王品
1王品
Rājakaṇḍa
251
251.
2纵使只凭四种资具,亦能令大众欢喜。
Mahājanaṃ yo rañjeti, catūhipi vatthūhi vā;
3世间称之为王,智者如是决了虚妄之言。
Rājāti vuccate loke, iti sallakkhaye vidvā.
252
252.
5布施、利行、爱语、同事,
Dānañca atthacariyā, piyavācā attasamaṃ;
6这四种摄事,由牟尼王所开示。
Saṅgahā caturo ime, munindena pakāsitā.
7布施、利行、爱语、同事。
Dānampi atthacariyatañca, piyavāditañca samānattatañca;
8善能摄受众人之诸多善行,以此不退转的功德,往生天界。
Kariyacariyasusaṅgahaṃ bahūnaṃ, anavamatena guṇena yāti saggaṃ;
9于此世间,布施、爱语与利行等诸善法,
Dānañca peyyavajjañca, atthacariyā ca yā idha;
10以平等之法治诸法,于各处皆如其所应;
Samānattatā ca dhammesu, tattha tattha yathārahaṃ;
11这些即是世间之摄护,犹如行进中车轮之辐。
Ete kho saṅgahā loke, rathassāṇīva yāyato.
253二百五十三。
253.
13布施、持戒、舍弃、正直、柔和、苦行;
Dānaṃ sīlaṃ pariccāgaṃ, ajjavaṃ maddavaṃ tapaṃ;
14无瞋、不害、忍辱、无违;
Akkodhaṃ avihiṃsañca, khantī ca avirodhanaṃ;
15这十种法,诸王当以不放逸而护持。
Dasete dhamme rājāno, appamattena dhārayyuṃ.
254二百五十四。
254.
17国王以一轭而卧,智者如受二轭;
Ekayāmaṃ saye rājā, dviyā maññeva paṇḍito;
18居家者受三轭,乞食者则受四轭。
Gharāvāso tiyāmova, catuyāmo tu yācako.
255二百五十五。
255.
20无子之家归于空寂,无王之国土亦归于空寂;
Aputtakaṃ gharaṃ suññaṃ, raṭṭhaṃ suññaṃ arājakaṃ;
21无技艺者之口亦归于空寂,贫穷者一切皆归于空寂。
Asippassa mukhaṃ suññaṃ, sabbasuññaṃ daliddattaṃ.
256二百五十六。
256.
23有人为求财富而行商贾,有人为求学问而奉持所闻;
Dhanamicche vāṇijeyya, vijjamicche bhaje sutaṃ;
24有人为求子嗣与年轻女子,有人则渴望国王、大臣之位。
Puttamicche taruṇitthiṃ, rājāmaccaṃ icchāgate.
257第二百五十七条。
257.
26鸟类的力量是天空,鱼类的力量是水;
Pakkhīnaṃ balamākāso, macchānamudakaṃ balaṃ;
27弱者的力量是国王,幼童的力量是哭声。
Dubbalassa balaṃ rājā, kumārānaṃ rudaṃ balaṃ.
258第二百五十八条。
258.
29忍辱、精进、分享、慈眼看待;
Khamā jāgariyuṭṭhānaṃ, saṃvibhāgo dayikkhaṇā;
30这些是导师的美德,常为善士所希求。
Nāyakassa guṇā ete, icchitabbā sataṃ sadā.
259
259.
32国王们只说一次,沙门与婆罗门也只说一次;
Sakiṃ vadanti rājāno, sakiṃ samaṇabrāhmaṇā;
33世间善士也只说一次,这是亘古不变的法。
Sakiṃ sappurisā loke, esa dhammo sanantano.
260
260.
35懒惰的在家人,沉迷于欲乐,是不善的。
Alaso gīhi kāmabhogī na sādhu,
36不自制的出家者,不善
Asaññato pabbajito na sādhu;
37不审察行事的国王,不善
Rājā na sādhu anisammakārī,
38易怒的智者,不善
Yo paṇḍito kodhano taṃ na sādhu.
261二百六十一
261.
40自知此灭尽,自知法非法;
Āyaṃ khayaṃ sayaṃ jaññā, katākataṃ sayaṃ jaññā;
41能断者了知断果,能持守者了知持守果。
Niggahe niggahārahaṃ, paggahe paggahārahaṃ.
262二百六十二。
262.
43母亲因子女而造恶,师长因弟子而造恶;
Mātā puttakataṃ pāpaṃ, sissakataṃ guru tathā;
44国王因国土而造恶,国师因国王而造恶。
Rājā raṭṭhakataṃ pāpaṃ, rājakataṃ purohito.
263二百六十三
263.
46以无瞋战胜瞋怒,以善战胜不善,
Akkodhena jine kodhaṃ, asādhuṃ sādhunā jine;
47以布施战胜悭吝,以真实战胜虚诳者。
Jine kadariyaṃ dānena, saccenālikavādinaṃ.
264二百六十四
264.
49布施能调伏不调伏者,布施于一切处皆能成就;
Adantadamanaṃ dānaṃ, dānaṃ sabbatthasādhakaṃ;
50以布施与爱语,能令人得尊崇与敬礼。
Dānena piyavācāya, unnamanti namanti ca.
51布施能调伏未调者,不施则毁已调伏者。
Adantadamanaṃ dānaṃ, adānaṃ dantadūsakaṃ;
52以布施与爱语,受人尊敬与礼敬。
Dānena piyavācāya, unnamanti namanti ca.
265二百六十五。
265.
54布施是爱著的良药,悭吝是嗔毒的良药。
Dānaṃ sinehabhesajjaṃ, maccheraṃ dosanosadhaṃ;
55布施是荣誉的良药,悭吝是不幸的良药。
Dānaṃ yasassībhesajjaṃ, maccheraṃ kapaṇosadhaṃ.
266266
266.
57任何时候,都不应与国王同等地受用欲乐。
Na raññā samakaṃ bhuñje, kāmabhogaṃ kudācanaṃ;
58也不与国王同享装饰、饮食、花环、香与涂香。
Ākappaṃ rasabhuttaṃ vā, mālāgandhavilepanaṃ;
59于一切衣饰装束,亦不作与国王相似之举。
Vatthasabbamalaṅkāraṃ, na raññā sadisaṃ kare.
267二百六十七
267.
61我既非君王之友,亦非与君王等同之人;
Na me rājā sakhā hoti, na rājā hoti samako;
62这位主人安住于我心中,使我坚定而无动摇。
Eso sāmiko mayhanti, citte niṭṭhaṃ saṇṭhāpaye.
268
268.
64不可疏远而亲近国王,亦不宜过于趋近风口。
Nātidūre bhaje rañño, naccāsanne pavātake;
65不宜坐于过于平直或过于低洼处,亦不宜坐于高座。
Ujuke nātininne ca, na bhaje uccamāsane;
66侍者应远离六种过失,如火焰般自制而安住。
Cha dose vajje sevako, aggīva saṃyato tiṭṭhe.
67不在身后,不在身前,不在近处,亦不在远处;
Na pacchato na purato, nāpi āsannadūrato;
68不在密林,不在迎风处,不在低洼,亦不在高地;
Na kacche nopi paṭivāte, na cāpi oṇatuṇṇate;
69远离这些过失,便独自立于一边——
Ime dose vivajjetvā, ekamantaṃ ṭhitā ahu –
269
269.
71以念诵、以偈颂、以善说,
Jappena mantena subhāsitena,
72或以无间相续的传承,
Anuppadānena paveṇiyā vā;
73无论何处,随应获得何等义理。
Yathā yathā yattha labhetha atthaṃ,
74于其处,当如是精进修行。
Tathā tathā tattha parakkameyya.
270二百七十。
270.
76或为耕者、商人、凡夫,或为沙门、多闻持戒者;
Kassako vāṇijo macco, samaṇo sutasīla vā;
77在这些广大的群生中,国土亦将广大无边。
Tesu vipulajātesu, raṭṭhampi vipulaṃ siyā.
271二百七十一。
271.
79在这些弱小的群生中,国土亦将弱小。
Tesu dubbalajātesu, raṭṭhampi dubbalaṃ siyā;
80因此,肩负治理国家重任者,应当守护疆土,使之辽阔广袤。
Tasmā saraṭṭhaṃ vipulaṃ, dhāraye raṭṭhabhāravā.
272
272.
82若有人从结满果实的大树上摘下未熟的果子,
Mahārukkhassa phalino, āmaṃ chindati yo phalaṃ;
83他便既不能尝知果味,其种子也随之毁坏。
Rasañcassa na jānāti, bījañcassa vinassati.
273
273.
85他以非法统治大树般的国土,
Mahārukkhūpamaṃ raṭṭhaṃ, adhammena pasāsati;
86若不知其汁味,他的国家便会灭亡。
Rasañcassa na jānāti, raṭṭhañcassa vinassati.
274
274.
88如那能断果实的成熟者,对成熟的大树果实如是;
Mahārukkhassa phalino, pakkaṃ chindati yo phalaṃ;
89能辨识其滋味,却不失去种子。
Rasañcassa vijānāti, bījañjassa na nassati.
275
275.
91治理如同大树所示的国土,依法而加护持;
Mahārukkhūpamaṃ raṭṭhaṃ, dhammena yo pasāsati;
92能辨知民众的性向,国家便不至于消亡。
Rasañcassa vijānāti, raṭṭhañcassa na nassati.