巧的人,
Yasmā loke sippavantā,
96在各方皆为明显。
Sabbā-disāsu pākaṭā.
23
23.
98昔日舍卫城内已有释子。
Sakyarūpaṃ pure santaṃ,
99我未曾修习过技巧;
Mayā sippaṃ na sikkhitaṃ;
100无技巧者难以谋生,
Kicchā vutti a-sippassa,
101此理事后自感懊悔。
Iti pacchā nutappati.
24
24.
103为了世间,为了世间的事务,
Lokatthaṃ loka-kammantaṃ,
104渴望追求查访;
Icchanto pariyesituṃ;
105必定要具足精进与勇猛,
Niccameva vīriyañca,
106应当深思其义。
Atthaṃ mantañja cintaye.
25
25.
108富有且有德行者在世间,
Dhanavā guṇavā loke,
109在一切方向皆显现无疑;
Sabbā-disāya pākaṭo;
110品行端正且智慧具足者,
Sīlavā paññavā macco,
111被众世间人所尊敬敬仰。
Sabba-lokehi pūjito.
26
26.
113其名声如活生生般长存,
Sajīvati yaso yassa,
114声誉若得生存,
Kitti yassa sajīvati;
115无名无声誉者,
Yasa-kitti vihīnassa,
116活着亦无有如是。
Jīvantopi matopamā.
27
27.
118信心乃男子最胜财富,
Saddhīdha vittaṃ purisassa seṭṭhaṃ,
119法清净者带来安乐;
Dhammo suciṇṇo sukhamāvahāti;
120真实乃胜过诸美味,
Saccaṃ have sādutaraṃ rasānaṃ,
121智者谓生命为最胜。
Paññājīviṃ jīvitamāhu seṭṭhanti.
28
28.
123具念者常得善法,
Satimato sadā bhaddaṃ,
124具念者安适而活;
Satimā sukhamedhati;
125具念者身心皆胜,
Satimato suve seyyo,
126怨恨亦得解脱。
Verā ca parimuccati.
29
29.
128愿尔等永不轻慢戒律,
Mā vo khaṇaṃ virādhetha,
129此处采用‘间过’者,即指众生轮回生死过程中时间的推移。
Khaṇātītā hi socare;
130‘安立’者,指在某一特定时空内的行为、修行,譬如此处指所应努力修持的法门。
Sadatthe vāyameyyātha,
131‘时’者,是指具体的当下刻,表明行为或修行必须于此时此刻展开。
Khaṇo vo paṭipādito.
30
30.
133‘所愿未得者’,谓所求、所欲尚未实现。
Yathicchitaṃ na pappoti,
134‘非智者亦非无智慧者’,指非纯粹智慧之人,亦非全然愚昧之辈,介于两者之间。
A-phiyo nāvikoṇṇave;
135‘正如此以精进而行’,说明应当以恰当之精进态度继续修行,不得懈怠。
Tathevāvīriyopettha,
136故此,称为教法。
Tasmārabheyya sāsanaṃ.
31
31.
138当此人应当努力,
Vāyametheva puriso,
139直到目标圆满,
Yāva atthassa nipphadā;
140目标得以圆满光明,
Nipphannasobhaṇo attho,
141宽忍者更无敌对,
Khantā bhiyyo na vijjati.
32
32.
143正如智慧的用功,
Sameva ñāṇa-vāyāme,
144带来快乐且吉祥的,
Sukhāvaho su-maṅgalo;
145在那支持者中同样如此,
Ñunedhike tathā no hi,
146双重的善法是美好的成就。
Dvayena sādhu sampadā.
33
33.
148身体的业行得以消灭,
Kāya-kammāni sijjhanti,
149言语的业行与精进,
Vacī-kammāni vīriyaṃ;
150实无须借由思虑而成就业务,
Na hi kiccāni cintāhi,
151应当在此处努力精进。
Kareyyāthīdha vāyamaṃ.
34
34.
153有时候也应当去做,
Paṭikacceva kareyya,
154那是因知晓对己有益;
Taṃ jaññā hitamattano;
155非因担忧车轮之事,
Na sākaṭikacintāya,
156迟钝的人缺乏勇猛。
Mandā dhīro parakkame.
35
35.
158以稳固的善业力,
Thirena saka-kammena,
159果报如实增长,
Vaḍḍhatiyeva saṃ phalaṃ;
160非懒惰与怠惰之人,
A-thirena alasena,
161故不行恶业且果报不现。
Kara-kammaṃ phalañca no.
36
36.
163智慧人如栖息于椅者,
Āsīsetheva puriso,
164不应心生厌离,
Na nibbindeyya paṇḍito;
165我见自性明见,
Passāmi vohaṃ attānaṃ,
166如愿便成。
Yathā icchiṃ tathā ahu.
37
37.
168是亲属,没有债务,
Aṇaṇo ñātīnaṃ hoti,
169对天人和父亲亦然;
Devānaṃ pitunañca so;
170承担男子的职责,
Karaṃ purisa-kiccāni,
171不然后悔。
Na ca pacchānutappati.
38
38.
173减少,是减少的修行者,
Hiyyoti hiyyati poso,
174我将作他(应作的事);
Karissāmi pareti yo;
175今日当做的功课,
Ajja kattabba kammaṃ sve,
176后来必能除却。
So tato parihāyati.
39
39.
178此人不疏忽,不恼怒,
So a-ppamatto a-kuddho,
179亲自办理事端;
Tāta kiccāni kāraya;
180在事中努力精进,
Vāyāmassu sa-kiccesu,
181不能发现安乐。
Nālaso vindate sukhaṃ.
40
40.
183即使是下贱出身,
Hīna-jaccopi ce hoti,
184有坚定意志的人;
Uṭṭhātā dhitimā naro;
185具足行为与戒律,
Ācāra-sīla-sampanno,
186如火种般发出光明。
Nise aggīva bhāsati.
41
41.
188那个以前应当做的,
Yo pubbe karaṇīyāni,
189后来他想要行恶;
Pacchā so kātumicchati;
190如同折断了的树枝一般,
Varuṇakaṭṭhabhañjova,
191于是他随后感到懊悔。
Sa pacchā anutappati.
42
42.
193在起身的时间里,他尚未起身,
Uṭṭhānakālamhi anuṭṭhahāno,
194年轻、强壮却懒惰地卧倒着;
Yuvā balī ālasiyaṃ upeto;
195未具完全的坚定念头,乃至意志软弱懈怠,
A-puṇṇasaṅkappamano kusīto,
196由于懒惰,智慧通达之道无法获得。
Paññāya maggaṃ alaso na vindati.
43
43.
198愚痴的人,在世间,
Dummedho puriso loke,
199懈怠而缺乏奋发;
Kusīto hīna-vīriyo;
200行为不洁,不合礼法,
Appassuto anācāro,
201则由此年老时反受损害。
Parihāyati vuḍḍhiyā.
44
44.
203此人行为不洁,
Appassutāyaṃ puriso,
204如同枯朽的木柴一般腐败衰败;
Balībaddova jīrati;
205其肉体却日益增长,
Maṃsāni tassa vaḍḍhanti,
206其智慧却不增长。
Paññā tassa na vaḍḍhati.
45
45.
208对于已成为人身者,
Yassa manussa-bhūtassa,
209既无享受亦无技巧,
Natthi bhogā ca sippakaṃ;
210这人身又有何利益呢?
Kiṃphalaṃ tassa mānussaṃ,
211双足着地的动物即是猎物。
Dvipādaṭṭho hi so migo.
46
46.
213那位寿命达一百年的,
Yo ca vassasataṃ jīve,
214但懒惰且缺乏勇气;
Kusīto hīna-vīriyo;
215一生当中最好的,
Ekāhaṃ jīvitaṃ seyyo,
216当从精进努力开始。
Vīriyārabbhato daḷaṃ.
47
47.
218了解法义断别者,
Yo ca dhamma-vibhaṅgaññū,
219『荒废』者,不懈怠也。
Kāluṭṭhāyī a-tandito;
220『随时起立』者,随顺时令不违也。
Anuṭṭhahati kālena,
221『其果实成熟』者,果报随之而现也。
Phalaṃ tassa samijjhati.
48
48.
223『修行出家生活』者,奉行梵行也。
A-caritvā brahmacariyaṃ,
224『未得少年时财富』者,青春未及积聚财产也。
A-laddhā yobbane dhanaṃ;
225『老鹳掠过』者,形象比喻年迈身体衰弱如老鹳飞翔般摇摆也。
Jiṇṇakoñcāva jhāyanti,
226如同干涸的池塘中的死鱼。
Khīṇamaccheva pallale.
49
49.
228断除后修习梵行,
A-caritvā brahmacariyaṃ,
229未曾取得尘世财富;
A-laddhā yobbane dhanaṃ;
230犹如断尽的钩索,
Sentti cāpātikhīṇāva,
231旧事业终不复兴。
Purāṇāni anutthunaṃ.
50
50.
233即使资质平庸,聪慧者,
Appakenāpi medhāvī,
234清晨时具智慧者,
Pābhatena vicakkhaṇo;
235激励自身,
Samuṭṭhāpeti attānaṃ,
236如微小火苗般熠熠闪耀。
Aṇuṃ aggiṃva sandhamaṃ.
51
51.
238正如人努力,
Vāyāmetheva puriso,
239智者不生厌倦;
Na nibbindeyya paṇḍito;
240应当见努力的果报,
Vāyāmassa phalaṃ passa,
241所食之果实乃自前世所积累。
Bhuttā ambā anītihaṃ.
52
52.
243修行之事,非强迫而作,
Anuṭṭhahaṃ a-vāyāmaṃ,
244幸福由此而生,所达之处乃安乐之地;
Sukhaṃ yatrādhi gacchati;
245勇猛者应当前往,
Suvira tattha gacchāhi,
246柔弱之人亦当随之而去。
Mañca tattheva pāpaya.
53
53.
248懈怠者则放任懈怠,
Yatthālaso anuṭṭhātā,
249安乐完满安住其间;
Accantaṃ sukhamedhati;
250刚强勇猛于此而进;
Suvira tattha gacchāhi,
251然而在此却显恶业。
Mañca ttattheva pāpaya.
54
54.
253于世间中的主宰果报,
Adhippāya-phalaṃ loke,
254智慧深明者消灭之;
Dhītimanttassa sijjhati;
255唯有精进行动当为之。
Vīriyameva kattabbaṃ,
256此为佛所赞唱。
Etaṃ buddhehi vaṇṇitaṃ.