第五章
1第五章
Pañcama pariccheda
2第三次法结集
Tatiyadhammasaṃgīti
1
1.
2以大迦叶长老等大长老为首;
Yā mahākassapādīhi , mahātherehi ādito;
3由大迦叶等诸大长老最初所结集的正法,即称为上座部。
Katā saddhamma saṃgīti, theriyā’ti pavuccati.
2
2.
5在最初的一百年间,唯此上座部独自存续;
Eko’va theravādo so, ādivassasate ahu;
6其他诸师之说,则于此后方始生起。
Aññācariyavādātu, tato oraṃ ajāyisuṃ.
3
3.
8由那些结集者,即那第二批长老们,
Tehi saṃgītikārehi, therehi dutiyehi te;
9那些恶行比丘悉数被摒斥,共一万人。
Niggahitā pāpabhikkhū, sabbe dasasahassakā.
4
4.
11他们创立了名为‘大众部’的师说;
Akaṃsā’cariyavādaṃ te, mahāsaṃgītināmakā;
12由此又分出牛家部与一说部。
Tato gokulikā jātā, ekabbohārikāpi ca.
5
5.
14由牛家部又分出说制戒部与多闻部;
Gokulikehi paṇṇatti-vādā bāhulikāpi ca;
15从这些部派中又分出制多山部。如此,这六部与大众部相同。
Cetiyavādā tesveva, samatāsaṅghikā cha te.
6
6.
17再者,从上座部又分出化地部比丘;
Punāpi theravādehi, mahiṃsāsakabhikkhavo;
18以及犊子部比丘,此二派确由此生。
Vajjīputtakabhikkhū ca, duve jātā ime khalu.
7
7.
20由此复生法上部、贤胄部比丘;
Jātā’tha dhammuttariyā, bhadrayānikabhikkhavo;
21密林山部、正量部,皆属犊子部比丘。
Channāgārā sammitiyā, vajjīputtiyabhikkhūti.
8
8.
23化地部比丘中,又分出说一切有部比丘;
Mahiṃsāsakabhikkhūhi, bhikkhū sabbattha vādino;
24法藏部比丘亦由此产生,这两派确实由此而来。
Dhammaguttiyabhikkhū ca, jātā khalu ime duve.
9
9.
26从说一切有部,又生出饮光部;
Jātā sabbatthivādīhi, kassapiyā tato pana;
27又生出说转部比丘,自此复出说经部;
Jātā saṅkantikā bhikkhū, suttavādā tato pana.
10
10.
29与此上座部合计,这些共为十二部派。
Theravādena saha te, honti dvādasi’mepi ca;
30加上前面所述的六派,便合为十八部派。
Pubbe vuttachavādā ca, iti aṭṭhārasā khilā.
11
11.
32据说,在第二个百年中,又生起十七部派;
Sattarasāpi dutiye, jātā vasassate iti;
33而其余诸师的主张,则在此后生起。
Aññācariyavādā tu, tato oramajāyisuṃ.
12
12.
35赫摩塔、王舍山派,以及悉达多派也是如此。
Hematā rājagiriyā, tathā siddhatthikāpi ca;
36东山部比丘和西山部比丘也是如此。
Pubbaseliyabhikkhū ca, tathā aparaseliyā.
13
13.
38金刚部等此六派,在赡部洲洲分裂。
Vājiriyā cha etehi, jambudīpamhi bhinnakā;
39法喜部与萨迦利部,于楞伽岛分裂。
Dhammaruci ca sāgaliyā, laṃkādīpamhi bhinnakā.
42老师传承宗义的论说已结束。
Ācariyakulavādakathā niṭṭhitā.
43法阿育王灌顶
Dhammāsokābhiseka
14
14.
41黑阿育王的儿子们,共有十兄弟;
Kāḷāsokassa puttā tu, ahesuṃ dasabhātikā;
42他们治理王国二十二年。
Bāvīsatiṃ te vassāni, rajjaṃ samanusāsisuṃ.
15
15.
44此后依次有九位难陀,相继成为人主。
Nava nandā tato āsuṃ, kameneva narādhipā;
45他们亦统治王国二十二年。
Te’pi bāvīsavassāni, rajjaṃ samanusāsisuṃ.
16
16.
47在孔雀族的刹帝利种姓中,诞生了一位持吉祥者。
Moriyānaṃ khattiyānaṃ, vaṃse jātaṃ siridharaṃ;
48他被称为旃陀罗笈多,当时有位婆罗门,名唤阇那迦。
Candaguttoti paññātaṃ, cāṇakko brāhmaṇo tato.
17
17.
50第九位达难那陀,他以暴怒将其诛杀;
Navamaṃ dhananandaṃ taṃ, ghātetvā caṇḍakodhasā;
51他在整个赡部洲洲,灌顶登基,正位为王。
Sakale jambudīpasmiṃ, rajje samabhisiñcī so.
18
18.
53他登基为王,治国二十四年;
So catuvīsavassāniṃ, rājā rajjamakārayi;
54他的儿子宾都萨罗,在位二十八年。
Tassa putto bindusāro, aṭṭhavīsati kārayi.
19
19.
56宾都萨罗有子一百零一人,皆闻名于世;
Bindusārasutā āsuṃ, sataṃ eko ca vissutā;
57阿育王在他们之中,以功德与威力最为隆盛。
Asoko āsi tesaṃ tu, puññatejobaliddhiko.
20
20.
59他杀死了九十九个异母兄弟;
Vemātike bhātaro so, hantvā ekūnakaṃ sataṃ;
60获得了整个赡部洲洲的统一王权。
Sakale jambudīpasmiṃ, ekarajjamapāpuṇi.
21
21.
62在胜者涅槃之后,于彼灌顶之前;
Jinanibbānato pacchā, pure tassābhisekato;
63如是,当知为一百一十八年。
Sāṭṭhārasaṃ vassasata-dvayamevaṃ vijāniya.
22
22.
65具大名声者获得一统王权后,历经四年;
Patvā catūhi vassehi, ekarajjaṃ mahāyaso;
66在华氏城,为自己灌顶。
Pure pāṭaliputtasmiṃ, attānamabhisecayi.
23
23.
68与她的灌顶同时,空中和地上也是如此;
Tassā’bhisekena samaṃ, ākāse bhūmiyaṃ tathā;
69每一由旬,威令恒常流布。
Yojane yojane āṇā, niccaṃ pavattitā ahu.
24
24.
71阿耨达池,日日流溢于八方;
Anotatto dakākāje, aṭṭhanesuṃ dine dine;
72诸天与天王以此,施与众人共享。
Devā devo akā tehi, saṃvibhāgaṃ janassaca.
25
25.
74龙蔓齿木,从雪山取来;
Nāgalatādantakaṭṭhaṃ, ānesuṃ himavantato;
75诸天即能充足供给数千之众。
Anekesaṃ sahassānaṃ, devā eva pahonakaṃ.
26
26.
77阿伽陀药、余甘子,以及如来的诃梨勒;
Agadā’malakañceva, tathāgada haritakaṃ;
78又从彼处得未熟之果,其色、香、味最上。
Tato’va amapakkañca, vaṇṇagandharasuttamaṃ.
27
27.
80五色之衣,彼处有布帛积聚。
Pañcavaṇṇāni vatthāni, tatthapuñjanapaṭṭakaṃ;
81诸天,黄色天饮从六牙池而来。
Pītañca dibbapānañca, chaddantadahato maru.
28
28.
83在这城中死去的,有鹿、猪、鸟。
Marantā nagare tasmiṃ, migasūkarapakkhino;
84到了大厨房,它们便自行死去。
Āgantvāna mahānasaṃ, sayameva maranti ca.
29
29.
86豹子们先让牛群在那里游走,再把它们赶入牛栏。
Gāvo tattha carāpetvā, vajamānenti dīpino;
87野猪们守护着田地、宅地与池塘等。
Khetta vatthutaḷākādiṃ, pālenti migasūkarā.
30
30.
89供养美妙花鬘、未曾享用的天界莲花;
Sumanaṃ pupphapaṭakaṃ, abhuttaṃ dibbamuppalaṃ;
90从龙与非龙的天宫奉上涂香与眼药。
Vilepanaṃ añjanañca, nāgānāgāvimānato.
31
31.
92鹦鹉们则带来了九万车千数的稻谷;
Sālivāhasahassāni, navutiṃ tu suvā pana;
93每日都从六牙湖取来。
Chaddantadahatoyeva, āhariṃsu dine dine.
32
32.
95他们不破损稻谷的谷壳与米粒,
Te sālinitthusakaṇe, akhaṇḍetvāna taṇḍule;
96老鼠们便用那些米,做成王宫中的饭食。
Akaṃsu mūsikā tehi, bhattaṃ rājakule ahu.
33
33.
98蜜蜂们持续不断地为他酿造蜂蜜;
Akaṃsu sassataṃ tassa, madhūni madhumakkhikā;
99同样,在铁匠铺中,熊打落了铁砧。
Tathā kammārasālāsu, acchākūṭāni pātayuṃ.
34
34.
101那音声悦耳甜美的迦罗毗迦雌鸟,
Karavikā sakuṇikā, manuññamadhurassarā;
102她们去到那里,为国王唱出甜美的啼鸣。
Akaṃsu tassā’gantvāna, rañño madhuravassitaṃ.
35
35.
104阿育王已受灌顶称王,
Rājā’bhisitto so’soko,
105他有一位名叫提萨的王子。
Kumāraṃ tissasavhayaṃ;
106他为他最年幼的同母弟弟灌顶,立为副王。
Kaṇiṭṭhaṃ saṃsodariyaṃ, uparajje’bhisecayi.
111法阿育灌顶结束。
Dhammāsokābhiseko niṭṭhito
112见尼拘律沙弥
Nigrodhasāmaṇera dassana
36
36.
108父亲曾供养六万位梵天派的婆罗门;
Pitā saṭṭhisahassāni, brāhmaṇe brahmapakkhike;
109他也同样供养他们,整整布施了三年。
Bhojesi sopi teyeva, tīṇi vassāni bhojayi.
37
37.
111阿育在施食处见他们不寂静后,
Disvā’nupasamaṃ tesaṃ, asoko parivesane;
112他细加拣择后,吩咐大臣们行布施。
Viceyya dānaṃ dassanti, amacce sanniyojiya.
38
38.
114智者下令后,将诸外道一一分开,
Āṇāpayitvā matimā, nānāpāsaṇḍike visuṃ;
115观察后,他请他们就座;供养毕,即送别而去。
Vīmaṃsitvā nisajjāya, bhojāpetvā visajjayi.
39
39.
117适时,他走到窗边,见一位寂静的沙门沿街走来;
Kāle vātāyanagato, santaṃ racchāgataṃ yatiṃ;
118见到尼拘律沙弥,他便心生净信。
Nigrodhasāmaṇeraṃ so, disvā cittaṃ pasādayi.
40
40.
120频头娑罗诸子中,最为年长的兄长;
Bindusārassa puttānaṃ, sabbesaṃ jeṭṭhabhātuno;
121这位童子,正是苏摩那王子的儿子。
Sumanassa kumārassa, putto so hi kumārako.
41
41.
123阿育王弃舍父亲所授予的王权后,确实如是。
Asoko pitarā dinnaṃ, rajjamujjeniyañhi so;
124他离此前往华氏城,那时频头娑罗正患重病。
Hitvā’gato pupphapuraṃ, bindusāre gilānake.
42
42.
126将都城收归己有后,趁父王去世,他便对兄弟——
Katvā puraṃ sakāyattaṃ, mate pitari bhātaraṃ;
127杀害长兄之后,他在胜妙城夺取了王位。
Ghātetvā jeṭṭhakaṃ rajjaṃ, aggahesi pure vare.
43
43.
129苏摩那王子有位同名王妃,她当时——
Sumanassa kumārassa, devī tannāmikā tato;
130她有孕在身,从东门出城而去。
Gabbhinī nikkhamitvāna, pācinadvārato bahi.
44
44.
132她前往旃陀罗村,那里住着尼拘律树神。
Caṇḍālagāma magamā, tattha nigrodhadevatā;
133有一位名为他摩利毗耶的女子,到来之后,便有人给与她一间小屋。
Tamālapiyanāmena, mā patvā gharakaṃ adā.
45
45.
135就在那一天,她产下一位贤善之子后,这位听闻者——
Tadahe’va varaṃ puttaṃ, vijāyitvā sutassa sā;
136便取名为“尼拘陀”,为诸天所护念、追随。
Nigrodhoti akā nāmaṃ, devatā nuggahānugā.
46
46.
138见到那位年长的旃陀罗,如同自己的主人一般,
Disvā taṃ jeṭṭhacaṇḍālo, attano sāminiṃ viya;
139心怀此念,他悉心奉侍,整整七年妥善护持。
Maññanto taṃ upaṭṭhāsi, sattavassāni sādhukaṃ.
47
47.
141那时,大婆楼那长老见到这位童子,
Taṃ mahāvaruṇo thero, tadā disvā kumārakaṃ;
142具足亲近依止缘,阿拉汉问其母。
Upanissaya sampannaṃ, arahā pucchi mātaraṃ.
48
48.
144他于刀锋下出家,即证阿拉汉果;
Pabbājesi khuragge so, arahattamapāpuṇi;
145他为瞻礼而前行,从其母天女之处。
Dassanāyo’pa gacchanto, so tato mātudeviyā.
49
49.
147由右侧门而入,进入那最胜的都城。
Dakkhiṇena ca dvārena, pavisitvā puruttamaṃ;
148沿着村间道路,那时来到了王庭。
Taṃ gāmagāmimaggena, yāti rājaṅgaṇe tadā.
50
50.
150他的威仪寂静安详,令大地之主见而生信。
Santāya iriyā yasmiṃ, pasīdi samahīpati;
151由于过去世曾共住,爱念便在他心中生起。
Pubbe’va sannivāsena, pemaṃ tasmiṃ ajāyatha.
51
51.
153据说往昔有兄弟三人,同为蜜商;
Pubbe kira tayo āsuṃ, bhātaro madhu vāṇijā;
154一人售蜜,两人运蜜而来。
Eko madhuṃ vikkiṇāti, āharanti madhuṃ duve.
52
52.
156有一位独觉佛,曾患疮病;
Eko paccekasambuddho, vaṇarogāturo ahu;
157另有一位独觉佛,为此持蜜罐而来。
Añño paccekasambuddho, tadatthaṃ madhuvatthiko.
53
53.
159依乞食的仪法,那时进入城中。
Piṇḍacārikavattena, nagaraṃ pāvisī tadā;
160他前往渡口,涉水而行,一位婢女看见了他。
Titthaṃ jalatthaṃ gacchanti, ekā ceṭī tamaddasa.
54
54.
162问明所需蜂蜜的量后,知晓了,便用手指示;
Pucchitvā madhukāmattaṃ, ñatvā hatthena ādisi;
163“尊者,这是蜜铺,请往那里去吧。”他说道。
Eso madhvāpaṇo bhante, tattha gacchā’ti abravi.
55
55.
165彼时,那位商主对已到达的佛陀生起净信;
Tattha pattassa buddhassa, vāṇijo so pasādavā;
166从口中流出蜂蜜,他以此施与了满钵之蜜。
Vissandayanto mukhato, pattapuraṃ madhuṃ adā.
56
56.
168……施与了满溢的、飞溅的与落在地上的蜜。
Puṇṇañca uppatantañca, patitañca mahītale;
169见到蜜之后,他心生净信,当时便这样发愿。
Disvā madhuṃ pasanno so, evaṃ paṇidahī tadā.
57
57.
171愿以此布施,令我在阎浮洲得统一王权;
Jambudīpe ekarajjaṃ, dānenā’nena hotu me;
172愿我的威令,遍于虚空一由旬,大地亦一由旬。
Ākāse yojane āṇā, bhūmiyaṃ yojaneti ca.
58
58.
174兄长归来时,他说:‘我把蜜给了这样的人。’
Bhātare āgate āha, edisassa madhuṃ adaṃ;
175你们当随喜此事,因为这蜜也有你们的一份。
Anumodatha tumhe taṃ, tumhākañca yato madhu.
59
59.
177长兄说:‘他心中不悦。’
Jeṭṭho āha atuṭṭho so,
178此人定是旃陀罗。
Caṇḍālo nūna sosiyaṃ;
179所谓“旃陀罗”,即身穿袈裟之人。
Nivāsentīti caṇḍālā,
180常着袈裟。
Kāsāyāni sadā iti.
60
60.
182次兄说:‘那位独觉佛,是迅速到达彼岸者’;
Majjho paccekabuddhaṃ taṃ, khipapāraṇṇave iti;
183听过他回向的言词后,他们便随喜了。
Pattidānavaco tassa, sutvā te cānumodisuṃ.
61
61.
185愿他去向无商人之域,他渴求天界;
Āpaṇā desikaṃ yātu, devittaṃ tassa patthayi;
186显现相会之时,色相极为悦意。
Ādissamānasandhi ca, rūpaṃ atimanoramaṃ.
62
62.
188阿育王为施蜜者,弥多罗天女则为侍女。
Asoko madhudo’sandhi-mittādevī tu ceṭikā;
189尼拘陀为贱民之说者,即是外道论者提舍。
Caṇḍālavādī nigrodho, tisso so pāravādiko.
63
63.
191贱民之说者:因他生于贱民村,故成如此。
Caṇḍālavādī caṇḍāla-gāme āsi yato tu so;
192他希求解脱,仅七年便证得解脱。
Patthesi mokkhaṃ mokkhañca, satta vassova pāpuṇi.
64
64.
194他对彼生起敬爱,心想‘此是国王’,于是急忙;
Niviṭṭhapemo tasmiṃ so, rājā’ti turito tato;
195于是他召请了那位尊者,尊者便以寂静的威仪走上前来。
Pakkosāpesi taṃ so tu, santavuttī upāgami.
65
65.
197“请坐,尊者,请坐在合适的座位上。”国王这样说道。
Nisida tātā’nurūpe, āsane tā’ha bhūpati;
198他没有见到其他比丘,便走向了狮子座。
Adisvā bhikkhumaññaṃ so, sīhāsanamupāgami.
66
66.
200当他结跏趺坐而来时,国王心中思惟:
Tasmiṃ pallaṅkamāyāte, rājāiti vicintayi;
201“今日这位沙弥,将成为我家之主。”
Ajjā’yaṃ sāmaṇero me, ghare hessati sāmiko.
67
67.
203他握住国王的手,登上床榻;
Ālambitvā karaṃ rañño, so pallaṅke samāruhi;
204坐于王座之上,在白色华盖之下。
Nisīdi rājapallaṅke, setacchattassa heṭṭhato.
68
68.
206无忧王,那位大地之主,见他如此坐着;
Disvā tathā nisinnaṃ taṃ, asoko so mahīpati;
207从功德上衡量后,他那时极为欣喜。
Sambhāvetvāna guṇato, tuṭṭho’tīva tadā ahu.
69
69.
209以自备的嚼食与啖食,令他满足;
Attano paṭiyattena, khajjabhojjena tappiya;
210沙弥请问了正自觉者所宣说的法。
Sambuddhadesitaṃ dhammaṃ, sāmaṇeramapucchitaṃ.
70
70.
212那位沙弥为他诵出了《不放逸品》。
Tassa’ppamādavaggaṃ so, sāmaṇero abhāsatha;
213国王闻已,于胜者教法生起净信。
Taṃ sutvā bhūmipālo so, pasanno jinasāsane.
71
71.
215“吾儿,我施汝八份常施食。”他这样说。
Aṭṭha te niccabhattāni, dammi tātā’ti āha taṃ;
216“大王,我将他们施与吾戒师。”他这样说。
Upajjhāyassa me rāja, tāni dammīti āha so.
72
72.
218再次布施了八份时,他便将其布施给那位阿阇梨。
Puna aṭṭhasu dinnesu, tāna’dā cariyassa so;
219再次布施了八份时,他便将其布施给比丘僧团。
Puna aṭṭhasu dinnesu, bhikkhusaṅghassa tāna’dā.
73
73.
221再次布施了八份时,智者便接受了。
Puna aṭṭhasu dinnesu, adhivāsesi buddhimā;
222他带领三十二位比丘,于次日离去。
Dvattiṃsabhikkhū ādāya, dutiyadivase gato.
74
74.
224国王亲手供养后,便为那位护地者说法。
Sahatthā tappito raññā, dhammaṃ desiya bhūpatiṃ;
225他令大众安住于皈依与戒中。
Saraṇesu ca sīlesu, ṭhapesi samahājanaṃ.
232见尼拘陀沙玛内拉
Nigrodhasāmaṇeradassanaṃ
233进入教法
Sāsanappavesa
75
75.
227于是那位国王生起净信,日日加予双倍的供养。
Tato rājā pasanno so, diguṇena dine dine;
228他次第护持六万比丘。
Bhikkhū saṭṭhisahassāni, anupubbenu’paṭhahi.
76
76.
230逐出六万外道徒众后;
Tatthiyānaṃ sahassāni, nikaḍḍhitvāna saṭṭhiso;
231常于家中,供养六万比丘,令受饮食。
Saṭṭhibhikkhusahassāni, ghare niccamabhojayi.
77
77.
233他为了供养六万比丘,火速备办。
Saṭṭhibhikkhusahassāni , bhojetuṃ turito hi so;
234令人准备了极为珍贵的种种嚼食啖食之后。
Paṭiyādāpayitvāna, khajjabhojjaṃ mahārahaṃ.
78
78.
236装饰城市之后,前往邀请僧团;
Bhūsāpetvāna nagaraṃ, gantvā saṅghaṃ nimantiya;
237迎请至家中,供养饮食后,布施了众多沙门资具。
Gharaṃ netvāna bhojetvā, datvā sāmaṇakaṃ bahuṃ.
79
79.
239他问道:“导师所宣说的法,有多少?”
Satthārā desito dhammo, kittakoti apucchatha;
240目犍连子帝须长老对此作了阐明。
Byākāsi moggaliputto, tissatthero tadassataṃ.
80
80.
242他听闻了八万四千法蕴,说道:“这些是法蕴。”
Sutvāna caturāsīti, dhammakkhandhā’ti so’bravi;
243国王说:“我以精舍一一供养你们。”
Pūjemi te’haṃ paccekaṃ, vihārenā’ti bhūpati.
81
81.
245当时,这位国王布施了九十六俱胝财富;
Datvā tadā channavuti-dhanakoṭiṃ mahīpati;
246大地之上,共有八万四千座城;
Puresu caturāsīti-sahassesu mahītale.
82
82.
248国王们于各处,开始建造精舍。
Tattha tatthe’va rājūhi, vihāre ārabhāpayi;
249而他自己则着手兴建阿育园。
Sayaṃ asokārāmaṃ tu, kārāpetuṃ samārabhi.
83
83.
251于教法中,为三宝、尼拘律树及病者;
Ratanattayanigrodha-gilānānanti sāsane;
252他日日令人布施,各各十万。
Paccekaṃ satasahassaṃ, so dāpesi dine dine.
84
84.
254以佛陀所赐的财富,以种种方式供养塔庙;
Dhanena buddhadinnena, thūpapūjā anekadhā;
255于众多精舍中,他们恒常作种种供养;
Anekesu vihāresu, aneke akaruṃ sadā.
85
85.
257以法所赐的财富,供养四种殊胜资具;
Dhanena dhammadinnena, paccaye caturo vare;
258人们常迎请持法比丘前来。
Dhammadharānaṃ bhikkhūnaṃ, upanetuṃ sadā narā.
86
86.
260在无热恼池等地,他施与僧团四事。
Anotattodakājesu, saṅghassa caturo adā;
261他每日向六十位三藏长老各施一份。
Te piṭakānaṃ therānaṃ, saṭṭhiye’kaṃ dine dine.
87
87.
263他命人将无缝之座奉与王后。
Ekaṃ asandhimittāya, deviyā tu adāpayi;
264而国王自己只受用两份。
Sayaṃ pana duveyeva, paribhuñji mahīpati.
88
88.
266他每日向六万比丘布施齿木。
Saṭṭhibhikkhusahassānaṃ, dantakaṭṭhaṃ dine dine;
267他赠予一万六千名女子名为龙蔓的衣料。
Soḷasitthisahassānaṃ, adā nāgalatāvhayaṃ.
89
89.
269一日,国王见到了四位正觉者。
Athekadivasaṃ rājā, catusambuddhadassinaṃ;
270寿命达一劫、具大神力的龙王大黑。
Kappāyukaṃ mahākāḷaṃ, nāgarājaṃ mahiddhikaṃ.
90
90.
272听闻之后,为引来那被象鼻与锁链束缚的龙王。
Suṇitvā tamānetuṃ, soṇḍasaṅkhalibandhanaṃ;
273便派人将他引来,安置于白伞之下。
Pesayitvā tamānetvā, setacchattassa heṭṭhato.
91
91.
275于结跏趺座中坐下后,再以种种鲜花供养。
Pallaṅkamhi nisīdetvā, nānāpupphehi pūjiya;
276为一万六千名女子所簇拥,他说道。
Soḷasitthisahassehi, parivāriya abravi.
92
92.
278正法转轮者、正自觉者、大牟尼的;
Saddhammacakkavattissa , sambuddhassa mahesino;
279尊者,请为我显现那无量智者的色身吧。
Rūpaṃ anantañāṇassa, dassehi mama bho iti.
93
93.
281具足三十二相,闪耀八十随形好;
Dvattiṃsalakkhaṇūpetaṃ, asītibyañjanujjalaṃ;
282为一寻光轮所笼罩,以光鬘而为庄严。
Byāmappabhāparikkhittaṃ, ketumālāhi sobhitaṃ.
94
94.
284那位龙王造作了这尊令人悦意的佛像;
Nimmāsi nāgarājā so, buddharūpaṃ manoharaṃ;
285见到它之后,他心中充满了净信与惊叹。
Taṃ disvā’ti pasādassa, vimhayassa ca pūrito.
95
95.
287以此所造之像,如此这般,究竟是何等样貌?
Etena nimmitaṃ rūpaṃ, īdisaṃ kīdisaṃ nukho;
288‘这是如来的色身’——他心中时而高昂,时而低落。
Tathāgatassa rūpanti, āsi pitunnatunnato.
96
96.
290那便称作‘眼之供养’,七日相续,无有间断;
Akkhipūjanti saññātaṃ, taṃ sattāhaṃ nirantaraṃ;
291大王,那位大神通者举办了盛大的庆典。
Mahāmahaṃ mahārāja, kārāpesi mahiddhiko.
97
97.
293如此,那位大地之主既有大威神力,又具信心;
Evaṃ mahānubhāvo ca, saddho cāpi mahīpati;
294长老目犍连子,曾于前世与他们同住。
Thero ca moggaliputto, diṭṭhā pubbe vasīhi te.
303进入教法已圆满完成。
Sāsanappaveso niṭṭhito.
304摩嘎利子帝沙长老等人
Moggaliputtatissatherādayo
98
98.
296在第二次结集中,长老们观察未来的事端;
Dutiye saṅgahe therā, pekkhantā’nāgatehi te;
297他们见到该国王在位时教法的灾厄。
Sāsanopaddavaṃ tassa, rañño kālamhi addasuṃ.
99
99.
299普遍观察一切世间,了知此灾祸的摧破者;
Pekkhāntā sakale loke, tadupaddavaghātakaṃ;
300见帝沙梵天,寿命已不久住。
Tissabrahmānamaddakkhuṃ, aciraṭṭhāyi jīvitaṃ.
100
100.
302他们便近前,向大尊主恳请;
Tesaṃ samupasaṅkamma, āyāciṃsu mahāpatiṃ;
303愿投生人间,以断除其灾危。
Manussesu’papajjitvā, tadupaddavaghātanaṃ.
101
101.
305他接受了他们的请求,为令教法光辉故;
Adā paṭiññaṃ tesaṃ so, sāsanujjotanatthiko;
306他们称西格瓦与旃达瓦吉为年少出家者。
Siggavaṃ caṇḍavajjiñca avocuṃ dahare yati.
102
102.
308将超过一百八十年;
Aṭṭhārasādikā vassa-satā upari hessati;
309那是教法的灾难,我们不会容许它。
Upaddavo sāsanassa, na sambhossāma taṃ mayaṃ.
103一百零三
103.
311诸比丘,你们不要介入这件诤事。
Imaṃ tumhā’dhikaraṇaṃ, nopagañchittha bhikkhavo;
312因此,你们当受惩戒,这便是对你们所说的惩戒之语。
Daṇḍakammārahā tasmā, daṇḍakammapadañhi vo.
104一百零四。
104.
314为阐明教法,大梵天提萨,
Sāsanujjotanatthāya, tissabrahmā mahāpati;
315将于目犍连婆罗门家中结生。
Moggalibrāhmaṇaghare, paṭisandhiṃ gahessati.
105
105.
317时机成熟时,你们中一人应令那童子出家。
Kāle tumhesu eko taṃ, pabbājetu kumārakaṃ;
318另一人应当善巧地教他学习佛陀的教法。
Eko taṃ buddhavacanaṃ, uggaṇhāpetu sādhukaṃ.
106
106.
320那时,有位优波离长老,
Ahu upālitherassa,
321他是长老的共住弟子。
Thero saddhivihāriko;
322他的弟子是陀萨迦与索那迦。
Dāsako soṇako tassa,
323有两位长老,即索那与迦叶。
Dve therā soṇakassime.
107
107.
325往昔在毗舍离,有一位名为陀萨迦的婆罗门学者。
Ahu vesāliyaṃ pubbe-dāsako nāma sotthiyo;
326他于三百弟子中最为年长,安住在师长近旁。
Tisissasatajeṭṭho so, vasaṃ ācariyantike.
108
108.
328年仅十二岁,便已通达吠陀,游方而行;
Dvādasavassikoyeva, vedapāragato caraṃ;
329他与弟子们住在瓦利卡拉玛园,亲近一位已得供养的安住者。
Sasisso vālikārāme, vasantaṃ katasaṅgahaṃ.
109
109.
331见优波离长老,坐于其侧;
Upālitheraṃ passitvā, nisīditvā tadantike;
332他请问吠陀中的难点,长老一一解答。
Vedesu gaṇṭhiṭhānāni, pucchi so tāni byākari.
110
110.
334一切法皆随一法而转,年轻人,确实有一法;
Sabbadhammānupatito, ekadhammo hi māṇava;
335一切法皆归于一法,那一法究竟为何?
Sabbe dhammā osaranti, ekadhammo hi ko nu so.
111
111.
337长老如此意指其名而说,而那位年轻人则是——
Iccāha nāmaṃ sandhāya, thero māṇavako tu so;
338当被问及此密语时,他未能了知,却答说“这是佛陀之密语”。
Nā’ññāsi pucchito manto, buddhamantoti bhāsito.
112
112.
340他说:“施与吧!”那人道:“我等施与,持衣者!”
Dehīti āha so āha, dema no vesadhārino;
341他向导师请教教义的真义,也向父母请教。
Guruṃ āpucchi mantatthaṃ, mātaraṃ pitaraṃ tathā.
113
113.
343他与三百学童,聚在长老跟前;
Māṇavānaṃ satehe’sa, tīhi therassa santike;
344出家之后,经历一段时日,这位善男子受了具足戒。
Pabbajitvāna kālena, upasampajji māṇavo.
114
114.
346他带领一千位漏尽者,以达萨卡长老为上首;
Khīṇāsavasahassaṃ so, dāsakattherajeṭṭhakaṃ;
347优波离长老诵出了完整的三藏。
Upālithero vācesi, sakalaṃ piṭakattayaṃ.
115一百一十五位
115.
349他们已超越计数,余者为圣者与凡夫;
Gaṇanā vītivattā te, sesā’riya puthujjanā;
350他们于长老跟前掌握诸藏。
Piṭakānuggahitāni, yehi therassa santike.
116一百一十六。
116.
352迦尸国有一位商队首领之子,名为拘萨罗,
Kāsīsu kosalo nāma, satthavāhasuto ahu;
353他为经商,随同父母前往王舍城。
Giribbajaṃ vaṇijjāya, gato mātāpitūhi so.
117一百一十七
117.
355阿伽童子年方十五,来到了竹林。
Agā veḷuvanaṃ pañca-dasavaso kumārako;
356五十五位青年围绕着他,一同而去。
Māṇavaṃ pañcapaññāsa, parivāriya taṃ gatā.
118一百一十八。
118.
358在那时,见到达萨卡长老及其随众,心生净信,
Sagaṇaṃ dāsakaṃ theraṃ, tattha disvā pasīdiya;
359当他请求出家时,长老告诉他说:‘你应先征询你的老师。’
Pabbajjaṃ yāci so āha, tavā’puccha guruṃ iti.
119一百一十九。
119.
361索那童子不受用三食后,
Bhattattayamabhuñjitvā , soṇako so kumārako;
362由父母安排后,前来求得出家许可。
Mātāpitūhi kāretvā, pabbajjānuññamāgato.
120一百二十。
120.
364他与那些童子一道,在达萨卡长老跟前,
Saddhiṃ tehi kumārehi, dāsakattherasantike;
365出家受具足戒,学习三藏。
Pabbajjaṃ upasampajja, uggaṇhi piṭakattayaṃ.
121
121.
367他属于那位拥有千位漏尽者的长老僧团。
Khīṇāsavasahassassa, therasissa gaṇassa so;
368曾有一位名为索那的长老,是通达三藏的上首。
Ahosi piṭakaññussa, jeṭṭhako soṇako yati.
122
122.
370曾有名为悉伽婆者,先前名为波吒离那。
Ahosi siggavo nāma, pure pāṭalināmako;
371身为大臣之子,智慧具足,时年十八。
Paññavā’maccatanayo, aṭṭhārasasamo tu so.
123
123.
373他居于三座宫殿,适宜六季半的时节,舒适怡人;
Pāsādesu vasaṃ tīsu, chaḷaḍḍhautusādhusu;
374带着大臣之子与暴恶的跋耆族同伴。
Amaccaputtaṃ ādāya, caṇḍavajjiṃ sahāyakaṃ.
124
124.
376由一千五百人围绕
Purisānaṃ dasaddhehi, satehi parivārito;
377前往鸡园,见到了长老索那
Gantvāna kukkuṭārāmaṃ, soṇakattheramaddasa.
125
125.
379已入定,端坐而诸根收摄
Samāpattisamāpannaṃ, nisinnaṃ saṃvutindriyaṃ;
380他顶礼那位无诤者,了知后便询问僧团之事。
Vandi tenālapantaṃ taṃ, ñatvā saṅghamapucchitaṃ.
126
126.
382成就等至者,他们说此为无诤者。
Samāpattisamāpannā, nālapantī’ti āhu te;
383比丘们被问及“他们如何出定?”后,这样回答。
Kathannu vuṭṭhahantīti, vuttā āhaṃsu bhikkhavo.
127第一百二十七节
127.
385为了召集导师,也为召集僧团;
Pakkosanāya satthussa, saṅghapakkosanāya ca;
386犹如时节的更替,也如寿命的消逝。
Yathā kālaparicchedā, āyukkhayavasena ca.
128第一百二十八节。
128.
388说了“他们起来”之后,见到他们的所依;
Vuṭṭhahantīti vatvāna, tesaṃ disvo’panissayaṃ;
389他们传达了僧团的话,他便起身前往彼处。
Pāhesuṃ saṅghavacanaṃ, vuṭṭhāya sa tahiṃ agā.
129
129.
391少年问道:“尊者,您为何不说话?”他这样说。
Kumāro pucchi kiṃ bhante, nālapitthāti āha so;
392他说:“我们已吃了应吃之物,也请让我们吃吧。”
Bhuñjimha bhuñjitabbanti, āha bhojetha no api.
130
130.
394他说:“像我们这样的人,能供养吗?”
Āha amhādise jāhe, sakkā bhojayituṃ iti;
395获得父母允许后,那位少年便成为弟子。
Mātāpitu anuññāya, so kumārotha siggavo.
131
131.
397凶暴的跋耆族,与三百五十名男子;
Caṇḍavajjī ca tepañca-satāni purisāpi ca;
398他们出家后,在索那长老座下受了具足戒。
Pabbajjitvo’pasampajjuṃ, soṇattherassa santike.
132
132.
400他们二人正是在戒师面前,通达了三藏。
Upajjhāyantikeyeva, te duve piṭakattayaṃ;
401并且适时学习,证得了六通。
Uggahesuñca kālena, chaḷabhiññaṃ labhiṃsu ca.
133
133.
403了知提舍的结生后,从那时起,尸迦婆。
Ñatvā tissa paṭisandhiṃ, tato pabhuti siggavo;
404那位长老,七年中一再前往那户人家;
Thero so sattavassāni, taṃ gharaṃ upasaṅkami.
134
134.
406却连一声“去”也不曾得到,如此过了七年;
Gacchāti vācāmattampi, sattavassāni nālabhi;
407直到第八年,才终于在那里获得了“去”这句话语。
Alattha aṭṭhame vasse, gacchāti vacanaṃ tahiṃ.
135
135.
409见他出来又进去,目伽利婆罗门;
Taṃ nikkhamantaṃ pavisanto, disvā moggalibrāhmaṇo;
410“家里什么也没有吗?”他问,母亲答道:“是的。”
Kiñci laddhaṃ ghare noti, pucchi āmāti so’bravi.
136
136.
412到家询问之后,于次日,从那时起;
Gharaṃ gantvāna pucchitvā, dutiye divase tato;
413他以妄语欺瞒了来到家中的长老。
Musāvādena niggaṇhi, theraṃ gharamupāgataṃ.
137
137.
415那位婆罗门听闻长老的话,心生净信;
Therassa vacanaṃ sutvā, so pasannamano dvijo;
416依自己的常例,恒常为他施食。
Attano pakatena’ssa, niccaṃ bhikkhaṃ pavattayi.
138
138.
418渐渐地,家中所有眷属都对他生起了净信;
Kamena’ssa pasīdiṃsu, sabbe’pi gharamānusā;
419他常请其用斋,复又请他安坐于家中。
Bhojāpesi dijo niccaṃ, nisīdāpiya taṃ ghare.
139
139.
421就这样,随着时光推移,他已年满十六岁,
Evaṃ kamena gacchanto, kāle soḷasavassiko;
422这位即是提萨童子,通达三吠陀,已达海之彼岸。
Ahu tissakumāro so, tivedodadhipārago.
140
140.
424长老心想:“此事的起因,必将发生于家中。”
Thero kathāsamuṭṭhānaṃ, hessate’va ghare iti;
425除了学童的座位,并未出示其他坐具。
Āsanāni na dassesi, ṭhapetvā māṇavāsanaṃ.
141
141.
427由于往生梵天界,他希求清净。
Brahmalokagatattāva, sucikāmo ahosi so;
428因此,他那床座被熏香后,便紧粘于他。
Tasmā so tassa pallaṅko, vāsayitvā lagīyati.
142
142.
430不见有其他座位,长老们站立时,他便惊慌失措。
Aññāsanaṃ apassanto, ṭhite there sasambhamo;
431家中的人们便为他铺好了那个座位。
Tassa taṃ āsanaṃ tassa, paññapesi ghare jano.
143
143.
433从老师身边回来,看见他坐在那里;
Disvā tattha nisinnaṃ taṃ, āgammā’cariyantikā;
434学童心生嗔怒,说出不悦的话语。
Kujjhitvā māṇavo vācaṃ, amanāpaṃ udīrayi.
144
144.
436长老问那学童:“你知晓什么咒语?”
Thero māṇava kiṃ mantaṃ, jānāsīti tamabravi;
437学童后来才认可了长老的那个问题。
Tameva pucchaṃ therassa, pacchā rocesi māṇavo.
145
145.
439他承认说“我知晓”,便向那位长老问起了长老。
Jānāmīti paṭiññāya, there theraṃ apucchiso;
440那位长老便为他解说了吠陀中的难点之处。
Gaṇṭhiṭhānāni vedesu, tassa thero’tha byākari.
146
146.
442那位长老正是在家人,
Gahaṭṭhoyeva thero so,
443已通达吠陀。
Vedapāragato ahu;
444他为何不解答他的问题?
Na byākareyya kiṃ tassa,
445他具有无碍解智。
Pabhinnapaṭisambhido.
446若某人的心生起而不灭,
Yassa cittaṃ uppajjati na nirujjhati,
447他的心将会灭去,不再生起。
Tassa cittaṃ nirujjhissati; Na uppajjissati,
448或者,某个人的心将灭去而不复生起;
Yassa vā pana cittaṃ nirujjhisati na uppajjissati;
449他的心却会生起而不灭去。
Tassa cittaṃ uppajjati, na nirujjhatīti.
147
147.
451那位无畏的长老提出了关于双心的问题。
Taṃ cittayamake pañhaṃ, pucchi thero visārado;
452当时仿佛黑暗降临,他便对他说了那句话。
Andhakāro viya ahu, tassa so tamavoca so.
148
148.
454他说道:“比丘名为持咒者,佛陀名为持咒者。”
Bhikkhuko nāma mantoti, buddha mantoti so bravi;
455当被要求“布施”时,他不生起“这是我的”之想,而应说“我施与此”。
Dehīti vutte novesa-dhārino dammi taṃ iti.
149第一百四十九
149.
457他得父母允许后,为通达明咒而剃度出家。
Mātāpitūhi’nuññāto, mantatthāya sa pabbajji;
458长老授予他业处,如法让他出家后。
Kammaṭṭhānamadā thero, pabbājetvā yathārahaṃ.
150第一百五十
150.
460他精勤修习,不久,这位大智者
Bhāvanaṃ anuyuñjanto, acirena mahāmatī;
461长老证得须陀洹果后,如是了知。
Sotāphattiphalaṃ patto, thero ñatvāna taṃ tathā.
151
151.
463便派遣他到暴恶姓长老座前学习;
Pesesi caṇḍavajjissa, therassantikamuggahaṃ;
464为学习经与阿毗达摩,为闻持法义,他精勤不辍。
Kātuṃ suttābhidhammānaṃ, sotatthā’kātaduggahaṃ.
152
152.
466于是,那帝沙小长老便着手修观;
Tato so tissadaharo, ārabhitvā vipassanaṃ;
467时节到时,他证得六神通,并成就了长老位。
Chaḷabhiñño ahu kāle, therabhāvañca pāpuṇi.
153
153.
469他声名远播,如同日月一般。
Atīva pākaṭo āsi, cando’va sūriyo’vaso;
470世人敬重他的话语,如同敬重正自觉者的话语。
Loko tassa vaco’maññī, sambuddhassa vacopiya.
481摩嘎利子帝沙长老出世品结束。
Moggaliputtatissatherodayo niṭṭhīto.
154
154.
472一天,那位副王外出猎鹿,见到了(鹿群)。
Ekāhaṃ uparājā so, adakkhi migavaṃ gato;
473看见鹿群在林间嬉戏,他便这样思惟。
Kīḷamāne mige’raññe, disvā etaṃ vicintayi.
155
155.
475鹿群在林中也这样嬉戏,以草为食。
Migāpi evaṃ kiḷanti, araññe tiṇagocarā;
476比丘们安住于安乐之食,为何不嬉戏呢?
Na kiḷissanti kiṃ bhikkhū, sukhāhāravihārino.
156
156.
478回到家中,他向国王禀告了自己的想法。
Attano cintitaṃ rañño, ārocesi gharaṃ gato;
479为了说服他,国王将王位交与他,为期七日。
Saññāpetuṃ tu sattāhaṃ, rajjaṃ tassa adāsi so.
157
157.
481“王子,你且享受这王位七日吧!”
Anubhohi ime rajjaṃ, sattāhaṃ tvaṃ kumāraka;
482“此后我便将你处死。”国王如此说道。
Tato taṃ ghātayissāmi, icca’voca mahīpati.
158
158.
484“啊!”在那七日之中,
Āhā’ti tamhi sattāhe,
485“你为何这般消瘦?”
Tvaṃ kenā’si kiso iti;
486“因畏惧死亡故。”
Maraṇassa bhayenāti,
487如此说时,国王又对他说道:
Vutte rājā’ha taṃ puna.
159
159.
489“我将于七日后死去,你为何不游戏,却谈论这些?”
Sattāhā’haṃ marissaṃti, tvaṃ na kīḷi ime kathaṃ;
490“孩子,若常念死亡,他们自会游戏。”
Kīḷissanti yati tāta, sadā maraṇasaññino.
160
160.
492听罢此言,他便对教法生起了净信。
Iccevaṃ bhākarā vutto, sāsanasmiṃ pasīdi so;
493他在适宜的时节外出狩猎,见到一位具足律仪的长老。
Kālena migavaṃ gantvā, theramadakkhi saññataṃ.
161
161.
495那正是大法护长老,正安坐于树下。
Nisinnaṃ rukkhamūlasmiṃ, so mahādhammarakkhitaṃ;
496以沙罗树枝,龙象为他扇拂无漏者。
Sālasākhāya nāgena, bījayanta manāsavaṃ.
162
162.
498“如这位长老,我亦在胜者的教法中出家;
Ayaṃ thero viyā’hampi, pabbajja jina sāsane;
499何时我将于林中安住?”智者如是思惟。
Viharissaṃ kadā raññe, iti cintayi paññavā.
163
163.
501为了令那位长老生起净信,
Thero tassa pasādatthaṃ,
502他腾空而起,
Upatitvā vihāyasā;
503前往无忧林,
Gantvā asokārāmassa,
504立于莲花池中。
Pokkharañño jale ṭhito.
164
164.
506他将殊胜之衣置于空中,
Ākāse ṭhapayitvāna, cīvarāni varāni so;
507浸入莲花池中,濯沐其身。
Ogāhitvā pokkharaṇī, gattāni parisiñcatha.
165一百六十五。
165.
509那位副王见此神通,极为净信,
Taṃ iddhiṃ uparājā so, disvā’tīva pasīdiya;
510‘我今日即出家’,智者如是决意。
Ajjeva pabbajissaṃti, buddhiṃcā’kāsi buddhimā.
166一百六十六。
166.
512他来到国王面前,恭敬地乞求出家;
Upasaṅkamma rājānaṃ, pabbajjaṃ yāci sādaro;
513大地之主无法阻止,便带着他一同前往。
Nivāretumasakkonto, tamādāya mahīpati.
167
167.
515他以大群随从围绕,亲自前往寺院;
Mahatā parivārena, vihāramagamā sayaṃ;
516他于大法护长老座下出家。
Pabbaji so mahādhamma-rakkhitattherasantike.
168
168.
518与他一同出家的,还有四十万人;
Saddhiṃ tena catusata-sahassāni narāpi ca;
519其后随出家者,其数不可胜计。
Anupabbajitānantu, gaṇanā ca na vajjati.
169
169.
521他是国王的外甥,以“阿耆梵天”之名著称;
Bhāgineyyo narindassa, aggi brahmāti vissuto;
522他后来成为国王之女——僧伽蜜多公主的夫婿。
Ahosi rañño dhītāya, saṅghamittāya sāmiko.
170
170.
524她的儿子,
Tassā tassa suto cāpi,
525名为须摩那;
Sumano nāma nāmaso;
526他也向国王请求后,
Yācitvā so’pi rājānaṃ,
527以副王之位出家。
Uparājena pabbaji.
171
171.
529那位阿育王的副王的出家;
Uparājassa pabbajjā, tassā’sokassa rājino;
530时值第四年,为利益广大众生。
Catutthe āsivassesā, mahājanahitodayā.
172
172.
532就在那里受了具足戒,资具与依止皆悉具足
Tattheva upasampanno, sampannaupanissayo;
533那位副王精进努力,证得六通阿罗汉
Ghaṭento uparājā so, chaḷa’bhiñño’rahā ahu.
173
173.
535在他们所兴建的寺院中,所有一切城邑亦然;
Vihāre tesamāraddhe, sabbe sabbapuresupi;
536以善巧兴建,历经三载,令之圆满而悦意。
Sādhukaṃ tīhi vassehi, niṭṭhāpesuṃ manorame.
174
174.
538为因达古塔长老——那位业处指导者;
Therassa indaguttassa, kammādiṭṭhāyakassa tu;
539以神通力迅速落成,名为无忧园。
Iddhiyā cā’su niṭṭhāsi, asokārāmasavhayo.
175
175.
541在众人受用之处,及诸方各地;
Janena paribhuttesu, ṭhānesu ca tahiṃ tahiṃ;
542国王建造了诸多令人愉悦的塔庙。
Cetiyāni akāresi, ramaṇīyāni bhūpati.
176
176.
544以八万四千座城邑,周遍一切方所;
Purehi caturāsīti-sahassehi samantato;
545于一昼夜间录毕文书,诸寺院已告落成。
Lekhe ekāhamānesuṃ, vihārā niṭṭhitā iti.
177一七七
177.
547大王闻此文书已,具大神通与威力;
Lekhe sutvā mahārājā, mahātejiddhi vikkamo;
548他惟愿一次为一切林园举办大盛会。
Kātukāmo sakiṃyeva, sabbārāma mahāmahaṃ.
178一百七十八。
178.
550先前他命人击鼓传告,自那日起第七日。
Pure bheriṃ carāpesi, sattame divase ito;
551愿一切林园的节庆,同时在一切处举行。
Sabbārāmamaho hotu, sabbadesesu ekadā.
179
179.
553愿他们于大地之上,每一由旬处,施设广大布施;
Yojane yojane dentu, mahādānaṃ mahītale;
554愿他们庄严村庄、林园与道路。
Karontu gāmārāmānaṃ, maggānañca vibhūsanaṃ.
180
180.
556于一切住处,以一切方式,为比丘僧团;
Vihāresu ca sabbesu, bhikkhusaṅghassa sabbathā;
557愿广大布施,如时如力而行。
Mahādānāni vattentu, yathākālaṃ yathābalaṃ.
181
181.
559以灯鬘、花鬘等,处处庄严;
Dīpamālā pumphamālā-laṅkārehi tahiṃ tahiṃ;
560以一切乐器,作种种供养。
Tūriyehi ca sabbehi, upahāraṃ anekadhā.
182
182.
562受持布萨支后,愿一切人听闻正法;
Uposathaṅgānā’dāya, sabbe dhammaṃ suṇantu ca;
563并于当日,以种种殊胜供养而作。
Pūjāvisesena’neke ca, karontu tadahepi ca.
183
183.
565于一切时、一切处,以一切方式,乃至随所教示及更胜于此;
Sabbe sabbattha sabbathā, yathāṇattādhikāpi ca;
566他们圆满成就了供养,令天界心生欢悦。
Pūjā sampaṭiyādesuṃ, devalokamanoramā.
184
184.
568那一天,大王被种种庄严所饰;
Tasmiṃ dine mahārājā, sabbālaṅkāra bhūsito;
569他在后宫女眷与群臣的陪伴下,由浩浩大军簇拥环绕;
Sahorodho sahāmacco, balogha parivārito.
185
185.
571他犹如劈开大地一般,前往自己的园林;
Agamāsi sakārāmaṃ, bhindanto viya mediniṃ;
572向无上僧团礼敬之后,他立于僧团中央。
Saṅghamajjhamhi aṭṭhāsi, vanditvā saṅghamuttamaṃ.
186
186.
574在那次集会中,有八亿比丘。
Tasmiṃ samāgame āsuṃ, asīti bhikkhukoṭi yo;
575其中有十万位漏尽比丘。
Ahesuṃ satasahassaṃ, tesu khīṇāsavā yati.
187一百八十七。
187.
577那里有九万比丘尼;
Navuti bhikkhusahassāni, ahū bhikkhuniyo tahiṃ;
578其中,有一千位比丘尼是漏尽者。
Khiṇāsavā bhikkhuniyo, sahassaṃ āsu tāsu tu.
188一百八十八。
188.
580他们示现了名为“揭示世界”的神变;
Lokavivaraṇaṃ nāma, pāṭihīraṃ akaṃsu te;
581诸漏尽者为令法阿育王生起净信,
Khīṇāsavā pasādatthaṃ, dhammāsokassa rājino.
189
189.
583他因往昔恶业而被称为“暴恶阿育”。
Caṇḍāsokoti ñāyittha, pubbe pāpena kammunā;
584后来他因善业而得名为“法阿育”。
Dhammāsokoti ñāyittha, pacchā puññena kammunā.
190
190.
586他遍观以海为界的整个赡部洲洲,
Samuddapariyantaṃ so, jambudīpaṃ samantato;
587以及一切以种种供养庄严的寺院。
Passi sabbe vihāre ca, nānāpūjā vibhūsite.
191
191.
589他见后欢喜踊跃,坐定即向僧团问道:
Atīva tuṭṭho te disvā, saṅghaṃ pucchi nisīdiya;
590“尊者,于善逝的教法中,何者的布施最为殊胜?”
Kassa bhante pariccāgo, mahāsugata sāsane.
192
192.
592目犍连子长老便为国王解答了这一疑问;
Thero so moggaliputto, rañño pañhaṃ viyākari;
593即使在善逝住世之时,也没有布施者能与你等同。
Dharamāne’pi sugate, natthi cāgī tayāsamo.
193
193.
595国王听闻此言,愈发欢喜,便向他问道:
Taṃ sutvā vacanaṃ bhiyyo, tuṭṭho rājā apucchi taṃ;
596像我这样的人,便是佛陀教法的继承者吗?
Buddhasāsana dāyādo, hoti kho mādiso iti.
194
194.
598长老则观察了王子玛欣德的因缘;
Thero tu rājaputtassa, mahindassū’panissayaṃ;
599同样,也观察了王女僧伽蜜多的因缘。
Tatheva rājadhītāya, saṅghamittāya pekkhiya.
195
195.
601观察了教法兴盛的因缘之后,
Sāsanassā’bhi vuddhiñca, taṃ hetukama vekkhiya;
602那位肩负教法重任的长老对国王开示道。
Paccābhāsatha rājānaṃ, so sāsanadhurandharo.
196
196.
604纵使是这样的大行布施者,尚非教法的继承者;
Tādiso’pi mahācāgī, dāyādo sāsanassa na;
605人主啊,他只能被称为资具的施与者。
Paccayadāyako’cceva, vuccate manujādhīpa.
197
197.
607然而,若有人使儿子或女儿
Yo tu puttaṃ dhītaraṃ vā,
608在教法中出家
Pabbajjāpeti sāsane;
609他便成为教法的继承人
So sāsanassa dāyādo,
610他不仅仅是施主。
Hoti no dāyako api.
198
198.
612于是,那位渴望成为教法继承人的国王,
Atha sāsana dāyāda-bhāvamicchaṃ mahīpati;
613便向站在那里的玛欣德与僧伽蜜多询问。
Mahindaṃ saṅghamittañca, ṭhite tatra apucchatha.
199
199.
615孩子们,你们为何要出家?出家可是被视作崇高之事。
Pabbajissatha kiṃ tātā, pabbajjā mahatī matā;
616他们听闻父亲的话语后,便这样向父亲禀明:
Pituno vacanaṃ sutvā, pitaraṃ te abhāsisuṃ.
200
200.
618我们今天就要出家,如果您愿意的话,陛下;
Ajjeva pabbajissāma, sace tvaṃ deva icchasi;
619于我们获益,于您亦获益:出家必将成就。
Amhañca lābho tumhañca, pabbajjāya bhavissati.
201二百零一。
201.
621从副王出家的时机等诸因缘开始,他……
Uparājassa pabbajja-kālabho pabhutīhi so;
622而那位火神婆罗门的出家,也已是决心坚定。
Sā cāpi aggibrahmassa, pabbajjā katanicchayā.
202
202.
624即使国王想把大地的王权授予大因陀罗,
Uparajjaṃ mahīndassa, dātukāmo’pi bhūpati;
625他也说‘出家比那个更为殊胜’,因而只选择出家。
Tato’pi adhikāsā’ti, pabbajjaṃyeva rocayi.
203
203.
627心爱的儿子玛欣德,具足智慧、容貌与力量而生;
Piyaṃ puttaṃ mahindañca, buddhirūpabaloditaṃ;
628他令其出家,这是一时之举;僧团与法侣,则是终生之道。
Pabbajjā pesi samahaṃ, saṅgha mittañca dhītaraṃ.
204
204.
630那时,王子玛欣德年满二十岁,
Tadā vīsativasso so, mahindo rājanandano;
631僧伽蜜多公主,时年十八岁。
Saṅghamittā rājadhītā, aṭṭhārasasamā tadā.
205
205.
633她于同日出家,并受具足戒;
Tadaheva ahu tassa, pabbajjā upasampadā;
634她的出家与授戒,亦于同日完成。
Pabbajjā sikkhādānañca, tassā ca tadahu ahu.
206
206.
636王子的和尚名为莫伽梨;
Upajjhāyo kumārassa, ahu moggalisavhayo;
637大天长老为他剃度,玛欣德长老则是他的阿阇梨。
Pabbājesi mahādeva-tthero majjhantiko pana.
207
207.
639他在具足戒坛场中诵了甘马语;
Kammavācaṃ akā tasmiṃ, so’pasampadamaṇḍale;
640玛欣德证得阿罗汉果与四无碍解。
Arahattaṃ mahindo so, patto sapaṭisambhidaṃ.
208
208.
642僧伽蜜多的亲教师,是著名的护法;
Saṅghamittā’hu’pajjhāyā , dhammapālāti vissutā;
643她的阿阇梨是阿育波罗,那时她已证得无漏。
Ācariyā āyupāli, kāle sā’si anāsavā.
209
209.
645二人同为教法之明灯,照亮楞伽岛;
Ubho sāsanapajjotā, laṃkādīpopakārino;
646他们于法阿育王在位第六年出家。
Chaṭṭhe vasse pabbajiṃsu, dhammāsokassa rājino.
210第二百一十。
210.
648大玛欣德于三年间,令岛民生起净信;
Mahāmahindo vassehi, tīhi dīpappasādako;
649于亲教师座前,诵取三藏。
Piṭakattayaṃ muggaṇhi, upajjhāyassa santike.
211211.
211.
651月光比丘尼与玛欣德比丘,犹如太阳,
Sā bhikkhunī candalekhā, mahindo bhikkhū sūriyo;
652彼时,他们恒常照耀正自觉者的教法虚空。
Sambuddha sāsanākāsaṃ, te sadā sobhayuṃ tadā.
212二百一十二。
212.
654从华氏城林野而来,林居者游行于林间;
Vane pāṭaliputtamhā, vane vanacaro caraṃ;
655据说,他与紧那罗女坤塔共住。
Kuntakinnariyā saddhiṃ, saṃvāsaṃ kappayī kira.
213二百一十三。
213.
657因彼共住,
Tena saṃvāsamanvāya,
658她生下二子;
Sā putte janayī duve;
659帝须为长,幼者名……
Tisso jeṭṭho kaṇiṭṭho tu,
660名为苏密陀。
Sumitto nāma nāmato.
214二百一十四。
214.
662在大瓦鲁纳长老的时代,于其座下出家。
Mahāvaruṇattherassa, kāle pabbajja santike;
663二者俱证阿拉汉果,具足六通功德。
Arahattaṃ pāpuṇiṃsu, chaḷabhiññaṃ guṇaṃ ubho.
215二百一十五。
215.
665虫毒触足,年长长老感到剧痛;
Pāde kīṭavisenā’si, phuṭṭho jeṭṭho savedano;
666被年少的(长老)询问后,他答道:“药是一捧酥油,放在罐中。”
Āha puṭṭho kaṇiṭṭhena, bhesajjaṃ pasataṃ ghaṭaṃ.
216二百一十六
216.
668那位长老虽在病中,仍向国王禀告;
Rañño nivedanaṃ thero, gilānavattato’pi so;
669他拒绝接受添加了酥油的食物,也拒绝了午后的托钵行走。
Sappisatthañca caraṇaṃ, pacchābhattaṃ paṭikkhipi.
217二百一十七。
217.
671若你托钵时得到酥油,便把它带来。
Piṇḍāya ce caraṃ sappiṃ, labhase tvaṃ tamāhara;
672这位名为伊差(欲求)的长老提萨,正是善喜长老中的上首。
Icchāha tissathero so, sumittaṃ theramuttamaṃ.
218二百一十八。
218.
674当他为乞食而行时,未获得一捧酥油;
Piṇḍāya caratā tena, na laddhaṃ pasataṃ ghataṃ;
675即使以百罐酥油,所患之病也无法治愈。
Sappikumbhasatenāpi, byādhijāto asādhiyo.
219二百一十九。
219.
677正是由于此病,长老走到了生命的尽头;
Teneva byādhinā thero, patto āyukkhayantikaṃ;
678他以不放逸作了教诫,令心趋向涅槃。
Ovaditvāppamādena, nibbātuṃ mānasaṃ akā.
220二百二十。
220.
680他安坐于虚空,依火界之力;
Ākāsamhi nisīditvā, tejodhātuvasena so;
681随其所欲而决意后,身体般涅槃。
Yathāruci adhiṭṭhāya, sarīraṃ parinibbuto.
221二百二十一。
221.
683火焰从身出后,焚烧了无肉之骨灰。
Jālāsarīrā nikkhamma, nimmaṃsachārikaṃ ḍahi;
684烈焰焚烧了长老的整个身体,连同骨头一并烧尽。
Therassa sakalaṃ kāyaṃ, aṭṭhikānituno ḍahi.
222二百二十二。
222.
686国王听闻这位帝沙长老涅槃后,
Sutvā nibbūtimetassa, tissatherassa bhūpati;
687在大众的围绕中,他前往自己的园林。
Agamāsi sakārāmaṃ, janogha parivārito.
223
223.
689国王立于象背,将那些骨头取下;
Hattikkhandhagato rājā, tānaṭṭhina’varopiya;
690举办舍利供养后,便向僧团询问病情。
Kāretvā dhātusakkāraṃ, saṅghaṃ byādhimapucchitaṃ.
224
224.
692听闻此事,他心生悚惧,便在城门处建造了
Taṃ sutvā jātasaṃvego, puradvāresu kāriya;
693以石灰涂抹的池塘,并装满药物。
Sudhācitā pokkharaṇī, bhesajjānañca pūriya.
225
225.
695他日日向比丘僧团供养药物。
Pāpesi bhikkhusaṅghassa, bhesajjāni dine dine;
696愿比丘僧团不缺乏药物。
Mā hotu bhikkhusaṅghassa, bhesajjaṃ dullabhaṃ iti.
226
226.
698苏密塔长老在经行处经行时般涅槃。
Sumittathero nibbāyi, caṅkamanto’va caṅkame;
699他对教法深生净信,由此大众亦生起净信。
Pasīdi sāsane’tīva, tenāpi ca mahājano.
227二百二十七。
227.
701两位昆提子长老,
Kuntiputtā duve therā,
702他们乃利乐世间者;
Te lokahitakārino;
703于无忧王八年,
Nibbāyiṃsu asokassa,
704他们般涅槃。
Rañño vassamhi aṭṭhame.
228二百二十八。
228.
706自那时起,僧团的利养极为丰厚;
Tato pabhuti saṅghassa, lābho’tīva mahā ahu;
707后来,人们生起净信,由此令利养得以增长。
Pacchā pasannā ca janā, yasmā lābhaṃ pavattayuṃ.
229二百二十九。
229.
709外道们失去了利养与恭敬,为了利养的缘故,
Pahīnalābhasakkārā, titthiyā lābhakāraṇā;
710自己披上袈裟,与比丘们共住。
Sayaṃ kāsāyamādāya, vasiṃsu saha bhikkhūhi.
230第二百三十
230.
712他们各自将自己的教说宣扬为佛说;
Yathāsakañca te vādaṃ, buddhavādo’ti dīpayuṃ;
713他们各自随心所欲地造作种种行为。
Yathāsakañca kiriyā, akariṃsu yathāruci.
231二百三十一。
231.
715那时,目犍连子长老
Tato moggaliputto so,
716戒德坚固,功德超胜
Thero thira guṇodayo;
717见教法中生出痈疮
Sāsanabbudamuppannaṃ,
718见其极为刚强难化。
Disvā tamatikakkhalaṃ.
232二百三十二。
232.
720具远见者观察其平息之时机,
Tasso’pasamane kālaṃ, dīghadassī avekkhiya;
721将自己所属的大比丘僧团交付予玛欣德长老。
Datvā mahindatherassa, mahābhikkhugaṇaṃ sakaṃ.
233二百三十三
233.
723独自一人,在恒伽河上游的阿霍恒伽山中;
Uddhaṃ gaṅgāya eko’va, ahogaṅgamhi pabbate;
724他安住七年,修习远离独处。
Vihāsi sattavassāni, viveka manubrūhayaṃ.
234二百三十四。
234.
726由于外道多被舍离,且比丘难以教诫;
Titthiyānaṃ bahucattā ca, dubbaccattā ca bhikkhavo;
727他们未能如法制止此事。
Tesaṃ kātuṃ na sakkhiṃsu, dhammena paṭisedhanaṃ.
235235。
235.
729正因如此,在赡部洲一切僧园中,比丘们;
Teneva jambudīpamhi, sabbārāmesu bhikkhavo;
730七年间,未曾行布萨与自恣。
Sattavassāni nākaṃsu, uposatha pavāraṇaṃ.
236
236.
732具大名声的法阿育大王闻此,
Taṃ sutvā mahārājā, dhammāsoko mahāyaso;
733派遣一名大臣,前往殊胜的阿育园。
Ekaṃ amaccaṃ pesesi, asokārāma muttamaṃ.
237
237.
735前往平息此诤事,恢复布萨;
Gantvā’dhikaraṇaṃ etaṃ, vupasamma uposathaṃ;
736你当令比丘僧团在我园中行布萨自恣。
Kārehi bhikkhusaṅghena, pamā’rāme tuvaṃ iti.
238二百三十八
238.
738他前往召集,令比丘僧团聚集,心怀恶意;
Gantvāna sannipātetvā, bhikkhusaṅghaṃ sadummati;
739他传达了国王的命令:“你们要举行布萨!”
Uposathaṃ karothāti, sāvesi rājasāsanaṃ.
239二百三十九
239.
741“我们不以残食举行布萨。”
Uposathaṃ tittiyehi, na karoma mayaṃ iti;
742比丘僧团对那位心智愚昧的大臣这样说:
Avo ca bhikkhusaṅgho taṃ, amaccaṃ mūḷhamānasaṃ.
240二百四十。
240.
744那位大臣按照次第,对几位长老
So’macco katipayānaṃ, therānaṃ paṭipāṭiyā;
745以剑砍断头颈,说道:‘我今行布萨。’
Acchindi asinā sīsaṃ, kāremīti uposathaṃ.
241241.
241.
747国王的兄弟帝须尊者,见此行为后迅速
Rājabhātā tissatthero, taṃ disvā kiriyaṃ lahuṃ;
748便前往他身边,在教诫处坐下。
Gantvāna tassa āsanne, sāsanamhi nisidi so.
242二百四十二。
242.
750那位大臣见到长老后,便前往禀告了国王;
Theraṃ disvā amacco so, gantvā rañño nivedayi;
751听闻这一切经过,这位大地之主心生炽热的忧恼。
Sabbaṃ pavattiṃ taṃ sutvā, jātadāho mahīpati.
243二百四十三。
243.
753他心怀不安,快步走到比丘僧团前,问道:
Sīghaṃ gantvā bhikkhusaṅghaṃ, pucchi ubbiggamānaso;
754“如此造作之业,谁会生起恶呢?”
Evaṃ katena kammena, kassa pāpaṃ siyā iti.
244二百四十四。
244.
756他们之中,有些愚人说着‘恶业是你的’,另一些也说着‘是你的’;
Tesaṃ apaṇḍitā keci, pāpaṃ tuyhanti keci tu;
757而智者则说:‘恶业属于双方’,或说‘它并非是你的’。
Ubhinnaṃcā’ti āhaṃsu, natthi tuyhanti paṇḍitā.
245二百四十五
245.
759听闻此言,大王便思量:‘比丘之中,可有能者,’
Taṃ sutvā’ha mahārājā, samattho atthi bhikkhuna;
760‘能消除我的疑惑,护持教法?’
Vimatiṃ me vinodetvā, kātuṃ sāsanapaggahaṃ.
246
246.
762有一位名为目犍连子的人,
Atthi moggaliputto so,
763帝须长老乃是车骑之主。
Tissatthero rathesabha;
764僧团对国王有所求,
Icchāha saṅgho rājānaṃ,
765国王对此事十分恭敬。
Rāja tatthā’si sādaro.
247二百四十七。
247.
767各以一千比丘,围绕四位;
Visuṃ bhikkhusahassena, caturo parivārite;
768长老则以一千人,及四位大臣,亦复如是围绕。
Thero narasahassena, amacce caturo tathā.
248二百四十八
248.
770就在那一天,他用自己的话派遣;
Tadaheyeva pesesi, attano vacanena so;
771“你们为我把长老带来”,如此吩咐后,他便随后而来。
Theraṃ ānetu me tehi, tathā vutte sanāgami.
249二百四十九
249.
773闻此之后,又派遣八位长老与大臣;
Taṃ sutvā puna aṭṭha’ttha, there’macce ca pesayi;
774各领一千人,如前一般随行而来。
Visuṃ sahassapurise, pubbe viya sanāgami.
250二百五十。
250.
776国王问道:“长老会来吗?”
Rājā pucchi kathaṃ thero, āgaccheyya nu kho iti;
777比丘们说明了那位长老前来的缘由。
Bhikkhū āhaṃsu therassa, tassa’gamanakāraṇaṃ.
251二百五十一
251.
779尊者,有依止,便能护持教法;
Hoti bhante upatthambho, kātuṃ sāsanapaggahaṃ;
780大王,若作是说,那位长老便会到来。
Iti vutte mahārāja, thero essati so iti.
252二百五十二。
252.
782又,国王将长老与大臣们编排为十六人一组,
Punāpi thero’macce ca, rājā soḷasa soḷasa;
783如此说后,再分别派遣了一千名男子。
Visuṃ sahassa purise, tathā vatvāna pesayi.
253
253.
785长老虽已年迈,亦不乘坐车乘;
Thero mahallatte’pi, nārohissati yānakaṃ;
786并说:“以船将长老从恒河渡过来。”
Theraṃ gaṅgāya nāvāya, ānethā’ti ca abravi.
254
254.
788他们到了那里,便对他这样说:
Gantvā te taṃ tathā’vocuṃ,
789他听闻之后便起身。
So taṃ sutvā’va uṭṭhahi;
790他们用船将长老迎来。
Nāvāya theraṃ ānesuṃ,
791国王亲自前往那里迎接。
Rājā paccuggamī tahiṃ.
255二百五十五
255.
793国王舀起齐膝深的水,伸出右手,
Jāṇumattaṃ jalaṃ rājo’gahetvā dakkhiṇaṃ karaṃ;
794向从船上下来的长老表达了敬意。
Nāvāya otarantassa, therassā’dāsi gāravo.
256二百五十六
256.
796那位应受供养者,出于对国王的悲悯,伸出手来;
Dakkhiṇaṃ dakkhiṇeyyo so, karaṃ rañño’nukampako;
797长老出于悲悯,扶着(他的手),从船上下来。
Ālambitvā’nukampāya, thero nāvāya otari.
257二百五十七。
257.
799国王引领长老,前往那增益喜悦的园林;
Rājā theraṃ nayitvāna, uyyānaṃ rativaḍḍhanaṃ;
800为长老洗足、涂油后,便坐于一旁。
Therassa pāde dhovitvā, makkhetvā ca nisīdiya.
258二百五十八。
258.
802国王为考察长老的能力,
Samatthabhāvaṃ therassa, vīmaṃsanto mahīpati;
803说道:“尊者,我欲见您的神通。”
Daṭṭhukāmo ahaṃ bhante, pāṭihīranti abravi.
259二百五十九。
259.
805当被问及“要哪一种”时,他令大地震动,随后又私语道:
Kanti vutte mahīkampaṃ, āha taṃ puna rāhaso;
806“是整个区域,还是一个地方,你想见哪一种?”
Sakalāye’ka desāya, kataraṃ daṭṭhumicchasi.
260二百六十。
260.
808问“谁行难事?”之后,于一处震动;
Ko dukkaroti pucchitvā, eka desāya kampanaṃ;
809听闻“难事”之后,他便说出想去亲见的意愿。
Dukkaranti suṇitvāna, taṃ duṭṭhukāmataṃ bravī.
261二百六十一。
261.
811车、马与人众,充盈激励之语;
Rathaṃ assaṃ manussañca, pātiñcodaka pūritaṃ;
812长老在由旬范围的四方之中。
Thero yojana sīmāya, antaramhi catuddise.
262二百六十二
262.
814将那由旬大地,置于他们之上;
Ṭhapāpetvā tadaḍḍhehi, saha taṃ yojanaṃ mahiṃ;
815以神通力震动彼处,并示现于坐者。
Cālesi iddhiyā tatra, nisinnassa ca dassayi.
263
263.
817因大臣与诸比丘之死,及自身之死;
Tenā’maccena bhikkhūnaṃ, maraṇena’ttanopi ca;
818大王问长老:恶业存在与否。
Pāpassa’tthitta natthittaṃ, theraṃ pucchi mahīpati.
264
264.
820「无业可依」,谓无染污之思;
Paṭicca kammaṃ natthīti, kiliṭṭhaṃ cetanaṃ vinā;
821长老宣说《帝提拉本生》,令国王觉悟。
Thero bodhesi rājānaṃ, vatvā tittirajātakaṃ.
265二百六十五。
265.
823在那宜人的御苑中,住了七日,
Vasanto tattha sattāhaṃ, rājuyyāne manorame;
824教导国土守护者那正自觉者的善法。
Sikkhāpesi mahīpālaṃ, sambuddhasamayaṃ subhaṃ.
266二百六十六。
266.
826大王,就在彼处,确实有两位夜叉,
Tasmiṃyeva ca sattā he, duve yakkhe mahīpati;
827派遣使者后,他将大地上的比丘悉数召集,无有遗漏。
Pesetvā mahiyaṃ bhikkhū, asese sannipātayi.
267二百六十七。
267.
829第七日,他来到了那座可爱迷人的私园,
Sattame divase gantvā, sakārāmaṃ manoramaṃ;
830他为比丘僧团作了无余的集会。
Kāresi bhikkhusaṅghassa, sannipātamasesato.
268二百六十八。
268.
832与长老一同,独坐于麻布帐幕中;
Therena saha ekante, nisinno sāṇiantare;
833将诸比丘一一唤至近前。
Ekekaladdhike bhikkhu, pakkositvāna santikaṃ.
269
269.
835“善逝持何所说,尊者?”国王这样问道;
Kiṃvādī sugato bhante, iti pucchi mahīpati;
836他们各依己见,宣说了常见等诸见。
Te sassatādikaṃ diṭṭhiṃ, byākariṃsu yathāsakaṃ.
270
270.
838那些邪见者,国王悉令其还俗;
Te micchādiṭṭhike sabbe, rājā uppabbājāpayī;
839六万人全被勒令还俗。
Sabbe saṭṭhisahassāni, āsuṃ uppabbajāpitā.
271
271.
841他询问如法比丘:“善逝持何说?”
Apucchi dhammike bhikkhū, kiṃvādī sugato iti;
842“他们是分别说者。”国王向那位长老问道。
Vibhajjavādī tāhaṃsu, taṃ theraṃ pucchi bhūpati.
272
272.
844“正自觉者是分别说者,”
Vibhajjavādī sambuddho,
845“尊者,是这样吗?”他说道。
Hoti bhante’ti āha so;
846长老应道:“是。”听了这话后,
Thero’ āmā’ti taṃ sutvā,
847国王当时心生欢喜。
Rājā tuṭṭhamano tadā.
273二百七十三。
273.
849因为僧团已得清净,
Saṅgho pisodhito yasmā,
850所以,僧团应当举行布萨;
Tasmā saṅgho uposathaṃ;
851“尊者,请如此而行,”
Karotu bhante iccevaṃ,
852国王对长老说罢,
Vatvā therassa bhūpati.
274
274.
854给予僧团守护后,进入了吉祥的城;
Saṅghassa rakkhaṃ datvāna, nagaraṃ pāvisī subhaṃ;
855僧团和合后,便举行了布萨。
Saṅgho samaggo hutvāna, tadā’kāsi uposathaṃ.
275二百七十五。
275.
857长老从无数比丘僧团中,无畏而出。
Thero aneka saṅkhamhā, bhikkhusaṅghā visārade;
858具足六通,精通三藏,通达无碍解。
Chaḷabhiññe tepiṭake, pabhinnapaṭisambhide.
276二百七十六。
276.
860他聚集了一千位比丘,为举行正法结集。
Bhikkhusahassaṃ uccini, kātuṃ saddhammaṃ saṅgahaṃ;
861他们在无忧园中,举行了正法结集。
Tehi asokārāmamhi, akā saddhamma saṅgahaṃ.
277
277.
863大迦叶长老与耶舍长老共同主持了结集。
Mahākassapatthero ca, yasatthero ca kārayuṃ;
864正如他们进行了法的结集,帝须长老也同样如是而行。
Yathā te dhamma saṃgītiṃ, tissattheropi taṃ tathā.
278
278.
866《论事》这部论,旨在摧破外道之说。
Tathāvatthuppakaraṇaṃ, paravādappamaddanaṃ;
867帝须长老即在该结集会场中宣说了。
Abhāsi tissatthero ca, tasmiṃ saṃgīti maṇḍale.
279二百七十九。
279.
869如是,由一千位比丘守护阿育王。
Evaṃ bhikkhusahassena, rakkhāya’soka rājino;
870此次结集,历时九个月完成。
Ayaṃ navahi māsehi, dhamma saṃgīti niṭṭhitā.
280二百八十。
280.
872国王执政第十七年,七十二岁的仙人;
Rañño sattarase vasse, dvāsattatisamo isi;
873于大自恣日,他完成了这次结集。
Mahāpavāraṇāya’so, saṃgīti taṃ samāpayi.
281二百八十一。
281.
875犹如给予随喜赞叹,此乃教法久住之因;
Sādhukāraṃ dadantīva, sāsanaṭṭhiti kāraṇaṃ;
876结集圆满结束时,大地震动。
Saṃgīti pariyosāne, akammittha mahāmahī.
282二百八十二。
282.
878舍弃了最殊胜可爱的梵天宫殿,
Hitvā seṭṭhaṃ brahmavimānampi manuññaṃ;
879他因教法之故,来到这令人厌离的世间;
Jegucchaṃ so sāsanahetunaralokaṃ;
880到来之后,完成了教法应作之事,所作已办;
Āgammā’kā sāsanakiccaṃ katakicco;
881还有谁会在教法应作之事上放逸呢?
Konāma’ñño sāsanakiccamhi pamajjeti.
893在为令善人生起净信与悚惧而作的《大史》中
Sujanappasādasaṃvegatthāya kate mahāvaṃse
894名为第三次法结集
Tatiyadhammasaṃgīti nāma
895第五品。
Pañcamo paricchedo.