← 文献总目录

第四十三章

e0703n.nrf42 · 静态文献页 · 253 段 · 打开交互阅读器

1第四十三品
Tecattālīsatima pariccheda
2四王品
Caturājako
1
1.
2于是,这位战胜的迦叶,心愿圆满;
Tato vijitasaṅgāmo, kassapo puritāsayo;
3他在大寺中为僧团准备了丰盛的饮食。
Mahāpāḷimhi saṅghassa, samiddhaṃ bhojanaṃ akā.
2
2.
5他居于龙舍,是一位大法说者、修行者;
Nāgasālā nivāsiṃ so, mahādhammakathiṃ yatiṃ;
6他行大供养后,以此宣说正法。
Mahāpūjāya pūjetvā, saddhammaṃ tena vācayi.
3
3.
8他住在兄弟的住处时,为作指定而令人书写;
Vasantaṃ bhātuāvāse, samuddissa likhāpayi;
9他住在迦丹达迦罗寺,将全部巴利圣典连同注释加以整编。
Kaṭandhakāravāsiṃ so, pāḷi sabbaṃ sasaṅgahaṃ.
4
4.
11他修复旧损之处,并在塔庙中建造新作;
Jiṇṇaṃ saṅkharikammañca, navaṃ kāresi cetiye;
12并于各处为僧团施设了众多受用之物。
Saṅghabhogamanekañca, tattha tattha pavattayi.
5
5.
14种种宝石交相辉映的小迦尸三宝珠,
Nānāmaṇisamujjotaṃ, kāsi cūḷamaṇittayaṃ;
15他以衣物布施,令百位穿着黄叶衣者满足。
Sataṃ paṇḍupalāsānaṃ, vatthadānena tappayi.
6
6.
17她有很多儿子,其中长子是摩纳迦;
Tassāsuṃ bahavo puttā, jeṭṭho tesañca māṇako;
18他们都未达成年,愚痴而无智慧。
Sabbe te na vayappattā, bālāvigatabuddhino.
7
7.
20于是,他罹患了某种不治之症,
Tato so byādhinā phuṭṭho, atekicchena kenaci;
21“我的孩子们都还年幼,不堪胜任王位。”
Puttā me bālakā sabbe, ne’te rajjakkhamā iti.
8
8.
23他的外甥有大智慧,住在罗诃那地区。
Vasantaṃ rohaṇe dese, bhāgineyyaṃ mahāmatiṃ;
24他召来自己的儿子们,将整个王国交付给了他们。
Āhuya sabbaṃ pādāsi, rajjaṃ puttehi attano.
9
9.
26以香、花等物恭敬供养佛塔;
Gandhamālādipūjāhi, pūjayitvāna cetiye;
27施与四资具后,向比丘僧团请求宽恕。
Bhikkhusaṅghaṃ khamādhapasi, datvāna catupaccayaṃ.
10
10.
29如此在朋友、眷属等人中行持法后,
Evaṃ dhammaṃ caritvāna, mittāmaccajanesu ca;
30这位人主于九年后,随其业而往生。
Gato navahi vassehi, yathākammaṃ narādhipo.
11
11.
32他完成了应作之事,对舅父极为恭敬;
Katvā kattabbakiccaṃ so, mātulassa sagāravo;
33摩纳迦护念着民众,将达弥罗人驱逐出境。
Saṅgahanto janaṃ māṇo, damiḷe nīharāpayi.
12
12.
35达弥罗人联合起来,说:“我们要把此人驱逐出去。”
Ekato damiḷā hutvā, nibbāsema imaṃ iti;
36当他停留在城外时,他们便自行占领了那座城。
Tasmiṃ ṭhite bahiddhāva, aggahesuṃ puraṃ sayaṃ.
13
13.
38他吩咐将牙齿送交前来赡部洲洲的众人;
Hatta dāṭhassa pesesi, jambudīpagatassa te;
39他传话说:‘你回来的时机到了’,传达着将要执掌王权的信息。
Āgantuṃtava kāloti, sāsanaṃ rajjagāhaṇe.
14
14.
41摩奴也派遣了使团,带去父亲已登王位的消息;
Māṇo’pi saṅghaṃ pesesi, sāsanaṃ piturohaṇaṃ;
42父亲听闻此事,不久便从罗诃那赶来。
Pitā sutvāna taṃ āgā, na cīreneva rohaṇā.
15
15.
44他们二人商议过后,便立下了秘密协定;
Ubhe te mantayitvāna, akaṃsu sandhilesakaṃ;
45从那时起,他们和合而生,全都同心协力。
Umiḷehi tato jātā, sabbe te samavuttino.
16
16.
47于是,摩奴为父亲灌顶,立为国王;
Tato so pitaraṃ rajje, abhisiñcittha māṇako;
48他灌顶后,向诸部众布施了三千。
So’bhisitto nikāyānaṃ, sahassānaṃ tayaṃ adā.
17
17.
50他统摄僧团与国土,以及整个王族所辖的一切;
Saṅghaṃ raṭṭhañca saṅgayha, sabbaṃ rājakulaṭṭhitaṃ;
51他为了防范敌人,将财物送往罗诃那。
Bhaṇḍaṃ pesesi sattūhi, rakkhaṇatthāya rohaṇaṃ.
18
18.
53象齿(Hatthadāṭha)听闻达米罗人的教令后,
Hatthadāṭhopi sutvāna, damiḷānaṃ tu sāsanaṃ;
54刹那间,他抵达此岛,俘获了达米罗军队。
Khaṇenā’gā imaṃ dīpaṃ, gahetvā damiḷhaṃ balaṃ.
19
19.
56那时,达米罗人全遭征服,便留居于此地。
Tadā te damiḷā sabbe, paribhūtā idha ṭhitā;
57他迎向那正前来的敌军,你便以为他们将他包围了。
Āyantameva taṃ gantvā, parivāresu mañjase.
20
20.
59摩那听闻这一切后,心想:“此时并非作战之时。”
Māṇopi sutvā taṃ sabbaṃ, nāyaṃ kāloti yujjhituṃ;
60他遣使至父王处,随后与精锐部队一同前往罗哈纳。
Pesetvā piturājānaṃ, saddhiṃ sārena rohaṇaṃ.
21
21.
62他亲赴东部地区,安抚民众,具足自制之力。
Pubbadesaṃ sayaṃ gantvā, saṅgaṇhanto janaṃ vasī;
63他获得了达米罗人的支持后,攻占了王城。
Laddhā damiḷapakkhaṃ so, gahetvā rājakaṃ puraṃ.
22
22.
65他宣告自己的名字为“达陀比提索王”。
Dāṭhopatisso rājāti, nāmaṃ sāveti attano;
66世人视他如同自己的舅父,便以此名称呼他。
Mātulaṃ viya taṃ loko, tena nāmena vohari.
23
23.
68他敬重叔父之子阿伽菩提(Aggabodhi);
Pitucchaputtamānetvā, aggabodhi sanāmakaṃ;
69立他为副王,又将南方之地赐予他。
Ṭhapetvā yuvarājatte, desañcā’dāsi dakkhiṇaṃ.
24
24.
71他亦随其应得,授予依止者地位与职位。
Ṭhānantarañca pādāsi, nissitānaṃ yathārahaṃ;
72他成就了教法与世间的一切应作之事。
Sāsanassa ca lokassa, sabbaṃ kattabbamācari.
25
25.
74他于大寺普施凝乳拌饭。
Mahāpāḷimhi dāpesi, savatthaṃ dadhibhattakaṃ;
75他布施乳与乳粥,并于布萨日听闻正法。
Khīraṃ pāyāsakañceva, dhammaṃ suṇi uposathi.
26
26.
77他作一切供养已,开示了教法。
Kāretvā sabbapūjāyo, desā petvāna desanaṃ;
78以这些功德,他使自己成为贤善者。
Evamādīhi puññehi, attānaṃ’kāsi bhaddakaṃ.
27
27.
80他将名为Āsena的村庄布施给了迦叶尊者的寺院。
Kassapassa vihārassa, datvāsenavhagāmakaṃ;
81他又布施了一口大钟给那座精勤堂。
Mahāgallañca pādāsi, padhānagharakassa so.
28
28.
83他为孔雀精舍建造了一座自己的村庄。
Pariveṇassa morassa, akāsi sakagāmakaṃ;
84他布施满盏油灯于塔园,并建造了支提。
Thūpārāmassa puṇṇoḷiṃ, datvā sakkāsi cetiyaṃ.
29
29.
86他在无畏山寺的北边,建造了樟脑精舍。
Kappūrapariveṇaṃ so, kāresi abhayuttare;
87他建造了名为三层的寺院后,便将它布施出去。
Vihāraṃ tiputhullavhaṃ, katvā tasseva dāpayi.
30
30.
89比丘们说:“当他做那件事时,在界内再三阻止。”
Tasmiṃ karonte vāresuṃ, sīmāyanto’ti bhikkhavo;
90长老们将他们驱逐后,照样增强了力量。
Theriyā te kibāhetvā, balaṃ tatheva kārayi.
31
31.
92当时,那些长老比丘对那位女王心生不满。
Atha te te theriyā bhikkhū, dummaññū tattha rājini;
93了知她并无信心,便对她行覆钵。
Assaddhaṃ taṃ viditvāna, pattanikkujjanaṃ karuṃ.
32
32.
95因为那位牟尼曾说过:‘若有优婆塞无有信心,’
Vuttañhi muninā tena, assaddho yo upāsako;
96他既意图让比丘们无有所得,又对其加以辱骂。
Alābhāya ca bhikkhūnaṃ, ceteta’kkosati ca te.
33
33.
98因此,他们应当对他作覆钵羯磨。
Pattanikujjanaṃ tassa, kattabbanti tato hi te;
99他们对他作了那项羯磨,然而世人却以另一种方式误解了。
Tassa taṃ kammamakaruṃ, loko maññittha aññathā.
34
34.
101手持倒覆之钵,比丘乞食而行;
Ādāyu kujjitaṃ pattaṃ, caranto bhikkhubhikkhakaṃ;
102“他应在她的家门口覆钵”,他们如此宣说。
Nikujjeyya gharadvāre, tassā’ti kathikaṃ karuṃ.
35
35.
104那时,他被大病所触,死去了。
Tasmiṃ so samaye phuṭṭho, byādhinā mahatāmari;
105第九个雨季时,国王寿尽命终。
Vassamhi navame rājā, sampatto jīvitakkhayaṃ.
36
36.
107随后,达普罗王也前往自己的罗哈纳领地。
Dappulopi tato rājā, gato rohaṇakaṃ sakaṃ;
108他就在那里住下,广积福德。
Vāsaṃ kappesi tattheva, karonto puññasañcayaṃ.
37
37.
110自此,我将宣说其无杂的世系;
Ito paṭṭhāya vakkhāma, tassa vaṃsamanākulaṃ;
111在此宣说之时,其中了无混杂。
Vuccamānamhi ettheva, tasmiṃ hoti asaṅkaro.
38
38.
113生于甘蔗王族世系,以大名王著称;
Jāto okkākavaṃsamhi, mahātissoti vissuto;
114他是一位大福德者,德行周遍。
Āsi eko mahāpuñño, samākiṇṇaguṇākaro.
39
39.
116他有一位妻子,名为桑伽比瓦,声名远扬;
Tasse’kā bhariyā āsi, saṅghapivāti vīssutā;
117她具足财富、福德与德行,是罗哈纳主人的女儿。
Dhaññapuññaguṇūpetā, dhītā rohaṇasāmino.
40
40.
119她有三个儿子,长子名为阿伽贝提迦;
Tassāputtā tayo āsuṃ, paṭhamo aggabedhiko;
120次子名为达普罗,三子名为玛尼阿迦;
Dutiyo dappulo nāma, tatiyo maṇiakkhiko.
41
41.
122她只有一个女儿,名为尔贾纳玛嘎,是那个地方的女儿;
Ekāva dhītā tassāsi, rājanamagamā ca sā;
123名为罗哈纳的长子,成了该国的自主统治者。
Jeṭṭho rohaṇanāmassa, desassā’si sayaṃ vasī.
42
42.
125他建造了大集会堂,在大村中极为富有;
Mahāpāḷiṃ sa kāresi, mahāgāme mahādhano;
126以及名为达塔迦菩提的精舍,他的家族便在此地。
Dāṭhaggabodhināmañca, pariveṇaṃ tahi vaṃso.
43
43.
128在卡那村,为盲者及病者建造了厅堂;
Kāṇagāmamhi kāṇānaṃ, gilānānañca sālake;
129在寺院与佛像处,建起宏伟的佛像殿。
Vihāre paṭimāvhe ca, mahantaṃ paṭimāgharaṃ.
44
44.
131他建造并安置了石制的佛陀真身舍利塔;
Patiṭṭhapesi katvāna, buddhatattha silāmayaṃ;
132大名称尊者具足智慧,犹如神通化现一般。
Mahantanāmaṃ sappañño, iddhīhi viya nimmitaṃ.
45
45.
134他又建造了以自己的名字命名的娑罗林寺院,
Sālavāṇañca kāresi, vihāraṃ attanāmakaṃ,
135同样还有僧房精舍与卡遮罗村。
Pariveṇavihārañca, tathā kājaragāmakaṃ.
46
46.
137建造了法堂、寺院等新工程之后,
Navakammāni kāretvā, dhammasālavihārake;
138这位智者亲自将那里的厕所清扫干净。
Sayaṃ vaccakuṭī esa, tattha sodhesi buddhimā.
47
47.
140他食用了比丘僧众所剩的残食;
Ucciṭṭhaṃ bhikkhusaṅghassa, bhojanaṃ paribhuñjiya;
141并将曼达村与无盐村施予僧团。
Maṇḍagāmañca saṅghassa, gāmaṃ’dāsi masādavā.
48
48.
143在彼逝世之后,曾造作这些及其他无数善业;
Puññāne’tānicaññāni, katvā tasmiṃ divaṅgate;
144其弟即是当地名为达普拉的主人。
Āsī tassā’nujo tattha, sāmi dappulanāmako.
49
49.
146他于该处执掌王权,统御七百侍从;
Isseraṃ tattha vattesi, sampamaddiya satta vo;
147广行大布施,毫无疑虑地前往罗哈纳。
Mahādānaṃ pavattesi, nissaṅkaṃ rohaṇaṃ agā.
50
50.
149众人对他心生满意,称叹道:‘此乃大主人!’
Tassa tuṭṭho jano āha, mahāsāmīti esano;
150从那时起,世间便称他为“大主人”。
Tato paṭṭhāya taṃ loko-mahāsāmīti vohari.
51
51.
152听闻石王的事迹,人主便欲将己女许配;
Sutvāna taṃ silādāṭho, narindo sakadhītaraṃ;
153对其众多功德深感满足,便将女儿赐予了他。
Tassa pādāsi santuṭṭho, guṇehi bahukehi ca.
52
52.
155耽著王位之乐,被尊为‘堪任王位者’;
Yujarājattamassādā, rajjayoggoti mānituṃ;
156摩那梵等,皆为其心量广大之子。
Māṇavammādayo tassa, puttā āsuṃ mahāsayā.
53
53.
158于住石岛的大长老座前,
Pāsāṇadipavāsissa, mahātherassa santike;
159闻法之后生起净信,对彼深加尊崇。
Dhammaṃ sutvā pasīditvā, tasmiṃ taṃ bahumānituṃ.
54
54.
161他登上精舍后,也将其布施给了他。
Vihāraṃ rohaṇe katvā, tassa pādāsi sopi taṃ;
162为四方僧团受用而施舍。
Cātuddisiyasaṅghassa, paribhogāya vissajji.
55
55.
164他在安巴玛拉寺等处,建造了众多精舍;
Ambamālā vihārādi, vihāre kārayi bahū;
165又建造了卡迪拉利精舍之后,向天神作了供养。
Khadirālivihārañca, katvā deva mapūjayi.
56
56.
167可意的殿堂,悬垂着珍珠网帘,已经十分破旧;
Pāsādamanurārāmaṃ, muttolambaṃ sujiṇṇakaṃ;
168又有增辉的楼阁,以及塔坎比拉殿。
Sīrivaḍḍhañca pāsādaṃ, tathā takkambilaṃ paraṃ.
57
57.
170比丘们清扫彼处后,令三十二位居住;
Sodhetvā bhikkhavo tattha, dvattiṃsa parivāsayi;
171以一切资具布施,令具慧者满足。
Sabbapaccayadānena, santappetvā mahīmati.
58
58.
173他布施了凯瓦塔·甘毗罗村给那伽精舍;
Adā kevaṭṭagambhīraṃ, gāmaṃ nāgavihārake;
174同样,他为王精舍取得了贡纳村。
Tathā rājavihārassa, gonnagāmaṃ samādiyi.
59
59.
176他布施了坎提卡帕巴卡村给提萨精舍;
Adā tīsavihārassa, tathākantikapabbakaṃ;
177他向吉塔拉帕巴塔山布施了名为贡纳维提卡的村庄。
Cittalapabbatassā’dā, gāmaṃ so gonnaviṭṭhikaṃ.
60
60.
179布施之后,又将名为索摩拉瓦塔卡的村庄赠予他;
Datvā riyākarassesa, gāmaṃ somālavatthukaṃ;
180并建造了一座佛像殿堂,同样殊妙悦意。
Akāsi paṭimāgehaṃ, tatheva sumanoharaṃ.
61
61.
182他为彼处的胜者制作了珍贵的眉间白毫;
Tatraṭṭhassa jinassā’kā, uṇṇalomaṃ mahagghiyaṃ;
183又制作金箔,亲自完成一切供养仪轨。
Hemapaṭṭañca kāresi, sabbaṃ pūjāvidhiṃ sa’kā.
62
62.
185当塔庙破旧时,他便以灰泥工艺加以庄严。
Cetiye parijiṇṇe so, sudhākammena rañjayi;
186他造了一尊三肘半高的弥勒善逝像。
Tipañcahatthaṃ kāresi, metteyyaṃ sugataṃ paraṃ.
63
63.
188那位光辉者成就了如是无量功德;
Evamādini puññāni, appameyyāni so vibhū;
189自己善作,亦令随从们施行。
Akāsi ca sayaṃ sādhu, parivārehī kārayi.
64
64.
191他的随从中,有许多广积福德之人。
Parivārā ca tassāsuṃ, bahūpuññakarā narā;
192他们建造了许多具足资具的寺院。
Vihārā nekakā āsuṃ, katā tehi sappaccayā.
65
65.
194有时,他行于无村的旷野之中。
Kadāci maggaṃ gacchaṃ so, araññamhi agāmake;
195他部署好军队后,于夜间安住。
Senaṃ saṃvidahitvāna, vāsaṃ kappesi rattiyaṃ.
66
66.
197他沐浴涂香,享用了美食,安卧于舒适的床榻;
Sunahātavillitto so, subhuttosayane sukhe;
198在可爱的宫殿中,他躺卧下来,欲入睡眠。
Nipannesu ghare ramme, niddāyitumupakkami.
67
67.
200那时,他不得安眠,心中寻思:“究竟是什么原因?”
Alabhanto tadā niddaṃ, kinnu kho iti kāraṇaṃ;
201他观察着自己白日里的一切行迹。
Pavattiṃ upadhārento, divase sabbamattano.
68
68.
203内中不见原因,则必定在外部。
Adisvā kāraṇaṃ anto, avassaṃ bahi hessati;
204他这样思忖后,便派人去寻找。
Iti cintiya yojesi, manussetaṃ gavesituṃ.
69
69.
206他毫不迟疑地说道:“我的祖母在夜间;”
Evamāha ca nissaṅkaṃ, ayyakā mama rattiyaṃ;
207他们浑身湿透,站在树脚下,说道:“把他们带来。”
Tementā rukkhamūlasmiṃ, ṭhitā ānetha te iti.
70
70.
209大众也手持灯火,前往搜寻;
Tepi gantvā gavesantā, dīpahatthā mahājanā;
210那时,比丘们抵达大村,安住于树下。
Mahāgāmā’gate bhikkhū, rukkhamūlagate tadā.
71
71.
212他们便前去,向国王禀报了此事;
Te gantvā sāsanaṃ rañño, ārocesuṃ padhāviso;
213比丘见此,心生满足,便将他带回自己的住处。
Disvā ca bhikkhu santuṭṭho, netvā vāsagharaṃ sakaṃ.
72
72.
215为比丘们常行布施,备好染色袈裟;
Niccadānāya bhikkhūnaṃ, ṭhapite rattacīvare;
216将浸湿的袈裟施与他们后,便受持了袈裟。
Tesaṃ datvāna tintāni, cīvarāni samādiya.
73
73.
218备好濯足之水等物,令其安稳舒适;
Sukkhāpiya ca katvāna, pādadhovanakādikaṃ;
219请他们全体在铺设妥帖的床座上就座;
Nisīdāpiya te sabbe, sayane sādhu santhate.
74
74.
221备办医药后,亲手奉上;
Bhesajjaṃ paṭiyādetvā, sayamevo’panāmiya;
222清晨时分,他亦备办饮食等所应作之事。
Paccūsepi ca katvāna, kattabbaṃ bhojanādikaṃ.
75
75.
224布施已,令作净,而后随其所欲遣散;
Datvā kappiya kāre’tha, vissajjesi yathāruciṃ;
225如是,这位福德宝藏者的一日便如此度过。
Evaṃ puññaratasseva, tassā’si divasaṃ gataṃ.
76
76.
227当那福德充盈的无上人安住之际,
Evaṃ puññaparetasmiṃ, vasamāne naruttame;
228将整个国土与民众,悉皆导向福德善业之中。
Raṭṭhaṃ janapadaṃ sabbaṃ, yojetvā puññakammesu.
77
77.
230摩奴居于东方国土,聚集兵力;
Māṇo pācinadesamhi, vasanto balasaṅgahaṃ;
231他夺取了父亲的军队与财富。
Katvāna pituno senaṃ, dhanaṃ cevā harāpiya.
78
78.
233他前往提普楚拉小村,准备开战;
Kātuṃ saṅgāmamāgañchi, tipucullasagāmakaṃ;
234大力者丹陀波帝听闻此事,从坦巴兰伽出发。
Dāṭhopatisso taṃ sutvā, tambalaṃgā mahābalo.
79
79.
236他们彼此交锋,于彼处爆发一场大战;
Tatthā’kaṃsu mahāyuddhaṃ, aññamaññaṃ samāgatā;
237丹陀波帝的勇士们,犹如屠鹿一般击杀仇敌。
Yodhā dāṭho patissassa, māṇaṃ saṅgaṃva mārayuṃ.
80
80.
239达普拉听闻此事,也被忧箭刺中而死;
Taṃ sutvā dappulo sopi, sokasallahato mari;
240他在阿努拉德普勒住了七日,执掌王权。
Sattāha manurādhamhi, vasaṃ rajjamakārayi.
81
81.
242他在罗哈纳执掌王权三年;
Rohaṇe tīṇi vassāni, esa rajjamakārayi;
243因此,他的故事既在罗哈纳流传,也在此地传颂。
Tasmā tassa kathā āsi, rohaṇamhi idhāpi ca.
82
82.
245如是,在来世的战场上,
Evaṃ paremāriya āhavamhi,
246人们历尽艰辛所获的诸欲乐;
Kicchena laddhāva narena bhogā;
247这些欲乐刹那即逝,犹如闪电,
Āsuṃ khaṇe vijjulatopa bhogā,
248有智慧的人,怎会对此生起喜乐?
Ko buddhimā tesu ratiṃ kareyya.
251在为令善人净信与悚动而作的《大史》中
Sujanappasādasaṃvegatthāya kate mahāvaṃse
252名为“四王”
Caturājako nāma
253第四十三章。
Tecattālīsatimo paricchedo.