2. 大地品
12. 地品
2. Bhūkaṇḍa
1第一 地品
1. Bhūmivagga
180一百八十
180.
3诸品:地、城、人、四姓、林等;
Vaggā bhūmi, purī, macca, catubbaṇṇa, vanādihi;
4又,以地狱等为名,此处依分品次第说为合集。
Pātālena ca vuccante, saṅgo’paṅgehi’dha’kkamā.
181一百八十一。
181.
6Vasundharā、chamā、bhūmi、pathavī、medanī、mahī,都是‘地’的同义词。
Vasundharā chamā bhūmi, pathavī medanī mahī;
7Ubbī、vasumatī、go、ku、vasudhā、dharaṇī、dharā,也是‘地’的同义词。
Ubbī vasumatī go ku, vasudhā dharaṇī dharā;
8Puthavī、jagatī、bhūrī、bhū、bhūtadharā、avanī,同为‘地’的同义词。
Puthavī jagatī bhūrī, bhū ca bhūtadharā’ vanī.
182一百八十二。
182.
10Khārā 意为碱土,mattikā 意为黏土;ūso、ūsavā 与 tūsaro 三者皆指盐碱地,义同。
Khārā tu mattikā ūso, ūsavā tūsaro tisu;
11Thalaṃ 意为高地,thalī 是其阴性形式,亦指地面;jaṅgalo 意为坚硬、干燥、荒芜之地。
Thalaṃ thalītthī bhūbhāge, thaddhalūkhamhi jaṅgalo.
183一百八十三。
183.
13东毗提诃,与西牛货洲、赡部洲洲,
Pubbavideho cāpara, goyānaṃ jambudīpo ca;
14及北俱卢,是为四大洲。
Uttarakuru ceti siyuṃ, cattārome mahādīpā.
184一百八十四。
184.
16古卢、释迦、拘萨罗、摩揭陀、尸毗;
Pumbahutte kurū sakkā, kosalā magadhā sivī;
17迦陵伽、阿槃提、般阇罗、跋耆、乾陀罗及支提;
Kaliṅgā’vanti pañcālā, vajjī gandhāra cetayo.
185一百八十五
185.
19梵伽、毗提诃、甘菩遮、摩陀、跋伽、鸯伽、师子洲;
Vaṅgā videhā kambojā, maddā bhagga’ṅga sīhaḷā;
20迦湿弥罗、迦尸、般度等,是为中间诸国。
Kasmīrā kāsi paṇḍavādī, siyuṃ janapadantarā.
186
186.
22Loko与bhuvanaṃ俱指世间,deso则为方域,亦作visayo。
Loko ca bhuvanaṃ vuttaṃ, deso tu visayo pyatha;
23边地是边鄙之域,中地则是中部之地。
Milakkhadeso paccanto, majjhadeso tu majjhimo.
187
187.
25Anūpo是水生,salilappāyo是水泉,kacchaṃ在阳性与中性中;
Anūpo salilappāyo, kacchaṃ puma napuṃsake;
26的确,在青翠之地,他以干草与嫩草为卧具。
Saddalo harite dese, tiṇenā, bhinavena hi.
188
188.
28其地依河流湖泊为生,靠雨水与旱作庄稼存活;
Nadyambujīvano deso, vuṭṭhinippajjasassako;
29那位以河为母者,天神啊,
Yo nadīmātiko deva,
30彼亦依次为如母者。
Mātiko ca kamena so.
189一百八十九。
189.
32三种近水处等义,月、日等常恒之岸;
Tīsvanūpādyatho canda, sūrādo sassatīrito;
33国土与所征服之地,以及人、桥、堤坝。
Raṭṭhaṃ tu vijitañcātha, purise setu āliyaṃ.
190一百九十。
190.
35近边之地为周边区域,牛栏即牛群所在的围场。
Upāntabhū parisaro, goṭṭhaṃ tu gokulaṃ vajo;
36道、路、途、行程,以及径与道。
Maggo pantho patho addhā, añjasaṃ vaṭumaṃ tathā.
191
191.
38路、车道、足迹、行道、路径、渡口;
Pajjo , yanañca padavī, vattanī paddhatitthiyaṃ;
39其分类为:步道、车道、道路,以及那些大道。
Tabbhedā jaṅgha, sakaṭa, maggā te ca mahaddhani.
192
192.
41单足道与双足道,在难行之处便成荒漠;
Ekapadyekapadike, kantāro tu ca duggame;
193
193.
43逆行道与顺行道,长途漫漫犹如大道;
Paṭimaggo paṭipatho, addhānaṃ dīgha mañjasaṃ;
44善道即是善途,非道便为邪径。
Suppatho tu supantho ca, uppathaṃ tvapathaṃ bhave.
194
194.
46三十六极微为一微,一微又由三十六分所构成;
Chattiṃsaparamāṇūna, meko ṇu ca chattiṃsa te;
47由此生起的微尘亦为三十六,车轮所扬起的微尘亦为三十六。
Tajjārī tāpi chattiṃsa, rathareṇu chattiṃsa te.
195
195.
49七只虱子为一虮,七粒谷米为一指节;
Likkhātā satta ūkā tā, dhaññamāsoti satta te;
50七指为一拃,二拃为一肘;
Satta ṅgula’ mamu dviccha, vidatthi tā duve siyuṃ.
196
196.
52宝石唯七种,杖长二十掌;
Ratanaṃ tāni satteva, yaṭṭhi tā vīsatū sabhaṃ;
53牛吼声所及为一拘卢舍,四拘卢舍为一由旬。
Gāvuta musabhāsīti, yojanaṃ catugāvutaṃ.
197
197.
55五百弓为一拘萨,四阿罗婆那为一迦利沙;
Dhanupañcasataṃ koso, karīsaṃ caturambaṇaṃ;
56内部则以二十八肘为量。
Abbhantaraṃ tu hatthāna, maṭṭhavīsa pamāṇato.
58地品已完结。
Bhūmivaggo niṭṭhito.