4. 派生品
4. 二次衍生品
4. Taddhitakaṇḍa
1非属格派生词缀
Apaccataddhita
232232。森林中的贪欲。
232.Vāṇapacce.
3第六句中『tassāpacca』一词,在本义中不应解释为错误的贪欲。应理解为语境或句意中的贪欲。因为依此前所说的『apacca』义,使用贪欲一词是符合语境的。
Chaṭṭhantā saddā ‘‘tassāpacca’’miccasmiṃ atthe ṇo vā hoti. Vāti vākyatthaṃ. Ṇenevāpaccatthassa vuttattā apaccasaddāppayogo.
4『tesaṃ vibhatyā』即指二者合取时的分解或消失,随后则有说明。
‘‘Tesaṃ vibhatyā’’ do tesaṃgahaṇena vibhattilopo. Tathottaratra.
5『彼等之「ṇ」脱落』者,谓诸词缀中「ṇ」之脱落也。
‘‘Tesaṃ ṇo lopaṃ’’ti paccayānaṃ ṇassa lopo.
6『增音等元音或以复辅音结尾者,于「saṇa」词缀前,若有条件则可』者,谓在「sa」音(即「saṇa」词缀)之后,非以复辅音结尾之词首元音发生增音也。
‘‘Vuddhādisarassa vā saṃyogantassa saṇe ce’’ti saṇakāre pare asaṃyogantassādisarassa vuddhi.
7关于其限制规则如下:
Tassāpaniyame –
8「a」类韵与「u」类韵各有其增音形式。
Ayuvaṇṇānañcāyo vuddhi.
9「a」韵、「i」韵、「u」韵诸音,其增音形式分别为「ā」、「e」、「o」;又,依「ca」字之义,于某些情况下则不作增音。
Akārivaṇṇuvaṇṇānaṃ āeovuddhiyo honti, casaddena kvaci na.
10『萨拉洛』等词,因属派生词之故,如名词一般,可附加系词词尾。
Saralopādi, taddhitattā nāmamiva kate syādi.
11派生词所指称之性、格、数,随所指之义而定。
Taddhitābhidheyyaliṅga–vibhattivacanā siyuṃ.
12表集合义与抽象义者较多;『ṇya』[Pali: ṇyo]后缀用于自身义及中性词。
Samūhabhāvajā bhīyo, sakatthe ṇyo napuṃsake.
13此为第三品节选,称为「断结转易品」。
Tā tutthiyaṃ nipātā te, dhāmithaṃpaccayantakā.
14关于最长老者的后代:即最长老比丘、最长老比丘尼、以及最长老非男非女者。因其变化形式多样,且由此所生的相续也有变化,因此此后代也称为最长老并存在继续转变,虽有障碍,但依然保持其存在性。
Vasiṭṭhassāpaccaṃ poso vāsiṭṭho, itthī vāsiṭṭhī, napuṃsakaṃ vāsiṭṭhaṃ. Vikappavidhānato taddhitena samāsassāccantaṃ bādhāyā bhāvā vasiṭṭhā paccantipi hoti.
15所谓非男非女者,是所有教法意义上的世尊们所知晓的。
Napuṃsakena vāpīti, saddasatthavidū viduṃ.
233第二百三十三条文:『或称为后代,或称为最高权利者。』
233. Vā apacceti cādhikāro.
17从诸根之感知、知觉等义讲述之。
Ṇāyana ṇāna vacchādito.
18此处讲感知、知觉等,基于出生种姓的区别,感知和智识有所不同。
Vacchādito gottagaṇato ṇāyano ṇāno ca vā hoti.
19『后裔』谓子孙及其以下之族姓。迦叶之后裔,称『咖咤亚那』,或作『咖咤那』。因词根以辅音群结尾,故不作增音。
Apaccaṃ paputtappabhuti gottaṃ. Kaccassāpaccaṃ kaccāyano, kaccāno vā. Saṃyogantattā na vuddhi.
234规则二三四:『从咖提嘉等词附加「ṇeyya」后缀』——维纳达之后裔,称『韦那帝亚』或『维那帝亚』。辅音之前不作增音。又依词条分用之法,『ṇeyya』亦可用于『施予彼』之义,凡施予右侧供养者,称『达吉内亚』(应受供养者)。
234. ‘‘Ṇeyyo kattikādīhī’’ti ṇeyyo, vinatāya apaccaṃ venateyyo vinateyyo vā. Na pakkhe vuddhi, ṇeyyoti yogavibhāgena ‘‘tassa dīyate’’ tyatthepi ṇeyyo, dakkhiṇā dīyate yassa so dakkhiṇeyyo.
235规则二三五:从『a』结尾词,可选择附加『ṇi』后缀。
235.Ato ṇi vā.
22【规则】以『阿』字母结尾之词,其后裔词缀或用『尼』,再以『瓦』字所示,亦可用『尼咖』;以『阿』字母结尾者及非『阿』字母结尾者,亦可用『波』词缀。
Akārantato apacce ṇi vā hoti, puna vāsaddena ṇiko, akārantā anakārantā ca bopi.
23〔例词〕『达基』、『沙咖子』、『曼达播』、『帕督播』。〔说明〕此为双写规则。
Dakkhi, sakyaputtiko, maṇḍabbo, bhātubbo. Dvittaṃ.
236【第二三六条】「『那瓦』词缀用于『玛努』等词之后」,故用『那瓦』词缀。『玛努』之后裔,即『玛那瓦』(学童)。
236. ‘‘Ṇavo pagvādīhī’’ ti ṇavo. Manuno apaccaṃ māṇavo.
237【第二三七条】「『内拉』词缀用于『寡妇』等词之后」,故用『内拉』词缀,〔如〕『沙玛内拉』。
237. ‘‘Ṇera vidhavādito’’ti ṇero, sāmaṇero.
26【标题】与……混合等多义助词
Saṃsaṭṭhādianekatthataddhita
238238. 「Ṇiko」意为『以某物承载、行进、携带的器物』。在词义上,有多重条件依赖。用罐子盛载者称为『罐子』,盛米者称为『米袋』。以骨头承载者称为『骨器』,非指长大。以车行进者称为『车器』。以头承载者称为『头器』,非指长大。
238. ‘‘Yena vā saṃsaṭṭhaṃ tarati carati vahati ṇiko’’ti ṇiko. Vākārena nekatthenekapaccayā ca. Ghatena saṃsaṭṭho ghātiko, odano. Uḷūpena taratīti oḷūpiko, uḷūpiko vā, na pakkhe vuddhi.
28以车轮行走者称为『车器』。以头作为承载者称为『头器』,非指长大。
Sakaṭena caratīti sākaṭiko. Sīsena vahatīti sīsiko, na vuddhi.
29由女性词基加『艾亚咖』词缀,亦可加『那咖』词缀。〔例〕生于占巴城者,称『占贝亚咖』;同理,〔生于波罗奈者,称〕『巴拉纳谢亚咖』。〔用〕『那咖』词缀:〔例〕住于拘尸那者,称『国西纳拉咖』。由国名加『那咖』词缀:〔例〕住于摩揭陀者,或为其主者,称『玛嘎达咖』。
Itthiliṅgato eyyako, ṇako ca. Campāyaṃ jāto campeyyako. Evaṃ bārāṇaseyyako. Ṇako – kusinārāyaṃ vasatīti kosinārako. Janapadato ṇako ca – magadhesu vasati, tesaṃ issaro vā māgadhako.
30同族中身份尊贵者称为『ājānīyo』。外族中身份尊贵者称为『assājānīyo』。『Ño』表示『首领』之意,须确定其为最高首领或第二首领。
Tajjātiyā visiṭṭhatthe ājānīyo. Assajātiyā visiṭṭho assājānīyo. Ño - agganti jānitabbaṃ aggaññaṃ, dvittaṃ.
239第二百三十九条。以此为依止而行者,是指诸如技艺相应的应合,在生活之用等方面。
239.Tamadhīte tena katādisannidhānaniyogasippabhaṇḍa jīvikatthesu ca.
32在此依止诸欲等词语之首,或以止息等语作结尾时,称为绳头。所谓《阿毗达摩》中所言的“阿毗达摩者”、“阿毗达摩家”非指分科,而是指以言论所作行为的言语形式,如此的心理形式也同。此处——
Taṃ adhīte iccādīsvatthesu ādisaddena hatādīsu ca ṇiko vā hoti. Abhidhammamadhīteti ābhidhammiko, abhidhammiko vā, na pakkhe vuddhi. Vacasā kataṃ kammaṃ vācasikaṃ. Evaṃ mānasikaṃ, ettha –
33“若乃行之乎法”,谓以三处依仗而相承的前言。
‘‘Sa sare vāgamo’’tīhānuvattitādisaddena sāgamo.
34现身中所依止者谓感受,为身的感受。于两门相应者为门感受,此处谓“无明来临于处”是以言语欲前导之言语起始。
Sarīre sannidhānā vedanā sārīrikā. Dvāre niyutto dovāriko, ettha- ‘‘māyūnamāgamo ṭhāne’’ti vakārato pubbe okārāgamo.
35技艺者谓歌唱等诸艺,琴者谓唢呐,此中谓唢呐之音声。香气谓气味,器物谓器用,以它杀生谓猎捕,唤语起始。网所伤谓网罟者,以网拴缚称为网者,以钩为兵器者谓钩者,风所疾谓风害,称为风者,觉者谓如来觉者者,布施所受称为衣物等器物受者。
Sippanti gītādikalā, vīṇā assa sippanti veṇiko, atra vīṇeti vīṇāvādanaṃ. Gandho assa bhaṇḍanti gandhiko, mage hantvā jīvatīti māgaviko, vakārāgamo. Jālena hato jāliko, suttena baddho suttiko, cāpo assa āyudhanti cāpiko, vāto assa ābādho atthīti vā vātiko, buddhe pasanno buddhiko, vatthena kītaṃ bhaṇḍaṃ vatthikaṃ.
36器皿谓坛器大小,其器壁易破为坛器者。眼者谓神通眼,住于摩揭陀者,生者谓摩揭陀氏族者等诸属。
Kumbho assa parimāṇaṃ, ta marahati, tesaṃ rāsi vā kumbhiko. Akkhena dibbatīti akkhiko, magadhesu vasati, jātoti vā māgadhiko iccādi.
240240.【『染』者】非因贪而染,此义及其余义亦然。
240.Ṇa rāgā tena rattaṃ tassedamaññatthesu ca.
38以此色而非着于他义。以『kasāva』为色者,是为『光滑色』。
Tena rattaṃ tyādyatthesu ṇo vā hoti. Kasāvena rattaṃ kāsāvaṃ.
39如是诸色如青、黄等。非谓此为长大,如牛者之大牛,乃至牛角。
Evaṃ nīlaṃ pītamiccādi. Na vuddhi, mahisassa idaṃ māhisaṃ, siṅgaṃ.
40如是王臣,此中所谓『ayuvaṇṇānañca』,以增长归纳为上方之增长。为摩揭陀而来,生于其地,为其主者,即名为摩揭陀,十一月中俱与十月相接,即为月。
Evaṃ rājaporisaṃ, ettha ‘‘ayuvaṇṇānañcā’’ do puna vuddhiggahaṇena uttarapadassa vuddhi. Magadhehi āgato, tatra jāto, tesaṃ issaro, te assa nivāsoti vā māgadho, kattikādīhi yutto kattiko, māso.
41『佛陀』者,以彼为天神之觉者,故曰『佛陀』。『毗耶迦拉纳』者,决定无疑地受持解答,故曰『毗耶迦拉纳』(授记者)。此处依『māyūnamā』等规则,在『ya』字母之前加『e』,并令该字母重叠。又如『由萨嘎罗诸人所生者曰萨嘎罗』等例。
Buddho assa devatāti buddho. Byākaraṇaṃ avecca adhīteti veyyākaraṇo. Ettha ‘‘māyūnamā’’dinā yakārato pubbe e āgamo, yassa dvittaṃ. Sagarehi nibbatto sāgaroiccādi.
241241. 『生』等词,以『imi』及『iya』后缀构成。
241.Jātādīnamimiyā ca.
43生之初起等此为身,如声音等为声。生后次第为后,生于人类为人类者。终亦受限为终,终者也。
Jātādīsu imo iyo ca hoti, casaddena kiyo ca. Pacchā jāto pacchimo, manussajātiyā jāto manussajātiyo. Ante niyutto antimo, antiyo.
44如是无明者。为子以利益故称为子,子者。亦如是应当者。
Evaṃ andhakiyo. Putto assa atthīti puttimo, puttiyo. Evaṃ kappiyo.
242二百四十二『彼处为第六』者,亦用于手足或利器等,为系缚所依止处应为缚,行止之利应为行止。
242. ‘‘Tadassaṭṭhānamīyo ce’’ti īyo, cakārena hitādyatthepi, bandhanassa ṭhānaṃ bandhanīyaṃ, caṅkamanassa hitaṃ caṅkamanīyaṃ.
243二百四十三『贪欲多』者,贪欲多者谓多贪欲者。
243. ‘‘Ālu tabbahule’’ti ālu. Abhijjhābahulo abhijjhālu.
47【特别派生词】
Visesataddhita
244二百四十四『逐次之优胜』者。
244.Visese taratamissikiyiṭṭhā.
49过于迅速就是匆忙、仓促。
Atisayatthe tarādayo honti.
50这些过于迅速的恶业,称为比较恶劣的恶业,即更恶、更重、更深、更难治愈和更根深蒂固的恶业。
Ayametesaṃ atisayena pāpoti pāpataro, pāpatamo, pāpissiko, pāpiyo, pāpiṭṭho vā.
51“在年长者中优越”这句是对年长者的称呼,意指“资历浅”的不足,不纯净的情况。这里“优越”的含义和“更优、更为年长”相类比。
‘‘Vuddhassa jo iyiṭṭhesū’’ti vuddhassa jādese – ‘‘saralopā’’do pakatiggahaṇena pakatyabhāvā issa e. Jeyyo, jeṭṭho.
52同样,“对于圣人若是如此”则表示更好、更上乘。
Evaṃ ‘‘pasatthassa so ce’’ti sādese seyyo, seṭṭho.
53作用于不正确的基础上。
Assatthitaddhita
245第245条 “因此所说者,若具智慧者为‘智慧’,”意即有智慧的,称为智者。
245. ‘‘Tadassatthīti vī ce’’ti vī. Medhā assa atthīti medhāvī.
246246. 『如是加热者』者即『加热』,分为两类,一为『苦行者』。
246. Evaṃ ‘‘tapādito sī’’ti sī, dvittaṃ, tapassī.
247247. 『杖头者』谓『杖』,亦称『杖者』。杖者即持杖者。
247. ‘‘Daṇḍādito ika ī’’ti iko, ī ca. Daṇḍiko, daṇḍī.
248248. 『资质者』谓『有资质者』。资质者为有德、有慧之人。如『加』字所示其意。
248. ‘‘Guṇādito vantū’’ti vantu. Guṇavā, paññavā. Yadādinā rasso.
249249. 『真实等者』谓『真实者』。真实者即守正念、光明者。
249. ‘‘Satyādīhi mantū’’ti mantu. Satimā, bhānumā.
250250. 『寿命工匠等者』谓『工匠』,其中含『长者』之义。
250. ‘‘Āyussukārāsmantumhī’’ti ussa asa. Āyasmā.
251251. 『信心等者』谓『信者』。信者即具坚定信心者。
251. ‘‘Saddhādito ṇa’’ iti ṇo. Saddho.
252252.『以错用之语说为由』者,为『由夜』。由夜者,指以黄金表明之黄色,或称为黄金色。『Pakkhe』——其义为『自……起始上增益』。
252. ‘‘Tappakativacane mayo’’ti mayo. Suvaṇṇena pakataṃ sovaṇṇamayaṃ, suvaṇṇamayaṃ vā. Pakkhe - yadādinā vuddhi.
62此等皆因略去所致。
Etesamo lope.
63【格语尾省略时】『mana』等词的词尾变为『o』。如『意所成』(意造)之例。
Vibhattilope manādīnamantassa o hoti. Manomayaṃ.
64数法加成。
Saṅkhyātaddhita
253253.数目充足时,谓之代理。
253. Saṅkhyāpūraṇe tyadhikāro.
66『两者及三者』者称为『三者』,『三者中若有两者,亦谓之两者之次』。以二为圆满,次为第二,依此类推至第三。
‘‘Dvitīhi tiyo’’ti tiyo, ‘‘tiye dutāpi ce’’ti dvitīnaṃ dutā. Dvinnaṃ pūraṇo dutiyo, evaṃ tatiyo.
254254. 『有四住处』者,即住处。四者为第四、六二也。
254. ‘‘Catucchehi thaṭhā’’ti thaṭhā. Catuttho, chaṭṭho.
255255. 关于这些由数量表达的词语,分别有增、减、双数、三数、四数等形式。
255.Tesamaḍḍhūpapadena aḍḍhuḍḍha divaḍḍha diyaḍḍhāḍḍhatiyā.
69第四、第二、第三数与数量表达形式合用时,分别呈现增、减、双数、三数、四数之状。
Catuttha dutiya tatiyānaṃ aḍḍhūpapadena saha aḍḍhuḍḍha divaḍḍha diyaḍḍhāḍḍhatiyā honti.
70以加法而言,第四为增数,第二为双数,三数则为三数,皆相应加增。
Aḍḍhena catuttho aḍḍhuḍḍho, aḍḍhena dutiyo divaḍḍho, diyaḍḍho vā, aḍḍhena tatiyo aḍḍhatiyo.
256256. 『数满时称摩』者,摩为第五。当中女性形为第五的满数形式。
256. ‘‘Saṅkhyāpūraṇe mo’’ti mo, pañcamo. Itthiyaṃ pañcannaṃ pūraṇī pañcamī.
72一与十也即双数关系,形成对立的二分法。
Eko ca dasa cāti dvande kate –
73两处所在地的形态或样式。
Dvekaṭṭhānamākāro vā.
74在数字的上位中,若有两个“两处所在地”或“一处所在地”,则计数为十一。就是十一这个数字。十二也是如此。
Saṅkhyāne uttarapade dviekaaṭṭhaiccetesa mantassa ā vā hoti. Ekādasa pañcīva. Evaṃ dvādasa.
75若从头数起,在这三个计数中,说“第一起始,请见数字”时,数字为十。共十三。
Yadādinā tissa teādese ‘‘ekādito dassa ra saṅkhyāne’’ti dasasadde dassa ro. Terasa.
257章节二百五十七:“四种上辅音的减损,以及上位辅音的变化,‘cuc’也变为‘navā’”,此四音节中的音节及其齐头音皆有缺失。共十四。
257. ‘‘Catūpapadassa lopo tuttarapadādicassa cucopi navā’’ti catusadde tussa lopo cassa cu ca. Cuddasa.
77“十的是常存者”,此六个音节中的“ḷa”与“darānaṃ”及第十个音节“ḷo”皆在。共十六,十七。
‘‘Dase so niccañce’’ti chassa soādese – ‘‘ḷa darānaṃ’’ti dasasadde dassa ḷo. Soḷasa, aṭṭhārasa.
258章节二百五十八:“二十之中,无论十还是二的部分”,二的部分及二十之中二的部分,二十一,是六十一的补足部分,十一是第一的一部分。
258. ‘‘Vīsati dasesu bā dvissa tū’’ti dvissa bā. Bāvīsati, ekādasannaṃ pūraṇo ekādasamo.
259259。依『从『一』等数词,『十』变为『ī』』之规则,在阴性中加『ī』。如『第十一日』等例。
259. ‘‘Ekādito dasassī’’ti itthiyaṃ ī. Ekādasī iccādi.
80『「二」开头,在表示某义时』:「二」者,具有两个量的东西,即「二组」。「三组」等以此类推。
‘‘Dvādito konekatthe ce’’ti ko, dve parimāṇāni asseti dvikaṃ. Evaṃ tikādi.
260260. 『于集合义,用「kaṇṇā」』,即后缀「kaṇa」与「ṇa」。人之集合,称「mānussako」或「mānusso」。
260. ‘‘Samūhatthe kaṇṇā’’ti kaṇa ca, ṇo ca. Manussānaṃ samūho mānussako, mānusso vā.
82加上「ṇe」之后——依据『jhalānam iya uva,于元音前或不』此规则,以「vā」字表示,将「i」替换为「aya」——得「dvayaṃ」(二)、「tayaṃ」(三)。同理,依『由「gāmajana」、「bandhu」、「sahāya」等词,加「tā」后缀』之规则,得「tā」。如「gāmatā」(村之状态)、「nāgaratā」(城市之状态)。
Ṇe kate – ‘‘jhalānamiyuvā sare vā’’ tīha vākārena issa ayādese – dvayaṃ, tayaṃ. Evaṃ ‘‘gāmajanabandhusahāyādīhi tā’’ti tā. Gāmatā, nāgaratā.
83【词缀解释】
Bhāvataddhita
261在表示性质、状态义时,则加「纳亚」「达」「达」诸后缀。
261.Ṇyattatā bhāve tu.
85「存在」的意思是「下置」的特性。以「声音」为例,本体也是如此。以「所属关系」等亦是「下置」的特性,即指归属与所依赖者。
Bhāvatthe ṇyattatā honti. Tusaddena ttano ca. Sakatthādīsupi ṇyo, sakatthe tā ca.
262二百六十二。
262.
87所谓『此即是诸声音知识』者,
Hontyasmā saddañāṇāni,
88所谓『存在』者,是指该声音的发出及报导,
Bhāvo sā saddavuttiyā;
89是指构成其所依标记及名称的因素,
Nimittabhūtaṃ nāmañca,
90或是生命、感觉、行为、品质等。
Jāti dabbaṃ kriyā guṇo.
263263. 如同月亮的本质是月亮本身。这里所谓的「月亮声」乃指月亮的名称及其标志所随从的相应知识。正如人类因属人类种类而有其存在。当提及刀时,乃指与刀柄相关的事物。称作烹煮,是指与烹饪动作相关联的事。称为蓝色,是指具有蓝色特质的事物。
263. Yathā – candassa bhāvo candattaṃ. Iha nāmavasā candasaddo candaddabbe vattate, nimittassa rūpānugatañca ñāṇaṃ. Evaṃ manussattanti manussajātivasā. Yadādinā īssa rasse – daṇḍittanti daṇḍaddabbasambandhā. Pācakattanti pacanakriyāsambandhā. Nīlattanti nīlaguṇavasā.
88因此,以此类推,类似诸义亦应依照相应的关系来理解。所谓类比。
Evaṃ ṇyādīsupi yathāyogaṃ ñeyyaṃ. Ṇyo.
89(此句指)那些没有颜色的事物是除去色彩的。
Avaṇṇo ye lopañca.
90那些其他没有颜色的事物,借助人(工匠)的手,被加以覆盖或修饰。
Ye pare avaṇṇo lupyate, cakārena ikāropi.
91至于如麦穗刮枝般声响者,是指由于辅音的起伏变化而生起的声响,所谓辅音的起声带动先前的辅助元音连带出现,曾经在某些情况下与前形态共存,存在两重性。包括「愚者、巧者、普通者、天生、砖头、完备、样貌、粗俗、类比」等多种用法。
Yavataṃ talaṇadakārānaṃ byañjanāni calaña jakāratta’’nti yakārayuttānaṃ tādīnaṃ cādayo, kāraggahaṇena sakapabhamādito parayakārassa pubbena saha kvaci pubbarūpañca, dvittaṃ. Paṇḍiccaṃ, kosallaṃ, sāmaññaṃ, sohajjaṃ, porissaṃ, nepakkaṃ, sāruppaṃ, osabbhaṃ, opammaṃ.
92还包括「自身」的用法。
Āttañca.
93此处存在『无活力』之义,犹如荒芜沙荒之地。
Iuiccetesaṃ ā hoti, rikārāgamo ca ṭhāne.
94以简明质朴之言表达,谓之无拙劣之情态。此为禅定静处之状态。
Saralopādinā ilopo. Isino bhāvo.
95谓彼苦行者,如此柔和寂静,阿拉汉之境,正是此处本源无缺。
Ārissaṃ . Evaṃ mudutā, arahatā, ntassa yadādinā lopo.
96此为凡夫所具,甚为贫乏,仅存微末之不足,如同陀罗尼的小合,虽有发生,实无益处。此处虽有声音连合之像,其增长却为无益。
Puthujjanattanaṃ, akiñcanameva ākiñcaññaṃ, kuṇḍaniyā apaccaṃ koṇḍañño, ettha vuddhādo vākārena saṃyogantassāpi vuddhi.
97于正足之处,对财富之聚,犹如庄稼,乃由真实谨慎生起,无缺乏,三法中无增长。此为天神真正之神性。
Padāya hitaṃ pajjaṃ, dhanāyaṃ saṃvattanikaṃ dhaññaṃ, satito sambhūtaṃ saccaṃ, ilopo, tīsu na vuddhi. Devo eva devatā.
264264章『无差异』之义则非。谓不合宜者。正直之态度恒常显现,此处谓自主解脱之起始及本源消除。
264. ‘‘Ṇa visamādīhī’’ti bhāve ṇo. Vesamaṃ. Ujuno bhāvo ajjavaṃ. Ettha ussa ātte parūkārassa yadādinā avo.
265『由「可爱」等词,加「咖纳」后缀』:即「咖纳」后缀。例如「值得尊敬的」(mānaññakaṃ)。
265. ‘‘Ramaṇīyādito kaṇti kaṇa. Mānaññakaṃ.
100不变词类的「达希达」(附缀词缀)。
Abyayataddhita
266266. 『表分别义时,用「dhā」,并以「ca」字兼摄「so」后缀』:以一种方式分别,即「ekadhā」(一一地),因属不变化词,故「si」格尾省略。以词语分别,则为「padaso」(逐词地)。
266. ‘‘Vibhāge dhā ce’’ti dhā, cakārena soppaccayo ca. Ekena vibhāgena ekadhā, nipātattā silopo. Padavibhāgena padaso.
267267. 「由一切名词构成方式副词时,用『thā』」——故得词尾 thā;又因句中『tu』字,亦得词尾 thattā(即 thā 之变体)。『一切方式』或『以一切方式』,即 sabbathā(以一切方式)。同理,aññathattā(以另一方式存在之状态)亦依此规则类推而得。
267. ‘‘Sabbanāmehi pakāravacane tu thā’’ti thā. Tukārena thattā ca. Sabbo pakāro, sabbena pakārena vā sabbathā. Evaṃ aññathattā.
268268. 「由 kim、ima 等词构成副词时,用『tha』」——故得词尾 thaṃ;将词根换为 ka,即得 kathaṃ(如何);将词根换为 i,即得 itthaṃ(如此);又借由规则拆分运用,进一步得 thaṃ 与 bahutthaṃ(在许多地方)。
268. ‘‘Kimimehi tha’’nti thaṃ, kādese-kathaṃ. Iādese-itthaṃ, thanti yogavibhāgena thaṃ-bahutthaṃ.
269269. 凡表「将非某性状者变为某性状」等义——即可推知系表「非本有之性状之转化」——且与「作」或「成」相结合时,从名词以「yā」等规则加「ī」后缀:「malinīkaroti setaṃ」(令白布染污)。「将非灰者变为灰」之行为,为「bhasmīkaraṇaṃ」(薪柴之灰化)。「将非污者变为污」之状态,为「malinībhavati seto」(白布变污)。加「ī」后缀者亦作语助词用。设问「非本有之性状之转化」一语有何用?若云「作瓶」(ghaṭaṃ karoti)、「成为瓶」(ghaṭo bhavati),则不适用此规则——因此处本来即是瓶,非将非瓶者转化为瓶。
269. Amalinaṃ malinaṃ karotītyādyatthe-abhūtatabbhāve gamyamāne karabhūyoge sati nāmato yadādinā īppaccayo, malinīkaroti setaṃ. Abhasmano bhasmano karaṇanti bhasmīkaraṇaṃ kaṭṭhassa. Amalino malino bhavatīti malinībhavati seto. Īppaccayantopi nipāto. Abhūtatabbhāveti kiṃ, ghaṭaṃ karoti, ghaṭo bhavati.
105设问「与『作』或『成』相结合」一语有何用?若云「非污者自然生起为污」(amalino malino jāyate),则不适用此规则——因此处用「生起」而非「作」或「成」。
Karabhūyogeti kiṃ, amalino malino jāyate.
106所谓『Avatthāvatovatthayā』,乃以存在之所缘,执着于事物之相。此即「实体观」之识,依事物而断定其有。
Avatthāvatovatthayā, bhūtassaññāya vatthuno.
107依此实体之相,诸行生灭变迁,实非永恒不变者,彼等闻知无常之生灭之理也。
Tāyāvatthāya bhavanaṃ, abhūtatabbhavaṃ viduṃ.
108此即结论。
Taddhito.