← 文献总目录

1. 智者品

e1005n.nrf0 · 静态文献页 · 207 段 · 打开交互阅读器

礼敬彼世尊、阿拉汉、正自觉者
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa
1「世间」者
Lokanīti
2一、贤者品
1. Paṇḍitakaṇḍo
1
1.
4我今说世间,
Lokanītiṃ pavakkhāmi,
5其义多样纷繁;
Nānāsatthasamuddhaṭaṃ;
6如同摩揭陀国之简略,
Māgadheneva saṅkhepaṃ,
7敬礼宝贵之意。
Vanditvā ratanatthayaṃ.
2
2.
9伦理于世间为人之要,
Nītiloke purisassa sāro,
10父母师友皆是也;
Mātā pitā ācariyoca mitto;
11因此,男人应当明智辨识正道,
Tasmā hi nītiṃ puriso vijaññā,
12有智慧者必然学识广大。
Ñāṇī mahā hoti bahussutoca.
3
3.
14懒惰者从哪里能获得技能?
Alasassa kuto sippaṃ,
15没有技能者从哪里能获得财富?
Asippassa kuto dhanaṃ;
16没有财富者从哪里能获得朋友?
Adhanassa kuto mittaṃ,
17没有朋友者从哪里能获得快乐?
Amittassa kuto sukhaṃ;
18不安乐者安何功德,
Asukhassa kuto puññaṃ,
19无福报者安何福胜。
Apuññassa kuto varaṃ.
4
4.
21巧艺相称财无有,
Sippā samaṃ dhanaṃ natthi,
22巧艺为盗命人所。
Sippaṃ corā nagaṇhare;
23于此世间巧如友,
Idha loke sippaṃ mittaṃ,
24于彼彼世安乐导。
Paraloke sukhāvahaṃ.
5
5.
26不可过度误解,
Appakaṃ nātimaññeyya,
27所闻之法应安住于心;
Citte sutaṃ nidhāpaye;
28如同顽垢水滴,
Vammikodakabindūva,
29久而久之渐渐充满。
Cirena paripūrati.
6
6.
31不可小视,
Khuddoti nātimaññeyya,
32无论是学问亦或技能。
Vijjaṃ vā sippameva vā;
33唯有一法被清净,
Ekampi pariyodātaṃ,
34是生命世间形成之因。
Jīvitakappakāraṇaṃ.
7
7.
36矿石堆积中无珠宝,
Sele sele na māṇikaṃ,
37象群中无真珠;
Gaje gaje na muttikaṃ;
38林中无檀香,
Vane vane na candanaṃ,
39处处无贤人明智。
Ṭhāne ṭhāne na paṇḍitaṃ.
8
8.
41智者因闻而具足,
Paṇḍito sutasampanno,
42若所闻即为义理;
Yattha atthīti ce suto;
43应效大勇猛,前往彼处,
Mahussāhena taṃ ṭhānaṃ,
44若如有闻者之意而至。
Gantabbaṃva sutesinā.
9
9.
46有闻者若善知技艺,若有财宝,
Sine sippaṃ sine dhanaṃ,
47有闻者若登上高山;
Sine pabbatamāruhaṃ;
48贪欲、嗔恨的根本,
Sine kāmassa kodhassa,
49此五种为贪根、嗔根、痴根、怀疑根、慢根。
Ime pañca sine sine.
10
10.
51听觉、看觉、知觉及数数之事,
Suti sammuti saṅkhyāca,
52和合、戒律、特别差别,
Yogā nīti visesakā;
53天神及娼妓,
Gandhabbā gaṇikā ceva,
54弓箭师及会堂客人。
Dhanu bedā ca pūraṇā.
11
11.
56治疗与历史学,
Tikicchā itihāsā ca,
57光明与幻象皆能动摇;
Joti māyā ca chandati;
58标记、口诀及声音,
Ketu mantā ca saddā ca,
59技艺与表象齐具备。
Sippāṭṭhārasakā ime.
12
12.
61未熟之智比作野牛,
Apuṭṭho paṇḍito bherī,
62被问时反犹迟疑。
Pajjunno me hoti pucchito;
63愚人,无论开口还是不语,
Bālo puṭṭho apuṭṭhopi,
64仍旧常常多言。
Bahumpi bhaṇate sadā.
13
13.
66在书册中的那些学问,
Potthakesu ca yaṃ sippaṃ,
67以及在外人手中的财物;
Parahatthesu yaṃ dhanaṃ;
68在某种工作发生时,
Yathākicce samuppanne,
69既非学问,也非财物。
Na taṃ sippaṃ na taṃ dhanaṃ.
14
14.
71水面上的莲叶,
Jalappamāṇaṃ kumuddanālaṃ,
72家族中的规矩和戒律的尺度;
Kulappamāṇaṃ vinayo pamāṇaṃ;
73随时所说的话语的尺度,
Byattippamāṇaṃ kathītavākyaṃ,
74如同泥土掺杂在禾草中一般的尺度。
Pathaviyā pamāṇaṃ tiṇa milātaṃ.
15
15.
76少量听闻,服从很少,
Appassuto sutaṃ appaṃ,
77人们却认为很多;
Bahuṃ maññati mānavā;
78不见水池之水,
Sindhūdakaṃ apassanto,
79如井中之水蛙。
Kūpe toyaṃva maṇḍuko.
16
16.
81第一次败北是技艺,
Pathamaṃ parājaye sippaṃ,
82第二次败北是财富;
Dutiyaṃ parājaye dhanaṃ;
83第三次败北是法,
Tatiyaṃ parājaye dhammaṃ,
84第四次将作何事呢?
Catutthaṃ kiṃ karissati.
17
17.
86失失的儿子带来何等污秽,
Byatta putra kimalaso,
87未失的却担负重担;
Abyatto bhārahārako;
88失失者在世间受敬奉,
Byattako pūjito loke,
89每日失失的儿子增添。
Byatta putra dine dine.
18
18.
91母为怨敌,父作仇人,
Mātā verī pitā satru,
92为何愚人不曾受教诲?
Kena bāle na sikkhitā;
93在众会之中并不光彩显著,
Sabhāmajjhe na sobhanti,
94好像天鹅在莲花丛中一样。
Haṃsamajjhe bakoyathā.
19
19.
96何者能锐利地刺破荆棘山,
Kaṇṭakaṃ giri ko tikkhati,
97何者能点燃熊蜂的眼药膏;
Ko añjanaṃ migakkhikaṃ;
98谁能于荒野草地之中发出芬芳,
Uppathaṃ pallale ko sugandhaṃ,
99谁能像族中子弟般风采外扬;
Kula-putta-rūpo ko pavattati;
100自身之状态。
Sāmaṃ-bhāvo.
20
20.
102并非如同橘子皮的滋味,
Na rasaṃ akotambulaṃ,
103也非瞻泰国人民的性质;
Adhanassa, laṅkatampi;
104无光泽的牙齿之声,
Alonakantu byañjanaṃ,
105是无技巧的语法。
Byākaraṇaṃ asippassa.
21
21.
107清净柔和,且闻所具。
Sussusā sutasampanno,
108由于闻思智慧而增长;
Sutāpaññāya pavaḍḍhati;
109凭智慧知晓其义,
Paññāya atthaṃ jānāti,
110所知之义带来安乐。
Ñāto attho sukhāvaho.
22
22.
112饮食、夫妻、睡眠,
Bhojanaṃ methunaṃ niddā,
113众生亦依此获得安养;
Goṇe posepi vijjati;
114智慧是安养的特殊因素,
Vijjā viseso posassa,
115这是下品的愚痴习气。
Taṃ hīno gosamo bhave.
23
23.
117没有与智慧相等的朋友,
Natthi vijjāsamaṃmittaṃ,
118也没有像疾病一样的敌人;
Naca byādhisamo ripu;
119更无与自己相等的爱护,
Naca attasamaṃ pemaṃ,
120也无与善业相等的力量。
Naca kammasamaṃ balaṃ.
24
24.
122天鹅不会加入乌鸦群中,
Haṃso majjhe na kākānaṃ,
123狮子不显露其美德;
Sīho gunnaṃ na sobhate;
124马群中出现骡子,
Gadrabhamajjhe turaṅgo,
125愚人中出现智者。
Bālamajjhe ca paṇḍito.
25
25.
127即便愚人一生,
Yāvajīvampi ce bālo,
128却恭敬睿智的人;
Paṇḍitaṃ payirupāsati;
129但他不了解法义,
Na so dhammaṃ vijānāti,
130正如舌头具有甜美之味,
Dabbi sūparasaṃ yathā.
26
26.
132即使是一时之间的智者,
Muhuttamapi ce viññū,
133也应亲近贤者;
Paṇḍitaṃ payirupāsati;
134迅速了知法义,
Khippaṃ dhammaṃ vijānāti,
135如同舌头感受甜美一般。
Jivhā sūparasaṃ yathā.
27
27.
137没有利益,决不应前往,
Vinā satthaṃ na gaccheyya,
138勇士战场;
Sūro saṅgāmabhūmiyaṃ;
139贤者或下游商人,
Paṇḍitvāddhagū vāṇijo,
140以及出外国行者。
Videsagamano tathā.
28
28.
142金钱损失及心中忧恼,
Dhananāsaṃ manotāpaṃ,
143家庭中的恶行,
Ghare duccaritāni ca;
144欺骗以及羞辱,
Vañcanañca avamānaṃ,
145智者不露自明之性。
Paṇḍito na pakāsaye.
29
29.
147与事相应的语句,
Pattānurūpakaṃ vākyaṃ,
148与众合适且令人喜悦;
Sabhāvarūpakaṃ piyaṃ;
149与自己相应的愤怒,
Attānurūpakaṃ kodhaṃ,
150知此者即为智者。
Yo jānāti sa paṇḍito.
30
30.
152食无财者之味,
A-dhanassa rasaṃ khādā,
153无力者被杀害;
A-balassa hathā narā;
154无智慧者所言空谈;
A-paññassa vākya-kathā,
155如同疯癫之人此等。
Ummattaka-samā ime.
31
31.
157不随顺法而行者,
Anavhāyaṃ gamayanto,
158多疑多言者;
A-pucchā bahu-bhāsako;
159显扬自身德行者,
Atta-guṇaṃ pakāsento,
160『三种』者,谓三种低下的特征。
Ti-vidhaṃ hīna-lakkhaṇaṃ.
32
32.
162『形不良好』者,色相微弱不彰。
Appa-rūpo bahuṃ bhāso,
163『智慧不彰』者,智慧示现稀少。
Appa-pañño pakāsito;
164『壶中水少』者,壶内水液不足。
Appa-pūro ghaṭo khobhe,
165『牛奶少』者,奶牛奶量稀少。
Appa-khīrā gāvī cathe.
33
33.
167『青蛙虽叫,狮子高吼』者,比喻虽有微弱之声响,而非真正强大之声。
Maṇḍūkepi ukre sīhe,
168在乌鸦巢中,亲爱的;
Kākaggahe piye piye;
169即使不聪慧者聪慧了之后,
A-paṇḍīpi paṇḍī hutvā,
170智者也要随年龄而问问讯。
Dhīrā pucche vaye vaye.
34
34.
172青蛙居于粗糙丈夫中,如狮子;
Maṇḍūkepi ukre sīhe,
173猪亦居于粗鲁之乡,猖獗如蛮;
Sūkarepi uhe dīpe;
174猫见如虎般凶猛。
Biḷāre sadise byagghe,
175诸般智者均等于技术能手。
Sabba dhīre sippa-same.
35
35.
177君王不满足于财富,
Na titti rājā dhanamhi,
178智者亦不满足于善美言语;
Paṇḍitopi su-bhāsite;
179眼睛亦不满足于所爱之见,
Cakkhuṃpi piya-dassane,
180如同大海永不满足于水。
Jale sāgaro na titti.
36
36.
182具形貌与青春的具足者,
Rūpa-yobbana-sampannā,
183广泛而无所依托的生起;
Visātha-kutha-sambhavā;
184缺乏智慧者无法显现出美好,
Vijjā-hīnā na sobhanti,
185如同无香气的叶子一般毫无价值。
Nigandhā iva kiṃsukā.
37
37.
187贤德不足的儿子即使为王子,
Hīne putto rājāmacco,
188愚昧的儿子反而胜过聪明者;
Bāla-putto ca paṇḍito;
189无财者即使财富甚多,亦不能成其为真财富,
A-dhanassa dhanaṃ bahu,
190不要轻易信任人们。
Purisānaṃ na maññatha.
38
38.
192那以巧诈贪欲行事者,
Yo sippa-lobhena,
193多取那名为巧诈的东西;
Bahuṃ gaṇhāti taṃ sippaṃ;
194如同愚人睡眠中所见,
Mūgova supinaṃ passaṃ,
195对被说之事也不愿努力理解。
Kathetumpi na ussahe.
39
39.
197泥瓦匠应当遭受破坏、毁坏。
Bhijjetuṃ kumbhakāro,
198为了使容器保持美观而用陶土制作;
Sobhetuṃ kumbha ghaṭṭati;
199不能快速丢弃于污秽之处,
Na khipituṃ apāyesu,
200这是培养器皿坚固成长的原因。
Sissānaṃ vuḍḍhi-kāraṇā.
40
40.
202用犀角和胶漆,
Taggarañca palāsena,
203人便能使其坚固耐用;
Yo naro upanayhati;
204即使被蜂蜜浸润,其香味亦能散发。
Pattāpi surabhi vāyanti,
205如此,须行持聪慧者的教法。
Evaṃ dhīrūpasevanā.
206贤者品已竟。
Paṇḍitakaṇḍo niṭṭhito.