第四十二章
1第四十二章
Dvicattālīsatima pariccheda
2六王
Cha rājako
1
1.
2此后,僧伽帝须成为国王,执剑君临大地。
Saṅghatisso tato āsi, asiggāho mahīpati;
3他希求教法与国土的增广,善治且精于调御。
Sāsanassa ca raṭṭhassa, vuddhikāmo naye rato.
2
2.
5为摄受民众,他随宜授予相应的职位;
Ṭhānantaraṃ yathārahaṃ, datvā saṅgaṇhiso janaṃ;
6那时,目犍连是小王的军队统帅。
Tadā khuddakarājassa, moggallāno camūpati.
3
3.
8他住在罗哈纳时,听闻僧伽帝须登临王位;
Vasanto rohaṇe sutvā, saṅghatissassa rājataṃ;
9为作战争,在大伽罗设立军营。
Khandhavāraṃ sayuddhatthaṃ, mahāgalle nivesayi.
4
4.
11僧伽帝须得知此讯,便调遣军队;
Saṅghatisso ca sutvā taṃ, balakāyamapesayi;
12大力目犍连以此威吓他,意在交战。
Yujjhituṃ tena tajjesi, moggallāno mahabbalo.
5
5.
14于是,他率领象军,前往夜间休息处;
Tato hatthassamādāya, gantvā rattivihārakaṃ;
15他聚集兵力,就在那里扎营。
Balaṃ so sannipātento, vāsaṃ tattheva kappayi.
6
6.
17国王听闻后再度前往,来到芭蕉等树丛的背风处;
Rājā sutvā punā’gantvā, kadallādīnivātake;
18交战后将其击退,随即派出自己的军队。
Yujjhitvā taṃ palāpetvā, pesetvā balamattano.
7
7.
20他自己进入城中,那位带着车乘军队的他也随之消失了。
Sayaṃ puramupāgañchi, sopi naṭṭhaṃ savāhiniṃ;
21恢复常形后,便前往象窟。
Puna pākatikaṃ katvā, kareheramupāgami.
8
8.
23国王把将军之子派到盗贼近旁,
Rañño senāpati puttaṃ, pesetvā corasantikaṃ;
24借某个由头,自己痛苦忧恼。
Yena kenaci lesena, sayaṃ dukkhiva dummano.
9
9.
26他如罹患重病,痛苦不堪,终日卧床不起;
Āturo viya bāḷhaṃ so, hosi mañcaparāyano;
27国王听闻此事,即刻近前探视。
Rājā sutvā pavattitaṃ, upasaṅkamma taṅkhaṇe.
10
10.
29莫为王子忧伤,应当恭敬地教诫于他。
Mā tvaṃ soci kumārassa, sammānetvānusāsiya;
30那么,你守护都城吧,你无法与我同行。
Handa tvaṃ nagaraṃ rakkha, nate sakkā mayā saha.
11
11.
32他以患病为由,获准免赴战场;
Yuddhamaṇḍalamāgantuṃ, gilānattāti yojayi;
33当所有人被驱逐后,国王的饮食便告断绝。
Ubbāsite jane sabbe, vicchinne rājabhojane.
12
12.
35大城中筹备就绪,便为国王运来了饮食。
Mahāpāḷimhi sampakkaṃ, rañño bhojanamāharuṃ;
36国王忧虑至极,直到鲁莽的时刻不再出现。
Rājā dvisvā’ti nibinno, yāva mando na hessati.
13
13.
38一人独自思量后,为求一战而集结军队。
Ekko pīti vicintetvā, yuddhāya samāsā’gamā;
39他与儿子一同跨上大象,身披象饰、全副武装。
Saddhiṃ puttena āruyha, hatthiṃsannaddhavāhano.
14
14.
41以微少兵力,抵达波耆那帝沙山;
Thokeneva balenāgā, pācinatissapabbataṃ;
42当双方的小战即将打响之时。
Evaṃ ubhayato cūḷa-saṅgāme paccupaṭṭhite.
15
15.
44与军队统帅会合后,即从后方发起战斗;
Senāpatisamittaddu, yuddhamārabhi pacchato;
45王子见到人王后,心想:“我当诛杀此人。”
Putto disvā narindassa, ghātessāmi imaṃ iti.
16
16.
47国王说:“你且制止,切莫贪求此武力。”
Āha rājā nivāresi, mā te rucci balaṃ idaṃ;
48无法强行压制,若强行,则将大肆杀戮。
Neva sakkā’dhivāsetuṃ, atimandaṃ hanissati.
17
17.
50两支军队之间,国王身处中央。
Duvinnaṃ balakāyānaṃ, rājāmajjhagato ahu;
51于是军队一分为二部,由贼首与统帅分别率领。
Tato senā dvidhā’hosi, corasenāpatīpati.
18
18.
53国王的龙象走进了蜜色树的树荫下。
Rañño nāgo madhukavha rukkhacchāyaṃ samāvisi;
54那时,伞盖落下,树枝撞击地面。
Tadā chattaṃ patitassa, sākhamāhacca bhūmiyaṃ.
19
19.
56盗贼的军队看见那头象后,便将它带走,交给了主人。
Corassa senā taṃ ditvā, haritvā sāmino adā;
57他立于山顶,举起了伞盖。
So taṃ ussāpayichattaṃ, ṭhatvāpabbatamuddhani.
20
20.
59那时,国王思忖着放弃王军。
Tadā rājabalaṃ rājā, nunamesoti cintiya;
60他前往包围了它,那时国王独自一人。
Gantvā taṃ parivāresi, rājā āsi tadekako.
21
21.
62于是他从象肩而下,带着儿子、大臣与朋友;
Hatthikkhandhā tadoruyha-puttaṃ’maccañca sohadaṃ;
63进入了近处的须弥山麓林中。
Upāvisi samīpamhi, merumajjarakānanaṃ.
22
22.
65然后,目犍连获得胜利,取走了车乘;
Moggallāno tato laddha-jayo vāhanamādiya;
66又俘获了将军、背叛朋友者,以及他那邪恶的儿子。
Senāpatiṃca mittadduṃ, tassa puttañca pāpinaṃ.
23
23.
68国王进入城中,成为楞伽岛之主。
Upāgamma puraṃ rājā, āsī laṅkā talādhipo;
69于是他想:‘只要敌人还活着,便无快乐可言。’
Tato cintesi jīvante, sattumhi na sukhaṃ iti.
24
24.
71听闻“前王之子在此”后,他便心生愤怒;
So sutvā pubbarājassa, putto etthāti kujjhiya;
72并下令当即斩断他的手足。
Āṇāpesi ca tassā’su, hatthapādāni chindituṃ.
25
25.
74那时,受命于国王的人立刻动手;
Upakkami tadā raññā, āṇatto puriso khaṇe;
75那幼子将要被砍断手脚,悲泣忧恼。
Chindituṃ hatthapādaṃ so, kumāro rodi dummano.
26
26.
77若我当时能砍断那拿着糕饼的手……
Pūvakhādakahatthaṃ me, chindeyyaṃ ce tadā ahaṃ;
78国王的差役听到“他为了那糕饼而咬我”这番话。
Khādisaṃ tena pūveti, haṃ sutvā rājakammiko.
27
27.
80他哭泣悲叹,因国王的命令而痛苦。
Roditvā paridevitvā, rājāṇāya dukhaddito;
81那卑劣之人斩断了他的左手和左脚。
Vāmaṃ hatthañca pādañca, tassa chindi narādhamo.
28
28.
83长提索逃走后,国王的另一个儿子便前往了。
Jeṭṭhatisso palāyitvā, rañño putto’paro agā;
84他前往摩罗耶地区一处名为美鲁坎达拉的地方。
Aññato malayaṃ desaṃ, merukandaranāmakaṃ.
29
29.
86那时,国王带着儿子与大臣,秘密前往竹林。
Rājā’tha sasutā’macco, gantvā veḷuvanaṃ raho;
87在那里,他依比丘们的教诫,披上了袈裟。
Codito tattha bhikkhūhi, kāsāvāni samādiyi.
30
30.
89披上比丘的装束,意欲前往罗诃那;
Bhikkhuvesaṃ gahetvāna, rohaṇaṃ gantumānaso;
90在摩尼希罗,遇到了国王的侍从。
Maṇihīraṃ samāgañchi, tatraṭhā rājasevakā.
31
31.
92认出这三人后,便顶礼其足。
Sañjānitvā tayopete, tesaṃ pādevarujjhiya;
93他们将消息传至他处,国王听闻,格外欢喜。
Sāsanaṃ tassa pesesuṃ, rājā sutvā visesato.
32
32.
95他心生欢喜,便命人速去取来弓箭;
Tuṭṭho āṇāpayi gantvā, sīghamādāya tejane;
96随后,他们将他带往狮子山,提桑卡安然无恙。
Tato sīhagiriṃnetvā, tissaṅkaṃ nirupaddavaṃ.
33
33.
98就在那里,将国王与王子的首级取来。
Sīsaṃ gaṇhatha tattheva, rañño ca tanayassa ca;
99然而,那位大臣须活生生地带到我面前。
Amaccaṃ pana jīvanta-māneyyātha mama’ntikaṃ.
34
34.
101众人受命之后,便抓住了那三个人。
Manussā evamāṇattā, te gahetvā tayojane;
102到了狮子山之后,他们便依先前所说而作。
Netvā sīhagiriṃkātuṃ, yathāvuttamupakkamuṃ.
35
35.
104于是,王子对那些行刑者说:
Tato rājasuto āha, purise kammakārake;
105你先砍下我的头,令我安乐。
Sīsaṃ me paṭhamaṃ chetvā, detha mayhaṃ sukhaṃ iti.
36
36.
107他们如此侍奉国王,后来却斩下了国王的头。
Rājaposā tathā’kāsuṃ, pacchāchindiṃsu rājino;
108请看愚人们的头,业唯知业者了知。
Sīsaṃ passatha bālānaṃ, kammaṃ kammavidūjanā.
37
37.
110如此,财富无常、不坚固、不自在。
Evaṃ aniccā bhogāhi, adhuvā asayaṃvasī;
111你们若执着于彼处,又如何能寻求恒常与安乐?喂,莫再寻求了。
Tattha laggā kathaṃ niccaṃ, sukhaṃ bho na gavesatha.
38
38.
113为了那谋求利益的大臣,他们向国王传达了谕令。
Rañño sāsanamāhaṃsu, amaccassa hitesino;
114听了这话,他笑了,说出此语:
Taṃ sutvāna hasitvāna, idaṃ vacanamabravi.
39
39.
116我见到了被砍断的头,而主人仍活在我体内。
Chinnasīso mayā diṭṭho, mayi jīvati sāmiko;
117除他之外,我又侍奉谁呢?啊,难道还有别的主人吗?
Ṭhapetvā hampi sevāmi, aho aññañhi sāmikaṃ.
40
40.
119在此杀了他之后,你们将取走他的影子。
Idha taṃ mārayitvāna, chāyaṃ tassa harissatha;
120唉!你们真是无知,我想你们是疯了。
Aho aññāṇakā tumhe, maññe ummattakā iti.
41
41.
122说罢,他便抱住主人的双足躺了下来。
Iti vatvāna so pāde, gahetvā sāmino sayi;
123他们找不到把他带走的办法,只好随他去了。
Tassa te haraṇopāyaṃ, apassantā yathā tathā.
42
42.
125他斩下她的头颅后,那死者仍带着三具尸体;
Tassāpi sīsaṃ chetvāna, maccā ādāya tīṇi’pi;
126带来向国王展示后,国王毫无畏惧,感到满意。
Rañño dassetumāhacca, rājā tusittha nibbhayo.
43
43.
128恶军被击败后,接着,从马拉亚王那里……
Duṭṭhasenā patissā’dā, tato malayarājataṃ;
129在持剑侍卫之位,他立其子于此处。
Asiggāhakaṭhānamhi, tassa puttaṃ ṭhapesi ca.
44
44.
131复以完好之布,敷盖三座塔庙;
Thūpattayampi chādesi, vatthehi ahatehi so;
132如是,于楞伽岛上,彼为一切塔庙兴办盛大供养。
Tathā laṅkātale sabbe, thūpekāsi mahussavaṃ.
45
45.
134世尊的发舍利与牙舍利,也是如此。
Kesadhātuñca nāthassa, dāṭhādhātuṃ tatheva ca;
135他恭敬地行大供养,供奉大菩提树。
Mahābodhiṃ sasakkaccaṃ, mahāpūjāya sakkari.
46
46.
137他随顺正行,举行了一切卫塞节等供养。
Sabbaṃ vesākhapūjādiṃ, cārittaṃnugataṃ akā;
138他以如法的羯磨,清净了一切善逝的教法。
Dhammakammena sodhesi, sabbaṃ sugatasāsanaṃ.
47
47.
140又以盛大供养,举行了结集三藏的诵习;
Piṭakānañca sajjhāyaṃ, mahāpūjāya kārayi;
141布施额外利养,恭敬诸有多闻者。
Lābhaṃ datvā tirekena, pūjayittha bahussute.
48
48.
143他施与岛上所有比丘衣服。
Bhikkhūnaṃ dīpavāsīnaṃ, sabbesaṃ cīvaraṃ agā;
144并于一切住处,令敷设咖提那衣。
Āvāsesu ca sabbesu, kathinaṃ attharāpayi.
49
49.
146他还制造了雕像,也重新修复了陈旧的雕塑;
Paṭimāyo ca kāresi, jiṇṇañca paṭisaṅkhari;
147他还向僧团布施了超过三百迦梨沙的盐田。
Loṇakkhettañca pādāsi, saṅghassa tisatādhikaṃ.
50
50.
149在迦梨彼提附近,他建造了目犍连精舍;
Kārapiṭṭhimhi kāresi, moggallāna vihārakaṃ;
150还有后山村精舍,以及连同村庄的瓦塔村精舍。
Vihārā piṭṭhigāmañca, sagāmaṃ vaṭagāmakaṃ.
51
51.
152同样地,他在护精舍中也建造了一座塔庙。
Tathā cetiyagehañca’-kāsi rakkhavihārake;
153他给那座众多比丘的精舍,布施了许多受用村庄。
Vihāraṃ naṃ bahunnaṃ so, bhogagāme bahū adā.
52
52.
155如此,这位大地之主造作了不可计量的福德。
Evaṃ puññānī so’kāsi, appameyyāni bhūmipo;
156忆念着前王所成就之事的无常。
Sampattīnamanicattaṃ, saranto pubbarājino.
53
53.
158那时,摩罗耶王因某种过失而被激怒;
Tadā kenaci dosena, kuddhomalayarājino;
159他忆念起前王所作下的恶行。
Saritvā pubbarājassa, kataṃ tena virūpakaṃ.
54
54.
161他以计谋将其擒获,斩断了手足。
Upāyena gahetvāna, hatthapādañca chedayi;
162闻此,那未被擒获者遂与其子前往罗诃那。
Taṃ sutvā so asiggāho, saputto rohaṇaṃgato.
55
55.
164他驻留彼地,迅速将那片国土收入掌中。
Vasanto tattha so katvā, hatthe janapadaṃ lahuṃ;
165他亲近长兄弟子后,即隐栖于摩罗耶山。
Jeṭṭhasissamupagañchi, nilīnaṃ malaye ṭhitaṃ.
56
56.
167与其协力交战,顷刻间攻取了国境与领地;
Saddhiṃ tenasaghātento, raṭṭhaṃ janapadaṃ khaṇe;
168抵达多罗山后,便安营扎寨。
Doḷapabbatamāgamma, khandhāvāraṃ nivesayi.
57
57.
170国王得知这一切后,整备军队与车乘;
Rājā sutvāna taṃ sabbaṃ, sannaddhabalavāhano;
171他前往其所在之处,扎下了军营。
Khandhāvāraṃ nivesesi, gantvā tasseva santikaṃ.
58
58.
173那时,众多国王的臣民正为疟疾所苦;
Tadā pajjararogena, manussārājino bahū;
174他们受尽折磨而死,未执剑者(asiggaho)闻知此事。
Upaddutā matā āsuṃ, taṃ sutvā so asiggaho.
59
59.
176敌军攻势猛烈,国王的军队极为薄弱;
Yuddhamārabhivegena, rañño senātidubbalā;
177军队被击溃后纷纷逃散,国王随后也逃走了。
Pabhijjitvā palāyittha, rājāpacchā palāyi so.
60
60.
179看见他独自在狮山附近行走
Disvā ekākinaṃ yantaṃ, sīhapabbatasantike;
180持剑者杀害了大王及其随从
Asiggāho mahārājaṃ, mārayittha saparisaṃ.
61
61.
182为了杀害落在后面的长兄提萨
Ohīnaṃ pacchato jeṭṭha-tissampi pana mārituṃ;
183他传信给他:‘请来吧,来做国王。’
Sāsanaṃ tassa pesesi, ehi rājā bhavāhīti.
62
62.
185他得知此事后便脱身离去,折返回摩罗耶山。
So taññatvā palāyitvā, nivatto malayaṃ agā;
186他思忖道:‘我历经艰辛才得来的王位,怎能拱手让人?’
Kathañhi laddhaṃ kicchena, rajjaṃso deti me iti.
63
63.
188如是,名为达罗者,将人主目犍连
Evaṃ kho dallanāmaṃ so, moggallānaṃ narissaraṃ;
189杀害后,历经六年,拥有强盛军兵与车乘。
Māretvā chahi vassehi, sampattabalavāhano.
64
64.
191之后,这位持剑者来到殊胜的阿努罗陀城;
Athā’gantvā asiggāho, anurādhapuraṃ varaṃ;
192他为王后,于大地上转起教令轮。
Rājā hutvā pavattesi, āṇācakkaṃ mahītale.
65
65.
194那位名为石云色者,礼拜了僧团与菩提树;
Sa silāmeghavaṇṇavho, saṅghaṃ bodhiñca vandiya;
195又建造了三座塔,并增广了《大婆梨经》。
Thūpattayañca sakkāsi, mahāpāḷiñca vaḍḍhayi.
66
66.
197他供养僧团乳粥,以酥油与糖蜜精心调制;
Pāyāsaṃ’dāsi saṅghassa, sappiphāṇitasaṅkhataṃ;
198在极度艰难的饥荒中,又供养了滤水器。
Chātake atikicchamhi, parissāvanameva ca.
67
67.
200他以一切布施摄受贫苦者、旅人与乞者;
Sabbadānena saṅgaṇhī, kapaṇaddhivaṇibbake;
201又施舍糕饼、本金与钱财,对童子们深怀慈愍。
Pūvamūladhanaṃcā’dā, kumārānaṃ mahādayo.
68
68.
203在无畏精舍,他恭敬供养具足戒德的佛陀;
Vihāre abhaye buddhaṃ, pūjayittha sīlāmayaṃ;
204又为他建造旧宅,以种种珍宝作装饰。
Jiṇṇañca gehaṃ tassā’kā, nānāratanacittikaṃ.
69
69.
206他又施舍了柯罗池,用以守护胜者;
Kolavāpiñca datvāna, ārakkhatthaṃ jinassa so;
207以诸一切供品,于一切时广修供养。
Pūjaṃ sabbopahārehi, sabbakālaṃ pavattayi.
70
70.
209当这位福德之器的国王,如此在位时,
Evaṃ tasmiṃ mahīpāle, vasante puññabhājane;
210名为吉祥龙象的导师,乃是杰塔提萨的舅父。
Nāyako sirināgavho, jeṭṭhatissassa mātulo.
71
71.
212他前往彼岸,率领众多泰米尔人;
Gantvāna paratīraṃ so, ādāya damiḷe bahū;
213回到北方地区后,便着手将其占领。
Āgantvā uttaraṃ desaṃ, gaṇhituṃ tamupakkami.
72
72.
215国王闻讯后便赶赴该处,与盟友诸王一同迎战;
Rājāpi sutvā taṃ gantvā, yujjhitvā rājamittake;
216在村中将他击杀,连同那些随他而来的达米勒人。
Gāme hantvāna taṃ tena, damiḷe saddhimāgate.
73
73.
218俘获残余的幸存者后,对其百般凌辱;
Hatasese gahetvāna, katvā paribhavaṃ bahuṃ;
219将他们贬为奴隶之后,布施给了各地的寺院。
Adāsi dāse katvāna, vihāresu tahiṃ tahiṃ.
74
74.
221如此得胜之后,这位国王回到了都城;
Evaṃsampattavijaye, puramāgammabhūmipe;
222净化了整个国土之后,他们安住于无所畏惧之中。
Sabbaṃ raṭṭhaṃ visodhetvā, vasante akuto bhaye.
75
75.
224那时,名为菩提的比丘,住在无畏北寺。
Bhikkhubodhī sanāmo’tha, vihāre abhayuttare;
225见到破戒者众多,他虽是新学比丘,亦生起整顿之念。
Dussīle bahule disvā, pabbajjāya navopi so.
76
76.
227他前往国王处,请求(举行)如法羯磨;
Rājānamupasaṅkamma, dhammakammamayācatha;
228国王并未在寺院中为他们举行如法羯磨。
Rājā te neva kāresi, dhammakammaṃ vihārake.
77
77.
230所有破戒者都被他驱逐,他们便共同商议,
Dussīlā nihaṭā tena, sabbe mantiya ekato;
231秘密地杀害了他,以阻止那项如法羯磨。
Raho taṃ mārayitvāna, taṃ kammaṃ paṭibāhayyuṃ.
78
78.
233国王听后勃然大怒,把他们全部聚集到一起;
Rājā sutvā tadā kuddho, sabbegaṇhiya ekato;
234他在池边造了一座莲花池,斩断了所有被缚者的手;
Akā pokkharaṇī pāle, chinnahatthe sabandhane.
79
79.
236他将其他数百位比丘流放到赡部洲洲;
Aññe tattha sataṃ bhikkhū, jambudīpe khipāpayi;
237他忆念他的精勤,清净了教法。
Saranto tassa ussāhaṃ, parisodhesi sāsanaṃ.
80
80.
239他欲令诸比丘依长老之说行布萨;
Bhikkhū theriyavāde so, kātuṃ tehi uposathaṃ;
240他试图取悦却被拒绝,心生忿怒而不敬。
Ārādhetvā paṭikkhitto, pakuppitvā anādaro.
81
81.
242他以粗恶的言语辱骂、恶语相向之后,
Akkositvā ca bhāsitvā, vācāhi pharusāhi so;
243他未征得那些比丘的原谅,便前往南方地区。
Bhikkhū te akkhamāpetvā, dakkhiṇaṃ desamajjhagā.
82
82.
245他被大病所触,濒临死亡;
Tassa so mahatā phuṭṭho, rogena marisajjukaṃ;
246如此历经九年,他舍离了大地。
Evaṃ navahi vassehi, pariccaji mahītalaṃ.
83
83.
248他的儿子,是当时名为阿迦菩提的童子;
Tassa putto tato agga-bodhi nāmo kumārako;
249后来以僧伽菩提之名而著称。
Āsi rājāsirisaṅgha-bodhināmena visuto.
84
84.
251他将幼弟摩纳立为副王,令他执掌国政。
Kaṇiṭṭhaṃ bhātaraṃ māṇaṃ, oparajje’bhisañciya;
252将南方疆土赐予他,连同军队、象车与坐骑。
Tassā’dā dakkhiṇaṃ desaṃ, sayoggabalavāhanaṃ.
85
85.
254这位国王未曾毁坏前代诸王所行的传统;
Rājā so pubbarājūnaṃ, pavattaṃ na vināsiya;
255以正法治理国家,并对僧团极为恭敬。
Raṭṭhaṃ dhammena pālesi, saṅghañca bahumānayi.
86
86.
257那时,长老提舍正站在摩罗耶山,听闻了这一切;
Jeṭṭhatisso’tha taṃ sabbaṃ, suṇitvā malaye ṭhito;
258他来到阿里陀山,召集了大众。
Ariṭṭhaṃ girimāgamma, saṅgahesi mahājanaṃ.
87
87.
260将东方与南方收入掌中,令其心悦诚服后;
Katvā hatthagate pubba-dakkhiṇe susamānase;
261大力者渐次逼近都城,大举进攻。
Kamena puramāgantu-mārabhittha mahābalo.
88
88.
263为擒拿檀那尸婆与我之亲信,他遣他们前往西方地界;
Dāṭhāsiva mamaccañca, gahetuṃ pacchimaṃ disaṃ;
264他派人前去后,自己便住在吉祥背村。
Pesayitvā sayaṃ gāme, vasittha siripiṭṭhike.
89
89.
266国王听闻这一切后,便派遣了副王;
Rājā nisamma taṃsabbaṃ, uparājaṃ visajjayi;
267他率军前往西方地区,将其击溃。
Sabalaṃ pacchimaṃ desaṃ, so gantvā taṃ palāpayi.
90
90.
269他心中思量:“犹如鸟巢中的幼雏,可以杀死。”
Potakaṃva kulāvamhi, sakkā hantunti dārakaṃ;
270“不要这样来,国王。”大臣抓住了那些王子。
Māyettaṃ āgataṃ rājā, kumārā’macca maggahī.
91
91.
272他心中暗想:“即使是长兄提舍,我也要这样拿下他。”
Jeṭṭhatissaṃpi etaṃva, gaṇhissāmīti cintiya;
273他仅以极少兵力而来,无所疑虑,勇猛无畏。
Thokeneva balenāgā, nirāsaṅkotivikkamo.
92
92.
275长兄提舍听闻此事,便整备军队与车乘;
Jeṭṭhasissopi taṃ sutvā, sannaddhabalavāhano;
276犹如冲破堤岸的海洋,他淹没了王军。
Sāgaro bhinnavelova, rājasenaṃ samotthari.
93
93.
278王军溃散,国王登上了大象;
Rājasenā pabhijjittha, rājā āruyha kuñjaraṃ;
279他独自一人,乔装改扮,须臾间便逃走了。
Eko aññātavesena, palāyitvā khaṇena so.
94
94.
281到第六个月时,他舍弃王位,登上早已备好的船;
Chaṭṭhe māsamhi rajjamhā, nāvamāruyha sajjukaṃ;
282他携带着财富、疆土与亲属,前往赡部洲洲。
Jambudīpamagāhitvā, dhanaṃ desañca ñātake.
95
95.
284长兄提舍此后登位,在城中如往昔一般称王;
Jeṭṭhatisso tato hutvā, pure rājāyathā pure;
285他处理一切事务,护持教法。
Sabbaṃ kiccaṃ pavattesi, paripālesi sāsanaṃ.
96
96.
287他将大达罗山赠予北方的无畏寺;
Mahādāragiriṃ so’dā, vihāre abhayuttare;
288他将大慈菩提寺赠予大寺;
Mahāvihārassā’dāsi, mahāmettavhabodhikaṃ.
97
97.
290那位国王将贡提村赠予祇园寺。
Goṇḍigāmañca pādāsi, rājā jetavanassa so;
291马图兰迦村与敦巴拉村。
Mātulaṅgaṇakañceva, gāmañco dumbaraṅgaṇaṃ.
98
98.
293他将大龙精舍赠予那座禅堂;
Mahānāgassa pādāsi, padhānagharakassa so;
294亦以阿毗罗村之食,供养迦叶山寺。
Kassapassa girissāpi, āhāraṃ ambilāpikaṃ.
99
99.
296他将卡卡利村赠与阿达韦卢寺;
Gāmaṃ kakkhalavitthiñca, adāveḷuvanassa so;
297他将克黑塔村赠与恒河寺。
Gaṅgāmāti vihārassa, kehetaṃ gāmakaṃ adā.
100
100.
299位于恒河寺附近的楚拉马提迦小村;
Antarāgaṅgasavhassa, cullamātikagāmakaṃ;
300他将汉那城连同马耶提迦精舍一并施与。
Mayettikassapāvāse, sahanna nagaraṃ adā.
101一百零一
101.
302他将乌达瓦等村施与了迦罗瓦比寺。
Kāḷavāpi vihārassa, udavhaṃ gāmamādisi;
303他又用这些及其他村庄,进一步充实了那些富庶的聚落。
Ete caññeca so bhoga-gāmehi paripūrayi.
102一百零二。
102.
305他以三十万资财,修复了那座破旧的塔庙。
Jiṇṇaṃ satasahassehi, tīhi so paṭisaṅkhari;
306他向岛居的比丘们布施了三衣。
Bhikkhūnaṃ dīpavāsīnaṃ, ticīvaramadāsi ca.
103一百零三。
103.
308国王的同母兄弟们,来到了阎浮洲。
Jambudīpagatassā’suṃ , rañño sodariyā narā;
309他们分散隐藏在各处,企图攻略那片国土。
Tattha tattha nilīnā te, desaṃ hantumupakkamuṃ.
104
104.
311那时,最上提萨听闻此事,便前往迦罗婆比。
Sutvā taṃ jeṭṭhatisso’tha, kāḷavāpiṃupacca so;
312他与他们在那里交战,并携同军队就地扎营。
Yujjhanto tehi tattheva, vāsaṃ’kāsi savāhano.
105
105.
314国王抵达对岸,统领泰米尔大军;
Paratīraṃ gato rājā, gahetvā damiḷaṃ balaṃ;
315他进至迦罗婆比,着手发动战斗。
Kāḷavāpimupāgamma, kātuṃ yuddhamupakkami.
106
106.
317最上提萨亦已整顿军队,手持弓箭。
Jeṭṭhatissopi sannaddha balakāyo dhanāyudho;
318令大臣达提希瓦卡将他带至阎浮洲后,
Jambudīpaṃ gamāpetvā, amaccaṃ dāṭhasivakaṃ.
107
107.
320骑上披甲战象,奋力作战,施展己力;
Vammitaṃ gajamāruyha, yujjhanto attano balaṃ;
321见那头象渐渐落后,而自己已骑上另一头象与之同行。
Ohīyamānaṃ disvāna, āruḷhaṃ attanā saha.
108
108.
323大臣,听我此言,这是我给王后的口信。
Mahāmaccavaco vedaṃ, sandesaṃ me mahesiyā;
324请如实禀告,其后她将如你所愿而行。
Ārocehi yathākāmaṃ, pacchā tava karissati.
109
109.
326大王后出家之后,讽诵了圣典。
Pabbajitvā mahādevī, sajjhāyitvā ca āgamaṃ;
327为国王开示阿毗达摩后,说道:“请分享功德。”
Abhidhammaṃ kathetvāna, pattiṃ dehīti rājino.
110一百一十。
110.
329如此传授教法之后,对前来的泰米尔人;
Iccetaṃ sāsanaṃ datvā, damiḷe āgatāgate;
330直到战斗止息,寿命已尽。
Yāva yuddhaṃ nihantvāna, āyumhi khayamāgate.
111百一十一。
111.
332见到名为韦卢帕达的达罗毗荼人前来迎战。
Veḷuppadamiḷaṃ nāma, disvā yujjhitumāgataṃ;
333当时,他手持槟榔叶,护持着短刀。
Tambulatthaviyaṃ hatthe, rakkhanto churikaṃ tadā.
112
112.
335于是,他端正地拿起自己的头颅,
Tato nikkaraṇiṃ sammā, gahetvā sīsamattano;
336切断后置于象上,将短刀收入鞘中。
Chetvā hatthimhi appetvā, churikaṃ kosiyaṃ khipi.
113
113.
338那时,大军与大臣也都这样高呼。
Ugghosayi mahāsenā, mahāmaccopi so tadā;
339他前去后,宣说了精进的话语,在国王将被斩首之时。
Gantvā’bhiyogaṃ vatvāna, sīsacchedamhi rājino.
114
114.
341向王后传达消息后,她由此出家,受持教诫。
Sandesaṃ deviyā vatvā, tāya pabbajjasāsane;
342是故,于阿毗达摩,连同义注,已圆满成就。
Samāpito bhidhammamhi, saddhimaṭṭhakathāya hi.
115
115.
344从法座下来,坐于地上;
Dhammāsanā samoruyha, nisīdiya mahītale;
345“来吧,请展示国王的大恩德”——他如此受命。
Ehi rañño mahākāraṃ, dassehī’ti niyojito.
116
116.
347坐于她面前,割下自己的头颅;
Nisajja purato tassā, chinditvā sīsamattano;
348掷下短刀后说:
Khipitvā churikaṃ āha, evaṃ devo mato iti.
117
117.
350她目睹此景,因极度悲痛,心裂而死;
Sā taṃ disvā-tisokena, phāletvā hadayaṃ matā;
351如此,过了五个月,那位国王便往生三十三天。
Evaṃ pañcahi māsehi, rājā so tidivaṃ gato.
118一百一十八
118.
353如此,他克敌制胜,摧伏了敌人;
Evaṃ vijitasaṅgāmo, sattavo abhimaddiya;
354恢复王国和平之后,安住于殊胜的城中。
Rajjaṃ pākatikaṃ katvā, viharanto pure vare.
119一一九。
119.
356以副王之名,然而实由他自己所建。
Uparājassa nāmena, kāritassa pana’ttanā;
357那精舍名为摩诃罗阇。
Mahallarājā savhassa, padhānagharakassa so.
120一百二十。
120.
359国王确实有两个村庄:汉伽罗村与萨穆伽摩村。
Addhā gāmadvayaṃ rājā, haṅkāraṃ sāmugāmakaṃ;
360以及凯赫罗国王的领地,与所有的侍从。
Kehellarājabhāgañca, sabbepi paricārake.
121一百二十一。
121.
362同样地,还有为祇园所布施的大摩尼伽村;
Tathā jetavanassa’dā, mahāmaṇikagāmakaṃ;
363他以一片娑罗林般的村落,供养迦叶尊者的住处。
Mayettikassapāvāsaṃ, sālagāmena pūjayi.
122一百二十二。
122.
365他执取了安比罗坝达罗,连同那座塔庙之山;
Ambillapadaraṃ cā’dā, cetiyassa girissa so;
366在波噜陀城的迦尸,建造了大供养之灯。
Pulatthinagare kāsi, mahāpānādi dīpakaṃ.
123一百二十三。
123.
368他的大臣们杀害了名叫摩那婆的少年太子。
Amaccā tassa māresuṃ, māṇavhaṃ yuvarājakaṃ;
369于内宫犯下过错之后,纵使施与等量的泥土,
Antopure’parajjhitvā, datvāpi samamettikaṃ.
124一百二十四
124.
371然后,那位国王对自己的幼弟——名为迦叶者,
Tato kassapanāmaṃ so, kaṇiṭṭhaṃ sakabhātaraṃ;
372为护王统相继,国王灌顶他为副王。
Pālento santatiṃ rājā, oparajje’bhisecayi.
125一百二十五
125.
374听闻摩那死已,遂速率领达米腊人
Māṇassa maraṇaṃ sutvā, gahetvā damiḷe lahuṃ;
375长牙师子来到了一个名为亭提尼的村落。
Dāṭhāsivo samāgañchi, gāmaṃ tintiṇī nāmakaṃ.
126
126.
377我们闻知他到来,便备好车乘一同出发;
Tassāgamanamaññāma, nikkhamitvā savāhano;
378在雨季中于城门口交战之后,便逃往了阎浮洲。
Yujjhanto dvārase vasse, jambudīpaṃ palātavā.
127
127.
380他舍弃一切而离去,只为留下自己的印记;
Pahāya sabbaṃ gacchanto, saññāṇatthāya attano;
381他仅手持一串单链,便独自出行。
Ekāvaliṃ gahetvāva, ekākī so hi nikkhami.
128一百二十八。
128.
383舍离单链后,如法登位为王;
Ekāvaliṃ vināceva, rājā hutvā yathāvidhiṃ;
384有位名唤长牙优波帝沙者,声名远播于大地之上。
Ahu dāṭhopatissoti, visuto dharaṇī tale.
129一百二十九。
129.
386另一人伺得机会,便以武力夺取了王位;
Itaro laddhaokāso, rajjamaggahi yujjhiya;
387他们相互驱逐,彼此间就这样交替着。
Aññamaññaṃ palāpesuṃ, evaṃ te antarantarā.
130
130.
389就这样,两位国王都因战争而备受煎熬;
Evaṃ ubhinnaṃ rājūnaṃ, saṅgāmenā’bhipīḷito;
390世间动荡,一切财谷荡然无存。
Loko upadduto-sabbo vihīnadhanadhaññavā.
131
131.
392达陀帕提西将历代诸王的一切毁坏殆尽;
Dāṭhopatisso nāsesi, sabbaṃ pubbakarājūnaṃ;
393他将三部尼柯耶中的精要,连同舍利塔中的宝物一并夺走。
Gaṇhī tīsu nikāyesu, sāraṃ dhātugharesu ca.
132一百三十二
132.
395他打破金像,攫取黄金;
Suvaṇṇapaṭimāyo so, suvaṇṇaṃ gaṇhi bhindiya;
396将金鬘等一切供养物品悉数弃舍。
Soṇṇamālādikaṃ sabbaṃ, pūjābhaṇḍaṃ nirākari.
133一百三十三。
133.
398他在塔园寺中,亦从寺内攫取了金塔顶;
Thūpārāme tathāgaṇhi, sovaṇṇaṃ thupikaṃ ghare;
399于支提处,他折断了那柄镶满昂贵宝珠的伞盖。
Mahaggharatanākiṇṇaṃ, chattaṃ bhindittha cetiye.
134
134.
401在《大品》中,船称为 nāvā;达米拉人则称之为 sadāpayi。
Mahāpāḷimhi nāvāyo, damiḷānaṃ sadāpayi;
402他们将王宫与舍利塔一同沉入水中。
Rājagehā nijhāpesuṃ, saddhiṃ dhātugharena te.
135
135.
404后来,他心生追悔,欲发露自己的恶行。
Pacchā vippaṭisārī so, desetuṃ, pāpamattano;
405他以自己的财富建造了萨卡寺。
Kāresi saha bhogena, sākavatthuvihārakaṃ.
136
136.
407他的外甥也以“宝牙”之名著称于世;
Bhāgineyyopi ratana-dāṭho iti jane suto;
408他成为大灯足后,富有者奉事了他。
Mahādīpādo hutvāna, sabhogo tamupaṭṭhahi.
137
137.
410阿耆菩提即位时,以武力夺取王位;
Aggabodhimhi sampatte, rajjaṃ yuddhabalena ca;
411那位迦叶副王为保护己方军队,
Kassapo yuvarājā so, senaṃ rakkhitumattano.
138
138.
413那愚痴者粗暴地毁坏了塔园中的支提塔;
Duppañño sahasā bhetvā, thūpārāmamhi cetiyaṃ;
414确是由天爱帝须这位小王所建。
Devānaṃpiyatissena, khuddarājena ceva hi.
139
139.
416昔日诸王曾以财富精髓供养;
Pubbakehica rājūhi, pūjitaṃdhanasārakaṃ;
417他被邪恶者推举,以恶法夺取了它。
Aggahesi dunnitīhi, pāpakehi purakkhato.
140一百四十。
140.
419他破坏了南方寺院的支提之后,
Dakkhiṇassa vihārassa, cetiyaṃ paribhindiya;
420他夺取了精华之财,并以同样的方式破坏了其他支提。
Aggahesi dhanaṃ sāraṃ, evamaññepi bhindayi.
141一百四十一。
141.
422当他如此行事时,那位国王被恶法之臣所围绕;
Evaṃ karontaṃ taṃ rājā, dunnitikapurakkhataṃ;
423据说他无法阻止,啊,恶人真是难以制止。
Nāsakkhi kira vāretuṃ, aho pāpā nivāriyā.
142
142.
425他无法阻止他,塔园中的那座塔庙
Taṃ vāretu masakkonto, thūpārāmamhi cetiyaṃ;
426被他破坏后,他又以千金令其恢复了庄严。
Bhinnaṃ tena sakāresi, sahassena samaṅgalaṃ.
143
143.
428那时,名为达陀巴帝须的阿迦菩提人主
Tadā dāṭhopatissena, aggabodhi narissaro;
429战败后,他前往罗诃那,集结兵力与车乘。
Jito rohaṇamevā’gā, sajjetuṃ balavāhanaṃ.
144一百四十四。
144.
431他住于该处,在第十六年时,因病而亡。
Tatra ṭhito soḷasame, vasse byādhihato mato;
432那时,他那位幼弟,即副王迦叶。
Tadā tassa kaṇiṭṭho so, yuvarājāpi kassapo.
145145.
145.
434达陀巴帝须王逃往阎浮洲后,
Dāṭhopatissa rājānaṃ, jambudīpaṃ palāpiya;
435他统领一方国土,却不戴王冠。
Ekarajjamakādesaṃ, makuṭantu na dhārayi.
146
146.
437与善士相聚之后,他心生懊悔;
Sādhūnaṃ saṅgamene’sa, hutvā vippaṭisārako;
438思惟:‘我将不造作恶业。’
Nāsaṃ pāpassa kammassa, karissāmīti cintiya.
147
147.
440他建造了花苑、果园,也修建了水池;
Pupphārāme phalārāme, vāpiyo’pi ca kārayi;
441又以盛大供养敬奉大塔庙。
Mahācetittayañcāpi, mahāpūjāhi sakkari.
148
148.
443供养塔庙之后,又施以一座村落作为供养;
Thūpārāmañca pūjetvā, ekaṃgāmañca tassadā;
444并令来自各方的比丘们说法。
Sabbāgamiyabhikkhūhi, dhammaṃdesāpayittha ca.
149
149.
446在胡椒藤丛中,修建了坚固的殿堂;
Katvā maricavaṭṭimhi, pāsādaṃ sutthiraṃ tahiṃ;
447请曾住于龙窟的大长老在此安住。
Vāsayittha mahātheraṃ, nāgasāla nivāsitaṃ.
150一百五十。
150.
449他安住于彼处,以四资具侍奉他;
Tatraṭṭhaṃ tamupaṭṭhāya, paccayeti catūhi’pi;
450他令他开示阿毗达摩与注释。
Abhidhammaṃ kathāpesi, saddhimaṭṭhakathāya so.
151一百五十一。
151.
452建造了龙舍寺后,他便将其施予了那位(比丘)。
Nāgasālakamāvāsaṃ, katvā tasseva’dāsi so;
453以及大尼提拉村,为供给资具而施予了他。
Mahāniṭṭhilagāmañca, paccayatthāya tassa’dā.
152
152.
455于是,达陀毗提苏从赡部洲来到此处。
Atha dāthopatisso so, jambudīpā idhāgato;
456率领大军,与他交战。
Mahantaṃ balamādāya, karonto tena āhavaṃ.
153
153.
458随后,他被迦叶以装备精良的战车杀死。
Kassapena susannaddha-vāhanena tato mari;
459据说,他身居王位,共十二年。
Dvādasāsuṃ kiretassa, rājabhūtassa hāyanā.
154一百五十四
154.
461达陀帕提沙的同名外甥。
Tassa dāṭhopatissassa, bhāgineyyo sanāmako;
462他因畏惧那场大战,从那里逃到了阎浮洲。
Jambudīpaṃ palāyittha, bhīto tamhā mahāraṇe.
155一百五十五。
155.
464诚然,一切享乐确实无常,
Evaṃ aniccā vata sabbabhogā,
465荣华既极难获得,又刹那即逝。
Sudullabhā ceva khaṇeva sobhā;
466因此,舍离了对这些的贪着之后,
Tasmāhi etesu ratiṃ vihāya,
467应当成为以法为向、希求利益之人。
Bhaveyya dhammābhimukho hitesī.
470为令善人生净信与悚惧而作的《大史》中
Sujanappasādasaṃvegatthāya kate mahāvaṃse
471名为六王
Cha rājako nāma
472第四十二章。
Dvicattālīsatimo paricchedo.