第三十五章
第三十五章
Pañcatiṃsatimapariccheda
1十二王
Dvādasarājako
1
1.
3因畏惧无止境的众恶业;
Āmaṇḍagāmaṇyabhayo, mahādāṭhikaaccaye;
4他治理这国已达九年有余。
Navavassanaṭṭhamāse, rajjaṃ kāresi taṃ suto.
2
2.
6为加盖华盖,为庄严宏伟的佛塔;
Chattāti chattaṃ kāresi, mahāthūpe manorame;
7也为建造脚塔及中界塔。
Tatheva pādavediñca, muddhavediñca kārayi.
3
3.
9同样建造铁塔、佛塔及斋戒堂;
Tatheva lohapāsāda, thūpavhe posathavhaye;
10他修筑围墙、护栏及栏杆。
Kāresi kucchiājiraṃ, kucchiāḷindameva ca.
4
4.
12无论二者,俱行庄严美妙如宝石的亭榭;
Ubhayatthāpi kāresi, cāruṃ ratanapaṇḍapaṃ;
13又在银质地面上营造了居所,供人王居住。
Rajataleṇa vihārañca, kārāpesi narādhipe.
5
5.
15在大城的宣达辽阔之地,观其应作之所;
Mahāgāmeṇḍavāpiṃso, passe kāriya dakkhiṇe;
16为南方之处结茂严,赠与因行福德所感之施主。
Dakkhiṇassa vihārassa, adāsi puññadakkhiṇo.
6
6.
18由全岛众地,凡人国王在此筑造;
Māghātaṃ sakale dīpe, kāresi manujādhipo;
19悉种满藤果,布施遍于方方土土。
Valliphalāni sabbāni, ropāpetvā tahiṃ tahiṃ.
7
7.
21有一世尊名为萨库般陀迦,即亚曼提耶国主;
Maṃ sakubhaṇḍakaṃ nāma, āmaṇḍiya mahīpati;
22他填满树叶后,制作了布匹衣袍。
Pattaṃ pūrāpayitvāna, kāretvā vatthacumbaṭaṃ.
8
8.
24他以欢喜宁静的心,施与整个僧团;
Dāpesi sabbasaṅghassa, vippasannena cetasā;
25填满树叶后,他就像村落中的骑士一样。
Patte pūrāpayitvā so, āmaṇḍa gāmaṇividū.
9
9.
27由三位国王同时围攻杀害他,即时发生激烈战斗;
Taṅkaniṭṭhokaṇirājā-tisso ghātiya tātaraṃ;
28三年间,城中执政的王族不断进行战争。
Tīṇi vassāni nagare, rajjaṃ kāresi khattiyo.
10
10.
30此处所言『优波萨他舍伽』者,为低处法坛也。
Uposathagharaṭṭaṃ esā, nicchini cekiyavhaye;
31在君王过恶行为中,弟子比丘受到惩治。
Rājāparādhakammamhi, putte saṭṭhitu bhikkhavo.
11
11.
33在同族兄弟分争之后,于王城之山建立祠堂;
Sahoḍḍe gāhayitvāna, rājā cetiya pabbate;
34迅速于寒冷季节时,安置无恶之障碍。
Khipāpesi kaṇiravhe, pabbhāramhi asīlake.
12
12.
36寒冷王是阿才陀村之子;
Kaṇirājā accayena, āmaṇḍagāmaṇi suto;
37于小畏年内,武士完成了王国。
Cūḷābhayo vassamekaṃ, rajjaṃ kāresi khattiyo.
13
13.
39于是,在果纳迦河岸边,城内南方;
So goṇakanadītīre, purapassamhi dakkhiṇe;
40大地守护者建造了小画廊的精舍。
Kārāpesi mahīpālo, vihāre cūḷagallakaṃ.
14
14.
42小安心者施于此,因此,西维梨那最幼小者;
Cūḷābhayassa’cca yena, sīvali taṃ kaniṭṭhikā;
43四个女仆每月安排月账。
Āmaṇḍadhītā caturo, māse rajjamakārayi.
15
15.
45而月账则由西维梨的同族妹子负责;
Āmaṇḍa bhāgineyyā tu, sīvaliṃ apanīyataṃ;
46名为伊兰纳迦,在城中为她撑起遮阳伞。
Iḷanāgoti nāmena, chattaṃ ussāpayi pure.
16
16.
48那地方去到第三年初,正值国王即位的第一年。
Tissavāpiṃ gate tasmiṃ, ādivasse narādhipe;
49抛下那个地方回到城里,许多支持者随行。
Taṃ hitvā puramāgañchuṃ, bahavolambakaṇṇakā.
17
17.
51王见他们在那里,生起愤怒,对他们施加威胁;
Tahiṃ adisvā te rājā, kuddho tehi akārayi;
52并确定释放的计划,有着强大的势力不可怀疑。
Maddayaṃ vāpiyā passe, mahāthūpañjasaṃsayaṃ.
18
18.
54决定采取对策,诬陷并派人打击那些乞丐;
Tesaṃ vicārake katvā, caṇḍāle ca ṭhapāpayi;
55由那些愤怒的支持者们全部集中一处行事。
Tena kuddhālambakaṇṇā, sabbe hutvāna ekato.
19
19.
57将国王带到萨咖之家,拘禁起来;
Rājānaṃ taṃ gahetvāna, rundhitvāna sake ghare;
58国王和王后当时亲自审察政事,萨咖就在旁边。
Sayaṃ rajjaṃ vicāresuṃ, rañño devī tadā sakaṃ.
20
20.
60将如月脸般的儿子,装饰为王子;
Puttaṃ candamukhasivaṃ, maṇḍayitvā kumārakaṃ;
61交付给持国天,在祝福大象的护卫下。
Datvāna hatthe dhātīnaṃ, maṅgalahatthi santike.
21
21.
63派遣使者传达消息,将守护者领到那里;
Pesesi vatvā sandesaṃ, netvā taṃ dhātiyo tahiṃ;
64众神对传递王后消息者说:一切都是祝福大象所赐。
Vadiṃsu devisandesaṃ, sabbaṃ maṅgala hatthino.
22
22.
66『此人乃善知识之子』,
‘‘Ayaṃ te sādhino putto,
67『是同伴,是行者驻足于此』;
Sāmiko cārake ṭhito;
68『彼自敌手被杀之伤犹存』,
Arihi ghātato seso,
69『此伤亦由彼生』。
Tayā ghāto imassa tu.
23
23.
71『由此种种创伤,尔等当知此为天语』」;
Tvamenaṃ kira ghātehi, idaṃ devivaco’’iti;
72说毕,彼伏于床上,置双臂于足根处。
Vatvā tu sayāpesuṃ, pādamūlamhi hatthino.
24
24.
74那男子因痛苦而哭泣,因害怕巨蛇而颤抖;
Dukkhito so ruditvāna, nāgo bhetvāna āḷakaṃ;
75进入了大树丛,守护着门户而停留。
Pavisitvā mahāvatthuṃ, dvāraṃ pātiya thāmasā.
25
25.
77国王坐在宫廷中,开启了那小门扇;
Rañño nisinnaṅgaṇamhi, ugghāṭetvā kavāṭakaṃ;
78他也坐在那树干上,来到大海边。
Nisīdāpiya taṃ khandhe, mahātitthamupāgami.
26
26.
80船只靠岸时,大象在那里等待国王;
Nāvaṃ āro payitvāna, rājānaṃ tattha kuñjaro;
81坐于后方向,用鼻子自行爬上树梢。
Pacchimo dadhitīrena, sayaṃ malaya māruhī.
27
27.
83他居于彼岸,三年间为王;
Paratīre vasitvā so, tīṇivassāni khattiyo;
84领少年入舟,航行至罗汉那。
Balakāyaṃ gahetvāna, āgā nāvāti rohaṇaṃ.
28
28.
86在萨咖之豪城,降伏诸诸侯;
Titthe sakkharasobbhamhi, otaritvāna bhūpati;
87于罗汉那作战,集结强大兵力。
Akāsi rohaṇe tattha, mahantaṃ balasaṅgahaṃ.
29
29.
89王名吉象,向南至马来;
Rañño maṅgalahatthiso, dakkhiṇaṃ malayaṃ tato;
90前往罗汉那,在彼执行诸行动。
Rohaṇaṃye’vupāgañchi, tassa kammāni kātave.
30
30.
92称为大布杜摩那者,是一位擅长诵说本生故事者;
Mahāpadumanāmassa, tattha jātakabhāṇino;
93他居住在大长老托拉达哈拉附近。
Tulādhāravhavāsissa, mahātherassa santike.
31
31.
95听闻《金鹿本生》后,菩提萨埵生起欢喜;
Kapijātakaṃ sutvāna, bodhisatte pasādavā;
96他到达名为大龙寺的地方,那个寺院具有解脱耐弓(虔敬修习的固定意象)。
Nāgamahāvihāraṃ so, jiyāmuttadhanussataṃ.
32
32.
98他做过也完成了五种(法事),并依教法增长之;
Katvā kāresi thūpañca, vaḍḍhāpesi yathāṭhitaṃ;
99亦行持三昧,遵循难行难度法门。
Tissavāpiñca kāresi, tathā duravhavāpikaṃ.
33
33.
101于是国王率领军队,亲自出征作战;
So gahetvā balaṃ rājā, yuddhāya abhinikkhami;
102士兵们听闻此事,纷纷戴上耳环,准备参与战争。
Taṃ sutvā lambakaṇṇā ca, yuddhāya abhisaṃyutā.
34
34.
104在杜门重重的营帐之中,位于溪边的田野旁;
Papallakkhandhadvāramhi, khette hiṅkaravāpike;
105战争在双方之间展开,是彼此敌对、互相攻伐。
Yuddhaṃ ubhinnaṃ vattittha, aññamaññavihesanaṃ.
35
35.
107士兵们彼此紧贴身体,安顿睡眠,以养精蓄锐;
Nāvākilantadehattā, posā sīdanti rājino;
108国王自领军队整顿秩序,亲自踏入军中营帐。
Rājā nāmaṃ sāvayitvā, sayaṃ pāvisi tena so.
36
36.
110于是因恐惧依赖的耳根,躺卧时将身体侧向一侧;
Tena bhītālambakaṇṇā, sayiṃsu udarena so;
111斩断他们的头颅,用宝石制成装饰。
Tesaṃ sīsāni chinditvā, ratanābhisamaṃkari.
37
37.
113地主因慈悲做此严厉之事;
Tikkhattumevantukate, karuṇāya mahīpati;
114他说:『只要令他们不再死亡,护持生命罢。』
‘‘Amāretvā’va gaṇhātha, jīvaggāha’nti abruvi.
38
38.
116继而克敌之战胜利后,国王返回宫城;
Tato vijitasaṅgāmo, puraṃ āgamma bhūpati;
117他升起保护伞,特萨甚至也来见护主一面。
Chattaṃ ussāpayitvāna tissavāpi chaṇaṃ agā.
39
39.
119挥动浮漂,稳坐如房梁;
Jalakīḷāya uggantvā, sumaṇḍitapasādhito;
120见自身头颅庄严,心中感到阻碍。
Attano sirisampattiṃ, disvā tassantarāyike.
40
40.
122掩耳斥责,愤怒驱使愈发激烈;
Lambakaṇṇe saritvāna, kuddho so yojayīrathe;
123彼此相承,队伍前进入城。
Yugaparamparā tesaṃ, purato pāvisī puraṃ.
41
41.
125在大树林中央,王站立发号施令;
Mahāvatthussa ummāre, ṭhatvā rājāṇapesi so;
126曰:「尔等须砍断此头颅,不可怠慢。」
‘‘Imesaṃ sīsamummāre, asmiṃ chindatha bho’’iti.
42
42.
128此处所说的众多比丘,确实是你们部派中的主导者;
Goṇā eterathe yuttā, tava honti rathesabha;
129你应以断除他们的角和蹄为戒,切勿放任其残害。
Siṅgaṃkhurañca etesaṃ, chedāpayata bho’’iti.
43
43.
131母者已被约束,须阻止割头之举;
Mātuyā atha saññatto, sīsacchedaṃ nivāriya;
132也不得割鼻及脚趾,其王不得行此割除行为。
Nāsañca pādaṅguṭṭhañca, tesaṃ rājā achedayi.
44
44.
134象牙壮大广大国土,象主为贵族之象王;
Hatthivutthaṃ janapadaṃ, adā hatthissa khattiyo;
135这片国土即为象之宝藏国度,因此以此为名。
Hatthibhogo janapado, iti tenāsi nāmato.
45
45.
137在阿奴洛答城,有一位名为伊兰那哥的国王;
Evaṃ anurādhapure, iḷānāgo mahīpati;
138他统治着六十多个城邦,作为战士贵族管理着诸国。
Chabbassāni anunāni, rajjaṃ kāresi khattiyo.
46
46.
140伊兰那哥的家族中,有一位名叫赞达摩胡乔悉婆的王子;
Iḷanāgaccaye tassa, putto candamukhosivo;
141他年满八岁零七个月时,成为国王,统治国家。
Aṭṭhavassaṃ sattamāsaṃ, rājā rajjamakārayi.
47
47.
143这位国王曾在玛尼迦拉村庄建造宫殿;
Maṇikāragāme vāpi, kārāpetvā mahīpati;
144并将此地赠予尊贵的沙门,作为修行的住处。
Issarasamaṇavhassa, vihārassa adāsi so.
48
48.
146那位国王的王后,也参与了这场战斗的进展;
Tassa rañño mahesī ca, saṅgāme pattimattano;
147正是在那座皇宫的住所,所以被称作“达弥勒女神”。
Tassevā’dā vihārassa, damiḷadevīti vissutā.
49
49.
149这位提萨瓦比者在戏耍时,击打了美丽的月亮脸庞;
Taṃ tissavāpī kīḷāya, hantvā candamukhaṃ sivaṃ;
150以雅沙拉拉树的束枝命名,他被赞誉为塔迦尼达迦。
Yasaḷālakatisso’ti, vissuto taṅkaniṭṭhako.
50
50.
152在阿努罗达城的游乐场,位于斯布赫的兰加山脚下;
Anurādhapure ramme, laṅkābhuvadane subhe;
153八年零七个月之久,国王治理着他的王国。
Sattavassānaṭṭhamāse, rājā rajjamakārayi.
51
51.
155有一对双胞胎之中,儿子名为多伐里阇,便是那多伐里阇本人。
Dovirikassa dattassa, puttho dovāriko sayaṃ;
156此子容貌端庄,仪表堂堂,且名声显赫美好。
Rañño sadisarūpena, ahosi subhanāmavā.
52
52.
158那王者着华美长袍,身披王者光彩,以令其庄严;
Subhaṃ balatthaṃ taṃ rājā, rājabhūsāya bhūsiya;
159坐于软榻之上,含笑而视,满面光辉如花如月。
Nisidāpiya pallaṅke, hāsatthaṃ yasaḷālako.
53
53.
161王者将华美长袍上的头部三角缕线解开,
Sīsacoḷaṃ balatthassa, sasīse paṭimuñciya;
162手执杖棒,立于门口左右两侧。
Yaṭṭhiṃ gahetvā hatthena, dvāramūle ṭhito sayaṃ.
54
54.
164向来宾们致敬的人,在座位上端坐着;
Vandantesu amaccesu, nisinnaṃ āsanamhi taṃ;
165国王听到这样笑了,于是间或做出回应。
Rājā hasati evaṃ so, kurute antarantarā.
55
55.
167『这男子一天到晚嘲笑国王,』
‘‘Balattho ekadivasaṃ, rājānaṃ hasamānakaṃ;
168『这男子为何当面笑我呢?』他这样说道。
Ayaṃ balattho kasmā me, sammukhāhasatī’’ti so.
56
56.
170此人使国王恼怒,这个青年在这里;
Mārāpayitvā rājānaṃ, balattho so subho idha;
171他造作阴谋,成为污秽的布舍罗王族。
Rajjaṃ kāresi chabbassaṃ, subharājāti vissuto.
57
57.
173于两处大寺院中,建立一座庄严美丽的华丽宝殿;
Dvisu mahāvihāresu, subharājā manoramaṃ;
174其周围建有美丽环廊,名为『美好』的回廊。
Pariveṇapantiṃ subha-nāmakaṃyeva kārayi.
58
58.
176靠近乌鲁维拉一带,也建有银色寺庙;
Uruvelasamīpamhi, tathā vellivihārakaṃ;
177在东面设有一个门,面向恒河流域的难提村庄。
Puratthime ekadvāraṃ, gaṅgante nandigāmakaṃ.
59
59.
179有一位耳垂低垂的独身者,居住于北边;
Lambakaṇṇasuto eko, uttarapassavāsiko;
180护卫军队长名为 Vasabha,乃他的舅舅。
Senāpatimupaṭṭhāsi, vasabho nāma mātulaṃ.
60
60.
182有一位名为华萨婆的王,传闻中即为其名;
Hessati vasabho nāma, rājā’ti sutiyāsadā;
183在王宫中众人皆称之为华萨婆。
Ghāteti rājādīpamhi, sabbe vasabhanāmake.
61
61.
185『我要向王后展示华萨婆的宫殿』,他这样对妻子说道;
‘‘Rañño dassāma vasataṃ, ima’’nti bhariyāya so;
186召见军队统帅,王族成员便随之前往。
Senāpatimantayitvā, pāto rājakulaṃ agā.
62
62.
188他急速前行,携带着槟榔和清洁剂;
Gacchato tena sahasā, tambulaṃ cuṇṇavajjitaṃ;
189亲手递给华萨婆,要为他妥善保护此物。
Hatthamhi vasabhassā’dā, taṃ sādhu parirakkhituṃ.
63
63.
191在王舍城的大门口,有供奉用以嚼食之槟榔与石灰的器具;
Rājagehassa dvāramhi, tambulaṃ cuṇṇavajjitaṃ;
192军队统帅发现后,将那些石灰遣散丢弃。
Senāpati udikkhitvā, taṃ cuṇṇatthaṃ visajjayi.
64
64.
194那统帅的妻子,将石灰拿去,将供器藏匿于室内;
Senāpatissa bhariyā, cuṇṇatthaṃ vasabhaṃ gataṃ;
195并于暗中供养,将此物聚集至千件。
Vatvā rahassaṃ datvā ca, sahassaṃ taṃ palāpayi.
65
65.
197这人前往大寺的驻处,却将这些物品安置于其中;
Mahāvihāraṭhānaṃ so, gantvāna vasabho pana;
198在那里,与长老们共同使用那些加乳糜粥的器皿,聚合起来。
Tattha therehi khiranna-vatthehi katasaṅgaho.
66
66.
200之后,这个毒瘤之人坚决立志要得到王位;
Tato paraṃ kuṭṭhino ca, rājabhāvāya nicchitaṃ;
201听闻有人断言‘‘他必成盗贼’’,于是他坚定了这个看法。
Sutvāna vacanaṃhaṭṭho, ‘‘coro hessa’’nti nicchito.
67
67.
203得遇有能力之人,随后便杀害乡村之人;
Laddhasamatthapurise, gāmaghātaṃ tato paraṃ;
204进行叛乱,前往罗罕城接受头首之教诲。
Karonto rohaṇaṃ gantvā, kapallapuvopadesato.
68
68.
206以欲望染污王国,拥有丰富力量;
Kamena raṭṭhaṃ kaṇhantho, sampattabalavāhano;
207此人五年后来到王城近郊。
So rājā dvīhi vassehi, āgamma purasantikaṃ.
69
69.
209大力比丘蚋摩跋胜杀死了善王于战场之中;
Subharājaṃ raṇe hantvā, vasabho so mahabbalo;
210比丘摩跋亦在战时激励其先锋阵;
Ussāpayi purebhattaṃ, mātulo’pi raṇe pati.
70
70.
212比丘摩跋对其舅舅之身故,先前曾有助益;
Taṃ mātulassa sariraṃ, pubbabhūtopakārikaṃ;
213于是比丘摩跋王为大帝公元发起慈心。
Akāsi vasabho rājā, mahesiṃ mettanāmikaṃ.
71
71.
215他向亲族的年长者请问自身寿命状况;
Sohorapāṭhakaṃ pucchi, āyuppamāṇamattano;
216回答道:『已有十二年,与你同年,秘密亦然。』
‘‘Āha dvādasavassāni’’, rahoyevassa sopi ca.
72
72.
218为了保护秘密,也应给予大量布施;
Rahassaṃ rakkhaṇatthāya, sahassaṃ tassā dāpiya;
219于是他集合众僧,礼敬后向国王请问;
Saṅghaṃ so sannipātetvā, vanditvā pucchi bhūpati.
73
73.
221他说:『尊者,愿您增寿,成为延长寿命的因缘』;
‘‘Siyānu bhante āyussa, vaḍḍhanakāraṇaṃ’’iti;
222众僧表示同意,并示现为解除障碍;
‘‘Atthī’’ti saṅgho ācikkhi, antarāyavimocanaṃ.
74
74.
224应赋予保护和住所布施;
Parissāvanadānañca, āvāsadāna meva ca;
225还应给予治病布施,施予人间国主。
Gilānavattadānañca, dātabbaṃ manujādhipa.
75
75.
227“应当完成老年瓦萨的准备工作,
‘‘Kātabbaṃ jiṇṇakāvāsa-paṭisaṅkharaṇaṃ tathā;
228以及受持五戒,完成此善法的保护。
Pañcasīlasamādānaṃ, katvā taṃ sādhurakkhiyaṃ.
76
76.
230受持戒律,出席瓦萨期的戒会,也应当如是进行。”
Uposathūpavāso ca, kattabbo’ posathe’’iti;
231国王称赞此为善,前往之后,便全部依教奉行。
Rājā sādhūti gantvāna, tathā sabbaṃ makāsi so.
77
77.
233三年又三年的期限,国王依约,
Tiṇṇaṃ tiṇṇañca vassānaṃ, accayena mahīpati;
234在此岛上,将三衣布施给整个僧团。
Dīpamhi sabbasaṅghassa, ticīvaramadāpayi.
78
78.
236向未来的长老们布施后给予供养;
Anāgatānaṃ therānaṃ, pesayitvāna dāpayi;
237在三十二个地方供养蜂蜜甜米粥。
Dvattiṃsāyahi ṭhānesu, dāpesi madhupāyasaṃ.
79
79.
239又在六十四个地方施行大布施给信徒;
Catusaṭṭhiyā ca ṭhānesu, mahādānaṃtu missakaṃ;
240在四个千佛园处所供养甘露水。
Sahassavaṭṭi catusu, ṭhānesu ca jalāpayi.
80
80.
242在佛塔山及佛塔园中;
Cetiyapabbate ceva, thūpārāme ca cetiye;
243在大佛塔、大菩提树屋等处,皆是如此。
Mahāthūpe mahābodhi-ghare iti imesu hi.
81
81.
245他在心峰寺中建造施舍,十塔庄严迷人;
Cittalakūṭe kāresi, dasathūpe manorame;
246在佛陀所在的整个寺院中瓦萨,修复破败之处。
Dīpe’khilamhi āvāse, jiṇṇe ca paṭisaṅkhari.
82
82.
248在藤蔓猿猴住处传授善法,令这长老欢喜;
Valliyeravihāre ca, therassa so pasīdiya;
249建造名为大藤家族的寺院。
Mahāvalligottaṃ nāma, vihārañca akārayi.
83
83.
251他建造安乐园,靠近大村庄;
Kāresi anurārāmaṃ, mahāgāmassa santike;
252在村首领的指导下,施予千份布施。
Heḷigāmaṭṭhakarisa, sahassaṃ tassa dāpayi.
84
84.
254他建造了沐浴堂,位于提萨瓦达那城内。
Mucelavihāraṃ kāretvā, so tissavaḍḍhamānake;
255他将有阿梨汁水的部分,供给该堂使用。
Āḷisārodakabhāgaṃ, vihārassa adāpayi.
85
85.
257在卡兰巴蒂特山上的宝塔处,他制造了由树胶编织的筐袋。
Kalambatitthe thūpamhi, kāresiṭṭhikakañcukaṃ;
258他还建造了戒坛的房舍,请在戒坛供养法事期间使用。
Kāresuposathā gāraṃ, vaṭṭitelattha massatu.
86
86.
260他制作了配有千只膝盖的席子,也供奉使用。
Sahassakarīsavāpiṃso , kārāpetvā adāsi ca;
261他建造了戒坛房舍,位于库比卡拉的僧院中。
Kāresuposathāgāraṃ, vihāre kumbhigallake.
87
87.
263在此处有一座斋戒居所,属于萨漫那主宰;
Soye’vu posathāgāraṃ, issarasamaṇake idha;
264这位国王在塔前建造了一座塔殿。
Thūpārāmethūpagharaṃ, kārāpesi mahīpati.
88
88.
266围绕着大寺院的围墙,朝向后方设立道路;
Mahāvihāre pariveṇa, pantiṃ pacchimapekkhiniṃ;
267他还建造了四座房舍,用以住持老年僧人。
Kāresi ca catusālañca, jiṇṇakaṃ paṭisaṅkhari.
89
89.
269他在大觉者四尊塑像的庇护之下,建了一座供奉塑像的房屋;
Catubuddhapaṭimārammaṃ, paṭimānaṃgharaṃtathā;
270这位国王也在大菩提树园中造了这建筑。
Mahābodhiṅgaṇe ramme, rājā soyeva kārayi.
90
90.
272那国王的大臣名叫伏陀那,为人悦目可爱。
Tassa rañño mahesī sā, vuttanāmā manoramaṃ;
273如同宝塔与宝塔殿堂,他也建造了这样的游乐庄园。
Thūpaṃ thūpagharañceva, rammaṃ tatheva kārayi.
91
91.
275在宝塔园中,把宝塔殿堂修建完成,那位诸侯下定决心。
Thūpārāme thūpagharaṃ, niṭṭhāpetvā mahīpati;
276他完成建设之后,又曾施给予大布施。
Tassa niṭṭhāpitamahe, mahādānamadāsi ca.
92
92.
278这布施乃符合佛所说法,亦与比丘们的需要相应,
Yuttānaṃ buddhavacane, bhikkhūnaṃ paccayampi ca;
279是对比丘们宣说法义者中,十分善巧圆满的布施。
Bhikkhūnaṃ dhammakathikānaṃ, sappiphāṇitameva ca.
93
93.
281在城门四处,供养小巷人家;
Nagarassa catudvāre, kapaṇavaṭṭañca dāpayi;
282及患病比丘们,以病者住所具足为供养处。
Gilānānañca bhikkhūnaṃ, gilānavaṭṭameva ca.
94
94.
284又如供养华丽的王室莲花,运载驮婴乡的供养;
Mayettiṃ rājuppalavāpiṃ, vahakolambagāmakaṃ;
285富有广大财产者,和宏伟庄严的方所亦如是。
Mahānika vittavāpiṃ, mahārāmotti meva ca.
95
95.
287还有矿井,黑铁矿与铜矿场所;
Kehālaṃ kāḷivāpiñca, cambuṭṭhiṃ vātamaṅganaṃ;
288不断增长者,称为伊彻卡达萨壮水汀。
Abhivaḍḍhamānakañca, iccekādasa vāpiyo.
96
96.
290造制十二块砖模,用以修筑屋顶。
Dvādasa mātikā ceva, subhikkhatthamakārayi;
291建造房屋内外的门扇以及出口通道。
Guttattha purapākāraṃ, ceva muccamakārayi.
97
97.
293筑造塔楼四门和大庭院。
Gopurañca catudvāre, mahāvatthuñca kārayi;
294修建花园,使其适于休憩与赏玩丹顶鹤。
Saraṃ kāresi uyyāne, haṃsetatthavisajjayi.
98
98.
296在庭院内多处建造池塘,分布各方;
Pure bahū pokkharaṇī, kārāpetvā tahiṃ tahiṃ;
297池塘水由山泉注入,维持水源丰沛。
Ummaggena jalaṃ tattha, pavesesi mahīpati.
99
99.
299如是,诸多种类的善业已经造作,成为了诸天之主;
Evaṃ nānāvidhaṃ puññaṃ, katvā vasabhabhūpati;
300虽遭恶道之苦,却对善业常怀不敬。
Hatantarāyo so hutvā, puññakamme sadādaro.
100
100.
302四十三个年头以前,曾建立国家;
Catuttāsīsavassāni, pure rajjamakārayi;
303四十四岁时,曾供养僧团;
Catuttālīsavesākha, pūjā yo ca akārayi.
101
101.
305苏波罗迦那自持着自己的唯一女儿;
Subharājā dharanto so, attano ekadhītaraṃ;
306却因怯怯无胆,轻易割舍年长的童仆。
Vasabhena bhayāsaṃkī, appesi’ṭhika vaḍḍhakiṃ.
102
102.
308他像盖被那样收拢自己的锦缎,国王也收敛其珍宝;
Attano kambalañceva, rājā bhaṇḍāni ca’ppayi;
309因童仆被牺牲,他便给予年长的童仆以报偿。
Vasabhena hate tasmiṃ, tamādāsiṭṭhavaḍḍhakī.
103
103.
311将恒心稳固安置之后,自身在家中得以增长;
Dhītiṭhāne ṭhapetvāna, vaḍḍheti attano ghare;
312此人在勤勉用功时,粮食由女婢供养。
Sakammaṃ karato tassa, bhattaṃ āhari dārikā.
104
104.
314她已得入灭已成就,佛教法如莲花节苞;
Sā nirodhasamāpannaṃ, tadambapuppha gumbake;
315在第七日所见,聪慧女子赠与粮食。
Sattame divase disvā, bhattaṃ medhāvīnī adā.
105
105.
317再次煮熟饭食,将父亲的饭食端上;
Puna bhattaṃ randhayitvā, pituno bhattamāhari;
318在烧饭灶后,向父亲说了目的所在。
Papañcakāraṇaṃ puṭṭhā, tamatthaṃ pituno vadi.
106
106.
320满足之后重复此事,将饭食分给长老;
Tuṭṭho punappunañce’so, bhattaṃ therassa dāpayi;
321见到未来所依,长老对少女说。
Vissattho’nāgataṃ disvā, thero āha kumārikaṃ.
107
107.
323『在你所生的家族中,此处为一处皇族女童居住之地;』
‘‘Tavaissariyejāte, imaṃ ṭhānaṃ kumārike;
324长老曰:『她名为萨雷雅希』,当时即已入灭。
Sareyyāsī’ti thero tu, tadā ca parinibbuto.
108
108.
326当时有一名为萨葛的牝牛王,在幼小的牛犊身上;
Sake so vasabho rājā, vayappattamhi puttake;
327鼻梁稍弯的公牛身上,身形与牝牛相似者。
Vaṅkanāsikatissamhi, kaññaṃtassānurūpikaṃ.
109
109.
329他寻觅男子,见到那位公主;
Gavesāpesi purisā, taṃ disvāna kumārikaṃ;
330在伊达迦瓦达迦村庄,擅长女子特征之识者。
Iṭṭhakavaḍḍhakīgāme, itthilakkhaṇa kovidā.
110
110.
332国王派人传达,开始施行命令;
Rañño nivedayuṃ rājā, tamāṇāpetumārabhi;
333彼时那女子为王室姬女,正居于伊达迦瓦达迦。
Tassāha rājadhītattaṃ, iṭṭhakavaḍḍhakī tadā.
111
111.
335须跋兰那鞞子替他衣服,以毯等物覆盖令其端正;
Subharañño tu dhītattaṃ, kambalādīhi ñāpayi;
336国王闻之欢喜,赞曰此乃吉祥善事。
Rājā tuṭṭho sutassā’dā, taṃ sādhu katamaṅgalaṃ.
112
112.
338宏硕城有子,名曰斜鼻提迦;
Vasabhassaccaye putto, vaṅkanāsika tissako;
339在阿努洛德哈城,使国治秩三年。
Anurādhapure rajjaṃ, tīṇi vassāni kārayi.
113
113.
341于是,在戈那那帝河岸,有一处名为大吉利的地方;
So goṇanadiyā tīre, mahāmaṅgalanāmakaṃ;
342国王使人在此处建造了寺院,名为弯鼻迦提萨迦。
Vihāraṃ kārayi rājā, vaṅkanāsikatissako.
114
114.
344大臣夫人听闻长老所说的话,为了建造寺院,积累了财富。
Mahāmattā tu devī sā, sarantī therabhāsitaṃ;
345她积累财富,是为了建造寺院。
Vihārakāraṇatthāya, akāsi dhanasañcayaṃ.
115
115.
347歪鼻子头颅之人,因缘消失后由此而生;
Vaṅkanāsikatissassa, accaye kārayī suto;
348其绳索维系二十二年,犹如象肩之行者。
Rajjaṃ bāvīsavassāni, gajjabāhukagāmaṇi.
116
116.
350听闻母言,为母之意而作;
Sutvā so mātuvacanaṃ, mātudatthāya kārayi;
351在尤加利花开之处,为己王母而居。
Kadambapupphaṭhānamhi, rājamātuvihārakaṃ.
117
117.
353母亲有百千人,如同大地上的智者一般;
Mātā satasahassaṃ sā, bhūmiatthoya paṇḍitā;
354(他们)接受了这座大寺,同时也建造了寺院。
Adā mahāvihārassa, vihārañca akāra yi.
118一百一十八。
118.
356他自己亲自建造,在那里筑起了石砌的塔;
Sayameva akāresi, tattha thūpaṃ silāmayaṃ;
357他又为僧团的居处奉献,并在各处购买了土地。
Saṅghabhogañca pādāsi, kiṇitvāna tato tato.
119一百一十九。
119.
359建造了无畏塔这座大宝塔,并加以修饰涂绘;
Abhayuttara mahāthūpaṃ, vaḍḍhāpetvā citāpayi;
360在其四方口皆建造原始门扉。
Catudvāre ca tattheva, ādimukhamakārayi.
120
120.
362也为车骑王大臣建造了,世主吩咐而成;
Gāmaṇitissavāpiṃ so, kārāpetvā mahīpati;
363并赠予无畏山寺院一圈围墙。
Abhayagiri vihārassa, pākavaṭṭāya’dāsi ca.
121
121.
365在《马里叉华提经注》中,他制造了某种袈裟衣物;
Maricavaṭṭikathūpamhi, kañcukañca akārayi;
366并且用一百千件,布施为僧团所有物。
Kiṇitvā satasahassena, saṅghabhogamadāsi ca.
122
122.
368他在最后一雨季时,建造了那令人欢喜的精舍;
Kāresi pacchime vasse, vihāraṃ rāmakavhayaṃ;
369以及雄伟的竹厅,也在城中兴建。
Mahejasanasālañca, nagaramhi akārayi.
123
123.
371大象臂膀坚固无比,是王的勇士;
Gajabāhussaccayena, sasuro tassa rājino;
372大象王统领诸象,统治长达六十年。
Rajjaṃ mahallako nāgo, chabbassāni akārayi.
124
124.
374于东方为湖泊,南方为守护山峰;
Puratthime pejalakaṃ, dakkhiṇe koṭi pabbataṃ;
375西方为铁石岗,象岛间有沙利山。
Pacchime dakapāsāṇe, nāgadīpe sālipabbataṃ.
125
125.
377在比迦伽村有宽阔的田地,在罗诃那国也有;
Bījagāme tanaveḷiṃ, rohaṇe janapade pana;
378还在托帕拉那伽山上,山腰有山洞。
Tobbalanāgapabbatañca, antoṭṭhe girihālikaṃ.
126
126.
380这七个僧院,是伟大的龙王所造;
Ete satta vihāre so, mahallanāgabhūpati;
381在紧要时刻,也被这位大智者所保护。
Parittenapi kālena, kārāpesi mahāmatī.
127
127.
383如是用无常之财产获得其根本,
Evaṃ asārehi dhanehi sāraṃ,
384积累了广大功德和智慧;
Puññāni katvāna bahūni paññā;
385然而愚痴者仍因欲望而陷于苦恼,
Ādenti bālā pana kāma hetu,
386因为他们因无明而造作诸多恶业。
Bahūni pāpāni karontā mohā’ti.
387为令善人生信与悚惧而作的《大史》中
Sujanappasādasaṃvegatthāya kate mahāvaṃse
388名为十二王
Dvādasa rājako nāma
389第三十五章。
Pañcatiṃsatimo paricchedo.