第四十二章
第四十二章
Dvicattālīsatima pariccheda
1六王
Cha rājako
1
1.
3那时,僧头为首者是王臣无铁钉者;
Saṅghatisso tato āsi, asiggāho mahīpati;
4他对教法及国土都希求增长,乐于治理。
Sāsanassa ca raṭṭhassa, vuddhikāmo naye rato.
2
2.
6正如在适当的场所,给予而聚集人众一样,
Ṭhānantaraṃ yathārahaṃ, datvā saṅgaṇhiso janaṃ;
7当时,小国王摩诃迦罗领导军队。
Tadā khuddakarājassa, moggallāno camūpati.
3
3.
9须达罗闻知僧头的国土事,
Vasanto rohaṇe sutvā, saṅghatissassa rājataṃ;
10便将为战斗用的军营设立在大城中的大堤坝上。
Khandhavāraṃ sayuddhatthaṃ, mahāgalle nivesayi.
4
4.
12闻知此僧众众多,他便放弃强壮的身体;
Saṅghatisso ca sutvā taṃ, balakāyamapesayi;
13为了与之战斗,他便奋勇争先,那摩迦罗那大力士如此。
Yujjhituṃ tena tajjesi, moggallāno mahabbalo.
5
5.
15于是他手执利器,前往夜间宿营之处;
Tato hatthassamādāya, gantvā rattivihārakaṃ;
16力大者聚集于彼,当时即举行攻击。
Balaṃ so sannipātento, vāsaṃ tattheva kappayi.
6
6.
18王闻讯后再度前往,在风雨交加之时;
Rājā sutvā punā’gantvā, kadallādīnivātake;
19与敌交战将其击退,派遣自己的军力守护。
Yujjhitvā taṃ palāpetvā, pesetvā balamattano.
7
7.
21自己来到城里,彼时他也带着弓箭车马同行。
Sayaṃ puramupāgañchi, sopi naṭṭhaṃ savāhiniṃ;
22之后制造阴谋,前往杀害与他前来的人。
Puna pākatikaṃ katvā, kareheramupāgami.
8
8.
24国王将儿子的军队派遣到小偷附近,
Rañño senāpati puttaṃ, pesetvā corasantikaṃ;
25用某种手段,自己非常苦恶且愤怒。
Yena kenaci lesena, sayaṃ dukkhiva dummano.
9
9.
27他像病人一样困苦,完全依赖床榻休息;
Āturo viya bāḷhaṃ so, hosi mañcaparāyano;
28国王听闻此事后,亲自前往守卫侍立。
Rājā sutvā pavattitaṃ, upasaṅkamma taṅkhaṇe.
10
10.
30你勿为少主忧愁,应当恭敬地遵行教诫;
Mā tvaṃ soci kumārassa, sammānetvānusāsiya;
31看哪,你当守护城邑,勿使我与诸敌相共;
Handa tvaṃ nagaraṃ rakkha, nate sakkā mayā saha.
11
11.
33计划不让病弱之人进入战场;
Yuddhamaṇḍalamāgantuṃ, gilānattāti yojayi;
34众人止息纷争,王宫宴席因而静谧;
Ubbāsite jane sabbe, vicchinne rājabhojane.
12
12.
36在大婆罗门城中,筹备国王的宴食;
Mahāpāḷimhi sampakkaṃ, rañño bhojanamāharuṃ;
37国王忧虑至极,直至莽撞之时不复出现。
Rājā dvisvā’ti nibinno, yāva mando na hessati.
13
13.
39独自思考喜乐,准备迎战决斗;
Ekko pīti vicintetvā, yuddhāya samāsā’gamā;
40与儿子一同骑乘大象,装备有象枪装具。
Saddhiṃ puttena āruyha, hatthiṃsannaddhavāhano.
14
14.
42如同猛力大象推倒推拉巴维山;
Thokeneva balenāgā, pācinatissapabbataṃ;
43如是双方在小战中互相迎战。
Evaṃ ubhayato cūḷa-saṅgāme paccupaṭṭhite.
15
15.
45军队统帅与将军,从背后发起战斗;
Senāpatisamittaddu, yuddhamārabhi pacchato;
46见儿子后对王言说,我将杀害此人。
Putto disvā narindassa, ghātessāmi imaṃ iti.
16
16.
48国王说:『你不必生气,切莫动用武力;』
Āha rājā nivāresi, mā te rucci balaṃ idaṃ;
49『不可能攻占此地,若硬来反而招致严重伤亡。』
Neva sakkā’dhivāsetuṃ, atimandaṃ hanissati.
17
17.
51力量薄弱的军队,国王居中调解纠纷;
Duvinnaṃ balakāyānaṃ, rājāmajjhagato ahu;
52随后军队分为两部分,分别由盗贼头目和国王指挥官领导。
Tato senā dvidhā’hosi, corasenāpatīpati.
18
18.
54国王如巨龙般,入密林树荫之下;
Rañño nāgo madhukavha rukkhacchāyaṃ samāvisi;
55当时树荫已坠落,遮蔽大地之枝杈也断落。
Tadā chattaṃ patitassa, sākhamāhacca bhūmiyaṃ.
19
19.
57看到象军,臣下便牵走了那位王子;
Corassa senā taṃ ditvā, haritvā sāmino adā;
58他被激励奋发,站立于山峰之巅。
So taṃ ussāpayichattaṃ, ṭhatvāpabbatamuddhani.
20
20.
60那时国王思忖着放弃他的国力;
Tadā rājabalaṃ rājā, nunamesoti cintiya;
61亲自前往包围那地,国王孤身一人。
Gantvā taṃ parivāresi, rājā āsi tadekako.
21
21.
63骑象负重,他挟持那王子及孩子们为同伴;
Hatthikkhandhā tadoruyha-puttaṃ’maccañca sohadaṃ;
64坐落于附近的中,山猫林中。
Upāvisi samīpamhi, merumajjarakānanaṃ.
22
22.
66然后,摩嘎剌那获得了胜利,乘车等战具也随之而来;
Moggallāno tato laddha-jayo vāhanamādiya;
67他又俘获了将军和朋友,以及那个恶徒的儿子。
Senāpatiṃca mittadduṃ, tassa puttañca pāpinaṃ.
23
23.
69国王到了城中,这里是兰卡岛的统治者;
Upāgamma puraṃ rājā, āsī laṅkā talādhipo;
70然后他在活着的时候思惟,众生之中无有快乐。
Tato cintesi jīvante, sattumhi na sukhaṃ iti.
24
24.
72听闻前任国王之子在此恼怒;
So sutvā pubbarājassa, putto etthāti kujjhiya;
73火速派遣人去,要砍断他手脚。
Āṇāpesi ca tassā’su, hatthapādāni chindituṃ.
25
25.
75那时,国王前进,一人迅速行动,瞬间而至;
Upakkami tadā raññā, āṇatto puriso khaṇe;
76太子因愤怒悲伤,欲斩断其手足。
Chindituṃ hatthapādaṃ so, kumāro rodi dummano.
26
26.
78他曾伤我手腕,若此时我能斩断;
Pūvakhādakahatthaṃ me, chindeyyaṃ ce tadā ahaṃ;
79国王见此,便愈加愤怒。
Khādisaṃ tena pūveti, haṃ sutvā rājakammiko.
27
27.
81太子哭泣哀痛,愤恨国王;
Roditvā paridevitvā, rājāṇāya dukhaddito;
82他斩断了那人之左手与左足,此人为人极其卑劣。
Vāmaṃ hatthañca pādañca, tassa chindi narādhamo.
28
28.
84长老提索逃走后,国王的另一个儿子来了;
Jeṭṭhatisso palāyitvā, rañño putto’paro agā;
85来到另一片名为“美鲁坎塔拉”的偏远地区。
Aññato malayaṃ desaṃ, merukandaranāmakaṃ.
29
29.
87国王及其孙子前往竹林幽隐处;
Rājā’tha sasutā’macco, gantvā veḷuvanaṃ raho;
88在那里,受比丘们的鼓励,穿上了袈裟。
Codito tattha bhikkhūhi, kāsāvāni samādiyi.
30
30.
90取了比丘袍,意欲前往罗汉那;
Bhikkhuvesaṃ gahetvāna, rohaṇaṃ gantumānaso;
91挥手招集奴仆,国王的侍从便在原地等候。
Maṇihīraṃ samāgañchi, tatraṭhā rājasevakā.
31
31.
93了知之后,即将那事处理完毕,于他们足下安放脉搏。
Sañjānitvā tayopete, tesaṃ pādevarujjhiya;
94于此教法之中,国王特意听闻此事。
Sāsanaṃ tassa pesesuṃ, rājā sutvā visesato.
32
32.
96得意满足,前去拜访,迅速领受尊荣。
Tuṭṭho āṇāpayi gantvā, sīghamādāya tejane;
97继而前往狮子山,消除心中疑惑与忧虑。
Tato sīhagiriṃnetvā, tissaṅkaṃ nirupaddavaṃ.
33
33.
99即刻拿取其首级,献与国王及其王子;
Sīsaṃ gaṇhatha tattheva, rañño ca tanayassa ca;
100然活着的兄弟则不可愚弄,应视为自己亲近之人。
Amaccaṃ pana jīvanta-māneyyātha mama’ntikaṃ.
34
34.
102人类即如是被擒获,他们以两条绳索捆缚。
Manussā evamāṇattā, te gahetvā tayojane;
103引导至狮子山欲宰杀,遂如先前所说而前进。
Netvā sīhagiriṃkātuṃ, yathāvuttamupakkamuṃ.
35
35.
105于是王子对行刑者说:
Tato rājasuto āha, purise kammakārake;
106你先割我头颅,将快乐予我。
Sīsaṃ me paṭhamaṃ chetvā, detha mayhaṃ sukhaṃ iti.
36
36.
108王子家臣依命行事,随后割断王者头颅;
Rājaposā tathā’kāsuṃ, pacchāchindiṃsu rājino;
109看吧,愚人们啊,业由业识知晓。
Sīsaṃ passatha bālānaṃ, kammaṃ kammavidūjanā.
37
37.
111如是,所有世间财物本质无常,当下心念安住于此无定之相;
Evaṃ aniccā bhogāhi, adhuvā asayaṃvasī;
112倘若贪着那些财物,如何能够求得恒常而真实的安乐?
Tattha laggā kathaṃ niccaṃ, sukhaṃ bho na gavesatha.
38
38.
114国王们宣布圣教,虽非亲友,却怀有慈心;
Rañño sāsanamāhaṃsu, amaccassa hitesino;
115听闻此言后,欢喜心生,口中说道:
Taṃ sutvāna hasitvāna, idaṃ vacanamabravi.
39
39.
117我所见已是断头颅,我身亦如奴仆;
Chinnasīso mayā diṭṭho, mayi jīvati sāmiko;
118即便如此,我依然恭敬侍奉,唉,何其他人亦为主宰。
Ṭhapetvā hampi sevāmi, aho aññañhi sāmikaṃ.
40
40.
120在此,杀死了那个魔王后,应当摄取他的影子;
Idha taṃ mārayitvāna, chāyaṃ tassa harissatha;
121呵,你们这些无知者,我看你们简直是疯了。
Aho aññāṇakā tumhe, maññe ummattakā iti.
41
41.
123说完这些,他便执持木杖而卧倒;
Iti vatvāna so pāde, gahetvā sāmino sayi;
124你们不见他对付你们的手段,依照各自所见,随意而行。
Tassa te haraṇopāyaṃ, apassantā yathā tathā.
42
42.
126他亦砍断自己的头颅,带来了三具尸体;
Tassāpi sīsaṃ chetvāna, maccā ādāya tīṇi’pi;
127向国王显现,这国王即是无畏的图西达。
Rañño dassetumāhacca, rājā tusittha nibbhayo.
43
43.
129先在恶军俘虏之中,随后置于山脉中的银子盒中;
Duṭṭhasenā patissā’dā, tato malayarājataṃ;
130在铁制的匣子里,将他的儿子安置其中。
Asiggāhakaṭhānamhi, tassa puttaṃ ṭhapesi ca.
44
44.
132他又用瓦片覆盖并包裹,瓦片用细绳系缚;
Thūpattayampi chādesi, vatthehi ahatehi so;
133就这样,在斯里兰卡全境,都为他筑造了塔院。
Tathā laṅkātale sabbe, thūpekāsi mahussavaṃ.
45
45.
135保持头发圣物,也有他的骨头圣物如法保存;
Kesadhātuñca nāthassa, dāṭhādhātuṃ tatheva ca;
136大菩提树和萨咖树,也因盛大的礼敬而受到奉献。
Mahābodhiṃ sasakkaccaṃ, mahāpūjāya sakkari.
46
46.
138一切诸行,诸如供养长老衣钵诸供养,皆未偏离正行。
Sabbaṃ vesākhapūjādiṃ, cārittaṃnugataṃ akā;
139世尊教法悉以善业净化,圆满正法庄严无缺。
Dhammakammena sodhesi, sabbaṃ sugatasāsanaṃ.
47
47.
141佛三藏及其解释,悉数敬奉,恭敬礼拜盛大庄严。
Piṭakānañca sajjhāyaṃ, mahāpūjāya kārayi;
142分别奉献,三种供养具足,广泛礼敬多闻比丘。
Lābhaṃ datvā tirekena, pūjayittha bahussute.
48
48.
144比丘及在寒冬持灯止宿者,其衣服等诸物无缺无亏。
Bhikkhūnaṃ dīpavāsīnaṃ, sabbesaṃ cīvaraṃ agā;
145在众住所,悉皆完备,法衣坚固,益其利益。
Āvāsesu ca sabbesu, kathinaṃ attharāpayi.
49
49.
147他还制造了雕像,也重新修复了陈旧的雕塑;
Paṭimāyo ca kāresi, jiṇṇañca paṭisaṅkhari;
148还用盐田填了道路,使僧团拥有三百多丈的宽广空间。
Loṇakkhettañca pādāsi, saṅghassa tisatādhikaṃ.
50
50.
150在迦梨彼提附近,他建造了大迦叶的禅房;
Kārapiṭṭhimhi kāresi, moggallāna vihārakaṃ;
151还有后山的礼拜堂,毗邻村镇的休息处。
Vihārā piṭṭhigāmañca, sagāmaṃ vaṭagāmakaṃ.
51
51.
153此外,在祭塔宅舍处也建有护卫禅房;
Tathā cetiyagehañca’-kāsi rakkhavihārake;
154此禅房虽不大,但供养者众,居住僧众众多。
Vihāraṃ naṃ bahunnaṃ so, bhogagāme bahū adā.
52
52.
156如是,他积集无量功德丰盈,成为无边无际的广大土地;
Evaṃ puññānī so’kāsi, appameyyāni bhūmipo;
157于常流不断,顺承先王之前功业。
Sampattīnamanicattaṃ, saranto pubbarājino.
53
53.
159当时,由某一怒气熏心、暴虐的山王虎狼般之王;
Tadā kenaci dosena, kuddhomalayarājino;
160渡过前任国王的疆域,对其所立法令加以扭曲篡改。
Saritvā pubbarājassa, kataṃ tena virūpakaṃ.
54
54.
162用计出奇设法,焚毁断绝国土的手足;
Upāyena gahetvāna, hatthapādañca chedayi;
163闻此噩耗,他忧心忡忡,遂率其子奔赴罗阇城。
Taṃ sutvā so asiggāho, saputto rohaṇaṃgato.
55
55.
165春季时,他在那里完成,将辖地轻易掌控;
Vasanto tattha so katvā, hatthe janapadaṃ lahuṃ;
166前辈长者前来,立足马来山中隐蔽处。
Jeṭṭhasissamupagañchi, nilīnaṃ malaye ṭhitaṃ.
56
56.
168与其同伴合力,迅速破坏国境及辖地;
Saddhiṃ tenasaghātento, raṭṭhaṃ janapadaṃ khaṇe;
169登上多罗山,设置关卡守卫门户。
Doḷapabbatamāgamma, khandhāvāraṃ nivesayi.
57
57.
171国王听闻此事后,整装而具强大兵力;
Rājā sutvāna taṃ sabbaṃ, sannaddhabalavāhano;
172亲自前往关卡所在之地,与其会面。
Khandhāvāraṃ nivesesi, gantvā tasseva santikaṃ.
58
58.
174当时,许多凡夫国王因疟疾而衰弱不振;
Tadā pajjararogena, manussārājino bahū;
175他们被视为危险,于是听闻此事,他便奋勇不惧。
Upaddutā matā āsuṃ, taṃ sutvā so asiggaho.
59
59.
177敌军迅猛发动战争,国王的军队极为薄弱;
Yuddhamārabhivegena, rañño senātidubbalā;
178他们被攻破后纷纷逃散,国王也在众人之后逃走。
Pabhijjitvā palāyittha, rājāpacchā palāyi so.
60
60.
180看到唯一安全的去处,是狮山附近的荒地;
Disvā ekākinaṃ yantaṃ, sīhapabbatasantike;
181他不惧危险,带着随从杀敌,堪称伟大国王。
Asiggāho mahārājaṃ, mārayittha saparisaṃ.
61
61.
183在年长的提萨之后,欧希那也遭逢被杀。
Ohīnaṃ pacchato jeṭṭha-tissampi pana mārituṃ;
184他为那教法送去告知,说:『来吧,尊王,应当降临。』
Sāsanaṃ tassa pesesi, ehi rājā bhavāhīti.
62
62.
186他明了此事后逃离现场,入寂于马来亚森林;
So taññatvā palāyitvā, nivatto malayaṃ agā;
187心想:『虽困苦,但我为何将王位交付他人呢?』
Kathañhi laddhaṃ kicchena, rajjaṃso deti me iti.
63
63.
189如此,这个名为达兰那的人,即是摩诃迦罗的亲属;
Evaṃ kho dallanāmaṃ so, moggallānaṃ narissaraṃ;
190他杀害了六年间,拥有权势与实力的人。
Māretvā chahi vassehi, sampattabalavāhano.
64
64.
192于是来到无垢城,尊贵的阿努罗陀城;
Athā’gantvā asiggāho, anurādhapuraṃ varaṃ;
193成为国王后,开始在大地上转动法轮。
Rājā hutvā pavattesi, āṇācakkaṃ mahītale.
65
65.
195他那石头般的威严,五众敬仰菩提;
Sa silāmeghavaṇṇavho, saṅghaṃ bodhiñca vandiya;
196看见了两座塔,又使大婆罗门城兴盛。
Thūpattayañca sakkāsi, mahāpāḷiñca vaḍḍhayi.
66
66.
198他供养僧团甜美的乳粥,事事完备周济;
Pāyāsaṃ’dāsi saṅghassa, sappiphāṇitasaṅkhataṃ;
199正如鹤鸟渴求甘露,悉心周全护持。
Chātake atikicchamhi, parissāvanameva ca.
67
67.
201以各种财富积聚之物,如藏宝库般的隐藏财宝,
Sabbadānena saṅgaṇhī, kapaṇaddhivaṇibbake;
202又有祖业根基的财资,及象征尊贵的幼子们的未来荣耀。
Pūvamūladhanaṃcā’dā, kumārānaṃ mahādayo.
68
68.
204在无畏之所安住的如来面前,恭敬礼拜那具备戒德的圣者;
Vihāre abhaye buddhaṃ, pūjayittha sīlāmayaṃ;
205又供养他所居住的老年之家,其中收藏多种珍宝,令心欢悦。
Jiṇṇañca gehaṃ tassā’kā, nānāratanacittikaṃ.
69
69.
207并且即便是贫穷之物亦尽情奉献,为了守护那尊胜者;
Kolavāpiñca datvāna, ārakkhatthaṃ jinassa so;
208以种种供养和礼敬仪轨,常时常年不断地展开礼敬。
Pūjaṃ sabbopahārehi, sabbakālaṃ pavattayi.
70
70.
210如此,在此护国王期间,正值丰盛善食之时;
Evaṃ tasmiṃ mahīpāle, vasante puññabhājane;
211首领便是威仪庄严之象车,乃长老提萨之舅舅。
Nāyako sirināgavho, jeṭṭhatissassa mātulo.
71
71.
213他前往南岸,带领众多战士;
Gantvāna paratīraṃ so, ādāya damiḷe bahū;
214抵达北方国度,前往迎接他。
Āgantvā uttaraṃ desaṃ, gaṇhituṃ tamupakkami.
72
72.
216国王亦闻此事,前往赴会,与同伴商议;
Rājāpi sutvā taṃ gantvā, yujjhitvā rājamittake;
217在村中将其击杀,此战于敌方达米勒军队中获胜。
Gāme hantvāna taṃ tena, damiḷe saddhimāgate.
73
73.
219将全部财产取出之后,经历了许多的废弃与损失;
Hatasese gahetvāna, katvā paribhavaṃ bahuṃ;
220将财物施予奴仆后,各自分散于各处僧院。
Adāsi dāse katvāna, vihāresu tahiṃ tahiṃ.
74
74.
222如此经历成功,到达城镇及其外围地区;
Evaṃsampattavijaye, puramāgammabhūmipe;
223彻底清净了整个国土,居住无量无边之惧。
Sabbaṃ raṭṭhaṃ visodhetvā, vasante akuto bhaye.
75
75.
225名为比丘菩提,住于安全无畏的僧院;
Bhikkhubodhī sanāmo’tha, vihāre abhayuttare;
226见诸多恶行后,仍未新受出家戒律。
Dussīle bahule disvā, pabbajjāya navopi so.
76
76.
228他前往国王处,请求国王行持正法事业;
Rājānamupasaṅkamma, dhammakammamayācatha;
229国王并未在修持正法事业的人那里施行资助;
Rājā te neva kāresi, dhammakammaṃ vihārake.
77
77.
231那人因行为不正而堕落,众人一致认为他为一恶人;
Dussīlā nihaṭā tena, sabbe mantiya ekato;
232于是秘密地杀害了他,完全摧毁了他的行为;
Raho taṃ mārayitvāna, taṃ kammaṃ paṭibāhayyuṃ.
78
78.
234国王听闻此事后大怒,将众人召集在一起;
Rājā sutvā tadā kuddho, sabbegaṇhiya ekato;
235下令守卫不允许有莲花池存在,斩断了所有系缚。
Akā pokkharaṇī pāle, chinnahatthe sabandhane.
79
79.
237在那处,有许多比丘遍行于占婆洲,迅速地扩扬法教;
Aññe tattha sataṃ bhikkhū, jambudīpe khipāpayi;
238他们行持精勤,努力清净此教法。
Saranto tassa ussāhaṃ, parisodhesi sāsanaṃ.
80
80.
240比丘中有年长长老辩论,在修行者中彼等持守戒律;
Bhikkhū theriyavāde so, kātuṃ tehi uposathaṃ;
241却怀恨怨、背弃法义,心生愤怒且不敬重。
Ārādhetvā paṭikkhitto, pakuppitvā anādaro.
81
81.
243他怀怒而言语恶毒,使用粗恶之语;
Akkositvā ca bhāsitvā, vācāhi pharusāhi so;
244彼对这些比丘发出激烈言辞,转向东方宣讲佛法。
Bhikkhū te akkhamāpetvā, dakkhiṇaṃ desamajjhagā.
82
82.
246他因大病被痛苦压迫,卧病不起;
Tassa so mahatā phuṭṭho, rogena marisajjukaṃ;
247就这样历经九个年头,遗弃了这土地。
Evaṃ navahi vassehi, pariccaji mahītalaṃ.
83
83.
249他的儿子名为阿加波提,是皇室血统的幼童;
Tassa putto tato agga-bodhi nāmo kumārako;
250他被尊为“王室首领之觉”,心智清明纯净。
Āsi rājāsirisaṅgha-bodhināmena visuto.
84
84.
252他将幼弟与侄儿安置在高处,委以重任;
Kaṇiṭṭhaṃ bhātaraṃ māṇaṃ, oparajje’bhisañciya;
253并将南方地区托付给他们,作为军力运输之地。
Tassā’dā dakkhiṇaṃ desaṃ, sayoggabalavāhanaṃ.
85
85.
255国王护持前代国王,未曾使其灭亡;
Rājā so pubbarājūnaṃ, pavattaṃ na vināsiya;
256以法治理国家,尊敬僧团甚多。
Raṭṭhaṃ dhammena pālesi, saṅghañca bahumānayi.
86
86.
258长老提婆听闻此事,立于马来山中;
Jeṭṭhatisso’tha taṃ sabbaṃ, suṇitvā malaye ṭhito;
259徒步登山,召集众多善士。
Ariṭṭhaṃ girimāgamma, saṅgahesi mahājanaṃ.
87
87.
261以良善之心,施于早晚,手中掌握;
Katvā hatthagate pubba-dakkhiṇe susamānase;
262怀爱心往城中,进而启发众力强盛者。
Kamena puramāgantu-mārabhittha mahābalo.
88
88.
264大象及犀牛,还有獐鹿,都取向西方去;
Dāṭhāsiva mamaccañca, gahetuṃ pacchimaṃ disaṃ;
265它们把自己引导回乡村,栖息在竹林后面。
Pesayitvā sayaṃ gāme, vasittha siripiṭṭhike.
89
89.
267王因而禁止这所有,解散了副王;
Rājā nisamma taṃsabbaṃ, uparājaṃ visajjayi;
268带领着众兵前往西方地区,并派遣他们守卫。
Sabalaṃ pacchimaṃ desaṃ, so gantvā taṃ palāpayi.
90
90.
270孩子们如同家族中的猎犬,能够捕杀;
Potakaṃva kulāvamhi, sakkā hantunti dārakaṃ;
271王对于来此的孩子感到忧虑,孩子们都随从着男子。
Māyettaṃ āgataṃ rājā, kumārā’macca maggahī.
91
91.
273即使是长者提萨,心念亦是如此:我必当承担此事;
Jeṭṭhatissaṃpi etaṃva, gaṇhissāmīti cintiya;
274如同丘陵大地以其力量,驱除杂草而无所困顿。
Thokeneva balenāgā, nirāsaṅkotivikkamo.
92
92.
276长者提萨闻此之后,乃身披重甲,负载强大力量;
Jeṭṭhasissopi taṃ sutvā, sannaddhabalavāhano;
277如同海洋击碎岩礁,振奋了国王拉贾塞那。
Sāgaro bhinnavelova, rājasenaṃ samotthari.
93
93.
279拉贾塞那已被激怒,国王骑上象背准备出战;
Rājasenā pabhijjittha, rājā āruyha kuñjaraṃ;
280以孤身一人与亲族为别,瞬间便逃离战场。
Eko aññātavesena, palāyitvā khaṇena so.
94
94.
282第六个月里,从绳约中脱出,登上纤细的小船;
Chaṭṭhe māsamhi rajjamhā, nāvamāruyha sajjukaṃ;
283离开赭土大陆,携带财富以及礼物给亲族。
Jambudīpamagāhitvā, dhanaṃ desañca ñātake.
95
95.
285成为最年长者之后,依旧像往昔那般任职王位;
Jeṭṭhatisso tato hutvā, pure rājāyathā pure;
286一切事务皆亲自处理,努力维护教法。
Sabbaṃ kiccaṃ pavattesi, paripālesi sāsanaṃ.
96
96.
288将名为大馈山的山赠予,在无畏寺安住;
Mahādāragiriṃ so’dā, vihāre abhayuttare;
289将大寺及其具足大慈大悲觉悟者教导的寺院赠予。
Mahāvihārassā’dāsi, mahāmettavhabodhikaṃ.
97
97.
291此为哥尼迦村庄之足迹,为王者所在祇园之地。
Goṇḍigāmañca pādāsi, rājā jetavanassa so;
292又如舅舅之村落,名为骷髅堆。
Mātulaṅgaṇakañceva, gāmañco dumbaraṅgaṇaṃ.
98
98.
294此为大龙之足迹,属守护粮食之人所有;
Mahānāgassa pādāsi, padhānagharakassa so;
295亦为迦叶山及其饮食集市所在。
Kassapassa girissāpi, āhāraṃ ambilāpikaṃ.
99
99.
297此为村庄与铁铺之处,为阿达维鲁瓦奴所有;
Gāmaṃ kakkhalavitthiñca, adāveḷuvanassa so;
298为恒河禅林之境,此地为小村名为克黑他。
Gaṅgāmāti vihārassa, kehetaṃ gāmakaṃ adā.
100
100.
300在那里间设有过道,及小母猪出入的路径;
Antarāgaṅgasavhassa, cullamātikagāmakaṃ;
301在麦叶迦萨巴的村落旁,连同八十个城镇都拥有它。
Mayettikassapāvāse, sahanna nagaraṃ adā.
101一百零一。
101.
303黑木树下的修行处,他曾建立一座庙宇中的池塘,以及从村庄起始的人工水道;
Kāḷavāpi vihārassa, udavhaṃ gāmamādisi;
304这些连同其他的地方,都以丰盛的村庄作为其支持和依托。
Ete caññeca so bhoga-gāmehi paripūrayi.
102一百零二。
102.
306比丘们用一百匹布料制成三衣;
Jiṇṇaṃ satasahassehi, tīhi so paṭisaṅkhari;
307这是给予岛居比丘们的三件法衣。
Bhikkhūnaṃ dīpavāsīnaṃ, ticīvaramadāsi ca.
103一百零三。
103.
309位于珍珠洲的国王的姐妹们以及人们;
Jambudīpagatassā’suṃ , rañño sodariyā narā;
310他们居住在那里,不时企图毁坏这个国土。
Tattha tattha nilīnā te, desaṃ hantumupakkamuṃ.
104
104.
312最长老第三人闻已,随即前往黑彷的住处;
Sutvā taṃ jeṭṭhatisso’tha, kāḷavāpiṃupacca so;
313与他们交战,当时就在那里,放舍其居住之地。
Yujjhanto tehi tattheva, vāsaṃ’kāsi savāhano.
105
105.
315国王渡过对岸,率领塔米尔众军;
Paratīraṃ gato rājā, gahetvā damiḷaṃ balaṃ;
316抵达黑彷,准备发动战斗。
Kāḷavāpimupāgamma, kātuṃ yuddhamupakkami.
106
106.
318年长者提萨也带领着众多力士,进行财富之战;
Jeṭṭhatissopi sannaddha balakāyo dhanāyudho;
319率领他们离开坎坷大陆,前往铁瓦老虎所在之地。
Jambudīpaṃ gamāpetvā, amaccaṃ dāṭhasivakaṃ.
107
107.
321骑上被击退的大象,自己奋战着力量;
Vammitaṃ gajamāruyha, yujjhanto attano balaṃ;
322看到它快要倒下,自己也和大象一起挣扎奋起。
Ohīyamānaṃ disvāna, āruḷhaṃ attanā saha.
108
108.
324大王夫人啊,我为您传递深奥高妙的教诲;
Mahāmaccavaco vedaṃ, sandesaṃ me mahesiyā;
325请您随心听受,随后您可以任意施行。
Ārocehi yathākāmaṃ, pacchā tava karissati.
109
109.
327大王夫人舍弃尘世,皈依出家,静心受教;
Pabbajitvā mahādevī, sajjhāyitvā ca āgamaṃ;
328讲述深义自在法,守护戒律如同国王。
Abhidhammaṃ kathetvāna, pattiṃ dehīti rājino.
110一百一十。
110.
330此教法既已宣示,便使裔民来往往往不息;
Iccetaṃ sāsanaṃ datvā, damiḷe āgatāgate;
331战斗未尽,生命终将消亡。
Yāva yuddhaṃ nihantvāna, āyumhi khayamāgate.
111一百一十一。
111.
333名为威罗泊达裔民者,见之而来战斗;
Veḷuppadamiḷaṃ nāma, disvā yujjhitumāgataṃ;
334手持戒烟叶之物,彼时守护短刀。
Tambulatthaviyaṃ hatthe, rakkhanto churikaṃ tadā.
112
112.
336于是,适当而正确地拿起工具,亲自执持头颅;
Tato nikkaraṇiṃ sammā, gahetvā sīsamattano;
337再用手砍断,拔出刀刃投掷。
Chetvā hatthimhi appetvā, churikaṃ kosiyaṃ khipi.
113
113.
339大军呼喊,连大将也如此那时;
Ugghosayi mahāsenā, mahāmaccopi so tadā;
340前进猛攻,斩断王者的首级。
Gantvā’bhiyogaṃ vatvāna, sīsacchedamhi rājino.
114
114.
342宣说此女神之启示,是由于她出家的教令所致;
Sandesaṃ deviyā vatvā, tāya pabbajjasāsane;
343此乃于法义中圆成,只有信解诠释方能证成。
Samāpito bhidhammamhi, saddhimaṭṭhakathāya hi.
115
115.
345等集诸法座上,端坐于大地;
Dhammāsanā samoruyha, nisīdiya mahītale;
346‘来吧,伟大的国王,我当示现’——于是被委任示现。
Ehi rañño mahākāraṃ, dassehī’ti niyojito.
116
116.
348他坐在她身前,割断了她的头顶;
Nisajja purato tassā, chinditvā sīsamattano;
349抽出短刀说:『神明如此认为。』
Khipitvā churikaṃ āha, evaṃ devo mato iti.
117
117.
351她见此愤恨交加,心被刺痛;
Sā taṃ disvā-tisokena, phāletvā hadayaṃ matā;
352如此过了五个月,那位国王已往生于三界。
Evaṃ pañcahi māsehi, rājā so tidivaṃ gato.
118一百一十八。
118.
354如是,经过激烈的战斗,众生被挑动起来;
Evaṃ vijitasaṅgāmo, sattavo abhimaddiya;
355制定了守城的军令,居住在城中护卫城池。
Rajjaṃ pākatikaṃ katvā, viharanto pure vare.
119一百一十九。
119.
357被称为副王(Uparāja)者,虽是自立为副王;
Uparājassa nāmena, kāritassa pana’ttanā;
358却是作为大王之子、门客侍从的随从。
Mahallarājā savhassa, padhānagharakassa so.
120一百二十。
120.
360国王分治二村,傲慢自恃,彼二村相互憎恨;
Addhā gāmadvayaṃ rājā, haṅkāraṃ sāmugāmakaṃ;
361顽固如国土所有者,诸多仆从尽皆如此。
Kehellarājabhāgañca, sabbepi paricārake.
121一百二十一。
121.
363如此,为祇园所设立,极具名望的居民聚落;
Tathā jetavanassa’dā, mahāmaṇikagāmakaṃ;
364敬奉居于竹林的迦叶修行人,以及居住于枝状村落的僧团。
Mayettikassapāvāsaṃ, sālagāmena pūjayi.
122一百二十二。
122.
366安比罗坝达罗山,即那圣地山,
Ambillapadaraṃ cā’dā, cetiyassa girissa so;
367位于普拉提那城迦尸,是大饮宴等照明之地。
Pulatthinagare kāsi, mahāpānādi dīpakaṃ.
123一百二十三。
123.
369那里的国王之母是安摩查,少年太子,
Amaccā tassa māresuṃ, māṇavhaṃ yuvarājakaṃ;
370在内宫避难,虽如此,仍然给付超越世俗的供养。
Antopure’parajjhitvā, datvāpi samamettikaṃ.
124一百二十四。
124.
372然后有一位名叫迦叶者,是最幼小的兄弟;
Tato kassapanāmaṃ so, kaṇiṭṭhaṃ sakabhātaraṃ;
373他成为王室的护卫,奉行边疆封顶之礼。
Pālento santatiṃ rājā, oparajje’bhisecayi.
125一百二十五。
125.
375听闻摩尼氏之死,携带轻便兵器;
Māṇassa maraṇaṃ sutvā, gahetvā damiḷe lahuṃ;
376由达他悉伐率领,前往名为亭提尼的村落。
Dāṭhāsivo samāgañchi, gāmaṃ tintiṇī nāmakaṃ.
126
126.
378于此时分明出发,离开所居行者之所;
Tassāgamanamaññāma, nikkhamitvā savāhano;
379在门之边驻留,守护占有婆罗洲之地。
Yujjhanto dvārase vasse, jambudīpaṃ palātavā.
127
127.
381舍弃一切而前行,为了自身的觉知之利;
Pahāya sabbaṃ gacchanto, saññāṇatthāya attano;
382独自行持一条绳索,孤身离开而出行。
Ekāvaliṃ gahetvāva, ekākī so hi nikkhami.
128一百二十八。
128.
384像国王放下琴弦一般,按照法则而立,
Ekāvaliṃ vināceva, rājā hutvā yathāvidhiṃ;
385这便是伸手触地,净洁地面之状。
Ahu dāṭhopatissoti, visuto dharaṇī tale.
129一百二十九。
129.
387另一方得到空隙,努力争夺王位,
Itaro laddhaokāso, rajjamaggahi yujjhiya;
388彼此争斗互相攻伐,正是这般彼此相间交错。
Aññamaññaṃ palāpesuṃ, evaṃ te antarantarā.
130
130.
390如是,两位国王因战争而被压迫折磨;
Evaṃ ubhinnaṃ rājūnaṃ, saṅgāmenā’bhipīḷito;
391天下动荡,诸般财富财物悉皆消失无存。
Loko upadduto-sabbo vihīnadhanadhaññavā.
131
131.
393大统领不灭诸先王遗留之物;
Dāṭhopatisso nāsesi, sabbaṃ pubbakarājūnaṃ;
394他执掌三族诸部,掌藏诸宝库中之精华。
Gaṇhī tīsu nikāyesu, sāraṃ dhātugharesu ca.
132一百三十二。
132.
396他如黄金的形象,用黄金制作并破坏;
Suvaṇṇapaṭimāyo so, suvaṇṇaṃ gaṇhi bhindiya;
397将金项链等一切供养器具悉数舍弃不用。
Soṇṇamālādikaṃ sabbaṃ, pūjābhaṇḍaṃ nirākari.
133一百三十三。
133.
399在佛塔园中,同样用贵金制作小佛塔供奉于室内;
Thūpārāme tathāgaṇhi, sovaṇṇaṃ thupikaṃ ghare;
400宏伟的宅舍被毁坏,佛塔上的伞盖亦在佛塔上折断。
Mahaggharatanākiṇṇaṃ, chattaṃ bhindittha cetiye.
134
134.
402在大巴利语中,船只(或舟船)称为 nāvā,意指运载之物;而对达米拉人而言,船只常被称呼为 sadāpayi。
Mahāpāḷimhi nāvāyo, damiḷānaṃ sadāpayi;
403皇家宅邸中的船只,停泊在那里,常与宝物仓库相连,彼此相伴存放。
Rājagehā nijhāpesuṃ, saddhiṃ dhātugharena te.
135
135.
405后来,那个反逆者(或恶劣之人)曾经想要传授邪恶之法;
Pacchā vippaṭisārī so, desetuṃ, pāpamattano;
406他与享乐者一道,造作扰乱正法的行为,并以具有真正含义的修行生活为伴。
Kāresi saha bhogena, sākavatthuvihārakaṃ.
136
136.
408又如比丘尼,乃宝石塔般,被世人所生;
Bhāgineyyopi ratana-dāṭho iti jane suto;
409成就大业迹后,供养丰盛备至。
Mahādīpādo hutvāna, sabhogo tamupaṭṭhahi.
137
137.
411在阿拘摩提城战胜之时,以军力平定国家;
Aggabodhimhi sampatte, rajjaṃ yuddhabalena ca;
412迦叶为世子,亲自保卫军队。
Kassapo yuvarājā so, senaṃ rakkhitumattano.
138
138.
414愚钝之人忽然心生恐惧,于佛塔园中护塔之处畏缩不前;
Duppañño sahasā bhetvā, thūpārāmamhi cetiyaṃ;
415此佛塔由天人所喜爱,亦为小国国王所敬重。
Devānaṃpiyatissena, khuddarājena ceva hi.
139
139.
417昔日某些国王,曾奉献供养财富;
Pubbakehica rājūhi, pūjitaṃdhanasārakaṃ;
418却因残暴恶行,且作恶先驱,遭致离弃。
Aggahesi dunnitīhi, pāpakehi purakkhato.
140一百四十。
140.
420应戒除南方住所处的祠庙,
Dakkhiṇassa vihārassa, cetiyaṃ paribhindiya;
421积聚财富之本。因此破坏者亦如是。
Aggahesi dhanaṃ sāraṃ, evamaññepi bhindayi.
141一百四十一。
141.
423国王如此行事,乃作恶习之先驱;
Evaṃ karontaṃ taṃ rājā, dunnitikapurakkhataṃ;
424眷念毁灭乃极恶事,哎,罪重难以禁止。
Nāsakkhi kira vāretuṃ, aho pāpā nivāriyā.
142
142.
426守护他者便能制止,在佛塔周围的塔庙中;
Taṃ vāretu masakkonto, thūpārāmamhi cetiyaṃ;
427他以此力攻破,结果成就千倍吉祥。
Bhinnaṃ tena sakāresi, sahassena samaṅgalaṃ.
143
143.
429那时以持杖之力,具足胜义觉悟之王;
Tadā dāṭhopatissena, aggabodhi narissaro;
430征服如攀登般艰难,能将重载车推上高地。
Jito rohaṇamevā’gā, sajjetuṃ balavāhanaṃ.
144一百四十四。
144.
432彼时立于第十六年,有疾病缠身,被认为将死;
Tatra ṭhito soḷasame, vasse byādhihato mato;
433那时他最小的儿子,亦即太子迦叶。
Tadā tassa kaṇiṭṭho so, yuvarājāpi kassapo.
145一百四十五。
145.
435王部下军队从尊贵者住处出发,远征占领珍宝满盈的尊大洲;
Dāṭhopatissa rājānaṃ, jambudīpaṃ palāpiya;
436只有一个王国归属他们,然而未加戴上王冠。
Ekarajjamakādesaṃ, makuṭantu na dhārayi.
146
146.
438善友相聚之时,若成为断除邪见者;
Sādhūnaṃ saṅgamene’sa, hutvā vippaṭisārako;
439思惟决意不作恶业,亦无恶行可作。
Nāsaṃ pāpassa kammassa, karissāmīti cintiya.
147
147.
441在花园果园中,乃至筑造水池;
Pupphārāme phalārāme, vāpiyo’pi ca kārayi;
442对于广大内心者,也用大供养来侍奉。
Mahācetittayañcāpi, mahāpūjāhi sakkari.
148
148.
444修建塔庙而恭敬供养,且日日一独自行持,
Thūpārāmañca pūjetvā, ekaṃgāmañca tassadā;
445与众多具足比丘同住,于大众中宣说佛法。
Sabbāgamiyabhikkhūhi, dhammaṃdesāpayittha ca.
149
149.
447在芝麻田中建成坚固殿宇,
Katvā maricavaṭṭimhi, pāsādaṃ sutthiraṃ tahiṃ;
448安置高僧,住所为龙窟之所。
Vāsayittha mahātheraṃ, nāgasāla nivāsitaṃ.
150一百五十。
150.
450于彼处立论,依据四者而说;
Tatraṭṭhaṃ tamupaṭṭhāya, paccayeti catūhi’pi;
451以信解注释,讲述阿毗达摩。
Abhidhammaṃ kathāpesi, saddhimaṭṭhakathāya so.
151一百五十一。
151.
453修建龙舍,乃是他亲自施舍;
Nāgasālakamāvāsaṃ, katvā tasseva’dāsi so;
454以及大根本塔,亦为其因缘而施舍。
Mahāniṭṭhilagāmañca, paccayatthāya tassa’dā.
152
152.
456于是,达陀毗提苏来到此处的占婆洲,
Atha dāthopatisso so, jambudīpā idhāgato;
457以极大的威力,进行那场召集。
Mahantaṃ balamādāya, karonto tena āhavaṃ.
153
153.
459随后,经过迦叶所乘的安静辎重车,
Kassapena susannaddha-vāhanena tato mari;
460十二位王子被驱逐出,失去了王权。
Dvādasāsuṃ kiretassa, rājabhūtassa hāyanā.
154一百五十四。
154.
462彼时有一名为比阿吉奈的阻碍者出现;
Tassa dāṭhopatissassa, bhāgineyyo sanāmako;
463他惊恐而逃离珍珠岛,害怕那场大战。
Jambudīpaṃ palāyittha, bhīto tamhā mahāraṇe.
155一百五十五。
155.
465诸种享乐果真皆无常,
Evaṃ aniccā vata sabbabhogā,
466而且难得,转瞬即逝其荣华。
Sudullabhā ceva khaṇeva sobhā;
467因此,舍弃这些爱恋,
Tasmāhi etesu ratiṃ vihāya,
468应当成为法的正向、利益众生者。
Bhaveyya dhammābhimukho hitesī.
469为令善人生信与悚惧而作的《大史》中
Sujanappasādasaṃvegatthāya kate mahāvaṃse
470名为六王
Cha rājako nāma
471第四十二章。
Dvicattālīsatimo paricchedo.