← 文献总目录

第六十章

e0703n.nrf59 · 静态文献页 · 208 段 · 打开交互阅读器

第六十章
Saṭṭhima pariccheda
1王子出世
Kumārodayo
1
1.
3住在罗阇那者,是拥有胜利臂力的大国君主;
Rohaṇe nivasitthā’va, jayabāhumahīpati;
4有友人和王后,当时皆已年迈衰老。
Mittāvhā rājinī ceva, tadā kālamakaṃsu te.
2
2.
6因世子希利瓦拉瓦出生,而生育了两位女儿;
Sirīvallabhajāyā’tha, janesi sugalā duve;
7一者名为玛那婆兰纳卡的儿子,另一者名为利拉瓦蒂的女儿。
Māṇabharaṇakaṃ puttaṃ, puttiṃ līlāvatimpi ca.
3
3.
9名为玛那婆兰纳巴布帕拉的国君夫人,身佩宝饰;
Māṇābharaṇabhūpāla-devī’pi ratanāvalī;
10两女皆承袭其友谊与恩泽,彼此未曾分别。
Mittaṃ pabhāvatiñcāpi, alabhī dhītaro duve.
4
4.
12『行者』二者皆是,女儿与刚强有力的儿子;
Passantassa ubho tāyo, dhītaro vīrabāhuno;
13当时伟大郡王即如此思惟。
Tadā mahādipādassa, evaṃ āsi vitakkitaṃ.
5
5.
15诸天所赞许的一切国王世系,
Lokābhisammate sabba-bhūpālanvayamuddhani;
16在清净的月族中,唯有我等出生。
Visuddhe somavaṃsamhi, abhijātā mayaṃ pana.
6
6.
18形体丰满柔软,超越一切众生;
Pihanīyatarākārā, sabbasattisamunnatā;
19精通多种学问,如象类般安心安乐。
Nānāvijjāsu nipuṇā, hatthiassādisukkhamā.
7
7.
21如三者皆各自独立,三者俱足广显而起;
Tathā pekākinā ve’te, tayo vikkamabāhunā;
22败坏、堕落尽显,恶行者多在战场中身受磨难。
Parājayaṃ paribhavaṃ, pāpitā bahuso raṇe.
8
8.
24善子当清净此污垢,谓此即心所染污;
Sūnuno susamatthassa, visodhetu mimaṃ malaṃ;
25不现恶报之相,啊!其勤行善不足也。
Na dissate pātubhāvo, aho no appapuññatā.
9
9.
27被人言语玷污,即便有王位,我何所求;
Janavādakiliṭṭhena , rājattenāpi kiṃ mama;
28今已舍离感官之缠累,专心于善行利益。
Idāni visayāsaṅgaṃ, hitvā kalyāṇakammasu.
10
10.
30『Appamattassa』者,『时刻谨慎』也,此言不可放逸,必须常行谨慎戒律。
Appamattassa satataṃ, netabbā vāsarā’iti;
31此句释义为:若能远离不善之行,弃绝一切污秽恶行,则为贤者所当行持者。
Niyyātetvā amaccānaṃ, sabbaṃ rajjavicāraṇaṃ.
11
11.
33『在那里』者,彼于七八个月间,某夜持戒而住,
Tahiṃ satta’ṭṭhamāsañhi, vasaṃ rattiyamekadā;
34于天王之宫中,安卧而度过。
Devarājaghareseyyaṃ, kappesi sīlasaṃyato.
12
12.
36其后,于黎明时分,见一具大神通之天子,
Tato paccūsakālamhi, devaputtaṃ mahiddhikaṃ;
37身着彩色衣饰庄严,以香华而为严饰。
Vicittavatthābharaṇaṃ, gandhamālāvibhūsitaṃ.
13
13.
39以非常猛烈之形态,以身体光辉展现自身;
Uḷāratararūpena, dehobhāsena attano;
40其光辉未曾中断,甚至太阳亦未能及其辉煌。
Obhāsentaṃ asesā’sā, sūriyañca na bhuggataṃ.
14
14.
42在睡梦中对大地之主这样言说;
Vadantaṃ supine evaṃ, adakkhi daraṇīpati;
43愿大德者安住于此,成为大地的保护者。
Pasīdassu mahābhāga, pitobhava mahipati.
15
15.
45具足庄稼之相,能成就所欲之事;
Dhaññalakkhaṇasampanno, icchitatthassasādhako;
46谦恭温顺,除灭世间毒害者,勇猛坚定不移。
Vinīto lokakuhara-byāpitejo parakkamo.
16
16.
48威令、势力、名誉、声望光耀灿烂,乃善德之源;
Āṇabalayasokitti-bhāsuro sagguṇākaro;
49此者意在说:你是世间教法增长的首善子,也即是最尊贵的儿子,于此世间教法的增盛有所贡献。
Lokasāsanasaṃvuddhi-karo puttavaro tava.
17
17.
51『大王,不久即当获得,今正是时!』
Labbhīssate mahārāja, na cirasseva sampati;
52而是快速摆脱儿女所缚的世界牵绊,迅速离开尘世之意也。
Puttadārādhivutthaṃ taṃ, puraṃ khippaṃ payāhīti.
18
18.
54夜间觉醒,喜悦之情油然而生;
Pabujjhitvāna sañjāta-pītivegotha rattiyā;
55天色既明,最胜者遂往彼邦嘎村。
Vibhātāya tatopoṅkha-gāmaṃ gañchinaruttamo.
19
19.
57正如对所见良善之事所述,乃梦中所现殊胜之相;
Yathā diṭṭhappakārantaṃ, kathesi supinaṃ subhaṃ;
58此者为诸众皆仰赖保护之大臣,乃天下君主之贤良侍者也。
Mahesī pamukhānaṃ so, amaccānaṃ mahīpati.
20
20.
60与诸大臣共聚一室,观彼尊子卓越非常;
Saddhiṃ mahesiyā tattha, patthento puttamuttamaṃ;
61思虑布施与持戒等,诸多善法殊胜益人。
Cintonto dānasīlādiṃ, subhaṃ nānappakārakaṃ.
21
21.
63一日将尽之时,梦中所得;
Athekadivasaṃkāle, paccūse supine pana;
64具足所有诸种佳相,一切庄严且令人欣悦。
Sabbalakkhaṇasampannaṃ, sabbasetaṃ manoharaṃ.
22
22.
66牙齿洁白端正,耳朵柔软而敏锐;
Dantīpotavaraṃ dantaṃ, kaṇṇe gaṇiyapemato;
67如同有人进入织帐,静卧其中的夫人,
Pavisantamivattānaṃ, seyyāgabbhaṃ mahesiyā.
23
23.
69瞥见后起身不卧,
Sampassiya pabujjhitvā, uṭṭhāya sayanāvarā;
70心中充满刚生的喜悦欢愉之感,
Sañjātapītipāmojja-vegapīṇitamānaso.
24
24.
72此时此刻,这如织帐般的夫人,
Tāyaṃ velāyamedāsu-seyyāgabbhaṃ mahesiyā;
73进入安眠之中,显现如所见之相。
Pavissasupinaṃ tassā, yathādiṭṭhaṃ pakāsayī.
25
25.
75我也有一张象皮床作为卧具;
Ahampi tādisaṃ hatthi-potakaṃ sayanaṃ mama;
76绕了一圈后,站稳在床沿处,紧握着床脚。
Padakkhiṇaṃ karitvāna, ṭhitaṃ soṇḍe samādiya.
26
26.
78将卧具拽起,温柔地放置回原位;
Ākaḍḍhitvāna sayanaṃ, samāropiya pemato;
79拥抱着就寝意欲,女神亦对他说此言。
Āliṅgiṃ supinamhīti, devī cāpi tamabravī.
27
27.
81你们双方彼此相对,看得清清楚楚,表现得如是;
Ubho te aññamaññassa, diṭṭhamevaṃ pakāsiya;
82使他们起身,又将他们彼此分开,那时情形甚为凶恶。
Uṭṭhāpesuṃ pahaṭṭhāva, vītaniddāruṇaṃ tadā.
28
28.
84于是,有人前来侍奉,侍者前往请来了祭司。
Tato pāto upaṭṭhātu, mupayātaṃ purohitaṃ;
85他们询问了诸兆象,说了明白,众人听后皆欢喜。
Nemittake ca pucchiṃsu, sunitvā te pamoditā.
29
29.
87子嗣未久便显现出谷物丰盛的征兆,
Na cirasseva puttassa, dhaññalakkhaṇasālino;
88他们视此如同新生而逐渐衰退的生命,开始称颂。
Uppattiyā avassaṃ’va, bhavaṃtabbanti kittayuṃ.
30
30.
90听闻此事,乡间老人以及城中居民,
Taṃ suṇitvā amaccā ca, tathā nagaravāsino;
91以及生育之神,皆欢欣鼓舞,共同庆祝盛大节日。
Avindiṃsu janindo ca, sabbepīti mahussavaṃ.
31
31.
93于是,守护正法众生的根基,守护大地法界的根本;
Tato paṭṭhāya sotthānaṃ, patthayaṃ patthivobhusaṃ;
94被众多比丘僧团所尊崇,宣说护持法令。
Bhikkhusaṅghena bahuso, bhaṇāpesi parittakaṃ.
32
32.
96心如宝玉等珍宝,镇守盛大的集会;
Maṇimuttādikaṃ cittaṃ, mahagghamanuvāsaraṃ;
97舍弃一切,向各种施主以布施为门,恳求供养。
Pariccaji dānamukhe, yācakānamanekaso.
33
33.
99由祭司等各方,通晓吠陀与吠陀学问者;
Purohitādivippehi, vedavedaṅgaviññūhi;
100宣说燃灯等供养仪轨,此乃获得安乐与利益所许可的法门。
Vattāpesi ca homādi-vidhānaṃ sotthi sammataṃ.
34
34.
102于庄严安静的居所及矿藏深处皆可行居;
Suvinaṭṭhe vihāre ca, dhātugabbhe ca vāpiyo;
103已腐朽之物应返还,犹如缉捕的官吏一样相接;
Jiṇṇā ca paṭisaṅkhattuṃ, yojayī rājakappike.
35
35.
105白昼引导众生,唯因善行于世间驱使;
Dinaṃ nayante kalyāṇa-kammene’vaṃ narissare;
106不久便离开人身的子宫,如同妇女子宫中的胎儿般;
Na ciraṃ saṇṭhahi gabbha-varo kucchimhi deviyā.
36
36.
108于是以恰当方式运用此人间之事;
Tatovagamma taṃ haṭṭha-pahaṭṭho so narissaro;
109给予护持腹中生命的广大善念。
Mahantaṃ deviyā gabbha-parihāramadāpayi.
37
37.
111天女令人心悦,因爱而生;
Paripakkagabbhā devī, kamena janayīsukaṃ;
112在吉时良辰的瞬间被觉察;
Samaye bhaddanakkhatta-muhuttenabhilakkhite.
38
38.
114四方皆欣然喜乐,瞬时即至;
Suppasannā asesā ca, disāyo taṃkhaṇe ahu;
115在微风中漂浮,芬芳而又凉爽;
Samīraṇe ca vāsiṃsu, sugandhimudusītalā.
39
39.
117以牙齿的力量,和马儿的惊恐;
Dantīnaṃ koñcanādena, hayānaṃ hesitena ca;
118国王的城池育生出,伟大的喧闹在其边缘。
Rājaṅgaṇaṃ tadājātaṃ, mahākolāhalā kūlaṃ.
40
40.
120在净戒梵行中,诸现象随缘而生,呈现多种变化形态;
Accherātisaye evaṃ, pātubhūte anekadhā;
121观察此情,生起惊异与惊叹,犹如尊贵之人见所珍重之物一般。
Disvā taṃ vimhayappatto, māṇabharaṇabhūpati.
41
41.
123闻知自身子嗣依法而立,
Sutvā nijassa puttassa, tadā sañjātasāsanaṃ;
124如同饮甘露,心意欢喜充满期待乐愿。
Amatenābhisittova, pītipuṇṇamanoratho.
42
42.
126于是释放被拘束于牢狱之人,
Mocāpetvā tadā kārā-ghare baddhe bahūjane;
127向众多的沙门婆罗门献上丰盛的布施。
Dānaṃ uḷāraṃ samaṇa-brāhmaṇānaṃ padāpayi.
43
43.
129这些人头脑不通,都是城镇居民;
Amaccapamukhā cāpi, janāpuranivāsino;
130居住于沿海大门诸处,或众多的都城之中。
Kadalītoraṇādīhi, rājadhānī manekadhā.
44
44.
132将一切都装饰一新,园林庄严,修整整齐;
Alaṅkaritvā sakalaṃ, sumaṇḍitapasādhitā;
133在广大庄园之中,造有数座令人愉悦的宅邸。
Chaṇaṃ mahantaṃ vattesuṃ, katipāhaṃ manoramaṃ.
45
45.
135依据经典中所述的规范,承袭前世因果之法;
Vede vuttavidhānena, jātakammādikaṃ vidhiṃ;
136完成一切之后,便成为婴儿的国君。
Sabbaṃ samāpayitvāna, kumārassā’vanīpati.
46
46.
138前师等收受供养,随后开始诵读相状经文;
Purohitādayo vippe, tato lakkhaṇapāṭhake;
139诵持礼敬恭敬法仪之前行仪式已毕。
Āṇāpetvāna sakkāra-sammānavidhipubbakaṃ.
47
47.
141为幼童指定,并授受相状文;
Niyojesi kumārassa, lakkhaṇānaṃ paṭiggahe;
142此乃其全备相状,乃从足等处诸相。
Sādhakaṃ sakalaṃ tassa, yatthapādādilakkhaṇaṃ.
48
48.
144将之献上于大尊众中;
Upadhāriya mahāmacca-gaṇamajjhagatassa te;
145亦令王与王后欣喜显扬此事。
Rājino deviyā cāpi, pakāsesuṃ pamoditā.
49
49.
147先设立兰卡岛,继而又设立占婆岛。
Laṅkādīpaṃ ṭhapetvāna, jambudīpatalampi ca;
148以单一图记为标志,使之熟练可供观察。
Ekacchattaṅkitaṃ katvā-nubhottuṃ nipuṇo iti.
50
50.
150他们因所享用的财物而感满足,更加恭敬地询问,
Te santappiya bhogehi, bhiyyo pucchittha sādaraṃ;
151正因所现现象,无论何物,皆无所缺失。
Sandissamānaṃ yaṃkiñci, ariṭṭhaṃ atthi natthī’ti.
51
51.
153这位长寿的少年,究竟智慧如何可言?
Dīghāyuko kumāro’yaṃ, kiñci paññāyate vata;
154被称为父亲般的慈爱,诸位国主如此说道。
Janakāriṭṭhayogo’ti, te mahīpatino’bravuṃ.
52
52.
156因此,他远离了俗世间的纷扰与苦难,内心安乐宁静。
Tassārijanasammaddi-patāpabhujayo gato;
157这便是所谓的‘勇猛有力者’,他坚守正道,绝不断失。
So parakkamabāhū’ti, anvatthanāmamaggahī.
53
53.
159应如护持耳根法门一般,谨守饮食不犯不善之法,为吉祥之因;
Kaṇṇave dhamahañceva, annupāsanamaṅgalaṃ;
160能够通达行为的规矩,依照法则安住持行。
Kārāpiya vidhānaññū, yathāvidhimasesato.
54
54.
162王者以其英勇有力之臂膀,受命建立子民繁衍兴盛的法制;
Rañño vikkamabāhussa, saputtuppattisāsanaṃ;
163受到上司命令,前往传播教化,当时去往名为布拉特提那的城镇。
Vattuṃ sadūte pesesi, pulatthinagaraṃ tadā.
55
55.
165『Tehisa』者,谓三者之意。『bhāgineyya』者,亲属或同族也。此句释:三法同属一类,亦归于大亲属中。
Tehiso bhāgineyyassa, mahābhāgattanampi ca;
166『Janakāriṭṭhayoga』者,生育关系之结合。此句释:闻得亲属间生育结合之事,故身强力壮而兴盛。
Janakāriṭṭhayogañca, sutvā vikkamabāhuso.
56
56.
168吾甥如胜利王等诸王花鬘之首领,
Dhaññaṃ vijayarājādi-rājamālāya nāyakaṃ;
169犹如明耀之宝珠,令众生趋向彼——此乃吾甥。
Maṇiṃva bhāsuraṃ mayhaṃ, bhāgineyyaṃ janesiso.
57
57.
171无论何种损减,令彼皆不得有;
Hāni yākācisatataṃ, yathā tassa na hessati;
172愿此童子恒住于吾之侧,于此处得以成长。
Tathā mamantikeyeva, kumāro ettha vaḍḍhataṃ.
58
58.
174获得的利益应当获得,已得的利益亦应保护;
Aladdhaṃ labhituṃ lābhaṃ, laddhañca parirakkhituṃ;
175我的儿子哪,这利益在任何方面都无法获得,如同大象的肩膀一般强壮。
Sabbathā na samatthoyaṃ, putto gajabāhu mama.
59
59.
177即使具备芬芳等美好品质,堪比大孔雀的羽毛;
Sūrabhāvādiyutto’pi, mahindavhaparosuto;
178若出身低劣母家,便无法成为我绳索中的秘密。
Nihīno mātugottena, na rajjassa raho mama.
60
60.
180当立定却心生变化,我积累了许多赘余;
Ṭhitassa vikkajātena, nekaso sañcitena me;
181如同绳索被分断,欲望就会分裂不一。
Rajjassa bhāgineyyo’va, kāmaṃ bhāgī bhavissati.
61
61.
183于是派遣使者去接那位少年;
Itipesesi dūte so, ānetuṃ taṃ kumārakaṃ;
184少年被赐与具足的侍从,余者则随从护送。
Kumārā bharaṇaṃ datvā, sesaṃ sārañcupāyanaṃ.
62
62.
186诸君主悉听使者之语,勇猛强壮的诸国君;
Sabbaṃ dūtamukhā sutvā, vīrabāhu mahīpati;
187此言合理合宜,乃由智慧深思熟虑而说。
Tassetaṃ vacanaṃ yuttaṃ, vuttaṃ mehita buddhiyā.
63
63.
189然而,为了维护自身利益,虽如是,
Tathāpi ca nijāriṭṭha-paṭikāratthamīdisaṃ;
190却不能适当地派遣去护持那如珍宝般的儿子。
Orasaṃ puttaratanaṃ, pesetuṃ nā’nurūpakaṃ.
64
64.
192又如少年身上, 披挂之臂可伸展开;
Kiñca tattha kumāramhi, nīte vikkama bāhuno;
193翼已得如牛力之大,火炭燃烧之姿。
Pakkho laddhamahāvāha-balo viya hutāsano.
65
65.
195因其气焰极盛,威光必将枯萎;
Accunnatena mahatā, tejasā sañjalissati;
196若减损了初期之强,必将变为草芥。
Hānireva vatamhākaṃ, mahatī hessate bhusaṃ.
66
66.
198如此,手中持有众使者之长者;
Iti hatthe gatānaṃ so, dūtānaṃ thanayaṃ sakaṃ;
199舍弃他物,远离杂念,心意安然自在。
Apesetvā visajjesi, pasādiya manena so.
67
67.
201与同族亲族聚居同住,
Saputtadārehi samaggavāsaṃ,
202人间主宰栖居于彼处;
Narādinātho nivasaṃ tahiṃso;
203以锐利强壮的巨牙,
Tibbena phuṭṭho mahatāgadena,
204王者同众击破敌国。
Rajjena saddhiṃ vijahittha desaṃ.
205在为令善人净信与悚惧而作的《大史》中
Sujanappasādasaṃve gatthāya kate mahāvaṃse
206名为「王子出世」
Kumārodayo nāma
207第六十章。
Saṭṭhimo paricchedo.