← 文献总目录

第四十五章

e0703n.nrf44 · 静态文献页 · 201 段 · 打开交互阅读器

1第四十五章
Pañcacattālīsatima pariccheda
1
1.
2那位国王去世后,摩那婆摩成为国王;
Rañño tassaccaye rājā, māṇavammo ahosi so;
3他出身什么家族、是谁之子,如何获得王位?
Kiṃ gotto kassa putto ca, kathaṃ rajjamapāpuṇi.
2
2.
5他生于大选出王族,兼具种姓与功德;
Mahāsammatavaṃsamhi, jāto jātiguṇāvaho;
6他是迦叶波之子,是毁坏塔园寺者。
Putto kassapanāmassa, thūpārāmassa bhedino.
3
3.
8她是马来亚国王僧伽的女儿,
Dhītā malayarājassa, saṅghanāmassa rājino;
9得到她后,他隐退而居于北方地区。
Taṃ labhitvā vasaṃ dese, uttare līnavuttiko.
4
4.
11当那位执持象牙的国王如此护持时,
Hatthadāṭhanarindena, tasmiṃ attheva dhārite;
12他来到阎浮洲,为人中之狮、大地之主。
Jambudīpamupāgamma, narasīhaṃ mahīpati.
5
5.
14他前去,报上自己的名字,便开始侍奉他。
Gantvā vatvā sakaṃ nāmaṃ, sevituṃ tamupakkami;
15他竭尽所能,令那位人主心生欢喜。
Ārādhesi ca sabbehi, payogehi narādhīpaṃ.
6
6.
17了知他的友善后,他将自己的妻子带来;
Viditvā tassa sohajjaṃ, netvā bhariyamattano;
18他便在此处住下,日夜承事。
Vāsaṃ tattheva kappesi, sevamāno divānisaṃ.
7
7.
20正是这位被恭敬承事者,是人中殊胜者。
Sopi ārādhito tena, kaṇḍuveṭṭhi naruttamo;
21他如同带来整个王国一般,赐予了丰厚的财富。
Sabbaṃ nentova taṃ rajjaṃ, mahābhogamadāpayi.
8
8.
23与他共住后,那位名为僧伽的妻子,
Tena saṃvāsamanvāya, bhariyā saṅghanāmikā;
24生了四个女儿和四个儿子。
Catasso dhītaro putte, cattāropi vijāyatha.
9
9.
26一日,国王登上了殊胜的象背,
Athekadivasaṃ rājā, hatthikkhandhavaraṃ gato;
27与摩纳婆一起,随心所欲地漫游。
Sañcaranto yathākāmaṃ, māṇavammena ekato.
10
10.
29他饮下椰子水后,仍感口渴,便伫立原地;
Nāḷikeraṃ pivitvāna, tatraṭṭhova pipāsito;
30他把那椰子给了摩纳婆,却以为是别的东西。
Māṇavammassa pādāsi, maññanto aññameva taṃ.
11
11.
32他接过那物,心中思量:“国王吾友,请遣人前来。”
So taṃ gahetvā cintesi, sakhaṃ pesa narādhipo;
33从胜义谛来看,对众生而言,所谓“残食”究竟是什么呢?
Ucchiṭṭhaṃ nāma kiṃ hoti, sattānaṃ paramatthato.
12
12.
35因此,他想:“我饮用也属合理”,这样思惟后,便饮下了它。
Tasmā yuttaṃ mayāpātu-mīti cintiya taṃ pivi;
36她们如此具大精进,渴望布施觉者。
Evaṃ honti mahussāhā, detukāmāhi buddhino.
13
13.
38国王见了他也感到恐惧,他的余悸同样未消;
Rājāpi disvā taṃ bhīto, tassapī tāva sesakaṃ;
39他自己也如是享用,有福德者的业报恒常如此。
Sayaṃ pivi tathāhoti, kammaṃ puññavataṃ sadā.
14
14.
41他把他安顿在自己住处,从此便归属于自己;
Ṭhapesi sakaveseva, tato paṭṭhāya attano;
42于饮食、卧具,以及侍奉与车乘方面。
Bhojane sayane ceva, parihāre ca vāhane.
15
15.
44当他们如此居住时,便为了战斗而出发;
Evaṃ tesu vasantesu, yuddhatthāyamupakkami;
45那位亲信深得人狮子宠爱,人狮子如是思惟。
Vallabho narasīhena, narasīho vicintayi.
16
16.
47此人正是因侍奉我,才获得了本属于他自己、世代相传的王位。
Ayaṃ kho mama sevāya, rajjaṃ vaṃsa gataṃ sakaṃ;
48他怀着‘我当获得’之念去侍奉,日夜精勤,无有懈怠。
Labhissāmīti seveti, rattiṃ diva matandito.
17
17.
50倘若他与我一同前往,在交战中阵亡。
Sace sopi mayā gantvā, yujjhanto maraṇaṃ gato;
51他所计虑的与我之所计虑,这一切终将毫无结果。
Takkitaṃ tassa mayhañca, sabbaṃ tamaphalaṃ bhave.
18
18.
53国王如此思惟之后,返回了自己的王城;
Evaṃ cintiyataṃ rājā, nivattetvā sake pure;
54你亲自与亲爱的国王一道,前来挑起战争。
Sayaṃ vallabharājena, kātuṃ saṅgāmamārasi.
19
19.
56摩那婆摩也想:“若他还活在我的生命中,
Māṇavammopi cintesi, sace’yaṃ mayi jīviti;
57国王战死沙场,我的生命又有何意义?
Rājā mīyati yuddhamhi, kiṃ phalaṃ mama jīvite.
20
20.
59若如此,因他而有的信赖便难以成就;
Vissāso dukkato tena, bhavissati tathāsati;
60他以平等心摄受我,究竟是为了什么?
Saṅgahesi kimatthaṃ maṃ, samānattena attano.
21
21.
62因此,我应当前往,与他一同进入战场;
Tasmā yuttaṃ mayā gantuṃ, sahasaṅgāma maṇḍalaṃ;
63因为与他一同在此,无论生死都是快乐。
Sukhañhi saddhiṃ tenettha, jīvitaṃ maraṇaṃpi vā.
22
22.
65如此思惟已,披甲整装,登上最胜之象;
Evaṃ cintiya sannaddha-balo hatthivaraṃ gato;
66来到那战场,他在阵中显现了自身。
Gantvā dassesi attānaṃ, so taṃ saṅgāma maṇḍale.
23
23.
68如人狮见他,欢喜踊跃,高声呼喊;
Narasīhova taṃ disvā, haṭṭhatuṭṭho samuggiri;
69他说:“在这友谊中,我所应做之事,已经做了。”
Saho santhavametasmiṃ, kattabbaṃ me kataṃ iti.
24
24.
71于是,慢的军队,以及国王的军队;
Tato mānassa senā ca, senā cevassarājino;
72集结的军队击溃了瓦拉巴王的军队。
Senaṃ vallabharājassa, viddhaṃsesi samāgatā.
25
25.
74摩那瓦摩也在那里展示了自己染红之物;
Māṇavammopi dassesi, tahiṃ surattamattano;
75战斗中奋勇作战,犹如天众中的那罗延那。
Parakkamanto devānaṃ, raṇe nārāyaṇo viya.
26
26.
77人狮那罗辛哈也对摩那瓦摩的勇猛感到满意。
Narasītopi santuṭṭho, māṇavammassa vikkame;
78他满怀慈爱地拥抱后,说道:‘你真是我的胜利赐予者。’
Āliṅgatvā sinehena, tvaṃ kho me jayado iti.
27
27.
80回到自己的都城后,举行了胜利庆典;
Attano puramāgamma, katvā vijayamaṅgalaṃ;
81教导了摩那瓦摩军队一切应行之事。
Māṇavammassa senāya, kattabbaṃ sabbamācari.
28
28.
83于是国王这样思惟:‘我这位朋友,应做之事,已完成了。’
Athevaṃ cintayi rājā, kattabbaṃ me sahāyako;
84他亲自完成一切,如今对我已无丝毫亏欠。
Attanā’kāsi sabbañca, anaṇo so mamajjato.
29
29.
86我也要清偿债务,亲自履行应尽之责。
Iṇaṃ mamāpi sodhemi, katvā kattabbamattanā;
87知恩感恩者,在人中极为难得。
Kattaññū katavedīhi, purisā’tīvadullabhā.
30
30.
89他召集大臣们,这样说道:
Amacce sannipātetvā, idaṃ vacanamabravi;
90“这位是我的同伴,你们也是此事的见证者。”
Sahāyassa mametassa, kamme tumhepi sakkhino.
31
31.
92我也应当为他造作那良善、能带来安乐的业;
Mayāpi tassa kattabbaṃ, kammaṃ sādhu sukhāvahaṃ;
93因为利益善人即是法,法正是先行的利益者。
Upakāro hi sādhūnaṃ, dhammo pubbopakārino.
32
32.
95这样说完之后,那些大臣便回答国王:
Evaṃ vutte amaccā te, paccāhaṃsu mahīpati;
96神明所希求的,便是我们所喜悦的。
Yaṃ yamicchati devohi, taṃ taṃ ruccati no iti.
33
33.
98于是,他赐予那位青年军王军队与车乘;
Atha so māṇavammassa, senaṃ datvā savāhanaṃ;
99及一切资具与所有工匠仆役。
Sabbopakaraṇañceva, sabbakammakarepi ca.
34
34.
101他说道:“去吧!”之后,便眺望那支车乘齐备的军队;
Gacchāti vatvā taṃ yantaṃ, sahasenāyapekkhiya;
102大地之主悲叹,犹如与爱子离别一般。
Paridevittha bhūmindo, vippavutthaṃ’va puttakaṃ.
35
35.
104青年军王也登上了泊于岸边的船只;
Māṇavammopi āruyha, nāvāyo jaladhītaṭe;
105不久,他们便以极速越过航程,抵达了。
Na cireneva āgamma, samattikkamma vegasā.
36
36.
107他率领军队一路征进,登上了楞伽岛。
Saha senāya maddantho, laṅkādīpamupavisī;
108国王达陀帕提沙闻讯,便逃走了。
Taṃ sutvāna palāyittha, rājā dāṭhopatissako.
37
37.
110摩那瓦摩进入城中,却未能成为人王。
Māṇavammo puraṃ gantvā, ahutvāva narādhipo;
111他紧随逃亡者,步步追踪。
Palātamanubandhittha, padānupadamugato.
38
38.
113那时,据说那支达米利军队听到了主人的消息。
Tadā sā damiḷi senā, assosi kira sāmiko;
114听闻他已为沉疴所制,那支军队便撤退了。
Mahārogā’bhibhūtoti, sutvā taṃ sā apakkami.
39
39.
116达陀帕提沙闻之,即率领大军,
Sutvā dāṭhopatisso taṃ, samādāya mahābalaṃ;
117前往摩那瓦摩处,始与交战。
Māṇavammaṃ upāgamma, kātumārabhi saṃyudhaṃ.
40
40.
119摩那瓦摩心想:我的军队已全部离去;
Māṇavammo ca cintesi, sabbā senā gatā mama;
120若我战死,仇敌的心愿便将得逞。
Mate mayi samijjheyya, verino me manorathaṃ.
41
41.
122因此,我应前往阎浮洲,从那里带来军队;
Jambudīpaṃva tasmā’haṃ, gantvā’dāsa balaṃ tato;
123他心想‘我将重新夺取王位’,于是这样做了。
Puna rajjaṃ gahessaṃti, tasmā evamakāsi so.
42
42.
125再次前往之后,又见到了他的朋友——那位人中之狮,
Gantvā puna’pi disvāna, sahāyaṃ narasīhakaṃ;
126他恭敬、专心致志地侍奉那位精通者。
Ārādhahanto nipuṇaṃ, sakkaccaṃ tamupaṭṭhahi.
43
43.
128只要四姓之分犹存,我的儿子,便安住于此处;
Yāva rājacatukkaṃso, māṇāmmo tahiṃ vasi;
129那时,人中之狮——骄慢顽固、富有名声者,心中思虑。
Narasīho’tha cintesi, mānatthaddho yasodhano.
44
44.
131为了王位,那位旅伴始终追随于我;
Rajjatthaṃ me sahā yo maṃ, sevantoyeva addhago;
132眼见他行将老迈,我如何治理王国?
Vuddho hessati taṃ passaṃ, kathaṃ rajjaṃ karomahaṃ.
45
45.
134然而在此之际,我已派出我的军队;
Imasmiṃ pana vārasmiṃ, pesayitvā balaṃ mama;
135我不会夺取那个王国,我的生命又有何用?
Rajjaṃ taṃ na gahessāmi, ko attho jīvitena me.
46
46.
137如此思惟后,他召集了自己的军队;
Evaṃ cintiya so senaṃ, sannipātiya attano;
138如法整备后,随其所好而分发。
Sannāhetvā yathā yogaṃ, dāpetvāna yathāruciṃ.
47
47.
140他亲自持取后,来到了海边;
Sayameva tamādāya, samuddataṭamāgato;
141命人建造了许多坚固而色彩斑斓的船只。
Nāvāyo cittarūpāyo, kārayitvā thirā bahū.
48
48.
143他对大臣们说:“诸位,你们随他一同去吧!”
Amacce āha ‘‘etena, saddhiṃ gacchatha bho’’iti;
144那时,众人全都不愿登船。
Nāvaṃ ārohituṃ sabbe, na icchiṃsu tadā janā.
49
49.
146那时,狮子深思之后,便自行隐身;
Tadā sīho vicintetvā, sayaṃ hutvā tirohito;
147他以公认的王者之相,护持自身。
Attano parihāraṃ so, rājalakkhaṇasammataṃ.
50
50.
149他将自己的一切,连同自己的装饰,全都给了他;
Sabbaṃ tasseva datvāna, alaṅkārampi attano;
150让他登上那艘船后,说道:“去,立于海中。”
Āropetvāna taṃ nāvaṃ, gaccha ṭhatvāna sāgare.
51
51.
152并吩咐道:“敲响这面鼓,它名叫库吒。”
Imaṃ bheriṃca vādehi, koṭṭhanāmanti yojayī;
153他也如此一一照办,诸王便都来了。
So’pi sabbaṃ tathākāsi, rājāno agamā iti.
52
52.
155众人登船,拥立一人为王;
Āruhiṃsu janā nāvaṃ, ekaṃ katvā narādhipaṃ;
156那位摩纳带领着那支军队,启程前行。
So taṃ senaṅgamādāya, māṇo gantuṃ samārabhi.
53
53.
158那整个大海,竟变得如同城市一般;
Kevalo’pi samuddo so, ahobhi nagarūpamo;
159于是,他抵达港口后,便携车驾登岸。
Atha so paṭṭanaṃ patvā, otaritvā savāhano.
54
54.
161让军队在那里休整数日,安顿驻扎。
Vissāmetvā balaṃ tattha, vasaṃ katipaye dine;
162攻占北方之地,将民众纳入治下。
Uttaraṃ desamādāya, katvā hatthagataṃ janaṃ.
55
55.
164不可动摇的大军,开始向城池进发。
Akkhobbhiya mahāseno, nagaraṃ gantumārabhi;
165波陀拘突听闻后,这位大力者便出城相迎。
Potthakuṭṭhopi taṃ sutvā, paccuggañchi mahābalo.
56
56.
167两军相逢,犹如海潮冲破堤岸。
Saṃgacchiṃsu ubho senā, bhinnavelā’va sāgarā;
168马那瓦摩随即骑上大象,手执武器。
Māṇavammo tato hatthi-māruyha gahitāyudho.
57
57.
170将波陀拘突王的军队一分为二,使其败逃;
Potthakuṭṭhañca rājānaṃ, dvedhā katvā palāpayi;
171各地民众看见象兵溃逃。
Hatthadāṭhaṃ palāyantaṃ, disvā janapadā narā.
58
58.
173抓住他的头,指给马那瓦摩看;
Sīsamassa gahetvāna, māṇavammassa dassayuṃ;
174波陀拘突逃走之后,来到了须弥山窟。
Potthakuṭṭhopalāyitvā, merukandaramāgami.
59
59.
176那时主人看见他,心想:“这是我长久以来的朋友。”
Tato taṃ sāmiko disvā, sahāyo me ayaṃciraṃ;
177因此,对危难中来投靠的人,不可抛弃。
Tasmā na sakkā caḍḍetuṃ, āpade saraṇāgataṃ.
60
60.
179我怎能对主人与朋友没有过失呢?
Sāmino ca sahāyassa, niddosohaṃ kathaṃ bhave;
180他先前这样想过之后,便吃了有毒的食物而死。
Iti cintiya pūvaṃ so, savisaṃ khādiyā’mari.
61
61.
182连那麻风病人,也因吃了同样的饼而死。
Kuṭṭhakopi ca teneva, khāditvā pūvakaṃ mato;
183青年摩那瓦摩的那座岛屿,便不再有棘刺。
Māṇavammassa tassevaṃ, dīpo āsi akaṇṭako.
62
62.
185那时,青年摩那瓦摩在岛上撑起了伞盖。
Māṇavammo tato dīpe, chattaṃ ussāpayi tadā;
186他仿佛以此遮止了岛上众生的苦。
Vārento viya teneva, dukkhaṃ dīpe janassa so.
63
63.
188他完成了许多无价的善业。
Puññakammāni so’kāsi, anagghāni bahūni ca;
189有谁能宣说那一切行道呢?
Samattho kohi taṃ sabbaṃ, vattuṃ paṭipadaṃ naro.
64
64.
191即名为劫村,及色班尼那;
Kappagāmavhayañceva, tathā sepaṇṇināmakaṃ;
192在精舍吉祥处,与师利僧伽等菩提树处;
Padhānarakkhe ca siriṃ, sirīsaṅghādi bodhike.
65
65.
194他建起了那座能生净信、最为殊胜的殿堂;
Pāsādaṃ sova kāresi, pasādāvahamuttamo;
195他以金属覆蔽铜殿,亦覆塔园屋舍。
Chādesi lohapāsādaṃ, thūpārāmagharaṃ tathā.
66
66.
197他在塔园中建造殿堂后,施予粪扫衣比丘。
Thūpārāme ca pāsādaṃ katvā’dā paṃsukūlinaṃ;
198他修复了塔顶破旧的伞盖。
Jiṇṇakaṃ paṭisaṅkhāsi chattaṃ cetiyamuddhani;
199许多人就在那破旧的住所就地进行了修缮。
Bahavo jiṇṇakāvāse tattheva paṭisaṅkhari.
200此处可见关于学童灌顶的故事有所缺略。自此以下,有关阿迦菩提王与王国的记载便显得零散。
[Ettha māṇavammassa rajjakathāya ūnatā dissati. Ito paṭṭhāya aggabodhissa rajjapaṭibaddhā kathā vira khāyati.]