← 文献总目录

咖那基亚格言

e1008n.nrf · 静态文献页 · 552 段 · 打开交互阅读器

礼敬彼世尊、阿拉汉、正自觉者
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa
1佳纳吉亚尼帝巴利
Cāṇakyanītipāḷi
1
1.
3种种善意已成文说,
Nānāsattho ddhataṃ vakkhe,
4乃是国王治理之汇聚;
Rāja nīti samuccayaṃ;
5此乃一切因缘之果实,
Sabba bīja midaṃ satthaṃ,
6即为札那基亚所集解。
Cāṇakyaṃ sārasaṅgahaṃ.
2
2.
8我今说根本经典,
Mūlasuttaṃ pavakkhāmi,
9正如札那基亚所言。
Cāṇakyena yathoditaṃ;
10以识为执著者,
Yassa viññāna mattena,
11愚痴生起而智者不现。
Mūḷho bhavati paṇḍito.
3
3.
13被贪婪与嗔恨所污染之人,
Viduttaṃ narapaccañca,
14从未有过衡量适合之处;
Nevatulyaṃ kudācanaṃ;
15国王偶被崇敬,
Sadese pujjate rājā,
16智者则处处为人敬重。
Vidū sabbattha pujjate.
4
4.
18智者具足一切善法,
Paṇḍite ca guṇā sabbe,
19愚人唯具恶业,
Mūḷhe dosā hi kevalaṃ;
20因此在无数愚人中,
Tasmā mūḷhasahassesu,
21唯有智慧者独为卓越。
Pañño eko visisyate.
5
5.
23如母亲对待他人子女,
Mātariva paradāresu,
24对他人之物极为宽厚;
Paradabbesu leṭṭuva;
25于自身正见一切众生,
Attaniva sabbabhūtesu,
26此乃智慧具足者所见。
Yo passati sapaṇḍito.
6
6.
28何以为宽广?
Kiṃkulena visālena,
29彼虽无德乃由此生;
Guṇahīno tu yonaro;
30即使心不清净,教师他者,
Akulinopi satthañño,
31乃至诸天亦以之敬奉。
Devatāhipi pujjate.
7
7.
33具足色相之形体,
Rūpayobbanasampannā ,
34出身宽广家族,
Visālakulasambhavā;
35无智慧者不应荣耀,
Vijjāhīnā nasobhante,
36如同无香气之兰蔻。
Niggandhā iva kiṃsukā.
8
8.
38男者装饰如同月光,
Tārānaṃ bhūsaṇaṃ cando,
39女者装饰如同丈夫。
Nārīnaṃ bhūsaṇaṃ pati;
40国王是世间的装饰,
Puthabyā bhūsaṇaṃ rājā,
41智慧是万物的装饰。
Vijjā sabbassa bhūsaṇaṃ.
9
9.
43母亲是众生,父亲是仇敌,
Mātā sattu pitā verī,
44由于儿子不受教化;
Yena bālo napāṭṭhito;
45在集会中不调和,
Na sobhate sabhāmajjhe,
46犹如天鹅在水中争斗。
Haṃsamajjhe bakoyathā.
10
10.
48贤良唯一之子,
Varameko guṇī putto,
49不为愚痴所欺;
Na ca mūḷhasatehipi;
50皎月独自能灭除黑暗,
Eko cando tamo hanti,
51非群星所能及也。
Na ca tāragaṇehipi.
11
11.
53他以五年时间教化,
Lālaye pañcavassāni,
54或以十年时间摄受众生;
Dasavassāni tālaye;
55若得十六岁,
Patte tu soḷase vasse,
56则应如子友般呵护照顾。
Puttaṃ mittaṃva ācare.
12
12.
58呵护中有多种过失,
Lālane bahavo dosā,
59摒弃中有诸多善德;
Tālane bahavo guṇā;
60因此子弟当被呵护,也当被摒弃,
Tasmā puttañca sissañca,
61应摒弃而非呵护。
Tālaye na tu lālaye.
13
13.
63即使只有一句善言,
Ekenāpi suvakkhena,
64如同盛开的芳香花朵;
Pupphitena sugandhinā;
65犹如居住在森林之中,
Vāsitassa vanaṃ sabbaṃ,
66犹如善子守护家族一般。
Suputtena kulaṃyathā.
14
14.
68即使只有一句恶言,
Ekassāpi kuvakkhassa,
69如同烈火焚烧堆积柴薪;
Koṭaraṭṭhena agginā;
70诚如人破坏众多树木的森林,
Dayhate hi vanaṃ sabbaṃ,
71愚者败坏自己的家族,猥劣无耻如是。
Kuputtena kulaṃ yathā.
15
15.
73愚痴之人从远处看来光彩照人,
Dūrato sobhate mūḷho,
74身形矮短,虽远走却匆忙逃避;
Lambamāna paṭāvuto;
75愚痴之人依然可爱,
Tāvañca sobhate mūḷho,
76只因其仍有光辉闪耀不灭。
Yāva kiñci nabhāsate.
16
16.
78偏离无上不死之道,
Visato amataṃ gāyhaṃ,
79贪恋世间黄金财物;
Amejjhāapi kañcanaṃ;
80鄙弃至高无上的智慧,
Nīcato uttamā vijjā,
81却珍视粗劣如泥土与碎石。
Thīratnaṃ dukkulāapi.
17
17.
83如庆典终结一般,
Ussave byasaneceva,
84如饥荒致畜群凋零;
Dubbhikkhe sattuviggahe;
85于王门广阔宽敞之处,
Rājadvāre susāneca,
86那位站立者为亲属故旧。
Yo tiṭṭhati sabandhavo.
18
18.
88暗地里进行害事之事者,
Parokkhe kiccahantāraṃ,
89公开面前亲切劝说者;
Paccakkhe piyavādinaṃ;
90应当舍弃此类朋友,
Vajjaye tādisaṃ mittaṃ,
91如同舍弃破坏瓦罐、污秽口器一般。
Visakumbhaṃ payomukhaṃ.
19
19.
93凡是对曾经作恶之友,
Sakiṃ duṭṭhañca mittaṃ yo,
94屡次违犯盟约,
Puna sandhātu micchati;
95以等正心接近,
Samaccu mupagaṇhāti,
96如同子宫中之胎儿般。
Gabbha massatarī yathā.
20
20.
98不信任不可信之事,
Na vissase avissatthaṃ,
99亦不信任其友;
Mittañcāpi na vissase;
100有时对友人生起愤怒,
Kadāci kupitaṃ mittaṃ,
101显现诸般恶毒。
Sabbadosaṃ pakāsaye.
21
21.
103父母丧失爱子,
Jāniyā pesane bhacce,
104亲属陷入衰微困顿;
Bandhave byasanāgame;
105朋友别离时呻吟,
Mittañcā padikāleca,
106妻子财产消失衰败。
Bhariyañca vibhavakkhaye.
22
22.
108以助益为先,
Upakāraggahitena,
109从有情中分别出无情;
Sattunāsattumuddhare;
110以足脚及手臂,
Pādalaggaṃ karaṭṭhena,
111如刺般对待刺。
Kaṇṭakeneva kaṇṭakaṃ.
23
23.
113无人是真正的朋友,
Na mittaṃ koci kassaci,
114无人是真正的敌人;
Na koci ripu kassaci;
115因缘之故有所知,
Kāraṇena hi ñāyati,
116朋友亦如仇敌。
Mittāni ca ripū tathā.
24
24.
118恶人且谄媚善人,
Dujjano piyavādī ca,
119非可信之因;
Netaṃ vissāsakāraṇaṃ;
120如蜜存于口中,
Madhu tiṭṭhati jivhagge,
121然心却含剧毒。
Hadaye tu halāhalaṃ.
25
25.
123恶人应当摒弃,
Dujjano parihantabbo,
124即使包裹着学识而生,
Vijjāyā laṅkatopi saṃ;
125如璞玉覆盖尘土般显现,
Maṇinā bhūsito sappo,
126何以能令其无所畏惧。
Kime so nabhayaṃ karo.
26
26.
128恶人是无声之人,是无德之人,
Sappo kūro khalo kūro,
129恶人为最无声之人,是最无德者;
Sappā kūrataro khalo;
130祈愿常住者悉皆常存,
Manto sadhivaso sappo,
131恶人何以得以制止?
Khalo kena nivāyyate.
27
27.
133河中之鱼与池中之鱼,
Nakhīnañca nadīnañca,
134角尾之鱼与有八肢之鱼;
Siṅgīnaṃ satthapāṇinaṃ;
135不可轻信,
Vissāso nevakātabbo,
136尤其妇女及王族之中。
Thīsu rājakulesu ca.
28
28.
138象以千象相称,
Hatthī hatthasahassena,
139骑手以百象计;
Satahatthena vājino;
140长角象以十象数,
Siṅgino dasahatthena,
141由占地者(持地者)所把持恶劣。
Ṭhānacāgena dujjano.
29
29.
143保护灾难中的财富,
Āpadatthaṃ dhanaṃ rakkhe,
144保护财富者的配偶亦当护持;
Dāraṃ rakkhe dhanehipi;
145常当护持自身,
Attānaṃ satataṃ rakkhe,
146无论妻子财物亦然。
Dārehipi dhanehipi.
30
30.
148他人之妻他人之物,
Paradāraṃ paradabbaṃ,
149以及他人之责难,
Parivādaṃ parassa ca;
150鄙视侮辱及重大过失,
Parihāsaṃ guruṭṭhāne,
151应远离轻浮浮慢。
Cāpalyañca vivajjaye.
31
31.
153舍弃单一族姓,
Caje ekaṃ kulassatthe,
154舍弃乡村族群;
Gāmassatthe kulaṃ caje;
155舍弃乡土村邑,
Gāma janapadassatthe,
156在自身上舍弃土地。
Attatthe pathaviṃ caje.
32
32.
158一足独行,
Calatyekena pādena,
159一心而立,智慧者也;
Tiṭṭha tyekena buddhimā;
160摒弃恶习后,应当转至彼岸之地,
Nāsamikkhya paraṃ ṭhānaṃ,
161舍弃先行处,放下以前执着。
Pubbamāyatanaṃ caje.
33
33.
163用净除之手,将其彻底摘除,
Luddha matthena gaṇheyya,
164以礼敬合掌的业来断除;
Thaddha mañjalī kammunā;
165用愚痴执欲所染污者,
Mūḷhaṃ chando nuvattena,
166以智慧正法来对治此愚痴。
Tathā tathena paṇḍitaṃ.
34
34.
168以自身心意为损害,
Atthanāsaṃ manotāpaṃ,
169在家中行恶行为,
Gehe duccaritāni ca;
170欺骗与过度放逸,
Vañcanañca pamāṇañca,
171智者不显露此等行为。
Matimā na pakāsaye.
35
35.
173于财富粮食等的使用上,
Dhanadhaññappayogesu ,
174以及于智慧及其成果的应用中;
Tathā vijjāgamesu ca;
175饮食与行为,
Āhāre byavahāre ca,
176四种弱点恒常存在。
Cattalajjo sadā bhave.
36
36.
178富有人是第一,贤明者第二,国王第三,
Dhanino sotthiyo rājā,
179河流第四,医生第五;
Nadī vejjo tu pañcamo;
180五者中若有不纯洁现象,
Pañca yatra navijjante,
181则不可居住其中。
Tatra vāsaṃ nakāraye.
37
37.
183在此地中,没有适宜的礼敬,
Yasmiṃdese na sammānaṃ,
184没有喜悦,也没有亲属,
Na pīti naca bandhavā;
185也没有任何善知识的来临,
Na ca vijjāgamo koci,
186对此处应当远离。
Taṃdesaṃ parivajjaye.
38
38.
188用心思考的行为,
Manasā cintitaṃ kammaṃ,
189用言语不加损害;
Vacasā napakāsaye;
190「他心所标记」者,事物之差别特征也。
Aññalakkhita kāriyassa,
191因缘所成,功德遂生,即由此而成就。
Yato siddhi najāyate.
39
39.
193恶趣与不善之行为,
Kudesañca kuvuttiñca,
194秽恶坏乱也是这样;
Kubhariyaṃ kunadiṃ tathā;
195邪恶不正及恶饮食,
Kudabbañca kubhojjañca,
196然精明者必当摈弃。
Vajjaye tu vicakkhaṇo.
40
40.
198剩余的都是污秽之物,
Iṇasesoggi seso ca,
199疾病的残余亦是如此;
Byādhiseso tatheva ca;
200而且因为它还在增长,
Puna ca vaḍḍhate yasmā,
201所以不应使其残留。
Tasmā sesaṃ nakāraye.
41
41.
203忧虑是人类的老化,
Cintā jaro manussānaṃ,
204环境的恶劣是老化的根源;
Vatthānaṃ ātapo jaro;
205老人即为不幸,
Asobhagyaṃ jaro thīnaṃ,
206老耄亦为苦难。
Assānaṃ methunaṃ jaro.
42
42.
208若有子嗣居其家中,
Atthi putto vase yassa,
209又有配偶同其共处,
Bhacco bhariyā tatheva ca;
210即使无此,亦可安适,
Abhāve pyatisantoso,
211犹如地上安住他方天界者。
Saggaṭṭho so mahītale.
43
43.
213恶妇奸诈好友,
Duṭṭhā bhariyā saṭhaṃ mittaṃ,
214恶奴极为残忍,
Bhacco cuttaradāyako;
215他誓死守家居,
Sa sappeca gahe vāso,
216宛如死亡无疑。
Maccureva nasaṃsayo.
44
44.
218其家无母亲者,
Mātā yassa gehe natthi,
219恶妻又善谄媚。
Bhariyācā piyavādinī;
220当应往那森林去,
Araññaṃ tena gantabbaṃ,
221如同应往那王舍城去一般。
Yathā raññaṃ tathāgahaṃ.
45
45.
223仆人是父亲,动物,
Iṇakattā pitā sattu,
224母亲则是背弃正道者,
Mātā ca byabhicārinī;
225妻子是美丽的动物,
Bhariyā rūpavatī sattu,
226儿子是无知的动物。
Putto sattu apaṇḍito.
46
46.
228杜鹃鸟的形色,
Kokilānaṃ saro rūpaṃ,
229女人的容貌转乎变化;
Nārī rūpaṃ patibbatā;
230愚昧者的智慧之相,
Vijjā rūpaṃ kurūpānaṃ,
231苦修者的宽容之相。
Khamā rūpaṃ tapassinaṃ.
47
47.
233无明是生命的虚空,
Avijjaṃ jīvanaṃ suññaṃ,
234诸方虚空无依无靠;
Disā suññā abandhavā;
235无子的家庭空虚寂寞,
Puttahīnaṃ gahaṃ suññaṃ,
236诸般空虚贫乏不具足。
Sabbasuññā daliddatā.
48
48.
238不赡养者因族系过失,
Adātā vaṃsadosena,
239因业过失贫乏不具备;
Kammadosā daliddatā;
240狂妄愚痴因母亲过失,
Ummādā mātudosena,
241因父亲过失而愚钝愚昧。
Pitudosena mūḷhatā.
49
49.
243老师尊贵如火,犹如婆罗门等二姓之尊;
Guru aggi dvijādīnaṃ,
244色相端庄者,即为婆罗门中的尊贵;
Vaṇṇānaṃ brāhmaṇo guru;
245仆人之主,乃是尊贵之人;
Pati reko gurutthīnaṃ,
246各种人间皆会尊敬的,正是老师。
Sabbassābhyāgato guru.
50
50.
248在强暴多端之地,斯里兰卡曾遭灭亡,
Atidabbe hatā laṅkā,
249以及在极为残暴的拘罗婆国亦曾被灭。
Atimāne ca koravā;
250因过度施舍而被束缚,
Atidāne balībaddho,
251一切执着尽被擒拿。
Sabbamaccanta gahitaṃ.
51
51.
253无布匹也无饰物,
Vatthahīno tvalaṅkāro,
254无壶器也无饮食;
Ghatahīnañca bhojanaṃ;
255无仓库也无车辆,
Thanahīnā ca yānārī,
256无智慧亦无生命。
Vijjāhīnañca jīvanaṃ.
52
52.
258饮食乃饮食般配,
Bhojjaṃ bhojanasatti ca,
259性爱乃绝佳配偶;
Ratisatti varā thiyo;
260财富乃布施般配,
Vibhavo dānasatti ca,
261苦行无所得果报。
Nāppassa tapaso phalaṃ.
53
53.
263子女乃依赖于子孙,
Puttappayojanā dārā,
264儿子乃衣食依赖者;
Putto piṇḍappayojano;
265利益目的者即为朋友,
Hitappayojanaṃ mittaṃ,
266财富则是万事利益之所依。
Dhanaṃ sabbappayojanaṃ.
54
54.
268难得的是亲切友善的话语,
Dullabhaṃ pākatikaṃ vākyaṃ,
269难得的乃是带来安乐的听闻;
Dullabho khemakaro suto;
270难得的如同亲属般的同类,
Dullabhā sadisī jāyā,
271难得的是真诚深爱的知己。
Dullabho sajano piyo.
55
55.
273蚌珠非为细微,
Selesele namāṇikkaṃ,
274精珠不属象类;
Muttikaṃ na gajegaje;
275善友非处处皆有,
Sādhavo na hi sabbatra,
276檀香非生于密林。
Candanaṃ na vanevane.
56
56.
278智慧若无忧伤灭,
Asoco niddhano pañño,
279智者之友若无忧。
Asoco paṇḍitabandhavo;
280无子而失去夫婿的妇女,
Asocā vidhavā nārī,
281立于子嗣门庭之人。
Puttanatta patiṭṭhitā.
57
57.
283愚痴的男子伤悲,
Avijjo puriso soco,
284为配偶所生之悲哀;
Socaṃ methuna mappajaṃ;
285无食饥饿的百姓忧愁,
Nirāhārā pajā socā,
286为国王或小国之忧愁。
Socaṃ rajja marājakaṃ.
58
58.
288与家族关系相契合,
Kulehi saha sampakkaṃ,
289与智者建立友谊,
Paṇḍitehi ca mittataṃ;
290与亲属保持平等和谐,
Ñātībhi ca samaṃ melaṃ,
291傲慢者永不更新。
Kubbāno navinassati.
59
59.
293以盗取他人财物为业,
Kaṭṭhā vutti parādhinā,
294盗贼居于无所依赖之所;
Kaṭṭho vāso nirāsayo;
295寂静是断尽的意义,
Niddhano byavasāyo ca,
296一切境界皆已消除。
Sabbakaṭṭhā daliddatā.
60
60.
298聪明人何由得法?
Takkarassa kuto dhammo,
299无德者何处得忍?
Dujjanassa kuto khamā;
300游方人何以生爱?
Vesiyā ca kuto sneho,
301情欲者何由得真实?
Kuto saccañca kāminaṃ.
61
61.
303饥饿者的傲慢从何而生?
Pesitassa kuto mānaṃ,
304愤怒者的安乐从何而生?
Kopanassa kuto sukhaṃ;
305忧郁者的生命与自己意志从何而来?
Thīnaṃ kuto satittañca,
306怜悯众生者的慈爱从何而起?
Kuto mettī khalassa ca.
62
62.
308弱者的力量如同王者,
Dubbalassa balaṃ rājā,
309愚人的哭泣亦为力量。
Bālānaṃ rodanaṃ balaṃ;
310愚痴者所嗜好者,被告诫说,是愚昧的拘执。
Balaṃmūḷhassa monittaṃ,
311盗贼所执持者,也是此种愚昧的拘执。
Corānaṃ atathaṃ balaṃ.
63
63.
313若有人放弃真实之物,
Yo dhuvāni pariccajja,
314反而爱护虚假之物;
Adhuvaṃ parisevati;
315真实之物由此灭失,
Dhuvāni tassa nassanti,
316而虚假之物终不能永存。
Adhuvaṃ naṭṭhameva ca.
64
64.
318干肉是老年人的食物,
Sukkaṃ maṃsaṃ thiyo vuddhā,
319乳酪是少年人的食物;
Bālakka taruṇaṃ dadhi;
320清晨夫妻同寝是睡眠,
Pabhāte methunaṃ niddā,
321正当之时攫取手中之物;
Sajju pāṇaharāni cha;
65
65.
323及时食用新鲜肉类,
Sajju maṃsaṃ navannañca,
324但愚人视之为奶食。
Bālā thī khīrabhojanaṃ;
325如同水罐、壶这类,
Ghatamuṇhodakañceva,
326以及直立的管子。
Sajju pāṇakarāni cha.
66
66.
328狮子一只,鹳一只,
Sīhādekaṃ bakādekaṃ,
329六只狗,三只驴;
Cha sunā tīṇi gadrabhā;
330羊羔有四只,
Vāyasā catu sikkhetha,
331还有四只公鸡。
Cattāri kukkuṭādapi.
67
67.
333若所作业甚微不善,
Pabhūtamappakiccaṃ vā,
334若欲分辨其因缘;
Yonaro kattumicchati;
335当以节制来为行为,
Saṃyatanena kattabbaṃ,
336如狮子独自咆哮般著名。
Sīhādekaṃ pakittitaṃ.
68
68.
338制摄诸根诸感官,
Sabbindriyāni saṃyama,
339如同牛犊跌倒一般的人。
Bakova patito jano;
340此乃时机成熟所成就者,
Kāladesopapannāni,
341应当完成一切事业。
Sabbakiccāni sādhaye.
69
69.
343多言之人不当满足,
Bahvāsī sāppasantuṭṭho,
344谨慎宁静且反应迅速;
Suniddo sīghacetano;
345应当有光明正大与勇猛刚强,
Pabhubhatto ca sūro ca,
346并且应当善听善闻这些品质。
Ñātabbā cha sunā guṇā.
70
70.
348不可承受的重负,
Avissāmaṃ vahe bhāraṃ,
349寒冷和炎热也不能忍受;
Sītuṇhañca navindati;
350但他常常满足快乐,
Sa santoso tathā niccaṃ,
351应当修习这三种忍耐。
Tīṇi sikkhetha gadrabhā.
71
71.
353对难以忍受的痛苦,
Guḷhamethunadhammañca,
354亦应适时收敛约束;
Kālekāle ca saṅgahaṃ;
355不懈怠懒惰,
Appamādamanālasyaṃ,
356应当勤修四种功课。
Catu sikkhetha vāyasā.
72
72.
358应当舍弃冲突战斗,
Yuddhañca pātaruṭṭhānaṃ,
359与亲属共摄饮食;
Bhojanaṃ saha bandhuhi;
360遇险时应当保护安立,
Thiyaṃ āpadaggataṃ rakkhe,
361应当勤修四种戒律。
Catu sikkhetha kukkuṭā.
73
73.
363百万的重负是能力,
Kotibhāro samatthānaṃ,
364坚固的坚定是决心;
Kiṃdūraṃ byavasāyinaṃ;
365什么是善知识的乡土,
Ko videso savijjānaṃ,
366什么是爱护他人的他方?
Ko paro piyavādinaṃ.
74
74.
368恐惧虽被言说为道路,
Bhayassa kathito pantho,
369却是感官无节制。
Indriyānamasaṃyamo;
370此为出生、成长之道,
Tajjayo sampadāmaggo,
371由此得以至高之境。
Yeniṭṭhaṃ tena gamyate.
75
75.
373非智慧相等之亲属,
Na ca vijjāsamo bandhu,
374亦非疾病相等之仇敌;
Na ca byādhisamo ripu;
375非恩爱相等之友好,
Nacāpaccasamo sneho,
376亦非诸天所及之外力。
Na ca devā paraṃ balaṃ.
76
76.
378海洋为障,土地为根基,
Samuddāvaraṇā bhūmi,
379栅栏为障碍,屋舍为依止;
Pākārāvaraṇaṃ gahaṃ;
380君王为遮蔽,地域为障碍,
Narindāvaraṇā desā,
381良好行为为遮盖,是贤者所持。
Cārittāvaraṇā thiyo.
77
77.
383妇人如同瓦罐,
Ghatakumbhasamā nārī,
384男子如同陶器。
Tattaṅgāra samo pumā;
385因此,容器和火,
Tasmā ghatañca aggiñca,
386贤者不应在同一处设置。
Nekatra thapaye budho.
78
78.
388饮食是愚者的二倍,
Āhāro dviguṇo thīnaṃ,
389智慧则是他们的四倍;
Buddhi tāsaṃ catugguṇo;
390决心是六倍,
Chaguṇo byavasāyo ca,
391而对欲望的控制被认为是十倍。
Kāmocaṭṭhaguṇo mato.
79
79.
393称赞陈旧发酵的米饭,
Jiṇṇamannaṃ pasaṃseyya,
394妻子进入已衰老的丛林,
Bhariyaṃ gatayobbanaṃ;
395战场归来的勇士,
Raṇā paccāgataṃ sūraṃ,
396以及走回家的小孩。
Sassañca gehamāgataṃ.
80
80.
398不满足的婆罗门丧失,
Asantuṭṭhā dvijā naṭṭhā,
399满足者则得到世间。
Santuṭṭhāiva pāthivā;
400无羞耻的妓女堕落,
Salajjā gaṇikā naṭṭhā,
401无惭愧的污秽女子。
Nillajjā ca kulitthiyo.
81
81.
403如此堕落的国王,
Avaṃsapatito rājā,
404既是愚昧之子又自以为聪明;
Mūḷhaputto ca paṇḍito;
405虽得财产却像无根之草,
Adhanena dhanaṃ pāpya,
406犹如草芥而误以为是人。
Tiṇaṃva maññate janaṃ.
82
82.
408婆罗门及其子孙受人敬重,
Brahmahāpi naro pujjo,
409因为他们拥有广大的财富;
Yassatthi vipulaṃ dhanaṃ;
410如同月亮持久明净,
Sasino tulyavaṃsopi,
411财富被积藏起来。
Niddhano paribhūyate.
83
83.
413若论书籍和教法,仿佛财富,
Potthakaṭṭhā tu yāvijjā,
414是落入他人之手的财富;
Parahatthagataṃ dhanaṃ;
415当时所应作事已出现之时,
Kiccakāle samuppanne,
416既无业力之障,亦无当时之障。
Na sāvijjā na taddhanaṃ.
84
84.
418如风对脚趾的危险,
Pādapānaṃ bhayaṃ vātā,
419如莲花的寒凉危险;
Padmānaṃ sisirā bhayaṃ;
420如山的坚硬障碍,
Pabbatānaṃ vajīramhā,
421善人及恶人之危险。
Sādhūnaṃ dujjanā bhayaṃ.
85
85.
423当智慧被运用时,
Paññe niyujjamāne tu,
424即有三种王者德行;
Santi rañño tayoguṇā;
425名声如天下所居,
Yaso sagganivāso ca,
426财富也极为广博。
Vipulo ca dhanāgamo.
86
86.
428当愚痴被运用时,
Mūḷhe niyujjamānetu,
429即是勇士的三种德行;
Khattiyassāguṇā tayo;
430『铁』者,意指坚硬不坏之质,类似坚铁的特性。
Ayaso catthanāso ca,
431『堕地狱』者,是指因业力感应而下生于苦难极重的地狱界。
Narake gamanaṃ tathā.
87
87.
433『多种根本相续交集』者,指诸多根本因素相互缠结、不易分解。
Bahūmūḷhasaṅghātehi,
434『相互分别据信』者,是言依彼此间别别差异而分别认知事理。
Aññoññapasuvuttibhi;
435『种种属性皆终结』者,谓各类性质最终皆归于灭尽。
Pacchādyante guṇā sabbe,
436『如光明被云覆蔽』者,犹白昼日光被厚云遮蔽般,光明无法显现。
Meghehiva divākaro.
88
88.
438某人田地邻近河岸,
Yassa khettaṃ nadītīre,
439其妻子亦多情不专;
Bhariyāpi parappiyā;
440子女无教养规矩,
Puttassa vinayo natthi,
441堪比待死无疑。
Maccureva nasaṃsayo.
89
89.
443不可得往的境界,
Asambhābyaṃ navattabbaṃ,
444连现在也显现困难;
Paccakkhamapi dissate;
445石头能渡过水,
Silā tarati pānīyaṃ,
446猿猴唱着歌。
Gītaṃ gāyati vānaro.
90
90.
448常常丰盛的谷物,
Subhikkhaṃ kasake niccaṃ,
449生病者常得安乐;
Niccaṃ sukha marogike;
450妻子和婢女都亲爱的人,
Bhariyā bhattu piyā yassa,
451他家就常常有好名声。
Tassa niccossavaṃ gahaṃ.
91
91.
453为欲乐之业的灭除,
Helassa kammanāsāya,
454为智慧之灭除,
Buddhināsāya niddhanaṃ;
455为乞求之灭除,
Yācanā mānanāsāya,
456为宗族之灭除而生的饮食。
Kulanāsāya bhojanaṃ.
92
92.
458应当遵行的大义,
Sevitabbo mahāvakkho,
459具足果实荫护相伴者;
Phalacchāyā samanvito;
460若天人无所成就果报,
Yadi devā phalaṃ natthi,
461则影子由何得以遮蔽?
Chāyā kena nivāraye.
93
93.
463初者智识已被制服,
Paṭhame najjitā vijjā,
464第二财物亦被制服;
Dutīye najjitaṃ dhanaṃ;
465第三善业亦被制服,
Tatīye najjitaṃ puññaṃ,
466第四者何物能为其役使?
Catutthe kiṃkarissati.
94
94.
468在河岸边的言语者,
Nadīkūleca ye vakkhā,
469投身他人所失去的财富;
Parahatthagataṃ dhanaṃ;
470其所当为之事若如母象所护,
Kiccaṃ thīgocaraṃ yassa,
471则一切皆成无益之事。
Sabbaṃ taṃ viphalaṃ bhave.
95
95.
473障碍之地若依止,则何从聚集?
Kudesamāsajja kutotthasañcayo,
474秽恶之地若依止,则何处水源?
Kuputtamāsajja kuto jalañjalī;
475恶妇人之家如何有安乐,
Kugehiniṃ pāpya gahe kuto sukhaṃ,
476习于恶行者如何能得荣誉。
Kusissamajjhāpayato kuto yaso.
96
96.
478如同井水和榕树荫,
Kūpodakaṃ vaṭacchāyā,
479却是平淡而微小的时日;
Sāmā thīciṭṭhakālayaṃ;
480冬日则显炎热,
Sītakāle bhave uṇhaṃ,
481夏日则显凉爽。
Gimhakāle ca sītalaṃ.
97
97.
483夜间行走为毒害,
Visaṃ caṅkamanaṃ rattiṃ,
484君王恩泽为毒害;
Visaṃ raññonukulatā;
485妇女及他人聚集为毒害,
Visaṃ thīpi aññāsattā,
486疾病无间断为毒害。
Visaṃ byādhi avekkhito.
98
98.
488难教化的为毒害,学识为毒害,
Duradhītā visaṃ vijjā,
489未烹熟的食物为毒害;
Ajiṇṇe bhojanaṃ visaṃ;
490贫穷无族群,
Visaṃ goṭṭhī daliddassa,
491年老或年轻均贫乏。
Vuddhassa taruṇī visaṃ.
99
99.
493邻境受击败的军队,
Padose nihato pantho,
494多位倒地阵亡者;
Patitā nihatā thiyo;
495麦田中未萌芽的幼苗被毁,
Appabījaṃ hataṃ khettaṃ,
496庄稼遭盗窃破坏。
Bhaccadosā hato pabhū.
100
100.
498信仰如同被击碎的瓮,
Hatamasottiyaṃ saddhaṃ,
499献祭与您的布施皆已破灭;
Hato yañño tvadakkhiṇo;
500美丽的妇人也已失去子嗣,
Hatā rūpavatī vañjhā,
501军队的统帅亦遭毁灭。
Hataṃ senamanāyakaṃ.
101第一百零一句。
101.
503是知见蕴的领域,彼此相牵连,
Vedavedaṅga tattañño,
504勤修咒诵与祭祀者,专注彼道;
Japahomaparāyano;
505辅以香药与饮食,
Āsīvādavacoyutto,
506此即王宫祭祀师。
Esa rājapurohito.
102
102.
508具家族品德与德行,
Kulasīlaguṇopeto,
509精勤于一切法修习者;
Sabbadhammaparāyano;
510精通护持与清净的人;
Pavīṇo pesanādyakkho,
511护持法的人得以胜增;
Dhammādyakkho vidhīyate.
103
103.
513由不退转的修习;
Ayubbedakatābhyāso,
514为诸法中最慈爱的显现;
Sabbesaṃ piyadassano;
515具足圣洁德行者,
Ariyasīlaguṇopeto,
516此当受戒律制度。
Esa vajjo vidhīyate.
104
104.
518坚执有力意志者,
Sakiṃdutta gahitattho,
519身轻灵巧且毅坚;
Lahuhattho jitakkharo;
520究竟利益遍照法,
Sabbasattha samālokī,
521名为记录者。
Pakaṭṭho nāma lekhako.
105一百零五。
105.
523以方正严谨为本领者,
Samattanītisattañño,
524像被尊敬的车辆一般;
Vāhane pūjitassamo;
525具有勇猛英雄的优良品质,
Sūravīraguṇopeto,
526被指定为军队统帅。
Senādhyakkho vidhīyate.
106
106.
528善巧明达言辞者,
Sucī vākyapaṭuppañño,
529能观察他心者;
Paracittopalakkhako;
530智慧坚定之实语者,
Dhīro yathāttha vādī ca,
531此人为使者而被指定。
Esa dūto vidhīyate.
107
107.
533谓之具父性善法者,
Puttanatta guṇopeto,
534亦称为师法之护持者;
Satthañño piṭṭhapācako;
535勇猛且刚毅者,
Sūro ca kathinoceva,
536即被称为善护者。
Sūpakāro sa uccate.
108
108.
538指示者,善于行事者,
Iṅgitā kāratattañño,
539有力者,具智慧者;
Balavā piyadassano;
540恒持勤勉,常常精进,
Appamādī sadā dakkho,
541此人被称为谨守戒律者。
Patihāro sa uccate.
109
109.
543若无自有智慧,
Yassa natthi sayaṃ paññā,
544他为谁作利益呢?
Satthaṃ tassa karoti kiṃ;
545目不见光者,
Locanehi vihīnassa,
546葫芦如何能作响?
Dappaṇo kiṃkarissati.
110
110.
548风吹之物何所为?
Kiṃkarissanti vattāro,
549其所响处乃是声耳;
Sotaṃ yattha navijjate;
550裸猿之地焉作响,
Naggakapaṇake dese,
551国王将作何事?
Rajaṇo kiṃkarissati.