← 文献总目录

4. 义庄严了知第四章

e0811n.nrf3 · 静态文献页 · 606 段 · 打开交互阅读器

1义庄严明了第四品
4. Atthālaṅkārāvabodha-catutthapariccheda
164
164.
2兼具意义与庄严,并具功德的结文方式;
Atthālaṅkārasahitā, saguṇā bandhapaddhati;
3极其可爱,犹如可爱之物,故今称述他们。
Accantakantā kantā va vuccante te tato’dhunā.
165
165.
5本性庄严与曲说庄严,依其差别分为两种;
Sabhāva, vaṅkavuttīnaṃ, bhedā dvidhā alaṃkriyā;
6其中,第一种能显现诸事物的种种状态。
Paṭhamā tattha vatthūnaṃ, nānāvatthā’vibhāvinī.
8
Yathā
166
166.
8优雅、舒展而祥瑞,方向稳固而观视;
Līlā vikanti subhago, disā thira vilokano;
9菩萨苗芽发为语言,辉耀如月般清朗。
Bodhisattaṅkuro bhāsaṃ, viroci vāca māsabhiṃ.
167
167.
11若对事物本性的表达有异,那便成了另一种方式。
Vutti vatthusabhāvassa, yā’ññathā sā’parā bhave;
12因其有无量的分别,故成为种子之示现。
Tassā’nantavikappattā, hoti bījo’padassanaṃ.
13曲说义庄严
Vaṅkavutti atthālaṅkāra
14说明、指出
Uddesa
168一百六十八
168.
16于此:殊胜、譬喻、形相、行法、阐明。
Tatthā’tisaya, upamā, rūpakā, vutti, dīpakaṃ,;
17宣说、义理安置、相离、辨析。
Akkhepo, tthantaranyāso, byatireko, vibhāvanā.
169一百六十九。
169.
19因、次第、更可爱、略、计度
Hetu , kkamo, piyataraṃ, samāsa, parikappanā;
20等至、次第、作用、假名解说
Samāhitaṃ, pariyāya, vutti, byājopavaṇṇanaṃ.
170
170.
22差别、世俗我慢、双关、同等结合
Visesa, ruḷhāhaṅkārā, sileso, tulyayogitā;
23譬喻、广大、欺诳、过度的称赞。
Nidassanaṃ, mahantattaṃ, vañcanā, ppakatatthuti,.
171
171.
25单列、相互、俱起、相违;
Ekāvali, aññamaññaṃ, sahavutti, virodhitā;
26转起、旋转、状态、混杂、月、味等。
Parivutti, bbhamo, bhāvo, missa, māsī, rasī, iti.
172
172.
28这些差别已作宣说,“有”即被称为命;
Ete bhedā samuddiṭṭhā, bhāvo jīvita muccate;
29于谄曲行中令增长,则其染污超越殊胜。
Vaṅkavuttīsu posesi, sileso tu siriṃ paraṃ.
30【释义品】
Niddesa
173
173.
32能显了差别者,即是具有增上义的表述;
Pakāsakā visesassa, siyā’tisayavutti yā;
33超越世间境界者,与世间者,此分二种。
Lokā’tikkantavisayā, lokiyā,ti ca sā dvidhā.
174
174.
35这些即是世间之殊胜者。
Lokiyātisayasse’te,
36其差别如生等;
Bhedā ye jātiādayo;
37今当阐明超越世间的行境。
Paṭipādīyate tva’jja, lokātikkantagocarā.
175一七五
175.
39他们以合掌般的双眼,啜饮身色之美者;
Pivanti dehakantī ye, nettañjalipuṭena te;
40胜者!你尚无力断除这些,又如何能断除贪爱,乃至贪爱的食者?
Nā’laṃ hantuṃ jine’saṃ tvaṃ, taṇhaṃ taṇhāharopi kiṃ?
176一百七十六。
176.
42譬喻是所喻的譬喻,同法性亦是譬喻。
Upamāno’pameyyānaṃ, sadhammattaṃ siyo’pamā;
43此依声、依义、依句义、依境等而分类。
Sadda, tthagammā, vākyattha, visayā,ti ca sā bhidhā.
177
177.
45复合词、词缀与‘如’等词,依其方式有三种。
Samāsa, paccaye, vā’dī, saddā tesaṃ vasā tidhā;
46以复合词通达词义,如“munindo candimā’nano”(牟尼主有月面)。
Saddagammā samāsena, munindo candimā’nano.
178
178.
48以“āya”等词缀,而有“vadanaṃ paṅkajāyate”(面庞如莲花生起)。
Āyādī paccayā tehi, vadanaṃ paṅkajāyate;
49“munindanayana”是依主释复合词,意为“牟尼主之眼”,如同青莲瓣。
Munindanayana dvandaṃ, nīluppaladalīyati.
179
179.
51‘iva’等词,意为:如、或、相等、同等、相似、近似。
Ivādī iva, vā, tulya, samāna, nibha, sannibhā;
52意为:犹如、可比、相当、宛若、适当。
Yathā, saṅkāsa, tulita, ppakāsa, patirūpakā.
180
180.
54意为:相似、相同、相合、相违、类同、仿佛。
Sarī, sarikkha, saṃvādī, virodhi, sadisā, viya;
55敌对,反对者,同党,所量,量度。
Paṭipakkha, paccanīkā, sapakkho, pamito, pamā.
181一百八十一。
181.
57影像,覆藏,自性,相同,已止息。
Paṭibimba, paṭicchanna, sarūpa, sama, samitā;
58同色、光泽、替代、同法、相、特征。
Savaṇṇā, bhā, paṭinidhi, sadhammā, di salakkhaṇā.
182一百八十二。
182.
60“战胜”即击败,“责骂”即呵斥,“笑”即欢笑,“回吼”即回应,“伤害”即损害。
Jayatya , kkosati, hasati, patigajjati, dūbhati;
61嫉妒、了知、诽谤、怨恨、阻碍。
Usūyatya, vajānāti, nindati, ssati, rundhati.
183一百八十三。
183.
63它偷走他的荣光,夺去他的魅力;
Tassa coreti sobhaggaṃ, tassa kantiṃ vilumpati;
64与他争论,并以与他等同而高踞其上。
Tena saddhiṃ vivadati, tulyaṃ tenā’dhirohati.
184一百八十四。
184.
66进入丛林,便追随他,紧追其后;
Kacchaṃ vigāhate, tassa, ta manvetya, nubandhati;
67他持彼戒、守彼禁制,我亦如是随顺于彼。
Taṃsīlaṃ, taṃnisedheti, tassa cā’nukaroti, me.
185
185.
69能喻与所喻,其共同法性由智者所明示;
Upamāno’pameyyānaṃ, sadhammattaṃ vibhāvibhi;
70由这些譬喻之类别,今有诸人得以被导出。
Imehi upamābhedā, keci niyyanti sampati.
186
186.
72如盛开的莲花,正是善逝端严的容颜;
Vikāsipadumaṃ’vā’ti, sundaraṃ sugatā’nanaṃ;
73此即名为法喻,是对同类法的昭示。
Iti dhammopamā nāma, tulyadhammanidassanā.
187一百八十七。
187.
75法劣者言:“牟尼之面如莲华。”
Dhammahīnā ‘‘mukha’mbhoja, sadisaṃ munino’’iti;
76颠倒喻:“你的莲华与慢心相等。”
Viparīto’pamā ‘‘tulya, mānanena’mbujaṃ tava’’.
188一百八十八
188.
78你的面容犹如莲花,莲花犹如你的面容;
Tavā’nana’miva’mbhojaṃ, ambhoja’miva te mukhaṃ;
79这互为比喻,因为彼此可互相为喻。
Aññamaññopamā sā’yaṃ, aññamaññopamānato.
189一八九。
189.
81若有某种莲花,具有眼眸的迷魅;
‘‘Yadi kiñci bhave’mbhojaṃ, locana’bbhamuvibbhamaṃ;
82能持你面容的美丽——这便是奇妙的譬喻。
Dhāretuṃ mukhasobhaṃ taṃ, tave’’ti abbhutopamā.
190一百九十。
190.
84「香、光泽、相关联,清凉、光辉与相违;
‘‘Sugandhi sobhā sambandhī, sisiraṃ’su virodhi ca;
85汝面即是莲华」——此即所谓结合譬喻。
Mukhaṃ tava’mbujaṃve’ti’’, sā silesopamā matā.
191
191.
87因以同一音声指称,此即所谓‘相续比喻’,例如:
Sarūpasaddavāccattā, sā santānopamā yathā;
88愚者,园苑与花鬘中,她的面容如娑罗树林般美丽。
Bālā’vu’yyānamālā’yaṃ, sā’lakā’nanasobhinī.
192
192.
90亏损之月,多尘之莲,以这些喻汝之容颜;
Khayī cando, bahurajaṃ, padumaṃ, tehi te mukhaṃ;
91虽相似而更胜一筹,此即称为贬责比喻。
Samānampi samukkaṃsi, tya’yaṃ nindopamā matā.
193
193.
93胜者!无能以面容回应月亮之辈,却对你回吼;
Asamattho mukheni’ndu, jina! Te paṭigajjituṃ;
94愚钝且有污点——此应是‘遮止比喻’。
Jaḷo kalaṅkī’ti ayaṃ, paṭisedhopamā siyā.
194
194.
96「月光与莲花之光辉,超越汝之面容;
‘‘Kacchaṃ candāravindānaṃ, atikkamma mukhaṃ tava;
97‘与自身等同’,这便是所谓的‘共喻’。
Attanā’va samaṃ jāta’’, mitya’sādhāraṇopamā.
195
195.
99‘一切莲花之光明,犹如聚积于某处;’
‘‘Sabba’mbhoja’ppabhāsāro, rāsibhūto’va katthaci;
100‘汝之面容照耀’,这便是‘非有比喻’。
Tavā’nanaṃ vibhātī’’ti, hotā’bhūtopamā ayaṃ.
196
196.
102然而,有时藉由音声之力,义理可得;
Patīyate’tthagammā tu, saddasāmatthiyā kvaci;
103即使没有复合、缘、论师与声合,
Samāsa, ppaccaye, vādi, saddayogaṃ vinā api.
197
197.
105黄蜂啊,这些并非无傲之眼,这也不是莲花之面;
Bhiṅgāne’mānicakkhūni, nā’mbujaṃ mukha’mevi’daṃ;
106由善分别的相似性,这被称为形相喻。
Subyattasadisattena, sā sarūpopamā matā.
198
198.
108“我的面容光彩便已足够”——月神啊!你如此自夸;
‘‘Maye’va mukhasobhā’sse, tyala’mindu! Vikatthanā;
109“因莲中亦有此故”——此即假设之喻。
Yato’mbujepi sā’tthīti’’, parikappopamā ayaṃ.
199
199.
111为何莲中有迷醉之蜂,为何面容有流转的眼?
‘‘Kiṃ vā’mbuja’ntobhantāli, kiṃ lolanayanaṃ mukhaṃ;
112“我心摇曳”——此乃疑惑之喻。
Mama dolāyate citta’’, micca’yaṃ saṃsayopamā.
200
200.
114先示现某事物,再称说其同法;
Kiñci vatthuṃ padassetvā, sadhammassā’bhidhānato;
115因确信相似性的存在,故举反喻。
Sāmyappatītisabbhāvā, pativatthupamā yathā.
201
201.
117于不断出生的众生中,无一人能与胜者相似;
Janesu jāyamānesu, ne’kopi jinasādiso;
118确实没有第二棵,如同波利质多树。
Dutiyo nanu natthe’va, pārijātassa pādapo.
202
202.
120若以句义本身譬喻句义,
Vākyatthene’va vākyattho, yadi kocū’pamīyate;
121或与‘如’相连,或无‘如’,此句义喻有二种。
Ivayuttā, viyuttattā, sā vākyatthopamā dvidhā.
122此即‘与如相连’之义。
Ivayuttā
203二百零三。
203.
124这位胜者,为灭除众生的杂染,出现于世间;
Jino saṃklesatattānaṃ, āvibhūto janāna’yaṃ;
125犹如在酷热时节,为受热恼所苦的众生(带来清凉的)雨云一般。
Ghammasantāpatattānaṃ, ghammakāle’mbudo viya.
126如是而得解脱。
Ivaviyuttā
204
204.
128牟尼尊的慧光,犹如令人心悦的涂香;
Munindānana mābhāti, vilāsekamanoharaṃ;
129月儿啊,你虽已高悬于上,又何须展露骄慢?
Uddhaṃ samuggatassā’pi, kiṃ te canda vijambhanā.
205
205.
131此足以动摇智者,因其表相特征等既已毁坏;
Samubbejeti dhīmantaṃ, bhinnaliṅgādikaṃ tu yaṃ;
132此应设作譬喻,于某处正如那般。
Upamādūsanāyā’la, metaṃ katthaci taṃ yathā.
206
206.
134此月犹如身形破损的天鹅,其脉管如芦苇,其光线如丝缕;
Haṃsī’vā’yaṃ sasī bhinna, liṅgā, kāsaṃ sarāni’va;
135异类之语为下劣,彼即如仆从对仆从,或仆从对君王。
Vijāti vacanā, hīnā, sā’va bhatto bhaṭo’dhipe.
207
207.
137“如火把如太阳般闪耀”,此为增上喻;
‘‘Khajjoto bhāṇumālī’va, vibhāti’’tyadhikopamā;
138未触及之义为“力量如菩提,似海激荡”。
Aphuṭṭhatthā ‘‘balambodhi, sāgaro viya saṃkhubhi.’’
208
208.
140“月亮上的污点如蜜蜂”,此句意在引出譬喻。
‘‘Cande kalaṅko bhiṅgo’ve’, tyu’pamāpekkhinī ayaṃ;
141那有污点的月轮,犹如破损的莲花一般。
Khaṇḍitā keravā’kāro, sakalaṅko nisākaro.
209
209.
143对于如此之类的形态,他们便失去敬意;
Iccevamādirūpesu, bhavanti vigatā’darā;
144而智者仅于某些场合才表示敬意。
Karonti cā’daraṃ dhīrā, payoge kvaci de’va tu.
210
210.
146犹如女人走向男子,她说话也如同男子一般。
Itthīyaṃ’vā’jano yāti, vadatye’sā pumā viya;
147他于我如同生命般可爱,明则如同财富般被珍视。
Piyo pāṇā ivā’yaṃ me, vijjā dhana’miva’ccitā.
211
211.
149犹如大地之主,天王辉煌闪耀;
Bhavaṃviya mahīpāla, devarājā virocate;
150我如无垢明镜,以光辉照耀。
Ala’maṃsumato kacchaṃ, tejasā rohituṃ ayaṃ.
212
212.
152比喻,即是对所喻之物不加分别的描述。
Upamāno’pameyyānaṃ, abhedassa nirūpanā;
153当譬喻本身隐没时,所分别出来的,便称为形象化。
Upamā’va tirobhūta, bhedā rūpaka muccate.
213
213.
155以无余事物为所缘,作一分说示;
Asesa vatthu visayaṃ, ekadesa vivutti, ca;
156彼又分为二种,每种再依合略等方式各分为三。
Taṃ dvidhā puna paccekaṃ, samāsādivasā tidhā.
157无余事境略摄
Asesavatthuvisayasamāsa
214二百一十四
214.
159手指犹如花瓣般明净,指甲的光泽似花蕊;
Aṅgulidala saṃsobhiṃ, nakhadīdhiti kesaraṃ;
160谁不以头顶佩戴牟尼主之足莲?
Sirasā na pilandhanti, ke muninda pada’mbujaṃ.
161无余事境非合略
Asesavatthuvisayaasamāsa
215二百一十五
215.
163诸宝是广大功德,慈悲为清凉之水;
Ratanāni guṇā bhūrī, karuṇā sītalaṃ jalaṃ;
164甚深难测,现量之胜者犹如大海。
Gambhīratta magādhattaṃ, paccakkho’yaṃ jino’mbudhi.
165无余事境交融。
Asesavatthuvisayamissaka
216(此处数目“216”应为章节或条目标记,无需翻译。)
216.
167牟尼主!你那月光般柔和的笑意,映现在面如月轮之上;
Candikā mandahāsā te, muninda! Vadani’nduno;
168此善美之语,唤醒心中那片睡莲林。
Pabodhayatya’yaṃ sādhu, mano kumuda kānanaṃ.
217
217.
170此是依无余事境所作之分别,属于譬喻。
Asesavatthuvisaye, pabhedo rūpake ayaṃ;
171今说依一分显了所作之分别。
Ekadesavivuttimhi, bhedo dāni pavuccati.
172一分显了合说
Ekadesavivuttisamāsa
218
218.
174嬉笑之花,悦意唇瓣嫩枝;
Vilāsa hāsa kusumaṃ, rucirā’dhara pallavaṃ;
175见牟尼面容,谁不得安乐?
Sukhaṃ ke vā na vindanti, passantā munino mukhaṃ.
176一分显了合说
Ekadesavivuttiasamāsa
219二百一十九
219.
178愿牟尼之王的双足,赐予你胜利;
Pādadvandaṃ munindassa, dadātu vijayaṃ tava;
179其爪光极其可爱,是摧伏诸恶的胜利幢。
Nakharaṃsī paraṃ kantā, yassa pāpajayaddhajā.
180一分显了混合
Ekadesavivuttimissaka
220
220.
182牟尼王面月的极净之颊
Sunimmalakapolassa, muninda vadani’nduno;
183善哉,已觉醒之心,生于莲花林。
Sādhu’ppabuddha hadayaṃ, jātaṃ kerava kānanaṃ.
221
221.
185形色种类众多,依配合、种类等差别而相应。
Rūpakāni bahūnye’va , yuttā, yuttādibhedato;
186它们并未单独述说,即已包含于此中。
Visuṃ na tāni vuttāni, etthe’va’ntogadhāni’ti.
222二百二十二。
222.
188所谓的‘月’与‘空莲’,是一个残缺的譬喻。
‘‘Candimā’kāsapaduma’’, miccetaṃ khaṇḍarūpakaṃ;
189低劣的譬喻,如……等;而‘甘露林’、‘眼目’等则是美好的。
Duṭṭha, ‘‘mamboruhavanaṃ, nettāni’ccā’’di sundaraṃ.
223二百二十三。
223.
191分别、譬喻与明喻,皆有其边际;
Pariyanto vikappānaṃ, rūpakasso’pamāya ca;
192依此而可了知者实无所有;未言说者,可由比量而了知。
Natthi yaṃ tena viññeyyaṃ, avutta manumānato.
224二百二十四。
224.
194对义与词,反复宣说;
Punappuna muccāraṇaṃ , yamatthassa, padassa ca;
195此二者皆应了知,即名为‘反复’(āvutti)。
Ubhayesañca viññeyyā, sā’ya’māvutti nāmato.
196意义表述
Atthāvutti
225二百二十五。
225.
198心摄取一切,遍取十方;
Mano harati sabbesaṃ, ādadāti disā dasa;
199执取无垢性,此乃胜者之名闻聚。
Gaṇhāti nimmalattañca, yasorāsi jinassa’yaṃ.
200词句解说
Padāvutti
226二百二十六。
226.
202牟尼身光明,遍照一切方。
Vibhāsenti disā sabbā, munino dehakantiyo;
203一切光明皆被遮蔽,犹如日月等被掩盖。
Vibhā senti ca sabbāpi, candādīnaṃ hatā viya.
204双重释义
Ubhayāvutti
227二百二十七。
227.
206这位胜者已摧破烦恼之敌,安住世间;
Jitvā viharati klesa, ripuṃ loke jino ayaṃ;
207他无有怨敌而住,于恶人中犹如宝聚。
Viharatya’rivaggo’yaṃ, rāsibhūto’va dujjane.
228二百二十八。
228.
209纵使仅于一处生起,亦能裨益一切文句;
Ekattha vattamānampi, sabbavākyo’pakārakaṃ;
210此名为灯照法,依其所涉初、中、后之境,分为三类。
Dīpakaṃ nāma taṃ cādi, majjha, ntavisayaṃ tidhā.
211初位灯照法
Ādi dīpaka
229二百二十九
229.
213佛陀以无量悲悯,为可化导的众生,行饶益事;
Akāsi buddho veneyya, bandhūna mamito’dayaṃ;
214平等地灭尽一切罪恶,摧破诸外道。
Sabbapāpehi ca samaṃ, nekatitthiyamaddanaṃ.
215中间照明法。
Majjhe dīpaka
230二百三十。
230.
217得见牟尼是善妙的,能于众生生起不死之法;
Dassanaṃ munino sādhu, janānaṃ jāyate’mataṃ;
218然而对于其他众生,却成了恒常逼恼的毒药。
Tada’ññesaṃ tu jantūnaṃ, visaṃ nicco’patāpanaṃ.
219末尾灯照法。
Antadīpaka
231
231.
221极为可爱的容颜,如离日之月,令人心神怡悦;
Accanta kanta lāvaṇya, candā’tapa manoharo;
222如胜者、如明月,谁不生欢喜?
Jinā’nani’ndu indu ca, kassa nā’nandako bhave.
223花鬘灯喻
Mālādīpaka
232第二百三十二条
232.
225戒以无悔故,以此为喜之因;
Hotā’vippaṭisārāya, sīlaṃ, pāmojjahetu so;
226此即喜之因,且由轻安等而得成就。
Taṃ pītihetu, sā cā’yaṃ, passaddhyā’di pasiddhiyā.
233第二百三十三条
233.
228纵然在欲等灯喻中,亦是前前随观,
Iccā’didīpakattepi, pubbaṃ pubba mapekkhinī;
229语花鬘现起,这便称为花鬘灯喻。
Vākyamālā pavattāti, taṃ mālādīpakaṃ mataṃ.
234二百三十四。
234.
231以此方式,其余诸灯喻亦应如是安立。
Anene’va’ppakārena, sesāna mapi dīpake;
232种种分别,当依随顺行与清净慧而安立。
Vikappānaṃ vidhātabbā, nugati suddhabuddhibhi.
235二百三十五。
235.
234于欲作特定言说时,彼即是遮止之语;
Visesa vacani’cchāyaṃ, nisedhavacanaṃ tu yaṃ;
235此即名为“呵责”,依时间差别而分为三种。
Akkhepo nāma soyañca, tidhā kālappabhedato.
236第二三六条。
236.
237独自一人,他战胜了那统率大军的魔罗——那真正的征服者;
Ekākī’ nekasenaṃ taṃ, māraṃ sa vijayī jino;
238那愚者又怎能有如此的波罗蜜之力?
Kathaṃ ta mathavā tassa, pāramībala mīdisaṃ.
241过去呵责。
Atītakkhepo.
237第237条。
237.
240为何你心生烦恼:‘我未证得那拔除生起(烦恼)之境’?
Kiṃ citte’jāsamugghātaṃ, apatto’smīti khijjase;
241那对善逝的礼敬,即使仅行一次,岂非已作?
Paṇāmo nanu so ye’va, sakimpi sugate gato.
245现在呵责。
Vattamānakkhepo.
238二百三十八。
238.
243真理不会舍你而去,它是吉祥的、善人所行之境。
Saccaṃ na te gamissanti, sivaṃ sujanagocaraṃ;
244那些邪见缠心、傲慢顽固的极恶之人。
Micchādiṭṭhi parikkanta , mānasā ye sudujjanā.
249无未来之忧虑。
Anāgatakkhepo.
239二百三十九。
239.
246应知另有义理安立,能成就他语之义;
Ñeyyo atthantaranyāso, yo, ññavākyatthasādhano;
247遍一切处而具差别义者,因殊胜者的差异而得以区分。
Sabbabyāpī visesaṭṭho, hivisiṭṭha’ssa bhedato.
248即是离系而遍一切处者。
Hi rahita sabbabyāpī
240二百四十。
240.
250那些利益世间的有情,太阳与月亮亦是如此;
Tepi lokahitā sattā, sūriyo candimā api;
251他们将通达义利,规律又如何能被逾越?
Atthaṃ passa gamissanti, niyamo kena laṅghyate.
252具足而遍一切处者
Hi sahita sabbabyāpī
241二百四十一
241.
254他为天、人的导师,亦是牟尼之主,具足自在
Satthā devamanussānaṃ, vasī sopi munissaro;
255他已证入涅槃,一切诸行实非恒常。
Gato’va nibbutiṃ sabbe, saṅkhārā na hi sassatā.
256确实,它并不含殊胜的意义。
Hi rahita visesaṭṭha
242二百四十二。
242.
258胜者从轮回的旷野中,引导众生到达涅槃。
Jino saṃsārakantārā, janaṃ pāpeti nibbutiṃ;
259难道这不正是具足无畏者的适当归宿吗?
Nanu yuttā gati sā’yaṃ, vesārajja samaṅginaṃ.
260确实,伴随着殊胜的意义。
Hi sahita visesaṭṭha
243二百四十三
243.
262胜者啊!你那触及下衣的鲜红色,令心生欢喜。
Surattaṃ te’dharaphuṭaṃ, jina! Rañjeti mānasaṃ;
263因为自己被贪欲遍满,却令相聚者欢喜。
Sayaṃ rāgaparītā hi, pare rañjenti saṅgate.
244二百四十四
244.
265于可说、通俗之事及相似性中,作分别。
Vācce gamme tha vatthūnaṃ, sadisatte pabhedanaṃ;
266此亦是一种差别,而怖畏之差别有四种。
Byatireko’ya’mapye’ko, bhayabhedā catubbidho.
267语词的唯一差异
Vāccaekabyatireka
245第二百四十五节,
245.
269胜者!以深远、宏大等功德,你犹如大海;
Gambhīratta mahattādi, guṇā jaladhinā jina!;
270然而,你与它(海)相似,但以此身,则存有差异。
Tulyo tva masi bhedo tu, sarīrene’disena te.
271语词的双非差别
Vācca ubhayabyatireka
246二百四十六。
246.
273大海与善逝,皆名大士,极深难测;
Mahāsattā’tigambhīrā, sāgaro sugatopi ca;
274大海色如安膳那,胜者光辉似黄金。
Sāgaro’ñjanasaṅkāso, jino cāmīkarajjuti.
275通俗、单一、差别。
Gamma ekabyatireka
247二百四十七
247.
277不能消除热恼,亦非如鹿眼般悦意;
Na santāpāpahaṃ nevi, cchitadaṃ migalocanaṃ;
278牟尼之主!您的双目,为那美德所庄严。
Muninda! Nayanadvandaṃ, tava tagguṇa bhūsitaṃ.
279两者皆离
Gammaubhayabyatireka
248第二百四十八
248.
281牟尼主面若莲花,我之差别乃如是。
Munindānana mambhoja, mesaṃ nānatta mīdisaṃ;
282善说甘露的施予者,你的脸庞不似这莲花。
Suvuttā’matasandāyī, vadanaṃ ne’disa’mbujaṃ.
249二百四十九。
249.
284于某处有已成立的因,遮止非因之后;
Pasiddhaṃ kāraṇaṃ yattha, nivattetvā’ ñākāraṇaṃ;
285或由自性而应被了知,这即是分别显明。
Sābhāvikatta mathavā, vibhābyaṃ sā vibhāvanā.
286他因之分别显明。
Kāraṇantaravibhāvanā
250二百五十。
250.
288你的眼白皎洁分明,下唇微赤如新染;
Anañjitā’sitaṃ nettaṃ, adharo rañjitā’ruṇo;
289你的双眉亦同样匀称,胜者啊,你是不为所欺者。
Samānatā bhamu cā’yaṃ, jinā’nāvañcitā tava.
290自性广演其义
Sābhāvika vibhāvanā
251二百五十一。
251.
292确实,不与恶人相交,恶事便不生起;
Na hoti khalu dujjanya, mapi dujjanasaṅgame;
293善人之心,其性本极清净。
Sabhāvanimmalatare, sādhujantūna cetasi.
252二百五十二。
252.
295因有二种,谓“能生”与“能知”。
Janako , ñāpako ceti, duvidhā hetavo siyuṃ;
296对彼加以造作与庄严,即名为修饰。
Paṭisaṅkharaṇaṃ tesaṃ, alaṅkāratāyo’ditaṃ.
253
253.
298依有、无,依作用力,亦依心之因力;
Bhāvā’bhāva kiccavasā, cittahetuvasāpi ca;
299它们的差别无量无边,此仅为略示其要。
Bhedā’nantā idaṃ tesaṃ, mukhamatta nidassanaṃ.
254
254.
301于胜义阐明中,一味而全然悦意;
Paramatthapakāse’ka, rasā sabbamanoharā;
302牟尼的这一教法,确实令我的心满足。
Munino desanā’yaṃ me, kāmaṃ toseti mānasaṃ.
308存在作用为作者因。
Bhāvakicco kārakahetu.
255
255.
304与智者共住,精勤于正法;
Dhīrehi saha saṃvāsā, saddhammassā’bhiyogato;
305调伏诸根,痛苦便能止息。
Niggaheni’ndriyānañca, dukkhassu’pasamo siyā.
312生起因的作用是成办未有之物。
Abhāvakicco kārakahetu.
256
256.
307牟尼尊主如月,言语和雅,因无矫饰而令人喜乐;
Muninda’canda saṃvādi, kantabhāvo’pasobhinā;
308愿你能轻易了悟,心已从诸恶中出离。
Mukhene’va subodhaṃ te, manaṃ pāpā’bhinissaṭaṃ.
316显示因的作用是表知已有之物。
Bhāvakicco ñāpakahetu.
257二百五十七。
257.
310善巧如莲的双手,你为何收拢?
Sādhuhatthā’ravindāni, saṅkocayati te kathaṃ;
311牟尼之主!您的双足,怎会触及贪欲愚人的热恼?
Muninda! Caraṇadvanda, rāgabālā’tapo phusaṃ?
320心因能促成不适当的作为。
Ayuttakārī cittahetu.
258二百五十八
258.
313我令众生收拢那莲花般的双足;
Saṅkocayanti jantūnaṃ, pāṇipaṅkeruhāni’ha;
314牟尼王!您的双足指甲,宛如新月,其肉色亦复如是。
Muninda! Caraṇadvanda, nakha candāna’ maṃsavo.
324因心而能成就适当之业。
Yuttakārī cittahetu.
259二百五十九。
259.
316已列出之句义,依次解释;
Uddiṭṭhānaṃ padatthānaṃ, anuddeso yathākkamaṃ;
317所谓‘数’者已明示,即依数目与次第而说。
‘Saṅkhyāna’miti niddiṭṭhaṃ, yathāsaṅkhyaṃ kamopi ca.
260二百六十。
260.
319牟尼王啊!您的言笑与嬉戏,皆是殊胜;
Ālāpa hāsa līḷāhi, muninda! Vijayā tava;
320犹如杜鹃亲近森林,睡莲亲近于水。
Kokilā kumudāni co, pasevante vanaṃ jalaṃ.
261二百六十一。
261.
322若论某义理之相,或亦有更可爱者;
Siyā piyataraṃ nāma, attharūpassa kassaci;
323然此可爱之殊胜处,正由如是而呈现。
Piyassā’tisayene’taṃ, yaṃ hoti paṭipādanaṃ.
262二百六十二。
262.
325尊者!我因得见您而心生喜悦;
Pītiyā me samuppannā, santa! Sandassanā tava;
326这喜悦是适时而生的,也因再次见到您。
Kālenā’yaṃ bhave pīti, tave’va puna dassanā.
263二百六十三。
263.
328以譬喻与言辞,阐明所欲之事理;
Vaṇṇiteno’pamānena, vutyā’dhippeta vatthuno;
329此即是略说,以简略的形式阐明义理。
Samāsavutti nāmā’yaṃ, attha saṅkhepa rūpato.
264二百六十四。
264.
331此即唯以所别而成差别,而有分别与无分别的简别;
Sā’yaṃ visesyamattena, bhinnā’bhinnavisesanā;
332于义中,亦别有分别与无分别的简别。
Atthe’va aparā pya’tthi, bhinnā’bhinnavisesanā.
333无分别的简别
Abhinnavisesana
265二百六十五
265.
335清净,施予不死,为胜妙宝之所依;
Visuddhā’matasandāyī, pasattharatanā’layo;
336此菩提深奥,由我以福德成就。
Gambhīro cā’ya’ mambodhi, puññenā’pādito mayā.
337已破与未破之差别
Bhinnābhinnavisesana
266二百六十六
266.
339所欲之义句为精髓,花果庄严。
Icchita’tthapado sāro, phalapuppho’pasobhito;
340此如意树有荫,前所未有,今已生起。
Sacchāyo’ya’mapubbova kapparukkho samuṭṭhito.
267二百六十七
267.
342正法如海,胜者如树而崇高。
Sāgarattena saddhammo, rukkhatteno’dito jino;
343一切法皆共通,唯前与后中,此三者除外。
Sabbe sādhāraṇā dhammā, pubbatrā’ññatra tu’ttayaṃ.
268二百六十八。
268.
345所依异则存续异,作用亦随之而异;
Vatthuno’ññappakārena, ṭhitā vutti tada’ññathā;
346于何处被构想,何处即称为构想。
Parikappīyate yattha, sā hoti parikappanā.
269二百六十九。
269.
348以譬喻的内涵与作用等方式;
Upamā’bbhantarattena, kiriyādivasena ca;
349我今以偈颂,宣说种种思惟筹划。
Kameno’dāharissāmi, vividhā parikappanā.
350譬喻——内在的筹划思惟
Upamābbhantaraparikappanā
270二百七十。
270.
352为欲所摧、为病所逼、偃卧不起,他们顽固悭吝;
Icchābhaṅgā’turā’sīnā, tā’tiniccala maccharā;
353犹如将那位智者引向调伏,那时正是由于瑜伽的修习。
Vasaṃ nenti’va dhīraṃ taṃ, tadā yogā’bhiyogato.
354行为之筹谋
Kriyāparikappanā
271二百七十一。
271.
356魔王登上极度高昂的大象,为战斗而来;
Gajaṃ māro samāruḷho, yuddhāya’ccanta’munnataṃ;
357他必定在寻找道路,因畏惧胜者而想要逃跑。
Magga manvesatī nūna, jinabhīto palāyituṃ.
358功德筹量
Guṇaparikappanā
272二百七十二
272.
360牟尼王!您这双足,如同红莲般端丽可爱
Muninda! Pādadvande te, cāru rājiva sundare;
361我想:他以鲜血染红的双足,似能摧伏诸恶。
Maññe pāpā’bhi’sammadda, jātasoṇena soṇimā.
273二百七十三。
273.
363诸如‘Maññe’(我以为)、‘saṅke’(我疑)、‘dhuvaṃ’(必定)、‘nūna’(确实)、‘miva’(如同)、‘micceva’(虚妄)等词,是由‘mā’等不变词所引导。
Maññe, saṅke, dhuvaṃ, nūna, miva, micceva mādihi;
364此义有时依词语而显,有时依文句而解。
Sā’yaṃ byañjīyate kvā’pi, kvā’pi vākyena gamyate.
365村落譬喻之思量。
Gammaparikappanā
274二百七十四。
274.
367慈悲自然生起,身体散发出柔和的光彩;
Dayā sañjāta sarasā, dehā nikkhantakantiyo;
368令众生满足的胜者啊!善哉,他们引导人们走向温润安详。
Pīṇentā jina! Te sādhu, janaṃ sarasataṃ nayuṃ.
275二百七十五。
275.
370若人着手于任何善业,由福德之力,复能
Ārabbhantassa yaṃkiñci, kattuṃ puññavasā puna;
371于成就中所获的内在利益,即称之为‘专注’。
Sādhana’ntaralābho yo, taṃ vadanti samāhitaṃ.
276二七六
276.
373彼导师之心,志在摧破魔军。
Mārā’ribhaṅgā’bhimukha, mānaso tassa satthuno;
374大地发出巨大回响,犹如太阳施与助益。
Mahāmahī mahāravaṃ, ravī’ya’mupakārikā.
277
277.
376未宣说其意旨,因成就之相有别。
Avatvā’bhimataṃ tassa, siddhiyā dassana’ññathā;
377清净觉者称此为“间接说”。
Vadanti taṃ ‘pariyāya, vuttī’ti sucibuddhayo.
278
278.
379置于敞院中的财富,无有守护;
Vivaṭa’ṅgaṇanikkhittaṃ, dhana’mārakkha vajjitaṃ;
380贪财者!如你所欲,随心所欲,行你所愿之事。
Dhanakāma! Yathākāmaṃ, tuvaṃ gaccha yadicchasi.
279二百七十九
279.
382诽谤之人,其言似赞扬,实为过失的说明;
Thutiṃ karoti nindanto, viya taṃ byājavaṇṇanaṃ;
383过失的言说,在这里正是功德的积聚。
Dosā’bhāsā guṇā eva, yanti sannidhi matra hi.
280二百八十
280.
385你能摇落一切尘垢,猛烈犹如狂风席卷睡莲
Sañcāletu malaṃ tvaṃ’si, bhusaṃ kuvalayā’khilaṃ;
386仅此便已足够,世尊!我们何必再赞说您诸功德的殊胜?
Visesaṃ tāvatā nātha!, Guṇānaṃ te vadāma kiṃ?
281二百八十一。
281.
388关于食物的差别、行为、出生与属性;
Visesi’cchāyaṃ dabbassa, kriyā, jāti, guṇassa ca;
389若见不圆满处,此即名为差别。
Vekalladassanaṃ yatra, viseso nāma yaṃ bhave.
282二百八十二
282.
391非战车,非象,非马,非步兵;
Na rathā, na ca mātaṅgā, na hayā, na padātayo;
392牟尼以舍弃资具而战胜魔敌。
Jito mārāri muninā, sambhārāvajjanena hi.
403食物差别之释义。
Dabbavisesavutti.
283二百八十三
283.
394他没有皱起眉头,也没有露齿怒目;
Na baddhā bhūkuṭi, neva, phurito dasanacchado;
395牟尼、英雄、胜者,亲自摧破了魔军。
Mārāribhaṅgaṃ cā’kāsi, muni vīro varo sayaṃ.
407表示动作差别的用法。
Kriyāvisesavutti.
284二百八十四
284.
397光不流散于诸方,
Na disāsu byāttā raṃsi,
398光明未遍照世间;
Nā’loko lokapatthaṭo;
399然而如此深沉的黑暗,却被善妙的法语所超越。
Tathāpya’ndhatamaharaṃ, paraṃ sādhusubhāsitaṃ.
412生类差别之释。
Jātivisesavutti.
285二百八十五。
285.
401牟尼王!您的话语既不粗糙,也不生硬;
Na kharaṃ, na hi vā thaddhaṃ, muninda! Vacanaṃ tava;
402然而,却能深深挖掘,将众生的骄慢连根拔除。
Tathāpi gāḷhaṃ khaṇati, nimmūlaṃ janatāmadaṃ.
416功德差别之释
Guṇavisesavutti
286二百八十六。
286.
404然而,此处所显现的超越之处,正是勇猛与英雄气概之所在。
Dassīyate’tirittaṃ tu, sūravīrattanaṃ yahiṃ;
405智者说,这是言说,我慢如此增盛。
Vadanti viññūvacanaṃ, ruḷhāhaṅkāra mīdisaṃ.
287二百八十七。
287.
407已调伏欢喜难陀龙王,我为何还要示现神通?
Dame nandopanandassa, kiṃ me byāpāradassanā?
408我的儿子们是我亲手养育的,在如此圣者面前自然安住。
Puttā me pādasambhattā, sajjā sante’va tādise.
288二百八十八。
288.
410双关语者,以多种言辞,于所表之义中结合一词;
Sileso vacanā’nekā, bhidheyye’kapadāyutaṃ;
411无异词句等,依其力用,说为三种。
Abhinnapadavākyādi, vasā tedhā’ya mīrito.
289二百八十九。
289.
413破除大黑暗者,登上大光明。
Andhatamaharo hārī, samāruḷho mahodayaṃ;
414彼世尊,光芒之轮璀璨,令众生觉悟。
Rājate raṃsimālī’yaṃ, bhagavā bodhayaṃ jane.
429不异词句之双关。
Abhinnapadavākyasileso.
290二百九十。
290.
416如秋月明净,灭尽已至;
Sāradā’malakā’bhāso, samānīta parikkhayo;
417犹如白莲池之正觉,令诸智者皆得满足。
Kumudā’karasambodho, pīṇeti janataṃ sudhī.
433破句与整句之双关。
Bhinnapadavākyasileso.
291二百九十一
291.
419善调御己心,摧破未除之骄慢。
Samāhita’ttavinayo, ahīna mada maddano;
420善逝令清净显现,是众生之导师。
Sugato visadaṃ pātu, pāṇinaṃ so vināyako.
437破句与不破句之双关。
Bhinnābhinnapadavākyasileso.
292
292.
422相违的、相违的、破坏的、业、决定者、其他;
Viruddhā, viruddhā, bhinna, kammā, niyamavā, paro;
423决定是遮遣之语,无有相违,虽相违亦不相违。
Niyama’kkhepavacano, avirodhi, virodhya’pi.
293
293.
425“适当”、“养育”等,双关;以及“句生”等;
Ocitya samposakādi, sileso, padajā’di pi;
426唯于这些例示中,色将不显现。
Esaṃ nidassanesve’va, rūpa māvi bhavissati.
427相违业双关
Viruddhakammasilesa
294二百九十四
294.
429以自在力运转世间,无嗔恚,具足善妙之身;
Savase vattayaṃ lokaṃ, akhilaṃ kallaviggaho;
430魔罗溃败,法王显扬威德。
Parābhavati mārāri, dhammarājā vijambhate.
431无违业之双关语
Aviruddhakammasilesa
295二百九十五。
295.
433本性甘美、功德殊胜等生起之因;
Sabhāvamadhuraṃ puñña viseso’daya sambhavaṃ;
434众人聆听牟尼之语,亦得见不死。
Suṇanti vācaṃ munino, janā passanti cā’mataṃ.
435不共业之湿勒沙
Abhinnakammasilesa
296
296.
437为除黑暗,亦因本性甘美;
Andhakārā’pahārāya , sabhāva madhurāya ca;
438胜者以言语与光辉,令众生心意满足。
Mano pīṇeti jantūnaṃ, jino vācāya bhāya ca.
439具决定之双关语
Niyamavantasilesa
297
297.
441犹如头发与眼睛的乌黑,犹如眉毛的弯曲;
Kesa’kkhīnaṃ’va kaṇhattaṃ, bhamūnaṃyeva vaṅkatā;
442牟尼王的肤色,如同手足和嘴唇般红润。
Pāṇipādā’dharānaṃ’va, munindassā’bhirattatā.
443定则投射中的双关语
Niyamakkhepasilesa
298
298.
445在你的手、足与嘴唇上,都可见贪染。
Pāṇipādā’dharesve’va, sārāgo tava dissati;
446牟尼啊!那位具足善德者,于此亦可见。
Dissate so’ya mathavā, nātha! Sādhuguṇesva’pi.
447于无违之戒中。
Avirodhisilesa
299299为篇章序号,标示本节文贯。
299.
449具足妙相、吉祥、威光,坚定而慈悲;
Salakkhaṇo’tisubhago, tejassī niyato’dayo;
450为世间主,已胜一切烦恼垢染;
Lokeso jitasaṃkleso,
451沙门之主,辉耀光明显耀。
Vibhāti samaṇissaro.
452于违戒中
Virodhisilesa
300
300.
454虽于世中无与伦比,却又同等世间
Asamopi samo loke,
455亦为世间最上之人
Lokesopi naruttamo;
456于罪过中,具悲悯亦无悲悯,此是牟尼之心行。
Sadayo pya’dayo pāpe, cittā’yaṃ munino gati.
457于合宜、正命与戒中。
Ocityasamposakapadasilesa
301三百零一。
301.
459轮回之苦由您灭尽,心怀渴仰的众生,仰慕于您;
Saṃsāradukkho’pahatā, vanatā janatā tvayi;
460不死之赐予者啊!您所希求的究竟安乐——不死,已然证得。
Sukha micchita maccantaṃ, amatandada! Vindati.
302三百零二。
302.
462以具足功德之事,平等对待一切人;
Guṇayuttehi vatthūhi, samaṃ katvāna kassaci;
463若有所称扬,便名为同等修行。
Saṃkittanaṃ bhavati yaṃ, sā matā tulyayogitā.
303三百零三
303.
465世间已得满足,已得光明之具足;
Sampattasammado loko, sampattā’lokasampado;
466两者皆为光环具足者,世尊则为破除黑暗者。
Ubhohi raṃsimālī ca, bhagavā ca tamonudo.
304三百零四。
304.
468成就某种义利时,所获之果亦与此相似;
Atthantaraṃ sādhayatā, kiñci taṃ sadisaṃ phalaṃ;
469或以非存在的事物为譬喻,或以存在的事物为譬喻。
Dassīyate asantaṃ vā, santaṃ vā taṃ nidassanaṃ.
470非真实之果的示现
Asantaphalanidassana
305第三百零五
305.
472沙门之主出现时,恶人走向败亡;
Udayā samaṇindassa, yanti pāpā parābhavaṃ;
473揭示违逆法王者将堕入极恶之处。
Dhammarājaviruddhānaṃ, sūcayantā dura’ntataṃ.
474寂静果之示现
Santaphalanidassana
306
306.
476置头于足,如奇妙之莲
Siro nikkhitta caraṇo, cchariyāna’mbujāna’yaṃ;
477胜者于世间,宣示自身无上的奇特
Parama’bbhutataṃ loke, viññāpeta’ttano jino.
307
307.
479或因威德而成大,或因意愿而如是。
Vibhūtiyā mahantattaṃ, adhippāyassa vā siyā;
480已臻无上殊胜者,即说此为‘大’。
Paramukkaṃsataṃ yātaṃ, taṃ mahantatta mīritaṃ.
481威光广大
Vibhūtimahantatta
308三百零八。
308.
483宝冠辉映,华盖遮阳;
Kirīṭa ratana’cchāyā, nuviddhā’tapa vāraṇo;
484先已得殊胜荣耀,菩萨乃出家。
Purā paraṃ siriṃ vindi, bodhisatto’ bhinikkhamā.
485因大愿故
Adhippāyamahantatta
309三百零九。
309.
487此众生为觉悟而觉悟,此众生为利益众生而住;
Satto sambodhiyaṃ bodhi, satto sattahitāya so;
488他舍离了情爱的甘味与系缚,乃至罗睺罗的母亲。
Hitvā sneharasābandha, mapi rāhulamātaraṃ.
310三百一十
310.
490隐藏应被称许之事,而示现其他种种;
Gopetvā vaṇṇanīyaṃ yaṃ, kiñci dassīyate paraṃ;
491若此被视为欺诈,则于他而言,无论相等或不相等,
Asamaṃ vā samaṃ tassa, yadi sā vañcanā matā.
492不等欺诈
Asamavañcanā
311三百一十一
311.
494如是者面前,既无千人之众,亦无五百之众;
Purato na sahassesu, na pañcesu ca tādino;
495魔罗于他人之中,对这些众生,将千众增至万数。
Māro paresu tasse’saṃ, sahassaṃ dasavaḍḍhitaṃ.
496平等欺诳(以相等之物行欺骗)
Samavañcanā
312三百一十二。
312.
498好诤论者,以牟尼主之教法月;
Vivāda manuyuñjanto, munindavadani’ndunā;
499此月虽圆满,实为意生者之伞盖。
Sampuṇṇo candimā nā’yaṃ, chatta metaṃ manobhuno.
313三百一十三。
313.
501因随顺他人等,于此所生的厌离;
Parānuvattanādīhi, nibbindeni’ha yā katā;
502此赞叹于非所作事,即为对非所作事之赞叹。
Thuti ra’ppakate sā’yaṃ, siyā appakatatthuti.
314三百一十四
314.
504林中的鹿群不依他者,安乐生活;
Sukhaṃ jīvanti hariṇā, vanesva’parasevino;
505它们不费辛劳,便以嫩叶、水草等为食。
Anāyāso palābhehi, jaladabbhaṅkurādibhi.
315三百一十五。
315.
507于彼处,后后为前前之差别;
Uttaraṃ uttaraṃ yattha, pubbapubbavisesanaṃ;
508此或为一列,其法有二:依许可与依禁止。
Siyā ekāvali sā’yaṃ, dvidhā vidhi, nisedhato.
509一列许可。
Vidhiekāvali
316三百一十六。
316.
511足趾指甲皆妍丽,指甲光芒悉闪耀;
Pādā nakhāli rucirā, nakhāli raṃsi bhāsurā;
512世尊的光芒能除黑暗,璀璨闪耀。
Raṃsītamopahāne’ka, rasā sobhanti satthuno.
513单一的禁止列。
Nisedhaekāvali
317
317.
515不知足的修行者,绝非……
Asantuṭṭho yati neva,
516知足者不为执著所害;
Santoso nā’layāhato;
517于众生中无所执著者,不会招致无尽灾患。
Nā’layo yo sa jantūnaṃ, nā’nanta byasanā vaho.
318
318.
519在此,诸物因装饰而显庄严,彼此相互依存;
Yahiṃ bhūsiya bhūsattaṃ, aññamaññaṃ tu vatthunaṃ;
520若无相似,便无相互庄严。
Vinā’va sadisattaṃ taṃ, aññamaññavibhūsanaṃ.
319
319.
522世之亲族的牟尼,以此而有寻丈光环;
Byāmaṃ’su maṇḍalaṃ tena, muninā lokabandhunā;
523她获得广大可爱之相,他也同样如此所示。
Mahantiṃ vindatī kantiṃ, sopi teneva tādisiṃ.
320三百二十。
320.
525应知说明共性之存在、行为与性质;
Kathanaṃ sahabhāvassa, kriyāya ca, guṇassa ca;
526应知‘共住’之义,其例如下:
‘Sahavuttī’ti viññeyyaṃ, ta’dudāharaṇaṃ yathā.
527行为共住
Kriyāsahavutti
321三百二十一。
321.
529尊师的指甲光洁,与月光一同闪耀;
Jalanti candaraṃsīhi, samaṃ satthu nakhaṃ savo;
530她的面容与明月一同舒展
Vijambhati ca candena, samaṃ tammukhacandimā.
531德行共住
Guṇasahavutti
322三二二
322.
533胜者现起时,污秽与恶人心同在;
Jino’dayena malīnaṃ, saha dujjana cetasā;
534诸恶之处极清净,与善人心同在。
Pāpaṃ disā suvimalā, saha sajjana cetasā.
323三百二十三。
323.
536名为相违之语句,实为见其会通之处;
Virodhīnaṃ pada’tthānaṃ, yattha saṃsaggadassanaṃ;
537为宣说增上之义,此即说为相违。
Samukkaṃsā’bhidhānatthaṃ, matā sā’yaṃ virodhitā.
324三百二十四。
324.
539功德自性甘美,纵是世间唯一亲眷,
Guṇā sabhāva madhurā, api loke’ka bandhuno;
540若为恶人所亲近,便染污其心。
Sevitā pāpa sevīnaṃ, sampadūsenti mānasaṃ.
325三百二十五。
325.
542无论向谁布施,无论布施何物
Yassa kassa ci dānena, yassa kassa ci vatthuno;
543对殊胜者所作的布施,即名为‘回向’。
Visiṭṭhassa ya mādānaṃ, ‘parivuttī’ti sā matā.
326三百二十六
326.
545往昔曾将眼目等可爱之物,施与他人;
Purā paresaṃ datvāna, manuññaṃ nayanādikaṃ;
546如今,牟尼由此圆满,证得一切智之吉祥。
Muninā samanuppattā, dāni sabbaññutāsirī.
327三百二十七
327.
548凡有所见而了知,即随其类而行。
Kiñci disvāna viññātā, paṭipajjati taṃsamaṃ;
549远离疑惑的所依,正是此迷妄止息之处。
Saṃsayā’pagataṃ vatthuṃ, yattha so’yaṃ bhamo mato.
328328.
328.
551在光洁的诸方,胜者足爪的光芒;
Samaṃ disāsu’jjalāsu, jina pāda nakhaṃ’sunā;
552见者心生欢喜,如月与日光,令人悦意。
Passantā abhinandanti, candā’tapa manā janā.
329三百二十九
329.
554所谓名称等,乃是诗人们用以昭显事物体性的文辞;
Pavuccate yaṃ nāmādi, kavīnaṃ bhāvabodhanaṃ;
555无论借助何种辞藻,此体性即被称作名称。
Yena kenaci vaṇṇena, bhāvo nāmā’ya mīrito.
330三百三十。
330.
557难道它们不就是同一相续吗?大海与族姓之山,
Nanu teye’va santāno, sāgarā na kulācalā;
558纵使心有界限,劫灭之时,他们亦不舍离。
Manampi mariyādaṃ ye, saṃvaṭṭepi jahanti no.
331
331.
560支分与支分相似,力量之性质亦在束缚中;
Aṅgaṅgi bhāvā sadisa, balabhāvā ca bandhane;
561装饰物之间的结合,即称为“混合”。
Saṃsaggo’laṅkatīnaṃ yo, taṃ ‘missa’nti pavuccati.
562支分与支分性的混合
Aṅgaṅgībhāvamissa
332
332.
564牟尼足趾甲的光芒,犹如殊胜的大河。
Pasatthā munino pāda, nakha raṃsi mahānadī;
565啊!纵使深深沉溺,他依然能令那些人获得安乐。
Aho! Gāḷhaṃ nimuggepi, sukhayatye’va te jane.
566相似、力量、性质、混合
Sadisa bala bhāva missa
333333.
333.
568吠舍本性甘美,容貌悦目如甘露;
Veso sabhāva madhuro, rūpaṃ netta rasāyanaṃ;
569牟尼的言语如蜜,不压迫任何人。
Madhū’va munino vācā, na sampīṇeti kaṃ janaṃ.
334334
334.
571名为“Āsī”者,即是对所欲之希愿;
Āsī nāma siyā’tthassa, iṭṭhassā’sīsanaṃ yathā;
572三界中唯一归趣的怙主,
Tiloke’kagati nātho,
573令其从恶趣显现于世。
Pātu loka mapāyato.
335
335.
575「得味」者,谓能生起,成为庄严。
Rasa’ppatīti janakaṃ, jāyate yaṃ vibhūsanaṃ;
576「有滋味」者,由具足故,当知即为有滋味。
‘Rasavanta’nti taṃ ñeyyaṃ, rasavanta vidhānato.
336
336.
578大地之上,她那无染、未曾有、如莲花般的容颜。
Rāgā’nata’bbhuta saroja mukhaṃ dharāya,
579三界之师的双足殊胜无比,紧系着信众的爱敬;
Pādā tilokagaruno’dhika bandharāgā;
580以恒常忆念之手紧紧握持,
Ādāya niccasarasena karena gāḷhaṃ,
581信众恒常不断地以急切之爱敬亲吻其足。
Sañcumbayanti satatā’hita sambhamena.
337
337.
583如是随顺前代诸师的威德力用,
Iccā’nugamma purimācariyā’nubhāvaṃ,
584此《无垢庄严》已简要宣说;
Saṅkhepato nigadito’ya malaṅkatīnaṃ;
585诸诗人辗转分别的种种差别;
Bhedo’parūpari kavīhi vikappiyānaṃ,
586究竟谁能彻见其诗中的瑕疵?
Ko nāma passitu malaṃ khalu tāsa mantaṃ.
604如是僧伽罗吉德大阿阇梨所造《善觉庄严》中
Iti saṅgharakkhitamahāsāmi viracite subodhālaṅkāre
605名为「义庄严之觉」
Atthālaṅkārāvabodho nāma
606第四章。
Catuttho paricchedo.