← 文献总目录

第四十六章

e0703n.nrf45 · 静态文献页 · 488 段 · 打开交互阅读器

1第四十六章
Chacattālīsatima pariccheda
1
1.
2……安住于简便易得的资具;
...Vāsaṃ-katvā sulabhapaccayaṃ;
3他以婢女供养喜法者,又以王后供养点灯者。
Dāsi dhammarucinaṃ so, rājinī dīpakampi ca.
2
2.
5撰著了篇章,以《大网》等为始;
Kāretvāna paricchedaṃ, mahānettādi pādikaṃ;
6他即在他们的科鲁风处,赐予了天军寺。
Tesameva adā koḷu-vāte so devatissakaṃ.
3
3.
8他在瓦哈塔勒建造了一座名为卡丹巴戈纳的寺院;
Vahatthale ca so katvā, kadambagonanāmakaṃ;
9又在天护处建造了山城寺。
Devapāḷimhi katvāna, gīrivhanagaraṃ tathā.
4
4.
11他在内谷中建造了一座名为天寺的寺院;
Katvā antarasobbhamhi, devanāmaṃ vihārakaṃ;
12他建造了王母园,施与粪扫衣者;
Rājamātikamārāmaṃ, katvā’dā paṃsukūlinaṃ.
5
5.
14又在牛耳寺中,建起一间精勤堂;
Gokaṇṇakavihāre’kā, padhānagharameva ca;
15他还修缮了破旧房舍,为增长菩提树作。
Jiṇṇagehañca kāresi, vaḍḍhamānakabodhiyā.
6
6.
17不仅在名为僧伽蜜多的寺院,于他处亦享有盛名;
Saṅghamittavhaye ceva, aññattha ca mahāyaso;
18于各处寺院中,他令众进行修缮营建。
Tattha tattha vihāresu, navakammamakārayi.
7
7.
20施予二万六千枚金币,
Chabbīsati sahassāni, suvaṇṇānaṃ samappiya;
21国王在支提山修复了那些破旧的建筑。
Jiṇṇāni paṭisaṅkhāsi, rājā cetiyapabbate.
8
8.
23他建造了多罗树基精舍,并设立了常施食制后,
Tālavatthuvihārañca, kāretvā paṇṇabhattakaṃ;
24施与了名为大军王的精舍。
Vihārassa mahāsena-narindavhassa dāpayi.
9
9.
26他如同往昔那样,筑堤截流,修复了贡迪村水库。
Goṇḍigāmikavāpiñca, chinnaṃ bandhi yathā purā;
27他將所有布施之物,盡施於一切眾生。
Dānabhaṇḍañca so sabbaṃ, sabbesaṃ dāsi pāṇinaṃ.
10
10.
29他與島民一同,於布薩日持守齋戒。
Uposathaṃ upavasati, saddhiṃ dīpajanehi so;
30他为他们开示法,施予他们出世间之乐。
Dhammañca tesaṃ deseti, dātuṃ lokuttaraṃ sukhaṃ.
11
11.
32在他的王国中,一切民众皆奉行能生天界之业;
Kammaṃ sovaggiyaṃ tassa, rajje sabbo samācari;
33国君如何行,百姓便如何效行。
Yaṃ karoti mahīpālo, taṃ tassa kurute jano.
12
12.
35因此,这位大智慧的国王,应当唯修正法;
Tasmā rājā mahāpañño, dhammameva samācare;
36他无论安住于何处,皆得大名声;
So nivutthanivutthamhi, ṭhāne hoti mahāyaso.
13
13.
38他具足眷属,最终趣入涅槃;
Sampattaparivāro ca, ante gacchati nibbutiṃ;
39因此,智者应观自利与利他。
Attatthañca paratthañca, tasmā passeyya buddhimā.
14
14.
41若自身一人善加调御,则大众
Attanā yadi ekena, vinitena mahājanā;
42皆能趣入律仪,智者能除灭过恶。
Vinayaṃ yanti sabbepi, kotaṃ nāseyya paṇḍito.
15
15.
44凡是能带来两种利益的精勤,便是众生利乐之因;
Payogo yo hi sattānaṃ, lohadvaya hitāvaho;
45他日夜不懈于此精勤,由此无事不成。
So tena akato natthi, rattandivamatandinā.
16
16.
47他自己所着的衣,乃是精致细软之物;
Attano so nivatthāni, vatthāni sukhumāni ca;
48却为粪扫衣比丘们施与衣料。
Paṃsūkūlikabhikkhūnaṃ, cīvaratthāya dāpayi.
17
17.
50不适当的安排,或不正的摄益,
Aṭṭhānaviniyogopi, saṅgaho vā virūpako;
51或有罪过的受用,于他全然没有。
Sāvajjo paribhogo vā, tassa nāhosi sabbaso.
18
18.
53凡诸众生,何时需要何种资具,他便随时施与所需。
Ye ye sattā yadā hārā, tesaṃ taṃ taṃ sadāpayi;
54凡令众生得安乐者,他皆以此令其安乐。
Ye yena sukhī honti, te te tena sukhāpayī.
19
19.
56如是,国王造作功德,六年之后……
Evaṃ puññāni katvāna, chabbassāni narādhipo;
57他来到天王身边,带来安宁。
Agamā devarājassa, santikaṃ santiyāvaho.
20
20.
59那时,他的儿子迦叶为王,是刹帝利;
Atha tassa nujo rājā, kassapo hoti khattiyo;
60他堪能担负治国重任,一如前说。
Samattho rajjabhārassa, vahituṃ pubbavuttino.
21
21.
62他如慈父待子,摄受广大民众;
Pitā viya niyaṃ puttaṃ, so saṅgaṇhi mahājanaṃ;
63以布施、爱语及利行。
Dānena peyyavajjena, atthassa cariyāya ca.
22
22.
65又各依其宜,授予相应职位;
Ṭhānantarañca dāpesi, tassa tassa yathārahaṃ;
66自己享受诸欲乐,亦远离一切苦。
Sayaṃ bhuñjittha bhogepi, sabbadukkhavivajjito.
23
23.
68这位刹帝利,对于居士、比丘与婆罗门;
Gīhinañceva bhikkhūnaṃ, brahmaṇānañca khattiyo;
69令行布施于各自门前,并令行不杀生。
Vattāpayi sakāvāre, māghātañceva kārayi.
24
24.
71鱼渡有二处,及赫利村住处;
Macchatitthe duve ceva, āvāsaṃ heḷigāmakaṃ;
72商贾村园,及迦叶等山;
Vaṇijjagāmamārāmaṃ, kassapādīgiriṃ tathā.
25
25.
74又有安巴塔那瓦,及殊胜精舍;还有波伽村……
Tathā ambatanavhañca, padhānaghara muttamaṃ; Bhogagāmañca...
75此处所述关于迦叶与王权关联之事,显然有所缺略。
[Etthakassapassa rajjapaṭibaddhāya kathāya ūnatā dissati.]
26
26.
77他们之中最年幼者,是名为摩诃因陀的刹帝利。
Tesaṃ sabbakaniṭṭhopi, mahindo nāma khattiyo;
78他虽取得王权,却未曾真正为王;国王,才是肩负王权之重者。
Sampattarajjo nāhosi, rājā rajja dhurandharo.
27
27.
80他有一位名叫尼罗的同伴,据说是一位多年深交的挚友;
Tassapi kira nilavho, sahāyo cīrasatthuto;
81此人先前已去世,忆及时,他并不情愿。
Mato pubbeva tasmā, so saranto taṃ na icchitaṃ.
28
28.
83即使日日夜夜身处岛上,他也不觉得能带来安乐;
Ahorajjampi dīpamhi, na maññittha sukhāvahaṃ;
84因无同伴,同伴实为难得。
Abhāvena sahāyassa, sahāyā’tīva dullabhā.
29
29.
86正如牟尼所说,一切世间法;
Teneva vuttaṃ muninā, dhammā yekeci lokiyā;
87同样,出世间法亦是导向涅槃之法。
Tathā lokuttarā ceva, dhammā nibbānagāmino.
30
30.
89依止善友,众生皆可成就这些。
Kalyāṇamittaṃ āgamma, sabbe te honti pāṇinaṃ;
90因此,对善友应常怀敬意。
Tasmā kalyāṇamittesu, kattabbo’ti sadā daro.
31
31.
92因此,他如同根基之足,成为国王后便治理国家;
Ādipādova so tasmā, hutvā rajjaṃ vicārayi;
93他护持岛上众生,犹如爱护自己的生命。
Pāletuṃyeva dīpamhi, jivanto viya pāṇino.
32
32.
95他将迦叶与其兄弟之子——阿迦菩提,
Kassapassa sabhātussa, puttaṃ so aggabodhikaṃ;
96立为副王,赐予无量财富。
Ṭhapetvā oparajjamhi, datvā bhogamanappakaṃ.
33
33.
98赐予东部地区后,便遣他前往居住。
Desaṃ datvāna pācinaṃ, vasituṃ tattha pesiya;
99他将南部地区赐予了自己的王子。
Desaṃ dakkhiṇamādāsi, rāja puttassa attano.
34
34.
101他在大帕利寺行布施,并作十车供养。
Mahāpāḷimhi dānañca, dāpesi dasavāhaṇaṃ;
102他平等分配一切财物,并连自身也与乞求者共享。
Sabbe bhoge same’kāsi, yācanānaṃ saha’ttanā.
35
35.
104他不先施予乞求者,自己便什么也不享用;
Adatvā yācakānaṃ so, nu kiñci paribhuñjati;
105即使已经食用了,他仍以正念施舍,所施为自食的两倍。
Bhuttaṃ vā satiyā deti, dvi guṇaṃ attabhuttato.
36
36.
107他称呼自己的名字,也不亲近比丘尼。
Sakanāmaṃ sakāresi, bhikkhunī na mupassayaṃ;
108脚踝的碎石与庭园的边界。
Pādānagaragallañca, ārāma mariyādakaṃ.
37
37.
110摩兴达多摩园,具足四资具。
Mahindataṭamārāmaṃ, sampatta catupaccayaṃ;
111他还以种种方式,造作了其他众多功德,乐于功德之德。
Aññampi bahudhā kāsi, puññaṃ puññaguṇerato.
38
38.
113大智者令其修造三年后,即执掌王权;
Tiṇī vassāni kāretvā, rajjameva mahāmati;
114犹如寻找同伴,往生天界。
Gavesanto sahāyaṃ’va, devalokamupāgami.
39
39.
116阿迦菩提童子,居于南方地区;
Vasanto dakkhiṇe dese, aggabodhi kumārako;
117因事来到城中。
Kenāpi karaṇīyena, nagaraṃ āgato ahu.
40
40.
119当大印达长老住于彼处时,
Tasmiṃ tattha vasantamhi, ādipādo mahindako;
120彼命终后,王权便落入他手中。
Mato āsi tato tassa, rajjaṃ hatthagataṃ ahu.
41
41.
122他将王权纳入掌中,安立了教法后,
So taṃ hatthagataṃ katvā, saṇṭhapetvāna sāsanaṃ;
123即遣使至东方领主阿迦菩提处。
Pācina desapatino, aggabodhissa pesayi.
42
42.
125他到来后成为国王,名为石云;
Sa āgantvā ahu rājā, silāmeghoti saññito;
126在副王位为王子灌顶,立为君主。
Oparajje kumārañca, abhisiñcittha bhūpati.
43
43.
128国王委任他后,便卸下了思虑的重担;
So rājā naṃ niyojetvā, cintā bhāraṃ vimuñciya;
129“你们享用财富吧”,自己则亲自治理国政。
Bhoge bhuñjatha tumheti, sayaṃ rajjaṃ vicārayi.
44
44.
131他随其所宜,对民众施行惩治与摄受;
Yathāyogaṃ janassesa-kāsi niggahasaṃgahe;
132具眼者平息境内一切非法,开辟了正道。
Dese ubbinayaṃ sabbaṃ, maggaṃ pāpesi cakkhumā.
45
45.
134当他们如此安住时,恶行者便觅得可乘之机。
Evaṃ tesu vasantesu, otāraṃ pāpakammino;
135未能得逞,他们便思惟:‘应当离间这些人。’
Na labhantā vicintesuṃ, bhinditabbā ime iti.
46
46.
137他们来到国王面前,暗中进献离间之言:
Rājānamupasaṅkamma, avocuṃ pisunaṃ raho;
138你只是名义上的国王,另一位才是真正的君主。
Tuvaṃ rājāsi nāmena, rājā añño sabhāvaho.
47
47.
140这位副王将夺取王位,收服民众;
Uparājā ayaṃ rajjaṃ, gaṇhissati mahājanaṃ;
141他聚集民众后不久,便会成为国王,这无可置疑。
Saṅgayha na cireneva, hoti rājā na saṃsayo.
48
48.
143大地护主听到此言,便离间了王子们。
Taṃ sutvāna mahīpālo, paribhijji kumārake;
144那王子安排好之后,便乔装成盗贼,对付国王。
Kumāropi vidhitvā taṃ, coro hutvāna rājindo.
49
49.
146逃回自己的国土后,在那里召集了民众。
Palāyitvā sakaṃ desaṃ, saṅgaṇhitvā tahiṃ jane;
147率领大军,投入战斗。
Mahantaṃ balamādāya, kātuṃ saṅgāma mārabhi.
50
50.
149在芭蕉林等避风处,爆发了恐怖的战斗;
Kadalyādinivātamhi, saṅgāmo bhiṃsano ahu;
150王子在那里战败后,退居摩罗耶山。
Gato tattha parājitvā, kumāro malayaṃ vaso.
51
51.
152于是,那位知恩的国王,感念兄弟们的恩惠;
Tato rājā kataññū so, upakāraṃ sabhātuno;
153思及让位等事之后,便公然悲叹起来。
Cintetvā rajjadānādiṃ, paridevittha pākaṭaṃ.
52
52.
155王子听了这事,也心生柔软;
Kumāropi ca taṃ sutvā, ahosi muducittako;
156他们如此相互表明了深厚的情谊。
Evaṃ te aññamaññassa, siniddhantaṃ pakāsayuṃ.
53
53.
158国王亲自前往,独自一人,犹如孤竹;
Rājā gantvā sayaṃyeva, malayaṃ ekako vaṃso;
159带着那位王子,返回了自己的都城。
Kumāraṃ taṃ samādāya, āgamittha sakaṃ puraṃ.
54
54.
161他无疑心意极为坚决。
Hoti nissaṃsayaṃ [evaṃpi citto] atīva so;
162他为(他)迎娶了那名为僧伽尼的女子。
Vivāhaṃ tena kāresi, dhītaraṃ saṅghanāmikaṃ.
55
55.
164他既与她同住,又深得那位国王的信赖。
Tāya saddhiṃ vasanto so, vissattho tena rājinā;
165他因某事心生嗔怒,便动手打了她。
Pahāraṃ tāya pādāsi, duṭṭho dosamhi kismiṃci.
56
56.
167她来到父亲跟前,悲泣而诉:
Pitaraṃ sā upāgamma, karuṇaṃ roditampati;
168她说:“他无故要杀我,而我已被许配给你们丈夫了。”
Akāraṇe maṃ māreti, dinno vo sāmiko iti.
57
57.
170他刚一听到此言,便心想:‘我确实造作了恶行。’
Sopi taṃ sutamatteva, dukkataṃ vata me iti;
171不久他便出家离去,未曾依止那位比丘尼。
Pabbājesi lahuṃ gantvā, bhikkhūnī na mupassayaṃ.
58
58.
173其时,那位名为阿伽菩提者,正是她的外甥。
Aggabodhisanāmotha, tassā mātula puttako;
174历经漫长岁月,他对她心生爱恋。
Sucireneva kālena, tassaṃ sā rattamānaso.
59
59.
176知晓‘时机已到’,便带着她逃走;
Kālo’yanti viditvāna, tamādāya palāyituṃ;
177从异地带着她,独自前往罗诃那。
Aññato taṃ gahetvāna, gato ekova rohaṇaṃ.
60
60.
179那位国王取名阿伽菩提,号称阿伽菩提
Aggabodhiṃ narindo so, aggabodhi namādiya;
180为了杀死阿伽菩提,他前往罗哈纳。
Aggabodhiṃ nihantuṃ taṃ, rohaṇaṃ tamupāvīsi.
61
61.
182阻止了阿伽菩提后,与兄弟阿伽菩提一起
Aggabodhi nisedhetvā, aggabodhiṃ sabhātaraṃ;
183为杀另一座山上的阿格菩提,他亲自前往。
Apare pabbate hantu-maggabodhiṃ sayaṃ gato.
62
62.
185将整个罗哈纳握于掌中之后,这位大力者;
Kasiṇaṃ rohaṇaṃ hattha-gataṃ katvā mahā balo;
186与他交战之后,将他擒获,连同自己的妻子与僧团。
Yujjhitvā tena taṃ gaṇhi, bhariyaṃ saṅghamattano.
63
63.
188从那时起,他们三人快乐而和合;
Tato paṭṭhāya sukhitā, samaggā te tayo janā;
189彼此信赖,随其所欲而住。
Vissaṭṭhā aññamaññesu, vihariṃsu yathāruciṃ.
64
64.
191瓦巴罗尼精舍与马纳格菩提卡精舍;
Vāpāraniṃ akārāmaṃ, tathā māṇaggabodhikaṃ;
192以及萨巴图德萨波迦精舍,位于阿提尤塔拉精舍中;
Sabhattuddesabhogañca, vihāre atiyuttare.
65
65.
194以及哈提库奇精舍,和皮提卡精舍;
Hatthi kucchivihāre ca, vihāre puna piṭṭhike;
195以及摩诃提帕里维那精舍,和瓦哈提帕卡殿堂。
Mahādīpariveṇe ca, pāsāde vāhadīpake.
66
66.
197在塔园寺那座旧屋的门边
Thūpārāmamhi gehassa, dvāre ca parijiṇṇake;
198在迦尸,他使其恢复原状,并更换了柱子
Kāsi pākatikaṃ tattha, thambhe ca parivattayi.
67
67.
200如是,他尽其所能,修习了种种功德;
Evaṃ katvāna puññāni, puññāni ca yathābalaṃ;
201第四十年时,他随业而去。
Cattālīsatime vasse, yathākamma mupāgami.
68
68.
203那时,副王是具足吉祥光辉的阿迦菩提王;
Athoparājā rājā’si, aggabodhi sirīdharo;
204他是玛欣德之子,玛欣德即具足智慧的始源之王。
Tanayo so mahindassa, ādipādassa dhīmato.
69
69.
206他如理护持了教法与世间。
Sāsanampi ca lokañca, saṅgaṇittha yathārahaṃ;
207他为自己的儿子玛欣德行灌顶,立为副王。
Oparajje’bhisiñcattha, mahindaṃ puttamattano.
70
70.
209他为大菩提树建造了一座崭新坚固的房屋,以替换破旧者。
Mahābodhissa kāresi, gharaṃ jiṇṇaṃ navaṃ thiraṃ;
210他修建了两座园林——迦兰陀园与摩罗婆陀园。
Ārāme dve ca kāresi, kaḷandaṃ mallavātakaṃ.
71
71.
212他以法行,恭敬地净化了胜者的教法;
Dhammakammehi sakkaccaṃ, sodhesi jinasāsanaṃ;
213他以法裁决,惩治作伪证者。
Vinicchananto dhammena, chindi kūṭaṭṭakārake.
72
72.
215他为病者施药,并举行吉祥与禳灾的仪轨。
Bhesajjañca gilānānaṃ, maṅgalaṃ cāvamaṅgalaṃ;
216在楞伽岛全境,他亲自审察。
Laṅkādīpamhi sakale, sayameva vicārayī.
73
73.
218他令供养食座之饭,给与三派之住众;
Salākabhattaṃ dāpesi, nikāyattaya vāsinaṃ;
219又供养了适合自用、极为珍贵的粪扫衣者之食。
Bhojanaṃ paṃsukūlīnaṃ, attayoggaṃ mahārahaṃ.
74
74.
221如这些诸善业已作,他这位自在者便安住。
Evamādīni katvāna, puññāni sasayaṃ vasī;
222在普罗窣城居住六年后,他便去世了。
Cuto’si chahi vassehi, pulatthinagare vasaṃ.
75
75.
224在此之前,他已有此子,立为副王;
Tato pubbeva tassāsi, putto so yuvarājako;
225据说他命终之后,此王国便无子嗣。
Mato kira tato rajjaṃ, aputtaṃ taṃ tadā ahu.
76
76.
227此子名为摩诃因陀,是石云王之子,
Putto mahindo nāmā’si, silā meghassa rājino;
228堪任王位,具大福德,能摄受世间。
Rajjayoggo mahāpuñño, lokasaṅgaṇha nakkhamo.
77
77.
230就在他出生那天,国王便向星相师们
Tassa jātadineyeva, rājā nakkhattapāṭhake;
231询问后,听闻他们解说:“堪任王位。”
Pucchitvā rajjayoggoti, sutvā tehi viyākataṃ.
78
78.
233给予他们财物后,他妥善隐藏了那件事;
Datvā tesaṃ dhanaṃ sādhu, pavattiṃ taṃ nigūhayi;
234待他成年后,便任命他为副将军。
Atha naṃ so vayappattaṃ, katvā senāpatiṃsakaṃ.
79
79.
236他如同在雨季治理王国一般,将一切掌控在手中,成为自主者;
Rajjaṃ vasseva katvāna, sabbaṃ hatthe sayaṃvasī;
237他依正法而行,以深广智慧处理国王政务。
So dhammena vicāresi, rāja kiccaṃ mahāmati.
80
80.
239即使在他离世之后,那位名为最上菩提者;
Matepi tasmiṃ tasmā so, aggabodhābhidhānino;
240他没有接受将军之位,他的亲信通达善巧方便。
Senāpaccaṃ na gaṇhittha, nayaññū tassa hatthako.
81
81.
242那时,他因某事前往国王那里。
Tadā kenaci gantvā so, karaṇīyena rājino;
243他住在海边的大渡口商港。
Samuddatīre vasati, mahātitthamhi paṭṭane.
82
82.
245他听闻小叔的死讯,便急速赶来。
Sutvā so cūḷapituno, maraṇaṃ vegasā’gamā;
246盗贼夺取王权后,便将毁灭这座城。
Corā rajjaṃ gahetvāna, nāseyyuṃ nagaraṃ iti.
83
83.
248于是,在北方地区,他与同国的诸曼荼罗王一起;
Tato uttaradesamhi, maṇḍalīkā saraṭṭhiyā;
249夺取该地区后,他们便令其成为免除王税之地。
Acchinditvāna taṃ desaṃ, chinnarājakaraṃ karuṃ.
84
84.
251大军闻此,便向北方地区进发。
So taṃ sutvā mahāseno, gantvā uttaradesakaṃ;
252全军倾巢而出,直捣王都。
Sabbe nimmathayitvāna, maṇḍalī kesaraṭṭhiye.
85
85.
254来到国王停灵之处,见到王后,不禁痛哭不已。
Gantvā rañño mataṭhānaṃ, disvā deviṃ parodiya;
255在适当时机安慰她后,说道:
Assāsetvā yathākālaṃ, idaṃ vacanamabravi.
86
86.
257王后心想:“我的丈夫已经去世。”
Mācintesi mahādevī, mato me sāmiko iti;
258我将守护此岛,你们治理国家。
Rakkhissāmi ahaṃ dīpaṃ, tumhe rajjaṃ karissatha.
87
87.
260她默然安忍,那些心怀恶念、贪图王位之人,
Tuṇhibhūtā’dhivāsetvā, piyasā pāpabuddhikā;
261暗中图谋杀害她,随心所欲满足贪欲。
Raho yojayī taṃ hantuṃ, vatthukāmā yathāruciṃ.
88
88.
263将军得知此事,便为她施设了保护;
Senāpati taṃ ñatvāna, tassā’rakkhaṃ vidhāya so;
264他与叛军交战,击溃了大队人马;
Taṃ pakkhiyehi yujjhitvā, palāpesi mahājanaṃ.
89
89.
266随后,将王后及其随从捆绑起来,关入车中;
Tato deviṃ sabandhetvā, pakkhipitvāna yānake;
267将她带回都城之后,便夺取了王权与一切资具。
Ādāya taṃ puraṃ gantvā, rajjaṃ gaṇhi sasādhanaṃ.
90
90.
269有一位名叫达布卢卡,
Atthi dappuḷa nāmo’pi,
270他是云王的岩石,
Silā meghassa rājino;
271大军的外甥——
Bhāgineyyo mahāseno,
272阿提帕陀,拥有巨大的财富。
Ādipādo mahā dhano.
91
91.
274他集结了军队,居住在迦罗村时;
So senaṃ sannipātetvā, vasanto kāḷavāpiyaṃ;
275为了作战,他来到僧伽村一带。
Kātuṃ saṅgāma māgañchi, saṅgagāmappadesakaṃ.
92
92.
277将军听闻这个消息后,备齐了车乘;
Senāpati pavattiṃ taṃ, sutvā sampannavāhano;
278并带着那位王后,即刻前往那里。
Deviñca taṃ samādāya, agamā tattha sajjukaṃ.
93
93.
280在那里,双方之间展开了一场令人毛发竖立的战斗;
Tesaṃ tatthasi saṅgāmo, ubhinnaṃ lomahaṃsano;
281那时,阿提帕达看见军队正节节败退。
Ādipādo tadāsenaṃ, ohīyantaṃ samekkhiya.
94
94.
283他携着车乘逃走后,登上了阿阇塞拉山;
Palāyitvā āruhittha, acchaselaṃ savāhano;
284将军将那些人驱散后,便在那里安然住下。
Palāpetvāna taṃ tattha, senāpati sukhaṃ vasi.
95
95.
286听闻那座城已经空无一人,北方的曼达利卡也是如此。
Suññaṃti nagaraṃ sutvā, maṇḍalīkāpi uttare;
287那时,各地的人众都聚集起来,攻占了那座城池。
Dese sabbe samāgamma, aggahesuṃ puraṃ tadā.
96
96.
289因为他确实抵御了他们,他是英勇、坚定精进者。
So hi te paṭibāhesi, sūro dhīraparakkamo;
290随后,他来到都城,依正法治理王国。
Athāgamma puraṃ rajjaṃ, vicāresi yathānayaṃ.
97
97.
292对于比丘僧团、世间、鱼类、走兽与飞禽,
Bhikkhusaṅghassa lokassa, macchānaṃ migapakkhinaṃ;
293他为亲族与军队,尽行了一切应尽之事。
Ñātīnaṃ balakāyassa, kattabbaṃ sabbamācari.
98
98.
295之后,达普鲁力量增长,便前往摩罗耶山。
Pacchā anu balappatto, dappulo malayaṃ gato;
296他从罗诃纳召来两个外甥。
Bhāgineyyo duve ceva, pakkositvāna rohaṇā.
99
99.
298在一切国土与村落,他率领众多车乘,
Raṭṭhe janapade sabbe, ādāya bahuvāhano;
299夜入城中,如大海般淹没。
Rattiyaṃ puramāgamma, samuddo viya otthari.
100
100.
301大军围城,四面高声呐喊;
Balakāyo puraṃ rundhi, ugghosento samantato;
302伴随着骏马的嘶鸣与象群的鸣叫。
Hesitena turaṅgānaṃ, koñcanāde nadantinaṃ.
101
101.
304伴随着打板者与歌者的声音,以及螺号的吹奏声,
Tāḷāvacara saddānaṃ, kāhaḷānaṃ ravena ca;
305那时,天空并未因大象的吼声与士兵的呐喊而崩裂。
Gajjitena bhaṭānañca, ākāsaṃ na tadā phali.
102
102.
307当时,将军见到这支大军,心生欢喜;
Tadā senāpati disvā, mahāsenaṃ pamodiya;
308他向自己的军队宣告了此事。
Ārocesi avattiṃ taṃ, balakāyassa attano.
103
103.
310这三位王子,率领着庞大的军队;
Rājaputtā tayo ete, mahantaṃ balamādiya;
311他们并未围困我们的城池;然而,对此你们应当如何应对?
Nagaraṃ no’parundhiṃsu, kintu kattabba mettha vo.
104
104.
313听到这番话,渴望战斗的勇士们便对他说:
Evaṃ vuttā tamāhaṃsu, sūrā tassa raṇatthino;
314犹如诸天,临战之日,仆从的性命不足为惜。
Devāsevā dineyeva, sevakānaṃ na jīvitaṃ.
105
105.
316当这些情状发生时,贪惜生命之人便退缩了;
Evaṃ bhūte sace kāle, ohīnā jīvibhatthino;
317主人啊,您养育我们,难道只为这短暂的时光,而不为安乐吗?
Posesi sāmi kiṃ kāla-mettakaṃ no yathā sukhaṃ.
106
106.
319如此说已,他振作精神,于夜间整备军力;
Vutte evaṃ saussāho, balaṃ sajjiya rattiyaṃ;
320黎明升起时,他登上象背,一切准备皆已就绪。
Uggate aruṇe hatthi-māruyha katakammakaṃ.
107
107.
322从一道门冲出,如雷霆劈落。
Dvārene’kena nikkhamma, patanto asanī viya;
323他与一万二千人一起,进行了一场艰苦的战斗。
Saddhiṃ yo dhasahassehi, saṅgāmaṃ kāsi dussahaṃ.
108
108.
325此力由头至脚迸发,向四处炸裂。
Balaṃ taṃ ādipādassa, nipphoṭetvā tato tato;
326众力聚集为一,达成了其确定之境。
Sannipātiya ekajjhaṃ, niyattiṃ sampavedayi.
109
109.
328执取残存之物,最前之足亦傲慢自负;
Hatāvasese ādāya, ādipādopi dappuḷo;
329上午败退后,便逃往阿伽山。
Pubbaṇheva parājitvā, palāyitvā’ga rohaṇaṃ.
110
110.
331那时,两位王子也从罗哈纳离去。
Rājaputte duve ceva, rohaṇamhā tadā gate;
332活捉他们后,便带着他们前往城中。
Jīvaggāhaṃ sagāhetvā, te ādāya puraṃ gato.
111
111.
334如此获得胜利的勇士,在岛屿变得安宁时;
Evaṃ pattajayo sūro, dīpe jāte nirākule;
335他派遣军队,前去征服东方地区。
Pācinadesaṃ sādhetuṃ, pesayittha savāhane.
112
112.
337他们也前往那个地区与北方地区;
Tepi gantvāna desaṃ taṃ, uttaraṃ desameva ca;
338不久便予以征服,并聚集了强大的军力。
Sādhayitvā’cireneva, saṅgahesuṃ mahābalaṃ.
113
113.
340国王还娶了那位大妃为妻。
Rājāpi taṃ mahādeviṃ, bhariyaṃ kāsi attano;
341又想:‘既无法舍弃他,又无法杀死他。’
Pariccattuñca māretuṃ, na sakkāyanti cintiya.
114一百一十四。
114.
343因他们共住,胎儿得以安住。
Tesaṃ saṃvāsamanvāya, gabbho āsi patiṭṭhito;
344诞下一子,具足吉祥与福德之相。
Puttaṃ vijāyi sādhañña-puññalakkhaṇasaññuttaṃ.
115一百一十五。
115.
346她成了国王的至爱,从那时起,他也就成了。
Rañño sā’tipiyā āsi, tato paṭṭhāya sopi kho;
347将副王之位连同所有享乐,都赐予了那个儿子。
Puttassa tassa pādāsi, oparajjaṃ sabhogiyaṃ.
116
116.
349他们居于东方国度,自始便受人尊敬;
Ṭhitā pācinadesamhi, ādipādā nisammataṃ;
350若没有他,我们两人便会合而为一。
Vinā so’yanti amhākaṃ, ubho hutvāna ekato.
117
117.
352在两侧集结大军,携带着大量财富;
Dvīsu passesu senañca, samādāya mahādhanaṃ;
353召来名为桑提跋达的兄弟,即从该处举行登位典礼。
Sandhiṃbhātaramāhūya, katvārohaṇa desato.
118一一八。
118.
355他们这些具大威力者,安住在恒河岸边。
Gaṅgātīramhi vāsaṃ te, kappayiṃsu mahabbalā;
356国王在各地全面听取了这一切。
Rājā sabbaṃ nisamme’taṃ, maṇḍalīke tahiṃ tahiṃ.
119一一九
119.
358先使满意,再捉住那些恶人,予以杀害。
Ārādhetvā gahetvāna, duṭṭhe māriya kecana;
359在城中施以守护后,应当妥善安排应办事宜。
Rakkhaṃ datvāna nagare, kattabbaṃ sādhuyojiya.
120
120.
361率领大军,并偕王后一同启程;
Mahāsenaṅgamādāya, mahesiñca tamādiya;
362在名为大围困的村落中安设军营。
Khandhāvāraṃ niveseti, mahummāramhi gāmake.
121
121.
364得知他的到来后,那三位最初之人……
Tassāgamanamaññāya, ādipādāpi te tayo;
365在名为拘毗罗的村庄,一场大战就此展开。
Koviḷāravhaye gāme, mahāyuddhaṃ pavattayuṃ.
122
122.
367随后,大军王将那支军队一举击溃;
Atha rājā mahāseno, samugghātesi taṃ balaṃ;
368达普罗仓皇逃窜,两位为首者已被斩杀。
Dappuḷo so palāyittha, ādi pādā duve hatā.
123
123.
370国王在彼处得胜后,返回了城中。
Tatthāpi laddhavijayo, puramāgammabhūmipo;
371他处理国政,并兴办了大布施。
Rājakiccaṃ vicāresi, mahādānaṃ pavattayi.
124
124.
373大菩提树与大塔。
Mahābodhi dumindassa, mahācetittayassa ca;
374亦以诸舍利恭敬,行大供养。
Dhātūnampi ca sakkaccaṃ, mahāpūjāmakārayī.
125
125.
376抵达罗诃那后,达普罗也来到此处;
Rohaṇaṃ samupāgamma, dappuḷo so tamāgato;
377他集结军队,以便再与国王交战。
Balaṃ sampaṭipādesi, yujjhituṃ puna rājinā.
126
126.
379那位国王为使子孙的国土远离纷争;
Rājā so puttanattānaṃ, desaṃ kātuṃ nirākulaṃ;
380诸比丘皆齐聚于塔园寺。
Thūpārāmamhi sabbepi, sannipātiya bhikkhavo.
127
127.
382其余诸大智者,亦皆通达法义、善巧辩论;
Aññepi ca mahāpaññe, yuttā yuttivisārade;
383于一切王法,善巧通晓。
Rājadhammesu sabbesu, nipuṇo nayakovido.
128
128.
385告知其事后,由他们如理阐明;
Ārocetvā pavattiṃ taṃ, tehi sammā pakāsito;
386具四支大军,一切装备随行。
Caturaṅgamahāseno, sabbūpakaraṇānugo.
129
129.
388遍整诸岛已,于城中亦应行;
Dīpe sabbattha yojetvā, kattabbaṃ nagarepi ca;
389出城不久,即抵魔山。
Nikkhanto na cireneva, agamā mārapabbataṃ.
130
130.
391踏遍彼处后,速登彼山;
Sammadditvāna taṃ desaṃ, khippaṃ pabbatamāruhī;
392众人见他攀登,心生畏惧,皆归服于他。
Taṃ disvā rohaṇe sabbe, bhītā taṃ vasamāgamuṃ.
131
131.
394于是,傲慢者与傲慢者结盟,
Tato sandhiṃ karitvāna, dappuḷena sadappako;
395从他的手中夺走了象、马与珠宝。
Hatthī asse ca maṇayo, gahetvā tassa hatthato.
132
132.
397他巩固恒河,作为罗哈纳领地的边界;
Gāḷhagaṅgañca katvāna, sīmaṃ rohaṇabhoginaṃ;
398他掌控奥罗河,使之成为王家的财源;
Oragaṅgaṃ samādāya, rājabhogamakārayi.
133
133.
400就这样,这位大威德者令岛屿荆棘尽除。
Dīpamevaṃ mahātejo, katvā vigatakaṇṭakaṃ;
401成为独尊伞盖者后,便来到城中随心而住。
Ekātapatto āgamma, puraṃ vasi yathāsukhaṃ.
134
134.
403国王建造了名为达摩的精舍,
Pariveṇaṃ sakāresi, rājā dāmavihārakaṃ;
404同样,光辉者在普拉提那城建造了桑尼拉提塔。
Tathā sanniratitthañca, pulatthinagare vibhū.
135
135.
406又于无畏山精舍,建立大铭文;
Mahālekhañca kāresi, pariveṇamabhayā cale;
407亦如那座宝石宫殿,同样悦意动人。
Tathā ratanapāsādaṃ, tatheva sumanoharaṃ.
136
136.
409更造层层楼阁,宛如另一座最胜殿;
Anekabhūmaṃ kāretvā, vejayantamivāparaṃ;
410同样,凭三十万巨资,成为大富者。
Tathā satasahassehi, tīhi ceva mahādhano.
137
137.
412以六万金,敷作阎浮檀金色;
Jambonadatuvaṇṇassa, sahassehi ca saṭṭhihi;
413造导师之像,价值无等,顶髻宝珠以为严饰。
Bimbaṃ satthussa kāretvā, nagghaṃ cūḷāmaṇiyutaṃ.
138一百三十八。
138.
415以一切供具,作大供养;
Pūjaṃ sabbopahārena, kāretvāna mahārahaṃ;
416在宫殿的庆典中,他舍弃了一切王权。
Pāsādamahane sabbaṃ, rajjaṃ ossajji attano.
139一百三十九。
139.
418又造了菩萨像,以及庄严悦目的国王像;
Bodhisattañca kāretvā, rājānaṃ sumanoharaṃ;
419在如云的石板平台上,为比丘们建造了优美的精舍。
Saṇṭhapitthasilā meghe, cāruṃ bhikkhūnupassaye.
140一百四十。
140.
421在塔园寺,他为佛塔制作了迦尸国的金质罩衣,
Thūpārāmamhi thupassa, kāsi sovaṇṇakañcukaṃ;
422制成纹饰精美的布条,间以银饰。
Paṭṭaṃ katvā vicitatthaṃ, rajataṃ antarantarā.
141一百四十一。
141.
424就在原地,他将已破败的殿堂重新修葺;
Tasmiṃyeva ca pāsādaṃ, parijiṇṇaṃ sakārayi;
425他令人敷演阿毗达摩,并兴办了一场盛大的庆典。
Abhidhammaṃ kathāpesi, kārāpetvā mahāmahaṃ.
142
142.
427住于金顶殿的具念大长老
Mahātherena satimā, hemasālinivāsinā;
428他在那里为他建造了一座池塘,供其使用
Tattha pokkharaṇiñcassa, paribhogāya kārayi.
143
143.
430他修复了遍布各地的众多破旧天祠
Jiṇṇe devakūle katvā, bahuke tattha tattha so;
431并令人造作了众多价值非凡的天神像。
Devānaṃ paṭimāyo ca, kārayittha mahārahā.
144
144.
433又向婆罗门们供养了珍贵的王家饮食之后,
Brāhmaṇānañca datvāna, paccagghaṃ rājabhojanaṃ;
434以金盘盛上加了糖的牛奶,请他们饮用。
Pāyesi khīraṃ sovaṇṇa-taṭṭakehi sasakkharaṃ.
145
145.
436他为公牛与跛脚者安置了生计。
Usabhe paṅgulānañca, jīvikañca sadāpayī;
437对于不捉取马牛的泰米尔人,他给予了布施。
Damiḷānantu pādāsi, asse goṇe agaṇhataṃ.
146
146.
439那些无依无靠却知惭耻的人,他私下将他们聚集起来;
Anāthā ye salajjā ca, te ca saṅgaṇhi so raho;
440若在岛上未得摄受,他便无从获得如法所应得的。
Asaṃgahito dīpamhi, natthi tena yathārahaṃ.
147
147.
442这位具大功德者思惟“应当布施”后,
Dātabboti kathaṃ gunna-mahāro so vicintiya;
443在谷物尚含乳浆之时,他便将他们的千块田地施舍出去。
Sasse khīragate’dāsi, tesaṃ khettasahassake.
148
148.
445他在黑水池修建了牢固的水利设施;
Kāḷavāpimhi so vāri-sampātaṃ kārayi thiraṃ;
446据说,他这般福德,不可计量,广大无边。
Puññamevaṃ vidhaṃ tassa, appameyyaṃ bahuṃ kira.
149
149.
448那时,他的儿子——那位副王——已然离世。
Tassa putto tadā āsi, yuvarājā divaṅgato;
449将军出生之时,另有一个男孩。
Jāto senāpati kāle, aparo atthi dārako.
150一百五十
150.
451国王因王子们而恐惧,心想:“此子堪为国王。”
Taṃ rājā rājaputtehi, bhīto rājāraho iti;
452他们无法杀害他,便以种种方式将他抚养长大。
Māretuṃ taṃ na sakkonti, vaḍḍhapesi yathā tathā.
151一百五十一。
151.
454据说,当阿利希城被围困时,他曾在某个时候去见父亲
Arīhi nagare ruddhe, pitaraṃ so kirekadā;
455他走上前去,恳求那头惯于战阵的象。
Upasaṅkamma yācittha, saṅgamāvacaraṃ gajaṃ.
152
152.
457他便赐予那头大龙象——凶猛可怖,形如死神;
So dāpesi mahānāgaṃ, ghoraṃ mārakarūpamaṃ;
458它训练有素,力大无穷,精通一切兵器。
Katahatthaṃ balañceva, sabbāyudha visāradaṃ.
153
153.
460当时他心想:‘时机已到。’便佩好匕首;
Kāloyamīti mantvā so, bandhitvā churikaṃ tadā;
461登上殊胜的大象,驶出城外。
Kuñjaraṃ varamāruyha, nikkhamma nagarā bahi.
154
154.
463击溃一切兵力后,他赢得了那难以征服的胜利;
Viddhaṃsetvā balaṃ sabbaṃ, dujjayaṃ jayamaggahī;
464国王见了心生欢喜,便赐予他将军之位。
Rājā disvā pasanno taṃ, senāpaccañca tassa’dā.
155
155.
466据说,正是他率领军队,前往北方地区;
Esova kira gantvāna, sabalo desamuttaraṃ;
467他率领那支军队,击溃了阿迪帕达与达普拉。
Palāpesi sasenaṃ taṃ, ādipādañca dappulaṃ.
156
156.
469从此,达普拉对他怀恨于心,深结仇怨;
Baddhavero tato’hosi, dappuḷo tamhi sādhukaṃ;
470于大战之中见到他时,众人怒不可遏。
Mahāummārayuddhamhi, disvā tamatīkodhavā.
157
157.
472立即派人去杀他,自己则骑上战象;
Sīghaṃ pesesi taṃ hantuṃ, hatthimāruḷhamattanā;
473他射穿后又将其驱散,此人用的正是自己的一颗獠牙。
Ovijjhiya palāpesi, tamesa sakadantīnā.
158一百五十八。
158.
475见到他后他极为满足,因为他人皆不在场;
Disvā tamatisantuṭṭho, aññesañca abhāvato;
476他将王位继承权,连同自己的副王之位,一并授予了他。
Rajjayoge adā tassa, uparājattamattano.
159一百五十九
159.
478如此,他安享此岛二十年;
Evaṃ vīsati vassāni, dīpametaṃ subhuñjiya;
479为享受福业的果报,他往生天界。
Vipākaṃ puññakammassa, bhuñjituñca divaṅgato.
160
160.
481如此,以种种方式,他冥顽不化;
Evaṃ anekehi nayehi thaddhā;
482因众生种种的苦难惨状;
Janassa dukkhehi virūpakehi;
483财富在刹那间毁灭,但并非全都如此。
Bhogā vinassanti khaṇe na sabbe;
484啊,愚者们唯耽着于彼处。
Aho tahiṃyeva ramanti bālā.
486在为令善人生起净信与悚惧而作的《大史》中
Sujanappasādasaṃvegatthāya kate mahāvaṃse
487名为六王
Cha rājako nāma
488第四十六章。
Chacattālīsatimo paricchedo.